Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 17

Quyển Thứ 405 - Hội Thứ Hai

Quyển Thứ 405 - Hội Thứ Hai

Phẩm Quán Chiếu

Thứ 3-4

Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được túc trụ tùy niệm trí chứng thông?

Phật nói: Xá Lợi Tử! Có Bồ tát Ma ha tát túc trụ tùy niệm trí chứng thông, năng như thật nhớ việc các đời trước tất cả hữu tình mười phương cõi đều như Căng già sa. Chỗ gọi tùy nhớ các việc đời trước, hoặc mình hoặc người trong một tâm, mười tâm, trăm tâm, ngàn tâm, nhiều trăm ngàn tâm. Hoặc lại tùy nhớ các việc đời trước một ngày, mười ngày, trăm ngày, ngàn ngày, nhiều trăm ngàn ngày. Hoặc lại tùy nhớ các việc đời trước một tháng, mười tháng, trăm tháng, ngàn tháng, nhiều trăm ngàn tháng. Hoặc lại tùy nhớ các việc đời trước một năm, mười năm, trăm năm, ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm. Hoặc lại tùy nhớ các việc đời trước một kiếp, mười kiếp, trăm kiếp, ngàn kiếp, nhiều trăm ngàn kiếp, cho đến vô lượng vô số trăm ngàn trăm ức muôn ức kiếp.

Hoặlại tùy nhớ có bao các việc đời trước, thuở trước nghĩa thời như vậy, xứ như vậy, danh như vậy, họ như vậy, loài như vậy, ăn như vậy, ở lâu như vậy, thọ hạn như vậy, sống lâu như vậy, hưởng vui như vậy, chịu khổ như vậy. Từ chỗ kia chết đến sanh trong đây, từ trong đây chết đến sanh nơi kia, trạng mạo như vậy, nói năng như vậy. Hoặc hẹp hoặc rộng, hoặc mình hoặc người, các việc đời trước đều năng tùy nhớ. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này tuy có dụng túc trụ trí như thế mà với trong ấy chẳng tự cao cử, chẳng trước tánh túc trụ tùy niệm trí chứng thông, chẳng trước việc túc trụ tùy niệm trí chứng thông, chẳng trước kẻ năng đắc túc trụ tùy niệm trí chứng thông. Đối trước chẳng trước đều vô sở đắc. Vì cớ sao? Vì tự tánh không vậy, tự tánh lìa vậy, tự tánh xưa nay bất khả đắc vậy. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chẳng khởi nghĩ đây: Ta nay dẫn phát túc trụ tùy niệm trí chứng thông vì tự vui sướng; chỉ trừ vì được Nhất thiết trí trí. Xá Lợi Tử! Đấy gọi Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được túc trụ tùy niệm trí chứng thông.

Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được thiên nhãn trí chứng thông?

Phật nói: Xá Lợi Tử! Có Bồ tát Ma ha tát thiên nhãn trí chứng thông rất thanh tịnh thắng hơn nhãn trời người. Năng như thật thấy các thứ sắc tượng loại tình phi tình mười phương cõi đều như Căng già sa thảy. Chỗ gọi thấy khắp các loại hữu tình khi chết khi sanh, diệu sắc thô sắc, thiện thú ác thú, hoặc hơn hoặc kém, các thứ sắc tượng như thế thảy. Nhân đây lại biết các loại hữu tình theo dạng nghiệp lực thọ sanh sai khác: Hữu tình như thế trọn nên thân ác hành, trọn nên ngữ ác hành, trọn nên ý ác hành, phỉ báng Hiền Thánh, tà kiến nhân duyên; thân hoại mạng chung, phải đọa ác thú, hoặc sanh địa ngục, hoặc sanh bàng sanh, hoặc sanh quỷ giới, hoặc sanh biên địa hạ tiện trong loại nghịch thú hữu tình chịu các khổ não. Hữu tình như thế trọn nên thân diệu hành, trọn nên ngữ diệu hành, trọn nên ý diệu hành, khen ngợi Hiền Thánh, chánh kiến nhân duyên; thân hoại mệnh chung sẽ sanh thiện thú, hoặc sanh trên trời, hoặc sanh trong người, hưởng các vui khoái. Hữu tình như thế các thứ nghiệp loại thọ quả sai khác, đều như thật biết. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này tuy có tác dụng thiên nhãn như thế, mà với trong ấy chẳng tự cao cử, chẳng trước tánh thiên nhãn trí chứng thông, chẳng trước việc thiên nhãn trí chứng thông, chẳng trước kẻ năng đắc thiên nhãn trí chứng thông như thế. Đối trước chẳng trước đều vô sở trước. Vì cớ sao? Vì tự tánh không vậy, tự tánh lìa vậy, tự tánh xưa nay bất khả đắc vậy. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chẳng khởi nghĩ đây: Ta nay dẫn phát thiên nhãn trí thông vì tự vui xướng; chỉ trừ vì được Nhất thiết trí trí. Xá Lợi Tử! Đấy gọi Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được thiên nhãn trí chứng thông.

Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được lậu tận trí chứng thông?

Phật nói: Xá Lợi Tử! Có Bồ tát Ma ha tát lậu tận trí chứng thông năng như thật biết tất cả hữu tình mười phương cõi đều như Căng già sa, hoặc mình hoặc người lậu hết chẳng hết. Thông đây nương dựa định Kim cương dụ dứt các chướng tập mới được viên mãn. Khi được Bất thối chuyển Bồ tát, đối tất cả lậu cũng gọi là hết, vì rốt ráo chẳng khởi hiện tại tiền vậy. Bồ tát tuy được lậu tận thông đây, chẳng đọa bực Thanh văn, Độc giác, duy tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng còn cầu mong nghĩa lợi khác vậy. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này tuy có dụng lậu tận trí như thế mà trong ấy chẳng tự cao cử, chẳng trước tánh lậu tận trí chứng thông, chẳng trước việc lậu tận trí chứng thông, chẳng trước kẻ năng đắc lậu tận trí chứng thông như thế. Đối trước chẳng trước đều vô sở trước. Vì cớ sao? Vì tự tánh không vậy, tự tánh lìa vậy, tự tánh xưa nay bất khả đắc vậy. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chẳng khởi nghĩ đây: Ta nay dẫn phát lậu tận trí chứng thông vì tự vui sướng; chỉ trừ vì được Nhất thiết trí trí. Xá Lợi Tử! Đấy gọi Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa dẫn phát được lậu tận trí chứng thông.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, năng viên mãn thanh tịnh sáu thần thông Ba la mật đa. Do sáu thần thông Ba la mật đa đây viên mãn thanh tịnh nên bèn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tịnh giới Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, trì giới phạm giới vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, an nhẫn Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, từ bi giận dữ vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, an nhẫn Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, từ bi giận dữ vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tinh tiến, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm siêng mạnh lười biếng, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, trì giới phạm giới, từ bi giận dữ vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, an nhẫn, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, tù bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khở tâm trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, không khởi tâm ơn xả xan lẫn, trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Xá Lợi Tử! Lại có Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, chẳng khởi tâm ơn xả xan lẫn, trì giới phạm giới, từ bi giận dữ, siêng mạnh lười biếng, vắng lặng tán loạn, trí huệ ngu si vậy.

Như vậy, Xá Lợi Tử ! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, an trụ sáu thứ Ba la mật đa, nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, vì rốt ráo không, vô ơn xả xan lẫn vậy, vô trì giới phạm giới vậy, vô từ bi giận dữ vậy, vô siêng mạnh lười biếng vậy, vô vắng lặng tán loạn vậy, vô trí huệ ngu si vậy. Chẳng trước ơn xả, chẳng trước xan lẫn. Chẳng trước trì giới, chẳng trước phạm giới. Chẳng trước từ bi, chẳng trước giận dữ. Chẳng trước siêng mạnh, chẳng trước lười biếng. Chẳng trước vắng lặng, chẳng trước tán loạn. Chẳng trước trí huệ, chẳng trước ngu si.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chính lúc bấy giờ, chẳng trước kẻ ơn xả xan lẫn, chẳng trước kẻ trì giới phạm giới, chẳng trước kẻ từ bi giận dữ, chẳng trước kẻ siêng mạnh lười biếng, chẳng trước kẻ vắng lặng tán loạn, chẳng trước kẻ trí huệ ngu si. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chính lúc bấy giờ đối trước chẳng trước đều vô sở trước. Vì cớ sao? Vì tất cả pháp rốt ráo không vậy.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chính lúc bấy giờ, chẳng trước hủy mắng, chẳng trước ngợi khen, chẳng trước tổn hại, chẳng trước nhiêu ích, chẳng trước khinh dễ, chẳng trước cung kính. Vì cớ sao? Vì trong rốt ráo không, không có pháp hủy mắng khen ngợi vậy, không có pháp tổn hại nhiêu ích vậy, không có pháp khinh dễ cung kính vậy.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chính lúc bấy giờ chẳng trước kẻ hủy mắng ngợi khen, chẳng trước kẻ tổn hại nhiêu ích, chẳng trước kẻ khinh dễ cung kính. Vì cớ sao? Vì trong rốt ráo không, không có kẻ hủy mắng ngợi khen vậy, không có kẻ tổn hại nhiêu ích vậy, không có kẻ khinh dễ cung kính vậy. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này chính lúc bấy giờ đối trước chẳng trước đều vô sở trước. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu dứt hẳn tất cả trước chẳng trước vậy.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, chỗ được công đức rất thượng rất diệu, tất cả Thanh văn và các Độc giác đều không có được.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát đây công đức như thế đã viên mãn rồi, lại năng đem bốn nhiếp sự thành thục tất cả hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mới được nghiêm tịnh nhất thiết trí, nhất thiết tướng trí đạo, mau năng chứng được Nhất thiết trí trí.

