Kinh Duy Ma Cật Sở Thuyết

CHƯƠNG III: CHÚNG ĐỆ TỬ

C HƯƠNG III: CHÚNG ĐỆ TỬ⁹²

Lúc bấy giờ, Duy-Ma-Cật trong lòng suy nghĩ, "Nay ta nằm bệnh; không lẽ đức Thế Tôn đại từ chẳng đoái tưởng đến?"

Phật biết ý tưởng đó, nói với Xá-lợi-phất:

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Xá-lợi-phất đáp:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực để đi thăm bệnh ông ấy. Vì sao vậy? Con nhớ lại, có lần, con đang ngồi tĩnh niệm⁹³ dưới tàn cây trong rừng,⁹⁴ Duy-Ma-Cật đến đó, và bảo con rằng,⁹⁵ ‹Kính thưa⁹⁶ ngài Xá-lợi-phất, bất tất⁹⁷ ngồi như vậy mới là ngồi tĩnh niệm. Hiện thân và ý⁹⁸ mà không ở trong ba cõi, ấy mới là tĩnh tọa. Hiện các oai nghi⁹⁹ mà vẫn không xuất khỏi diệt tận định,¹⁰⁰ ấy mới là tĩnh tọa. Hiện thân làm các việc phàm phu¹⁰¹ mà không xả Đạo pháp,¹⁰² ấy mới là tĩnh tọa. Tâm không trụ trong, không trụ ngoài, ấy mới là tĩnh tọa. Tu hành ba mươi bảy phẩm¹⁰³ mà không làm dao động các kiến chấp,¹⁰⁴ ấy mới là tĩnh tọa. Nhập Niết bàn mà không đoạn trừ phiền não,¹⁰⁵ ấy mới là tĩnh tọa. Ngồi được như vậy, thì mới được Phật ấn khả.›

"Bấy giờ, bạch đức Thế Tôn, khi nghe ông nói những lời này, con ngồi im lặng, không trả lời được. Cho nên con chưa đủ năng lực để thăm viếng."

Phật nói với Đại Mục-kiền-liên:

"Ông hãy đi thăm bệnh Duy-Ma-Cật."

Mục-kiền-liên bạch Phật:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực để đi thăm bệnh ông ấy. Vì sao vậy? Con nhớ lại, có lần, khi con đang giảng Pháp cho hàng tục gia đệ tử trên đường phố thành Tỳ-da-li, Duy-Ma-Cật đến bảo con rằng,¹⁰⁶ "Kính thưa ngài Đại Mục-liên, giảng Pháp cho cư sĩ bạch y không phải như Nhân giả đang thuyết. Thưa ngài, khi thuyết pháp, hãy như pháp mà thuyết. Pháp không chúng sinh, vì xa lìa cáu bẩn của chúng sinh.¹⁰⁷ Pháp không thọ mạng,¹⁰⁸ vì xa lìa sinh tử. Pháp không có con người,¹⁰⁹ vì tiền tế và hậu tế¹¹⁰ đều cắt đứt. Pháp thường tịch nhiên, vì diệt các tướng. Pháp lìa ngoài tướng, vì không sở duyên.¹¹¹ Pháp không ngôn thuyết,¹¹² vì lìa giác quán.¹¹³ Pháp không hình tướng, vì như hư không.¹¹⁴ Pháp không hý luận vì rốt ráo không. Pháp không ngã sở, vì lìa ngã sở. Pháp không phân biệt, vì lìa các thức. Pháp không so sánh, vì không tương đãi.¹¹⁵ Pháp không thuộc nhân vì không ở trong duyên. Pháp đồng Pháp tánh, vì nhập vào các pháp.¹¹⁶ Pháp tuỳ theo Như vì không có gì để theo. Pháp trụ thực tế, vì không động các biên.¹¹⁷ Pháp không động dao, vì không y sáu trần. Pháp không đến đi vì thường không trụ. Pháp thuận với Không, tùy theo vô tướng và ứng với vô tác.¹¹⁸ Pháp lìa đẹp xấu. Pháp không tăng giảm. Pháp không sinh diệt. Pháp không chỗ về. Pháp vượt qua mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và tâm.¹¹⁹ Pháp không cao thấp; thường trụ, bất động. Pháp lìa hết thảy quán hạnh.¹²⁰

"‹Kính thưa ngài Mục-liên, tướng của Pháp như vậy, làm sao diễn giảng? Thưa ngài, người thuyết pháp thì không diễn thuyết, không khai thị. Người nghe thì không nghe, không sở đắc. Như con người huyễn¹²¹ giảng pháp cho người huyễn nghe. Ngài nên xác lập tâm ý này mà giảng Pháp. Cần phải hiểu rõ căn tánh nhạy bén hay u mê của chúng sinh. Bằng tâm đại bi mà tán dương Đại thừa; vì nhớ nghĩ báo đáp ân đức của Phật, không để Tam bảo đoạn tuyệt. Vì như vậy mà thuyết pháp.›

"Nghe Duy-Ma-Cật nói pháp này xong, tám trăm cư sĩ đã phát tâm cầu giác ngộ tối thượng. Bạch Thế Tôn, con không có biện tài như vậy, nên không đủ khả năng thăm bệnh."

Phật nói với Ma-ha Ca-diếp:

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Ma-ha Ca-diếp bạch Phật:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực để đi thăm bệnh ông ấy. Vì sao vậy? Nhớ lại, có lần con đang khất thực nơi xóm nghèo, Duy-Ma-Cật đến nói: ‹Kính thưa ngài Ma-ha Ca-diếp, có tâm từ bi mà không rộng khắp, nên ngài bỏ nhà hào phú mà xin nhà bần hàn.

