Kinh Đại Tập

08.PHẨM THƯA HỎI RỘNG VỀ VIỆC THẤY NHIỀU ĐỨC PHẬT

Bấy giới Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến bạch đức Phật :

- Bạch Thế tôn, nay tất cả đại chúng trời người này đã thấy đức Thế tôn ở mãi trong thiền định, im lặng không nói. Tất cả đại chúng đều đem lòng khát ngưỡng, cúi mong đức Thế tôn hạ cố đến ngồi tòa này.

Bấy giờ đức Thế Tôn nghe Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến vì đại chúng trời và người cung thỉnh nên Ngài ngồi ngay thẳng, chánh niệm im lặng chấp thuận.

Khi ấy Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến thấy đức Phật đã im lặng chấp thuận rồi, liền trạch vai áo bên hữu, quỳ gối mặt xuống đất, chấp tay hướng về đức Phật bạch rằng :

- Bạch Thế tôn, nay con có điều muốn hỏi, nếu Ngài cho phép con mới dám hỏi.

Đức Phật bảo Bồ tát Bất Không Kiến :

- Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác tùy theo điều ngươi hỏi sẽ giải thích để đoạn trừ nghi hoặc của ngươi, khiến tâm ngươi được hoan hỷ, để cho Trời, Người, Phạm, Ma, Sa môn, Bà la môn... đều sẽ chứng biết.

Khi ấy Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến vâng theo lời Phật dạy, liền bạch rằng :

- Bạch Thế tôn, Bồ tát ma ha tát cần phải suy tư những tam muội gì? Cần phải thân cận những tam muội gì? Cần phải tu hành những tam muội gì? Như vậy, Bồ tát tư duy, thân cận và nhờ tu hành tam muội ấy rồi, hiện thấy được pháp gì mà được an lạc? Làm sao được như biển cả để nghe nhiều sự giáo thọ? Làm sao được như Tu-Di để tâm Bồ đề an trụ không lay động? Làm sao được như núi Đại Thiết-Vi để tất cả tà luân của ngoại đạo không thể lay động? Làm sao được như hư không để tất cả pháp không chướng ngại? Làm sao được như hư không để tâm không nhiễm trước? Làm sao được như mặt trời để phá trừ tất cả vô minh tăm tối? Làm sao được như mặt trăng để pháp bạch tịnh được tròn đầy? Làm sao được như ngọn đèn để làm pháp ánh sáng? Làm sao được như đuốc lớn để tất cả thọ ấm được tiêu diệt? Làm sao được như đống lửa để thiêu đốt tất cả các phiền não? Làm sao được như sông, ao, suối, nguồn để tất cả chúng sanh tùy ý thọ dụng? Làm sao được như chiếc thuyền lớn để đưa tất cả chúng sanh qua bờ bên kia? Làm sao được như cây cầu để khỏi bị chìm đắm trong phiền não sanh tử ? Làm sao hàng phục được các oan địch để phá hoại các ma quân kiêu mạn? Làm sao được như cây Ba-lợi-chất-đa để vì tất cả chúng sanh ở các phương nở hoa Thất Bồ Đề, hương thơm theo gió mang đi khắp nơi? Làm sao được như hoa Ưu đàm bát vì hy hữu khó gặp? Làm sao được như Dược Vương, bình đẳng trị lành bệnh khổ của tất cả chúng sanh? Làm sao được như Đại Y Vương khởi tâm đại bi xót thương chúng sanh? Làm sao được như cây chiên đàn để trừ các nóng bức, tạo ra sự mát mẻ? Làm sao được như đám mây mưa lớn để bình đẳng độ trận mưa pháp khiến cho tất cả được đầy đủ? Làm sao như bình chứa mật để có thể thuyết một vị pháp để được đầy đủ? Làm sao được như tiếng rống Sư tử để có thể cho tất cả chúng sanh sự không sợ hãi? Làm sao được cha mẹ để bình đẳng cho tất cả chúng sanh sự an lạc, lợi ích? Làm sao được thấy chơn pháp để đến như pháp tánh, thật tế, rốt ráo? Làm sao giải thích được ý thú sâu xa để đến thật nghĩa rốt ráo? Làm sao được khéo nói pháp biện để có thể phân biệt rốt ráo? Làm sao được thuyết pháp một cách khéo léo để đạt đến đầy đủ phương tiện rốt ráo? Làm sao được phân biệt rõ nghĩa để khéo biết phương pháp câu, chữ ? Làm sao được chánh ý, chánh hạnh để tri túc đầy đủ? Làm sao được thống nhiếp đại chúng để không sợ hãi? Làm sao được nói như thật nghĩa để nhập vào thật tế? Làm sao được như biển cả để tất cả pháp đồng một vị? Làm sao được như núi lớn để Tam muội an tịnh, không thể lay động? Làm sao được như cây cờ của Đế Thích để tâm Bồ Đề không thể lay động? Làm sao được sức mạnh kiên cố để tâm chí đầy đủ? Làm sao được đầy đủ oai nghi để không làm những việc hư ngụy? Làm sao được thân đoan chánh để hoan hỷ thuyết pháp cho người khác? Làm sao được sự tối diệu để có sắc tướng tối thượng? Làm sao được tôn quý nhờ sanh nhà đại tánh? Làm sao để được Đại pháp vương nhờ công đức thù thắng? Làm sao để được đầy đủ nhờ biện tài vô lượng? Làm sao để được biện tài không thủ trước? Làm sao để được biện tài không nhầm lẫn? Làm sao để được biện tài phân biệt chứ câu, danh tự ? Làm sao để được biện tài bất tư nghị? Làm sao để được vô biên biện tài? Làm sao để được biện tài giải thoát? Làm sao để được biện tài đồng nghĩa? (thành tựu) Làm sao để được biện tài tùy theo ý nghĩa đối phương? Làm sao để được biện tài dần dần thân cận? Làm sao để được biện tài hỏi thế nào cũng có thể trả lời được? Làm sao để được biện tài không hỏi mà tự thuyết? Làm sao để được biện tài không hủy hoại? Làm sao để được biện tài không thối chuyển? Làm sao để được biện tài nói tất cả sự việc, câu chữ sâu xa? Làm sao để được biện tài thí dụ vô lượng vô biên? Làm sao để được tuy chưa chứng đại Bồ đề mà đã có đầy đủ âm thinh cõi phạm ? Làm sao để được âm thinh vi diệu bậc nhất ? Làm sao để được âm thinh như chim Ca lăng tần già ? Làm sao để được âm thinh như Sư tử chúa ? Làm sao để được âm thanh như Đại long vương ? Làm sao để được âm thanh như Đại hưu vương ? Làm sao để được âm thanh như tiếng chuông, tiếng trống lớn ? Làm sao để được âm thanh ca ngợi thắng diệu ? Làm sao để được âm thanh như tiếng nhạc ? Làm sao để được âm thanh trong, đẹp, ai oán ? Làm sao để được âm thanh như gió, mây, sấm, chớp ? Làm sao để được âm thanh biện tài trang nghiêm xâu xa ? Làm sao để được các chương cú, văn tự, lời nói vi diệu, âm thanh biện tài trang nghiêm chơn chánh ? Làm sao để được có thể nói những âm thanh hết sức khéo léo, sâu xa ? Làm sao để được âm thanh biện tài các thứ ví dụ ? Làm sao để được âm thanh cúng dường tất cả các bậc tối thắng của thế gian ? Làm sao để được để được âm thanh biện tài luận nghị cùng người khác ? Làm sao để được âm thanh thần thông rốt ráo ? Làm sao để được âm thanh không quên mất pháp ? Làm sao để được âm thanh không thiếu một chút thiện pháp ? Làm sao để được âm thanh các thiện căn thực hành đầy đủ sự khen ngợi người khác ? Như vậy tất cả đều được đầy đủ.

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến nói tất cả những nghi vấn như vậy xong, để lập lại nghĩa này nên nói bài kệ :

- Đầy đủ tướng sắc vàng trăm phước

Hay ngộ một pháp lợi vô biên

Công đức tối thắng nay con hỏi:

Những Tam muội gì nên nghĩ trước

Diệu trí Như Lai không ai bằng

Trong thế gian có việc gì hơn ?

