Tổng Quan Bốn Bộ A Hàm

1. Tạo nghiệp sát sanh là gieo trồng hành vi dẫn đến địa ngục, ngạ quỷ, sủc sanh; nếu sanh trở lại loài người phải chịu quả báo yểu mạng.

2. Trộm cắp thì gieo trọng tội của ba nẻo dữ; nếu sanh trong loài người, thường gặp phải nghèo khốn, ăn không đủ no miệng, áo không đủ che thân.

3. Tà dâm gieo ba nẻo dữ; khi sanh trong loài người, gia đình không trinh khiết.

4. Nói dối, gieo tội địa ngục; khi sanh trong loài người, bị người khinh khi, lời nói không được tin, bị người coi rẻ.

5. Nói hai lưỡi, gieo tội ba ác đạo; giả sử sanh trong loài người, tâm thường không định, thường mang ưư sầu.

6. Nói lời thô ác, gieo tội ba ác đạo; nếu sanh trong loài người làm người xấu xí, thường bị mắng nhiếc.

7. Nói lời gây đấu loạn đây kia, gieo tội ba ác đạo; giả sử sanh trong loài người, phần nhiều bị thù ghét, người thân ly tán.

8. Tật đố, gieo tội ba ác đạo; nếu sanh trong loài người, thiếu thốn y phục.

9. Khởi tâm ác hại gieo tội ba ác đạo; giả sử sanh trong loài người thường ổồ nhiều điều hư dối, không hiểu chí lý, tâm loạn không định.

10. Tà kiến, gieo ba ác đạo; nếu sanh trong loài người, chỉ ở chỗ biên địa, không sanh vào chỗ trung ương, không gặp Tam tôn, nghĩa lý của đạo pháp; hoặc phải điếc, mù, câm ngọng, thân hình không ngay, không hiểu pháp thiện, thường theo pháp ác.

- Chánh pháp tồn tại ỉâu dài:

Sau khi Như Lai diệt độ, Chánh pháp sẽ tồn tại ở đời này bao lâu?

Trả lời: Sau khi Ta diệt độ, Pháp sẽ tồn tại lâu. Thọ mạng cùa Như Lai cũng cực kỳ lâu dài. Sở dĩ như vậy, vì nhục thân tuy vào diệt độ, nhưng Pháp thân vẫn tồn tại.

- Đức Phật tương lai:

Đức Phật tương lai có tên là Di-lặc. Các đệ tử được hóa độ bởi Phật Di-lặc đều là đệ tử của Phật Thích-ca, do sự giáo hóa của Phật Thích-ca được lưư lại mà dứt sạch các lậu.

XII. Phẩm 11 pháp

Có 4 phẩm, 39 kinh.

1. Phẩm Chăn trâu

Phẩm này có 10 kinh.

- Mười một cách chăn trâu đúng pháp:

1. Biết sắc; 2. Biết phân biệt tướng; 3. cần vuốt chải thì vuốt chải; 4. Che đậy vết thương lở; 5. Tùy thời xông khói; 6. Biết ruộng

tốt chỗ có nhiều cỏ; 7. Biết chỗ qua sông; 8. Biết yêu mến bò; 9. Phân biệt thời nghi; 10. Biết tính hạnh, khi vắt sữa thi biết chừa lại, 11. Tùy thời chăm sóc con bò đang được dùng.

Tỳ-kheo cũng vậy, chăn con trâu tâm, cũng có 11 cách làm tăng trưởng lợi ích trên con đường học đạo:

1. Tỳ-kheo biết sắc bốn đại, và cũng biết sắc do bốn đại tạo.

2. Tỳ-kheo biết tướng ngu, biết tướng trí; biết như thật.

3. Tỳ-kheo khi khởi tâm niệm dục tường, liền biết xả ly, không thân cận, vĩnh viễn không có dục tưởng. Khi sân tưởng, hại tưởng, các tưởng ác bất thiện khởi lên, liền biết xả ly, không thân cận, vĩnh viễn không có sân tưởng các thứ.

4. Tỳ-kheo khi mất thấy sắc mà không khởi sắc tưởng, cũng không nhiễm trước, mà làm thanh tịnh nhãn căn; trừ khử các pháp ác bất thiện, sầu ưu, tâm không tham đắm, ở trong đó mà thủ hộ nhãn căn. Cũng vậy, Tỳ-kheo khi tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân biết trơn láng, ý biết pháp mà không khởi thức tưởng, cũng không nhiễm trước, mà thanh tịnh ý căn.