Lại nữa, Xá Lợi Tử! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đối tất cả hữu tình khởi tâm bình đẳng. Khởi tâm bình đẳng rồi, đối tất cả hữu tình khởi tâm lợi ích an vui. Khởi tâm lợi ích an vui rồi, đối tất cả pháp tánh đều được bình đẳng. Được pháp tánh bình đẳng rồi, an lập tất cả hữu tình nơi trong tất cả pháp tánh bình đẳng.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát này với trong hiện pháp được chư Phật mười phương hộ niệm, cũng được tất cả Bồ tát Ma ha tát, Thanh văn, Độc giác kính mến.

Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát tùy sanh chỗ nào, mắt trọn chẳng thấy sắc bất khả ý, tai trọn chẳng khen tiếng bất khả ý, mũi trọn chẳng ngửi hương bất khả ý, lưỡi trọn chẳng nếm vị bất khả ý, thân trọn chẳng giác xúc bất khả ý, ý trọn chẳng lấy pháp bất khả ý. Xá Lợi Tử ! Bồ tát Ma ha tát này đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề hẳn chẳng quay lui.

Chính khi Phật thuyết các Bồ tát Ma ha tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa đây được thắng lợi, trong chúng có ba trăm Bí sô liền từ tòa dậy, cởi áo đang mặc đem dùng phụng lên Phật, đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác.

Bấy giờ, Thế Tôn liền mỉm nụ cười, từ nơi diện môn phóng các thứ sắc quang. Tôn giả A Nan từ tòa đứng dậy, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cung kính mà thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Nhân gì duyên chi hiện mỉm cười nầy? Đại Thánh hiện cười tất có nhân duyên, thỉnh dủ thương xót, cúi xin vì thuyết.

Phật bảo: A Nan! Ba trăm Bí sô từ tòa kia dậy, từ nay trở đi sáu mươi mốt kiếp, trong thời kiếp Tind Dụ sẽ được làm Phật, đều đồng một hiệu là Đại Tràng Tướng Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Các Bí sô này xả thân đây rồi, sẽ sanh phương Đông nước Phật Bất Động, ở chỗ Phật kia tu hạnh Bồ tát.

Lại có sáu muôn Thiên tử nghe Phật đã thuyết, đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác. Thế Tôn ký kia sẽ ở trong pháp Di Lặc Như Lai, tịnh tín xuất gia, chuyên tu phạm hạnh. Di Lặc Như Lai vì kia trao ký, sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bấy giờ, tất cả chúng hội trong đây nhờ Phật thần lực được thấy bao nhiêu cõi Phật mười phương và các Thế Tôn cùng chúng hội kia. Các cõi Phật kia thanh tịnh trang nghiêm, vi diệu đẹp lạ. Chính lúc bấy giờ cõi Kham Nhẫn này tướng trang nghiêm chẳng thể nào kịp.

Khi ấy, chúng hội đây một vạn hữu tình đều phát nguyện rằng: Đem đã tu các nghiệp thuần tịnh của chúng tôi, nguyện sẽ vãng sanh các cõi Phật kia.

Bấy giờ, Thế Tôn biết tâm nguyện kia, liền mỉm cười, diện môn phóng các thứ sắc quang lần nữa. Tôn giả A Nan lại từ tòa dậy, cung kính thưa Phật nhân duyên mỉm cười.

Phật bảo: A Nan! Ngươi nay thấy vạn hữu tình đây chăng? A Nan thưa rằng: Dạ, tôi đã thấy.

Phật nói: A Nan! Vạn hữu tình đây, hết thọ mạng này, theo nguyện lực kia đều được vãng sanh ở vạn cõi Phật. Cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, sanh ở chỗ nào thường thẳng lìa Phật, cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen, tu tập sáu thứ Ba la mật đa được viên mãn rồi, cùng thời thành Phật đều đồng một hiệu là Trang Nghiêm Vương Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn.

Hội Thứ Hai

Phẩm Vô Đẳng Đẳng

Thứ 4

Bấy giờ, Tôn giả Xá Lợi Phật, Tôn giả Đại Mục Kiền Liên, Tôn giả Thiện Hiện, Tôn giả Đại Ẩm Quang, Tôn giả Mãn Từ Tử, như thế thảy chúng trông biết, các Đại Bí sô, Bí sô ni, Bồ tát Ma ha tát, Ô ba sách ca, Ô ba tư ca đều từ tòa dậy, cung kính chắp tay đồng thưa Phật rằng:

Bạch Thế Tôn! Đại Ba la mật đa là Bồ tát Ma hát tát Bát nhã Ba la mật đa. Quảng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Đệ nhất Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Tôn Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Thắng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Thượng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Diệu Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Cao Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Cực Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô thượng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô thượng thượng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô đẳng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô đẳng đẳng Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Như hư không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô đối đãi Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Tự tướng không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Cộng tướng không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Nhất thiết pháp không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Bất khả đắc không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô sanh không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô diệt không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô tánh không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Hữu tánh không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Vô tánh hữu tánh không Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa.

