Tứ Phần Luật, quyển 5

có tự thấy phạm tội hay không?' Vị kia nói: Không thấy. Nhưng tỳkheo kia, nếu đa văn, biết A-hàm, trì Pháp, trì Luật, biết Ma-di, [880b] nhiều bạn bè thuộc tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, quốc vương đại thần, các hàng sa-môn, ngoại đạo. Tỳ-kheo kia nghĩ như vầy: 'Tỳ-kheo ấy đa văn, biết A-hàm, trì Pháp, trì Luật, biết Ma-di, có được nhiều bạn bè trong hàng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, quốc vương đại thần, các hàng sa-môn, ngoại đạo. Nếu vị kia nói không thấy tội, nay chúng ta yết-ma tác cử vì không thấy tội, yết-ma vì không sám hối, yết-ma vì không xả ác kiến. Nếu chúng ta tác pháp yết-ma vì không thấy tội, yết-ma vì không sám hối, yết-ma vì không xả ác kiến; chúng ta không cho vị kia cùng một yết-ma thuyết giới, không cùng tự tứ cho đến, không chấp tay tiếp đón, chúng ta không cùng một yết-ma thuyết giới, cho đến không chấp tay tiếp đón; thế thì trong Tăng sẽ có sự đấu tranh, mạ nhục, phỉ báng lẫn nhau; moi móc sở trường, sở đoản của nhau, khiến Tăng bị vỡ, khiến Tăng bị trần cấu, khiến Tăng sống chia rẽ.' "Nếu tỳ-kheo coi sự phá Tăng này là nghiêm trọng thì không được cử tội tỳ-kheo kia.

"Thôi, hãy dừng lại, các tỳ-kheo, chớ đấu tranh nhau nữa. Chớ mạ nhục phỉ báng nhau; moi móc sở trường, sở đoản của nhau. Tất cả các ngươi phải nên hòa hợp, cùng tập họp một chỗ, đồng một thầy 75

880b

học, hoà hợp như nước với sữa, mới có lợi ích, sống an lạc trong chánh pháp của Phật."

4. Trường Sanh vương

Thế Tôn, sau khi nói với tỳ-kheo kia rồi, khi đêm đã qua, tảng sáng, khoác y, bưng bát, vào Câu-thiểm-di khất thực. Sau đó, về lại trong Tăng-già-lam, do nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo bảo rằng:

"Thuở quá khứ xa xưa vua Phạm Thí1 nước Già-xa2 có oán thù với tổ phụ vua Trường Sanh3 nước Câu-tát-la. Vua Phạm Thí có binh chúng oai lực dũng mãnh, tài bảo lại nhiều. Oai lực binh chúng của vua Trường Sanh không bằng, của báu lại ít. Sau một thời gian, vua Phạm Thí cử bốn bộ binh kéo đến nước Câu-tát-la chinh phạt vua Trường Sanh, đoạt cả quốc độ, binh chúng cùng kho tàng trân bảo. Vua Trường Sanh cùng đệ nhất phu nhân tẩu thoát đến nước Ba-lanại, giả làm người bà-la-môn bện tóc. Cả hai ở trong nhà người thợ đồ gốm.

Sau đó một thời gian, đệ nhất phu nhân của vua Trường Sanh khởi lên ý nghĩ: 'Ta muốn được thấy bốn bộ binh, vào buổi sáng, cùng thao diễn tại ngã tư đường chỗ đất bằng. Thiếp muốn uống nước rửa đao kiếm.'

Phu nhân nghĩ xong, liền đến chỗ nhà vua nói:

"Vua có biết không? Vừa rồi thiếp có ý nghĩ: Muốn được thấy bốn bộ binh, vào buổi sáng, cùng thao diễn tại ngã tư đường chỗ đất bằng. Tôi muốn uống nước rửa đao kiếm.

"

1 Phạm Thí 梵施. Truyện kể, xem Trung A-hàm 17, kinh số 72 "Trường Thọ vương bản khởi" (No. 26. 72); Tăng nhất A-hàm 16, No.125 (24.8). Pāli: Brahmadatta; Cf. M. 128 Upakkilesa; Vin.i. 342. 2 Già-xa 伽奢. Pāli: Kāsi; trong thời Phật, là 1 trong 16 đại quốc, thủ đô là Bārāṇasī (Ba-la-nại); được sáp nhập vào Kosala (Câu-tát-la) do Pasenadi cai trị. 3 Trường Sanh 長生. Trung A-hàm, đã dẫn: Trường Thọ. Pāli: Dīghīti. 76

T22. 880c Chương ix. Câu-thiểm-di

[880c] Nhà vua nói: "Khanh làm sao có được ước nguyện đó? vua Phạm Thí có oán cừu với Tổ phụ ta, đã đoạt cả quốc độ, binh chúng, cùng kho tàng trân bảo của ta. Không còn gì cả!" Phu nhân nói: "Nếu không được mãn nguyện, thiếp sẽ chết." Bấy giờ, vua Phạm Thí có một vị đại thần tự là Phú-lô-hê-đa,1 là bạn của vua Trường Sanh. Vua Trường Sanh nói với vợ rằng: "Ta cần phải nói với người bạn ta biết việc này." Rồi vua Trường Sanh liền đến chỗ Phú-lô-hê-đa nói như vầy: "Này, ông bạn có biết không? Đệ nhất phu nhân của ta có ý nghĩ: Muốn được thấy bốn bộ binh, vào buổi sáng, cùng nhau thao diễn tại ngã tư đường chỗ đất bằng; và muốn uống nước rửa đao kiếm. Nghĩ xong liền đến nói với tôi sự việc như vậy. Tôi nói với vợ tôi rằng: 'Khanh làm sao có được ước nguyện đó? vua Phạm Thí có oán cừu với Tổ phụ ta, đã đoạt cả quốc độ, binh chúng, cùng kho tàng trân bảo của ta. Không còn gì cả!' Vợ ta liền nói: 'Nếu không được toại ngyện thì thần thiếp sẽ chết.

' Ta liền nói rằng: 'Ta cần

phải nói cho bạn ta biết nhân duyên này.

'"

Phú-lô-hê-đa nói:

"Hãy chờ một chút, để tôi xem trong bụng của phu nhân đã." Phú-lô-hê-đa đến xem trong bụng của đệ nhất phu nhân vua Trường Sanh xong, liền để trống vai bên hữu, quỳ thẳng gối, chấp tay ba lần xưng nói: "Vua của nước Câu-tát-la hiện đang ở trong bụng.

" Rồi ông nói với phu nhân: "Phu nhân sẽ được thấy bốn bộ binh, vào buổi sáng, cùng nhau thao diễn tại ngã tư đường chỗ đất bằng; và sẽ uống nước rửa đao kiếm, tại chỗ đó. "

Bấy giờ, Phú-lô-hê-đa đến chỗ vua Phạm Thí tâu như vầy: 1 Để bản: Phú-lô-hê-xỉ 富盧醯侈. Đa, chép nhầm là xỉ. Pāli: purohito brahmaṇo, bà-la-môn tư tế của vua. Chức vụ chứ không phải tên. Quốc sư của vua Brahmadatta.

77

881a

"Vua biết chăng? Khi có vì tinh tú như vậy xuất hiện, thì cần phải vào buổi sáng sớm, khi mặt trời mới mọc, cho bốn bộ thao diễn tại ngã tư đường, và rửa đao kiếm."

Phú-lô-hê-đa: "Nay chính là lúc thích hợp."

Bấy giờ, Phú-lô-hê-đa liền tập hợp bốn bộ binh tại ngã tư đường thao diễn, rồi rửa đao kiếm.

Khi ấy, phu nhân của vua Trường Sanh được nhìn thấy bốn bộ binh, vào buổi sáng, cùng nhau thao diễn tại ngã tư đường chỗ đất bằng; và bà được uống nước rửa đao kiếm.

Sau đó, thai đủ tháng, phu nhân hạ sanh một nam nhi, tướng mạo đoan chánh, liền được đặt tên là Trường1. Khi khôn lớn, vua

Trường Sanh rất yêu mến.

Bấy giờ, vua Phạm Thí nghe vua Trường Sanh nước Câu-tát-la cùng đệ nhất phu nhân trốn thoát làm bà-la-môn bện tóc ở tại nhà người thợ đồ gốm, liền ra lệnh người hầu cận rằng: "Ngươi đến nơi nhà người thợ gốm [881a1] bắt vua Trường Sanh và đệ nhất phu nhân trói cho kỹ dẫn về đây. Rồi nổi tiếng trống hung dữ, báo hiệu sự chết xuất hiện. Dẫn ra từ cửa bên hữu, phanh thây làm bảy phần; bêu trên đầu cây nhọn."

Bấy giờ, vua Trường Sanh khi nghe vua Phạm Thí ra lệnh như vậy, liền kêu người con trai dặn dò rằng: "Này Trường con, nay con có biết không? vua Phạm Thí nước Già-xa, là oán cừu của Tổ phụ cha, đã chiếm đoạt tất cả quốc độ, binh chúng, cùng tài sản của ta và nay ra lệnh người hầu cận giết bố mẹ con. Con nên trốn thoát, đừng để vua Phạm Thí giết."

Vương tử Trường trốn thoát. Vua Phạm Thí sai người đến bắt vua Trường Sanh và đệ nhất phu nhân trói kỹ. Rồi nổi tiếng trống hung dữ, báo hiệu sự chết xuất hiện. Dân chúng tụ tập rất đông. 1 Trường 長. Bản Minh: Trường Ma-nạp (phiên âm của māṇava: thiếu niên). Pāli: Dīghāvu.

78

T22. 881b Chương ix. Câu-thiểm-di

Lúc ấy, con của vua Trường Sanh cải trang đi theo sau cha mẹ mình khóc kể, nước mắt chảy ròng rã. Vua Trường Sanh xoay lại thấy con mình liền nói như vầy: "Oán thù lớn nhỏ, đều không nên báo. Lấy oán trả oán, oán không thể trừ. Chỉ không thù oán, oán thù mới dứt.

" Nhà vua nói như vậy ba lần.

Khi ấy dân chúng nghĩ rằng: "Vua nước Câu-tát-la tâm cuồng điên loạn. Hôm nay mới dạy Trường Ma-nạp. Nay đây ai là Trường Manạp?" Đám đông cùng nói như vậy ba lần. Rồi thì, vua Phạm Thí sai người dẫn vua Trường Sanh đi ra từ cửa bên hữu, phanh thây làm bảy phần, bêu lên đầu cây nhọn. Bấy giờ, con vua Trường Sanh là Trường từ đó trở lại trong thành Ba-la-nại, học các kỹ thuật, học kinh thơ, học xem tướng, tinh tú, học bói toán, học vẽ hình tượng, âm nhạc, hý kịch, xuất sắc nhất trong số học chúng.

Lúc bấy giờ, ở chỗ của kỹ nữ vua Phạm Thí cách đó không xa có một người huấn luyện voi. Vương tử Trường đến nơi tượng sư xin được học. Tượng sư chấp thuận.

Một thời, Trường Ma-nạp, vào lúc quá nửa đêm, gảy đàn và ca vũ, tấu lên âm thanh tuyệt diệu. Trong đêm đó vua Phạm Thí sau khi nghe tiếng đàn cầm ca vũ du dương, liền hỏi người hầu cận: "Quá nửa đêm rồi, ai là người gảy tiếng đàn cầm và ca vũ với âm thanh tuyệt diệu như thế?"

Người hầu cận thưa: "Tâu Đại vương, cách chỗ ở kỹ nữ của vua không xa, có một người huấn luyện voi đang ở. Người học trò của ông tên là Trường Ma-nạp, thường quá nửa đêm gảy đàn cầm ca vũ với âm thanh du dương đó."

Vua nghe rồi liền bảo, "Gọi đến đây. Ta muốn gặp. " Người hầu cận

vâng lệnh đi gọi. Ma-nạp đến, đảnh lễ sát chân vua rồi đứng qua một bên. Vua hỏi:"Có thật vào lúc [881b] quá nửa đêm, ngươi gảy đàn và ca hát với âm thanh vi điệu đó hay chăng?" Ma-nạp thưa: "Đúng như vậy."

79

881b

Nhà vua nói: "Nay trước mặt ta, ngươi hãy gảy đàn và ca hát, tấu lên âm thanh mỹ diệu đó."

Ngay trước mặt nhà vua Ma-nạp liền gảy đàn và ca hát, tấu lên âm thanh mỹ diệu đó. Nhà vua nghe xong, rất hoan hỷ, nói: "Ngươi ở lại đây. Ta sẽ nuôi ngươi."

Ma-nạp tâu: "Vâng."

Lúc bấy giờ, nơi nhà ở của đệ nhất phu nhân vua Phạm Thí không ai được vào, chỉ có phu nhân của vua và Ma-nạp Trường mà thôi. Sau đó một thời gian, ngọc ma-ni của phu nhân bị mất. Phu nhân đến chỗ vua thưa rằng: "Bệ hạ biết không? Ngọc ma-ni của thần thiếp đã bị mất rồi."

Nhà vua hỏi: "Có ai vào nhà hay không?" "Không có ai vào cả. Chỉ có vua và thần thiếp cùng Ma-nạp Trường mà thôi."

Vua liền kêu Trường Ma-nạp hỏi: "Đệ nhất phu nhân của ta bị mất viên ngọc ma-ni, ngươi có lấy không?" Ma-nạp liền nghĩ: "Nhà của phu nhân vua ở không ai được vào. Chỉ có phu nhân và ta. Nếu ta nói không lấy thì nhà vua sẽ trị tội ta. Từ nhỏ tới lớn ta đã quen sống sung sướng, không thể chịu khổ hình được."

Ma-nạp liền thưa vua rằng: "Con lấy. "

Nhà vua hỏi cùng với ai lấy? Thưa rằng: "Cùng với Thái tử của vua lấy."

Nhà vua lại hỏi: "Cùng với ai lấy nữa. "

Tâu rằng: "Cùng với đại thần có trí tuệ bậc nhất của vua lấy." Nhà vua hỏi: "Cùng với ai lấy nữa?" Thưa rằng: "Cùng với đại trưởng giả bậc nhất lấy." Vua hỏi: "Cùng với ai lấy nữa?" Thưa rằng: "Cùng với đệ nhất dâm nữ." 80

T22. 881c Chương ix. Câu-thiểm-di

Nhà vua liền bắt Ma-nạp, thái tử, đại thần, trưởng giả, đệ nhất dâm nữ trói lại.

Bấy giờ, thái tử nhà vua hỏi Trường Ma-nạp: "Nhà ngươi biết thật sự ta không lấy viên ngọc. Nhưng tại sao nhà ngươi vu oan cho ta lấy? "

Trường Ma-nạp trả lời: "Thật sự thái tử không lấy mà tôi cũng không lấy. Nhưng Thái tử là người được nhà vua yêu trọng nhất, chắc chắn không vì viên ngọc mà nhà vua đoạn mạng thái tử, do đó tôi khai."

Vị đại thần có trí tuệ bậc nhất hỏi Trường Ma-nạp rằng: "Thật sự nhà ngươi biết ta không lấy viên ngọc, nhưng tại sao vu oan cho ta lấy?"

Trường Ma-nạp nói: "Thật sự ông không lấy, tôi cũng không lấy. Nhưng ông là vị đại thần có trí tuệ. Ông có thể tìm được viên ngọc, do đó tôi khai ông."

Đại trưởng giả nói với Trường Ma-nạp rằng: "Thật sự nhà ngươi biết ta không lấy viên ngọc, nhưng tại sao vu oan cho ta lấy?" Trường Ma-nạp nói: "Ông thật sự không lấy. Thật sự tôi cũng không lấy. Nhưng ông là đại trưởng giả trong nước này. Ông là một nhà đại phú tài bảo vô số. Nếu vua cần viên ngọc thì ông có thể bồi thường được, do đó tôi khai cho ông."

Đệ nhất dâm nữ nói với Trường Ma-nạp rằng: "Ông biết tôi không lấy viên ngọc, tại sao khai oan cho tôi?"

Trường Ma-nạp nói: "Thật sự cô không lấy mà tôi cũng [881c] không lấy viên ngọc. Nhưng cô là đệ nhất dâm nữ, có nhiều người để ý cô nhưng chưa đoạt được cô. Do đó thế nào họ cũng tìm cho được ngọc. Cho nên tôi khai cho cô."

Bấy giờ, Bạch Tặc ở nước Ba-la-nại, nghe đệ nhất phu nhân của nhà vua bị mất viên ngọc, nhà vua bắt trói Trường Ma-nạp, thái tử, đại thần, đại trưởng giả, dâm nữ nên liền đến chỗ Trường Ma-nạp hỏi rằng: "Thật sự phu nhân nhà vua bị mất viên ngọc không?" 81

881c

Ma-nạp nói: "Thật sự có mất."

Bạch Tặc hỏi: "Có ai vào nhà của phu nhân không?" Ma-nạp nói: "Chỉ có phu nhân của vua và tôi mà thôi." Bạch Tặc hỏi: "Vậy có ai đang đi trong đó?" Ma-nạp nói: "Con khỉ cái đi trong đó."

Bạch Tặc nói với Trường Ma-nạp rằng:

"Như vậy viên ngọc có thể tìm được."

Bấy giờ, Bạch Tặc liền đến chỗ vua Phạm Thí tâu rằng: "Vua biết không? Nay viên ngọc có thể tìm được. Vua hãy cho mang ra các thứ anh lạc trang sức của các nữ nhân.

" Vua liền ra lệnh đem tất cả

những đồ trang sức anh lạc ra, và tập trung những con khỉ cái lại, mang cho chúng các anh lạc, để chúng ở trong cung. Lúc ấy, con khỉ cái trước kia ở trong nhà phu nhân, thấy những con khỉ cái kia mang anh lạc. Nó cũng liền lấy viên ngọc đã lấy trộm của phu nhân đem ra tự trang sức cho mình. Bấy giờ Bạch Tặc liền bao vây xung quanh và bắt con khỉ cái tâu với vua rằng: "Vua nay có biết không? Tôi đã lấy lại được viên ngọc ma-ni rồi."

Khi ấy, vua Phạm Thí liền kêu Trường Ma-nạp đến hỏi rằng: "Ngươi không lấy ngọc châu; tại sao nhận là có lấy?" Ma-nạp liền thưa: "Vì con nghĩ như vầy: Phòng của phu nhân ở không ai được vào. Chỉ có phu nhân và con mà thôi. Nếu con nói không lấy, thì sợ vua trị tội, tra tấn, làm con đau khổ. Nhưng con thì không thể chịu được đau khổ, nên con nói có lấy." "Tại sao ngươi lại khai cho thái tử?"

"Con nghĩ rằng, thái tử rất được vua yêu quí, không lẽ vì hạt châu mà nhà vua đoạn mạng thát tử. Nên con khai cho thái tử." "Tại sao ngươi khai cho đại thần?"

"Con khai cho vị đại thần vì con nghĩ: Vị đại thần có nhiều trí tuệ, có khả năng tạo phương tiện tìm lại được viên ngọc. Cho nên con khai cho vị đại thần."82

T22. 882a Chương ix. Câu-thiểm-di

"Tại sao ngươi lại khai cho đại trưởng giả?"

"Đại trưởng giả là người đại phú gia, nhiều của cải châu báu, có thể bồi hoàn lại viên ngọc cho vua. Nên con khai cho đại trưởng giả." "Tại sao ngươi lại khai cho dâm nữ?"