" Thưa ngài Ca-diếp,¹²² an trụ nơi pháp bình đẳng thì nên hành khất thực theo thứ lớp. Vì sự không ăn,¹²³ cho nên cần phải hành khất thực. Vì để làm rã sự kết hợp¹²⁴ mà cầm lấy đồ ăn vo nắm.¹²⁵ Vì không thọ nhận¹²⁶ mà nhận lấy thực phẩm của người kia. Bằng ấn tượng về xóm hoang¹²⁷ mà đi vào xóm. Nhìn sắc mà cũng đồng như mù. Nghe âm thanh cũng đồng như tiếng vọng. Ngửi mùi thơm cũng đồng như gió thoảng. Nếm thức ăn, mà không phân biệt. Tiếp thọ các xúc như trí chứng.¹²⁸ Biết vạn hữu đều như huyễn tướng, không có tự tánh, chẳng có tha tánh; từ xưa vốn không bốc cháy thì nay không dập tắt.¹²⁹

"Thưa ngài Ca-diếp, nếu có thể thành tựu tám pháp giải thoát mà không cần lìa tám tà;¹³⁰ bằng tà tướng mà nhập Chánh pháp; bằng một miếng ăn¹³¹ mà bố thí tất cả; cùng chư Phật và Hiền Thánh Tăng. Cho đến được vậy mới nên ăn. Ăn như vậy không phải có phiền não¹³² cũng không lìa phiền não, không nhập định ý¹³³ cũng không xuất định ý; không phải trụ thế gian cũng không phải trụ Niết-bàn. Ai thí cho, công đức không nhiều cũng không ít. Vật thí không tốt cũng không hại. Đó là cách chân chánh đi vào Phật đạo, không nương dựa vào tiểu đạo của Thanh-văn. Thưa Ca-diếp, ăn như vậy mới là không ăn suông của người bố thí.›

"Bạch Thế Tôn, khi nghe những lời này, được điều chưa từng có này, trong con khởi niềm tôn kính sâu sắc hết thảy chư Bồ tát, và con nghĩ: ‹Con người có gia đình mà có thể có trí tuệ biện tài như vậy, ai nghe mà không khởi tâm cầu giác ngộ?› Từ đó con thôi không khuyên người bằng Thanh-văn hay Bích-chi-phật. Vì vậy cho nên con biết mình không đủ năng lực đi thăm bệnh."

Phật lại bảo Tu-bồ-đề:¹³⁴

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Tu-bồ-đề bạch Phật:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực để đi thăm bệnh ông ấy. Vì sao vậy? Nhớ lại, có lần con đến nhà ông khất thực. Duy-Ma-Cật lấy bát¹³⁵ của con cho đầy cơm rồi bảo: ‹Thưa ngài Tu-bồ-đề, nếu đối với sự ăn mà bình đẳng, thì đối với các pháp cũng bình đẳng. Các pháp bình đẳng thì đối với sự ăn cũng bình đẳng. Hành khất thực như vậy mới đáng nhận thức ăn.¹³⁶

"Thưa ngài Tu-bồ-đề, nếu có thể không cần dứt đoạn dâm dục, sân nộ, ngu si , mà cũng không câu hữu với chúng; không hoại nơi thân mà tùy nhất tướng;¹³⁷ không diệt si và ái¹³⁸ mà đạt được minh và giải thoát;¹³⁹ bằng tướng của năm tội đại nghịch¹⁴⁰ mà được giải thoát nhưng cũng không được cởi, không bị trói; không thấy bốn Thánh đế, cũng không phải không thấy Thánh đế;¹⁴¹ không phải đắc quả, không phải phàm phu, không phải lìa pháp phàm phu; không phải Thánh nhân, không phải không là Thánh nhân; tuy thành tựu hết thảy pháp mà vẫn xa lìa pháp tướng.¹⁴² Có như thế mới đáng nhận thức ăn.

"Thưa ngài Tu-bồ-đề, nếu không thấy Phật cũng không nghe Pháp;¹⁴³ sáu đại sư ngoại đạo kia, là Phú-lan-na Ca-diệp, Mạt-già-lê Câu-xa-lê Tử, San-xà-dạ Tỳ-la-chi Tử, A-kỳ-đa Sí-xá-khâm-bà-la, và Ni-kiền-đà Nhã-đề Tử,¹⁴⁴ là Thầy của ngài; nhân họ mà ngài xuất gia. Nếu các vị Thầy ấy đọa lạc thì ngài cũng đọa lạc theo. Như vậy ngài mới nên nhận thức ăn.

"Nếu Tu-bồ-đề đi vào các tà kiến, không sang bờ bên kia;¹⁴⁵ trụ trong tám nạn chứ không thoát khỏi tám nạn;¹⁴⁶ đồng với phiền não,¹⁴⁷ xa rời pháp thanh tịnh; nếu ngài chứng đắc Vô tránh tam-muội¹⁴⁸ thì hết thảy chúng sinh cũng chứng đắc định ấy; những ai bố thí ngài, không nói là gieo vào ruộng phước; những ai cúng dường ngài sẽ rơi vào cõi dữ; ngài cùng bọn Ma năm tay nhau làm bạn lữ trong trần lao;¹⁴⁹ ngài cùng với bọn Ma và các trần lao giống nhau không khác;¹⁵⁰ đối với hết thảy chúng sinh mà có tâm oán hận; báng bổ chư Phật, hủy hoại chanh pháp, không nhập tăng số, không được diệt độ.¹⁵¹ Nếu được như vậy, ngài mới đáng nhận thức ăn.

"Bạch Thưa Thế Tôn, nghe những lời này mà con hoang mang; không biết đó là ngôn ngữ gì; không biết phải trả lời thế nào. Con bèn bỏ lại bình bát, định ra khỏi nhà. Duy-Ma-Cật kêu lại: ‹Thưa ngài Tu-bồ-đề, hãy nhận lấy bình bát, chớ có sợ hãi. Ngài nghĩ sao, nếu Như Lai khiến một người hoá¹⁵² đến nạn vấn, khi ấy ngài có sợ chăng?› Con đáp, ‹Không sợ.› Duy-Ma-Cật tiếp, ‹Hết thảy pháp đều là tướng như huyễn hoá.¹⁵³ Cho nên ở đây ngài không nên sợ hãi. Vì sao? Vì văn tự và ngôn thuyết đều không xa lìa tướng ấy. Cho đến, bậc trí không dính mắc văn tự và ngôn thuyết, vì vậy chẳng có gì để sợ. Tại sao? Tại vì văn tự và ngôn thuyết không có tự tánh, đó là giải thoát. Tướng của giải thoát, đó là các pháp.›

"Khi Duy-Ma-Cật nói xong Pháp này, hai trăm người con của chư thiên chứng được sự minh tịnh của Pháp nhãn. Vì thế con biết mình chưa đủ năng lực đến thăm ông."

Phật lại bảo Phú-lâu-na Di-đa-la-ni-tử:¹⁵⁴

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Phú-lâu-na thưa với Phật:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bệnh ông ấy. Là vì, một hôm, trong rừng Đại lâm,¹⁵⁵ con đang thuyết Pháp cho một nhóm tì kheo mới thọ giới, Duy-Ma-Cật chợt đến và nói: ‹Thưa ngài Phú-lâu-na, trước tiên ngài nên nhập định để thấu rõ tâm tánh người nghe rồi mới nên giảng Pháp. Chớ để đồ ôi thiu trong chén quí. Ngài nên hiểu rõ tâm niệm¹⁵⁶ của các tỳ kheo này chứ đừng nhầm lẫn pha lê với thủy tinh. Nếu ngài chưa rõ căn nguyên của chúng sinh thì đừng nên phát khởi chúng bằng pháp Tiểu thừa. Kia chưa bị lở lói, chớ làm họ trầy xước. Với người muốn đi trên đường, đừng chỉ họ lối hẹp. Đừng rót biển cả trong dấu lõm chân trâu. Đừng ví ánh mặt trời với sắc màu đom đóm.¹⁵⁷

"‹Phú-lâu-na, các tì kheo này đã phát tâm Đại thừa từ lâu nhưng nửa chừng quên mất. Sao ngài lại hướng dẫn họ bằng pháp Tiểu thừa? Trí của Tiểu thừa nông cạn, như người mù, không thể tỏ tường nguồn cội của chúng sinh.›

"Liền đó, Duy-Ma-Cật nhập đại định khiến các tì kheo nhớ lại kiếp trước của họ đã từng gặp năm trăm vị Phật, đã gieo trồng bao phước đức để hồi hướng cho phát nguyện cầu giác ngộ tối thượng của họ; khiến họ thức tỉnh và lập tức phục hồi tâm nguyện trong quá khứ. Họ liền cúi đầu đảnh lễ Duy-Ma-Cật, nghe ông thuyết giáo, và tiếp tục tầm cầu giác ngộ tối thượng, không còn thối chuyển.

"Con nghĩ hàng Thanh-văn chưa quán sát rõ căn tánh của người nghe Pháp¹⁵⁸ thì không nên thuyết Pháp. Nên con thấy mình chưa đủ năng lực đến thăm bịnh ông."

Phật bảo Ma-ha Ca-chiên-diên:¹⁵⁹

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Ma-ha Ca-chiên-diên thưa:

"Bạch đức Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bệnh ông ấy. Vì có lần, sau khi Phật giảng các yếu nghĩa của Pháp cho các tỳ kheo, con đã theo đó giải thích cho các tì kheo nghĩa vô thường, nghĩa khổ, nghĩa không, nghĩa vô ngã, và nghĩa tịch diệt.

"Bấy giờ Duy-Ma-Cật đi dến và bảo con rằng: ‹Thưa ngài Ma-ha Ca-chiên-diên, đừng lấy tâm hành sinh diệt mà giải nghĩa pháp thật tướng. Ma-ha Ca-chiên-diên, các pháp rốt ráo không sinh không diệt;¹⁶⁰ đó là nghĩa vô thường. Ngũ thủ uẩn rỗng suốt, trống không, không có gì sinh khởi; là nghĩa của khổ. Các pháp rốt ráo không, không có gì; là nghĩa của vô. Ngã và vô ngã không hai; là nghĩa vô ngã. Các pháp nguyên lai không bùng cháy, nay chẳng có gì là dập tắt; đó là nghĩa tịch diệt."

"Duy-Ma-Cật nói xong, các tì kheo hiện diện tâm được giải thoát. Cho nên con thấy mình chưa đủ năng lực đến thăm bịnh ông."

Phật bèn nói với A-na-luật :¹⁶¹

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

A-na-luật thưa:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bệnh ông ấy. Vì có lần con đang đi kinh hành,¹⁶² một Phạm vương tên là Nghiêm Tịnh, cùng mười ngàn chư thiên hào quang chiếu rọi, đến gặp con, cúi chào và hỏi: ‹Thiên nhãn của ngài nhìn xa đến đâu?› Con đáp: ‹Thưa Nhân giả, tôi nhìn thấy ba nghìn đại thiên quốc độ của Phật Thích-ca-mâu-ni như trái am-ma-lặc¹⁶³ trong lòng bàn tay.› Khi ấy Duy-Ma-Cật xuất hiện, nói rằng: ‹Thưa ngài A-na-luật, cái thấy bằng thiên nhãn của ngài là có tướng trạng hay không có tướng trạng?¹⁶⁴ Giả sử có tướng trạng, thì chẳng hơn hàng ngoại đạo đã tập thành năm phép thần thông. Nếu không có tướng trạng, thì đó là vô vi, không có sự thấy.›

"Bạch Thế Tôn, lúc ấy con lặng thinh không trả lời được. Các Phạm Thiên khi nghe những điều chưa từng nghe, liền làm lễ rồi cung kính hỏi: ‹Vậy trên thế gian này ai có chân thiên nhãn?› Ông đáp: ‹Phật Thế Tôn có chân thiên nhãn, vì thường trụ trong tam-muội,¹⁶⁵ nhìn thấy hết thảy cõi Phật không do bởi hai tướng.›¹⁶⁶

"Ngay lúc ấy, Phạm vương Nghiêm Tịnh và năm trăm chư thiên quyến thuộc đã phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác. Họ cung kính đảnh lễ dưới chân Duy-Ma-Cật rồi biến mất. Đó là lý do con nói mình chưa đủ năng lực để thăm bịnh ông ta."

Phật bảo Ưu-ba-li:¹⁶⁷

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

Ưu-ba-li thưa:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bệnh ông ấy. Vì sao? Con nhớ lại, xưa kia có hai tì kheo phạm giới, xấu hỗ không dám đến hỏi Phật, đến nói với con: ‹Thưa ngài Ưu-ba-li, chúng tôi đã phạm luật và rất hỗ thẹn vì tội này, không dám đến hỏi Phật, xin hỏi ông cách sám hối để giũ sạch tội lỗi.› Con bèn theo như pháp mà giảng giải cho họ.

"Lúc ấy Duy-Ma-Cật đến nói với con: ‹Thưa ngài Ưu-ba-li, đừng làm nặng thêm tội của hai tỳ kheo này mà hãy ngay thẳng trừ diệt. Chớ làm rối loạn tâm của họ. Vì sao? Vì bản chất tội không ở trong không ở ngoài,¹⁶⁸ cũng không ở giữa. Như Phật đã dạy, chúng sinh cáu bẩn vì tâm cáu bẩn; nếu tâm trong sạch, hết thảy đều trong sạch. Tâm cũng không ở trong không ở ngoài, không ở giữa. Tâm như nhiên, tội cũng như nhiên. Các pháp cũng như nhiên, không vượt ngoài Như. Như ngài Ưu-ba-li, nếu tâm tướng¹⁶⁹ đã giải thoát, còn có gì cáu bẩn chăng?› Con đáp: ‹Không còn.› Ông ấy nói: ‹Cũng vậy, tâm tướng của chúng sinh thảy đều vô cấu, cùng như vậy. Thưa ngài Ưu-ba-li, vọng tưởng là cáu bẩn; không vọng tưởng là thanh tịnh.¹⁷⁰ Điên đảo là cáu bẩn; không còn điên đảo là thanh tịnh. Chấp ngã là cáu bẩn; không chấp ngã là thanh tịnh. Ưu-ba-li, hết thảy pháp khởi và diệt không đình trú, như ảo ảnh như tia chớp. Các pháp không đối đãi nhau,¹⁷¹ không đình trú trong mỗi tâm niệm. Chúng đến từ những quan niệm sai lầm, như chiêm bao, như quáng nắng, như trăng trong đáy nước, như bóng trong gương, vì chúng sinh ra từ vọng tưởng. Hiểu được như vậy là người phụng trì giới luật. Hiểu như vậy là hiểu biêt thiện xảo.¹⁷² ›

"Ngay lúc ấy, hai vị tì kheo thán phục: ‹Siêu việt thay trí tuệ, mà ngài Ưu-ba-li không thể sánh bằng. Tuy là bậc trì luật đệ nhất cũng không thể nói được như vậy› Con mới nói: ‹¹⁷³ Duy trừ Phật ra, chưa từng có một Thanh-văn hay Bồ tát nào vượt hơn biện tài vô ngại¹⁷⁴ của người này vì trí tuệ minh đạt của ông thù thắng như vây.›

"Hai vị tì kheo nhờ đó đã dứt đoạn nghi tình và hối hận, phát tâm cầu giác ngộ tối thượng và lập nguyện cho hết thảy chúng sinh đều được biện tài như vậy. Cho nên con đủ khả năng đến thăm bịnh ông ấy."

Phật bèn nói với La-hầu-la:¹⁷⁵

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

La-hầu-la thưa:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm ông ấy. Vì nhớ lại, có lần con trai nhà trưởng giả thành Tỳ-da-li¹⁷⁶ đến gặp con, cúi chào và hỏi: ‹La-hầu-la, ông là con của Phật, đã bỏ ngôi vị Chuyển luân vương mà xuất gia học đạo. Xuất gia như vậy được lợi ích gì?› Con bèn như pháp mà nói các lợi ích của công đức xuất gia, Duy-Ma-Cật bỗng đến, nói: ‹Thưa ngài La-hầu-la, ông chớ nên nói về các lợi ích lợi ích của công đức xuất gia. Vì sao? Vì không lợi ích, không công đức; đó là xuất gia. Chỉ pháp hữu vi mới nói đến lợi ích và công đức. Xuất gia là pháp vô vi. Trong pháp vô vi, không có lợi ích, không có công đức. La-hầu-la, xuất gia là vượt khỏi cái sự chỗ này, chỗ kia, hay ở giữa; là vượt khỏi sáu mươi hai kiến chấp,¹⁷⁷ an trú Niết-bàn,¹⁷⁸ được người trí lãnh thọ, là lối đi của bậc Thánh thực, hàng phục các ma, thoát ngoài năm đạo, thanh tịnh năm con mắt, thành tựu năm lực, tạo lập năm căn, không gây não hại cho đời, xa lìa mọi điều xấu, đẩy lui Ngoại đạo, siêu việt giả danh tự, ra khỏi vũng sình,¹⁷⁹ không bị ràng buộc, không ngã sở; không có gì để chấp thủ, không bị nhiễu loạn, nội tâm hoan hỷ, hộ trì tâm ý kẻ khác,¹⁸⁰ tùy thuận thiền định,¹⁸¹ và thoát khỏi mọi sai lầm. Làm được như vậy mới là đích thực xuất gia.›

"Đoạn, Duy-Ma-Cật nói với những người con của các trưởng giả: ‹Các chú nên xuất gia trong Chánh Pháp. Vì sao? Vì không dễ gì được sống cùng thời với Phật.› Các người này nói: ‹Thưa Cư sĩ tôn kính, chúng tôi có nghe Phật dạy, nếu cha mẹ chưa cho phép thì con không được xuất gia.› Duy-Ma-Cật bảo: ‹Đúng vậy. Nhưng khi phát tâm cầu giác ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác, là các chú đã xuất gia.›

"Bấy giờ, ba mươi hai người con của các trưởng giả đã phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác. Vì vậy con chưa đủ năng lực đến thăm bịnh ông ấy."

Phật bèn bảo A-nan:

"Ông hãy đi thăm bịnh Duy-Ma-Cật."

A-nan nói:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bịnh ông ấy. Vì nhớ lại, có lần khi thân Thế Tôn có chút bịnh, cần sữa bò, con lấy bát đến đứng trước cửa nhà người Bà-la-môn. Khi ấy Duy-Ma-Cật đi đến, bảo con rằng: ‹Thưa ngài A-nan, có chuyện gì mà cầm bát đứng đây sớm thế?› Con đáp: ‹Cư sỹ, đức Thế Tôn thân có chút bịnh, cần sữa bò, vì vậy tôi mới đứng đây.› Duy-Ma-Cật chặn lại: ‹Thôi im đi, ngài A-nan. Chớ nói những lời như vậy. Thân Như Lai là thể kim cương. Mọi điều xấu đã bị đoạn trừ; mọi điều thiên hội đủ. Làm gì có bệnh? Làm gì có não? Ngài hãy im lặng mà đi. Chớ phỉ báng Như Lai. Đừng để người khác nghe được lời thô tháo đó. Chớ để chư thiên có uy đức và Bồ tát đến từ các quốc độ thanh tịnh nghe thấy. Thưa ngài A-nan, Chuyển luân thánh vương mới chỉ tích góp vài công đức nhỏ đã không còn bịnh não. Huống chi Như Lai đã hội đủ vô lượng phước đức thù thắng đức lại còn bịnh sao? Hãy đi đi, thưa ngài A-nan, đừng làm xấu hết cả chúng tôi. Nếu người Bà-la-môn ngoại đạo nghe lời này, họ sẽ nghĩ: ‹Sao đáng gọi là Tôn Sư? Người này cứu được ai khi ông chưa cứu nổi thân mình?› Hãy âm thầm mà đi nhanh đi, đừng để ai nghe lời ngài nói. A-nan, nên biết, thân Như Lai là Pháp thân, không đến từ tâm tưởng và dục vọng. Phật là đức Thế Tôn, thân Ngài vượt ngoài ba cõi. Thân Phật là vô lậu, vì các lậu đã dứt sạch. Thân Phật là vô vi, không thể gọi tên.¹⁸² Thân như vậy làm sao có bịnh?›

"Bạch Thế Tôn, nghe ông nói, con ngập tràn hỗ thẹn, tự hỏi phải chăng con tuy gần Phật nhưng đã nghe nhầm chăng? Nhưng lúc ấy, con nghe một tiếng nói từ không trung vọng xuống: ‹A-nan, Cư sĩ nói đúng, nhưng vì Phật hiện thân trong đời năm trược ác, hiện hành pháp này để cứu độ chúng sinh. A-nan, cứ đi xin sữa, chớ hỗ thẹn.›

"Bạch Thế Tôn, trí tuệ và tài biện thuyết của Duy-Ma-Cật như vậy, con quả thật không đủ khả năng đến thăm bịnh ông."

Như vậy năm trăm đại đệ tử của Phật đều kể lại những cuộc gặp bất ngờ của họ với Duy-Ma-Cật, đều nói không đủ khả năng đến thăm bịnh ông.

CHƯƠNG IV: BỒ TÁT¹⁸³

Rồi thì, Phật nói với Bồ tát Di-lặc:¹⁸⁴

"Ông hãy thay Ta đến thăm bệnh Duy-Ma-Cật."

Di-lặc đáp:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bịnh ông ấy. Vì sao? Nhớ lại xưa kia, có lần con đang giảng cho Thiên vương Đâu-suất¹⁸⁵ và quyến thuộc về sự thực hành ở địa vị bất thối chuyển,¹⁸⁶ Duy-Ma-Cật bỗng đến và nói với con: 'Thưa Di-lặc, khi đức Thế Tôn thọ ký¹⁸⁷ Nhân giả còn một đời nữa sẽ chứng đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Sự thọ ký ấy nhắm vào đời nào? Quá khứ chăng? Vị lai chăng? Hiện tại chăng? Nếu là quá khứ, thì quá khứ đã diệt. Nếu là vị lai thì vị lai chưa đến. Nếu ở hiện tại, thì hiện tại không đình trú. Như Phật đã nói: 'Này tì kheo, ngươi nay tức thời vừa sinh, vừa già, vừa diệt.' Nếu bằng vô sinh mà được thọ ký, thì vô sinh là chính vị.¹⁸⁸ Mà trong chính vị thì không có thọ ký, cũng không có sự chứng đắc A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vậy làm sao Di-lặc được thọ ký còn một lần tái sinh¹⁸⁹? Ấy là bằng Như¹⁹⁰ sinh mà được thọ ký, hay bằng Như diệt mà được thọ ký? Nếu bằng Như sinh mà được thọ ký, thì Như vốn không sinh. Nếu bằng Như diệt mà được thọ ký, thì Như vốn không diệt. Vì hết thảy chúng sinh đều là Như tính vậy. Hết thảy pháp cũng là Như tính vậy. Các Hiền Thánh cũng là Như tính vậy. Di-lặc cũng là Như tính vậy. Như vậy, nếu Di-lặc được thọ ký, thì hết thảy chúng sinh cũng đều được thọ ký. Vì sao? Vì Như vốn không hai, không khác. Nếu Di-lặc chứng đắc giác ngộ tối thượng, thì hết thảy chúng sinh cũng chứng đắc giác ngộ tối thượng. Vì sao? Vì hết thảy chúng sinh tức là hiện tướng của Bồ-đề.¹⁹¹ Nếu Di-lặc mà diệt độ, thì hết thảy chúng sinh cũng diệt độ.¹⁹² Vì sao? Chư Phật biết rõ hết thảy chúng sinh rốt ráo tịch diệt, tức là tướng bồ-đề, không còn gì để diệt nữa.¹⁹³ Thưa Di-lặc, vì thế không nên dụ¹⁹⁴ chư Thiên bằng pháp này; vì thật sự không có người phát tâm bồ-đề tối thượng cũng chẳng có người thối lui. Di-lặc hãy nên khiến cho họ tránh xa những quan niệm phân biệt về bồ-đề. Vì sao? Vì bồ-đề không thể được chứng đắc bằng thân, không thể được chứng đắc bằng tâm. Tịch diệt là Bồ-đề, vì diệt các tướng.¹⁹⁵ Chẳng quán là Bồ-đề vì nó lìa ngoài nhân duyên.¹⁹⁶ Chẳng hành là Bồ-đề vì nó dứt tuyệt nghĩ tưởng.¹⁹⁷ Đoạn là Bồ-đề, vì xả ly các kiến. Xả ly là Bồ-đề, vì xả ly vọng tưởng.¹⁹⁸ Chướng là Bồ-đề, vì chướng các nguyện.¹⁹⁹ Chẳng nhập²⁰⁰ là Bồ-đề vì không tham trước.²⁰¹ Tùy thuận²⁰² là Bồ-đề vì thuận với Như²⁰³. Trụ là Bồ-đề vì trụ Pháp-tánh.²⁰⁴ Đến là Bồ-đề, vì đi đến thực tế.²⁰⁵ Bất nhị là Bồ-đề, vì nó xa lìa ý và pháp.²⁰⁶ Bình đẳng là Bồ-đề, vì đồng đẳng với hư không.²⁰⁷ Vô vi là Bồ-đề vì không sinh, trụ, diệt.²⁰⁸ Tri²⁰⁹ là Bồ-đề, vì liễu tri tâm hành của hết thảy chúng sinh. Chẳng hội²¹⁰ là Bồ-đề vì các nhập²¹¹ không hội.²¹² Chẳng hiệp²¹³ là Bồ-đề, vì lìa tập quán phiền não.²¹⁴ Vô xứ là Bồ-đề, vì không hình sắc.²¹⁵ Giả danh²¹⁶ là Bồ-đề, vì tên gọi vốn rỗng không.²¹⁷ Như hoá²¹⁸ là Bồ-đề, vì không thủ xả. Không loạn là Bồ-đề, vì thường tịch tĩnh. Thiện tịch²¹⁹ là Bồ-đề vì tự tánh thuần tịnh. Vô thủ là Bồ-đề không thể vin nắm.²²⁰ Vô dị²²¹ là Bồ, vì bình đẳng các pháp vốn bình đẳng.²²² Vô tỷ là Bồ-đề, vì không thể thí dụ.²²³ Vi diệu là Bồ-đề, vì các pháp khó biết.'²²⁴

"Bạch Thế Tôn, Duy-Ma-Cật giảng xong Pháp như vậy, hai trăm thiên tử chứng vô sanh pháp nhẫn. Vì vậy con không đủ năng lực đến thăm bịnh ông."

Phật nói với Quang Nghiêm Đồng tử:

"Ông hãy đi thăm bệnh Duy-Ma-Cật."

Quang-nghiêm đáp:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm ông. Vì, nhớ lại, có lần con đang trong thành Tỳ-da-li đi ra, gặp Duy-Ma-Cật ở ngoài đi vào. Con cúi chào²²⁵ ông và hỏi: 'Quý Cư sỹ đi đâu về?' Ông đáp: 'Từ đạo tràng²²⁶ về.' Con mới hỏi ông: 'Đạo tràng này ở đâu?' Ông đáp: 'Tâm chính trực là đạo tràng, vì không hư giả. Phát hành²²⁷ là đạo tràng, vì có khả năng biện sự. Thâm tâm²²⁸ là đạo tràng, vì tăng ích công đức.²²⁹ Tâm bồ-đề là đạo tràng, vì không thể sai lầm. Bố thí²³⁰ là đạo tràng, vì không cầu đáp trả. Trì giới là đạo tràng, vì giúp hoàn thành tâm nguyện. Nhẫn nhục là đạo tràng, vì tâm vô ngại²³¹ đối với hết thảy chúng sinh. Tinh tấn là đạo tràng, vì lìa xa biếng nhác. Thiền định là đạo tràng, vì là tâm hài hòa dịu dàng. Trí tuệ là đạo tràng, vì thấy các pháp. Từ là đạo tràng, vì đối xử bình đẳng với tất cả chúng sinh. Bi là đạo tràng, vì nhẫn nại các khổ nhọc. Hỷ là đạo tràng, vì là pháp an vui khoái lạc. Xả là đạo tràng, vì dứt bỏ yêu hay ghét. Thần thông là đạo tràng, vì thành tựu sáu thần thông. Giải thoát là đạo tràng, vì hay dứt bỏ.²³² Phương tiện là đạo tràng, vì giáo hóa chúng sinh. Bốn nhiếp pháp²³³ là đạo tràng, vì nhiếp chúng sinh. Đa văn là đạo tràng, vì y như điẽu đã nghe mà thực hành. Tâm được chế ngự là đạo tràng, vì chính quán các pháp. Ba mươi bảy phẩm là đạo tràng, vì xả bỏ các pháp hữu vi. Chân đế²³⁴ là đạo tràng, vì không dối gạt thế gian. Duyên khởi²³⁵ là đạo tràng, vì từ vô minh cho đến già-chết, thảy đều không cùng tận. Phiền não là đạo tràng, vì biết như thật.²³⁶ Chúng sinh là đạo tràng, vì biết vô ngã.²³⁷ Tất cả pháp là đạo tràng, vì biết các pháp vốn không. Hàng phục chúng ma là đạo tràng, vì không khuynh động. Ba cõi²³⁸ là đạo tràng, vì không định hướng phải đến.²³⁹ Tiếng sư tử hống là đạo tràng, vì là vôảơ úy. Lực, bốn vô sở úy, bất cộng²⁴⁰ là đạo tràng, vì không khuyết điểm. Ba minh là đạo tràng, vì vô ngại. Môt niệm²⁴¹ biết tất cả pháp là đạo tràng, vì thành nhất thiết trí. Như vậy, này Thiện nam tử, Bồ tát thích ứng theo các Ba-la-mật mà giáo hóa chúng sinh, thì mọi hành vi, cho đến từng bước chân đi, nên biết, đều từ đạo tràng mà đến; an trú trong Pháp Phật vậy.'

"Duy-Ma-Cật giảng Pháp như vậy, năm trăm trời và người đã phát tâm cầu giác ngộ tối thượng. Vì thế con không đủ năng lực đến thăm bịnh ông."

Phật bèn nói với Trì Thế Bồ tát:²⁴²

"Ông hãy đi thăm bệnh Duy-Ma-Cật."

Trì Thế đáp:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực để viếng thăm ông. Con còn nhớ có lần đang ở trong tĩnh thất, khi ấy Ma Ba-tuần,²⁴³ hình trạng như Đế Thích, xuất hiện cùng với mười hai ngàn Thiên nữ theo sau đàn hát, đi đến chỗ con. Sau khi cúi đầu đảnh lễ dưới chân con, họ chắp tay đứng sang một bên. Con tưởng đó là Đế-Thích nên nói: 'Xin chào Kiều-thi-ca.²⁴⁴ Dù ông đã thành tựu nhiều phước báo, nhưng không nên phong túng. Ông nên quán ngũ dục là vô thường để tim cầu gốc rễ thiện. Hãy tìm cầu pháp chắc thật cho thân thể, sinh mạng và tài sản này.' Ma liền nói: 'Thưa Đại Chánh sỹ, xin ngài nhận lấy mười hai ngàn Thiên nữ này để hầu hạ ngài, lo việc quét dọn.' Con bảo: 'Này Kiều-thi-ca, chớ đem cho Sa-môn họ Thích món quà phi pháp như vậy. Nó không thích hợp với tôi.' Con chưa dứt lời thì Duy-Ma-Cật chợt đến và nói: 'Nó đâu phải là Đế Thích. Nó là Ma đến quấy nhiễu ngài đấy.' Rồi ông quay sang bảo ma: 'Hãy cho ta các cô gái này. Như ta thì có thể nhận.' Ma kinh sợ, nghĩ rằng, 'Duy-Ma-Cật có thể gây hại ta chăng?' Nó bèn muốn ẩn hình nhưng không được. Nó vận dụng hết thần lực cũng không thể bỏ đi được. Chợt trên không có tiếng vọng xuống: 'Này Ba-tuần, hãy cho ông ấy các Thiên nữ thì mới có thể đi được.' Sợ quá, Ma đành dâng hết các Thiên nữ cho Duy-Ma-Cật. Ông mới nói với họ: 'Ma đã đem các ngươi cho ta. Bây giờ các ngươi hãy phát tâm cầu giác ngộ tối thượng.'

"Đoạn ông tùy chỗ thích hợp giảng Pháp cho họ nghe, giúp họ phát đạo ý. Ông bảo: 'Các ngươi đã phát đạo ý,²⁴⁵ có thể tìm thấy niềm vui nơi Pháp²⁴⁶ thay vì nơi ngũ dục thế gian.'

"Họ hỏi ông: 'Vui nơi Pháp là thế nào?'

"Ông đáp: 'Là vui vì niềm tin Phật; vui vì được nghe Pháp; vui khi cúng dường Tăng; và vui khi bỏ được năm dục lạc trần thế;²⁴⁷ vui khi thấy ra ngũ uẩn là kẻ thù, bốn đại²⁴⁸ như rắn độc, các nội xứ như xóm hoang; vui khi theo đuổi và hộ trì đạo ý²⁴⁹; vui khi thấy mình có lợi cho chúng sinh; vui khi kính dưỡng minh sư; vui khi rộng rãi thực hành bố thí; vui khi kiên trì tịnh giới; vui khi nhẫn nhục khoan hòa; vui khi siêng tu thiện căn; vui khi thiền định không loạn tưởng; vui khi có tuệ sáng suốt sạch không cáu bẩn; vui khi trải rộng tâm bồ-đề; vui khi vượt thắng tà ma; vui khi nhổ gốc phiền não; vui trong đất Phật thanh tịnh; vui khi tu tập các công đức để thành tựu thân tướng tốt đẹp; vui khi làm đẹp bồ-đề đạo tràng; vui khi nghe Pháp thậm thâm mà không sợ hãi; vui trong ba cửa giải thoát;²⁵⁰ không vui với phi thời tiết;²⁵¹ vui khi ngăn ngừa bằng hữu tri thức xấu; vui khi ở gần thiện tri thức;²⁵² vui vì tâm hoan hỷ thanh tịnh;²⁵³ vui khi thực hành vô lượng pháp đạo phẩm. Đó là những niềm vui nơi Pháp của Bồ tát.'

"Nghe vậy, Ma bảo các Thiên nữ: 'Ta muốn cùng các ngươi trở về chỗ của ta.'

"Các Thiên nữ nói: 'Hãy đem chúng tôi cho Cư sỹ. Chúng tôi thấy vui nơi Chánh Pháp, chẳng còn ham muốn năm thú vui trần thế.'

"Ma nói với Duy-Ma-Cật: 'Cư sỹ hãy buông thả những Thiên nữ này. Vì Bồ tát là người sẵn lòng ban cho tất cả.'

"Duy-Ma-Cật nói: 'Ta nay trả hết cho ngươi và ngươi có thể mang họ đi để hết thảy chúng sinh có thể thành tựu ước nguyện đắc pháp.'

"Các Thiên nữ quay hỏi Duy-Ma-Cật: 'Ở Ma cung, chúng tôi phải sống như thế nào?'

"Duy-Ma-Cật đáp: Này các chị, có Pháp môn được gọi là Ngọn đèn vô tận;²⁵⁴ các Chị nên học. Ví như, một ngọn đèn có thể được dùng để mồi sáng hàng trăm ngàn ngọn đèn khác, do đó bóng tối sẽ được soi sáng và ánh sáng này sẽ vô tận. Cũng vậy, các Chị, một Bồ tát hướng dẫn và chuyển hóa hàng trăm ngàn người khác khiến cho họ phát tâm cầu giác ngộ tối thượng; mà Đạo ý của Bồ tát không hề tắt ngúm. Cứ mỗi lần thuyết pháp là mỗi lần tăng thêm tất cả pháp thiện cho mình. Cho nên gọi là Vô tận đăng. Dù các Chị có ở nơi cung điện của Ma, các Chị hãy nên dùng Pháp Vô tận đăng này để dẫn dắt vô lượng con trai, con gái của Trời khiến phát tâm cầu giác ngộ, vừa để báo Phật ân vừa làm lợi chúng sinh.'

"Khi ấy các Thiên nữ cúi đầu lễ dưới chân Duy-Ma-Cật rồi theo Ma về cung điện. Trong phút chốc, họ biến mất cả. Bạch Thế Tôn, Duy-Ma-Cật thần thông siêu việt, biện tài và trí tuệ như vậy, con không đủ năng lực viếng thăm người."

Phật bảo một người con trai của trưởng giả tên Thiện Đức:²⁵⁵

"Ông hãy đi thăm bệnh Duy-Ma-Cật."