Con hỏi Thế Tôn tu định gì ?

Mà được công đức bất tư nghị ?

Đại sư trời người khéo điều ngự

Tư duy định này công đức gì ?

Bồ tát nơi đó tu thế nào

Mà nay an lạc với tất cả ?

Vì sao tự nhiên biển đa văn ?

Làm sao gìn giữ tâm quyết định

Được ở nơi công đức chư Phật

Làm sao như núi Đại-Thiết- Vi

Trong đó không có tâm sân hận

Mà hay hàng phục các ngoại đạo?

Làm sao vô ngại như hư không?

Làm sao lại được tâm tự tại ?

Làm sao như mặt trời, mặt trăng ?

Làm sao như đuốc, lại như đèn ?

Làm sao soi sáng các chúng sanh ?

Làm sao lại tu quán Tam muội ?

Làm sao sao giải thoát các phiền não ?

Làm sao qua khỏi bờ sanh tử ?

Làm sao phát tâm trong biển khổ ?

Riêng vượt ba cõi không ai bằng ?

Sao như cây Ba-lợi- chất- đa ?

Đại nhân tướng tốt diệu trang nghiêm ?

Làm sao như cây hoa Ưu đàm

Dũng kiện, hùng mạnh không xuất thế ?

Làm sao cho thuốc không mong đền

Lương y cứu khổ Điều ngự sư

Hay trừ các bệnh nóng chúng sanh

An trụ tịnh giới được thanh lương ?

Làm sao để được như pháp bảo

Vô lượng công đức đến bờ kia ?

Làm sao pháp vi diệu thậm thâm

Như vị mật ngọt, ngon vô cùng ?

Làm sao được tiếng của Sư tử

Hay khiến chúng sanh không sợ hãi ?

Làm sao lợi đều như cha mẹ

Được sự vui sướng bất tư nghị ?

Làm sao hay được diệu biện tài

Thực hành Bồ đề tiếng tăm lớn ?

Làm sao nói được đạo tối thắng ?

Làm sao để được trí vô ngại ?

Làm sao với nghĩa khéo phương tiện ?

Làm sao khéo biết các pháp tướng ?

Làm sao phân biệt danh, cú, thân ?

Sao gọi thế pháp và xuất thế ?

Sao gọi là chánh niệm, chánh hạnh ?

Làm sao biết tư duy đầy đủ ?

Làm sao nghe nhiều như biển cả ?

Sao khen chân thật đức của Phật ?

Làm sao nói với các chúng sanh

Căn bổn sanh tử như thật tế ?

Làm sao các pháp không sai biệt

Giống như biển cả một vị mặn ?

Làm sao như núi định không động ?

Tâm không thối chuyển như cờ trời ?

Làm sao nhất tâm không nghiệp khác

Chỉ cầu vô thượng đại Bồ đề ?

Làm sao đầy đủ các oai nghi

Thân tướng đoan nghiêm ai cũng thích ?

Làm sao thường sanh nhà đại tộc

Cũng được đại phước báo pháp vương ?

Làm sao được sự vô lượng biện

Những điều ngôn luận đời không bằng ?

Làm sao chữ, câu, nghĩa sâu xa ?

Nay con xin hỏi Bậc Hộ Thế

Làm sao vô thượng khó thắng được

Gần gũi chơn biện không để quên ?

Làm sao đồng nghĩa gọi căn tánh

Hoặc hỏi, không hỏi đều tương ưng ?

Vì sao chưa chứng đủ Phạm âm

Tiếng nói thanh tịnh thật vi diệu

Tiến Ca-lăng-tầng-già khả ái

Tiếng đại trí hùng mạnh xa nghe

Sao như tiếng rống lớn, Sư tử ?

Lại được tiếng trâu chúa sâu xa ?

Làm sao Thế tôn được cây đàn

Đầy đủ các thứ tiếng âm nhạc ?

Làm sao được tiếng vị ngọt ngào

Để thường diễn thuyết người vui thích ?

Làm sao tiếng công đức không hoại

Khi nói như gió, như sấm sét ?

Làm sao có nhiều lời ví dụ

Hay nói các lỡi sâu xa ?

Làm sao để nói lời thiện ngữ ?

Làm sao các pháp không quên mất ?

Làm sao trong đó thấy túc mạng ?

Tất cà thần thông làm sao tu ?

Làm sao tu hành không mệt mỏi ?

Biết khắp tất cả các thiện pháp ?

Các pháp như vậy bất tư nghị

Tự nhiên chuyển biến khắp người phương ?

Thế tôn, để con không còn nghi

Cho nên nay hỏi đấng Quy-y.

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến ân cần, tôn trọng hỏi như vậy xong, liền dùng thần lực :thân bay lên hư không, ở trên hư không tự nhiên hóa thành cái lọng hoa báu của trời, trang nghiêm vi diệu, bảy báu hợp thành đó là : kim ngân, lưu ly, pha lê, mã não, xà cừ, chân châu. Đầy đủ các thứ trang sức quý báu như vậy... Trong lọng báu ấy mưa các thứ hoa, làm cho các thứ hoa ấy nhiễu quanh bên hữu đức Phật ba vòng rồi che trên đảnh của Ngài, liền ở trong hoa ấy, Bồ tát dùng kệ tán thán rằng :

- Quy mạng trượng phu, Đại điều ngự

Vô thượng chánh giác lưỡng túc tôn

Tất cả trời người ở thế gian

Ai mà có thể sánh bằng Ngài

Các chúng sanh mãi mãi tăm tối

Ngu si, điên đảo rơi tà kiến

Cực tôn, trí sáng ở thế gian

Hay khiến trở lại đường bằng phẳng

Vì mất chủng tử pháp sanh bạch

Phiền não bên trong thiêu chúng sanh

Thế tôn giống như bậc cha mẹ

Hay khiến con yên nơi pháp tịnh

để lại thiện Pháp lợi cho người

Đời Sau mới thật đáng lo sợ

Thế tôn thành tưụ đại từ bi

Vì các chúng sanh làm đạo sư

Tất chúng sanh (không) thiện lợi

Không được che chở, không cứu độ

Hy hữu Đại bi, thầy dạy lời

Thế tôn mới là bậc cứu độ.

Khi ấy ở trong hoa Bồ tát nói kệ này xong, Hoa đó liền bay đậu trên chân đức Như lai, Giây lác liền bay khắp tam thiên đại thiên thế giới, Đến trước các đức Phật, tung rải cúng dường, trong lọng báu ấy, lại phóng ra từng bánh hột chiên đàn lớn như bánh xe, đế chỗ đức Như Lai bỗng nhiên biến mất , Nhưng mùi hương chiên đàn ấy thơm ngát, biến khắp đả tan thiên, đại thiên thế giới. Nếu có chúng sanh nào ngửi được mùi hương ấy, đều cảm thọ sự khoái lạc thượng diệu, giống như Bồ tát nhập đệ tứ thiên.

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến thị hiện sự thần thông như vậy xong liền bạch đức Phật :

- Bạch thế tôn, các Bồ tát ma ha tát này... Làm sao để được trí tuệ như vầy. Đó là : Đại trí tuệ, tốc tật trí tuệ, cổ tiệp trí tuệ, mãnh lợi trí tuệ, vô tướng trí tuệ, xáo nhập trí tuệ, thậm thâm trí tuệ, Quảng phổ trí tuệ, vô úy trí tuệ, viên mãn trí tuệ.