"Con nghĩ như sau nên khai cho dâm nữ: Người trong nước cũng như các nơi nhiều kẻ để tâm cô ta, nhưng chưa đoạt được cô ta. Họ có thể vì dâm nữ mà tìm được viên ngọc. Nên con khai cho đệ nhất dâm nữ."

Nhà vua nói: "Chưa từng có người nào nhiều trí tuệ như Trường Ma-nạp.

" Vua liền dùng Trường Ma-nạp để làm tất cả các nơi quan trọng.

Sau đó một thời gian, vua Phạm Thí nghiêm giá bốn bộ binh để đi săn bắn. Bấy giờ vua cũng như bốn bộ binh [882a1] đều ham mê đuổi theo những con nai, gặp lúc trời nóng bức nên mỏi mệt. Trường Ma-nạp liền hướng dẫn xe vua đến chỗ khuất kín để nghỉ ngơi. Vua xuống xe, vào dưới bóng mát của xe, gối đầu trên đầu gối của Trường Ma-nạp ngủ. Bấy giờ, Trường Ma-nạp nghĩ như vầy: "Nhà vua này là oán cừu của ông nội của cha ta, đã phá hoại quốc độ ta, đã đoạt bốn bộ binh chúng của ông nội của cha ta, cùng kho tàng bảo vật tất cả đều thu hết; đã giết cha mẹ ta, đã tàn sát giòng họ vua Câu-tát-la.

" Nghĩ đến mối thù xưa, Trường Ma-nạp

liền rút gươm muốn chém đầu nhà vua. Nhưng lại nghĩ đến lời dạy của cha: "Oán thù lớn nhỏ, đều không nên báo. Lấy oán trả oán, oán không thể trừ. Chỉ không thù oán, oán thù mới dứt. " Bèn bỏ

gươm vào bao trở lại. Khi ấy, vua Phạm Thí kinh sợ, tỉnh dậy. Trường Ma-nạp hỏi: "Sao vua thức dậy?"

Vua nói: "Vua nước Câu-tát-la có người con tên là Trường Ma-nạp rút gươm muốn chém ta."

Ma-nạp thưa với vua rằng: "Nay đây, chỗ nào có Trường Ma-nạp, con của vua Trường Sanh? Chỉ có vua và con mà thôi. Xin Ngài cứ yên tâm nghĩ."

83

882b

Vua ngủ lần thứ hai, lại cũng như vậy. Cho đến ngủ lần thứ ba, Trường Ma-nạp cũng suy nghĩ như trước, lại rút gươm ra. Vua liền kinh sợ thức dậy. Bấy giờ Trường Ma-nạp liền nắm đầu vua. Vua hỏi: "Ngươi muốn giết ta sao?"

Trường Ma-nạp trả lời: "Vâng."

Nhà vua hỏi: "Vì lí do gì?"

Trường Ma-nạp trả lời: "Tôi là Trường Ma-nạp, con của vua Trường Sanh. Vua có oán cừu với ông nội của cha tôi. Vua đã phá tan quốc độ của tôi, đã chiếm đoạt hết tất cả binh chúng kho tàng bảo vật; đã giết cha mẹ tôi, đã tàn sát giòng họ vua Câu-tát-la. Nghĩ đến cừu oán này cho nên tôi muốn giết vua!"

Vua Phạm Thí liền nói: "Nay ta sẽ trả lại binh chúng, quốc độ cùng tất cả trân bảo của cụ cố của ông. Ông đừng giết tôi!" Trường Ma-nạp nói: "Tôi sẽ để mạng sống cho nhà vua. Nhà vua cũng đừng giết tôi."

Vua Phạm Thí trả lời: "Ta sẽ tha mạng sống cho nhà ngươi." Bấy giờ, hai bên đồng xóa hết oán cừu tổ phụ, cùng nhau hòa hợp như cha với con, cùng đi một xe trở về nước Ba-la-nại. Bấy giờ, vua Phạm Thí tập hợp các đại thần và bảo như vầy: "Nếu bắt gặp Trường Ma-nạp, con vua Trường Sanh, thì giải quyết như thế nào?"

Có người nói phải xử trị thế này; có người nói phải dùng dao giết nó; có người nói phải dùng xe nghiền nát nó; có người nói phải treo đầu nó lên; có người nói phải đốt nó như cây đuốc; có người nói phải lấy dầu nấu nó; có người nói phải chẻ thân nó ra; có người nói phải dùng móc câu câu vào thịt của nó; có người nói phải lấy mật nấu nó; có người nói phải trói nó quăng trong lửa; có người nói phải lấy vải quấn nó rồi đốt; có người nói [882b] phải chặt tay, chặt chân, xẻo mũi, xẻo tai nó; có người nói phải xâu nó rồi bêu nó trên đầu cây nhọn; có người nói phải chặt đầu nó. Nhà vua liền chỉ cho các vị đại thần mà nói:84

T22. 882b Chương ix. Câu-thiểm-di

"Người này là con vua Trường Sanh tên là Trường Ma-nạp. Từ nay về sau tất cả mọi người không được bàn luận đến việc đó nữa. Tại sao vậy? Vì người này đã cho ta mạng sống và ta cũng đã cho người này mạng sống."

Bấy giờ, vua công bố hoàn trả lại tất cả binh chúng và quốc độ cũng như kho tàng trân bảo của vua Trường Sanh lại cho Trường Ma-nạp, và sửa soạn trang sức con để gã cho Trường Ma-nạp." "Này các tỳ-kheo, Trường Ma-nạp kia, vốn là kẻ chấp nhận gươm đao,1 có oán cừu của tổ phụ của cha, mà còn trở lại hòa hợp như cha với con. Huống chi các người đã xuất gia làm đạo, đồng học một thầy, như sữa hòa với nước thì ở trong Phật pháp mới có lợi ích, và an lạc.

"Thôi, hãy dừng lại, các tỳ-kheo, chớ đấu tranh nhau nữa. Chớ mạ nhục phỉ báng nhau; moi móc sở trường, sở đoản của nhau. Tất cả các ngươi phải nên hòa hợp, cùng tập họp một chỗ, đồng một thầy học, hòa hợp như nước với sữa, mới có lợi ích, sống an lạc trong chánh pháp của Phật."

Trong khi đức Phật dạy như thế, các tỳ-kheo bạch Phật rằng: "Bạch đức Thế Tôn, Thế Tôn hãy tự yên nghỉ. Như Lai là đấng Pháp chủ. Các tỳ-kheo tự biết rõ sự đấu tranh này." Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đã phải hai ba lần ngăn chận các tỳ-kheo ở Câu-thiểm-di, chớ cùng nhau đấu tranh, mạ nhục phỉ báng lẫn nhau, moi móc tội lỗi nhau, mà nên hòa hợp chung sống, đồng một thầy học, như nước hòa với sữa, thì ở trong Phật pháp mới có lợi ích, và an lạc. Tỳ-kheo kia lại nói với đức Thế Tôn như vầy: "Bạch đức Thế Tôn, Thế Tôn hãy tự yên nghỉ. Như Lai là đấng Pháp chủ. Các tỳ-kheo tự biết rõ sự đấu tranh này." Bấy giờ, đức Thế Tôn vì các tỳ-kheo nơi Câu-thiểm-di nói bài kệ: Đám đông dậy tiếng xấu,

1 Chỉ vua chúa, sống bằng đao kiếm.

85

882c

Chẳng cần pháp Thượng tôn1 Khi phá vỡ chúng Tăng, Còn biết lẽ gì khác?2 Bứt xương, hại sanh mạng, Cướp bò, ngựa, tài bảo; Đất nước loạn, đấu tranh, Còn trở lại hòa hợp. Các ngươi đáng lẽ không Bao giờ nhục mạ nhau. Nếu có sự như thế, Oán kia không thể trừ. Đối các mạ lỵ ác, Không bao giờ đáp trả. Người hay im lặng nhẫn, Oán kia tự nhiên hết. Lấy oán trừ oán cừu; Oán cừu không hết được. Không oán, oán tự tiêu. Pháp kia vui dõng mãnh.3 Không bảo người khác làm, Chính mình cũng không làm. [882c] Người thật hành như vậy, Như mưa dập bụi trần. Không thật, nói chắc thật; Chắc thật, nói không thật. Nó không rõ cái thật, Rơi vào ức niệm tà. 1 Trung A-hàm: "Bằng đủ thứ ngôn ngữ, phá vỡ Chúng tối tôn." 2 Trung A-hàm: "Khi phá hoại Thánh chúng, không ai ngăn cản được." 3 Cf. Pháp cú Pāli, Dhp. 3-6. 86

T22. 882c Chương ix. Câu-thiểm-di Chắc thật, biết chắc thật. Không thật, biết không thật. Ai hiểu pháp chắc thật, Vào trong chỗ chánh niệm. 1

Cũng như người cầm tên Cầm lỏng, hại tay mình. Sa-môn không khôn khéo, Tăng thêm số địa ngục. Người biết khéo cầm tên, Cầm chặt, không hại tay. Sa-môn biết khôn khéo, Liền được sanh đường lành. Tuy mặc áo cà-sa, Ôm chặt các kết sử, Không thể trừ oán hại, Không xứng mặc cà-sa. Kết sử đã trừ diệt, Tự trang nghiêm bằng giới, Chế ngự các oán cừu, Người ấy xứng cà-sa. Tìm kiếm bạn khắp nơi, Không có người hợp ý; Thà một mình bền lòng, Không đồng hành kẻ ngu. Nếu khắp nơi tìm bạn, Không được người như mình; Thà một mình làm lành, Không bạn kẻ ngu ác. 1 Cf. Pháp cú Pāli, Dhp. 11-12. 87

883a

Độc hành, không làm ác;

Như voi rừng núi cao.

Nếu tìm được bạn lành,

Cùng chung sống, dũng mãnh.1 Đi, ở, giữa các chúng,

Tâm họ thường hoan hỷ.

Nếu không có bạn lành,

Độc hành, thường dũng mãnh; Xa lánh nơi đô hội,

Vô sự như voi rừng.

Lúc bấy giờ, vì các tỳ-kheo tại Câu-thiểm-di đấu tranh, phỉ báng mạ nhục, chúng Tăng bị rối loạn, đức Thế Tôn không vui. Thế Tôn không nói với chúng Tăng và người thị giả, mà tự xếp ngọa cụ để lại chỗ cũ. Mang y cầm bát, dùng sức thần túc rời Câu-thiểm-di [883a1] trở về nước Xá-vệ. 2

Bấy giờ, các vị ưu-bà-tắc ở Câu-thểm-di nghe nói, vì các tỳ-kheo tại Câu-thiểm-di đấu tranh, phỉ báng mạ nhục, chúng Tăng bị rối loạn, đức Thế Tôn không vui. Thế Tôn không nói với chúng Tăng và người thị giả, mà tự xếp ngọa cụ để lại chỗ cũ. Mang y cầm bát, dùng sức thần túc rời Câu-thiểm-di trở về nước Xá-vệ. Bấy giờ, các ưu-bà-tắc cùng nhau tự lập ra quy chế: "Tất cả chúng ta, khi gặp các tỳ-kheo ở Câu-thiểm-di, không được đứng dậy nghinh đón, cung kính lễ bái, hỏi chào, nói năng và cúng dường y phục ẩm thực, thuốc men chữa bệnh. "

1 Cf. Pháp cú Pāli. Dhp. 32-330. 2 Trung A-hàm 17 (tr.535c18): Thế tôn đến thôn Sa-lâu-la, sau đó đến Hộ lâm. Cf. Vin.i. 350: đến thôn Bālakaloṇakara. Sau đó đi đến Pārileyya. Cuối cùng, trở về Sāvatthi.

88

T22. 883a Chương ix. Câu-thiểm-di

5. Tăng hoà hợp

Các tỳ-kheo kia giống như người bị cử tội, nên tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, quốc vương đại thần, các hàng sa-môn ngoại đạo đều tránh xa không giao tiếp. Các tỳ-kheo đấu tranh kia, do vậy không có sự lợi dưỡng, nên nghĩ như vầy: "Chúng ta cần phải đến chỗ đức Thế Tôn để chấm dứt việc đấu tranh này. " Họ liền đến

nước Xá-vệ.

Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất nghe các tỳ-kheo đấu tranh nơi Câuthiểm-di, phỉ báng mạ nhục nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, từ Câu-thểm-di đến nước Xá-vệ. Tôn giả liền cùng năm trăm vị tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên, bạch đức Thế Tôn rằng:

"Các tỳ-kheo nơi Câu-thiểm-di, cùng nhau đấu tranh, phỉ báng mạ nhục, miệng tuôn ra những lời như gươm như đao. Nay họ từ Câuthiểm-di đến nước Xá-vệ, chúng con nên làm thế nào?" Đức Phật bảo tôn giả Xá-lợi-phất: "Hãy cho phép hai bộ nói. Nếu tỳ-kheo nào nói như pháp thì nên chấp nhận lời nói ấy, khen ngợi trưởng dưỡng, cùng làm người bạn."

Tôn giả Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Làm thế nào để biết tỳ-kheo kia nói đúng pháp hay phi pháp?"

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất: "Có mười tám sự việc khiến Tăng bị vỡ: pháp, phi pháp, tỳ-ni, phi tỳ-ni, phạm, không phạm, nhẹ, nặng, hữu dư, vô dư, thô ác, không thô ác, nên làm, không nên làm, chế, không chế, thuyết, không thuyết."1

1 Thập bát phá Tăng sự. Thập tụng 30 (tr.216a23): "Nếu tỳ-kheo, pháp nói là phi pháp, phi pháp nói là pháp, luật…, phi luật,… phạm, phi phạm, trọng, khinh, tàn, vô tàn, thường sở hành, phi thường sở hành, thuyết, phi thuyết… " Cf. Vin. i 354:

aṭṭhārasahi vatthuhi adhammavādī: 18 cơ sở ngôn thuyết phi pháp dẫn đến phá Tăng: adhammaṃ dhammoti dīpeti (phi pháp mà nói là pháp), dhammaṃ adhammoti dīpeti (pháp nói là phi pháp), avinayaṃ (phi luật)…vinayaṃ (luật)…abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena (điều này không phải Như Lai nói), 89

883a

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất: "Ông nên xem xét việc này thời sẽ biết lời nói của tỳ-kheo kia là như pháp hay phi pháp." Tôn giả lại bạch Phật rằng: "Phân phối phòng xá ngọa cụ cho các tỳ-kheo nơi Câu-thiểm-di như thế nào?"

Đức Phật dạy: "Nên cho họ phòng xá ngọa cụ ở chỗ khuất kín1 .

Nếu không có chỗ khuất kín thì hãy lập ra chỗ khuất kín cho họ, cũng như cách thức phân phối ngọa cụ cho chúng Tăng. "

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Chia y vật của chúng Tăng cho tỳ-kheo Câu-thiểm-di như thế nao?"

Đức Phật dạy: "Tùy theo thứ bậc mà chia."2

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Đối với tỳ-kheo Câu-thiểmdi, nên sắp xếp chỗ ngồi như thế nào để chia cháo trong bữa tiểu thực?"

Phật bảo tôn giả Xá-lợi-phất: "Trước kia Ta há đã không nói điều này? Khi Tăng bị vỡ, phi pháp hoà hợp, ngồi sao cho không phát sanh sự dữ của thân và miệng. Chúng Tăng bị vỡ, nhưng như pháp hòa hợp, sự việc đã chấm dứt, nên ngồi chỗ ngồi cách khoảng một người."3

bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena (điều này được Như Lai nói), anāciṇṇaṃ tathāgatena (điều này không phải là thường hành bởi Như Lai), āciṇṇaṃ tathāgatena (điều này được thường hành bởi Như Lai), apaññattaṃ tathāgatena (điều không được Như Lai chế), paññattaṃ tathāgatena (điều được Như Lai chế định), anāpattiṃ (không tội), āpattiṃ (tội), lahukaṃ āpattiṃ (tội nhẹ), garukaṃ āpattiṃ (tội nặng), sāvasesaṃ āpattiṃ (tội hữu dư), anavasesaṃ āpattiṃ (tội không dư tàn), thullaṃ āpattiṃ (tội thô trọng), athullaṃ āpatti (tội không thô trọng)…

1 Vin.i. 356: vivittaṃ senāsanaṃ dātabbaṃ, cho họ chỗ nằm riêng biệt. 2 Pāli, ibid., "Tất cả thọ hưởng bình đẳng.

" (sabbesa samakaṃ bhājetabbaṃ)

3 Xem cht. 10 & 11 trước.

90

T22. 883b Chương ix. Câu-thiểm-di

Lúc bấy giờ, [883b] tỳ-kheo-ni Ma-ha Ba-xà-ba-đề, nghe các tỳkheo đấu tranh nơi Câu-thiểm-di, phỉ báng mạ nhục nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, từ Câu-thiểm-di đến nước Xávệ, liền cùng với năm trăm tỳ-kheo-ni đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi đứng lui qua một bên, bạch Phật rằng: "Đại Đức Thế Tôn, tỳ-kheo nơi Câu-thiểm-di này cùng nhau đấu tranh, cùng nhau mạ nhục phỉ báng, xoi mói tốt xấu nhau, từ Câu-thiểm-di đến Xávệ. Chúng con nên đối xử với họ như thế nào?" Đức Phật bảo Cù-đàm-di: "Hãy nghe cả hai bên nói. Nếu tỳ-kheo nào nói như pháp thì chấp nhận lời nói ấy, khen ngợi trưởng dưỡng, coi đó là bạn hữu."

Cù-đàm-di bạch Phật: "Làm sao biết lời nói của tỳ-kheo kia là pháp hay phi pháp?" Phật dạy: "Có mười tám việc phá Tăng: Pháp phi pháp... cho đến thuyết không thuyết.

" (như trên)

"Nên xem xét việc này để biết lời nói tỳ-kheo kia là pháp hay phi pháp. Tỳ-kheo-ni Cù-đàm-di, nên đến cầu giáo thọ trong bộ chúng tỳ-kheo như pháp."

Lúc bấy giờ, trưởng giả A-nan-bân-đê1 nghe các tỳ-kheo nơi Câuthiểm-di đấu tranh nhau, mạ nhục phỉ báng nhau, moi móc tội lỗi nhau, từ Câu-thiểm-di đến Xá-vệ, liền cùng năm trăm ưu-bà-tắc đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi lui qua một bên bạch Phật: "Các tỳ-kheo nơi Câu-thiểm-di, đấu tranh nhau, mạ nhục phỉ báng nhau, moi móc tội lỗi nhau, từ Câu-thiểm-di đến Xávệ. Bạch đức Thế Tôn, chúng con nên đối xử thế nào?" Thế Tôn dạy: "Nên nghe cả hai bên nói, như trên. Nếu có đàn-việt cúng dường nên chia hai phần, đây cũng là Tăng, kia cũng là Tăng. Này các cư sĩ, như thỏi vàng chia làm hai phần, cả hai đều là vàng. Do vậy, này các cư sĩ, vật bố thí cúng dường nên chia làm hai phần. Vì đây là Tăng, kia cũng là Tăng."