Thiện Đức đáp:

"Bạch Thế Tôn, con không đủ năng lực đến thăm bịnh ông ấy. Vì nhớ lại có lần con tổ chức một đại hội bố thí²⁵⁶ tại nhà thân phụ để cúng dường hết thảy Sa-môn, Bà-la-môn, các ngoại đạo, các người bần cùng, hạ tiện, cho đến cả ăn mày. Đại hội kéo dài đến bảy ngày. Khi kết thúc, Duy-Ma-Cật đã đến nói với con: 'Ồ, con trai nhà trưởng giả, đại hội bố thí không phải như ông đã tổ chức. Nó phải là đại hội bố thí pháp. Đại hội bố thí vật chất như vậy có ích gì.'

"Con hỏi: 'Thưa Cư sĩ, thế nào là Hội Pháp thí?'²⁵⁷

"Ông đáp: 'Pháp thí không có trước cũng không có sau.²⁵⁸ Trong một lúc mà cùng dường hết thảy chúng sinh. Đó là Đại hội Pháp thí.'

"Nghĩa là sao? - Con hỏi.

"Ông mới đáp: 'Nghĩa là, vì bồ-đề mà phát khởi từ tâm; vì cứu độ chúng sinh mà khởi bi tâm; vì để duy trì Chánh pháp mà khởi hỷ tâm;²⁵⁹ vì để nhiếp trí tuệ²⁶⁰ mà hành xả tâm; để vượt thắng lòng tham lam bủn xỉn²⁶¹ mà khởi bố thí ba-la-mật; để giáo hoá người phạm giới mà tu giới ba-la-mật; vì vô ngã mà khởi nhẫn nhục ba-la-mật; vì lìa tướng thân tâm mà khởi tinh tấn ba-la-mật; vì Bồ-đề tướng²⁶² mà khởi thiền ba-la-mật; nhất thiết trí mà khởi bát-nhã ba-la-mật; vì giáo hóa chúng sinh mà khởi Không;²⁶³ không xả hữu vi²⁶⁴ mà phát khởi Vô tướng. Thị hiện thọ sinh²⁶⁵ mà khởi Vô tác;²⁶⁶ vì hộ trì chánh Pháp mà khởi phương tiện lực; vì cứu độ chúng sinh mà khởi bốn nhiếp pháp;²⁶⁷ vì kính thờ tất cả mà quyết tâm quét sạch kiêu mạn; ở nơi thân, mạng, tài sản mà khởi ba pháp chắc thật;²⁶⁸ ở trong sáu niệm²⁶⁹ mà khởi pháp tư niệm; ở nơi sáu điểm hòa kính mà khởi tâm chất trực;²⁷⁰ vì chân chánh tu hành pháp thiện mà khởi tịnh mạng; vì tịnh tâm hoan hỷ mà khởi lên sự gần gũi Hiền Thánh trí; vì để không ghét bỏ người xấu mà khởi lên sự chế ngự tâm; vì pháp xuất gia mà khởi thâm tâm; vì như thuyết mà hành²⁷¹ mà khởi đa văn; vì pháp vô tránh²⁷² mà phát khỏi đời sống nhàn tĩnh;²⁷³ vì thú hướng Phật đạo mà phát khởi đời sống độc cư; vì cởi trói chúng sinh mà phát khởi các giai đoạn tu hành;²⁷⁴ vì để được các hình tướng tốt đẹp đất Phật thanh tịnh mà phát khởi nghiệp phước đức; vì biết tâm niệm hết thảy chúng sinh để tùy nghi nói Pháp mà phát khởi nghiệp của trí;²⁷⁵ vì hiểu rõ các pháp vốn không thủ cũng không xả, để thâm nhập cánh cửa nhất tướng,²⁷⁶ mà phát khởi nghiệp của tuệ;²⁷⁷ vì tận diệt mọi phiền não, mọi chướng ngại và bất thiện pháp, mà phát khởi tất thảy thiện nghiệp; vì chứng nghiệm tất cả trí tuệ và tất cả thiện pháp mà phát khởi các pháp trợ Phật đạo.²⁷⁸ Hết thảy những điều trên, này Thiện nam tử, là Đại hội Pháp thí. Nếu Bồ tát an trú nơi Đại hội Pháp thí, đó là Đại thí chủ, và cũng là ruộng phước cho hết thảy thế gian.'

"Bạch Thế Tôn, khi Duy-Ma-Cật giảng Pháp này xong, trong chúng Bà-la-môn có hai trăm người lắng nghe đã phát tâm tầm cầu giác ngộ tối thượng. Bản thân con lúc đó cảm thấy tâm lắng đọng, thanh tịnh, tán thán là chưa từng có. Con bèn làm lễ bái tạ dưới chân ông và cởi ra vòng trân châu vô giá dâng tặng ông. Nhưng ông không nhận. Con nói: 'Thưa Cư sĩ, xin ngài nhận lấy tặng phẩm này rồi muốn sử dụng sao tùy ý.' Ông lấy vòng trân châu, chia ra hai phần, cho người ăn xin tồi tàn nhất một phần; phần kia cho đức Nan Thắng Như Lai.²⁷⁹ Hết thảy chúng hội hiện diện đều có thể nhìn thấy Nan Thắng Như Lai trong quốc độ Quang minh.²⁸⁰ Lúc ấy họ cũng thấy phía trên đức Phật kia nửa vòng trân châu ấy biến thành đài báu trang nghiêm trên bốn cột trụ, bốn mặt đều được trang nghiêm, rõ ràng không che khuất nhau.

"Sau thị hiên biến hóa thần kỳ này, Duy-Ma-Cật nói: 'Ai bố thí cho người hành khất nghèo hèn nhất với tâm bình đẳng, là hành động không khác với phước báo của Như Lai, vì nó xuất phát từ lòng đại bi không mong đáp trả. Đó chính là viên mãn Pháp thí vậy.'

"Sau khi chứng kiến thần lực và nghe giảng Pháp của Duy-Ma-Cật, người hành khất thấp hèn nhất trong thành cũng đã phát tâm cầu giác ngộ tối thượng. Cho nên, con không đủ năng lực đến thăm Duy-Ma-Cật để vấn an sức khỏe ông."

Các Bồ tát, từng mỗi vị, trình bày những lần gặp Duy-Ma-Cật như vậy, đều nói không có khả năng đi thăm bệnh ông.