Làm sao để được các thiện căn vi diệu không thể toán số, không thể xưng lường? Đó là: Tâm như kim cương, ví căn lành xuyên suốt các pháp. Tâm như áo Ca- lân- đề, vì thiện căn nhu nhuyến hay làm các việc. Tâm như biển cả, vì thiện căn thu nhiếp các giới tụ. Tâm như tảng đá bằng, nhờ thiện căn gì giữ tất cả sự nghiệp. Tâm như núi chúa, vì thiện căn phát sanh tất cả thiện pháp. Tâm như đại địa, vì thiện căn giúp đỡ sự nghiệp chúng sanh. Được cái tâm không tùy thuộc vào hành động kẻ khác, vì thiện căn xa lìa sự dạy dỗ phi pháp. Được tâm khéo tu hành, vì thiện căn nên tất cả pháp an trụ. Được thiện căn không hoại tín, vì đối với việc làm của các đức Như Lai không sanh nghi hoặc, ở một thế giới tự nhiên thấy khắp mười phương chư Phật, cũng nghe các đức Phật ấy tuyên nói diệu pháp. Lại thấy đại chúng Bồ tát, Thanh văn, lại thấy cõi Phật thanh tịnh trang nghiêm, thọ dụng các việc hoàn toàn không có tâm nghi ngờ, cho đến thiện căn nhiếp thọ quyết định, vì lúc nào cũng làm lợi mình, lợi người.

Bạch Thế tôn, như nay con thật sự vì tự lợi, lại muốn lợi ích các chúng sanh nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, nay con lại vì hoằng hóa rộng rãi tín tâm thanh tịnh của chúng sanh nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, nay con lại vì các Bồ tát ma ha tát này làm cho thiện căn đầy đủ viên mãn, bất tư nghị nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, con lại vì các đại Bồ tát ma ha tát mặc áo giáp đại tinh tấn, thệ nguyện rộng lớn này, cho nên mới thưa hỏi đức Như Lai. Bạch Thế tôn, có các Bồ tát ma ha tát phát đại ti tinh tấn đối với trong sự sanh tử, vì tất cả chúng sanh mà cũng không nắm giữ tướng của chúng sanh, nhưng Bồ tát ma ha tát này tuy ở trong phiền não sanh tử, luôn luôn độ thoát tất cả chúng sanh mà thật sự không trụ nơi tưởng phiền não sanh tử.

Bạch Thế tôn, con vì các chúng sanh như vậy nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, có các Bồ tát ma ha tát ... khi thực hành từ bi đối với các chúng sanh, hoàn toàn không có tâm sân hận, giả sử có chúng sanh la mắng, mạ nhục, đánh bằng roi, bằng gậy, các thứ bức bách, khổ sở. Bồ tát như vậy đối với chúng sanh ấy hoàn toàn không có tâm trả thù, cho đến không khởi tâm ghét bỏ, không làm mất bổn nguyện của mình, không có phân biệt khác và tư duy khác, nhất tâm tu hành đại từ đại bi.

Bạch Thế tôn, con vì các Bồ tát trụ nơi Đại thừa như vậy cho nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, có các chúng Bồ tát ma ha tát vì các chúng sanh nên mới bỏ sự vui thích và các nhạc cụ của mình, muốn gánh lấy tất cả khổ thống đốt cháy, phát ý nghĩ như vầy : Ta nên làm thế nào để khiến tất cả chúng sanh được sự vui bậc nhất, khiến cho tất cả chúng sanh được ánh sáng đại pháp.

Bạch Thế tôn, các Bồ tát ấy khi nghĩ như vậy rồi, nên tất cả vật sở hữu của mình, hoặc trong, hoặc ngoài đều đem bố thí hết, không ai mà không được lợi ích, không ai mà không được tốt đẹp.

Bạch Thế tôn, con vì các Bồ tát như vậy cho nên mới thưa thỉnh đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, có các Bồ tát ma ha tát khi mặc áo giáp tinh tấn như vậy, phát sanh ý nghĩ như vầy:" Nay ta nên vì mỗi mỗi chúng sanh trong hằng hà sa kiếp ở trong địa ngục lớn chịu các khổ não như hơi thở ra, thở vào, không cho đó là khổ, cũng không thối mất tâm Bồ đề ".

Bạch Thế tôn, con lại vì các Bồ tát ấy cho nên mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, có các Bồ tát ma ha tát khi đã mặc áo giáp tinh tấn như vậy rồi phát sanh ý nghĩ như vầy: " Nay ta nên vì tất cả chúng sanh làm các công việc hầu hạ, siêng năng, vâng làm các việc mà không cho đó là khổ. Lúc đó hoặc làm nô tỳ, hoặc làm kẻ ở, hoặc làm kẻ hầu, hoặc làm đệ tử ". Họ nên làm các việc như vầy, cho đến làm các quyến thuộc để thành thục chúng sanh.

Bạch Thế tôn, con lại vì các Bồ tát ấy nên mới thưa thỉnh đức Như Lai.

Bạch Thế tôn, có các Bồ tát ma ha tát vì tất cả chúng sanh nên phát tâm đại dõng mãnh tu các khổ hạnh, Xả bỏ thân, tay chân, đầu mặt, tủy não, hoặc có khi cắt đứt thân hình ra từng đoạn, chặt xương, tiêu tủy mà không cho đó là khổ, không có ngừng nghỉ hay làm biếng để thắp sáng việc cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-Bồ-đề .

Bạch Thế tôn, con vì các Bồ tát như vậy mới thưa hỏi đức Như Lai.

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến thưa hỏi như vậy xong, nói lại ý nghĩa này bằng bài kệ tụng :

- Con hỏi Đại sư, các thắng trí

Các trí lớn ấy làm sao thành ?

Sao gọi Tốc trí và Tiệp tật

Lợi trí thông minh hay thông đạt

Do đâu được trí thậm thâm ấy ?

Trí tận vô biên nói cho con

Nhất thiết trí sâu rộng cùng khắp

Chính là tối thắng cầu Bồ đề

Làm sao để được không sợ hãi ?

Đầy đủ thiện xảo, nói cho con

Làm sao để được tâm Kim cang

Trong tất cả pháp không nghi hoặc

Làm sao để được tâm nhu nhuyến

Giới hạnh trong sáng trong như biển

Làm sao như núi không lay động

Bồ đề quyết định nguyện trang nghiêm

Làm sao hành hạnh không tùy người

Với nghĩa rỏ ràng được an trụ

Làm sao để được bất hoại tín

Điều chư Phật làm không còn nghi

Làm sao để được sanh niệm trí

Ở trong một cõi hiện mười phương

Khắp xem chư Phật để nghe pháp

Và đại chúng tập cũng thấy rõ

Thân tuy không rời chỗ đang ở

Mà hay cúng dường phật mười phương

Hoa đẹp, các hương và hương xoa

Đầy đủ các thứ khôi hết

Tâm ở cõi này chẳng nghĩ gì

Thân hiện mười phương vô lượng cõi

Đích thân thừa sự cúng chư phật

Đều do sức thần thông vô biên

Không thỉnh, hay con vì hành từ

Ở nơi tàm quý mà tu hành

Không tự lợi mình thường lợi người

Vì vậy con hỏi đại danh xưng

Các vị phát tâm cầu Phật trí

Thiện căn thành thục không nghĩ lường

Tam muội như vậy làm sao tu

Con vì người ấy hỏi Vô trước

Mặc áo giáp nhẩn vì chúng sanh

Mục đích con nhổ các lớp khổ

Tất cả đã lìa chúng sanh tưởng

Vì vậy nên hỏi Chánh giác chơn

Chúng sanh thường trụ tâm bình đẳng

Quan sát chúng sanh không tưởng khác

Thường hay thành tựu sự từ bi

Con vì họ thưa hỏi Như Lai

Trong đó nên làm những pháp gì

Mau được bất tư nghị như vậy ?