1 A-nan-bân-đê 阿難邠坻. Phiên âm, tức ông Cấp Cô Độc. Pāli: Anāthapiṇḍika. 91

883c

Bấy giờ, Tỳ-xá-khư Vô-di-la Mẫu nghe các tỳ-kheo nơi Câu-thiểmdi đấu tranh nhau, mạ nhục phỉ báng nhau, moi móc tội lỗi nhau, từ Câu-thiểm-di đến Xá-vệ, liền cùng năm trăm ưu-bà-di đến chỗ đức Thế Tôn đầu mặt đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên bạch Phật: "Các tỳ-kheo Câu-thiểm-di đấu tranh phỉ báng mạ nhục xoi bói tốt xấu nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, nay từ Câuthiểm-di đến Xá-vệ, kính bạch đức Thế Tôn, chúng con nên đối xử thế nào?" Đức Phật dạy: "Nên nghe cả hai bên nói, như trên. Nếu có bố thí y vật, nên chia hai phần. Đây cũng là Tăng, kia cũng là [883c] Tăng. Này các cư sĩ, như thỏi vàng chia làm hai phần, cả hai đều là vàng. Do vậy, này các cư sĩ, vật bố thí cúng dường nên chia làm hai phần. Vì đây là Tăng, kia cũng là Tăng." 6. Giải yết-ma

Lúc bấy giờ, tỳ-kheo bị cử, trên đường đi, nơi chỗ vắng, tâm tự suy nghĩ rằng: "Tránh sự này của ta cần phải dẫn chứng Tu-đa-la, Tỳni, A-tỳ-đàm, kiểm hiệu Phật pháp, xét duyệt xem cử đúng hay cử sai, là cử như pháp, yết-ma thành tựu hay là không cử như pháp, yết-ma không thành tựu.

" Bấy giờ vị ấy liền xem xét Tu-đa-la, Tỳni, A-tỳ-đàm, theo pháp của đức Phật xét duyệt, rồi nghĩ như vầy: "Sự thật là phạm chứ không phải không phạm; cử tội đúng chứ chẳng phải là không đúng; như pháp cử yết-ma thành tựu, chứ không phải là không như pháp cử yết-ma không thành tựu. "

Vị ấy liền đến chỗ các tỳ-kheo tùy cử nói như vầy: "Tôi trên đường đi, nơi chỗ vắng, tâm tự suy nghĩ rằng: 'Tránh sự này của ta cần phải dẫn chứng Tu-đa-la, Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, kiểm hiệu Phật pháp, xét duyệt xem cử đúng hay cử sai, là cử như pháp yết-ma thành tựu hay là không cử như pháp, yết-ma không thành tựu. ' Bấy giờ tôi

liền xem xét Tu-đa-la, Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, theo pháp của đức Phật xét duyệt, rồi nghĩ như vầy: 'Sự thật là phạm chứ không phải không phạm; cử tội đúng chứ chẳng phải là không đúng; như pháp cử yếtma thành tựu, chứ không phải là không như pháp cử yết-ma không thành tựu.

'"

92

T22. 884a Chương ix. Câu-thiểm-di

Bấy giờ các tỳ-kheo tùy cử dẫn tỳ-kheo bị cử đến chỗ tỳ-kheo tác cử bạch rằng: "Tỳ-kheo bị cử này nói với tôi như vầy: 'Trên đường đi nơi chỗ vắng, tôi tư duy (nói đầy đủ như trên). '"

Lúc bấy giờ, tỳ-kheo cử tội dẫn tỳ-kheo tùy cử, tỳ-kheo bị cử đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật rằng: "Tỳ-kheo tùy cử này dẫn tỳ-kheo bị cử đến chỗ con, đem nhân duyên của tỳ-kheo bị cử trình bày đầy đủ. Nay con cũng đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ." Đức Thế Tôn bảo các tỳ-kheo: "Đó là phạm chứ chẳng phải không phạm. Cử tội đúng chứ chẳng phải không đúng; như pháp cử tỳkheo này, yết-ma thành tựu. Nếu tỳ-kheo kia thuận tùng chúng Tăng để sám hối, hoán cải tội lỗi, thì yêu cầu giải yết-ma bất kiến cử."

Nên bạch tứ yết-ma để giải, cách giải như vầy: Tỳ-kheo kia đến giữa Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, kính lễ sát chân Tăng, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi tỳ-kheo tên là... đã bị Tăng cử tội, yết-ma bất kiến cử. Nay tôi thuận tùng chúng Tăng, cải hoán tội lỗi, sám hối, cầu xin giải yết-ma bất kiến cử. Nguyện Tăng từ mẫn, vì tôi giải cho."

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng xin như vậy.

Trong đây, [884a1]Tăng nên sai một vị có khả năng tác pháp yếtma, hoặc Thượng tọa hay thứ tọa, tụng luật hay không tụng luật được, miễn là có thể tác pháp yết-ma, bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo này tên là... Tăng đã tác pháp yết-ma bất kiến cử. Nay thuận tùng chúng Tăng, hoán cải tội lỗi sám hối, cầu xin giải yết-ma bất kiến cử. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, Tăng giải yết-ma bất kiến cử cho tỳ-kheo tên là... Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... Tăng đã tác 93

884a

pháp yết-ma bất kiến cử, vị kia đã thuận tùng chúng Tăng cải hoán tội lỗi sám hối, nay cần cầu Tăng giải yết-ma bất kiến cử. Trưởng lão nào đồng ý Tăng giải yết-ma bất kiến cử cho tỳ-kheo tên là... thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

(Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy). "Tăng đã đồng ý giải yết-ma bất kiến cử cho tỳ-kheo... rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." Đức Phật dạy tiếp: cho phép tác bạch yết-ma hòa hợp, nên bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Sự việc khiến Tăng đấu tranh, phỉ báng nhục mạ lẫn nhau, xoi mói sở trường sở đoản nhau. Người phạm sự bị cử kia nay đã được giải rồi, trần cấu của Tăng được diệt sạch. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng tác pháp hòa hợp. Đây là lời tác bạch." Nên tác bạch như vậy để hòa hợp.

Bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch đức Thế Tôn rằng: "Kính bạch đức Thế Tôn, sự việc khiến Tăng đấu tranh, phỉ báng nhục mạ, xoi mói sở trường, sở đoản nhau, khiến cho Tăng bị phá, khiến Tăng chia rẽ, khiến Tăng bị trần cấu. Việc kia chưa liệu lý, chưa phân xử, Tăng chưa diệt trần cấu, như vậy có được hòa hợp như pháp hay không?"

Phật dạy: "Không được như pháp hòa hợp. Này Ưu-ba-ly, nhân bởi tránh sự1 kia, khiến Tăng đấu tranh, phỉ báng nhục mạ nhau, xoi bói sở trường, sở đoản nhau, khiến Tăng bị phá, khiến Tăng chia rẽ, 1 Tránh sự 諍事; cơ sở nguyên nhân dẫn đến tranh chấp. Có bốn tránh sự: tranh chấp lời nói, tranh luận về giáo giới, bất đồng về luận tội, tranh cãi về phận sự phải làm. Pāli, Vin.ii.88: cattārīmāni bhikkhave adhikaraṇāni vivādādhikaraṇaṃ, anuvādādhikaraṇaṃ, āppattādhikaraṇaṃ, kiccādhikaraṇaṃ. 94

T22. 884b Chương ix. Câu-thiểm-di khiến cho Tăng bị trần cấu. Khi tránh sự ấy đã được liệu lý, đã được giải quyết. Tăng đã diệt trần cấu, bấy giờ được hòa hợp như pháp.

"

Đức Phật dạy: Từ nay về sau cho phép tác bạch yết-ma hòa hợp Bố-tát. Nên bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nhân bởi tránh sự kia đã khiến Tăng đấu tranh, phỉ báng nhục mạ, xoi mói sở trường, sở đoản nhau, khiến cho Tăng bị phá, khiến Tăng chia rẽ, khiến Tăng bị trần cấu. Người ấy đã được Tăng tác cử, và đã được giải rồi, Tăng đã được diệt trần cấu. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, Tăng tác pháp hòa hợp bố-tát. Đây là lời tác bạch. "

Nên bạch như vậy rồi hòa hợp [884b] bố-tát. Lúc bấy giờ, Đức Phật nói với Ưu-ba-ly: "Có năm hạng người phạm tội. Những gì là năm?

"Tỳ-kheo phạm tội như vậy. Các tỳ-kheo khác bảo rằng, 'Thầy

phạm tội, có thấy hay không?' Vị kia trả lời, 'Không thấy.

' Vị kia

nói với vị tỳ-kheo này rằng: 'Nếu thấy tội này thì nên sám hối.' Đây là người phạm tội thứ nhất.

"Tỳ-kheo phạm tội như vậy. Tỳ-kheo khác bảo rằng, 'Thầy phạm

tội, có thấy hay không?' Vị kia trả lời: 'Không thấy. ' tỳ-kheo kia

nói: 'Thầy nếu thấy tội nên đến trong Tăng sám hối.' Đây là người phạm tội thứ hai.

"Tỳ-kheo phạm tội như vậy. Tỳ-kheo khác bảo rằng, 'Thầy phạm

tội, có thấy hay không?' Vị kia trả lời: 'Không thấy. ' tỳ-kheo kia

nói: 'Thầy nếu thấy tội nên ở trong Tăng này mà sám hối.' Đây là người phạm tội thứ ba.

"Tỳ-kheo phạm tội như vậy. Tỳ-kheo khác bảo rằng, 'Thầy phạm

tội, có thấy hay không?' Vị kia trả lời: 'Không thấy. ' Chúng Tăng

nên xả trí, không hỏi nữa, mà nói như vầy, 'Nay thầy không thấy

tội. Nơi nào mà thầy đến, nơi đó cũng sẽ cử tội thầy. Đối với thầy, 95

884c

họ sẽ tác pháp tự ngôn, không cho thầy tác pháp a-nậu-bà-đà,1 không cho phép bố-tát, tự tứ. Như người điều khiển ngựa, đối với con ngựa chứng khó điều khiển, họ phải buộc nó vào cây nọc, bỏ mặc nó nơi đó. Thầy là tỳ-kheo không tự thấy tội cũng lại như vậy. Tất cả mọi người đều phải bỏ mặc thầy. Nơi nào mà thầy đến, nơi đó, cho đến, sẽ không cho phép thầy bố-tát, tự tứ. Người như vậy, không được đến họ để cầu thính.2 Ở đây như vậy tức là thính. Đây là người phạm tội thứ tư.

"Tỳ-kheo phạm tội như vậy, tỳ-kheo khác bảo rằng, 'Thầy phạm

tội, có thấy hay không?' Vị kia trả lời,

'Không thấy.' Đối với vị ấy

chúng Tăng nên tác pháp yết-ma, bằng pháp bạch tứ bất kiến cử, đây là người phạm tội thứ năm."

Bấy giờ, Trưởng lão Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật rằng:

"Có bao nhiêu pháp để thành người liệu lý sự vụ?" Đức Phật dạy:

"Có năm pháp để thành người liệu lý sự vụ:

"Muốn thành tỳ-kheo tác sự, nên quan sát việc này thật hay không thật. Hoặc giả có việc không thật. Tỳ-kheo kia, nếu biết việc này không thật thì không được làm.

"Nếu tỳ-kheo kia biết việc này là thật, thì lại phải quan sát việc này có lợi ích hay không có lợi ích. Hoặc giả có việc không lợi ích. Tỳkheo kia, nếu biết được việc này không lợi ích thì không được làm. "Nếu tỳ-kheo kia biết việc này có lợi ích, thì lại phải quan sát việc này là đúng thời hay không đúng thời. Hoặc giả có việc làm phi thời. Tỳ-kheo kia nếu biết việc này là làm phi thời thì không [884c] được làm.

1 A-nậu-bà-đà 阿㝹婆陀. Pāli: anuvāda, phi nạn, chỉ trích, buộc tội người khác. 2 Xem phần trên, Phần III, Ch. iv (An cư), mục 2. cầu thính. 96

T22. 884c Chương x. Chiêm-ba

"Nếu tỳ-kheo kia biết việc này là đúng thời, thì lại phải xem xét, là làm việc này hoặc sẽ khiến Tăng đấu tranh, phỉ báng mạ nhục nhau, sẽ khiến Tăng bị phá, sẽ khiến Tăng chia rẽ, sẽ khiến Tăng bị trần cấu; hoặc sẽ không khiến Tăng đấu tranh, cho đến sẽ không khiến Tăng bị trần cấu. Tỳ-kheo kia, nếu biết làm việc này, khiến Tăng đấu tranh, cho đến khiến Tăng trần cấu, thì không được làm. "Nếu tỳ-kheo biết làm việc này sẽ không khiến Tăng đấu tranh, cho đến không khiến Tăng trần cấu, thì tỳ-kheo kia lại phải quan sát, nếu tỳ-kheo làm việc này có được bạn hữu hay không được bạn hữu. Hoặc giả làm việc này, không có được tỳ-kheo bạn hữu. Nếu tỳ-kheo kia biết được làm việc này không có được tỳ-kheo bạn hữu thì không được làm. Nếu tỳ-kheo kia biết có tỳ-kheo bạn hữu thì nên làm đúng thời, với hảo tâm thiện niệm. "Này Ưu-ba-ly, tỳ-kheo nào biết được năm pháp này thì sẽ được làm người liệu lí sự vụ."

Bấy giờ, Tôn giả Ưu-ba-ly liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay hướng về đức Phật nói bài kệ rằng:

Vì Tăng nói điều này,

Nghĩa lợi quyết định vậy.

Thế nào biết là hơn?

Tỳ-kheo được kiên trì?

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn trả lời Ưu-ba-ly bằng bài kệ sau: Đệ nhất trì giới không hủy hoại, Tỳ-kheo oai nghi tự trang nghiêm; Oan gia không thể như pháp trách. Người kia được vậy khỏi ai chê. Người kia trụ nơi thanh tịnh giới, Nói không sợ và không nghi nan, Giữa chúng không đổi dời, không sợ, Hỏi đâu đáp đó không mất nghĩa. Trong chúng dù hỏi nghĩa lý gì, 97

885a

Liền đáp, khỏi nghĩ, không ưu lự. Lúc nào hỏi nghĩa cũng đáp được. Ứng đáp nhiều câu, lòng không đổi. Cung kính các tỳ-kheo Trưởng lão, Thượng tọa, trung tọa và hạ tọa. Nói được nguồn gốc, khéo phân biệt, Hiểu các oan gia lời dối trá. Oan gia không thể hơn vị ấy. Cũng lại điều phục được nhiều người. Thường làm thầy dạy, không thiếu sót. Trang nghiêm trí tuệ người đều biết. Nếu phạm việc như vậy. Không phạm, tội được trừ.Biết cả hai cáu bẩn. Biết bẩn, sám hối trừ. Không hối, Chúng bỏ mặc. Nếu hối, Chúng không đuổi. [885a1] Nên khuyên người như vậy; Phân minh biết như vậy. Có tín thì hay thọ. Vì Tăng nên mới đuổi. Chúng đuổi, hãy nghe lời, Tuân hành, không tự cao; Cung kính bậc Trưởng lão, Thượng, trung và hạ tọa, Trí tuệ nhiều lợi ích. Người này hay hộ pháp. 1

1 Bản Hán, hết quyển 43. 98

CHƯƠNG X

CHIÊM-BA

1. Cử tội phi pháp

[885a15] Thế Tôn ở tại thành Chiêm-ba.1 Tại nước Già-thi,2 có thôn Bà-sa-bà.3 Bấy giờ, trú xứ nọ có cựu tỳ-kheo,4 thường tiếp mọi người, giống như nguồn suối,5 nói như vầy: "Nếu tỳ-kheo chưa đến mà đến làm khách6 tôi sẽ cung cấp các thứ cần dùng, như nấu nước tắm, đồ ăn, thức uống để cúng dường."

Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo ở nước Già-thi du hành trong nhân gian đến nơi xóm Bà-sa-bà. Tỳ-kheo kia liền cung cấp các thứ cần dùng, và cúng dường đồ ăn thức uống. Sau đó một thời gian, tỳkheo kia nghĩ như vầy: 1 Chiêm-ba 瞻波. Pāli: Campā, thủ đô của vương quốc Aṅga. Xem Ch.v. Da thuộc, truyện Thủ-lung-na; cht. 2.

2 Già-thi 伽尸; trên kia, âm là Già-xa. Xem Ch. ix, mục 4, truyện Trường Sanh & cht. 14.

3 Bà-sa-bà tụ lạc 聚落 婆娑婆. Lưu ý cách đọc theo bản Hán về các địa danh này: tại Chiêm-ba thành, Già-thi quốc, Bà-sa-bà tụ lạc 在瞻波城伽尸國婆娑婆 聚落. Tham chiếu Pāli, Vin.i. 312: ... Campāyaṃ viharati... tena kho pana samayena Kāsīsu janapade vāsabhagāmo hoti,

"Phật trú tại Campā. Bấy giờ, tại

quốc cảnh Kāsi, có một thôn tên là Vāsabha.

"

4 Thập tụng 30, tỳ-kheo này có tên là Cộng Kim 共金. Pāli, Vin.i. 312: Kassapagotta. Ngũ phần 24 (tr.161a14): tỳ-kheo họ Ca-diếp, là Ma-ma-đế. 5 Có lẽ tương đương Pāli: tantibaddho, Horner dịch là "người gắn liền với tục lệ cổ truyền (attached to the tradition)", tức gắn chặt với các phận sự phải làm theo truyền thống của trú xứ đó. Bản Hán dịch Nam truyền dịch là "người chấp sự" và chú thích, là người quản lý các sự việc trong trú xứ, như Ma-ma-đế hay Đế-đếđà-la. Bản Hán hiểu tanti (sợi dây ràng buộc) theo nghĩa tượng hình là "sự liên tục như giòng suối!"

6 Vị lai khách tỳ-kheo 未來客比丘; Tham chiếu Pāli: kinti anāgatā ca pesalā bhikkhū āgaccheyyuṃ,

"làm sao để tỳ-kheo khả ái chưa từng đến có thể đến đây?"

885b

"Ta không thể thường xuyên đến bạch y hỏi xin đồ ăn thức uống, và cung cấp đầy đủ như nước để tắm rửa, hay nấu cháo để cúng dường nữa. Khách tỳ-kheo6này từ xa đến, hiện tại đã hết mệt mỏi. Trước kia chưa có người quen biết chứ hiện nay đã có. Nay ta không thể đi hỏi xin thêm được nữa.

" Rồi ông ngưng.

Tỳ-kheo khách này lại nghĩ như vầy: "Tỳ-kheo kia ghét chúng ta. Trước đây đã cung cấp đầy đủ những thứ cần dùng, như đồ ăn thức uống, nước tắm rửa cho chúng ta. Nay lại ngưng, không cung cấp cho ta. Chúng ta có nên cử tội tỳ-kheo kia không?" Họ liền nhóm họp để cử tội tỳ-kheo kia.

Tỳ-kheo kia nghĩ: "Nay ta không thể tự biết là phạm hay chẳng phạm, là cử tội đúng hay cử tội không đúng, là như pháp cử yết-ma thành tựu, hay không như pháp cử yết-ma không thành tựu. Vậy ta [885b] hãy đến chỗ đức Thế Tôn ở Chiêm-ba, đem nhân duyên này trình bày đầy đủ với đức Thế Tôn. Nếu Thế Tôn có chỉ dạy gì thì tùy theo lời dạy của đức Thế Tôn ta sẽ thi hành." Rồi thì, cựu tỳ-kheo kia khoác y mang bát đến Chiêm-ba, qua chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ, rồi đứng qua một bên. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn an ủi khách tỳ-kheo:

"Khất cầu có dễ được không? Sống có hòa hợp không? Đi đường có mệt nhọc lắm không?"