5. Tỳ-kheo nói lại cho người khác pháp mà mình đã từng nghe.

6. Tỳ-kheo như thật biết tám phẩm đạo Hiền Thánh.

7. Tỳ-kheo nghe Pháp bảo mà Như Lai đã nói, trong tâm liền yêu quý.

8. Tỳ-kheo đối với 12 bộ kinh biết lựa chọn mà hành. Đó là, Khế kinh, Kỳ-dạ, Thọ quyết, Kệ, Nhân duyên, Bản mạt, Phương đẳng, Thí dụ, Sanh kinh, Thuyết, Quảng phổ, Vị tằng hữu pháp.

9. Tỳ-kheo biết bốn niệm xứ.

10. Tỳ-kheo có Bà-la-môn, ưu-bà-tắc, là những người có tín tâm, đến thỉnh. Tỳ-kheo không tham ăn uống, có thể biết đủ mà dùng lại.

11. Tỳ-kheo hằng với thiện hành bởi thân, miệng, ý đối với các Tỳ-kheo trưởng lão. Như vậy, Tỳ-kheo tùy thời cung phụng các Tỳ-kheo trưởng lão.

Phật dạy, “Nếu ai thành tựu được 11 pháp, ở trong hiện pháp được nhiều lợi ích”. Ngược lại, nếu không thành tựu 11 pháp trên thì “trọn không thể ở trong pháp được nhiều lợi ích”.

- Mười một pháp thành tựu:

Thành tựu giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, các căn vắng lặng, ăn uống biết vừa đủ, thường tu hành cộng pháp, biết phương tiện, phân biệt nghĩa thú, không đắm trước lợi dưỡng.

Hoặc ờ chỗ vắng, đi khất thực, ngồi một chỗ, ngày ăn một bữa, ăn chính ngọ, không lựa chọn nhà ăn, giữ ba y, ngồi dưới cội cây, ngồi chỗ vắng, chỗ trống, mặc y cũ vá, ngồi nơi gò mả.

Nếu ai tu tập mười một pháp này chắc chắn thành một trong hai quả: A-na-hàm hoặc A-la-hán.

-Pháp nào theo pháp ấy:

Căn nguyên của chúng sanh theo loại mà về với nhau. Ác đi theo ác, thiện đi theo thiện. Căn nguyên chúng sanh trong quá khứ, tương lai, cũng đều như vậy, theo loại mà đi với nhau. Như tịnh thì tương ưng với tịnh; bất tịnh tương ưng với bất tịnh. Cho nên, Tỳ- kheo, hãy cùng tương ưng với tịnh, xả ly bất tịnh.

- A-la-hán không bao giờ phạm giới:

Mọi người tưởng rằng đã chứng năm phép thần thông là đắc quả A-la-hán; nhưng người chứng năm phép thần thông vẫn còn phạm giới, nên suy diễn A-la-hán vẫn còn điều bất toàn. Nhận thức này hoàn toàn sai lầm.
Thế gian không có vị A-la-hán nào mà lại cởi bỏ pháp phục trở về đời sống bạch y.

A-la-hán có sáu phép thần thông, đệ tử của Như Lai, đắc lậu tận thông, tức thì ở ngay trong Niết-bàn giới vô dư mà Bát Niết-bàn, hoàn toàn thanh tịnh.

- Mười một pháp của A-la-hán:

A-la-hán lậu tận không bao giờ cởi bỏ pháp phục trở lại đời sống bạch y. A-la-hán lậu tận không bao giờ tập theo hạnh bất tịnh. A-la-hán lậu tận không bao giờ sát sanh. A-la-hán lậu tận không bao giờ trộm cắp. A-la-hán lậu tận ăn mà không bao giờ cất giữ đồ thừa. A-la-hán lậu tận không bao giờ nói dối. A-la-hán lậu tận không bao giờ hùa theo phe đảng. A-la-hán lậu tận không bao * giờ phun lời hung dữ. A-la-hán lậu tận không bao giờ có hồ nghi.

A-la-hán lậu tận không bao giờ sợ hãi. A-la-hán lậu tận không bao giờ nhận ai khác làm Thầy và cũng không bao giờ nhập thai trở lại.

2. Phẩm Lễ Tam bảo

Có 10 kinh.

Phẩm này chỉ dẫn cách thức lễ lạy Tam bảo, đồng thời cho biết lễ lạy Tam bảo “thì được phước lâu dài vô lượng, phước không hạn lượng, mãi mãi”.