Công đức đã đạt thật vô biên

Con vì họ nên hỏi Điều ngự

Người dõng mãnh mặc giáp thệ lớn

Vì một chúng sanh hằng sa kiếp

Trong địa ngục lới chịu khổ bức

Lành thay an lạc các chúng sanh

Họ vẫn không ngủ cũng không mỏi

Các vật trong người đều cho hết

Nhiếp thọ cho chúng sanh như vậy

Nay con vì họ đồng khắp xem

Quở trách, hủy nhục và đánh chửi

Thân bị các sự khổ bức bách

Tôi tớ, nô lệ cho người khác

Do những vị ấy hỏi Thế tôn

Vô lượng trăm ngàn số ức đầu

Ai đến cầu xin đều đem cho

Khi bỏ đầu tâm rất hoan hỷ

Để cầu Vô thượng diệu Bồ đề

Vì các chúng sanh lại thí xả

Tay chân và các phần trong thân

Cứu giải các chúng sanh lạc đường

Trừ bỏ sanh tử về đường chánh

Lại thí vợ con, trai và gái

Châu ngọc, bảy báu và vàng bạc

Cũng bỏ các đồ dùng thượng diệu

Nay con vì họ hỏi Như Lai

Xả thân, bỏ của, không nhàm chán

Mãi mãi nghe pháp không mệt mỏi

Tâm thường vắng lặng hành đầu đà

Nay con vì họ hỏi Chánh giác

Lời hay chơn thật mãi ghi lòng

Lời ác, thô bỉ, nghe liền bỏ

Bởi vì người khác không ghét giận

Nay con vì họ hỏi Tự tại

Thường lấy tâm từ quán chúng sanh

Giống như cha mẹ thương con một

Với kẻ oán, thân, coi như nhau

Nay con vì họ hỏi Nhân vương

Hiện có các công đức như vậy

Nhưng con hôm nay ví nói rõ

Hoặc giả chưa đủ các vị ấy

Con cũng vì vậy nên hỏi Phật.

Thế tôn nay con có thiện căn

Khi mới thưa hỏi liền đạt được

Nhóm các công đức Bồ tát này

Mau chứng Tam muội vương tịch tịnh.

KINH ĐẠI TẬP ĐẠI PHƯƠNG ĐẲNG BỒ TÁT NIỆM PHẬT TAM MUỘI

HẾT QUYỂN THỨ SÁU

Quyển Thứ Bảy

09.PHẨM KHEN TƯỚNG TAM MUỘI

Bấy giờ Thế tôn khen Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến rằng :

- Lành thay ! Lành thay ! này Bất Không Kiến, đời trước ngươi đã hay cúng dường lượng vô số đác đức Phật Thế tôn, ở chỗ các đức Phật, trồng các căn lành, tu hành đầy đủ các Ba la mật, trong tất cả pháp, việc làm đã thành tựu, lại thường vì các chúng sanh làm người bạn không cần thưa thỉnh mà hành đại từ, thành tựu chánh tín, vì các chúng sanh thỉnh vấn đức Như Lai những nghĩa lớn như vậy, vì các chúng sanh mặc áo giáp lớn nên thưa thỉnh Đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì chúng sanh không thối tâm Đại Bồ đề nên thưa thỉnh đức Như Lai nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh tâm không hoại tín nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh trang nghiêm phát thệ nguyện rộng lớn nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh có thiện căn bất tư nghị nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh mặc áo giáp bất tư nghị nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh vượt khỏi ba cõi nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh chuyên tinh thật nghĩa nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh tùy thuận đại trí nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh thích pháp hạnh sâu xa nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh coi nặng việc bố thí nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh coi trọng việc khai thị nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh hay xả của cải trong và ngoài thân nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh thành tựu giới tụ tối thượng vô thượng nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh tương ưng với sự nhẫn nhục sâu xa nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh tinh tấn dũng mãnh nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh được thiền định sâu xa nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì các chúng sanh trí tuệ sâu xa nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Vì để giúp của cải, phương tiện thu nhiếp khéo léo tất cả chúng sanh nên thưa hỏi đức Thế tôn nghĩa lớn như vậy. Lại vì các chúng sanh tâm như Kim cang, vì các chúng sanh tâm như cờ vua Đế Thích, không động, không chuyển, vì các chúng sanh tâm như nước trong, không có trần cấu, vì các chúng sanh tâm như áo Ca Già Lân Đề, vì các chúng sanh muốn nhập vào nghĩa sâu, vì các chúng sanh tôn trọng chánh pháp, vì các chúng sanh xả bỏ gánh nặng đang gánh, vì các chúng sanh không tiếc thân mạng, vì các chúng sanh không thích tất cả pháp hữu vi của thế gian nên thưa hỏi đức Như Lai nghĩa lớn như vậy.

- Này Bất Không Kiến ! Nay ngươi có thể vì các Đại Bồ tát ma ha tát nên thưa hỏi đức Như Lai nghĩa như vậy.

Bấy giờ đức Thế Tôn lại bảo Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến :

- Này Bất Không Kiến ! Ông nên lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ. Ta sẽ vì ông phân biệt giải nói rộng rãi.

Khi ấy Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến liền bạch đức Phật :

- Lành thay, bạch Thế tôn ! Như lời Thánh dạy, con xin một lòng lắng nghe.

Đức Phật nói :

- Này Bất Không Kiến ! Có tam muội của Bồ tát tên gọi là Nhớ tất cả Phật, Bồ tát. Cần phải thân cận, tu tập, quán sát, suy nghĩ. Nếu có thể tu tập Tam muội như vậy, quán sát, tư duy Tam muội ấy rồi, sẽ được tăng thêm, thành tựu hiện tiền an lạc pháp hạnh, sẽ được tăng thêm thiện căn không tham, sẽ được tăng thêm thiện căn không sân, sẽ được tăng thêm thiện căn không si, sẽ được đầy đủ sự hổ thẹn, sẽ được thành tựu thần thông, sẽ được viên mãn tất cả Phật pháp, sẽ được thanh tịnh tất cả cõi Phật, sẽ được đầy đủ từ cõi trời hạ sanh xuống, sẽ được đầy đủ sự nhập thai, sẽ được đầy đủ trụ thai, sẽ được từ mẹ sanh ra đầy đủ sự thanh tịnh vi diệu, sẽ được sanh nhà đầy đủ thanh tịnh, sẽ được các căn vi diệu đầy đủ thanh tịnh, sẽ được tướng đại nhân đầy đủ thanh tịnh, sẽ được các vẽ đẹp đầy đủ thanh tịnh, sẽ được đầy đủ sự xuất gia, sẽ được đầy đủ tịch tịnh tối thượng, sẽ được đầy đủ tịch tịnh lớn, sẽ được đầy đủ các thần thông, sẽ được đầy đủ tất cả chúng sanh quy y, sẽ được đầy đủ sự đa văn, sẽ được đầy đủ pháp thế gian, xuất thế gian, sẽ được đầy đủ tất cả các pháp trụ xứ, sẽ được phương tiện khéo léo biết đầy đủ pháp xuất thế, sẽ được khéo thông đạt đầy đủ tất cả các pháp, sẽ được khéo biết đầy đủ pháp tướng đời trước và đời sau, sẽ được đầy đủ các nghĩa, văn tự trang nghiêm, khéo léo; sẽ được đầy đủ trí tuệ, sẽ được đầy đủ thần thông vi diệu, sẽ được đầy đủ tâm chuyển biến khéo léo, sẽ được đầy đủ sự dạy dỗ khéo để chỉ bảo người khác, sẽ được vì các chúng sanh khác và phú-già-la, có đầy đủ sức mạnh thù thắng về sự hơn thua, trắng đen, trên dưới, đầy khuyết, tăng giảm, sẽ được đầy đủ thị xứ, phi xứ, sẽ được thú hướng đầy đủ về sự chưa thành A-nậu đa la tam miệu tam Bồ đề, sẽ được đầy đủ chánh hạnh, sẽ được đầy đủ ý, sẽ được đầy đủ tự tại, sẽ được đầy đủ thần thông, sẽ được đầy đủ đại gia tôn thắng, sẽ được đầy đủ dòng họ lớn, sẽ được đầy đủ sự đoan chánh, sẽ được đầy đủ oai thế lớn, sẽ được đầy đủ ánh sáng lớn, sẽ được đầy đủ sự làm các công đức, sẽ được đầy đủ đại công đức, sẽ được đầy đủ đại nhân ngưu vương, sẽ được đầy đủ âm thanh khiến người hoan hỷ, sẽ được đầy đủ âm thanh khiến người khác hết sức hoan hỷ, sẽ được đầy đủ âm thanh vi diệu, sẽ được đầy đủ Phạm âm, sẽ được đầy đủ biện tài tương ứng, sẽ được đầy đủ biện tài không tranh cãi, sẽ được đầy đủ biện tài không đắm trước, sẽ được đầy đủ biện tài đúng với sự thật, sẽ được đầy đủ các thứ biện tài, sẽ được biện tài đầy đủ tất cả ngôn ngữ âm thanh, sẽ được đầy đủ sự khi sanh ra không lìa chư Phật Thế tôn mà thường cung kính cúng dường, sẽ được đầy đủ khi sanh ra xa lìa biên địa, sẽ được đầy đủ sự thường sanh ở trung quốc (trung tâm thành phố), sẽ được đầy đủ sự du hành các thế giới để lễ bái, thừa sự chư Phật Thế tôn để thưa hỏi luận nghị, sẽ được đầy đủ sự thành tựu vô lượng vô biên công đức, sẽ được đầy đủ công đức trang nghiêm của tất cả Bồ tát. Cho đến sẽ được đầy đủ đạo tràng trang nghiêm ở dưới cây Bồ đề.