Tỳ-kheo khách thưa:

"Con sống hòa hợp. Khất cầu dễ được. Đi đường không mệt nhọc." Đức Phật hỏi tiếp:

"Ông ở đâu đến?"

Tỳ-kheo thưa:

"Con ở nơi xóm Bà-sa-bà, nước Già-thi, là cựu trú tỳ-kheo ở một trú xứ nọ. Con thường đón tiếp và cung cấp những gì cần thiết cho những vị khách giống như dòng nước suối. Nếu có khách tỳ-kheo chưa đến mà đến làm khách đều được cung cấp đầy đủ những thứ cần dùng như đồ ăn thức uống hoặc làm cháo, nước tắm... Sau đó100

T22. 885c Chương x. Chiêm-ba

có số đông tỳ-kheo tại nước Già-thi du hành trong nhân gian đến xóm Bà-sa-bà, bấy giờ con liền cung cấp đầy đủ những thứ cần dùng như đồ ăn thức uống, hoặc làm cháo, nước tắm rửa... Bạch Đại đức, khi ấy con nghĩ như vầy: 'Ta không thể thường xuyên đến nhà bạch y hỏi xin đồ ăn thức uống, và những thứ cần dùng được. Quý khách tỳ-kheo này hiện tại đã hết mệt mỏi. Trước kia chưa có người quen biết, hiện tại đã có rồi. Nay ta không thể đến hỏi xin được nữa.

' Rồi con ngưng cung cấp. Khách tỳ-kheo này lại nghĩ, 'Tỳ-kheo cựu trú kia ghét chúng ta. Trước đây thường cung cấp đầy đủ cho ta các thứ cần dùng như thức ăn uống, cháo, nước tắm rửa... Nay lại không cung cấp cho chúng ta nữa. Chúng ta có thể cử tội tỳ-kheo kia.

' Các vị ấy liền họp lại để cử tội. Bạch Đại đức Thế Tôn con nghĩ như vầy,

'Ta không thể biết là phạm hay không

phạm, là cử tội đúng hay sai, là như pháp cử yết-ma thành tựu hay không như pháp cử yết-ma không thành tựu? Nay ta nên đến chỗ đức Thế Tôn ở thành Chiêm-ba đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Nếu đức Thế Tôn có dạy gì, thì tùy theo lời dạy của đức Thế Tôn mà thi hành.

'"

Đức Phật bảo tỳ-kheo kia:

"Ông là tỳ-kheo không phạm, chẳng phải phạm. Cử tội sai quấy, không thành cử. Cử tội ông như vậy là phi pháp. Tỳ-kheo ấy yếtma không thành tựu. Này tỳ-kheo, ông trở về xóm Bà-sa-bà, cung cấp những thứ cần dùng cho khách tỳ-kheo như trước giống như nguồn suối. Này tỳ-kheo, Ta hỗ trợ ông, như pháp, chẳng phải chẳng như pháp."

Bấy giờ các khách tỳ-kheo kia từ xóm Bà-sa-bà du hành trong nhân gian đến nước Già-thi, tới chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ rồi đứng lui qua một bên. [885c] Đức Thế Tôn hỏi han khách tỳ-kheo: "Các ngươi trụ chỉ có hòa hiệp không? Không do khất thực mà phải vất vả chăng?"

Tỳ-kheo này thưa:

"Trụ chỉ được hòa hiệp. Không do khất thực mà phải vất vả." 101

885c

Đức Phật hỏi tiếp: "Các ông từ đâu đến?" "Chúng con từ tụ lạc Bà-sa-bà đến." Đức Phật hỏi?

"Nghe nói có cựu trú tỳ-kheo thường hay cung cấp cho khách tỳkheo những thứ cần dùng, như nước suối, mà các thầy cử tội người ấy, phải không?"

Các vị ấy trả lời:

"Sự thật như vậy."

Đức Thế Tôn hỏi:

"Bằng vào sự gì các ông cử tội như vậy?" Các vị này thưa:

"Không sự việc, không nhân duyên."1 Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện ha trách các tỳkheo này: "Các ông làm điều sai quấy chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Các ông là những người ngu si. Sao cựu tỳ-kheo kia, như nguồn nước suối, cung cấp cho khách tỳ-kheo, mà các ông không duyên, không sự gì, lại cử tội?" 2. Túc số yết-ma

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn sau khi ha trách rồi, bảo các tỳ-kheo: "Có bốn loại yết-ma: phi pháp yết-ma, phi pháp biệt chúng yết-ma, phi pháp hòa hợp yết-ma, pháp biệt chúng yết-ma.2 Trong này, hai 1 Vô sự vô duyên 無事無緣. Pāli: avatthusmiṃ a kāraṇe, không dựa trên cơ sở nào, không vì nguyên nhân gì.

2 Bản Hán dịch thiếu chính xác. Cần sửa lại, bốn loại yết-ma: phi pháp biệt chúng, (như) pháp biệt chúng, phi pháp hòa hiệp, (như) pháp hoà hiệp. Pāli, Vin.i. 316: cattāri kammāni: adhammena vaggakammaṃ (phi pháp biệt chúng), 102

T22. 885c Chương x. Chiêm-ba

yết-ma: phi pháp yết-ma, biệt chúng yết-ma, thì không được làm. Nếu làm sẽ như pháp trị. Chỉ có pháp yết-ma, và hòa hợp yết-ma thì nên làm.1

"Có bốn trường hợp túc số:2 Có người được kể trong túc số nhưng không được quyền ngăn. Có người không được kể trong túc số mà được quyền ngăn. Có người không được kể trong túc số mà cũng không được quyền ngăn. Có người được kể trong túc số và cũng được quyền ngăn.

"Thế nào là người được quyền túc số mà không được quyền ngăn? Là người bị tác pháp yết-ma ha trách, yết-ma tẫn, yết-ma y chỉ, yếtma ngăn không cho đến nhà bạch y. Những người này được kể túc số mà không được quyền ngăn.

"Thế nào là người không được kể túc số mà được quyền ngăn? Là người muốn thọ đại giới. Người này không được kể túc số mà được quyền ngăn.

"Thế nào là người không được kể túc số cũng không được ngăn? tỳ-kheo tác yết-ma, tỳ-kheo-ni không được kể túc số cũng không được ngăn. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni; hoặc người phạm biên tội, hoặc phạm tỳ-kheo-ni, hoặc thọ giới với tặc tâm, hoặc phá nội ngoại đạo, hoặc huỳnh môn, hoặc giết cha giết mẹ, hoặc giết A-lahán, hoặc phá Tăng, hoặc ác tâm làm thân Phật ra máu, hoặc phi nhân, súc sanh, hoặc hai căn, hoặc bị cử, hoặc diệt tẫn, hoặc đáng diệt; hoặc biệt trú, hoặc ở trên giới trường, thần túc trên hư không, hoặc ẩn hình, hoặc lìa chỗ thấy nghe, hoặc là người tác yết-ma: Những người như vậy không được kể túc số cũng không được ngăn.

adhammena samagga-kammaṃ (phi pháp hòa hiệp), dhammena vaggakammaṃ (như pháp biệt chúng), dhammena samaggakammaṃ (như pháp hòa hiệp). 1 Pāli, ibid. chỉ một yết-ma được phép: dhammena samagga-kammaṃ, như pháp hòa hiệp. Ngũ phần: "Ta (Phật) không chấp nhận ba loại yết-ma kia, mà chỉ thừa nhận yết-ma như pháp hòa hiệp."

2 Nguyên Hán: mãn số 滿數.

103

886a

[886a1] "Thế nào là người được kể túc số cũng được quyền ngăn? Là thiện tỳ-kheo, đồng trụ một giới, không dùng thần túc ở trên không, không ẩn hình, không lìa chỗ thấy nghe, cho đến nói với người gần bên. Những người như vậy được kể túc số mà cũng được quyền ngăn.

" Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo, một người cử tội một người, một người cử tội hai người, hoặc cử tội ba người, hoặc cử tội Tăng. Hai người cử tội một người, hai người cử tội hai người, hai người cử tội ba người, hoặc cử tội Tăng. Ba người cử tội một người, hoặc cử tội hai người, hoặc cử tội ba người, hoặc cử tội Tăng, hay Tăng cử tội Tăng. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Không được một người cử tội một người, hai người, ba người, hay cử tội Tăng. Không được hai người cử tội một người, hai người, ba người, cử tội Tăng. Không được ba người cử tội một người, hai người, ba người, hay cử tội Tăng. Không được Tăng cử tội Tăng. "Nếu một người cử tội một người là phi pháp yết-ma, phi tỳ-ni yếtma, không được làm như vậy. Hoặc một người cử tội hai người, ba người hay Tăng. Hoặc hai người cử tội một người, hai người, ba người, hay Tăng. Hoặc ba người cử tội một người, hai người, ba người, hay Tăng. Hoặc Tăng cử tội Tăng, là phi pháp yết-ma, phi tỳ-ni yết-ma, không được làm như vậy."

Lúc bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo tác pháp yết-ma chồng,1 như tác yết-ma ha trách rồi lại tác yết-ma tẫn; tác y chỉ rồi lại ngăn không cho đến nhà bạch y; trao cho pháp cử tội rồi lại cho pháp ba-lợi-bàsa; cho pháp bản nhật trị rồi lại cho pháp ma-na-đỏa; cho pháp aphù-ha-na rồi, lại cho pháp hiện tiền tỳ-ni; cho pháp ức niệm tỳ-ni rồi, lại trao cho pháp bất si tỳ-ni; cho pháp tự ngôn rồi, lại cho pháp mích tội; cho pháp mích tội tướng rồi, lại cho pháp như cỏ che đất. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Không được tác pháp yết-ma chồng. Không được tác yết-ma ha trách rồi lại tác yết-ma tẫn, cho đến như cỏ che đất." 1 Trùng tác yết-ma 重作羯磨.

104

T22. 886b Chương x. Chiêm-ba

Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

3. Túc số Tăng

"Có bốn loại Tăng:1 Tăng bốn vị, Tăng năm vị, Tăng mười vị, Tăng hai mươi vị.

"Tăng bốn vị: trừ tự tứ, thọ đại giới, xuất tội, còn tất cả các pháp yết-ma như pháp khác đều làm được.

"Tăng năm vị: trừ trường hợp thọ đại giới nơi đô hội, xuất tội, còn tất cả các pháp yết-ma như pháp khác đều làm được. "Tăng mười vị: chỉ trừ xuất tội, còn tất cả các pháp yết-ma như pháp khác đều làm được.

"Tăng hai mươi vị: tất cả các pháp yết-ma như pháp đều làm được, huống nữa là hơn hai mươi vị.

"Nếu cần bốn vị để tác pháp yết-ma mà thiếu một vị thì [886b] yếtma ấy là phi pháp, phi tỳ-ni. Nếu dùng tỳ-kheo-ni làm người thứ tư, hoặc dùng thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, hoặc người phạm biên tội, hoặc phạm tỳ-kheo-ni, hoặc tặc tâm thọ giới, hoặc phá nội ngoại đạo, hoặc huỳnh môn, hoặc giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, ác tâm làm thân Phật ra máu, hoặc phi nhân hoặc súc sanh, hoặc người hai căn, hoặc kẻ bị cử, diệt tẫn, hoặc đáng diệt tẫn, người tác yết-ma; lấy những hạng người như vậy để được túc số bốn vị, thì yết-ma đó phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy. Tăng năm vị, mười vị, hai mươi vị cũng như vậy."

4. Yết-ma bất thành

Lúc bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo tác yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Họ tác yết-ma phi pháp biệt chúng, yết-ma phi pháp hòa hợp, yết-ma pháp biệt chúng, yết-ma pháp tương tợ biệt chúng, yết-ma pháp 1 Mahāvagga ix, Có 5 Tăng, 4 Tăng như Tứ phần. Thứ năm: Tăng trên 20 tỳkheo. Ngũ phần: 5 hạng Tăng. Hạng thứ năm: vô lượng tỳ-kheo Tăng. 105

886c

tương tợ hòa hợp, tác yết-ma ha bất chỉ. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Không được tác yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni, không được tác yếtma phi pháp biệt chúng, không được tác yết-ma phi pháp hòa hợp, không được tác yết-ma pháp biệt chúng, không được tác yết-ma pháp tương tợ biệt chúng, không được tác yết-ma pháp tương tợ hòa hợp, không được tác yết-ma ha bất chỉ."

a. Thế nào là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni?

Bạch nhị yết-ma mà tác bạch rồi không tác yết-ma. Đó gọi là yếtma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Với bạch nhị yết-ma, tác hai lần bạch mà không tác yết-ma; tác ba lần bạch mà không tác yết-ma; nhiều lần tác bạch mà không tác yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Bạch nhị yết-ma mà một lần tác bạch hai lần yết-ma. Đó gọi là yếtma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Với bạch nhị yết-ma mà một lần tác bạch mà ba lần yết-ma, một lần tác bạch mà nhiều lần yết-ma; hai lần tác bạch mà một lần yếtma, hai lần tác bạch mà hai lần yết-ma; hai lần tác bạch mà ba lần yết-ma; hai lần tác bạch mà nhiều lần yết-ma; ba lần tác bạch mà một lần yết-ma; ba lần tác bạch mà hai lần yết-ma; ba lần tác bạch mà ba lần yết-ma; ba lần tác bạch mà nhiều lần yết-ma; nhiều lần tác bạch mà một lần yết-ma; nhiều lần tác bạch mà hai lần yết-ma; nhiều lần tác bạch mà ba lần yết-ma; nhiều lần tác bạch mà nhiều lần yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Bạch nhị yết-ma mà một lần yết-ma, không tác bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy.

Với bạch nhị yết-ma mà hai lần yết-ma không tác bạch, ba lần yếtma không tác bạch, nhiều lần yết-ma [886c] không tác bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Bạch nhị yết-ma mà một lần yết-ma hai lần bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy.

106

T22. 886c Chương x. Chiêm-ba

Với bạch nhị yết-ma, một lần yết-ma mà ba lần bạch; một lần yếtma mà nhiều lần bạch; hai lần yết-ma mà một lần bạch; hai lần yếtma mà hai lần bạch; hai lần yết-ma mà ba lần bạch; hai lần yết-ma mà nhiều lần bạch; ba lần yết-ma mà một lần bạch; ba lần yết-ma mà hai lần bạch; ba lần yết-ma mà ba lần bạch; ba lần yết-ma mà nhiều lần bạch; nhiều lần yết-ma mà một lần bạch; nhiều lần yếtma mà hai lần bạch; nhiều lần yết-ma mà ba lần bạch; nhiều lần yết-ma mà nhiều lần bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni, không được như vậy.

Bạch nhị yết-ma mà không như pháp tác bạch, không như yết-ma pháp tác yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy.

Với bạch tứ yết-ma, mà một lần bạch không tác yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Với bạch tứ yết-ma, hai lần bạch mà không tác yết-ma; ba lần bạch mà không tác yết-ma; nhiều lần bạch mà không tác yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni yết-ma. Không được như vậy. Với bạch tứ yết-ma, một lần bạch mà một lần yết-ma, một lần bạch mà hai lần yết-ma, một lần bạch mà nhiều lần yết-ma; hai lần bạch mà một lần yết-ma, hai lần bạch mà hai lần yết-ma, hai lần bạch mà ba lần yết-ma, hai lần bạch mà nhiều lần yết-ma; ba lần bạch mà một lần yết-ma, ba lần bạch mà hai lần yết-ma, ba lần bạch mà ba lần yết-ma, ba lần bạch mà nhiều lần yết-ma; nhiều lần bạch mà một lần yết-ma, nhiều lần bạch mà hai lần yết-ma, nhiều lần bạch mà ba lần yết-ma, nhiều lần bạch mà nhiều lần yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Với bạch tứ yết-ma, một lần tác yết-ma mà không tác bạch. Đó là yết-ma phi pháp, phi tỳ ni, không được làm.

Với bạch tứ yết-ma, hai lần yết-ma mà không tác bạch, ba lần yếtma mà không tác bạch, nhiều lần yết-ma mà không tác bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy. Với bạch tứ yết-ma, một lần yết-ma mà một lần tác bạch, một lần 107

887a

yết-ma mà hai lần tác bạch, một lần yết-ma mà ba lần tác bạch, một lần yết-ma mà nhiều lần tác bạch; hai lần yết-ma mà một lần tác bạch, hai lần yết-ma mà hai lần tác bạch, hai lần yết-ma mà ba lần tác bạch, hai lần yết-ma mà nhiều lần tác bạch; ba lần yết-ma mà một lần tác bạch, ba lần yết-ma mà hai lần tác bạch, ba lần yết-ma mà ba lần tác bạch, ba lần yết-ma mà nhiều lần tác bạch; nhiều lần yết-ma mà một lần tác bạch, nhiều lần yết-ma mà hai lần [887a1] tác bạch, nhiều lần yết-ma mà ba lần tác bạch, nhiều lần yết-ma mà nhiều lần tác bạch. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy.

Tác bạch tứ yết-ma mà không như pháp bạch mà tác bạch, không như pháp ba yết-ma mà tác yết-ma. Đó gọi là yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được như vậy.

Trong đây, có tỳ-kheo thấy không có tội.1 Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy phạm tội, có thấy không?' Vị ấy trả lời: 'Không thấy.' Bấy giờ tỳ-kheo kia liền cử yết-ma không thấy tội.2 Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trong đây, có tỳ-kheo không có tội phải sám hối.3 Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy phạm tội, nên sám hối.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi

không sám hối.

' Vị kia liền cử yết-ma không sám hối. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trong đây, có tỳ-kheo không có ác kiến không xả. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có ác kiến, nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi không

xả.

' Vị kia liền cử yết-ma không xả ác kiến. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." 1 Pāli: āpatti daṭṭhabbā, loại tội cần được thấy; tội mà tự mình phải thấy (phải thừa nhận).

2 Pāli, Vin.i. 322: āpattiyā adassane ukkhipati, yết-ma xả trí vì không nhận tội. 3 Pāli: āpatti paṭikātabbā, loại tội cần được sám hối. 108

T22. 887b Chương x. Chiêm-ba

Trong đây, có tỳ-kheo thấy không có tội, và không có tội phải sám hối. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội không? Thầy nên sám hối.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi không thấy tội. Tôi không sám hối. ' Vị

kia liền cử yết-ma không thấy tội không sám hối. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trong đây, có tỳ-kheo thấy không tội, không ác kiến không xả. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy có tội? Có ác kiến, nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi không thấy tội. Không có ác kiến không xả.' Vị kia liền cử yết-ma không thấy tội, và ác kiến không xả. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trong đây, có tỳ-kheo không có tội sám hối, không có ác kiến không xả. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội nên sám hối. Có ác kiến, nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi không sám hối. Tôi không ác kiến không xả.

' Vị kia liền cử yết-ma không sám hối, không xả ác kiến. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy không tội, không có tội sám hối, không ác kiến không xả. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội? Thầy nên sám hối. Thầy hãy xả ác kiến. ' Vị ấy trả lời: 'Tôi

không thấy tội. Tôi không sám hối. Tôi không ác kiến không bỏ.' Vị kia liền cử yết-ma không thấy tội, không sám hối, không xả ác kiến. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không tội [887b] thấy không tội. Nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội hay không?' Vị ấy trả lời: 'Thấy.

' tỳ-kheo kia liền cử yết-ma không thấy tội. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không tội sám hối, nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội nên sám.

' Vị ấy trả lời: 'Sẽ sám hối.