Xa ma tha Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Đàm ma tha Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Khai phát tất cả công đức Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Thành tựu tất cả công đức Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Chẳng thể khuất phục Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa. Năng phá tất cả Ba la mật đa là Bồ tát Ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng hành vô đẳng đẳng thí, năng mãn vô đẳng đẳng thí, năng đủ vô đẳng đẳng bố thí Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng, chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng, chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng trì vô đẳng đẳng giới, năng mãn vô đẳng đẳng giới, năng đủ vô đẳng đẳng tịnh giới Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng, chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng, chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng tu vô đẳng đẳng nhẫn, năng mãn vô đẳng đẳng nhẫn, năng đủ vô đẳng đẳng an nhẫn Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng phát vô đẳng đẳng cần, năng mãn vô đẳng đẳng cần, năng đủ vô đẳng đẳng tinh tiến Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng khởi vô đẳng đẳng định, năng mãn vô đẳng đẳng định, năng đủ vô đẳng đẳng tĩnh lự Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát rất tôn rất thắng, đủ đại thế lực, năng tập vô đẳng đẳng huệ, năng mãn vô đẳng đẳng huệ, năng đủ vô đẳng đẳng bát nhã Ba la mật đa. Năng được tự thể vô đẳng đẳng chỗ gọi vô biên tướng hảo diệu trang nghiêm thân. Năng chứng pháp vô đẳng đẳng chỗ gọi Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đối nhiều công đức thù thắng khác, tùy kia sở ưng cũng lại như vậy.

Bạch Thế Tôn! Thế Tôn cũng do tu hành Bát nhã Ba la mật đa, năng tu năng trụ năng mãn năng đủ thắng công đức, nên được sắc vô đẳng đẳng, được thọ tưởng hành thức vô đẳng đẳng. Chứng Bồ đề vô đẳng đẳng, quay xe pháp vô đẳng đẳng. Quá khứ, vị lai, hiện tại chư Phật cũng lại như vậy. Vậy nên, Thế Tôn! Nếu Bồ tát Ma ha tát kẻ muốn đến bờ rốt ráo kia tất cả pháp, phải tập Bát nhã Ba la mật đa.

Bạch Thế Tôn! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát, tất cả thế gian, trời, người, a tố lạc thảy đều nên cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen.

Bấy giờ, Phật bảo các đại đệ tử và các Bồ tát Ma ha tát thảy rằng: Như vậy, như vậy. Như lời các ngươi đã nói. Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát, tất cả thế gian, trời, người, a tố lạc thảy đều nên cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen. Vì cớ sao?

Vì do Bồ tát Ma ha tát đây, nên thế gian mới có người trời xuất hiện. Nghĩa là đại tộc Sát đế lợi, đại tộc Bà la môn, đại tộc Trưởng giả, đại tộc Cư sĩ, Chuyển luân Thánh vương, trời Bốn đại vương chúng cho đến trới Tha hóa tự tại. Trời Phạm chúng cho đến trời Sắc cứu cánh. Trời Không vô biên xứ cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ xuất hiện thế gian.

Vì do Bồ tát Ma ha tát đây, nên thế gian mới có Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác, Bồ tát, Chư Phật ra đời.

Vì do Bồ tát Ma ha tát đây, nên thế gian mới có các thứ giúp sống, đồ vui xuất hiện. Nghĩa là uống ăn, áo mặc, đồ nằm, phòng nhà, đèn sáng, ngọc ma ni chơn châu, lưu ly, loa bối, ngọc bích, san hô, vàng bạc thảy báu xuất hiện thế gian. Tóm lại mà nói, tất cả thế gian, người vui, trời vui và xuất hiện vui, không thứ nào chẳng đều do Bồ tát Ma ha tát như thế mà có. Sở dĩ vì sao?

Vì Bồ tát Ma ha tát này tự bố thí rồi dạy người bố thí. Tự trì giới rồi dạy người trì giới. Tự an nhẫn rồi dạy người an nhẫn. Tự tinh tiến rồi dạy người tinh tiến. Tự tu định rồi dạy người tu định. Tự tập huệ rồi dạy người tập huệ. Vậy nên, do các Bồ tát Ma ha tát này tu hành Bát nhã Ba la mật đa, tất cả hữu tình đều được lợi ích an vui như thế.

Hội Thứ Hai

Phẩm Tướng Lưỡi

Thứ 5

Bấy giờ, Thế Tôn hiện tướng lưỡi lượng ngang thế giới Tam thiên đại thiên. Từ tướng lưỡi đây lại xuất vô số các thứ sắc quang soi khắp thế giới chư Phật mười phương Căng già sa thảy.

Bấy giờ, trong các cõi Phật phương Đông căng già sa thảy, mỗi mỗi đều có vô lượng vô số Bồ tát Ma ha tát thấy đại quang này, ôm lòng do dự, mỗi vị đến tới chỗ Phật cõi mình, khể thủ cung kính thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Uy lực ai đây? Lại bởi duyên nào có đại quang này soi các cõi Phật?