Bấy giờ đức Thế tôn vì nói lại nghĩa này nên dùng kệ tụng :

- Bất Không Kiến, thắng tam muội này

Như ta nay trụ trong trí đức

Nếu có Bồ tát hay tu hành

Sẽ thấy mười phương tất cả Phật

Liền mau đạt được các thần thông

Nhờ đó lại thấy cõi thanh tịnh

Liền hay hạ sanh diệu cụ túc

Nhập thai cụ túc cũng như vậy

Trong lúc trụ thai không ai bằng

Mẹ rất thanh tịnh, sanh nhà quý

Tất cả tướng tốt đều đầy đủ

Cũng sẽ tu các pháp hạnh ấy

Bỏ nhà, xuất gia lìa các dục

Vứt bỏ nhân dục và thiên dục

Ngài vì thế gian cầu Bồ đề

Lúc sanh thường có các cam lồ

Cũng đắc các thông và thần túc

Chuyển trí tròn đầy ở thế gian

Bậc đại đức đa văn, tổng trì

Hành động như biển đa văn này

Thống nhiếp đại chúng nghĩa quân minh

Khéo biết chúng sanh phương tiện học

Các pháp hành xứ đều biết cả

Pháp của thế gian và xuất thế

Người trí đã biết, trí đầy đủ

Xa lìa các nghiệp và si não

Các pháp hữu vi đều bỏ hết

Mà thường thân cận pháp vô vi

Thường dùng thiên nhãn xem chúng sanh

Lại dùng thiên nhĩ lắng nghe pháp

Túc mạng minh biết rõ quá khứ

Tha tâm khéo rõ ý tiền nhân

Thần thông biến hóa, đi tự tại

Tâm khéo chuyển di, tùy sở nhân

Được tiếng tăm lớn, đến nước Phật

Hay rộng lợi ích cả thế gian

Rõ được thị xứ và phi xứ

Tất cả các pháp đều biết cả

Thấy rõ tịnh pháp và nhiễm pháp

Nên thường tu tập thắng tam muội

Hay được chánh hạnh người cụ túc

Trí huệ vị ấy thật khó sánh

Đủ chánh tư duy, oai đức lớn

Cũng được an trụ, chánh tu hành

Lại sanh đại gia và tôn tánh

Các sự đoan nghiêm, thấy liền vui

Vị ấy tuy ở trong hữu vi

Công đức đã làm không thể hoại

Khi sanh thường được công đức lớn

Qua lại thường làm vua loài người

Hoặc làm Thích, Thiên tôn Đao Lợi

Khi làm Thiên quang và Phạm chủ

Lúc phát tiếng nói không ai bằng

Tiếng hay Phạm thiên, tiếng sư tử

Tiếng hay loài rồng vang cùng khắp

Tiếng công đức lớn, sư tử rống

Đủ cả tiếng nhạc và tiếng ca

Tiếng Ca lăng tần già tuyệt diệu

Gồm cả nghĩa lý khiến chúng vui

Nhờ đạt Tam muội nên được vậy

Khéo phát tiếng hòa nhã và hay

Dùng lời đáng yêu vui tất cả

Diệu âm thâm áo và lời thiện

Tiếng ấy liên tục chưa từng dứt

Đi đứng cử động như Long Vương

Khắp phóng điện sáng chiếu tất cả

Đổ mưa chan hòa nơi đại địa

Gọi là Long đức khó kể lường

Nhơn long đã tu hành như vậy

Trụ nơi diệu định thắng thần thông

Vô lượng, vô số các hóa thân

Trước các đức Phật đều cúng dường

Kệ tụng, thí dụ các tạo tác

Ngôn từ hòa, chánh, lý thú an

Thường đem pháp lạc cho chúng sanh

Được thắng định này nên vô ngại

Lúc sanh không xa lìa chư Phật

Cũng thấy Bồ tát và thánh tăng

Thường sống lợi ích nơi không nạn

Thành tựu tam muội chiếu mười phương

Muốn đến chư Phật để thưa hỏi

Hoặc sanh vô lượng cõi khó nghĩ

Cúng dường hiện tiền tất cả Phật

Thành tựu tam muội nên được vậy

Công đức như thế không thể nói

Vượt trên số đếm và đo lường

Đẳng giác, cây đạo hằng sanh đủ

Chư Phật chỉ khen ngợi định này.

10.BỒ TÁT NIỆM PHẬT TAM MUỘI - PHẨM CHÁNH QUÁN

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến bạch đức Phật :

- Bạch Thế tôn, nếu các Bồ tát muốn được thành tựu pháp Bồ tát niệm Phật Tam muội mà chư Phật đã nói, Bồ tát ma ha tát ấy nên thân cận tu tập pháp gì để có thể thành tựu tư duy tam muội?

Bấy giờ đức Thế tôn bảo Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến :

- Này Bất Không kiến ! Nếu các Bồ tát ma ha tát muốn được tành tựu pháp niệm Phật tam muội mà chư Phật đã nói, muốn được thường thấy tất cả chư Phật để thừa sự, cúng dường các đức Thế tôn ấy, muốn được mau thành A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề thì phải trụ nơi chánh niệm, xa lìa tâm tà, đoạn trừ ngã kiến, tư duy vô ngã, nên quán thân này như đống bọt nước, nên quán sắc này hư ngụy như cây chuối, nên quán thọ này như bong bóng nước, nên quán tưởng này như bóng nắng, nên quán hành này như mây trong hư không, nên quán thức này như ảnh trong gương, Bồ tát nếu muốn nhập tam muội này, cần phải sanh tư tưởng sợ hãi một cách sâu sắc, phải nghĩ đến việc xa lìa sự nói xấu và ganh ghét để khỏi bị người khác trách mắng, phải nghĩ đến việc trừ khử sự không biết hổ, không biết thẹn mà thành tựu đức tánh hổ thẹn. Phải nên thành tựu xa-ma-tha, Tỳ-bà-xá-na, phải nên xa lìa hai biên chấp thường và đoạn, thường nghĩ một lòng siêng năng dõng mãnh để trừ bỏ sự giải đãi, phát tâm rộng lớn, thường nghĩ quán sát ba giải thoát môn, thường nghĩ ba loại chánh trí đời trước, thường nghĩ đoạn diệt ba bất thiện căn, thường nghĩ thành tựu cấm muội tụ, thường nghĩ thành tựu tất cả chúng sanh, thường nghĩ bình đẳng vì chúng sanh thuyết pháp, nên quán Tứ niệm xứ, đó là : Thân niệm xứ, thọ niệm xứ, tâm niệm xứ và pháp niệm xứ, nên nghĩ sự lỗi lầm của tứ thực, đó là : đoàn, xúc, tư và thức thực. Ngay trong lúc ăn, sanh tưởng bất tịnh. Nên nghĩ đến bốn vô lượng, đó là : tu đại từ, hành đại bi, an trụ đại hỷ, đầy đủ đại xả. Nên nghĩ thành tựu các thiền mà không dám trước vị, sau đó lại tư duy tất cả các pháp. Thường nhớ không tiếc thân, không giữ mạng, xả thân và tâm, nhiếp thọ đa văn.

Niệm pháp như vậy, nên gìn giữ như vậy, không được bài báng, nghe nhiều pháp tài, như pháp đã nghe, như nghĩa mà thọ trì, đối với chỗ các đức Phật khởi tâm tôn trọng. Lại đối với pháp, tăng sanh ý cung kính, gần gũi thiện tri thức, xa lìa bọn ác, trừ diệt những ngôn ngữ vô nghĩa của thế gian, không đắm sự vui thế gian, không bỏ chỗ nhàn tịnh, Đối với tất cả sanh tâm bình đẳng. Đối với các chúng sanh không có thối bước, không có tâm tổn hại, cũng không tật đố. Đối với tất cả pháp khởi tâm thích ứng, không tạo tội ác, tâm không cấu nhiễm. Tất cả các pháp không có nơi nào có thể chứng đắc, thường cầu kinh điển thậm thâm quảng đại, đối với trong đó thường khởi tín tâm tăng thượng, chớ sanh tâm tật đố, nghi ngờ, ý khác đối với pháp vô vị.

Các kinh điển tối thắng quảng đại như vậy phải thường nhớ phụng trì, thường nghĩ diễn thuyết. Vì sao vậy ? Đó là đạo pháp của chư Phật Thế tôn, độc nhất có thể sanh thành Bồ đề của Phật, nên đời đương lai được công đức vô lượng của chư Phật. Phải nên tuyên thuyết đúng như pháp cho người khác, hàng phục tâm kiêu mạn, chớ loạn sư chánh văn, cung kính tôn trọng, cúng dường pháp này, bỏ các dục cầu, chấm dứt các cạnh tranh, trừ các thùy niên, diệt các lưới nghi, đoạn tuyệt mê hoặc, thấy rõ ngã kiến, không thích hý luận, xa lìa sự sanh sống tà mạng của Ni-càn, ngăn chận các ngôn ngữ, luận ... của La-ca, Ba-lê, Bà-xà, thường nên khéo trụ trong Đàn ba la mật, viên mãn Thi ba la mật, thường nghĩ đến Sằn-đề ba la mật, không bỏ Tùy-nại-da ba la mật, du hý nơi thiền ba la mật, đầy đủ Bát nhã ba la mật. Xả bỏ thân mạng, không có tâm thương tiếc, như tánh của tứ đại không thể thay đổi, như đối với địa giới khởi tâm bình đẳng, thủy, hỏa, phong giới cũng lại như vậy, thành tựu thân nghiệp, tâm ý siêng năng, đâu chẳng sợ sự sống, không tham y thực, thuốc thang, giường chõng, nhà cửa, phòng thất , tất cả đầy đủ, thích hành đầu đà, thường trụ tri túc, không cầu lợi dưỡng, không thích tiếng tăm. Phàm những gì tạo nên sự ái trước đều diệt trừ không còn mảy may, quán Tứ niệm xứ, đoạn trừ bốn thiên đảo, không nghĩ những gai độc ác, vĩnh viễn vượt qua bốn dòng sông, tu bốn như ý túc, trụ nơi bốn oai nghi, thường đủ 5 căn, cũng tăng trưởng 5 lực, nên diệt 5 thứ ngăn che, không dùng 5 tình, xa lìa 5 trược, thành 5 giải thoát, được nhập vào tứ tư duy bên trong, thánh trí rộng lớn, chánh quán 5 ấm, không hành 6 trần, hàng phục 6 căn, diệt mất 6 thức, đoạn tuyệt 6 thọ, trừ 6 khát ái, hành 6 niệm xứ, và 6 trí phần pháp, đối với trong lục thông thường cầu sự lợi ích, tu 7 giác phần, thông đạt 7 giới, ( 7 giới là : hại giới, nhuế giới, xuất giới, dục giới, sắc giới, vô sắc giới và diệt giới ) diệt trừ 7 sử và 7 thức trụ, xa lìa 8 sự làm biếng, uể oải, trừ bỏ 8 vọng ngữ, thấy rõ thế gian do 8 pháp tạo thành, nên đắc pháp 8 thứ giác ngộ của bậc đại nhân, chứng 8 giải thoát, tu 8 chánh đạo, thân cận tư duy, phân biệt rộng lớn, chuyên tinh xa lìa 9 chỗ ở của chúng sanh, diệt trừ 8 thứ mạn, vứt bỏ 9 thứ não, thường nghĩ 9 thứ pháp hoan hỷ..., thân cận tu tập 9 thứ đệ định, quyết không nghĩ và làm 10 thứ ác nghiệp mà phải siêng năng tạo 10 thiện nghiệp đạo, thường cầu 10 thứ trí lực của Như Lai.

Này Bất Không Kiến ! Nay ta vì ngươi lược nói pháp môn niệm Phật Tam muội của Bồ tát ma ha tát như vậy để các vị ấy được sự lợi ích lớn. Nếu có Bồ tát ma ha tát thường tu học pháp môn niệm Phật Tam muội, tu hành như vậy gọi là báo ân Phật, tư duy như vậy liền không bị thối chuyển đối với A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề, cũng sẽ đầy đủ pháp của chư Phật, cho đến có thể vì tất cả chúng sanh làm chỗ nương tựa lớn, cũng khiến cho họ thành tựu vô thượng chủng trí.

Này Bất Không Kiến ! Vì các Bồ tát ma ha tát này có đại trí, nên mới có thể tư duy mà hàng Thanh văn và Bích Chi Phật không thể quán sát được.

Này Bất Không Kiến ! Nếu ai đối với pháp môn niệm Phật tam muội này, hoặc lúc thân cận, tư duy, tu tập, hoặc thọ trì, hoặc đọc tụng, hoặc biên chép, hay bảo người khác biên chép, hoặc bảo người khác đọc tụng, thọ trì hoặc khai phát một phần nhỏ, hoặc giải nói, hoặc trình bày rộng rãi, kẻ ấy tuy có bị cần khổ, mệt mỏi thời gian ngắn, nhưng điều đã làm quyết định không hư ngụy, chắc chắn sẽ đạt quả báo, được lợi ích lớn.

Này Bất Không Kiến ! Bồ tát ma ha tát ấy đã vì người khác mà thọ trì pháp nên mau được Bất thối A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề, đời sau chắc chắn sẽ thành Phật.

Này Bất Không Kiến ! nên biết pháp môn niệm Phật tam muội như vậy, vì tổng nhiếp tất cả các pháp cho nên chẳng phải là cảnh giới của Nhị thừa là Thanh văn và Duyên giác. Nếu ai tạm thời nghe pháp này thì người đó tương lai chắc chắn sẽ thành Phật, chẳng có gì nghi ngờ.

Bấy giờ đức Thế tôn vì nói lại nghĩa này nên nói kệ tụng :

- Nếu ai muốn tu tam muội này

Hay nhớ tất cả các Như Lai

Nếu đã tư duy pháp môn này

Các chỗ phi pháp phải xa lìa

Cũng phải xa lìa không hổ thẹn

Phá trừ đoạn kiến và thường kiến

Cũng nên an trú ba cửa không

Phải nhớ cần tu trí giải thoát

Đã trừ ba thứ bất thiện căn

Liền cũng suy tư ba gốc thiện

Nếu biết quán sát ba thọ xứ

Được điệu định này chẳng phải khó

Nếu ai muốn cầu thắng tam muội

Trước nên trì giới, sau tu trí

Tự nhiên xa lìa các tà kiến

Cũng không lý luận và nói năng

Thứ lớp quán thọ thấy đều khổ

Sau đó quán sát tâm sanh diệt

Nếu ai lúc tư duy tam muội

Phải nên nghĩ kỹ việc xuất thế

Trừ sạch các pháp có nghi ngờ

Đắc tam muội này rất là dễ

Cũng phải khéo thông bốn niệm xứ

Trước phải quán thân chẳng ngừng nghỉ

Chỉ cầu giải thoát và thiền định

Không yêu thọ mạng, nào tiếc thân

Vì không đa văn, khinh dễ người

Mới có bài báng nơi chánh pháp

Nghe chánh pháp rồi hay tư duy

Ngày đêm thọ trì và đọc tụng

Tôn trọng pháp đáng kính chư Phật

Thừa tự Tăng chúng không dám khinh

Phải thường nhớ ân thiện tri thức

Xa lìa tất cả các bạn ác

Không cùng sống chung vối người ác

Trừ khi vì họ để thuyết pháp

Vì cầu tối thượng Bồ đề vậy

Quyết không xả ly nơi an tịnh

Tất cả chúng sanh đều bình đẳng

Ở trong các pháp chớ phân biệt

Muốn cầu chỗ chơn thật pháp ấy

Trong các pháp tướng, tâm không đắm

Ý khinh mạn kia thảy đều trừ

Không lâu sẽ được Tam muội đó

Rõ biết ngã kiến và tâm nghi

Cũng nên quán sát các vui đùa

Không được khởi tâm ý ác dục

Nên bỏ cạnh tranh và ngủ nghỉ

Nếu không học pháp của ngoại đạo

Các hý luận này tự nhiên trừ

Chỉ nên tùy thuận lời Phật dạy

Cầu tam muội này được tức thì

Thường hành bố thí và giới nhẫn

Dõng mãnh, tinh tấn, không làm biếng

Hằng dùng thiền tư và trí tuệ

Tự nhiên được hạnh tam muội này

Thường thí đầu, mắt, không yêu, sợ

Xả các vật khác trọn không nghi

Đạt đến Bồ đề không gian nan

Cũng mau được định ngưng tịnh này

Nếu hay giữ tâm như đại địa

Lại đồng thủy, hỏa cùng với phong

Lại đồng hư không, không bờ bến

Người ấy mau được thiền định này

Nếu ai tinh thành thân, khẩu, ý

Không có tham ăn cùng của cải

Với các vật dụng không mong cầu

Tu được như vậy chứng Tam muội

Phải thường nhớ nghĩ Tứ chánh cần

Cũng sẽ thành tựu các thần túc

Phải mau xa lìa tưởng điên đảo

Gai chích phiền não sớm đoạn trừ

Phải nghĩ chấm dứt bốn dòng sông

Cùng nghĩ tiêu sạch các khác ái

Đầy đủ năm căn và năm lực

Phá hoại, xé rách áo ngũ cái

Năm thứ dục lạc không tưởng nhớ

Trong lòng hư ngụy cũng nên bỏ

Lại phải mong cầu năm giải thoát

Tư duy năm thân, tam ma đề

Phải mau quán hết nơi ngũ ấm

Chánh tâm hòa kính với sáu duyên

Người không cung kính phải xa lìa

Cũng phải giảm tổn sáu thân xúc

Với sáu thọ xứ, tâm chánh quán

Thường nghĩ đoạn trừ sáu thứ ái

Lại dùng sáu thông thành tựu đời

Cũng tu sáu niệm và trí sáng

Cần cầu bảy giáo, bảy thánh tài

Cần phải xả ly chỗ nghi hoặc

Muốn được Tam muội luôn như vậy

Dần dần tiêu diệt các phiền não

Phải thường xa lìa bảy thức trụ

Vào đường điên đảo cũng bạt trừ

Nếu hay trụ nơi bát chánh đạo

Tự mình mau chứng định sâu này

Hằng trụ tám hạnh đại trượng phu

Lại dùng tám giải tâm tự vui

Không nhiễm tám pháp, lìa thế gian

Được tối thắng trí không còn xa

Đối với người khác tâm không sân

Trước nên trừ diệt chín nạn này

Nghĩ chín hoan hỷ pháp căn bản

Đạt được thứ lớp chín loại thiền

Dứt sạch mười ác nhân bất thiện

Người trí nên tu mười thứ thiện

Nếu hay tu hành mười thứ lực

Được tam muội này đâu có khó

Phải nhớ nhiếp trì các pháp thiện

Không xả bất thiện các duyên ác

Trước sau siêng cầu tâm chánh niệm

Chứng tam muội này đâu có lâu

Nếu trụ tam muội như vậy rồi

Nên chuyển trì lực bất tư nghị

Khắp thấy thân sắc vàng chư Phật

Lúc sanh thường được nghe chánh pháp

Nếu muốn thấy được các Thế tôn

Hoặc đã diệt độ hay hiện tại

Đương lai tất cả bậc thương đời

Phải tư duy thắng Tam muội này.

11.PHẨM TƯ DUY TAM MUỘI

Bấy giờ Bồ tát ma ha tát Bất Không Kiến bạch đức Phật :

- Bạch Thế tôn, nếu các Bồ tát ma ha tát muốn thành tựu điều chư Phật nói về niệm Phật tam muội, vậy tư duy làm sao để được an trú ?

Đức Phật bảo Bồ tát Bất Không Kiến :

- Này Bất Không Kiến! Nếu các Bồ tát ma ha tát quyết muốn thành tựu Tam muội này thì trước phải chánh niệm các đức Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác ở thời quá khứ, tiếp theo nhớ nghĩ các đức Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác ở hiện tại, kế đó nhớ nghĩ các đức Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác ở vị lai. Vị ấy nhớ nghĩ tất cả mười phương thế giới trong ba đời, tất cả các đức Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sỹ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhân sư, Phật Thế tôn, thành tựu từ trời hạ sanh, thành tựu nhập thai, thành tựu trụ thai, thành tựu xuất thân, thành tựu xuất gia, thành tựu các công đức, thành tựu các căn, thành tựu các tướng, thành tựu các vẽ đẹp, thành tựu sự trang nghiêm, thành tựu giới phẩm, thành tựu Tam muội, thành tựu trí huệ, thành tự giải thoát, thành tựu giải thoát tri kiến, thành tựu Tứ vô úy, thành tựu từ by, hỷ xả, thành tựu tàm quý, thành tựu oai nghi, thành tựu các hạnh, thành tự xa-ma-tha, thành tựu Tỳ-bà-xá-na, thành tựu minh giải thoát, thành tựu giải thoát môn, thành tựu Tứ niệm xứ, thành tựu Tứ chánh cần, thành tựu Tứ như ý túc, thành tựu ngũ căn, thành tựu ngũ lực, thành tựu giác phần, thành tựu chánh đạo, thành tựu nhân duyên kiếp trước, thành tựu vừa dạy vừa chỉ bảo, thành tựu chỉ giáo các thần thông, thành tựu chỉ giáo đại thần thông, thành tựu giới phẩm, thành tựu tất cả Tam muội, thành tựu lợi ích tất cả, thành tựu sự lợi ích cho người khác vô ngại, thành tựu tất cả thiện pháp, thành tựu sắc thanh tịnh, thành tựu tâm thanh tịnh, thành tựu trí thanh tịnh, thành tựu các nhập, thành tựu sắc vàng trăm phước.

Khi Bồ tát ấy nghĩ đến các tướng như vậy của các đức Như Lai xong, lại nên nghĩ đến các đức Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác ấy tâm không động loạn, cũng thường an trụ, tâm không đắm trước. Thấy tâm (các Ngài) không đắm trước xong, vị ấy lại suy nghĩ như vầy:" Trong đó những gì gọi là Như Lai? Chính nơi sắc là Như Lai chăng? hay lìa sắc là Như Lai ? Nếu cho sắc pháp là Như Lai thì các chúng sanh kia đều có sắc ấm. Vậy các chúng sanh lẽ đáng cũng là Như Lai ? Nếu bảo lìa sắc là Như Lai, lìa sắc là pháp không có nhân duyên, đã là pháp không có nhân duyên, sao gọi là Như Lai ? ".

Bồ tát quán biết sắc như vậy xong, tiếp theo là quán thọ. Khi ấy Bồ tát lại suy nghĩ như vầy :" Ngay nơi thọ là Như Lai hay lìa thọ là Như Lai ? Nếu chính pháp thọ là Như Lai thì các chúng sanh đều có thọ ấm, vậy các chúng sanh lẽ đáng cũng là Như Lai ? Nếu lìa pháp thọ là Như Lai, lìa pháp thọ là pháp không có nhân duyên, đã là pháp không có nhân duyên, sao gọi là Như lai ".

Vị ấy đã quán sát thọ như vậy xong, cho đến quán thức cũng như vậy. Khi ấy Bồ tát lại nghĩ như vầy :" Nếu các ấm này không phải là Như Lai, vậy các căn là Như Lai chăng ?". Nghĩ như vậy xong, trước tiên quán về nhãn :" Chính ngay nơi nhãn là Như Lai hay lìa nhãn là Như Lai ?. Nếu chính nơi nhãn là Như Lai thì tất cả chúng sanh cũng đều có nhãn này, vậy tất cả chúng sanh lẽ ra cũng là Như Lai ? Nếu lìa nhãn là Như Lai, Lìa nhãn chẳng phải là pháp nhân duyên, Đã không phải là pháp nhân duyên sao gọi là Như Lai ?. " Bồ tát quán sát về nhãn như vậy xong, quán về nhĩ, tỷ, cho đền quán về ý cũng lại như vậy.

Lúc ấy Bồ tát kia lại nghĩ như vầy : " Nếu các căn này không phải là Như Lai, há lại các đại là Như Lai chăng ?". nghĩ như vậy xong, trước tiên quán về địa :" Chính địa giới là Như Lai chăng ? Hay lìa địa giới là Như Lai ? Nếu chính địa giới là Như Lai thì các pháp trong ngoài đều thuộc về địa, địa giới như vậy chính là Như Lai ? Nếu lìa địa giới là Như Lai, lìa địa giới tức là pháp không nhân duyên, đã là pháp không phải nhân duyên sao gọi là Như Lai ? ".

Vị ấy đã quán sát về địa giới như vậy, cho đến quán thủy, hỏa, phong giới cũng lại như vậy .

Song, Bồ tát ấy khi có thể tư duy một cách chơn chánh như vậy, không lấy sắc quán sát Như Lai, không lìa sắc quán sát Như Lai. Cũng vậy, không lấy thọ, không lìa thọ, không lấy tưởng, không lìa tưởng, cho đến không lấy thức, không lìa thức quán sát Như Lai cũng lại như thế.

Lại nữa, Khi vị ấy quán sát không lấy nhãn quán sát Như Lai, không lìa nhãn quán sát Như Lai. Như vậy, không lấy nhĩ, không lìa nhĩ, không lấy tỷ, không lìa tỷ, cho đến không lấy thân, ý, không lìa thân , ý quán sát Như Lai cũng lại như thế.

Lại nữa, khi vị ấy quán sát không lấy sắc quán sát Như Lai, không lìa sắc quán sát Như Lai, cũng vậy, không lấy sắc, không lìa sắc, không lấy thinh, không lìa thinh, cho đến không lấy xúc, pháp, không lìa xúc, pháp quán sát Như Lai, cũng lại như vậy.

Lại nữa, khi vị ấy quán sát không lấy địa quán sát Như Lai, cũng không lìa địa quán sát Như Lai. Như vậy không lấy thủy, không lìa thủy, cho đến không lấy phong, không lìa phong quán sát Như Lai, cũng như vậy.

Khi Bồ tát quán như vậy, liền có thể ở trong tất cả pháp khéo không thông đạt, biết rõ ràng vô ngại.

Bấy giờ Bồ tát ấy lại nên suy nghĩ như vầy :" Trong đó lại lấy những chơn pháp gì mà có thể đắc A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề ? Lấy thân đắc Bồ đề chăng ? hay dùng tâm đắc Bồ đề ? Nếu thân đắc thì hiện nay thân này vô giác, vô thức, si mê, vô trí, giống như cây cỏ, như đá, như vách tường, song Bồ đề ấy chẳng phải sắc, chẳng phải thân, chẳng phải hành, chẳng phải đắc, không thể thấy, nghe, không thể xúc chứng. Còn thân này thì như vậy làm sao có thể thành Bồ đề ?

Còn nếu tâm đắc thì chính tâm này tự nó vốn không hình, không có tướng mạo, không thể thấy, nghe, không thể xúc chứng, không thể cầm nắm, giống như huyễn hóa. Bồ đề như vậy cũng không có tâm, không có xúc đối, không thể thấy nghe, không thể chứng biết. Tâm này như thế làm sao có thể thành tựu Bồ đề ?

Này Bất Không Kiến ! Đó là Bồ tát chánh niệm tư duy, không lấy thân, tâm, cũng không lìa thân tâm mà có thể chứng đắc A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề .

Đức Phật bảo :

- Này Bất Không Kiến ! Nhưng Bồ tát kia thường nên tư duy quan sát như vầy. Nếu khi có thể quán các pháp như vầy liền được an trí ở trong chánh pháp, tâm không thay đổi không thể di động. Nên biết khi ấy đầy đủ pháp Bồ tát ma ha tát, tự nhiên xa lìa tư duy bất thiện, nhanh chóng thành tựu A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề, chánh giác bình đẳng, chơn thật pháp giới.

Bấy giờ đức Thế tôn vì làm rõ lại nghĩa này nên nói kệ tụng :

- Quá khứ, vị lai các Thế tôn

Hiện tại tất cả đấng thấy khắp

Lắng tâm không tịch, hành từ ái

Muốn thấy chư Phật không khó khăn

Xưa kia chư Phật Đại Oai Quang

Xót thương thế gian, ban niềm vui

Ngài nghĩ Phân Đà Lợi, loài người

Điều ngự trượng phu đầy công đức

Lại nhớ hạ sanh và nhập thai

Trú thai, mẹ quý đều đầy đủ

Nghĩ Ngài sanh ra các tướng tốt

Thường thấy Đẳng giác chẳng khó khăn

Nhớ các vẻ đẹp rất trang nghiêm

Và bỗn nguyện Ngài đã làm trước

Lời hay, nghĩa diệu trước, giữa, sau

Ngài đều khéo đi, thân giải thoát

Trụ môn giải thoát và cúng dường

Chánh cần cùng với Tứ thần túc

Nên nhớ các căn đấng đầy đủ

Lực, Bồ đề phần cũng như vậy

Hoặc nhớ chư Phật, đấng giải thoát

Không lâu sẽ đến thắng-tịch-địa

Niệm lợi ích tất cả thế gian

Công đức thiện pháp khó nghĩ lường

Sắc đẹp cùng với tâm thanh tịnh

Lại nghĩ các vẻ đẹp Thế tôn

Thân thể Kim cang, tướng trăm phước

Nên biết Như Lai các niệm tròn

Trong những pháp gì gọi Như Lai

Cần nên quán sát Vô biên xứ

Chư Phật chẳng sắc lại chẳng thọ

Chẳng phải tưởng, hành, chẳng tâm thức

Những pháp như vậy chẳng Như Lai

Người trí chánh kiến nên thể nhập

Cũng chẳng lìa chúng là chư Phật

Ứng cúng, Thiên Thệ chỉ tên gọi

Chư Phật chẳng nhãn, chẳng nhĩ, tỷ

Chẳng thiệt, thân, ý và pháp thảy

Cũng chẳng lìa chúng là Như Lai

Chánh giác trang nghiêm chỉ tên gọi

Chỉ có tên lớn, không chơn Phật

Lìa danh nơi nào có thật thể ?.

Người trí nếu biết đều hòa hợp

Nên chứng Đẳng giác thật chẳng khó

Nếu cho các ấm là Như Lai

Tất cả chúng sanh đều có ấm

Chúng sanh lẽ ra là chư Phật ?.

Vì ấm bình đẳng ai cũng có

Không cho sắc thảy là chư Phật

Cũng không lìa ấm, gọi Như Lai

Vô lượng số kiếp chánh tư duy

Trí bất tư nghị mới thành tựu

Thân như cây cỏ và tường, đá

Bồ đề không sắc cũng không sanh

Không thân ngu si và cây cỏ

Vì sao nói thân chứng Bồ đề ?

Tâm này không tướng, lại không hình

Bồ đề chẳng tâm, không hình dạng

Chẳng thân, chẳng tâm hay đắc chứng

Cũng chẳng không chứng, khó nghỉ nghì

Đó là tối thắng tịch tịnh địa

Ngoại đạo trong đó đều mê mờ

Nếu ngay pháp này cầu chánh cần

Ắt mau chứng đặng Tam muội ấy.

KINH ĐẠI TẬP ĐẠI PHƯƠNG ĐẲNG

BỒ TÁT NIỆM PHẬT TAM MUỘI

Hết quyển bảy