' tỳ-kheo kia

liền cử yết-ma không sám hối. Đức Phật dạy: 109

887b

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không ác kiến không xả, nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có ác kiến nên xả. ' Vị ấy trả lời: 'Tôi sẽ xả.'

Vị kia liền cử yết-ma ác kiến không xả. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không tội, thấy không tội, không sám hối, nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội nên sám hối. ' Vị ấy

đáp: 'Tôi thấy tội, sẽ sám hối.

' Vị kia liền cử yết-ma không thấy tội, không sám hối. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không thấy tội, không ác kiến không xả, nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội, ác kiến nên xả. ' Vị ấy

trả lời: 'Tôi thấy tội. Sẽ xả ác kiến. ' Vị kia cử yết-ma không thấy

tội, không xả ác kiến. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo không tội sám hối, không ác kiến không xả, nhưng tỳ-kheo kia nói rằng: 'Thầy có tội sám hối, ác kiến nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Sẽ sám hối, xả ác kiến. ' Vị kia liền cử yết-ma

không sám hối, không xả ác kiến. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy không tội, không tội sám hối, không ác kiến không xả, nhưng tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội, nên sám hối, ác kiến nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi thấy tội, sẽ sám hối, xả ác kiến.

' Vị kia liền cử yết-ma không thấy tội, không sám hối, ác kiến không bỏ. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy có tội. Các tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội, thấy không?' Vị ấy trả lời: 'Thấy.

' Nhưng vị kia liền cử yết-ma không thấy tội. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy."110

T22. 887c Chương x. Chiêm-ba

Trường hợp, có tỳ-kheo có tội sám hối. Các tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội nên sám hối.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi sẽ sám hối. ' Nhưng vị

kia liền cử yết-ma không sám hối. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. [887c] Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo có ác kiến không xả, các tỳ-kheo nói rằng: 'Thầy có ác kiến nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Sẽ xả.

' Nhưng vị kia liền

cử yết-ma không xả ác kiến. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy có tội, có tội nên sám hối. Các tỳkheo khác nói rằng: 'Thầy thấy có tội nên sám hối. ' Vị ấy trả lời:

'Tôi thấy có tội sẽ sám hối.

' Nhưng vị kia liền tác yết-ma bất kiến tội, bất sám hối. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy có tội, có ác kiến không xả. Các tỳkheo khác nói rằng: 'Thầy thấy có tội. Ác kiến nên xả. ' Vị ấy trả

lời: 'Tôi thấy tội. Sẽ xả ác kiến. ' Nhưng tỳ-kheo kia liền cử yết-ma không thấy tội, ác kiến không xả. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo có tội sám, có ác kiến không xả. Tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội nên sám hối. Ác kiến nên xả. ' Vị ấy trả

lời: 'Tôi sẽ sám hối. Sẽ xả ác kiến. ' Nhưng vị kia liền cử yết-ma bất kiến sám hối, bất xả ác kiến. Đức Phật dạy: "Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm như vậy." Trường hợp, có tỳ-kheo thấy có tội sám hối, ác kiến không xả. Các tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy tội. Nên sám hối. Ác kiến nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi thấy tội. Sẽ sám hối. Xả ác kiến. ' Nhưng vị

kia cử yết-ma không thấy tội, không sám hối, không xả ác kiến. Đức Phật dạy:

"Yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. Không được làm vậy. Đó là những yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni. 111

888a

b. Thế nào là yết-ma như pháp như tỳ-ni? Bạch nhị yết-ma, như pháp bạch mà tác bạch, như pháp yết-ma mà tác yết-ma. Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy. Bạch tứ yết-ma, như pháp bạch mà tác bạch, như pháp yết-ma mà tác yết-ma. Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy. Trường hợp, có tỳ-kheo thấy có tội,1 tỳ-kheo khác hỏi rằng: 'Thầy có tội, thấy không?' Vị ấy trả lời: 'Không thấy. ' Vị kia liền cử yếtma không thấy tội. Đức Phật dạy: "Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." Trường hợp có tỳ-kheo có tội nên sám hối. Tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội nên sám hối.

' Vị ấy trả lời: 'Tôi không sám hối. ' Vị

kia liền cử yết-ma không sám hối. Đức Phật dạy: "Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. [888a1] Nên làm như vậy." Trường hợp có tỳ-kheo ác kiến không xả. Tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có ác kiến, nên xả.

' Vị ấy trả lời: 'Không xả.

' Vị kia liền cử

yết-ma ác kiến không xả. Đức Phật dạy: "Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." Trường hợp có tỳ-kheo thấy có tội, có tội sám hối. Tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy thấy có tội. Có tội sám hối. ' Vị ấy trả lời: 'Không

thấy. Không sám hối.

' Vị kia liền như điều vị ấy phạm, tác yết-ma không thấy tội, không sám hối, đức Phật dạy: "Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." Trường hợp có tỳ-kheo thấy có tội, có ác kiến không xả. Tỳ-kheo khác nói rằng: 'Thầy có tội. Có ác kiến, nên xả. ' Vị ấy trả lời: 'Tôi

không thấy tội, ác kiến không xả.

' Vị kia liền như điều vị ấy phạm,

tác yết-ma không thấy tội, ác kiến không xả, Phật dạy: "Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." 1 Pāli: āpatti daṭṭhabbatā, xem cht. 13 trước. 112

T22. 888b Chương x. Chiêm-ba

Trường hợp có tỳ-kheo thấy có tội, sám hối, ác kiến không xả. Tỳkheo khác nói rằng: 'Thầy có tội. Nên sám hối. Ác kiến, nên xả.' Vị ấy trả lời: 'Tôi không sám hối. Không xả ác kiến. ' Vị kia liền

như điều vị ấy phạm tác yết-ma không sám hối, không xả ác kiến, đức Phật dạy:

"Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." Trường hợp có tỳ-kheo thấy có tội sám hối, ác kiến không xả. Tỳkheo khác nói rằng: 'Thầy thấy có tội. Nên sám hối. Ác kiến, nên xả.

' Vị ấy trả lời:

'Tôi không thấy tội. Không sám hối. Không xả ác kiến. ' Vị kia liền

như điều vị ấy phạm tác yết-ma không thấy tội, không sám hối, không xả ác kiến. Đức Phật dạy:

"Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni. Nên làm như vậy." Tất cả những yết-ma đó đều như pháp như tỳ-ni. c. Thế nào là yết-ma phi pháp biệt chúng? Khi yết-ma đồng một trú xứ, có vị không đến, cần phải dữ dục nhưng không dữ dục. Người hiện tiền có quyền ngăn bèn ngăn. Vị kia tác bạch nhị yết-ma, nhưng lại tác bạch tứ yết-ma; bạch việc này mà lại tác yết-ma vì việc kia. Đó gọi là yết-ma phi pháp và biệt chúng.

d. Thế nào là yết-ma phi pháp hòa hợp?

Trường hợp đồng một trú xứ, hòa hợp một chỗ để yết-ma, người nên dữ dục thì dữ dục, người hiện tiền được phép ngăn thì không ngăn. Vị kia tác bạch nhị yết-ma, lại tác bạch tứ yết-ma; bạch việc này mà lại tác yết-ma vì việc kia. Đó là yết-ma phi pháp nhưng hòa hợp.

đ. Thế nào là yết-ma như pháp biệt chúng? Khi yết-ma đồng một trú xứ, có vị không đến [888b] cần phải dữ dục lại không dữ dục, người hiện tiền được phép ngăn thì ngăn. Vị kia tác bạch nhị, bạch tứ yết-ma như pháp tác. Đó là yết-ma như pháp nhưng biệt chúng.

113

888b

e. Thế nào là yết-ma pháp tương tợ biệt chúng? Đồng một trú xứ khi yết-ma, có người không đến cần phải dữ dục mà không dữ dục, người hiện tiền có quyền ngăn bèn ngăn. Tác bạch nhị, bạch tứ yết-ma, (đúng pháp nhưng), trước tác yết-ma sau mới tác bạch. Đó là yết-ma tương tợ như pháp, và biệt chúng. g. Thế nào là yết-ma pháp tương tợ hòa hợp?

Đồng một trú xứ khi yết-ma, có người không đến thì dữ dục, người hiện tiền được phép ngăn thì không ngăn. Bạch nhị, bạch tứ yếtma, trước tác yết-ma sau mới tác bạch. Đó là yết-ma tương tợ như pháp, nhưng hòa hợp.

5. Ngăn yết-ma

Những hạng người nào ngăn1 thành ngăn? Hoặc có người ngăn thành ngăn, có người ngăn không thành ngăn?

Người nào ngăn không thành ngăn?

Tỳ-kheo tác yết-ma, tỳ-kheo-ni ngăn, không thành ngăn. Thức-xoama-na, sa-di, sa-di-ni; hoặc người được nói phạm biên tội, phạm tỳkheo-ni, hoặc tặc tâm thọ giới, hoặc phá nội ngoại đạo, huỳnh môn, giết cha mẹ, giết A-la-hán, ác tâm làm thân Phật ra máu, phá hòa hợp Tăng, phi nhân, súc sanh, hai căn, hoặc bị cử, hoặc diệt tẫn, hoặc nên diệt tẫn, hoặc ở trên giới trường, hoặc tác biệt trú, hoặc dùng thần túc ở trên không, hoặc ẩn hình, hoặc lìa chỗ thấy, nghe, hoặc vị làm yết-ma; những người như vậy ngăn, không thành ngăn. Thế nào gọi là ngăn thành ngăn?

Thiện tỳ-kheo đồng ở trong một giới, không ở trên hư không, không ẩn hình, không lìa chỗ nghe thấy, cho đến nói tỳ-kheo ngồi 1 Ha 呵; tức chỉ trích. Thập tụng: già 遮; nghĩa là ngăn. Ở đây có nghĩa là ngăn không cho tiến hành yết-ma. Pāli: saṅghamajjhe paṭikkosanā, sự phi nạn (phủ quyết) giữa Tăng.

114

T22. 888c Chương x. Chiêm-ba

gần. Những hạng người như vậy ngăn, thành ngăn. Đó là ngăn yếtma. Lúc bấy giờ, Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy để trống vai bên hữu, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật:

"Đáng làm yết-ma ha trách mà cho làm yết-ma tẫn; yết-ma có như pháp như tỳ-ni không?"

Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

"Đó không phải là yết-ma như pháp."

Ưu-ba-ly lại bạch Phật rằng:

"Cần trao cho yết-ma ha trách, mà trao cho pháp yết-ma y chỉ, hay là pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, cho đến như cỏ che đất, như vậy yết-ma có như pháp như tỳ-ni không?" Đức Phật dạy:

"Không như pháp. Không được phép, đáng cho pháp yết-ma ha trách mà lại trao cho pháp yết-ma tẫn, cho đến như cỏ che đất. Đó là yết-ma phi pháp phi tỳ-ni. Không được làm như vậy. [888c] Cũng vậy cho đến như cỏ che đất đều là yết-ma phi pháp phi tỳ-ni. Không được làm như vậy."

Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

"Đáng làm yết-ma ha trách thì nên cho làm pháp yết-ma ha trách. Đó là yết-ma như pháp như tỳ-ni, nên làm. Cũng vậy, cho đến yếtma như cỏ che đất, đều là yết-ma như pháp như tỳ-ni, nên làm. Lúc bấy giờ, có trú xứ nọ chúng Tăng cho tỳ-kheo yết-ma ha trách,1 mà lại làm yết-ma phi pháp biệt chúng. Chúng Tăng khác nghe2 Tăng cho tỳ-kheo yết-ma ha trách mà lại làm yết-ma phi pháp biệt 1 Mahāvagga ix, Vin.i. 328: tỳ-kheo ưa gây tranh tụng (bhaṇḍaka-bhikkhu), bị Tăng cho yết-ma khiển trách (tajjanīyakamma, yết-ma ha trách). 2 Mahāvagga ix, ibid., tỳ-kheo bị khiển trách đến trú xứ khác, Tăng ở đây biết yết-ma khiển trách này không được làm đúng, muốn làm lại cho đúng. 115

888c

chúng, nên yết-ma không thành, bèn nói,

"Chúng ta hãy cùng tác

yết-ma ha trách.

"Liền tác yết-ma ha trách phi pháp hòa hợp. Lại có chỗ khác,1 Tăng nghe chúng Tăng kia cho tỳ-kheo yết-ma ha trách phi pháp hòa hợp, nên yết-ma không thành; bèn nói, "Chúng

ta hãy làm yết-ma ha trách.

" Họ liền làm yết-ma ha trách như pháp

biệt chúng.

Tăng chỗ khác nghe chúng Tăng kia cho tỳ-kheo yết-ma ha trách, yết-ma như pháp biệt chúng, nên yết-ma không thành; bèn nói, "Chúng ta hãy làm pháp yết-ma ha trách.

" Liền tác yết-ma ha trách,

pháp tương tợ biệt chúng.

Tăng chỗ khác nghe chúng Tăng kia cho tỳ-kheo yết-ma ha trách, pháp tương tợ biệt chúng nên yết-ma không thành; bèn nói, "Chúng

ta hãy tác yết-ma ha trách.

" Yết-ma như pháp tương tợ hòa hợp.

Tỳ-kheo kia nghĩ như vầy: "Ta nên làm thế nào?" Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Các yết-ma như trên không như pháp, không thành tựu. Tất cả những yết-ma nào như vậy đều không thành tựu." Lúc bấy giờ, có trú xứ nọ chúng Tăng vì tỳ-kheo tác yết-ma phi pháp biệt chúng. Khi ấy trong Tăng có nhiều tranh tụng nhau. Có vị nói yết-ma phi pháp biệt chúng, có vị nói phi pháp hòa hợp, có vị nói pháp biệt chúng, có vị nói pháp tượng tợ biệt chúng, có vị nói pháp tương tợ hòa hợp, có vị nói yết-ma thành tựu, có vị nói không thành tựu. Các tỳ-kheo không biết như thế nào, báo lại tỳ-kheo khác, đến bạch Phật. Đức Phật dạy: "Trú xứ kia, chúng Tăng vì tỳkheo tác yết-ma ha trách, phi pháp biệt chúng. Khi ấy trong Tăng có nhiều tranh tụng nhau. Có vị nói yết-ma phi pháp biệt chúng, cho đến, có vị nói yết-ma thành tựu, có vị nói không thành tựu. Trong tăng, vị nào nói phi pháp biệt chúng, thì đây là lời nói đúng pháp. Cho đến vị nào nói pháp tương tợ hòa hợp, thì đây cũng là lời nói đúng pháp."

1 tỳ-kheo bị khiển trách lại đi đến trú xứ khác. 116

T22. 889a Chương xi. Khiển trách

Lúc bấy giờ [889a1], Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy để trống vai bên hữu, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật: "Nếu có tỳ-kheo trước đó Tăng trao cho pháp yết-ma, sau đó chúng Tăng cho giải. Như vậy có thành giải hay không thành giải?" Đức Phật bảo Ưu-ba-ly:

"Hoặc thành, hoặc không thành."

Ưu-ba-ly lại hỏi:

"Thế nào là thành, thế nào là không thành?" Đức Phật dạy:

"Này Ưu-ba-ly, có mười ba hạng người,1 trước đó Tăng vì họ tác yết-ma, thì không thành giải. Trừ mười ba hạng người này ra, còn các người khác, tác yết-ma rồi, nếu Tăng trao cho pháp giải thì thành giải."

Ưu-ba-ly lại hỏi Phật:

"Nếu trước đó Tăng vì họ tác yết-ma, rồi cho yết-ma giải. Khi ấy, người bị đuổi, có trở thành bị đuổi hay không?" Đức Phật dạy:

"Hoặc thành đuổi, hoặc không thành đuổi. Đối với mười ba hạng người, nếu tác yết-ma rồi đuổi thì thành đuổi. Ngoài mười ba hạng người này ra, các người khác tác yết-ma, sau yết-ma giải thì được giải. Khi ấy, nếu đuổi thì không thành đuổi." 1 13 trường hợp được kể trong già nạn thọ cụ túc. Xem Chương thọ giới. 117

CHƯƠNG XI

KHIỂN TRÁCH1

1. Khiển trách

[889a14] Phật ở tại nước Xá-vệ. Có hai tỳ-kheo, một vị tên là Trí Tuệ, một vị tên là Lô-hê-na,2 thích tranh tụng, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, tìm tòi sở trường, sở đoản của nhau. Các vị ấy tự mình gây gổ, mạ lỵ nhau. Nhưng nếu có các tỳkheo khác nào tranh tụng nhau, thì liền đến chỗ họ để khuyến khích rằng: "Các thầy hãy cố gắng cho tốt lên, chớ để thua họ. Các thầy đa văn trí tuệ, của cải cũng hơn, được nhiều người biết đến. Chúng tôi đứng về phía các thầy.

" Do đó, trong Chúng nếu chưa có sự đấu

tranh liền phát sanh sự đấu tranh; đã có sự đấu tranh rồi thì không thể nào diệt trừ được.

Các tỳ-kheo nghĩ như vầy: "Vì lý do gì trong Chúng nếu chưa có sự đấu tranh liền phát sanh sự đấu tranh; đã có sự đấu tranh rồi thì không thể nào diệt trừ được?" Các tỳ-kheo tìm hiểu, biết do hai tỳkheo Trí Tuệ và Lô-hê-na thích gây gổ, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, tìm tòi sở trường, sở đoản của nhau. Các vị ấy tự mình gây gổ, mạ lỵ nhau. Nhưng nếu có các tỳ-kheo khác nào gây gổ nhau, thì liền đến chỗ họ để khuyến khích rằng: 'Các Thầy hãy cố gắng cho tốt lên, chớ để thua họ. Các thầy đa văn trí tuệ, của cải cũng hơn, được nhiều người biết đến. Chúng tôi đứng về phía các thầy.

' Do đó, trong Chúng nếu chưa có sự đấu

tranh liền phát sanh sự đấu tranh; đã có sự đấu tranh rồi thì không thể nào diệt trừ được.

"

1 Tham chiếu Cullavagga 1 Kammakhandhakaṃ, Vin. ii. 1. Thập tụng 31, về khổ thiết yết-ma 苦切羯磨. (Pāli: tajjanīyakamma)

2 Trí Tuệ 智慧 và Lô-hê-na 盧醯那. Thập tụng 31: Bàn-trà 般茶 và Lô-già 盧伽. Ngũ phần 24: Bàn-na 盤那 và Lô-hê 盧醯. Vin.ii.1: Paṇḍuka-lohitaka, một nhóm các tỳ-kheo dẫn đầu bởi Paṇḍuka (Hán đọc là Paṇḍita) và Lohitaka.

889b

Bấy giờ trong chúng có tỳ-kheo nghe biết, là vị thiểu dục tri túc, tu hạnh đầu-đà, ưa học giới, có tàm quý, [889b] hiềm trách hai tỳkheo kia rằng: "Sao các thầy thích gây gổ, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, khiến cho Tăng xảy ra sự tranh cãi không thể nào diệt trừ được?"