- Mười một cách lễ Phật:

1. Khởi tâm dõng mãnh; 2. Giữ ý không tán loạn vì thường nhất tâm; 3. Ý không tán loạn vì ghi nhớ chuyên tâm pháp Chỉ; 4. Ý không tán loạn vì ghi nhớ chuyên tâm pháp Quán; 5. Các niệm hằng dứt vì nhập chánh định; 6. Ý biết vô lượng vì có trí tuệ; 7. Ý khó quán sát do hình tướng Như Lai; 8. Ý vắng lặng trạm nhiên vì oai nghi Như Lai; 9. Ý không chạy nhảy vì danh xưn^Như Lai; 10. Ý không tưởng tượng do sắc tướng Như Lai; 11. Phạm âm khó bì kịp do âm hưởng nhu nhuyến.

- Mười một công đức lễ Pháp:

. Trừ tâm kiêu mạn, 2. Trừ tưởng khát ái, 3. Trừ dục, 4. Đoạn dứt dòng sanh tử thâm sâu, 5. Được pháp bình đẳng, 6. Đoạn dứt các đường ác, 7. Đưa đến chỗ lành, 8. Đoạn dứt lưới ái, 9. Đi từ hữu vi đến vô vi, 1. Chiếu sáng khắp nơi, 11. Chắc chắn đếnNiết-bàn.

- Mười một công đức lễ Tăng

1. Thành tựu Chánh pháp; 2. Trên dưới hòa hợp; 3. Thành tựu các pháp; 4. Thành tựu giới; 5. Thành tựu chánh định; 6. Thành tựu trí tuệ; 7. Thành tựu giải thoát; 8. Thành tựu giải thoát tri kiến; 9. Hay hộ trì Tam bảo; 10. Hay hàng phục ngoại đạo dị học; 11. Là bạn tốt, ruộng phước cho tất cả chúng sanh.

Đó là những phương pháp mà người Phật tử, cũng như người xuất gia cần phải tu tập, quán chiếu, ghi nhớ khi hành trì lễ lạy Tam bảo.

3. Phẩm Phi thường

Có 10 kinh.

- Nước mắt nhiều hon bon biến:

Chúng sanh ở trong sanh tử, nước mắt, thân thể hủy hoại, máu chảy nhiều hơn nước trong bốn biển. Do đó, “nên tư duy về tưởng vô thường, lưu bố rộng tưởng vô thường. Đã tư duy vô thường, lưu bố rộng tưởng vô thường thì sẽ đoạn sạch hết dục ái, sắc ái, vô sắc ái, vô minh, kiêu mạn thảy đều trừ hết”.

- Tâm hoang dã, tâm cấu uế:

Tâm hồ nghi đối với Như Lai, tâm hồ nghi đối với Chánh pháp, tâm hồ nghi đối với Thánh Tăng, phạm cấm giới mà không tự mình sám hối, tâm ý bất định mà tu phạm hạnh.

- Tâm trói buộc:

Biếng nhác, tham ngủ, trạo cử, căn môn bất định, thích ở thành thị.

Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni có năm tệ và năm kết của tâm này mà

không được đoạn trừ, với Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni ấy ngày đêm pháp thiện đoạn tuyệt chứ không tăng trướng.

Nếu có người trì giới đầy đủ thì bấy giờ Tỳ-kheo phạm giới giảm thiểu, Chánh pháp hưng thịnh, phi pháp suy giảm. Do đó, “thà thường ngủ nghỉ chứ không ở trong lúc tỉnh táo mà tư duy loạn tưởng, phạm giới, phá hoại Thánh chúng”, khiến sau khi thân hoại mạng chung rơi vào trong ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh...

- Thuê người thờ Phật:

Trướng giả Cấp-cô-độc lấy vàng cho các con nếu chúng chịu quy y Tam bảo, rồi ông hỏi Phật: “Nếu có ai xuất tài vật thuê người thờ Phật, người ấy được phước như thế nào?”.

Đức Phật nói: “Công đức quy y Phật, Pháp, Tăng không thế lường hết được. Những ai tự quy y Phật, Pháp, Chúng, phước đức đều như vậy”.

4. Phẩm Đại Ái Đạo Bát Niết-bàn

Đây là phấm cuối của Tăng nhất A-hàm, gồm có 9 kinh, tường thuật sự kiện Di mẫu của Phật, tức Tỳ-kheo-ni Đại Ái Đạo cùng 500 Tỳ-kheo-ni nhập Niết-bàn.