Khi ấy, Phật kia mỗi Ngài đáp rằng: Từ đây phương Tây có thế giới Phật tên Kham Nhẫn, Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hành Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Nay vì chúng Bồ tát Ma ha tát tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa, hiện tướng căn lưỡi lượng ngang thế giới Tam thiên đại thiên. Từ tướng lưỡi kia lại xuất vô số các thứ sắc quang, soi khắp thế giới chư Phật mười phương Căng già sa thảy. Quang nay được thấy tức là tướng lưỡi Phật kia hiện ra.

Khi ấy, vô lượng vô số Bồ tát Ma ha tát ở các cõi kia nghe việc này rồi, vui mừng nhảy nhót, khen chưa từng có. Mỗi thưa Phật rằng: Chúng tôi muốn qua thế giới Kham Nhẫn để xem lễ cúng dường Thích Ca Mâu Ni Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và các chúng Bồ tát Ma ha tát, cùng nghe Bát nhã Ba la mật đa. Cúi xin Thế Tôn thương xót hứa cho. Khi ấy, các Đức Phật kia mỗi mỗi đáp rằng: Nay chính phải thời, tùy ý ngươi đi.

Khi ấy, các chúng Bồ tát Ma ha tát đã được hứa cho, đều lễ chân Phật, quanh hữu bảy vòng, nghiêm cầm vô lượng bảo tràng phan lọng, áo mặc, anh lạc, hương hoa, ngọc báu, vàng bạc thảy hoa. Đánh tấu âm nhạc thượng diệu, trải qua giây lát đến chỗ Phật này cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen Phật Bồ tát rồi, quanh trăm ngàn vòng, đảnh lễ hai chân, lui ngồi một phía.

Trong các cõi Phật phương Nam, Tây, Bắc bốn phía trên dưới Căng già sa thảy mỗi mỗi đều có vô lượng vô số Bồ tát Ma ha tát cũng lại như vậy.

Bấy giờ, trời Bốn đại vương chúng, trời Ba mươi ba, trời Dạ ma, trời Đổ sử đa, trời Lạc biến hóa, trời Tha hóa tự tại, trời Phạm chúng, trời Phạm phụ, trời Phạm hội, trời Đại phạm, trời Quang, trời Thiểu quang, trời Vô lượng quang, trời Cực quang tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến tịnh, trời Quảng, trời Thiểu quảng, trời Vô lượng quảng, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời Vô nhiệt, trời Thiện hiện, trời Thiện kiến, trời Sắc cứu cánh đều cầm vô lượng các thứ hương hoa, chỗ gọi hương xoa, hương bột, hương đốt, hương cây, hương lá, các hương hòa tạp. Tràng hoa thích ý, tràng hoa sinh loại, tràng hoa long tiền và vô lượng tràng hoa tạp loại, và cầm vô lượng thiên hoa thượng diệu, hoa sen xanh, hoa sen đỏ, hoa sen trắng, hoa sen vàng, hoa vi diệu âm, hoa đại vi diệu âm và vô lượng hương hoa thiên diệu, đi đến chỗ Phật cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen Phật Bồ tát rồi, quanh trăm ngàn vòng, đảnh lễ hai chân, lui đứng một phía.

Bấy giờ, chúng các Bồ tát Ma ha tát mười phương đã đến, và vô lượng trời cõi Dục, Sắc đã hiến nhiều thứ bảo tràng phan lọng, y phục anh lạc, ngọc báu, hương hoa, và các âm nhạc; vì Phật thần lực, vọt lên trên không, hợp thành đài lọng, lượng ngang thế giới Tam thiên đại thiên, bốn góc chót đài đều có bảo tràng, lọng đài. Bảo tràng đều thòng anh lạc, thắng phan văn vẻ, ngọc quý tràng hoa, nhiều thứ trang nghiêm, rất nên ưa muốn.

Bấy giờ, trong hội có trăm ngàn trăm ức muôn ức chúng, đều từ tòa dậy, chấp tay cung kính mà thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chúng tôi vị lai nguyện sẽ làm Phật, tướng hảo uy đức như Thế Tôn nay; cõi nước trang nghiêm, Thanh văn, Bồ tát, chúng hội người trời, quay xe Chánh pháp đều như Phật nay.

Bấy giờ, Thế Tôn biết tâm nguyện kia, đã đến các pháp ngộ vô sanh nhẫn, thấu rõ tất cả bất sanh bất diệt, vô tác vô vi, tức thì mỉm cười, diện môn lại thấy các thứ sắc quang.

Khi ấy, A Nan Đà liền từ tòa dậy, chấp tay cung kính thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Nhân nào duyên chi hiện mỉm cười đây? Chư Phật hiện cười chẳng không nhân duyên! Phật bảo: A Nan Đà! Chúng từ tòa này dậy số trăm ngàn trăm ức muôn ức, đã đối các pháp ngộ vô sanh nhẫn, thấu rõ tất cả bất sanh bất diệt, vô tác vô vi. Kia ở đời sau trải qua sáu mươi tám trăm ức đại kiếp, siêng tu hạnh Bồ tát, trong kiếp Diệu Pháp Hoa sẽ được làm Phật, đều đồng một hiệu là Giác Phần Hoa Như Lai, Ứng Chánh đẳng giác, Minh Hành Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhơn Sư, Phật Thế Tôn.