Bấy giờ các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi lui qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn đem nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, ha trách hai tỳ-kheo kia: "Các ông làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không được làm. Này Trí Tuệ và Lôhê-na, sao các ông thích gây gổ, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, khiến cho Tăng xảy ra sự tranh cãi không thể nào diệt trừ được?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện ha trách, rồi bảo các tỳ-kheo: "Cho phép các tỳ-kheo trao cho Trí Tuệ và Lô-hê-na pháp ha trách1 bằng bạch tứ yết-ma. Nên họp Tăng, họp Tăng xong, đối với Trí Tuệ... tác cử, tác cử rồi vì họ tác ức niệm, tác ức niệm rồi cho tội.2 Trong Chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Hai tỳ-kheo Trí Tuệ và Lôhê-na này thích tranh tụng, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, tìm tòi sở trường, sở đoản của nhau. Các vị ấy tự mình gây gổ, mạ lỵ nhau. Nhưng nếu có các tỳ-kheo khác nào tranh tụng nhau, thì liền đến chỗ họ để khuyến khích rằng: 'Các thầy hãy cố gắng cho 1 Ha trách 呵責; tức khiển trách. Thâp tụng: khổ thiết yết-ma 苦切羯磨. Pāli: tajjanīya-kamma.

2 Diễn tiến của tác pháp: tác cử 作舉, ức niệm 憶念, dữ tội 與罪, tác bạch 作白. Diễn tiến theo Pāli, Cūḷavag i (Vin.ii. 2): codetabba, nêu tội danh; sāratabba, làm cho nhớ lại (xác nhận); āpattiṃ āropetabba, quyết định tội; ñāpetabba, cáo bạch (công bố biện pháp trừng phạt).

120

T22. 889c Chương xi. Khiển trách

tốt lên, chớ để thua họ. Các thầy đa văn trí tuệ, của cải cũng hơn, được nhiều người biết đến. Chúng tôi đứng về phía các thầy.

' Do đó, trong Chúng nếu chưa có sự đấu

tranh liền phát sanh sự đấu tranh; đã có sự đấu tranh rồi thì không thể nào diệt trừ được. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, Tăng đối với hai tỳ-kheo Trí Tuệ và Lô-hê-na tác yết-ma ha trách. Nếu sau này còn đấu tranh, mạ lỵ nữa, thì chúng Tăng sẽ tăng thêm tội để trị. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Hai tỳ-kheo Trí Tuệ và Lôhê-na này thích tranh tụng, mạ lỵ nhau, miệng tuôn ra những lời như đao như kiếm, tìm tòi sở trường, sở đoản của nhau. Các vị ấy tự mình gây gổ, mạ lỵ nhau. Nhưng nếu có các tỳ-kheo khác nào tranh tụng nhau, thì liền đến chỗ họ để khuyến khích rằng: 'Các thầy hãy cố gắng cho tốt lên, chớ để thua họ. Các thầy đa văn trí tuệ, của cải cũng hơn, được nhiều người biết đến. Chúng tôi đứng về phía các thầy.

' Do đó, trong Chúng nếu chưa có sự đấu

tranh liền phát sanh sự đấu tranh; đã có sự đấu tranh rồi thì không thể nào diệt trừ được. Tăng đối với hai tỳ-kheo Trí Tuệ và Lô-hê-na tác pháp yết-ma ha trách. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng trao cho hai tỳ-kheo Trí Tuệ và Lô-hê-na pháp yết-ma ha trách, nếu sau này đấu tranh lại, mạ lỵ nhau nữa, chúng Tăng sẽ tăng thêm tội để trị, [889c] thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận đối với Trí Tuệ và Lô-hê-na tác pháp yết-ma ha trách rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Người bị tác yết-ma ha trách rồi, có năm việc không được làm: 1. Không được trao đại giới cho người. 2. Không được nhận người y chỉ. 3. Không được nuôi sa-di. 4. Không được nhận Tăng sai giáo 121

889c

thọ tỳ-kheo-ni. 5. Nếu Tăng đã sai rồi, không được giáo thọ. Đó là năm việc không được làm khi yết-ma ha trách rồi. Lại có năm việc không được làm nữa: 1. Không được thuyết giới. 2. Chúng Tăng hỏi nghĩa tỳ-ni, không được đáp. 3. Chúng Tăng sai làm yết-ma, không được làm. 4. Chúng Tăng chọn người trí tuệ họp để bình luận việc của Chúng, không được dự. 5. Chúng Tăng sai người làm tín mạng, không được làm. Đó là năm việc không được làm sau khi yết-ma ha trách rồi.

Lại có năm việc không được làm nữa: 1. Không được vào tụ lạc quá sớm. 2. Không được về quá muộn. 3. Phải gần gũi tỳ-kheo, không được gần gũi người ngoại đạo. 4. Phải khéo thuận tùng lời dạy của các tỳ-kheo. 5. Không được nói quanh co.1 Đó là năm việc không được làm khi ha trách rồi.

Lại có năm việc không được làm nữa: 1. Chúng Tăng tùy theo việc phạm giới đã tác yết-ma ha trách rồi thì không được phạm lại tội đó. 2. Cũng không được phạm các tội khác. 3. Hoặc tương tợ hoặc từ giới này mà sanh. 4. Hoặc nặng hơn tội này. 5. Không được chỉ trích yết-ma và người tác yết-ma. Đó là năm việc không được làm khi bị ha trách rồi.

Lại có năm việc không được làm nữa: 1. Thiện tỳ-kheo trải chỗ ngồi cúng dường, không được nhận. 2. Không được nhận người khác rửa chân cho. 3. Không được nhận người khác đặt đồ rửa chân cho. 4. Không được nhận người khác lau dép cho. 5. Không được nhận người khác xoa chà thân thể cho. Khi đã tác yết-ma ha trách rồi, không được làm những việc trên.

Lại có năm việc không được làm nữa: 1. Không được nhận thiện tỳ-kheo lễ bái. 2. Không được nhận thiện tỳ-kheo chấp tay. 3. Không được nhận thiện tỳ-kheo chào hỏi. 4. Không được nhận thiện tỳ-kheo nghinh đón. 5. Không được nhận thiện tỳ-kheo cầm y bát cho. Khi đã yết-ma ha trách rồi, không được làm năm việc trên. 1 Dị ngữ 異語; xem Phần I, Ch.v ba-dật-đề 12.

122

T22. 890a Chương xi. Khiển trách

Lại có năm việc không được làm: 1. Không được cử tội thiện tỳkheo. 2. Không được tác ức niệm, tác tự ngôn1 đối với thiện tỳkheo. 3. Không được làm chứng việc người khác. 4. Không được ngăn bố-tát, tự tứ. 5. Không được cùng thiện tỳ-kheo tranh tụng. Đó là năm việc người bị ha trách rồi không được làm. Phải chấp hành như vậy.

Chúng Tăng đối với Trí Tuệ và Lô-hê-na tác pháp ha trách bằng bạch tứ yết-ma rồi, các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy [890a1]: "Có ba pháp tác yết-ma ha trách phi pháp phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu: Không nêu tội, không tác ức niệm, không phục thủ tội.2 "Lại có ba việc: không phạm tội, không thuộc tội cần sám hối,3 hoặc phạm tội nhưng đã sám hối rồi.

"Lại có ba việc: không tác cử, phi pháp, biệt chúng. "Lại có ba việc: không tác ức niệm, phi pháp, biệt chúng. "Lại có ba việc: không phục tội,4 phi pháp, biệt chúng. "Lại có ba việc: không phạm, phi pháp, biệt chúng. "Lại có ba việc: phạm tội không cần sám hối, phi pháp, biệt chúng. "Lại có ba việc: phạm tội nhưng đã sám hối rồi, phi pháp, biệt chúng.

"Lại có ba việc: không hiện tiền,5 phi pháp, biệt chúng. Ba pháp như vậy, tác yết-ma ha trách, phi pháp, phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu.

"Có ba việc tác yết-ma ha trách, như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu. Ba việc ấy là gì? Tác cử, tác ức niệm, tác tự ngôn. 1 Những điều thuộc 7 pháp diệt tránh

2 Phục thủ tội 伏首罪, khuất phục nhận tội. Pāli: āpattiṃ āropetvā, quyết định tội.

3 Pāli: adesanāgāmaniyā āpatti, tội không dẫn đến việc phải sám hối. 4 Trên kia nói là "không phục thủ tội.

" Xem cht. 7.

5 Đối tượng yết-ma không hiện diện. Pāli: asammukhā kataṃ. 123

890b

"Lại có ba việc: phạm tội, thuộc tội phải sám tội, phạm chưa sám tội.

"Lại có ba việc: tác cử, như pháp, hòa hợp. Tác ức niệm, như pháp, hòa hợp.1 Tác tự ngôn, như pháp, hòa hợp. Phạm tội, như pháp, hòa hợp. Thuộc tội phải sám hối, như pháp, hòa hợp. Có phạm mà chưa sám hối, như pháp hòa hợp. Có hiện tiền, như pháp, hòa hợp. Đó là (những) ba pháp tác yết-ma ha trách như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu.

"Có năm pháp tác yết-ma ha trách phi pháp phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu: Không hiện tiền, không tự ngôn, nhắm người thanh tịnh, biệt chúng. Đó là năm việc tác yết-ma ha trách, phi pháp phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu.

"Có năm pháp tác pháp ha trách như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu. Năm pháp ấy là gì? Hiện tiền, tự ngôn, nhắm người không thanh tịnh, pháp hòa hợp. Đó là năm pháp tác yết-ma ha trách như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu."

Khi chúng Tăng đang bữa tiểu thực hay bữa ăn chính, hoặc nói pháp, hoặc bố-tát, người bị yết-ma ha trách sửa y phục ngay thẳng, cởi bỏ dép, đứng qua một bên, quỳ gối, chấp tay bạch như sau: "Xin Đại đức nhận sự sám hối của tôi."

"Từ nay về sau, tự trách tâm mình. Thôi, không tái phạm nữa."

Bấy giờ, tỳ-kheo Trí Tuệ và Lô-hê-na tùy thuận chúng Tăng, không chống trái, cần cầu giải yết-ma ha trách. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Nếu đã tùy thuận chúng Tăng, không chống trái, mà cần cầu giải yết-ma, thì cho phép giải [890b] bằng pháp bạch tứ yết-ma." 1 Các nhóm ba, không nhắc lại câu "Lại có…

" Nghĩa là, đủ 3 yếu tố: tác ức

niệm, yết-ma như pháp, Tăng hòa hợp.

124

T22. 890b Chương xi. Khiển trách

"Có năm pháp không được giải yết-ma ha trách: vì trao đại giới cho người, cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Người bị ha trách có năm việc như vậy không được vì họ giải yết-ma ha trách.1 "Có năm pháp nên giải: Không trao đại giới cho người, cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Người bị yết-ma ha trách có năm pháp như vậy thì nên giải.

"

Nên giải như vầy: Người bị yết-ma ha trách nên đến giữa chúng Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi là tỳ-kheo tên... Tăng trao cho pháp yết-ma ha trách. Nay tôi thuận tùng chúng Tăng, không chống trái, cầu xin chúng Tăng giải yết-ma ha trách. Cúi xin Tăng dũ lòng thương, vì tôi giải yết-ma ha trách.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng bạch như vậy. Trong Chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên... đã bị Tăng yếtma ha trách. Tỳ-kheo kia tùy thuận chúng Tăng, không chống trái, cần cầu chúng Tăng giải yết-ma ha trách. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải yếtma ha trách, cho tỳ-kheo... Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo này tên... đã bị Tăng tác yết-ma ha trách, tỳ-kheo kia tùy thuận chúng Tăng không chống trái. Nay đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma ha trách. Nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải yết-ma ha trách. Trưởng lão nào đồng ý Tăng vì tỳ-kheo... giải yết-ma ha trách, thì im lặng. Vị nào không đồng ý hãy nói. Đây là yếtma lần thứ nhất. "

1 Tức đã có vi phạm những quy định nêu trên. 125

890c

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng như vậy.

"Tăng đã đồng ý giải yết-ma ha trách cho tỳ-kheo... rồi. Tăng đã chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

2. Tẫn xuất

Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, ở nước Ki-li-na1 có hai cựu tỳkheo, một vị tên A-thấp-tỳ, vị thứ hai tên Phú-na-bà-sa.2 Tại nước Ki-li-na họ đã có hành vi xấu, làm hoen ố nhà người. Hành vi xấu mọi người đều thấy, mọi người đều nghe. Sự làm hoen ố nhà người, mọi người đều thấy, mọi người đều nghe. Họ làm những hành vi xấu như sau: tự mình trồng bông, trồng cây, bảo người trồng; tự mình tưới nước, bảo người tưới nước; tự mình hái hoa, bảo người hái hoa; tự mình làm tràng hoa, bảo người làm tràng hoa; tự mình mang các loại hoa đi, bảo người mang các loại hoa đi. Đến nhà bạch y có con trai, con gái, đồng ngồi trên một giường, đồng ăn trong một bát, đồng uống một ly; ca múa, vui đùa, làm các trò kỹ nhạc. Nếu có người khác làm thì liền xướng họa theo; [890c] hoặc huýt sáo, hoặc đánh đàn, đánh trống, thổi sáo, hoặc thổi ống bối, hoặc làm tiếng chim khổng tước, hoặc làm tiếng con hạc, hoặc chạy hoặc đi nhót chân, hoặc huýt gió, hoặc hát chèo, hoặc làm tiếng chim đùa giỡn.

Bấy giờ, có một số đông tỳ-kheo từ nước Già-thi du hành trong nhân gian, đến nước Ki-li-na. Sáng sớm khoác y, bưng bát, vào thành khất thực, bước đi khi tiến, khi dừng, oai nghi rõ nét, mắt nhìn ngay thẳng, cúi ngước, co duỗi thong thả; khoác y, bưng bát, nhìn thẳng trước bước đi, các căn không loạn; khất thực tại nước Ki-li-na. Các cư sĩ thấy vậy nói như vầy: "Đây là những người nào, 1 Ki-li-na 羈離那. Trên kia, âm là Kỳ-liên. Xem Phần I, Ch.ii. Tăng-già-bà-thi-sa 12. Thập tụng: Hắc sơn quốc 黑山國. Pāli, Vin.ii. 9, Kiṭāgiri, núi Kiṭā. 2 A-thấp-tỳ, Phú-na-bà-sa. Truyện hai tỳ-kheo này, xem Phần i, Ch.ii. tăng-giàbà-thi-sa 12. Thập tụng: Mã Tú và Mãn Tú 馬宿滿宿. Pāli: Assaji-Punabbasuka. 126

T22. 890c Chương xi. Khiển trách

mà nhìn ngay, không giỡn cười, không liếc ngó hai bên, không gần gũi vui đùa, cũng không chào hỏi nhau? Chúng ta không nên cho những người này ăn. Họ không như sa-môn của chúng ta là A-thấptỳ và Phú-na-bà-ta, không cần nhìn ngay thẳng, nói đùa cười giỡn, nhìn ngó bên này bên kia, cùng nhau vui nhộn, hỏi chào an ủi nhau. Người như vậy chúng ta sẽ cho đồ ăn.

" Bấy giờ các tỳ-kheo ở nước

Ki-li-na khất thực khó được no đủ. Tỳ-kheo kia nghĩ như vầy: "Nơi đây có cựu trú tỳ-kheo xấu. Tỳ-kheo xấu ở, nên tỳ-kheo tốt bị xa lánh. Họ làm các hành vi xấu như trồng các loại cây bông, cho đến nhận làm các sứ giả cho người.

"

Bấy giờ, các tỳ-kheo từ nước Ki-li-na du trong hành nhân gian trở về nước Xá-vệ, đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi lui qua một bên. Bấy giờ, đức Thế Tôn an ủi các tỳ-kheo: "Các thầy sống có được hòa hợp an lạc không? Không vì vấn đề ăn uống mà vất vả chăng?"

Các tỳ-kheo bạch Phật rằng: "Chúng Tăng sống được hòa hợp an lạc. Chúng con từ nước Già-thi du hành nhân gian, đến nước Ki-lina. " Trình bày đầy đủ nhân duyên lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn lúc bấy giờ dùng vô số phương tiện quở trách rằng: "Các ông đó làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta, tại sao các ông đó làm ô uế nhà người, có hành vi xấu? Sự làm hoen ố nhà người, ai cũng thấy, ai cũng nghe; hành vi xấu, ai cũng thấy ai cũng nghe. Các ông đó làm các hành vi xấu như trồng các loại hoa, các loài cây tạp, cho đến nhận làm sứ giả của người."

Lúc bấy giờ, Thế Tôn ha trách A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta, rồi bảo các tỳ-kheo: "Cho phép Tăng vì A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác pháp tẫn1 bằng bạch tứ yết-ma."

1 Tẫn yết-ma 擯羯磨. Thập tụng: khu xuất yết-ma 驅出羯磨. Cūḷavag. i (Vin. 11. 10): pabbājjaniyakamma, yết-ma đuổi đi.

127

891a

Nên làm như vầy: Tập Tăng rồi, vì A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác cử [891a1], tác cử rồi tác ức niệm, tác ức niệm rồi trao cho tội trạng. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo A-thấp-tỳ và Phúna-bà-ta này ở tại nước Ki-li-na làm hoen ố nhà người, có hành vi xấu. Sự làm hoen ố nhà người ai cũng thấy, ai cũng nghe. Hành vi xấu ai cũng thấy ai cũng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận đối với A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác yết-ma tẫn. Nói rằng, 'Các

ngươi làm hoen ố nhà người, làm hành vi xấu. Các ngươi làm hoen ố nhà người ai cũng thấy, ai cũng nghe. Hành vi xấu ai cũng thấy ai cũng nghe. Các ngươi nên rời khỏi trú xứ này, không được ở đây nữa.' Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo A-thấp-tỳ và Phúna-bà-ta này ở tại nước Ki-li-na làm hoen ố nhà người, có hành vi xấu. Sự làm hoen ố nhà người ai cũng thấy, ai cũng nghe. Hành vi xấu ai cũng thấy ai cũng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận đối với A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác yết-ma tẫn. Nói rằng, 'Các

ngươi làm hoen ố nhà người, làm hành vi xấu. Các ngươi làm hoen ố nhà người ai cũng thấy, ai cũng nghe. Hành vi xấu ai cũng thấy ai cũng nghe. Các ngươi nên rời khỏi trú xứ này, không được ở đây nữa.

' Các Trưởng lão nào đồng

ý Tăng đối với hai tỳ-kheo A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác pháp yết-ma tẫn thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận vì A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta tác pháp yết-ma tẫn rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Người bị tác yết-ma tẫn có năm pháp không được làm: Không được 128

T22. 891b Chương xi. Khiển trách

trao giới cụ túc cho người, cho đến không được cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh.1 Nên tác pháp như pháp yết-ma ha trách trên, chỉ trừ ở chỗ 'trong chúng khác thuyết giới.'2

Chúng Tăng đã tác pháp tẫn bằng bạch tứ yết-ma cho hai tỳ-kheo A-thấp-tỳ và Phú-na-bà-ta rồi. Các tỳ-kheo bạch Phật, Phật dạy: "Có ba pháp và năm pháp tác yết-ma tẫn phi pháp phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu như trước.3 Có ba pháp và năm pháp tác yết-ma tẫn như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu như trước. Tỳ-kheo bị tẫn kia không được gọi mà tự đến trong cương giới. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Không được tự đến trong cương giới.4 Cho phép ở ngoài cương giới khi chưa được gọi, sai người gởi tin đến trong Tăng, bạch Đại đức Tăng xin sám hối, từ nay về sau tự trách lòng mình không để tái phạm.

"

Tỳ-kheo A-thấp-tỳ kia đã tùy thuận chúng Tăng không dám chống trái, đến Tăng [891b] cầu xin giải yết-ma tẫn. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Nếu đã tùy thuận chúng Tăng, không còn chống trái nữa, thì nên đến Tăng cầu xin giải yết-ma tẫn. Nên bạch tứ yết-ma giải." "Có năm pháp không nên giải yết-ma tẫn: Trao đại giới cho người, cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh.