Lúc này Di mẫu đã 120 tuổi. Chúng nữ lưu nhờ bà mà được dự vào Tăng đoàn. Trước lúc Niết-bàn, bà còn xin Thế Tôn cho Ni chúng được tụng giới riêng.

Đức Phật đích thân cúng dường xá lợi Di mẫu. Ngài nói: “Cha mẹ sanh con, cho con nhiều lợi ích, ân trọng dưỡng nuôi, bú mớm ẵm bồng, cần phải báo ân, không được không báo ân. Chư Thiên nên biết, chư Phật quá khứ, thân mẫu sanh thàrìh đều diệt độ trước, sau đó chư Phật Thế Tôn đều tự cúng dường trà tỳ xá-lợi. Giả sử chư Phật Thế Tôn ở tương lai, thân mẫu sanh thành cũng diệt độ trước, sau đó chư Phật đều tự cúng dường. Do phương tiện này biết

Như Lai nên tự cúng dường cha mẹ, chẳng phải Trời, Rồng, Quỷ thần làm được”. Đức Phật còn như thế, chúng ta lại bỏ mặc cha mẹ không phụng thờ, cúng dường sao?

- Đâu phải nhi nữ thường tình:

Tỳ-kheo-ni Bà-đà bậc nhất trong hàng Thanh văn của Phật, tụ nhớ túc mạng trong vô số đòi. Bà là vợ của Tôn giả Ma-ha Ca-diếp. Bà nói: "Tôi vì bị vô ứí che lấp, cúng dường sáu vị Như Lai để cầu mong làm thân nữ. Vì nhân duyên đó, tôi cười cho những việc trải qua trước kia”.

- Kiếp số lâu dài:

Như một thành trì bằng sắt, dài rộng cao một do-tuần, trong đó chứa đầy hạt cải, không chừa một lỗ hổng. Giả sử có một người, một trăm năm đến lấy đi một hạt cải. Cho đến khi hạt cải trong thành bằng sắt ấy hết hẳn, mà một kiếp vẫn không thế tính kể hết.

- Năm công đức nghe pháp:

Nghe được pháp chua từng nghe; nghe rồi thì ghi nhớ; trừ dẹp hoài nghi; cũng không tà kiến; hiểu pháp sâu thẳm.

- Người bố thí có năm công đức:

Danh tiếng đồn xa, không có điều gì sợ hãi, nhiều người yêu mến, tâm hoan hỷ, sanh lên cõi trời.

- Cúng dường cho người trì giới:

Bố thí cho súc sanh mà phước ấy còn khó lường, huống chi bố thí cho người. Nhưng bố thí cho người trì giới, phước ấy không thể iường.

- Mạng người mong manh:

Trong vũ trụ bao la, thời gian vô cùng tận, có những thế giới thọ mạng vô thủy vô chung, thì ở cõi người này, thọ mạng tuy nói trăm năm, so với cái vô cùng tận, thì đời người bất quá chỉ dài chưa đầy hơi thở ra vào. Vậy mà trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy con

người lại gây ra không biết bao nhiêu tội lỗi, gây ra không biết bao nhiêu khổ đau cho nhau, thật là uổng phí một kiếp người.

Phật cho biết, càng về sau, xã hội loài người đạo đức ngày càng suy đồi.

III. Kết luận

Đến đây, hẳn các bạn đã có được một khối luợng pháp số đáng kể trong cẩm nang học Phật của mình! Từ một pháp đến mười một pháp, 472 kinh, kinh nào cũng mang những pháp số đầy ý nghĩa, như Nhất nhập đạo, Tàm Quý, Tam bảo, Tứ đế, Ngũ giới, Lục hòa, Thất giác chi, Bát Chánh đạo, Chín chỗ chúng sanh ở, Mười nghiệp lành, Mười một cách lễ Phật... Những pháp số đó lại là những pháp môn tu tập rất căn bản mà chúng ta có thể thực tập trong đời sống hàng ngày và thấy ngay được giá trị an lạc, hạnh phúc ừong giờ phút hiện tại.

Đọc xong Tăng nhất A-hàm, chúng ta phát hiện rất nhiều điều chưa hợp lý trong sự sắp xếp, phân chia thứ tự và ý nghĩa của kinh theo pháp số và chủ đề của từng phẩm. Tuy nhiên, điều này sẽ được làm sáng tỏ trong một công trình nghiên cứu khác, ở đây, chúng tôi chỉ giới thiệu kinh, mà sự giới thiệu ấy chủ yếu là để người học có thể hình dung được các kinh A-hàm nói cái gì; qua đó người học có cơ hội đọc lại nguyên bản để tìm kiếm và bổ túc cho hành trang tu học của mình.