Quyển Thứ 406 - Hội Thứ Hai

Quyển Thứ 406 - Hội Thứ Hai

Phẩm Thiện Hiện

Thứ 6 -1

Bấy giờ, Phật bảo Tôn giả Thiện Hiện: Ngươi đem biện tài nên vì chúng Bồ tát Ma ha tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa, dạy bảo dạy trao các Bồ tát Ma ha tát, khiến đối Bát nhã Ba la mật đa đều được thành xong.

Khi ấy, chúng các Bồ tát Ma ha tát và đại Thanh văn, các trời người thảy đều khởi nghĩ này: Tôn giả Thiện Hiện là tự biện tài sẽ vì chúng Bồ tát Ma ha tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa, dạy bảo dạy trao các Bồ tát Ma ha tát, khiến đối Bát nhã Ba la mật đa đều được thành xong, hay phải nhờ sức Phật oai thần ư?

Tôn giả Thiện Hiện biết điều tâm nghĩ của chúng các Bồ tát Ma ha tát và đại Thanh văn, các trời người thảy, liền bảo Tôn giả Xá Lợi Tử rằng: Phàm các đệ tử Phật có nói ra lời, tất cả đều nhờ sức Phật oai thần. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Như lai vì người tuyên nói pháp yếu cùng các pháp tánh thường chẳng trái nhau. Đệ tử chư Phật y pháp đã thuyết, tinh siêng tu học chứng pháp thật tánh. Do đây vì người có tuyên nói ra, đều cùng pháp tánh năng chẳng trái nhau. Nên lời Phật nói như đèn truyền soi.

Xá Lợi Tử! Tôi sẽ nhờ Phật oai thần gia bị, vì chúng các Bồ tát Ma ha tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa, dạy bảo dạy trao các Bồ tát Ma ha tát, khiến đối Bát nhã Ba la mật đa đều được thành xong. Chẳng phải biện tài tôi năng làm được việc này. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Vì Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu chẳng phải cảnh giới các Thanh văn, Độc giác vậy.

Bấy giờ, Tôn giả Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như Phật đã nói các Bồ tát Ma ha tát, trong đây pháp nào danh là Bồ tát Ma ha tát? Bạch Thế Tôn! Tôi đều chẳng thấy có một pháp khá danh Bồ tát Ma ha tát. Cũng đều chẳng thấy có một pháp khá danh Bát nhã Ba la mật đa. Hai danh như thế tôi cũng chẳng thấy, làm sao khiến tôi vì chúng các Bồ tát Ma ha tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa, dạy bảo dạy trao các Bồ tát Ma ha tát, khiến đối Bát nhã Ba la mật đa đều được thành xong?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát chỉ có danh. Bát nhã Ba la mật đa chỉ có danh. Hai danh như thế cũng chỉ có danh. Thiện Hiện! Hai danh đây chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện phải biết: Như ngã thế gian chỉ có giả danh, giả danh như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi đó là ngã. Như vậy hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, ý sanh, nho đồng, tác giả, thọ giả, tri giả, kiến giả cũng chỉ có giả danh. Giả danh như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi đó là hữu tình cho đến kiến giả. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh. Các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Giả pháp như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Như nội các sắc chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi đó là sắc. Như vậy thọ tưởng hành thức cũng chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là thọ tưởng hành thức. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh, các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như nhãn xứ chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là nhãn xứ. Như nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ cũng chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh. Các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như sắc xứ chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là sắc xứ. Như vậy thanh hương vị xúc pháp xứ cũng chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là thanh hương vị xúc pháp xứ. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh. Các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới. Như vậy nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới cũng chỉ là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới cho đến ý giới, pháp giới, ý thức giới. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh. Các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như nội thân sở hữu đầu, cổ, vai, bắp tay, cánh tay, bụng, vai sau, ngực, sườn, lưng, xương sống, đùi, đầu gối, bắp chân, ống cẳng, chân thảy, da thịt, xương, tủy chỉ có giả danh; danh giả như thế chẳng sanh chẳng diệt chỉ giả thi thiết gọi là nội thân đầu cổ các vật. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh, các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như ngoại sự, sở hữu cỏ cây gốc cọng, nhánh lá và hoa quả thảy chỉ có giả danh; danh giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là ngoại sự cỏ cây gốc thảy. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh, các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả danh. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như chư Phật quá khứ vị lai chỉ có giả danh, danh giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là chư Phật quá khứ vị lai. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh. Các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như cảnh mộng, vang hang, bóng sáng, việc huyễn, ánh nắng, trăng nước, biến hóa chỉ có giả danh, danh giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết gọi là cảnh mộng cho đến biến hóa. Như vậy, tất cả chỉ có giả danh, các giả danh đây chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc hai danh đây đều là giả pháp. Pháp giả như thế chẳng sanh chẳng diệt, chỉ giả thi thiết, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng ở giữa hai, vì chẳng khá được vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đối tất cả pháp danh giả, pháp giả và phương tiện giả, nên chính tu học. Sở dĩ vì sao?

Thiện Hiện! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát chẳng nên quán danh sắc hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh sắc hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh sắc hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh sắc hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh sắc hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh sắc hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh sắc hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh sắc hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh sắc hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh sắc hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh sắc hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh thọ tưởng hành thức hoặc sanh hoặc diệt.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán tâm nhãn xứ hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh nhãn xứ hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ hoặc sanh hoặc diệt.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa, các Bồ tát Ma ha tát chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh sắc xứ hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh thanh hương vị xúc pháp xứ hoặc sanh hoặc diệt.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tu hành Bát nhã Ba la mật đa các Bồ tát Ma ha tát chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh nhãn giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh nhĩ giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh tỷ giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh thiệt giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Chẳng nên quán danh thân giới hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh thân giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Chẳng nên quán danh ý giới hoặc thường hoặc vô thường, chẳng nên quán danh pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc thường hoặc vô thường. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc vui hoặc khổ, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vui hoặc khổ. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc ngã hoặc vô ngã, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc ngã hoặc vô ngã. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc tịnh hoặc bất tịnh, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tịnh hoặc bất tịnh. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc không hoặc bất không, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc không hoặc bất không. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc hữu tướng hoặc vô tướng, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu tướng hoặc vô tướng. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc hữu nguyện hoặc vô nguyện. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc tạp nhiễm hoặc thanh tịnh. Chẳng nên quán danh ý giới hoặc sanh hoặc diệt, chẳng nên quán danh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hoặc sanh hoặc diệt.

Sở dĩ vì sao? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, hoặc Bồ tát Ma ha tát, hoặc danh Bồ tát Ma ha tát, hoặc Bát nhã Ba la mật đa, hoặc danh Bát nhã Ba la mật đa, đều chẳng thấy ở trong giới hữu vi, cũng chẳng thấy ở trong giới vô vi. Vì cớ sao?

Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa đối tất cả pháp chẳng tác phân biệt, không khác phân biệt. Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa trụ trong tất cả pháp vô phân biệt nên chẳng thấy Bồ tát Ma ha tát, chẳng thấy danh Bồ tát Ma ha tát, chẳng thấy Bát nhã Ba la mật đa, chẳng thấy danh Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa năng tu bố thí Ba la mật đa; cũng năng tu tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa.

Năng trụ nội không; cũng năng trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.

Năng trụ chơn như; cũng năng trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.

Năng tu bốn niệm trụ; cũng năng tu bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Năng trụ khổ thánh đế; cũng năng trụ tập diệt đạo thánh đế.

Năng tu bốn tĩnh lự; cũng năng tu bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Năng tu tám giải thoát; cũng năng tu tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Năng tu không giải thoát môn; cũng năng tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.

Năng tu tất cả đà la ni môn, cũng năng tu tất cả tam ma địa môn. Năng tu năm nhãn, cũng năng tu sáu thần thông. Năng tu Phật mười lực; cũng năng tu bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng.

Khi Bồ tát Ma ha tát này với như thế, chẳng thấy Bồ tát Ma ha tát, chẳng thấy danh Bồ tát Ma ha tát, chẳng thấy Bát nhã Ba la mật đa, chẳng thấy danh Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này tu hành Bát nhã Ba la mật đa đối tất cả pháp khéo đạt thật tướng. Khéo đạt trong ấy không pháp tạp nhiễm, pháp thanh tịnh vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa giác tất cả pháp, danh giả thi thiết, pháp giả thi thiết.

Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này đối danh pháp giả như thật giác rồi, chẳng chấp trước sắc, chẳng chấp trước thọ tưởng hành thức. Chẳng chấp trước nhãn xứ, chẳng chấp trước nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ. Chẳng chấp trước sắc xứ, chẳng chấp trước thanh hương vị xúc pháp xứ. Chẳng chấp trước nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ. Cho đến chẳng chấp trước ý giới, pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ.

Chẳng chấp trước giới hữu vi, chẳng chấp trước giới vô vi. Chẳng chấp trước bố thí Ba la mật đa; chẳng chấp trước tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Chẳng chấp trước các tướng hảo, chẳng chấp trước thân Bồ tát. Chẳng chấp trước nhục nhãn cho đến Phật nhãn. Chẳng chấp trước trí Ba la mật đa và thần thông Ba la mật đa. Chẳng chấp trước nội không cho đến vô tánh tự tánh không. Chẳng chấp trước thành thục hữu tình, chẳng chấp trước nghiêm tịnh cõi Phật, chẳng chấp trước phương tiện khéo léo. Vì cớ sao? Thiện Hiện! Vì tất cả pháp đều vô sở hữu, năng trước, sở trước, trước xứ, trước thời bất khả đắc vậy.

Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp vô sở chấp trước. Khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa tăng ích bố thí Ba la mật đa; tăng ích tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Tới vào Bồ tát Chánh tánh ly sanh, tới vào bậc Bồ tát Bất thối chuyển, viên mãn Bồ tát thần thông thù thắng. Bồ tát thần thông thù thắng như thế đã được viên mãn, mới từ một nước Phật tới một nước Phật, vì muốn thành thục hữu tình vậy, vì muốn nghiêm tịnh cõi Phật mình vậy, vì muốn thấy Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và vì thấy rồi, cúng dường cung kính tôn trọng ngợi khen, khiến các căn lành đều được sanh trưởng, tùy sở ưa nghe Chánh pháp chư Phật đều được nghe thọ. Đã nghe thọ xong cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đặng chẳng quên mất. Khắp đối tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn đều được tự tại.

Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa như thật giác biết danh giả pháp giả không chỗ chấp trước.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nói là Bồ tát Ma ha tát ấy, nơi ý hiểu sao? Tức sắc là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thọ tưởng hành thức là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa sắc có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thọ tưởng hành thức có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhãn xứ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhãn xứ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức sắc xứ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thanh hương vị xúc pháp xứ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa sắc xứ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thanh hương vị xúc pháp xứ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhãn giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhãn giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhĩ giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhĩ giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức tỷ giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa tỷ giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức thiệt giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa thiệt giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức thân giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa thân giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức ý giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa ý giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức địa giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thủy hỏa phong không thức giới là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa địa giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thủy hỏa phong không thức giới có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức vô minh là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa vô minh có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa hành cho đến lão tử có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Bấy giờ, Phật bảo Tôn giả Thiện Hiện: Ngươi quán nghĩa nào tác lời như vầy: Tức sắc thảy pháp chẳng phải Bồ tát Ma ha tát, lìa sắc thảy pháp không Bồ tát Ma ha tát ư?

Khi ấy, Tôn giả Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Hoặc Bồ đề, hoặc Tát đỏa, hoặc sắc thảy pháp hãy rốt ráo chẳng khá được vì tánh chẳng phải có, huống có Bồ tát Ma ha tát. Đây đã chẳng có, làm sao nói được tức sắc thảy pháp là Bồ tát Ma ha tát, lìa sắc thảy pháp có Bồ tát Ma ha tát?

Phật bảo: Thiện Hiện! Hay thay, hay thay. Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Thiện Hiện! Hoặc Bồ đề, hoặc Tát đỏa, hoặc sắc thảy pháp, vì chẳng khá được, nên các Bồ tát Ma ha tát cũng chẳng khá được. Vì các Bồ tát Ma ha tát chẳng khá được, nên sở hành Bát nhã Ba la mật đa cũng chẳng khá được.

Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa nên học như thế.

Lại nữa, Thiện Hiện! Đã nói Bồ tát Ma ha tát ấy. Nơi ý hiểu sao? Tức sắc chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thọ tưởng hành thức chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa sắc chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thọ tưởng hành thức chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhãn xứ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhãn xứ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức sắc xứ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thanh hương vị xúc pháp xứ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa sắc xứ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thanh hương vị xúc pháp xứ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhãn giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhãn giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức nhĩ giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa nhĩ giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức tỷ giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa tỷ giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức thiệt giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa thiệt giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức thân giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa thân giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức ý giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức pháp giới, ý thức giới và ý xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa ý giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức địa giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức thủy hỏa phong không thức giới chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa địa giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa thủy hỏa phong không thức giới chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Tức vô minh chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Tức hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử chơn như là Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng tức. Lìa vô minh chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa. Lìa hành cho đến lão tử chơn như có Bồ tát Ma ha tát chăng? Bạch Thế Tôn! Chẳng lìa.

Bấy giờ, Phật bảo Tôn giả Thiện Hiện: Ngươi quán nghĩa nào tác lời như vầy: Tức sắc thảy pháp chơn như chẳng phải Bồ tát Ma ha tát, lìa sắc thảy pháp chơn như không Bồ tát Ma ha tát ư?

Tôn giả Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sắc thảy pháp hãy rốt ráo chẳng khá được, vì tánh chẳng phải có, huống có sắc thảy pháp chơn như. Chơn như đây đã chẳng phải có, làm sao nói tức sắc thảy pháp chơn như là Bồ tát Ma ha tát, lìa sắc thảy pháp chơn như có Bồ tát Ma ha tát?

Phật bảo: Thiện Hiện! Hay thay, hay thay. Như vậy, như vậy. Như lời ngươi đã nói. Thiện Hiện! Sắc thảy pháp chẳng khá được, nên sắc thảy pháp chơn như cũng chẳng khá được. Sắc thảy pháp và chơn như cũng chẳng khá được, nên các Bồ tát Ma ha tát cũng chẳng khá được. Các Bồ tát Ma ha tát chẳng khá được, nên sở hành Bát nhã Ba la mật đa cũng chẳng khá được.

Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa nên học như thế.