"Lại có năm pháp nên giải yết-ma tẫn: Không trao đại giới cho người cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "

1 Như yết-ma ha trách trước.

2 Hán: trừ dư chúng trung thuyết giới 除餘眾中說戒. Không có điều khoản như vầy trong yết-ma ha trách trên. Nhưng có điều khoản tương tự: không được thuyết giới; nếu trong Tăng có hỏi nghĩa tỳ-ni thì không được đáp. 3 Xem yết-ma ha trách.

4 Không được trở lại nơi đã đuổi đi.

129

891b

Giải như vầy: tỳ-kheo bị tẫn kia đến giữa Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Con là tỳ-kheo tên... Tăng đã trao cho con pháp yết-ma tẫn, nay con đã tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch nữa, đến Tăng cầu xin giải yết-ma tẫn, cúi xin Tăng dũ lòng thương xót, vì con mà giải yết-ma tẫn.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên... này, Tăng đã trao pháp yết-ma tẫn, nay tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch nữa, đến Tăng cầu xin giải yết-ma tẫn. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải yết-ma tẫn. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo này tên... Tăng đã được tác yết-ma tẫn, nay tùy thuận chúng Tăng không dám chống trái nữa, đến giữa Tăng cầu xin tăng giải yết-ma tẫn. Nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải yết-ma tẫn. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng vì tỳ-kheo... giải yết-ma tẫn, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như trên. "Tăng đã vì tỳ-kheo... giải yết-ma tẫn rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy." 3. Y chỉ

Thế Tôn ở nước Xá-vệ. Bấy giờ có tỳ-kheo tên là Tăng-sô,1 ngu si không hiểu biết, phạm rất nhiều tội; sống lẫn lộn với các bạch y, 1 Tăng-sô 僧芻. Thập tụng: Thi-việt 施越. Vin.ii. 7, Seyyasaka. 130

T22. 891c Chương xi. Khiển trách

gần gũi chung chạ, không hợp với Phật pháp. Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống khổ hạnh, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách tỳ-kheo Tăng-sô: "Thầy ngu si không hiểu biết, phạm rất nhiều tội. Sao lại sống lẫn lộn với các bạch y, gần gũi chung chạ, không hợp với Phật pháp?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Bấy giờ, đức Thế Tôn tập họp Tăng tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện ha trách [891c] tỳ-kheo Tăng-sô:

"Ông đã làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Sao lại sống lẫn lộn với các bạch y, gần gũi chung chạ, không hợp với Phật pháp?"

Quở trách rồi đức Phật bảo các tỳ-kheo:

"Cho phép Tăng vì tỳ-kheo Tăng-sô tác pháp y chỉ1 bằng pháp bạch tứ yết-ma.

"

Tác pháp như vầy: Họp Tăng. Tăng họp rồi tác cử. Tác cử rồi tác ức niệm. Tác ức niệm rồi cho tội. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Tăng-sô này ngu si không hiểu biết, phạm rất nhiều tội; sống lẫn lộn với các bạch y, gần gũi chung chạ, không hợp với Phật pháp. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho tỳkheo Tăng-sô pháp yết-ma y chỉ. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Tăng-sô ngu si không hiểu biết, phạm rất nhiều tội; sống lẫn lộn với các bạch y, gần gũi chung chạ, không hợp với Phật pháp. Nay Tăng vì tỳ-kheo Tăng-sô tác pháp yết-ma y chỉ. Các Trưởng 1 Y chỉ yết-ma 依止羯磨; Thập tụng 31: ba đối tượng cần cho y chỉ: phá giới, phá kiến, phá oai nghi. Vin.ii. 8: Nissayakamma. 131

892a

lão nào chấp thuận vì tỳ-kheo Tăng-sô này tác pháp yết-ma y chỉ thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yếtma lần thứ nhất. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận vì tỳ-kheo Tăng-sô tác yết-ma y chỉ rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Tác yết-ma y chỉ, năm việc không được làm: Không được trao đại giới cho người, cho đến không cùng với thiện tỳ-kheo đấu tranh.1 Nên làm như vậy. Chúng Tăng đã trao cho tỳ-kheo Tăng-sô tác yếtma y chỉ bằng pháp bạch tứ yết-ma rồi. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có ba pháp và năm pháp được tác yết-ma y chỉ, không được tác yết-ma y chỉ, như trước.

"

Vị kia xưng địa phương2 tác yết-ma y chỉ. Địa phương kia bị phá hoại, nhân dân phản loạn. Đức Phật dạy: "Không được xưng địa phương tác yết-ma y chỉ." Vị kia xưng quốc độ tác yết-ma y chỉ. Quốc độ kia bị phá hoại, nhân dân tán loạn. Đức Phật dạy:

"Không được xưng quốc độ tác yết-ma y chỉ." Vị kia xưng trú xứ tác yết-ma y chỉ. Trú xứ kia nhân dân phá hoại. Đức Phật dạy:

"Không được xưng trú xứ tác yết-ma y chỉ." Vị kia xưng người tác yết-ma y chỉ. Người kia hoặc bị phá giới, hoặc bị phá kiến, hoặc phá oai nghi, hoặc bị cử, hoặc bị diệt tẫn, hoặc bị nên diệt tẫn, không thể tăng ích cho pháp Sa-môn, Phật [892a1] dạy: "Không được xưng người tác yết-ma y chỉ." 1 Xem yết-ma ha trách.

2 Chỉ định địa phương y chỉ.

132

T22. 892a Chương xi. Khiển trách

Vị kia xưng an cư tác yết-ma y chỉ. Người bị yết-ma kia trong an cư đắc trí tuệ. Đức Phật dạy:

"Không được xưng an cư tác yết-ma y chỉ, mà cho phép nói rằng: 'Ngươi hãy thọ y chỉ, nương theo mà sống. '"1

Lúc bấy giờ, tỳ-kheo Tăng-sô đến chỗ tỳ-kheo thân hậu đa văn trí tuệ, giỏi về việc ăn nói, ở trong tụ lạc xin học pháp tỳ-ni. Trong khi an cư đặng trí tuệ, tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, đến trước Tăng xin giải yết-ma y chỉ. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Nếu tỳ-kheo Tăng-sô tùy thuận chúng Tăng, không dám trái nghịch, đến trước chúng Tăng, cầu xin giải yết-ma y chỉ thì nên cho giải bằng pháp bạch tứ yết-ma.

"Có năm pháp không được giải yết-ma y chỉ: Trao đại giới cho người, cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "Có năm pháp cho giải yết-ma y chỉ: Không trao đại giới cho người cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Năm pháp như vậy nên cho giải yết-ma y chỉ.

"

Nên giải như vầy: Vị bị tác pháp yết-ma y chỉ nên đến giữa Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Con tỳ-kheo tên là... Tăng đã trao cho con pháp yết-ma y chỉ. Nay con tùy thuận chúng Tăng đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma y chỉ. Cúi xin Tăng dũ lòng thương vì con giải yết-ma y chỉ. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

1 Pāli, Vin. ii. 8: nissāya te vatthabban ti. 133

892b

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... đã được Tăng trao cho pháp yết-ma y chỉ. Tỳ-kheo kia đã tùy thuận chúng, không dám trái phạm nữa, (nay) đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma y chỉ. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải yếtma y chỉ. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... đã được Tăng trao cho yết-ma y chỉ, nay tùy thuận chúng Tăng, không dám trái phạm nữa, đến trước Tăng cầu xin giải yếtma y chỉ. Nay Tăng trao cho tỳ-kheo tên... pháp yết-ma giải y chỉ. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng trao cho tỳkheo... pháp yết-ma giải y chỉ thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng vậy.

"Tăng đã chấp thuận trao cho tỳ-kheo tên... pháp yết-ma giải y chỉ rồi, Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

4. Hạ ý

Đức Thế Tôn [892b] ở nước Xá-vệ. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-liên cùng năm trăm tỳ-kheo ở nước Già-thi du hành trong nhân gian đến nơi Mật lâm.1 Lúc đó Tôn giả Xá-lợi-phất và Mụcliên ở trong vườn A-ma-lê.2 Cư sĩ Chất-đa-la3 nghe hai Tôn giả du hành nhân gian đến nơi Mật lâm hiện đang ở trong vườn A-ma-lê. Người cư sĩ kia đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-liên, đảnh lễ sát chân rồi ngồi lui qua một bên. Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-liên vì 1 Mật lâm 密林. Thập tụng: Ma-xoa-chỉ-đà 磨叉止陀. Pāli: Macchikāsaṇḍa, thị trấn trong nước Kāsi.

2 A-ma-lê 阿摩梨. Ngũ phần: rừng A-ma-lặc 菴摩勒林. Pāli: Ambāṭakārāma. 3 Chất-đa-la cư sĩ 質多羅居士. Pāli: Cittagahapati. Nguyên chủ nhân của vườn Ambāṭaka, sau đó cúng cho Tăng.

134

T22. 892b Chương xi. Khiển trách

cư sĩ nói các pháp, khuyến khích, khiến được hoan hỷ. Khi cư sĩ nghe Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-liên nói pháp, được khuyến khích, hoan hỷ rồi, bạch rằng: "Xin Đại đức cùng chúng Tăng nhận lời mời thọ thực của con vào ngày mai.

" Tôn giả Xá-lợi-phất và Mụcliên nhận lời bằng cách im lặng. Cư sĩ biết Tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-liên đã hứa khả rồi, liền từ chỗ ngồi đứng dậy kính lễ rồi cáo lui.

Về đến nhà, cư sĩ sắm sửa đủ các loại đồ ăn thức uống ngon bổ nhất trong thế gian, không thiếu một thứ gì.

Bấy giờ, trong vườn A-ma-lê, tỳ-kheo cựu trú tên là Thiện Pháp1 nghĩ như vầy: "Ta hãy đến nhà cư sĩ Chất-đa-la xem coi ông ta sửa soạn đồ ăn thức uống, làm thức ăn cho tỳ-kheo khách như thế nào; làm thức ăn cho tỳ-kheo cựu trú như thế nào?"

Lúc bấy giờ, tỳ-kheo cựu trú Thiện Pháp liền đến nhà cư sĩ, đến chỗ làm thức ăn để xem coi thì thấy họ sửa soạn đầy đủ các đồ ăn thức uống tối thượng trong thế gian, không thiếu một thứ gì. Thấy rồi, ông nói như vầy: "Cư sĩ làm các thứ đồ ăn thức uống cho tỳkheo khách và làm các thứ đồ ăn thức uống vì cựu trú tỳ-kheo khác nhau."

Rồi ông khởi tâm ganh tị, sân hận, liền nói những lời ác như vầy: "Trong các thứ đồ ăn thức uống mà cư sĩ sắm sửa, có đủ những thứ đồ ăn thức uống tối thượng trong thế gian, không thiếu một thứ gì. Chỉ thiếu một thứ, đó là cặn mè (vừng)2."

Cư sĩ Chất-đa-la liền nói rằng:

"Thưa Trưởng lão Thiện Pháp, ngài ôm trong lòng nhiều bảo vật như căn, lực, giác ý, thiền định, chánh thọ, mà nói những lời thô ác 1 Thiện Pháp. Pāli: Sudhamma. Thập tụng: Uất-đa-la 欝多羅. 2 Hồ ma chỉ 胡麻滓. Thập tụng: hồ ma hoan hỷ hoàn 胡麻歡喜丸. Ngũ phần: hồ ma bính 胡麻餅. Pāli: tilasaṅgulikā, bánh hay kẹo làm bằng hạt mè (vừng). Luật sớ Pāli: vì nhà Citta vốn làm nghề sản xuất kẹo vừng, nên tỳ-kheo này nói biếm nhẽ.

135

892c

như vậy! Ngài Thiện Pháp, tôi sắm sửa các thứ đồ ăn thức uống ngon bổ như vậy thì dùng cặn bã cây vừng để làm gì?" Cư sĩ nói tiếp:

"Nay tôi xin nói một thí dụ. Người có trí nhờ thí dụ mà hiểu rõ. Thí như có một quốc độ không có giống gà, trong khi đó có một người khách buôn đem đến một con gà mái. Con gà mái kia, vì không có gà trống, cùng với con quạ giao nhau. Con gà đẻ trứng ấp thành con, không gáy tiếng gà, lại cũng không kêu tiếng của quạ, nên gọi là gà quạ.

1 Cũng vậy, ngài Thiện Pháp, ngài ôm trong lòng nhiều bảo vật như căn, lực, giác ý, thiền định, [892c] chánh thọ, mà nói những lời thô ác như vậy! Ngài Thiện Pháp, tôi sắm sửa các thứ đồ ăn thức uống ngon bổ như vậy thì dùng cặn bã cây vừng để làm gì?"

Tỳ-kheo Thiện Pháp nói như vầy:

"Cư sĩ mạ nhục tôi. Vậy thì tôi sẽ bỏ đi!" Cư sĩ nói:

"Thưa đại đức Thiện Pháp, tôi không ác ngôn cũng không mạ nhục Đại đức. Ngài nên vui vẻ an trụ nơi Mật lâm này, chúng tôi sẽ cung cấp y phục, chăn màn, ngọa cụ, ẩm thực, thuốc men chữa bệnh." Thiện Pháp lại nói như vầy:

"Cư sĩ mạ nhục tôi. Tôi sẽ đi!"

Cư sĩ nói rằng: "Đại đức muốn đi đâu?"

Tỳ-kheo Thiện Pháp nói:

"Tôi muốn đến chỗ đức Thế Tôn, nơi nước Xá-vệ." Cư sĩ nói: "Như những lời giữa tôi và ngài, Ngài cứ trình bày đúng sự thật với đức Thế Tôn. Chứ đừng thêm bớt. Tại sao vậy? Vì ngài sẽ còn trở lại chỗ này."

1 Hán: ô kê 烏雞.

136

T22. 892c Chương xi. Khiển trách

Lúc bấy giờ, tỳ-kheo Thiện Pháp mang y bát đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên. Bấy giờ, đức Thế Tôn an ủi bằng cách hỏi thăm: "Các tỳ-kheo trụ chỉ có được an lạc không? Không bị vất vả vì thức ăn chăng?"

Thiện Pháp thưa: "Trụ chỉ được an lạc. Không vì sự ăn uống mà phải khổ."

Rồi đem những sự việc cùng lời nói của cư sĩ bạch lên đức Thế Tôn đầy đủ, không thêm bớt. Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo Thiện Pháp rằng: "Ông làm điều phi pháp, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Này Thiện Pháp, sao cư sĩ kia là người đàn-việt có tâm tin tưởng, làm nhiều việc lợi ích, cung cấp thực phẩm cho chúng Tăng, mà ông dùng những lời hạ tiện mạ nhục?"

Khi đức Thế Tôn ha trách Thiện Pháp rồi, bảo các tỳ-kheo: "Cho phép các tỳ-kheo vì tỳ-kheo Thiện Pháp tác pháp bạch tứ yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.1

"Đối với tỳ-kheo có năm pháp, không được tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Không cung kính cha mẹ, không kính sa-môn, bà-la-môn, điều nên trì mà không kiên trì. Năm pháp như vậy, Tăng không được trao pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.2

"Có năm pháp nên tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Cung kính cha mẹ, sa-môn, bà-la-môn, điều nên trì kiên trì không bỏ. Năm pháp như vậy Tăng nên tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.

1 Thập tụng: hạ ý yết-ma 下意羯磨: khiến phải xin lỗi cư sĩ Vin.ii. 18: paṭisāraṇīyakammaṃ - gahapati khamāpetabbo, như Thập tụng. 2 Thập tụng 31 (tr.225a05): Trước khi làm yết-ma hạ ý, xét lời cư sĩ có thật không? tỳ-kheo có khả năng làm việc ấy không? tỳ-kheo này có chịu hạ ý không?

137

893a

"Tỳ-kheo có mười pháp nên tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Ác khẩu mạ lỵ nhà bạch y; phương tiện khiến nhà bạch y tổn giảm; làm điều không lợi; làm cho không có trú xứ; đấu loạn bạch y;1 trước bạch y hủy báng Phật; báng Pháp; báng Tăng; trước bạch y [893a1] mắng chửi hạ tiện; như pháp hứa bạch y mà không thực hiện.2 tỳ-kheo có mười pháp như vậy nên trao cho pháp yếtma ngăn không cho đến nhà bạch y. "Có chín pháp, tám pháp, cho đến một pháp ác khẩu mạ lỵ nhà bạch y, nên tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. "

Nên làm như vầy: Họp Tăng. Tăng họp rồi tác cử. Tác cử rồi tác ức niệm. Tác ức niệm rồi trao tội. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Thiện Pháp này đối với cư sĩ Chất-đa-la là người đàn-việt có tâm tín mộ, thường hay cung cấp bố thí cúng dường cho Chúng Tăng, mà lại dùng lời hạ tiện xấu xa để mạ lỵ. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, nay Tăng vì tỳ-kheo Thiện Pháp tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Thiện Pháp đối với cư sĩ Chất-đa-la là người đàn-việt có tâm tín mộ, thường hay cung cấp bố thí cúng dường cho chúng Tăng, mà tỳkheo Thiện Pháp dùng lời hạ tiện để mạ lỵ. Nay Tăng vì tỳkheo Thiện Pháp tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Trưởng lão nào đồng ý, Tăng vì tỳ-kheo Thiện Pháp tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y thì im lặng. Vị nào 1 Vin.ii. 18: cố tình làm cư sĩ mất lợi (alābhāya); cố làm cho mất của (anatthāya); cố làm cho mất nhà (anāvāsāya); mắng nhiếc cư sĩ (akkosati); chia rẽ cư sĩ với cư sĩ (gihī ghīhi bhedeti).

2 Pāli, ibid., gihīnaṃ dhammikaṃ paṭissavaṃ na saccāpeti, không thực hiện lời hứa như pháp đối với cư sĩ.

138

T22. 893b Chương xi. Khiển trách

không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất. " Lần thứ

hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

"Tăng đã chấp thuận trao cho tỳ-kheo Thiện Pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Vị kia đã được tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y rồi, thì có năm pháp không được làm: Không được trao đại giới cho người, cho đến không được cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Nên làm như vậy.

Tăng đã vì tỳ-kheo Thiện Pháp tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y bằng pháp bạch tứ rồi. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Có ba pháp, có năm pháp tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y là phi pháp phi tỳ-ni, yết-ma không thành tựu, như trước.1 "Có ba pháp, có năm pháp tác yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y là như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu, như trước." Đức Phật cho phép sai một sứ giả đến nhà cư sĩ Chất-đa-la vì tỳkheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la. Sai bằng pháp bạch nhị yết-ma. Sứ giả có tám pháp nên sai: 1. Nghe nhiều. 2. Khéo nói. 3. Đã tự biết rõ. 4. Hiểu được ý người. 5. Chấp nhận lời của người. 6. Có khả năng ghi nhớ. 7. Không sơ sót. 8. Rõ được nghĩa của lời nói thiện ác. Người có tám pháp như vậy thì nên sai làm sứ giả. [893b] Phật liền nói kệ rằng:

Trước mặt những người trí,

Nói không hề nhầm lẫn,

Cũng không hề thêm bớt,

Không quên lời đã dạy,

Lời nói không thể hoại,

Nghe không bị khuynh động:

1 Xem mục yết-ma ha trách.

139

893b

Tỳ-kheo được như vậy,

Có thể làm sứ giả.