Chương trình giới thiệu kinh bộ A-hàm đến Tăng nhất A-hàm là tạm dừng lại. Thật còn nhiều điều để bàn, để mổ xẻ, phân tích, đối chiếu với Kinh tạng Nam truyền, để liên hệ với kinh điển Đại thừa. Song, tất cả những vấn đề ấy đang còn chờ đợi những công trình nghiên cứu khác của chư tôn đức, của các bậc thức giả và sẽ được giới thiệu trong một chương trình khác. Dù đó là việc rất cần, nhung không phải là mục đích cứu cánh của người học Phật. Chúng tôi hy vọng sau một thời gian dài đi cùng kinh bộ A-hàm, cái đọng lại trong lòng của mỗi học viên là niềm tin tịnh tín với Tam bảo và Bồ- đề tâm lớn mạnh với chí nguyện: “Hãy đạt được cái chưa đạt được. Hãy thu hoạch cái chưa thu hoạch. Hãy chứng cái chưa chứng”.

Thư Mục Tham Khảo

THƯ MỤC THAM KHẢO

Câu-xá luận quang ký, ĐTK/ĐCTT, tập 41, số 1821.

Dị bộ tông luân luận thuật ký, Tục tạng chữ Vạn, tập 53, số 844.

Di-sa-tắc Ngũ phần luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1421.

Di-sa-tắc Ngũ phần luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1422,

Đọc Đại tạng kinh tạp ký, Ấn Thuận, nguồn internet.

ĐTK/ĐCTT, tập 2, số 125, trang 549-830.

Du-già sư địa luận, ĐTK/ĐCTT, tập 30, số 1579.

Hán - Pali bốn bộ A-hàm hổ chiếu lục, Xích Chiểu Trí Thiện, nguồn internet.

Huyền ứng âm nghĩa quyển 23 và 25, Trung Hoa Đại tạng kinh. Lịch sử kết tập kinh luật, HT.Thích Phước Sơn.

Ma-ha Tăng-kỳ luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1425.

Ma-ha Tăng-kỳ luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1425.

Phân biệt công đức luận, ĐTK/ĐCTT, tập 25 Quá trình hình thành Đại tạng kinh chữ Hán, Cư sĩ Định Huệ. Quá trình hình thành Đại tạng kinh Hán văn, HT.Thích Thiện Siêu. Tăng nhẩtA-hàm kinh đề giải, Dương úc Văn, nguồn internet. Thành Duy thức luận thuật ký, ĐTK/ĐCTT, tập 43, số 1840. Thiện kiến luật 1, ĐTK/ĐCTT, tập 24, số 1462.

Thiện kiến luật, ĐTK/ĐCTT, tập 24, số 1462. '

Tứ phần luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1428.

Tứ phần luật, ĐTK/ĐCTT, tập 22, số 1428.

Mục Lục

MỤC LỤC

Lời giới thiệu 5

Khái quát Lịch sử hình thành và truyền bá KINH A-HÀM 7

Tổng quan bốn bộ A-hàm 17

Toát yếu KINH TRƯỜNG A-HÀM 31

Toát yếu KINH TRUNG A-HÀM 77

Toát yếu KINH TẠP A-HÀM 297

Toát yếu KINH TĂNG NHẤT A-HÀM 355

TỔNG QUAN BỐN Bộ A-HÀM

Biên soạn:THÍCH NGUYÊN HỪNG

NHA XUẨTBẢN HÓNG ĐỨC

Nhà A2-261 Thụy Khuê, Hà Nội

Tel: (84-4) 08044806 - Fax: (84-4) 08043538

Chịu trách nhiệm xuất bản: Bùi Việt Bắc

Biên tập: Nguyễn Thế Vinh

Mỹ thuật: Nhuận Thường

Sửa bản in: Nguyễn Anh Tú

In số lượng: 1.000 bản, khổ 14,5 X 20,5cm

In tại Xí nghiệp In Nguyễn Minh Hoàng, 510 Triibng Chinh, P.13, Q. Tân Bình, TPHCM SỐ đăng ký kế hoạch xuất bản: 313-2014/CXB/27-09/HĐ Quyết định xuất bản số: 297-2014/OĐ-HĐ Mã SỐ ISBN: 978-604 86-1479-9 In xong và nộp lun chiểu quý 1-2014