A-nan là người có đủ khả năng thực hiện tám pháp như vậy: Khéo nghe, khéo nói, tự mình hiểu rõ, hiểu được ý người, chấp nhận lời của người, đủ khả năng ghi nhớ, không sơ sót, rõ được nghĩa của lời nói thiện ác. Đức Phật cho phép Tăng sai A-nan làm người sứ giả, vì tỳ-kheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la, sai bằng pháp bạch nhị yết-ma như sau: Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận sai A-nan làm người sứ giả, vì tỳ-kheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la. Đây là lời tác bạch.

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng sai A-nan làm sứ giả, vì tỳ-kheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la. Các Trưởng lão nào đồng ý Tăng sai A-nan làm sứ giả, vì tỳkheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la thì im lặng, vị nào không đồng ý xin nói.

"Tăng chấp thuận sai A-nan làm sứ giả, vì tỳ-kheo Thiện Pháp sám hối cư sĩ Chất-đa-la rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.

Tăng đã sai sứ giả. Vị được sai đến nhà cư sĩ nói lời sám hối như vầy: "Tăng đã vì tỳ-kheo Thiện Pháp tác pháp khiển trách phạt vị ấy."1 Nếu cư sĩ nhận sự sám hối thì tốt. Bằng không, thì nên đưa cư sĩ đến chỗ mắt thấy, tai không nghe.2 Rồi để tỳ-kheo bị yết-ma ở chỗ mắt thấy, tai không nghe, khiến như pháp sám hối. Sau đó, đến 1 Thập tụng: Nếu cư sĩ nhận lời, bảo đi ra chỗ mắt thấy, tai không nghe. Rồi tỳkheo phạm sám đột-kiết-la với tỳ-kheo Tăng sai, cho cư sĩ thấy. 2 Thập tụng: Nếu cư sĩ không chịu; Tăng sai hai tỳ-kheo. Bấy giờ nếu cư sĩ chịu, cũng bảo đi như trên, rồi tỳ-kheo phạm sám đột-kiết-la với hai tỳ-kheo Tăng sai cho cư sĩ thấy.

140

T22. 893c Chương xi. Khiển trách

nói với cư sĩ đó rằng: "Tỳ-kheo kia trước phạm tội. Nay đã sám hối. Tội đã trừ.

" Nếu cư sĩ nhận sự sám hối thì tốt, bằng không thì tỳ-kheo phạm tội tự mình đến để sám hối.1 Tôn giả A-nan nghe đức Thế Tôn dạy như vậy rồi, dẫn tỳ-kheo Thiện Pháp đến nhà cư sĩ Chất-đa-la nói lên lời sám hối cư sĩ: "Tỳkheo kia Tăng đã làm pháp khiển phạt. " Cư sĩ Chất-đa-la liền chịu

nhận cho sám hối.

Bấy giờ tỳ-kheo Thiện Pháp thuận tùng chúng Tăng không dám trái nghịch, đến giữa Tăng cầu xin giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Nếu [893c] tỳ-kheo Thiện Pháp đã thuận tùng chúng Tăng không dám trái nghịch, mà cầu xin giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y thì nên giải bằng pháp bạch tứ yết-ma. "Có năm pháp không được giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Trao đại giới cho người, cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh.

"Có năm pháp nên giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y: Không trao đại giới cho người, cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Năm pháp như vậy thì nên giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.

"

Nên giải như vầy: Người bị yết-ma nên đến giữa Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi tỳ-kheo tên là... Tăng đã trao cho pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Nay tôi đã thuận tùng chúng Tăng không dám trái nghịch, nên đến giữa Tăng cầu xin giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Cúi xin Tăng dũ lòng thương vì tôi giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y.

"

1 Thập tụng: Nếu cư sĩ vẫn không chịu, Tăng bảo tỳ-kheo đó tránh đi trú xứ khác; nếu cư sĩ có thế lực quan quyền.

141

894a

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng cầu xin như vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... Tăng đã vì ông tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Tỳkheo kia tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, (nay) đến giữa chúng Tăng cầu xin giải pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì ông mà giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo kia tên là... Tăng đã tác pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y, tỳ-kheo kia đã tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, đến trước Tăng cầu xin giải pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải pháp yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y. Trưởng lão nào chấp thuận Tăng vì tỳ-kheo... giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận vì tỳ-kheo... giải yết-ma ngăn không cho đến nhà bạch y rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này được ghi nhận như vậy."1

5. Xả trí

[894a8] 1. Thế Tôn ở tại Câu-thiểm-di. Bấy giờ tỳ-kheo Xiển-đà2 phạm tội, tỳ-kheo khác bảo rằng: "Thầy phạm tội có thấy không?" Xiển-đà trả lời: "Không thấy.

"

1 Bản Hán, hết quyển 44.

2 Xiển-đà, xem Phần I, Ch. ii, Tăng-già-bà-thi-sa 13. 142

T22. 894a Chương xi. Khiển trách

Các tỳ-kheo nghe biết, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống khổ hạnh, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách tỳ-kheo Xiển-đà rằng: "Thầy phạm tội, các tỳ-kheo nói,

'Thầy phạm tội có thấy không?'

Sao thầy lại nói 'Không thấy'?"

Các tỳ-kheo liền đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo Xiển-đà:

"Này tỳ-kheo Xiển-đà, ông phạm tội, các tỳ-kheo nói, 'Thầy phạm

tội có thấy không?' Sao ông lại nói 'Không thấy'?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo Xiển-đà, rồi bảo các tỳ-kheo:

"Cho phép chúng Tăng trao cho tỳ-kheo Xiển-đà yết-ma bị cử vì không thấy tội,1 bằng pháp bạch tứ yết-ma. "

Nên làm như vầy: Tập họp Tăng. Tăng họp rồi tác cử. Tác cử rồi tác ức niệm. Tác niệm rồi trao tội. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yết-ma, theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Xiển-đà này phạm tội. Tỳ-kheo khác hỏi rằng: 'Thầy phạm tội; có thấy không?' Xiển-đà đáp: 'Không thấy.

' Nếu thời gian thích

hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì Xiển-đà tỳ-kheo tác yết-ma bất kiến tội cử. Đây là lời tác bạch . "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Xiển-đà phạm tội, tỳ-kheo Xiển-đà này phạm tội. Tỳ-kheo khác hỏi rằng: 'Thầy phạm tội; có thấy không?' Xiển-đà đáp: 'Không thấy.

' Nay Tăng vì Xiển-đà tác yết-ma bất kiến tội cử. Các trưởng lão nào chấp thuận Tăng vì tỳ-kheo Xiển-đà tác yết-1 Bất kiến tội cử 不見罪舉; cử ở đây được hiểu là xả trí (Pāli: ukkhepanīya). Thập tụng: bất kiến tẫn 不見擯. Pāli (Vin.ii. 20): āpattiyā adassane ukkhepanīya, bị xả trí (bỏ mặc) vì không chịu nhận tội. 143

894b

ma bất kiến tội cử thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

"Tăng đã chấp thuận vì tỳ-kheo Xiển-đà tác yết-ma bất kiến cử rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. [894b]Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Đã tác yết-ma bất kiến tội cử rồi, thì có năm pháp không được làm: Không được trao đại giới cho người, cho đến không được cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Nên làm như vậy.

Chúng Tăng đã vì tỳ-kheo Xiển-đà tác pháp bất kiến tội cử bằng bạch tứ yết-ma rồi, các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có ba pháp, năm pháp tác yết-ma bất kiến tội cử là phi pháp phi tỳ-ni không thành tựu, như trước.

"Lại có ba pháp, năm pháp tác yết-ma bất kiến tội cử thì như pháp như tỳ-ni yết-ma thành tựu như trước."

Tỳ-kheo bị cử bất kiến tội kia, khi chúng Tăng tiểu thực hay đại thực, lúc nói pháp, lúc bố-tát, nên đến giữa Tăng, đứng qua một bên, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa: "Xin Đại đức nhận sự sám hối tự trách tâm của tôi, từ đây về sau không dám trái phạm nữa."

Tỳ-kheo Xiển-đà đã tùy thuận chúng Tăng, không dám trái nghịch, đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma bất kiến tội cử. Các tỳ-kheo bạch Phật. Phật dạy:

"Nếu Xiển-đà đã tùy thuận chúng Tăng, không dám trái nghịch, đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma bất kiến tội cử thì nên trao cho pháp yết-ma giải, bằng pháp bạch tứ.

"Có năm pháp không được giải yết-ma bất kiến tội cử: Trao đại giới cho người, cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "Có năm pháp nên giải yết-ma bất kiến tội cử: Không trao đại giới cho người, cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "

144

T22. 894c Chương xi. Khiển trách

Nên giải như vầy: Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác yếtma, theo sự việc trên tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo kia tên là... Tăng đã trao cho pháp yết-ma bất kiến tội cử, đã tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, nay đến trước Tăng cầu xin giải yết-ma bất kiến tội cử. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì tỳ-kheo tên là... giải yết-ma bất kiến tội cử. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... đã được Tăng tác yết-ma bất kiến tội cử, đã tùy thuận chúng Tăng, không dám trái phạm, nay đến trước Tăng cầu xin giải yếtma bất kiến tội cử. Nay Tăng vì tỳ-kheo... giải yết-ma bất kiến tội cử. Các Trưởng lão nào đồng ý Tăng vì tỳ-kheo... giải yết-ma bất kiến tội cử thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

"Tăng đã chấp thuận [894c] giải yết-ma bất kiến tội cử cho tỳ-kheo... rồi, Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

2. Thế Tôn ở tại Câu-thiểm-di. Tỳ-kheo Xiển-đà phạm tội, các tỳkheo hỏi rằng: "Thầy có tội, cần sám hối. " Xiển-đà trả lời: "Không

sám hối.

"

Các tỳ-kheo nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống khổ hạnh, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách tỳ-kheo Xiển-đà rằng: "Thầy phạm tội, tỳ-kheo khác bảo: 'Thầy phạm tội, cần sám hối.' Sao Thầy lại trả lời: 'Không sám hối'?"

Các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi ngồi lui qua một bên, đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện ha trách tỳ-kheo Xiển-đà: "Ông làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-145

894c

môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Ông phạm tội, tỳ-kheo khác bảo: 'Thầy phạm tội, cần sám hối.

' Sao Ông lại trả lời: 'Không sám hối'?" Đức Phật ha trách rồi bảo các tỳ-kheo:

"Cho phép chúng Tăng trao cho tỳ-kheo Xiển-đà pháp bị cử vì không chịu sám hối1 bằng pháp bạch tứ yết-ma. Nên làm như vầy: Tập họp Tăng, Tăng họp rồi tác cử, tác cử rồi tác ức niệm, tác ức niệm rồi trao tội. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, theo sự việc trên tác bạch như vầy: "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Xiển-đà này phạm tội. Tỳ-kheo khác bảo: 'Thầy phạm tội, cần sám hối. ' Xiểnđà đáp: 'Không sám hối.

' Nếu thời gian thích hợp đối với

Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng trao cho Xiển-đà pháp yết-ma bất sám hối tội cử. Đây là lời tác bạch . "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo Xiển-đà này phạm tội. Tỳ-kheo khác bảo: 'Thầy phạm tội, cần sám hối. ' Xiểnđà đáp: 'Không sám hối.

' Nay trao cho Xiển-đà pháp yếtma bất sám hối tội cử. Các Trưởng lão nào đồng ý Tăng trao cho Xiển-đà yết-ma bất sám hối tội cử, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã chấp thuận vì Xiển-đà tác yết-ma bất sám hối tội cử rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Vị kia đã được tác pháp bất sám hối tội cử rồi, thì có năm pháp không được làm: Không được trao đại giới cho người, cho đến không được cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. Nên làm như vậy. 1 Bất sám hối tội cử 不懺悔罪舉. Thập tụng: bất tác tẫn yết-ma 不作擯羯磨. Pāli, ibid. (25): āpattiyā appaṭikamme ukkhepanīya, bị xả trí vì không chịu sám hối tội.

146

T22. 895a Chương xi. Khiển trách

Chúng Tăng vì Xiển-đà tác yết-ma bất sám hối tội cử bằng pháp bạch tứ yết-ma rồi, các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: "Có ba pháp, có năm pháp tác yết-ma bất sám hối tội cử là phi pháp phi tỳ-ni [895a1], yết-ma không thành tựu, như trước." 1 Có ba pháp, có năm pháp tác yết-ma bất sám hối tội cử thì như pháp như tỳ-ni, yết-ma thành tựu như trên.

Vị đã bị tác yết-ma bất sám hối tội cử kia, khi Chúng Tăng, hoặc vào bữa tiểu thực, hay đại thực, hoặc khi thuyết pháp, bố-tát, nên đến trong Tăng, đứng qua một bên, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch: "Xin Đại đức nhận sự sám hối tự trách tâm mình của tôi, từ nay về sau không dám tái phạm."

Tỳ-kheo Xiển-đà đã tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, đến trước Tăng xin giải yết-ma bất sám hối tội cử, các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:

"Nếu tỳ-kheo Xiển-đà đã tùy thuận Chúng Tăng không dám trái phạm, cầu xin giải yết-ma bất sám hối tội cử thì Tăng nên giải bằng pháp bạch tứ yết-ma.

"Có năm pháp không được giải yết-ma bất sám hối tội cử: Trao đại giới cho người cho đến cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "Có năm pháp nên giải yết-ma bất sám hối tội cử: Không trao đại giới cho người cho đến không cùng thiện tỳ-kheo đấu tranh. "

Nên giải như vầy: Vị tỳ-kheo không sám hối tội cử kia nên đến trong Tăng, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, quỳ gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi tỳ-kheo tên là... Tăng đã tác yết-ma bất sám hối tội cử, đã tùy thuận chúng Tăng, không dám trái phạm. Nay đến trước Tăng cầu xin giải yết-1 Xem yết-ma ha trách. 147

895b

ma bất sám hối tội cử. Cúi xin Tăng dũ lòng thương vì tôi mà giải yết-ma bất sám hối tội cử.

"

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng xin như vậy. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, theo sự việc trên tác bạch như vầy:

"Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo này tên là... Tăng đã trao cho pháp yết-ma bất sám hối tội cử. Vị kia đã tùy thuận chúng Tăng, không dám trái nghịch. Nay đến trước Tăng xin giải yết-ma bất sám hối tội cử. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng vì tỳ-kheo giải yết-ma bất sám hối tội cử. Đây là lời tác bạch. "Đại đức Tăng xin lắng nghe! tỳ-kheo tên là... Tăng đã trao cho pháp yết-ma bất sám hối tội cử, đã tùy thuận chúng Tăng không dám trái nghịch, đến Tăng xin giải yết-ma bất sám hối tội cử. Nay Tăng vì tỳ-kheo tên... giải yết-ma bất sám hối tội cử. Các Trưởng lão nào đồng ý Tăng vì tỳkheo... giải yết-ma bất sám hối tội cử, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là lời yết-ma lần thứ nhất. "

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. "Tăng đã đồng ý [895b] trao cho tỳ-kheo... pháp giải yết-ma bất sám hối tội cử rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

4. Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Tỳ-kheo tự là A-lợi-tra,1 đã sanh ác kiến như vầy: "Tôi hiểu pháp nghĩa do đức Phật nói, theo đó, phạm dâm dục chẳng phải là pháp chướng đạo.

" Các tỳ-kheo nghe tỳkheo tự là A-lợi-tra, đã sanh ra ác kiến nói: "Tôi biết pháp nghĩa do đức Phật nói, theo đó, phạm dâm dục chẳng phải là pháp chướng đạo.

"

Bấy giờ, các tỳ-kheo nghe, muốn trừ khử ác kiến đã sanh ra nơi tỳ-1 A-lợi-tra 阿利吒. Trên kia, âm là A-lê-tra. Xem Phần I, Ch.v. ba-dật-đề 68. 148

T22. 895b Chương xi. Khiển trách

kheo A-lợi-tra, nên liền đến chỗ tỳ-kheo A-lợi-tra, cung kính chào hỏi rồi ngồi qua một bên. Các tỳ-kheo nói với A-lợi-tra, rằng: "Thật sự thầy hiểu pháp do đức Phật nói ra, theo đó, phạm dâm dục chẳng phải là pháp chướng đạo?"

A-lợi-tra, trả lời: "Thật sự tôi hiểu pháp do đức Phật nói ra, theo đó, phạm dâm dục chẳng phải là pháp chướng đạo.

"

Các tỳ-kheo muốn trừ khử ác kiến đã sanh ra nơi A-lợi-tra, nên liền ân cần khuyên bảo: "Này A-lợi-tra, chớ nói như vậy, chớ hủy báng đức Thế Tôn, hủy báng đức Thế Tôn không tốt, đức Thế Tôn không bao giờ nói như vậy. Này A-lợi-tra, đức Thế Tôn đã dùng vô số phương tiện nói pháp để đoạn dục, đoạn dục tưởng, diệt dục niệm, trừ bỏ lửa dục, vượt qua ái kết. Đức Thế Tôn đã dùng vô số phương tiện nói dục như hầm lửa lớn, dục như đuốc cỏ khô, dục như trái chín muồi, như vật tạm mượn, như xương khô, như miếng thịt, dục như cảnh trong mộng, dục như mũi kiếm nhọn, dục như đồ gốm mới làm mà đựng nước để giữa nắng, dục như đầu con rắn độc, dục như nắm lưỡi gươm bén, dục như cây kích nhọn bén. Đức Thế Tôn đã nói như vậy. Này A-lợi-tra, đức Như Lai đã khéo léo nói pháp đoạn dục, không dục, loại bỏ cấu uế, không uế, diệt trừ khát ái, diệt trừ hang ổ;1 thoát ly tất cả các sự ràng buộc, Niết-bàn với sự diệt tận của ái. Đức Phật nói như vậy đó. Sao lại nói dâm dục chẳng phải là chướng đạo?"

Bấy giờ, các tỳ-kheo ân cần hỏi tỳ-kheo A-lợi-tra như vậy, nhưng tỳ-kheo A-lợi-tra vẫn kiên trì ác kiến, quả quyết nói: "Điều đó là chân thật, ngoài ra là hư vọng."

Bấy giờ, các tỳ-kheo vì không thể loại trừ được ác kiến của A-lợitra, nên liền đến chỗ đức Thế Tôn, rồi ngồi qua một bên đem nhân duyên này bạch lên đức Thế Tôn một cách đầy đủ. Đức Thế Tôn lúc bấy giờ bảo một tỳ-kheo khác rằng:

1 Sào quật 巢窟; xem cht. 62, Phần III, Ch. i Thọ giới. 149

895c

"Ông nhân danh Ta, gọi tỳ-kheo A-lợi-tra đến đây." Bấy giờ, tỳ-kheo kia vâng lời đức Thế Tôn, đến chỗ tỳ-kheo A-lợitra bảo rằng: "Đức Thế Tôn gọi thầy."

A-lợi-tra nghe đức Thế Tôn kêu, liền đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên, đức Thế Tôn bảo: "Này A-lợi-tra, thật sự ông có [895c] nói 'Tôi hiểu pháp do đức Thế Tôn nói, dâm dục chẳng phải là pháp chướng đạo' , phải

không?"

A-lợi-tra thưa: "Bạch Đại đức, thật sự con có nói như vậy." Đức Phật hỏi: