Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Sách › Thích Trí Quảng
Lược giải Kinh Pháp Hoa
- Tác giả
- Thích Trí Quảng
- Thông tin
- Ghi trên sách: Hòa thượng Thích Trí QuảngThành Phố Hồ Chí Minh, 1999
12. Phẩm 10 Pháp Sư
PHẨM 10
PHÁP SƯ
I - LƯỢC VĂN KINH
Để dạy tám mươi ngàn Bồ tát, Đức Thế Tôn nói với Bồ tát Dược Vương rằng: “Trong đại chúng gồm Thiên long Bát bộ, Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, người cầu Thanh văn, cầu Bồ tát hay Phật đạo, bất cứ ai ở trước Phật, nghe một câu, một bài kệ kinh Pháp Hoa, cho đến một niệm tùy hỷ, Ta đều thọ ký cho thành Vô thượng Đẳng giác.
“Sau khi Như Lai diệt độ cũng vậy, nếu có người nghe kinh Pháp Hoa một câu, một bài kệ cho đến một niệm tùy hỷ, Ta cũng sẽ thọ ký thành Vô thượng Chánh đẳng giác.
“Nếu có người thọ trì, đọc tụng, giảng nói, biên chép kinh Pháp Hoa, phải biết người này đã
thành tựu đại nguyện; vì thương nhân gian mà sanh lại cuộc đời.
“Nếu có người hỏi trong đời vị lai, chúng sanh nào sẽ thành Phật. Phải nói rằng những người vừa kể trên sẽ thành Phật.
“Chê mắng Phật còn nhẹ tội hơn chê mắng người đọc tụng kinh Pháp Hoa. Công đức ca ngợi Phật không bằng công đức khen ngợi người trì kinh Pháp Hoa.
“Trong vô lượng kinh của Ta nói, kinh Pháp Hoa khó hiểu, khó tin nhất; vì đó là kho tàng bí yếu của chư Phật, được chư Phật giữ gìn, chưa từng đem ra giảng dạy. Vì vậy, không nên truyền trao kinh này một cách bừa bãi. Như Lai tại thế, kinh này còn bị oán ghét, huống là sau khi Như Lai diệt độ.
“Sau khi Như Lai diệt độ, người nào thọ trì, đọc tụng, biên chép, cúng dường, giải nói, người ấy được Như Lai lấy y trùm cho, được chư Phật ở phương khác hộ niệm. Người ấy có đức tin lớn, chí nguyện vững, căn lành sâu. Người ấy được cùng Như Lai ở chung, được Như Lai xoa đầu.
“Nơi nào có người giảng nói, đọc tụng, biên chép kinh Pháp Hoa, hoặc nơi nào có kinh này,
nên dựng tháp bảy báu để thờ, không cần Xá lợi vì trong tháp ấy đã có toàn thân Như Lai.
“Nếu có người hành Bồ tát đạo, mà không thể thấy nghe, đọc tụng, biên chép, thọ trì, cúng dường kinh Pháp Hoa, phải biết người đó chưa khéo tu đạo Bồ tát. Ví như đào giếng trên gò cao, thấy đất khô, biết cách nước còn xa, nên cố gắng ra sức đào thêm. Khi thấy đất ướt, đất bùn, biết là gần có nước.
“Bồ tát cũng như thế, chưa nghe chưa hiểu kinh Pháp Hoa thì còn cách xa đạo Vô thượng. Nếu được nghe, hiểu, suy tư, tu tập kinh này, mới được gần Chánh giác.
“Nếu Bồ tát nghe kinh Pháp Hoa, mà kinh nghi sợ sệt là Bồ tát mới phát tâm. Hàng Thanh văn nghe kinh, mà kinh nghi sợ sệt thuộc về hàng tăng thượng mạn.
“Thiện nam, thiện nữ nào muốn giảng kinh Pháp Hoa, sau khi Như Lai diệt độ, phải vào nhà Như Lai, mặc áo Như Lai, ngồi tòa Như Lai. Thành tựu như vậy, Ta ở nơi khác sẽ khiến hàng hóa nhân đến nghe pháp. Nếu người nói pháp nơi vắng vẻ, Ta sẽ khiến Thiên long Bát bộ đến nghe. Ta dù ở nơi khác nhưng luôn luôn làm cho
người nói pháp được thấy thân Ta và nhắc nhở nghĩa lý kinh cho họ”.
II - GIẢI THÍCH
Mở đầu hội Pháp Hoa, Phật phóng quang cho thấy một cảnh giới dung hóa được tất cả các loài cửu địa tứ sanh, cùng sinh hoạt chung không bị chướng ngại. Sang phẩm Phương Tiện đến phẩm Thọ Học Vô Học Nhơn Ký, Phật xả Định hướng về mười hai ngàn vị Thanh văn mang thân con người mà giảng nói.
Và khi kết thúc phẩm thứ 9, chấm dứt giai đoạn thứ nhất, chúng hội đã vượt qua một đoạn đường tu chứng, thoát ly con người ngũ ấm, đến gặp Đức Phật Không Vương. Nghĩa là chúng hội đã thể nhập vào bản thể, nâng con người hình thành ở dạng Pháp thân, nên tầm nhìn đổi khác, thấy được tất cả mọi người sẽ thành Phật, hay là Phật đã thành trên bản thể.
Qua phẩm Pháp Sư thứ 10, chuyển sang pháp hội thứ hai rộng lớn hơn, dung hóa được tứ Thánh lục phàm là thế giới của Bồ tát hay Bồ tát học xứ. Vì vậy, mở đầu phẩm này, Phật không nói với chúng Thanh văn, Ngài gọi Dược Vương Bồ tát.
Dược Vương Bồ tát đã từng có tên là Nhứt Thiết Chúng Sanh Hỷ Kiến, ai thấy cũng thương và hết lòng kính trọng. Ngài có đầy đủ tư cách đặc thù như vậy mới được Phật giao phó cho việc khó tin, khó làm. Dược Vương Bồ tát là nhịp cầu giữa hành giả và Phật, là gạch nối giữa thế giới Ta bà đau khổ với thế giới an lành của chư Phật. Bồ tát Dược Vương làm người trợ hóa trong cõi ô trược của phàm phu và trong cả cảnh giới thanh tịnh của chư Phật.
Dược Vương Bồ tát đa dạng đa hình, hiện được mọi sắc thân trên bước đường tu hành. Ở bất cứ dạng nào, ngài cũng giúp tâm hành giả an tĩnh và thâm nhập tri kiến Như Lai. Không có Dược Vương làm thiện tri thức khai thông cho hành giả qua năm tầng vô minh, hành giả không thể thấy Như Lai, vì chỉ tu trên điên đảo vọng tưởng, thì càng tu càng xa đạo. Đây là việc quan trọng để chuẩn bị tư thế cho hành giả bước vào pháp hội Không trung thuyết pháp, một thế giới siêu hình, nên Phật gọi Bồ tát Dược Vương để dạy.
Trong phẩm 3 đến phẩm 9, Phật thọ ký cho chúng đương cơ; nhưng đến phẩm này, phần thọ ký được mở rộng. Tất cả mọi loài, Thiên,
Long, Dạ xoa, Càn thát bà, A tu la, Ca lâu la, Khẩn na la, Ma hầu la dà, nhân, phi nhân đều được thọ ký.
Ý tưởng mọi loài đều sẽ thành Phật làm đảo lộn định kiến từ lâu của các Thanh văn. Các vị này vẫn quen với quy định nếp sống rõ ràng của hai chúng xuất gia và tại gia. Chúng xuất gia là người giữ tạng pháp, chúng tại gia có nhiệm vụ hộ pháp. Vì vậy, đến lúc cần nói lên chân lý bình đẳng tuyệt đối, Phật phải nói với Bồ tát Dược Vương là người có khả năng chấp nhận, giữ gìn và truyền dạy tư tưởng cao tột này.
Chẳng những người nghe pháp trong đương hội, mà tất cả chúng sanh đời sau, không nhứt thiết phải là A la hán, họ cũng không cần phải làm việc lớn, chỉ cần thọ trì một kệ, một câu cho đến một niệm tùy hỷ, thì Đức Phật ở thế giới Thường Tịch Quang cũng thọ ký cho họ thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.
Đến đây, kinh Pháp Hoa đánh dấu thời điểm đưa ra chân lý bình đẳng tuyệt đối. Tuy nhiên, chúng ta quan sát kỹ dù Phật ban cho bình đẳng thực sự, ai muốn làm gì cũng thành Phật. Nhưng trên thực tế, có mấy người thực
hiện được. Để cân bằng lại những điều Phật quy định mới nghe qua thấy quá dễ dãi, quá đơn giản, chúng ta cần suy nghĩ lời Phật dạy kế tiếp. Rằng kinh này là bí mật tạng của Như Lai không thể đem truyền trao bừa bãi cho người không có tư cách. Và Phật khẳng định người trì kinh Pháp Hoa là người thành xong Vô thượng Đẳng giác, vì thương nhân gian sanh lại, mới trì được kinh này.
Vì vậy, chúng ta cần hiểu thọ ký cho người có một niệm tùy hỷ là sự thọ ký cho người phát tâm Bồ đề, tùy hỷ ở bản tâm thanh tịnh. Không phải thọ ký cho con người còn mang đầy nghiệp lực của ngũ ấm thân.
Ngoài ra, công đức của người truyền bá kinh Pháp Hoa thực là vô lượng, được coi là sứ giả của Như Lai, được trời người cung kính cúng dường. Nếu có ai dùng lời chê mắng họ, tội còn nặng hơn là đối trước Phật chửi mắng trong một kiếp. Muốn hiểu được ý của câu này, ta đảo ngược câu lại, sẽ thấy được tư cách của người truyền bá kinh Pháp Hoa thực quan trọng. Người nào sanh trên đời, được trời người cung kính cúng dường là sứ giả của Như Lai, tức đã thành xong Vô thượng Chánh đẳng giác, vì thương chúng sanh mà sanh
lại để giữ tạng bí yếu Như Lai, để ban vui cứu khổ chúng sanh, đương nhiên được chúng sanh cung kính tôn trọng.
Phẩm Pháp Sư gồm hai phần, phần một nói về sự hành trì kinh Pháp Hoa cho đúng pháp sau khi Phật nhập diệt. Phần hai là sự truyền bá kinh Pháp Hoa.
Pháp sư là người chuyển được pháp của Như Lai, làm lợi ích cho muôn loài. Dược Vương Bồ tát là Pháp sư có khả năng cứu chữa được tâm bệnh của con người. Bất cứ chúng sanh nào đau khổ nhìn thấy ngài, mọi phiền não đều tan hoại. Hành giả Pháp Hoa ngày nay, nếu tròn đủ tư cách Pháp sư như Dược Vương, thay thế Đức Như Lai mang an lạc cho loài người, chắc chắn không ai có thể phá hại họ.
Tư cách của Pháp sư thực quan trọng, dùng ngôn ngữ nói không cùng. Điển hình như ngài Nhật Liên Thánh nhân khi sanh tiền hành đạo, đao kiếm chém ngài tự gẫy, người không hại được và kẻ thù trở thành đệ tử. Tuy ngài đã nhập diệt trên bảy trăm năm, nhưng tín đồ của ngài trên bốn mươi triệu người.
Phần I: CÁCH HÀNH TRÌ KINH PHÁP HOA.
Kinh Pháp Hoa chia Pháp sư thành năm hạng gọi là Ngũ chủng Pháp sư: Thọ trì Pháp sư, đọc Pháp sư, tụng Pháp sư, thơ tả Pháp sư và giảng nói Pháp sư.
1 - Thọ trì Kinh Pháp Hoa: Thọ là nhận kinh từ Phật và trì là giữ được trong tâm. Tất cả pháp của Phật được hành giả tiếp thu, giữ gìn một cách trọn vẹn và làm lợi ích cho chúng sanh, để pháp còn mãi trên cuộc đời. Làm như vậy là thọ trì được tạng bí yếu Như Lai.
Người thọ được kinh này, niềm tin đối với Phật, đối với Pháp Hoa không lay chuyển, dù có tan thân mất mạng. Kinh Pháp Hoa luôn lưu chuyển trong tâm niệm tương tục, từ giờ này sang giờ khác, mới đúng nghĩa của việc trụ pháp và giữ pháp.
Người luôn luôn an trụ và giữ pháp, thì phiền não nhiễm ô bên ngoài không xâm hại được, vì có sự bố trí tinh mật che chở cho hành giả Pháp Hoa. Vòng ngoài có Bát bộ Thiên long, vòng trong có thần Kim Cang thủ hộ và sau cùng được các Bồ tát đồng học trợ lực, thành tựu viên mãn mọi công việc.
Thọ trì là phần chánh hạnh khó thực hiện, vì khi còn mang thân phàm phu đầy tham sân phiền não, làm sao thấy được Như Lai mà nhận kinh. Không nhận được kinh làm thế nào giữ được kinh. Vì thiếu tư cách Phật để thọ trì kinh Pháp Hoa, hành giả phải tu phương tiện, nghĩa là mượn lực Phật trang nghiêm thân tâm mình.
Pháp Hoa là chân lý, tất nhiên việc hộ trì chân lý không dễ. Người tà dại nhiều và mạnh gấp mười lần người thiện, tu ở nhân gian chúng ta cần ý thức kỹ điều này. Tuy ma lực mạnh, nhưng không tác hại được Phật; vì Phật mượn lực ma làm đạo, dù hung tàn bạo ngược đến với Ngài, cũng trở thành hiền lành. Hành giả muốn thọ trì chánh pháp cũng phải có tư cách Phật, hoặc mượn sức Như Lai để thành Phật. Vì vay mượn lực của Như Lai, nên chúng ta chỉ là Phật giả. Tuy nhiên, khi chúng ta trang bị pháp Phật để tạo thành ông Phật giả, cũng nhận được kết quả nhiều ít khác nhau, tùy theo mức độ khéo léo sử dụng sự vay mượn pháp Như Lai.
Vì có nhiều khó khăn trong việc thực hiện phần thọ trì chánh hạnh, hành giả phải tu bốn trợ hạnh là đọc, tụng, giải nói, biên chép.
2 - Trợ hạnh 1: Đọc tụng kinh Pháp Hoa
Hành giả ở một mình hay ở trong chúng thường xuyên đọc kinh và nương theo đó tu hành. Đọc cho chính mình nghe tăng trưởng Bồ đề, đọc cho người khác nghe khiến họ phát tâm. Đọc kinh trong trạng thái tâm bình ổn, từng chữ, từng lời thấm vào tâm não, hiểu được nghĩa lý sâu xa của kinh, khiến cuộc sống thay đổi, cảm thấy an vui và tăng thêm sức sống. Hành giả tự giảm thiểu được mọi dục lạc tầm thường của thế nhân.
Nếu đọc mà còn dao động trước hoàn cảnh và người khác nghe khởi tâm phiền não, thì chưa phải là Pháp sư. Hoặc đọc kinh, nhưng thiếu niềm tin, cũng giống như người không có tay vào kho báu, không thể lấy được.
3 - Trợ hạnh 2: Tụng kinh Pháp Hoa
Hành giả tụng kinh bằng tất cả lòng thành kính và độ cảm, phát ra ngôn ngữ giải thoát và người nghe cũng được thanh tịnh theo. Pháp sư tụng kinh Pháp Hoa, đời sống thăng hoa, vì loài người cho đến chư Thiên nghe đều phát tâm tu hành đạo Vô thượng Chánh đẳng giác.
Ngay lúc thọ trì, không cần tụng, nhưng thọ trì trong tâm niệm liên tục. Bốn oai nghi của Pháp sư đều tạo nên thế bình ổn và cảnh giới giải thoát cho những người chung sống. Đọc tụng Pháp Hoa kinh thuộc phần khẩu trì niệm.
4 - Trợ hạnh 3: Thơ tả kinh Pháp Hoa
Thơ tả là biên chép để truyền bá rộng rãi. Biên chép kinh có hai tác dụng. Nếu biên chép mà được mọi người trao tay thọ trì đọc tụng tu hành, hành giả có công đức. Nếu đem truyền bá mà người không đọc tụng chỉ đem về thờ, đợi đến lúc đủ phước duyên gặp Pháp sư chỉ dạy, mới đem tụng, thì lúc đó chúng ta mới có chút ít công đức.
Ngược lại, nếu đem phân phát cho người không tín tâm, rồi họ dùng để gói đồ, hành giả không có công đức, mà còn tạo tội cho người khác. Thơ tả thuộc phần thân trì niệm.
5 - Trợ hạnh 4: Giải thuyết kinh Pháp Hoa
Pháp sư giảng kinh Pháp Hoa mang kết quả tu hành của mình truyền cho người khác, không phải truyền mớ ngôn ngữ có sẵn trong sách vở. Sở đắc của hành giả tươi nhuận cho đời
sống của chính bản thân và người nghe cũng phát tâm đi theo con đường giải thoát. Nếu ngược lại, dùng trí thế gian hiểu lệch lạc, giải sai, khiến người nghe tạo muôn ngàn tội lỗi, tất cả sẽ sa vào địa ngục.
Thuyết Pháp Hoa không có nghĩa gì khác hơn là mang an vui cho chúng sanh, vì mục tiêu của Pháp Hoa chỉ để giúp người an vui, hết khổ. Hành giả thể hiện tam chuyển pháp luân, thuyết Pháp Hoa bằng thân khẩu ý, không phải nói suông. Nhìn thấy Pháp sư, người được giải thoát, nghe thuyết pháp, họ liễu ngộ Đại thừa và nghĩ đến Pháp sư, họ cảm thấy an lành. Trái lại, thực sự chúng ta còn đói rét, đau khổ, bực bội, thì có Pháp Hoa đâu mà thuyết.
Tu tập bốn trợ hạnh trên, giúp hành giả tiến gần đến bản tánh thanh tịnh, phát huy chánh hạnh. Lần hồi hành giả đến gần Như Lai hơn, nhận được tạng bí yếu của Như Lai và trở thành người hộ trì pháp trong thế gian.
Trong kinh ví sự gia công tu tập của chúng ta để trở thành hành giả Pháp Hoa với hình ảnh một người khát nước đào giếng ở trên cao nguyên. Hình ảnh chúng ta đau khổ trong đồng
hoang sanh tử, đi tìm đạo, chẳng khác gì người thèm nước, đang bị khô bỏng cổ giữa sa mạc. Mỏi gối chồn chân tìm được Bồ tát hay Phật trên cuộc đời cho ta dòng suối mát giải thoát, ắt hẳn không phải là việc đơn giản.
Đứng trên vùng đất khô, cao, đào tìm nước tất nhiên khó quá. Nhưng ráng sức đào qua lớp đất cứng, đến lớp đất mềm, khác nào chúng ta hạ quyết tâm tìm đạo không biết mỏi mệt, niềm tin đạt đến đỉnh cao. Vượt qua được những sự tầm thường của cuộc đời, sẽ thấy được cái phi thường hiện hữu ở phía sau, bắt gặp những tâm hồn lớn. Nếu chúng ta đào một lúc, thấy đất cứng quá và buông bỏ, thì giống như người loay hoay tìm kiếm ở trần gian, không gặp ác Tăng cũng gặp nghiệp Tăng.
Hành giả phải ra công đào không ngừng. Từ khô cháy nóng bỏng cổ trong đồng hoang sanh tử chưa gặp được Phật nói kinh Pháp Hoa, nhưng gặp bậc chân tu La hán nào đó, chúng ta cũng mát lòng là đã gặp đất ướt. Hành giả ra công đào sâu nữa sẽ gặp bùn, chưa phải nước, nghĩa là sẽ gặp Bích chi Phật. Trong bùn, nước bắt đầu rỉ; nói cách khác, chân lý bắt đầu xuất hiện. Bích chi Phật chỉ cho thấy, giải thích cho
hành giả hiểu. Từ đó về sau lộ trình tu của hành giả trở thành nhẹ hơn, chịu cực đào sâu xuống thêm một chút sẽ có nước trong, hay gặp Bồ tát. Bấy giờ, mọi vấn đề tự nhiên được giải quyết, khỏi thắc mắc, buồn phiền, khỏi làm những việc vô lý.
Rất tiếc, chúng ta vì sống ở cao nguyên quá xa dòng sông, từ bao đời quay cuồng trong sanh tử đẩy ta xa dần dòng thác trí tuệ Như Lai. Tuy nhiên, ngày nay nương được Tam thừa giáo, tìm được nước uống. Đến ngày nào đó cũng gặp được Pháp Hoa, đạt được giải thoát, được chư Phật phóng quang gia bị.
Dù hành giả ở nơi vắng vẻ, không có người nghe pháp, Phật sẽ sai hóa Tỳ kheo đến nghe và sai thần nhân hộ trì người nói pháp. Nếu giảng kinh, có quên ý nào, Phật sẽ nhắc. Thực sự là hành giả Pháp Hoa, phải được Phật hộ niệm, phải được Phật khiến người đến nghe pháp và bảo vệ Pháp sư. Trái lại, Như Lai không gia bị cho hành giả được, vì hành giả chưa thực sự có kinh Pháp Hoa, không phải là Pháp thân Bồ tát, nên Pháp thân Phật không gia bị đến được. Hành giả phải thọ nạn là điều tất yếu, chết là việc bình thường.
Muốn biết mình thọ trì đúng hay sai pháp, hãy xem cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Thọ trì rồi đời sống hành giả mỗi ngày thăng tiến hơn, cuộc sống giải thoát hơn, được Phật hộ niệm, thiện thần che chở. Dù hoàn cảnh nào cũng an ổn và thường xuyên liên hệ với Phật, Bồ tát trong cảnh giới Pháp Hoa. Đó mới chỉ là công đức của người đang đi tìm đạo, chưa phải là Bồ tát. Riêng đối với những người nay nghe tin, mai đổi ý, họ thọ trì chưa đúng cách và nghiệp ác đồng khởi theo kinh, chắc chắn không thể nào vượt qua năm trăm do tuần đường hiểm để đến Bảo sở.
Phần thứ nhất của phẩm này thuộc phần tự hành, dạy rằng nếu ta chưa đủ sức làm người khác phát tâm, thì cũng đừng làm họ oán ghét. Phật cũng nói kinh này khó tin, khó làm. Chính Ngài cũng đã trải qua bốn mươi năm dùng phương tiện dẫn dắt mà còn có năm ngàn Tỳ kheo bỏ chúng hội ra đi, huống gì sau khi Phật diệt độ.
Phật dạy rằng không phải bất cứ ai cũng trao cho kinh này. Lịch sử kinh Pháp Hoa ở nước ta từ thời Chi Cương Lương Tiếp đến nay hơn một ngàn năm trăm năm, số người thọ trì đọc
tụng rất hiếm. Xưa kia, những vị cao Tăng trong núi mới thọ trì, đọc tụng kinh Pháp Hoa, không phổ biến rộng rãi như ngày nay.
Phần II: SỰ TRUYỀN BÁ KINH PHÁP HOA
Pháp sư truyền bá kinh Pháp Hoa đúng nghĩa là sứ giả của Như Lai, xứng đáng được trời người tôn thờ, phải hội đủ ba điều kiện tiên quyết để liên hệ tương ưng với Phật. Người chưa đạt được ba pháp này mà nói kinh Pháp Hoa, hết sức nguy hiểm, sẽ bị xuyên tạc, đánh đập, bỏ tù, v.v… Ba điều kiện đó là:
1 - Nhà Như Lai là lòng đại từ, đại bi. Chúng ta truyền bá kinh Pháp Hoa trên căn bản tình thương, nhằm mục tiêu hướng dẫn mọi người đến giác ngộ. Tại sao gọi là nhà Như Lai. Vì tất cả chư Phật mười phương đều thương người, lấy Từ tâm và Bi tâm làm nền tảng hành đạo, cứu khổ và đem an lạc cho chúng sanh. Không có tâm đại từ bi, không thể nào tiêu biểu cho Phật. Đức Phật vì thương chúng sanh, hiện thân trên cuộc đời. Hành giả Pháp Hoa cũng vậy. Phật xác định người thọ trì được kinh này là Bồ tát thành xong Vô thượng Chánh đẳng giác, vì thương chúng sanh mà nguyện sanh lại, nên là sứ giả
của Như Lai. Ngày nay, ta mang thân đầy chướng ngại, phải tự biết ta sanh lại để trả quả báo.
Bồ tát thương nhân gian sanh lại bước vào đời bằng đôi chân từ bi. Chân phải hành giả bước đến là ban vui và chân trái là cứu khổ. Sử dụng tâm từ bi đối với chúng sanh, thấy người được việc, hành giả sanh tâm hoan hỷ quý mến. Đối với việc phải, hành giả trân trọng thực sự, khác với tâm ganh tỵ trước kia. Và chân trái của hành giả bước đến, nhìn thấy sai trái của cuộc đời, hung ác tội lỗi dẫn họ đến quả khổ đau mà khởi lòng thương, nghĩ cách cứu khổ.
Cứ như vậy, hai bước chân từ bi của hành giả nhẹ nhàng đi vào cuộc đời, đến khi nhập một, thành Bất nhị pháp môn. Nhược bằng không có đôi hài từ bi, không phải là hành giả Pháp Hoa, ắt hẳn phải dẫm đạp trên đau thương của kẻ khác.
Bồ tát là sứ giả của Như Lai, thay thế Như Lai hiện hữu trên đời, đến với chúng sanh, vì chúng sanh mong cầu các ngài. Làm xong sứ mệnh Như Lai giao phó, các ngài quay thuyền về bến giác. Còn chúng sanh làm xong thường hay
kể công. Bằng Từ tâm, Bồ tát đến theo nhu cầu của người, mang an vui cho họ, không phải đến để thọ lãnh cúng dường. Chúng sanh thọ ơn Bồ tát cứu mạng, không bao giờ quên được. Tâm họ luôn hướng về ngài, nên không bị phiền lụy thế gian chi phối. Cuối cùng, họ cũng được giải thoát.
Bồ tát đến với chúng sanh, ví như ánh sáng mặt trăng mang đến sự mát mẻ. Nước dù đục hay trong, ánh trăng vẫn rọi vào. Cũng vậy, tâm chúng sanh đầy phiền não nhiễm ô, nhưng Bồ tát Nguyệt Quang đến, tâm tội lỗi của họ vụt bừng sáng và phát được tâm đại từ bi. Bồ tát ảnh hưởng vào tâm hành giả và biến thành hành động, thì hành giả là Bồ tát trên nhân gian, không phải Bồ tát ở cõi khác hiện đến.
Mang tư tưởng Pháp Hoa truyền bá, mọi việc làm của Bồ tát đều thể hiện trọn vẹn lòng đại từ bi, sanh tiền hành đạo được chúng sanh cung kính cúng dường, về Niết bàn được mọi người mến tiếc thương nhớ. Bồ tát trì kinh Pháp Hoa bằng đại bi tâm, đối với chúng sanh không chút vụ lợi.
Riêng chúng ta thương người với điều kiện họ phải phục tùng, đó là tình thương giả dối của nhân gian. Tâm Phật thương người, người nghe
lời Ngài, đi trên đường Thánh đạo; hiện đời, họ được phước lạc, đời sau thăng tiến quả vị Hiền Thánh. Nhưng đối với người phá hại, không nghe Phật, thì Ngài khởi tâm thương nhiều hơn; vì nghĩ đến quả báo đau khổ mà họ phải chuốc lấy trong hiện tại và mai sau.
Vào đời với tư cách hành giả Pháp Hoa, phải thương người thuận và thương người nghịch nhiều hơn. Nói đúng hơn, là sứ giả Như Lai phải mang thông điệp tình thương của Như Lai đến muôn loài. Trong tâm hành giả không còn trạng thái thương ghét, tất cả mọi loài đều là quyến thuộc phải hộ trì. Tâm Từ mở rộng đến cùng tột, tương ưng được với tâm Từ của Như Lai, thì huệ lực của Như Lai mới truyền cho hành giả và lời nói của hành giả mới làm chúng sanh mát lòng. Khi tâm Từ không đủ, hành giả mất tư cách hộ trì chánh pháp. Nếu tự xưng là sứ giả Như Lai, sẽ mắc tội đại vọng ngữ, quả báo không lường được.
Muốn nối gót chư Phật mười phương, phải xét lại tư cách mình có giống Phật hay không. Chúng ta có tạo dòng suối mát cho nhân gian chưa, có vắt đất ra nước để làm mát lòng người hay chưa. Nói cách khác, tình thương chúng sanh
và việc cứu độ họ chưa tròn đủ, thì đừng mong gì có Pháp Hoa. Chúng ta tự hỏi lòng mình, trên quá trình tu Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, lòng từ bi của ta tới vị trí nào, còn ở đất khô, hay đất ướt, đất bùn hay đã gặp nước.
Nếu truyền bá Pháp Hoa, bị người chỉ trích, phải nghĩ rằng vì tình thương của chúng ta đối với họ chưa trọn vẹn. Điều kiện tiên quyết là chúng ta phải tăng trưởng tâm từ bi. Chính lòng từ hóa giải tâm ác của người. Người trì kinh không gặp tai nạn, vì với lòng Từ luôn nghĩ đến cách làm cho tha nhân vui sướng, không làm họ bớt vui, huống chi nói đến làm khổ. Tâm Từ thực sự trải rộng như Phật thì muông thú còn tìm đến dâng cúng, huống là nhân thiên.
Tăng trưởng lòng Từ đến cao độ bằng chư Phật mới chính thức vào nhà Như Lai. Thực sự đã vào nhà Như Lai, là sứ giả của Như Lai, chắc chắn không ai xâm hại được, nhưng vì chúng ta còn là phàm phu đầy nghiệp lực, nên phải gặp nhiều chướng duyên. Tâm Từ và tâm Bi của hành giả phải được nuôi dưỡng và an trú liên tục trong Phật đạo. Nếu có kẽ hở, sẽ sanh phiền não và bị quả báo.
Trên bước đường tu hành, đột nhiên ta thấy một người ác, hoặc một việc không bằng lòng hiện ra trên thực tế hay trong tiềm thức, ta nhận biết ngay mình đã đánh mất tâm từ bi. Thật vậy, Phật dạy chúng ta phải thúc liễm sơ tâm, giữ cho tâm lúc nào cũng tốt đẹp, dũng mãnh như tâm ban đầu. Đừng dại khờ đánh mất tâm thanh tịnh ban đầu, sẽ bị bùn nhơ chúng sanh đổ trút lên chôn vùi ta.
Cứu khổ ban vui cho chúng sanh là chánh hạnh của Bồ tát. Bồ tát thể nhập vào tâm chúng sanh đến độ quên mất bản ngã, coi chúng sanh là mình và mình là chúng sanh. Đến đây, chúng sanh không cần cầu nguyện Bồ tát và Bồ tát không cứu chúng sanh, nhưng “Cảm ứng đạo giao”, cũng như trăng không chui vào nước, nước cũng không lên trăng, mà trăng vẫn có trong nước vậy.
2 - Nhu hòa nhẫn nhục hay áo Như Lai
Khi Phật chưa Thành đạo, Ngài mặc áo nghiệp như chúng ta. Trải qua quá trình năm năm tìm đạo, sáu năm khổ hạnh đến Bồ đề đạo tràng, đêm mùng 8 tháng chạp, kết thành áo Như Lai. Đó là chiếc y vô hình phủ lên Ngài.
Suốt bốn mươi chín năm, Ngài giáo hóa độ sanh, tâm hồn thanh thản, trí tuệ sáng suốt, việc làm thánh thiện của Ngài hoàn toàn siêu tuyệt.
Các đại đệ tử cảm nhận được Đức Phật cởi bỏ chuỗi anh lạc, nghĩa là rời bỏ cõi thanh tịnh, mang thân phàm phu, mặc vào áo thô rách là áo ngũ ấm như chúng ta. Và Ngài từ ngũ ấm thân này chuyển thành Pháp thân, hay mặc áo Như Lai. Thân xác thường được Phật xem là áo che chở Pháp thân bên trong. Nếu không có sanh thân, Phật không thuyết pháp độ sanh được. Đối với Phật, áo mục, Ngài thay áo khác. Nghĩa là thấy cần diệt độ, Ngài sẵn sàng bỏ thân, thay bằng thân khác. Tùy theo yêu cầu của chúng sanh cần loại hình nào, Ngài hiện thân đó.
Áo Như Lai là áo nhu hòa nhẫn nhục. Nhu là mềm; đối với người, hành giả luôn luôn mềm mỏng, lời nói thường dịu dàng. Hòa là giữa hành giả và người hiểu nhau, cảm thông nhau. Bồ tát hòa với chúng sanh đến độ tuyệt đối, cả hai biến thành một. Bồ tát không có lập trường riêng, vì đã thành xong Vô thượng Chánh đẳng giác, nhưng thương chúng sanh mà đến với họ, không đến vì quyền lợi nên không đụng chạm nhau.
Ở lập trường chúng sanh, Bồ tát cảm thông với chúng, lần hồi tháo gỡ những gút mắc khó khăn, xây dựng cho họ như xây dựng cho chính mình. Dù chúng sanh cang cường ngang ngược đến đâu, Bồ tát vẫn cương quyết không bỏ, để tâm từ bi không bị tổn hoại. Đến ngày nào nghiệp và phiền não bớt bao vây, trí tuệ sáng thêm, họ sẽ có thiện cảm với Bồ tát. Lúc đó, giải bớt được oan nghiệp và gieo thêm hạt giống Bồ đề trên cõi đời ô trược này.
Ngoài pháp nhu hòa, hành giả cần tu pháp nhẫn. Hành giả trang nghiêm bằng tâm nhẫn nhục, đi vào trần thế với mục tiêu làm người an vui hết khổ, nhưng họ lại nghĩ hành giả đến để lợi dụng. Va chạm thực tế phũ phàng này, hành giả tự nghĩ mình đến Ta bà không cần bất cứ gì, tại sao lại chịu nhục như thế, liền rũ áo trở về ngay. Thái độ dứt khoát như vậy không phải là Bồ tát Pháp Hoa, không thể hiện hạnh nhẫn nhục của Bồ tát Pháp Hoa.
Bồ tát Pháp Hoa có sức kham nhẫn lạ lùng. Chúng sanh càng đối xử tệ ác bao nhiêu, tâm từ bi của các ngài càng phát triển bấy nhiêu. Nói cách khác, hình ảnh kham nhẫn kiểu mẫu không ai khác hơn là Đức Phật chịu đựng trong suốt bốn
mươi chín năm ở Ta bà. Trên bước đường giáo hóa độ sanh của Phật, không phải lúc nào cũng phẳng lặng bình an. Với nhẫn lực siêu tuyệt, Ngài vượt mọi tai ách. Điển hình như câu chuyện lịch sử có ghi rõ một Bà la môn giết con, rồi vu oan cho Phật hiếp dâm và giết con ông. Nhưng Phật kiên nhẫn ở lại cuộc đời, chỉ vì lòng thương tưởng đối với đời. Mười phương Phật hay Phật cửu viễn sai Kim Cang thủ hộ hữu hình và vô hình hộ vệ Phật Thích Ca. Và trên thực tế, vua Ba Tư Nặc là vị hộ pháp đắc lực nhất. Ông ra lệnh điều tra thì kết quả chính người Bà la môn đã giết con để vu khống, bôi lọ Phật.
Điều kiện tiên quyết thứ hai, hành giả Pháp Hoa cần trang bị sức kham nhẫn chịu đựng. Có một số người nghĩ đơn giản rằng ta chỉ nhịn đối phương, mọi việc sẽ êm. Trước hết cần xác định nhẫn nhục không phải là sự cố gắng nhịn nhục. Bằng nghiệp thức của con người hiểu biết, phân biệt, nhịn chịu, hành giả đang tu nhẫn nhục của thế nhân, không phải nhẫn nhục pháp của Bồ tát, của Như Lai. Riêng chúng sanh trong địa ngục Vô gián, chịu đựng ngày này qua tháng nọ, nhưng không bao giờ thành Phật, càng chịu đựng chúng càng đau khổ sân hận.
Cần hiểu rằng nhẫn nhục của Bồ tát là làm thế nào kẻ ác không còn phá rối được nữa. Hành giả phải trừ tận gốc, vì nhịn hoài, họ kiếm chuyện hoài. Đến lúc không nhịn nổi, sẽ bung ra tâm ác và thái độ đối phó càng dữ hơn.
Pháp nhẫn Phật dạy thuộc giới tánh, có công năng đoạn sạch chướng ngại cho hành giả. Pháp nhẫn được triển khai thành ba loại là chúng sanh nhẫn, pháp nhẫn và đại nhẫn. Hội đủ ba pháp nhẫn này mới hình thành nhẫn nhục Ba la mật. Nói cách khác, khi nào không còn gì trên trần thế mà hành giả phải chịu đựng, mới đạt được pháp nhẫn Ba la mật.
Nhẫn của thế gian cắt lòng ta, nhưng mặc áo Như Lai rồi, hành giả thản nhiên trước mọi sự kiện, không phải nhịn bằng ý thức nhịn. Khoác áo giáp nhẫn của Như Lai, hành giả bình ổn lạ thường, không có đối phó, dù là đối phó bằng cách nhịn.
Sự nhẫn nhục do thọ trì đọc tụng kinh sanh ra, bộc phát tự đáy lòng, là một nhẫn lực tự nhiên, phát ra ngôn ngữ nhu hòa, xoa dịu lòng người.
a - Chúng sanh nhẫn: Phật hiện thân vào thế giới Ta bàø, biết rõ căn tánh hành nghiệp
của chúng sanh, nên Ngài giáo hóa chúng sanh không chướng ngại. Bồ tát hành đạo cũng vậy, dùng vô số phương tiện điều phục chúng sanh cang cường. Các ngài tu pháp nhẫn, nhường nhịn chúng sanh để không chạm tự ái của chúng và theo dõi nghiệp ác, suy nghĩ, ham muốn của chúng sanh, các ngài lần sửa đổi, phát huy tri thức và đạo đức cho chúng tốt hơn.
Phật dạy hành giả Pháp Hoa phải nhẫn nhục, vì tu Pháp Hoa hiện thân con người thánh thiện ắt phải đối nghịch với người ác. Việc tốt hành giả làm nhất định phải gây tác hại cho người xấu. Thật vậy, khi có hai hình, chúng ta dễ so sánh, cái xấu hiện rõ vì có điều tốt, hình ác hiện rõ vì có hình thánh thiện. Phật tiêu biểu cho ánh sáng và ma tiêu biểu cho bóng đen, ánh sáng xuất hiện thì bóng tối phải tan biến.
Ở Ta bà, luôn luôn tồn tại hai mặt tương phản. Hành giả Pháp Hoa quan sát rõ như vậy, khởi tâm từ bi cứu người ác nghịch, sẵn sàng gánh chịu điều kỳ quặc, tệ xấu của họ. Tuy ông Phật trong họ quá nhỏ, chỉ có một điểm tâm thôi, hành giả cũng cố gắng tìm điểm dễ thương nhất, tìm điểm tốt nhất của họ để cứu giúp, nuôi
dưỡng điểm thiện nhỏ nhất của họ cho phát triển.
Với trí tuệ chỉ đạo, Bồ tát nhẫn nhục dễ dàngï. Bồ tát càng nhẫn, công đức càng tăng và quyến thuộc càng đông hơn. Thường Bất Khinh Bồ tát thực hiện hạnh nhẫn cao độ với những người tăng thượng mạn. Sau này, họ đều trở thành quyến thuộc của ngài với đầy đủ các thành phần Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, cư sĩ, Bồ tát.
Thực hành pháp nhẫn để chuyển hóa sự hiểu biết của người, đến khi tầm nhìn của họ và Bồ tát giống nhau, họ và Bồ tát đã thành một. Bồ tát đã thành tựu pháp chúng sanh nhẫn.
b - Pháp nhẫn nghĩa là tất cả pháp thuộc hữu hình, vô hình, hữu vi, vô vi được hành giả quan sát cùng tột ngọn nguồn để phục vụ lợi lạc cho chúng sanh. Đầu tiên, hành giả đối phó với pháp hữu hình, hữu vi. Thực tế là cơm ăn, áo mặc, nhà ở, thuốc men, phải giải quyết trước. Hành giả tự khắc phục, tập bỏ ăn ngon chỉ ăn no, tiến đến ăn vừa đủ để duy trì sự sống bình thường. Vì chúng ta ý thức rõ ba việc ăn, mặc, ở ràng buộc suốt cuộc đời. Hành giả tự hạn chế, bớt lệ thuộc chúng
để dành thì giờ, trí khôn và sức khỏe cho việc tiến tu.
Đến khi thành tựu pháp nhẫn, tất cả pháp vô tình, vô vi, hay nói chung hành giả tác động được mọi loài trong Pháp giới theo ý muốn, điều động thiên nhiên tự tại. Chẳng những hoàn cảnh thiên nhiên không chi phối bức ngặt hành giả, ngược lại hành giả chuyển vật, biến nó trở thành phục vụ cho mình và người.
c - Đại nhẫn: Sau khi đã chuyển chúng sanh và các pháp thuận theo hành giả, tự động pháp nhẫn thứ ba sanh ra, trở về ngũ uẩn pháp ở dạng nguyên thể thì ta, chúng sanh và pháp đồng nhất thể; hay Phật, tâm và chúng sanh trở thành một, bấy giờ hành giả đạt đến quả vị Như Lai. Pháp đại nhẫn thuộc phần tâm chứng của đại Bồ tát, khó dùng ngôn ngữ diễn bày được.
Ba pháp nhẫn là chúng sanh nhẫn, pháp nhẫn và đại nhẫn thành tựu, dẫn hành giả đến cứu cánh Phật quả.
Trên bước đường tu, muốn nhu hòa nhẫn nhục, hành giả phải tự hạ thấp mình xuống. Ngay như Phật ra đời để tuyên bày chân lý Pháp Hoa, nhưng vì đại chúng chưa chấp nhận được,
Ngài phải sống tùy thuận để dần dần xây dựng tình thương rộng lớn cho họ.
Pháp sư thể hiện pháp nhẫn cao tột, sâu sắc là Nhật Liên Thánh nhân. Trên bước đường lập giáo khai tông, ngài chẳng những bác bỏ kinh sách của ngoại đạo, mà cả các kinh khác của Phật nói ra. Ngài nói 14 phẩm đầu của kinh Pháp Hoa dành cho chúng đương cơ, không phải của Bồ tát hay chúng hậu thế. Vì chúng ta đâu có theo ngoại đạo mà phải cải tạo tư tưởng ngoại đạo sang tư tưởng Phật đạo, cũng như không theo Tiểu thừa nên không phải chuyển từ Tiểu thừa sang Đại thừa.
Chúng ta trực tiếp nhận được giáo lý Đại thừa, thì cứ từ đó mà đi lên. Nếu tu các kinh khác chỉ là phú chướng giáo hay vị đắc đạo giáo. Những người này sánh bằng cầm thú, không thể là nhà truyền giáo được và những danh Sư thời đó, ngài coi là trùng độc trong thân sư tử. Ngài chỉ trích mạnh mẽ như vậy, nhưng vì là Bồ tát thị hiện, nên không giết ngài được mới đưa ngài đi lưu đày ngoài đảo. Khi sóng bủa ba đào, ngài đã hòa với thiên nhiên đến độ cao nhất, tạo thành một lực dụng bất khả tư nghì. Ngài chỉ niệm Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh tức thì
sóng lặng bể yên. Sau khi đày ngài ra đảo, tình hình trong nước càng ngày càng bi đát, gặp nhiều chống đối, kinh tế khủng hoảng, thiên tai dồn dập đổ xuống và ngoại xâm hăm dọa. Lúc đó vua mới ra lệnh rước ngài về và nước Nhật từ đó thay đổi sáng sủa hơn. Tất cả sự huyền nhiệm mà ngài tạo nên làm người Nhật vững niềm tin, tôn kính ngài như Thượng Hạnh Bồ tát.
Hoằng truyền kinh Pháp Hoa sẽ gặp khó khăn như vậy. Chúng ta tự lượng sức mình có đủ khả năng làm những việc thần bí như ngài Nhật Liên hay không. Nếu không, chúng ta phải nhu hòa nhẫn nhục như Thánh Đức thái tử đã làm trước đó năm thế kỷ, tạo thành tư thế mà người chống đối phải mang vũ khí đến nộp để đúc tượng đồng Tỳ Lô Giá Na.
Chính ngài Nhật Liên khi được rước từ đảo về, cũng trở lại thái độ nhu hòa khiến mọi người ngạc nhiên. Ngài bảo đại chúng rằng nếu ngài tự thấy thành công, thì sẽ thành kẻ tăng thượng mạn, không phải là hành giả Pháp Hoa.
Ngài khuyên chúng ta phải cẩn thận, nên truyền bá kinh Pháp Hoa trong tư thế nhu hòa nhẫn nhục. Đừng gây mâu thuẫn, tạo thành thế
chống đối, khi thân phận chúng ta còn bất lực trước hoàn cảnh thiên nhiên và những kẻ tàn bạo. Người đời sau phần nhiều đều áp dụng pháp nhu hòa nhẫn nhục, tùy theo trường hợp và mức độ tu hành tới đâu thì có kết quả tới đó. Đến độ cao nhất như mặc áo giáp của chư Phật thì không còn gì để nhẫn nữa, mà mọi loài đều quy ngưỡng.
3 - Tòa Như Lai là tất cả pháp Không. Điểm này dễ lầm vì Thanh văn cũng tu ba pháp là Không, Vô tác, Vô nguyện. Đến Đại thừa Bát Nhã cũng tu pháp Không và Pháp Hoa cũng đặt trên căn bản Không.
Ba trường hợp này khác nhau, vì Không của Tiểu thừa là Không của kẻ chán đời, tiêu cực. Thời Phật tại thế, giới trí thức không hợp tác với vua chúa, được gọi là Sa môn đối lập với hàng Bà la môn là công cụ của vua. Vì họ mang tâm niệm yếm thế, Đức Phật dạy họ không làm gì, gọi là vô tác, để đừng đụng chạm tới vua chúa, đừng bị tù tội. Họ không làm bất cứ việc gì, vì thấy mọi cố gắng đều vô ích, đều là Không. Sự nghiệp của họ đã mất hết và để diệt lòng tham dục đến tận cùng, nên phải vô nguyện. Sống chỉ biết ngày nay và cũng không có ý niệm xây dựng, để tạo một nếp sống bình ổn trong xã hội phức tạp.
Ngoài ra, dưới lăng kính của người tu Bát Nhã, mọi vật trên cuộc đời đều không có thực thể, do nhân duyên hòa hợp mà thành, từ điên đảo vọng tưởng mà sanh. Không hề có pháp cố định, tất cả pháp biến đổi không ngừng để tạo thành thế thăng bằng tồn tại mọi vật trong vũ trụ.
Bồ tát hành đạo tiếp cận chân lý, hội nhập chân lý, làm mọi việc chỉ nhằm mục tiêu giúp người phát tâm Bồ đề, xa rời sự chấp trước. Theo kiến giải của Bồ tát, mọi việc làm ở thế gian cuối cùng sẽ hoàn Không. Nếu nghĩ nó tồn tại, sẽ sanh tâm cố chấp kiêu mạn.
Các pháp đều Không, nên tâm hành giả không chướng ngại, không còn điên đảo vọng tưởng, dù đó là cứu cánh Niết bàn. Mọi việc thành tựu không được ôm ấp trong lòng, dù là việc thiện. Phật dạy pháp (chỉ cho việc tốt) còn bỏ, huống chi là phi pháp. An trú pháp Không, phiền não không còn dấy loạn, tất cả công đức lành đều hồi hướng Phật đạo để tâm hoàn toàn giải thoát.
Tất cả pháp Không nói trên không phải là tòa Như Lai, mà là pháp tòa của A la hán, của Bồ tát. Tuy bình ổn, nhưng chưa đủ tư cách để giảng
Pháp Hoa. Phải ngồi tòa Như Lai, tức thấy được tánh của sự vật mà kinh lăng Nghiêm diễn tả bằng câu “Tánh Sắc chơn Không, tánh Không chơn Sắc, thanh tịnh bản nhiên châu biến Pháp giới”. Nghĩa là nhìn vật qua hiện tượng là sắc chất, nhưng ngồi tòa Như Lai thấy tánh của vật là Không. Vì trong vật đã tiềm tàng cái Không tồn tại và ngược lại trong cái chơn Không chưa xuất hiện vật ra ngoài cho chúng ta thấy bằng mắt, cũng đã tiềm ẩn phần sắc hay vật. Thí dụ năm ngày trước hoa chưa nở, ta nói không có hoa, nhưng Phật nói có; như vậy ta bằng lòng chăng. Cũng vậy, mọi người đang đau khổ, Ngài nói chúng ta là Phật, thì ta chấp nhận được chăng. Đến khi hoa nở, Phật lại bảo không có hoa, thế thì chúng ta nghĩ sao. Dưới mắt quan sát của người có trí tuệ, tánh sắc là chơn không và tánh không là chơn sắc. Ở bản thể, vật hoàn toàn thanh tịnh, tùy tâm thế nào thì vật theo đó hiện. Ngài Long Thọ gọi là giả danh. Hoa không có thật. Do suy nghĩ, hiểu biết, hay nói cách khác do Thức biến, ta đặt tên cho nó là hoa.
Tuy nhiên, điều đặc biệt là pháp Không của Pháp Hoa hoàn toàn khác với Không của Bát Nhã, vì đằng sau pháp Không này là diệu hữu
bất khả tư nghì. Chính Phật Thích Ca thể hiện sâu sắc trọn vẹn sự chứng đắc pháp Không diệu hữu, Ngài mới trường tồn mãi với thế gian. Tuy Ngài vào Niết bàn hơn hai mươi lăm thế kỷ, giáo pháp của Ngài vẫn hội nhập sâu sắc vào cuộc sống của nhân loại.
Riêng chúng đương cơ được Phật dẫn vào thế giới Không Diệu hữu, vượt tâm thức của con người, chuẩn bị tư cách chiêm ngưỡng tháp Đa Bảo, nghe Đức Phật Đa Bảo phát ra lời nói chứng tín “Thiện tai, thiện tai, Thích Ca Mâu Ni, chỗ Ngài nói đó là pháp chân thật”. Phật đưa chúng hội từ thế giới con người phàm phu vào cảnh giới mầu nhiệm của chư Phật, được nói đến trong phẩm kế tiếp.
13. Phẩm 11 Hiện Bảo Tháp
PHẨM 11
HIỆN BẢO THÁP
I . LƯỢC VĂN KINH
Trước Đức Phật Thích Ca, một tháp bằng bảy báu cao mười hai cây số, từ dưới đất nổi lên rồi đứng giữa hư không. Trong tháp vang ra tiếng khen ngợi kinh Pháp Hoa. Bồ tát Đại Nhạo Thuyết thấy đại chúng kinh ngạc, liền hỏi Phật nhân duyên gì mà tháp báu xuất hiện và lại có tiếng khen như thế. Ngài đáp: “Toàn thân Như Lai đang ngự trong tháp báu này. Vào thời quá khứ cách nay thật lâu xa, có Đức Phật Đa Bảo ở nước Bảo Tịnh đã phát lời thệ nguyện rằng nếu Ngài thành Phật, sau khi diệt độ, bất cứ chỗ nào nói kinh Pháp Hoa, Ngài sẽ khiến cho tháp báu hiện ra khen ngợi để chứng minh. Và toàn thân Phật trong tháp sẽ nói: “Hay thay, hay thay,
Thích Ca Mâu Ni, điều Ngài nói đó là pháp chân thật”.
Bồ tát Đại Nhạo Thuyết xin Phật cho đại chúng được thấy thân của Phật Đa Bảo. Ngài đáp: “Theo nguyện của Phật Đa Bảo, Phật nào muốn chỉ cho tứ chúng thấy thân của Ngài đang ở trong tháp báu, Phật ấy phải tập hợp các phân thân đang thuyết pháp trong mười phương”. Lúc ấy, Phật Thích Ca phóng một luồng hào quang từ lông trắng giữa hai chân mày, khiến cho chúng hội thấy rõ hằng sa thế giới ở phương Đông.
Nhận được ánh sáng ấy, chư Phật mười phương bảo các Bồ tát: “Chúng ta phải sang thế giới Ta bà, chỗ ở của Đức Thích Ca, để cúng dường tháp báu của Đa Bảo Như Lai”. Chư Phật ấy đều là phân thân của Đức Thích Ca. Ngay lúc ấy, Ta bà biến thành Tịnh độ.
Các Đức Phật phân thân qua đến Ta bà, lên ngồi trên tòa sư tử dưới gốc cây báu. Để có chỗ cho các Phật phân thân tập hợp, Đức Thích Ca dời trời người đi nơi khác và biến thêm bốn trăm muôn ức na do tha nước thanh tịnh. Khi phân thân Phật mười phương về đủ, các Ngài sai thị giả qua Ta bà cúng dường hoa báu, hỏi thăm
sức khỏe Đức Thích Ca và thỉnh Ngài mở tháp báu.
Đức Thích Ca liền đứng dậy trụ trong hư không, lấy ngón tay mặt mở tháp. Chúng hội đều thấy Đa Bảo Như Lai ngồi trên tòa sư tử trong tháp báu, toàn thân không rã, như người nhập Định và cũng nghe Đa Bảo Như Lai nói: “Hay thay, hay thay, Phật Thích Ca nói pháp thật vi diệu. Ta đến đây để nghe kinh này”.
Sau đó, Đức Đa Bảo chia nửa tòa sư tử trong tháp báu cho Đức Thích Ca, Ngài liền vào tháp ngồi. Nhìn thấy hai Đức Như Lai trong tháp báu, đại chúng thầm nguyện: “Đức Phật ngồi cao quá, cúi xin Ngài dùng thần thông cho chúng con được gần Ngài”.
Đức Thích Ca bèn dùng thần thông tiếp đại chúng lên hư không và nói lớn rằng: “Nay chính đã đến lúc cho những ai muốn nói kinh ở cõi Ta bà. Như Lai sẽ vào Niết bàn, muốn đem phú chúc kinh này”.
Tiếp theo, Ngài nói bài kệ, chỉ cho đại chúng thấy rõ sau khi Phật diệt độ, việc đọc tụng, biên chép, giảng nói, nghe hiểu, tìm nghĩa lý sâu xa trong kinh, tôn trọng, thực hành kinh
Pháp Hoa là những điều khó làm nhất; khó hơn cả việc để quả đất trên ngón chân rồi bay lên đến Trời Phạm Thiên, hoặc khó hơn người gánh cỏ khô vào lửa không bị cháy, v.v… Vì thế, ai làm được, chư Phật rất hoan hỷ, người đó là mắt sáng của trời người, xứng đáng cho trời người cúng dường.
II - GIẢI THÍCH
Với thiện căn thuần thục và một quá trình tu học dài lâu, hàng Thánh chúng từng bước theo Phật vào thế giới siêu thực, an lành. Và được Phật trao cho hành trang nhà Như Lai, áo Như Lai và tòa Như Lai, thân tâm các ngài thoạt nhiên thanh tịnh, thấy được tháp Đa Bảo hiện ra.
Đến đây, đã chuyển sang pháp hội thứ hai là hội Không trung thuyết pháp, di chuyển chúng hội từ thế giới quan hạn hẹp của sắc thân sang thế giới quan bao la của siêu thức. Từ con người chỉ sinh hoạt với sự hiểu biết của Thức uẩn, hành giả hạ thủ công phu tu tập Thiền định. Đạt tới trạng thái diệt tận định, các lỗi lầm đã hết, không còn phiền não, mới có khả năng tham dự pháp hội thứ hai. Đó là pháp hội của những
người có đầy đủ thần lực thu ngắn sáu mươi tiểu kiếp bằng khoảng một bữa ăn, một pháp hội mà hành giả bước vào bằng con người tâm linh sống với trực giác, không phải từ con người vật chất bước vào thế giới ảo tưởng.
Chúng phàm phu chỉ sống với quyền lợi thực tế, không thể nào theo chân Phật tham dự pháp hội thứ hai, giống như năm ngàn Tỳ kheo tăng thượng mạn đã bỏ đi khi nghe Phật nói phẩm Phương Tiện.
Thâm nhập pháp hội thứ hai, hành giả đã nâng được tầm vóc, tâm từ bi của hành giả mở rộng hoàn toàn. Ví như đang đứng ở địa vị của đấng tạo hóa nhìn xuống thương xót cho những con người nhỏ bé đầy nghiệp chướng. Ở trên cuộc đời không còn gì chướng ngại, tất cả đều tùy thuận theo ý muốn của hành giả.
Ngoài ra, an trụ được pháp Không, hành giả thành tựu tất cả việc, nhưng không bị vướng mắc việc gì. Có bao nhiêu công đức, hành giả hồi hướng Phật đạo, chan hòa cho tâm người từ đời này sang đời khác. Pháp Không là trạng thái tâm chứng, không phải trạng thái vật lý. Làm việc đến mức tan biến con người mình vào vũ trụ
bao la, tan biến vào lòng người, chắc chắn người đó phải hiện hữu và sinh hoạt ở một dạng khác.
Trụ pháp Không hay trụ đại Thiền định, không bị thân vật chất chi phối, tất nhiên hành giả cũng phải có một thế giới quan khác với thế giới chúng ta đang sống. Trang nghiêm thân tâm như vậy, hành giả nhìn vật không giống kẻ đầy đủ ngũ dục thấy, vì đã vượt ra ngoài sanh tử luân hồi mà quan sát ngược lại sanh tử luân hồi. Thân tâm của hành giả hoàn toàn tự tại và hoàn cảnh không còn chướng ngại đạt tới Bất nhị pháp môn. Đối với hành giả, hai mặt của cuộc đời, bỉ ngạn thử ngạn, hay thế giới hiện tượng và thế giới siêu thực thông thành một cõi.
Lúc ấy, đột nhiên tháp Đa Bảo hiện ra cao mười hai cây số, rộng sáu cây số, không thể nghĩ bàn. Ý này được kinh Thủ Lăng Nghiêm diễn tả bằng câu: “Tánh sắc chơn không, tánh không chơn sắc, thanh tịnh bản nhiên, châu biến Pháp giới” (Đã giải thích trong phẩm 10). Chỉ có thể dùng mắt huệ, hay mượn Như Lai huệ mới thấy tháp Đa Bảo và Phật Đa Bảo hiện ra trong Chơn không.
Ở thế giới sắc chất hạn hẹp, không thể nào có tháp Đa Bảo. Tháp Đa Bảo và Phật Đa Bảo đều hiện hữu trong thế giới hoàn toàn thanh tịnh, được tinh luyện thành bảy báu. Thế giới bảy báu này rất thật, không phải trừu tượng. Nó hình thành từ sự giác ngộ của Đức Phật mà kinh Lăng Nghiêm gọi là “Không sanh đại giác trung”. Nghĩa là Đức Phật bằng trí tuệ giác ngộ, khám phá được nguyên lý, theo đó vũ trụ và con người đều sanh ra từ chơn không. Thế giới hiện tượng nằm trong Không và từ Không hiện Có. Đức Phật truyền tâm cho Thánh chúng thấy được thế giới Không này rất đa dạng và đó mới là Pháp Hoa chân thật. Hàng La hán thâm nhập thế giới Không, nên tin được những điều Phật dạy.
Tri kiến Phật đem dạy cho chúng ta được tạm ví như sự hiểu biết của nhà khoa học thấy được trong lòng đất chứa nhiều của báu; nếu biết khai thác, đem lại lợi ích giàu có. Tất nhiên phải ở trình độ tương đối nào mới có thể hiểu được và tin được những gì mà nhà khoa học khám phá. Từ thế giới Ta bà nhơ uế lồi lõm, Phật chuyển nó thành thế giới thất bảo, tương tự như nhà bác học biến chế than đá thành thực phẩm vậy.
Hội đủ điều kiện tất yếu nói trên, mới đủ tư cách nghe pháp chân thật mầu nhiệm của Phật Thích Ca và Phật Đa Bảo nói với nhau trong hội Không trung thuyết pháp. Trái lại, mang thân ngũ ấm tràn đầy phiền não tham chấp mà kiến giải hiện tượng Bảo tháp, cho là một hiện tượng không tưởng, hoặc Phật hóa tâm mình, hay có tính cách giả dụ. Đó là những kiến giải hoàn toàn sai lầm, kiến giải của những con người chưa vào nhà Như Lai, chưa mặc áo Như Lai và chưa ngồi tòa Như Lai.
Phật Đa Bảo đã thành Phật, ở trong cảnh giới Phật và có thần thông diệu dụng như chư Phật. Một ngày nào đó, chúng ta thành Phật, cũng sẽ có đủ pháp tự tại bất tư nghì như Đức Đa Bảo. Nhưng còn là phàm phu đầy nghiệp lực, thì không thể nào quy tháp Đa Bảo về tâm ô trược này.
Đức Phật Đa Bảo nhập diệt từ lâu và có nguyện hiện ra để mọi người tin nhận. Nếu chưa đủ trình độ để nhìn thấy tháp Đa Bảo thật, thì tùy theo sự tu chứng của mỗi người mà có tháp Đa Bảo khác nhau. Theo ngài Nhật Liên, tu hành trong một hoàn cảnh cực kỳ khó khăn của đời ngũ trược ác thế, mỗi lần có một thiện tri
thức đến giúp đỡ, hoặc tùy hỷ, hay thâm nhập được pháp, là hành giả đã thấy tháp Đa Bảo hiện ra. Vì thực sự mang thân phận phàm phu còn dầy đặc phiền não, thì không thể nào thấy tháp Đa Bảo.
Riêng đối với tôi, những điều chưa hiểu, chưa chứng nghiệm, thì tự nhận mình không biết, không hiểu. Không nên phủ nhận, nhất là phủ nhận một điều do Phật nói ra. Khi tôi thuyết pháp, đại chúng nghe và tin nhận được, nghĩa là vô hình trung, tôi thuyết pháp có tháp Đa Bảo xuất hiện làm chứng tín. Tuy nhiên, muốn đạt kết quả này, tôi phải có một quá trình bốn mươi năm tu học. Bốn mươi năm tu học thay cho tháp Đa Bảo vô hình, để chứng minh điều tôi nói đúng và có giá trị.
Khi tháp Đa Bảo hiện ra, ngài Đại Nhạo Thuyết Bồ tát đại diện chúng hội bạch Phật muốn thấy Phật Đa Bảo. Đức Phật liền phóng quang tập trung phân thân của Ngài trong mười phương về để mở tháp. Lần phóng quang này khác lần đầu trong phẩm Tựa, Phật phóng quang cho chúng hội thấy chư Phật, Bồ tát đang hành đạo trong mười phương để chúng hội phát tâm. Lần này chuyển Ta bà thành Tịnh độ, tám
phương dung chứa phân thân Phật cũng chuyển thành Tịnh độ…
Nhân dịp tháp Đa Bảo xuất hiện, Phật Thích Ca giới thiệu cho chúng ta phân thân của Ngài trong khắp mười phương. Từ trước, chúng ta vẫn tưởng ở Ta bà chỉ có một Phật Thích Ca. Nhưng nay Phật cho biết Ngài phải tập trung phân thân để tháp Đa Bảo hiện ra. Điều này gợi ý rằng muốn thành Phật phải có nhiều thân hay thiên bá ức hóa thân thuyết pháp mười phương. Nếu chỉ có một thân là Bích chi Phật hay Độc giác Phật.
Phật tại thế, thiên ma ngoại đạo không nhiễu hại Ngài được. Người thương Phật theo làm đệ tử và cả người chống phá cũng trở thành đệ tử. Phật Thích Ca có vô số đệ tử, nên phải có vô số phân thân khác nhau, thì mới vừa lòng được từng người. Vì vậy, Ngài được tôn danh là bậc Điều Ngự Trượng Phu.
Phật biết rõ căn tánh hành nghiệp của chúng sanh, giáo hóa tất cả không chướng ngại, thể hiện rõ rệt phân thân Phật giáo hóa thích ứng cho từng loại hình, ngay cả thích ứng với từng cá nhân một, từng hoàn cảnh một. Và cho
đến ngày nay, tầm giáo hóa của Phật vẫn còn ảnh hưởng mạnh mẽ khắp mọi nơi. Dù chúng ta ở đâu cũng là Phật tử, là đệ tử của Phật Thích Ca, chứng tỏ sâu sắc rằng phân thân Phật còn hiện hữu tồn tại trên thế gian này. Nơi nào có đạo Phật, nơi đó có Phật Thích Ca phân thân thuyết pháp giáo hóa.
Phật phân thân giáo hóa mười phương tùy theo nhân duyên, tùy theo cơ cảm của đối tượng, nên giáo pháp này mất tính chất thuần nhất, trở thành pháp phương tiện. Pháp thuần nhất hay chân lý chỉ có một, thể hiện bằng sự lặng thinh giữa Thích Ca Như Lai và Đa Bảo Như Lai.
Tuy phân thân Phật trải ra khắp mười phương, mà Ngài tập trung các phân thân này trong chớp mắt. Có nghĩa là mỗi người đều thấy Phật là cha mình, của riêng mình, nhưng Phật vẫn là Phật, không vướng bận một chúng sanh nào. Nói cách khác, Phật xuất hiện vào lòng mọi người và tùy thuận với họ, được tiêu biểu bằng Liên Hoa. Ngài tùy thuận nhưng không bị người chi phối làm mất bản vị giải thoát của Như Lai, tiêu biểu cho phần Diệu Pháp.
Đức Phật Thích Ca thành tựu sự kết hợp giữa Diệu Pháp và Liên Hoa, hay giữa bản thể và sanh diệt, thể hiện hành giả Pháp Hoa kiểu mẫu ở Ta bà. Ngài là Pháp sư thuyết Pháp Hoa bằng cả ngôn ngữ, tâm hồn và cuộc sống thánh thiện siêu tuyệt.
Muốn đạt đến thành quả này, trong kinh ghi rõ hành giả cần hội đủ những điều kiện hết sức cao. Thứ nhất phải có tháp Đa Bảo xuất hiện. Tháp Đa Bảo hay đó là kết quả của nhân địa tu hành Bồ tát đạo mà Đức Thích Ca Như Lai tích lũy nhiều đời. Trong kinh tiêu biểu bằng hình ảnh tháp Đa Bảo có vô số phòng ốc tốt đẹp. Điều thứ hai quan trọng hơn nữa là hành giả phải có phân thân và tập trung được phân thân.
Khi phân thân Phật tập hợp, Phật dời trời người đi chỗ khác, mà họ không hề hay biết. Sự kiện trời người không hay biết mình bị dời chỗ, thường được kiến giải bằng thí dụ con kiến ở trên trái bưởi không hề biết nó bị di chuyển khi chúng ta mang trái bưởi đặt nơi khác.
Tháp Đa Bảo trụ ở hư không đồng với pháp mà chúng Tăng đang an trú pháp Không. Thần lực của Phật tạo cho chúng hội một thân kỳ diệu
để du hóa trong thế giới Phật. Thoạt nhiên, tất cả đều Không, chỉ có Bảo tháp hiện ra. Đạt đến cái Không này, hành giả mới có Diệu hữu của Pháp Hoa.
Trước đó, Phật cởi chuỗi anh lạc mặc áo vải thô, cầm bình bát đi khất thực mỗi ngày; cho nên chúng hội tưởng lầm Phật cũng chỉ có một thân phàm giống như họ. Đến pháp hội thứ hai, Phật mới hiển thần lực cho mọi người thấy thân thứ hai của Ngài, một Báo thân viên mãn diệu dụng. Và Phật dẫn họ vào thế giới thuần tịnh không có ba đường ác và cả trời người cũng không đến được. Ở pháp hội thứ hai, những tâm hồn đau khổ là tính chất để tạo nên thế giới Ta bà đau khổ không còn, thì Ta bà tự mất và chuyển thành Tịnh độ. Ngài Trí Giả thấy được Báo thân thuyết pháp, nói rằng pháp hội thứ hai chưa tan.
Sự hiển bày thần lực của Phật cùng với sự khẳng định rằng mọi người đều là Phật, là điều vượt ngoài sự suy tư, hiểu biết của phàm phu; cho nên Phật Đa Bảo phải hiện lên làm chứng tín. Vì vậy từ phẩm 10 trở về trước được xem là phương tiện, chuẩn bị đưa chúng hội vào thế giới Pháp Hoa. Và đến phẩm Hiện Bảo tháp mới nói Pháp Hoa chân thật. Chúng sanh đời trược ác, nghiệp
dầy phước mỏng không tin Đức Thích Ca thành đạo ở cõi Ta bà, huống chi những hiện tượng thiên nhiên như Bảo tháp hiện ra, hay Phật phóng quang tập trung phân thân trong mười phương, hoặc mọi người có điều kiện để thành Phật. Những điều này đều khó tin, khó chấp nhận; vì chúng ta chưa thấy, chưa đủ trình độ. Đừng nghĩ rằng những việc ấy không có. Mọi người có trình độ khác nhau, thế giới quan cũng theo đó mà đổi thay. Người có trình độ cao tất nhiên sẽ thấy và tin được những điều cao. Người kém chỉ thấy sự vật ngay tầm mắt của họ. Ví như có người suốt đời chưa ra khỏi thôn ấp mình sống, nghe kể lại sự văn minh tiến bộ của nước khác, thì họ cũng không tin được.
Đức Thích Ca xác nhận trong phẩm Phương Tiện rằng những thần bí của Ngài và Đức Đa Bảo, chỉ có chư Phật mới hiểu nguồn gốc tận cùng của các pháp và sử dụng trọn vẹn các thần bí này. Hàng Bồ tát trở xuống nhiều như lúa mè cũng chỉ hiểu được một phần nhỏ.
Tháp Đa Bảo hay kho báu xuất hiện, vấn đề quan trọng là mở kho và sử dụng của báu trong đó. Ai mở được và sử dụng được tháp báu này. Trong Ta bà duy nhất có Thích Ca Như Lai đủ khả
năng mở kho tàng của chư Phật và sử dụng được tất cả công đức tích lũy của chư Phật. Đến phẩm này, chúng ta mới thấy tư cách siêu việt của Đức Thích Ca. Ngài mở kho bí mật của ba đời mười phương chư Phật và lấy của báu chia đều cho Thanh văn, Bồ tát. Người tu nhiều hưởng nhiều, tu ít hưởng ít. Ai cũng được chút pháp phần để sống an vui.
Tháp Đa Bảo mở ra và Thích Ca Như Lai vào ngồi chung tòa với Đa Bảo Như Lai. Hình ảnh một Phật quá khứ và một Phật hiện tại cùng ngồi chung trong tháp báu. Hay đó là sự kết hợp giữa người chết và người sống để chứng minh rằng Pháp Hoa được hình thành từ sự tổng hợp trí tuệ của Phật Đa Bảo quá khứ xa xưa với trí tuệ hiện thực mười phương của Phật Thích Ca.
Theo ngài Từ Ân, hai Phật ngồi chung nói lên tư tưởng Cổ kim bình đẳng bất nhị. Phật xưa, Phật nay và mãi về sau, ba đời các Đức Phật đều bình đẳng, đều có đầy đủ mười hiệu như nhau. Tuy nhiên, cần hiểu rằng Phật xác nhận sự bình đẳng trên chân lý. Nghĩa là thành Phật thì giữa Phật với Phật mới ngang nhau, không phải bình đẳng trên thực tế; vì thực tế thuộc về sai biệt giới, làm sao bình đẳng được.
Trên chân lý, Phật dạy rằng chúng ta có khả năng thành Phật, nhưng thực tế chúng ta chưa là Phật. Dù có cho bình đẳng với Phật, chúng ta cũng không thể nào lên ngồi chung với Phật Đa Bảo. Vì tháp Đa Bảo chẳng bao giờ mở ra cho những thân phận phàm phu nghiệp chướng bước vào. Đó là chưa nói đến người tội lỗi sâu nặng không thể nào thấy được tháp, huống chi là mở tháp và sống trong tháp.
Pháp của Phật Thích Ca và Đa Bảo nói với nhau trong yên lặng, hành giả không thể biết được. Sau đó, nghe Phật Thích Ca thuật lại rằng tất cả cái khó của thế gian mà ma, Phạm, Sa môn làm được thì không khó. Pháp của Phật nói cho Phật Đa Bảo nghe được mới là điều khó.
Pháp khó nghe, khó hiểu, khó nhận, khó tin này là sự thật mà Đức Đa Bảo đã chứng nghiệm rằng thành tựu chúng sanh là thành tựu Pháp thân, kiến tạo Phật độ.
Phật xác định ta không thể thành Phật bằng một thân nào khác, ngoài thân ngũ ấm chúng sanh và ta chỉ thành Phật ngay trên nhân gian, vì đây là môi trường thích hợp nhất cho việc thành tựu quả vị Như Lai. Tất cả hàm linh
khác không thể thành Phật được, vì không có ngũ ấm thân. Riêng loài người mang thân ngũ ấm, nhưng không biết cách sử dụng, để tạo muôn ngàn tội lỗi. Dưới mắt của người trình độ thấp, thì thân này nguy hiểm. Tuy nhiên, biết sử dụng đúng pháp, thân người sẽ trở thành dụng cụ tốt nhất cho việc chứng đắc quả vị Vô thượng Bồ đề.
Trong mọi thứ hiện hữu ở nhân gian, sự tồn tại của con người là quý giá nhất. Từ trước đến nay, đối với người tham đắm thân vật chất và chạy theo dục vọng do thân đòi hỏi, Phật phải dạy thân người nhơ uế, vô thường, không quý. Nhưng đối với người không còn bị sắc thân chi phối, có đời sống tâm linh thanh tịnh, Phật mới dạy thân người là quý, vì sự cấu hợp của thân người hết sức đặc biệt tinh vi mà các loài khác không có. Thân người ví như một nhà máy nguyên tử, cho ăn một số lượng thực phẩm và sẽ thải ra những cặn bã phân, nước tiểu, mồ hôi, v.v… Đó là nhà máy thân người thải ra phóng xạ và cung cấp cho ta trí khôn và tình cảm thật quý giá, đó là những yếu tố cần thiết giúp chúng ta thành Phật. Trong khi các loài sinh vật khác cũng cung cấp cho chúng lượng thực phẩm, nhưng chúng chỉ thải ra cặn bã. Các loài khác sanh diệt theo bản
năng tự nhiên mà thôi, không có tình cảm cao thượng và trí khôn như loài người.
Phật nhìn thấy loài người không biết sử dụng điều kiện thành Phật, mà để thành chúng sanh đau khổ. Phật Thích Ca cũng từ thân ngũ ấm, nhưng không qua màn lọc tham lam của chúng sanh. Ngài an trú từ bi, nhẫn nhục và thâm nhập Thiền định, nên biết được sự diễn biến trong vũ trụ từ quá khứ đến tận vị lai, trở thành Thầy của trời người. Phật nhờ nương thân ngũ uẩn tu tập thành tựu Pháp thân. Ngài muốn chỉ cho mọi người thấy Pháp thân khó thấy, khó hiểu, nên Phật Đa Bảo mới hiện lên làm chứng tín.
Hành giả chưa thành tựu ba pháp ấn là nhà Như Lai, áo Như Lai, tòa Như Lai, nên tháp Đa Bảo không thể hiện ra. Tuy nhiên, trên bước đường tu, chợt một phút giây nào, hành giả nghe được mùi hương qua tâm thức khi an trú pháp Không. Khi ly được trần cấu, không còn đau khổ và hưởng được niềm vui vô tận của cõi trời, hành giả đã gián tiếp tham dự pháp hội. Từ đó, hành giả cảm nhận được hiện tượng Bảo tháp không diễn ra trong thế gian, nhưng linh hoạt trong tiềm thức. Một cận vệ của Thiên hoàng là A Phật Phòng
ra đảo giết ngài Nhật Liên, nhưng ông đã cảm nhận được điều này, nên liền buông dao xin làm đệ tử khi được ngài khai ngộ bằng câu “Tháp Đa Bảo là ông và ông là tháp Đa Bảo. Bỏ ông, ta không có tháp Đa Bảo”.
Chúng ta mang thân phàm phu muốn thấy tháp Đa Bảo phải tập trung tư tưởng, nghĩa là an trú pháp Không và thâm nhập cảnh giới Thiền định để phát sanh Như Lai huệ và dùng Như Lai huệ quan sát Pháp giới. Đây là việc khó làm, nên Phật dạy ở thời mạt pháp, ai muốn trì được kinh Pháp Hoa, phải phát đại nguyện trước Đức Thích Ca và Phật Đa Bảo.
Trong phẩm này, Phật đưa ra chín điều dễ và sáu điều khó làm. Giả sử có người đem núi Tu Di ném qua phương xa không khó, hoặc nói tám mươi bốn ngàn pháp môn sai biệt làm cho vô số chúng sanh chứng quả A la hán cũng chưa khó. Sau khi Như Lai diệt độ, vì người nói kinh Pháp Hoa này mới khó. Nói cho một người nghe hiểu và thực hành pháp này khó. Vì thực sự nghe được pháp mầu, điều trước tiên, phải xa rời cấu nhiễm, thân tỏa mùi hương, không còn buồn phiền và sau đó luôn an trú thế giới Phật.
Giả sử gặp kiếp thiêu, hỏa tai, thủy tai, đao binh tai, lửa tự nhiên đốt cháy tới Trời Tứ Thiên vương, thủy tai tới Trời Dạ ma Thiên vương, binh tai tàn phá tới Trời Sắc Cứu cánh. Nói chung, thế giới bị tàn phá thành năng lượng, sụp đổ hoàn toàn, có một người mang cỏ khô ngang qua không bị cháy thì cũng không khó. Sau khi Phật diệt độ, người trì kinh này vì một người mà nói mới là khó. Cỏ tiêu biểu cho chúng sanh liên hệ với ta. Cõng một người tham vọng dễ bị thiêu đốt mà Phật nói không khó. Tuyên nói được pháp chân thật này mới khó, nên phải phát nguyện trước Như Lai.
Sáu điều khó làm được Phật nêu lên là cái khó của việc trì kinh Pháp Hoa ở thế gian. Sáu điều khó làm so với chín điều dễ gợi cho chúng ta suy nghĩ kinh Pháp Hoa là gì và trì kinh Pháp Hoa như thế nào mà khó quá vậy. Trên bước đường tu, tôi cảm nhận sâu sắc sự khó khăn vô vàn của Đức Phật nêu ra. Thật vậy, tự tôi thanh tịnh không khó, nhưng làm cho người thanh tịnh, hết phiền não không đơn giản. Tự tôi phát triển tri thức, thâm nhập cảnh giới Phật không khó, nhưng dẫn người cùng vào sống trong thế giới tri thức như mình, là cả vấn đề khó thực hiện. Hàng
A la hán tự đoạn sạch phiền não không khó, nhưng giúp cho tha nhân cùng vào Niết bàn thành La hán như các ngài, quả thật là khó.
Ngày nay, chúng ta sống trong thời đại văn minh khoa học, thường chủ trương làm cho mọi người được hạnh phúc. Tuy nhiên, trên thực tế, việc phát triển một nước cho sung túc hạnh phúc đã khó; huống chi thịnh vượng hóa toàn thể quốc gia trên địa cầu này. Ở đây chỉ mới đề cập đến phần phát triển vật chất đã không thực hiện nổi; nói gì đến phát huy vật chất và tâm linh như Đức Thích Ca chuyển Ta bà thành Tịnh độ.
Hành giả Pháp Hoa đời sau muốn đủ tư cách thọ trì kinh Pháp Hoa, nghĩa là thừa kế sự nghiệp của Đức Như Lai, chẳng những phải thành tựu bằng như Phật Thích Ca, còn đòi hỏi chúng ta phải vượt trội hơn cả Ngài. Điều khó khăn này ắt hẳn không đủ ngôn từ để diễn tả.
Trì kinh Pháp Hoa thực sự quá khó khăn, vì kinh Pháp Hoa là sự kết hợp giữa thể và dụng của các pháp. Do đó, duy trì Pháp Hoa tồn tại phải là người kết hợp được thế giới hiện thực và thế giới của bản thể. Hai thế giới này có thể được họ chuyển đổi qua lại một cách tự tại. Ở Ta bà, có Đức Thích
Ca là người tiêu biểu thể hiện trọn vẹn công việc kết hợp này. Ngài đã trụ Niết bàn hơn hai mươi lăm thế kỷ, mà vẫn giáo hóa chúng ta an lành trên nhân gian.
Trên bước đường tiến đến Vô thượng Chánh đẳng giác, Bồ tát là nhân và Phật là quả. Hành giả phát nguyện tu phần nhân hạnh của Bồ tát để lợi ích ở trần gian, vẫn không bị trần gian làm nhiễm ô. Và đạt đến phần quả đức, dù hành giả ở thế gian, hay vào Niết bàn cũng mang lợi ích cho trời người trong mười phương. Giống như quả đức của Phật Thích Ca vẫn còn liên hệ đến sinh hoạt thế gian của chúng ta ngày nay qua sự thông suốt giữa tâm đại bi của Phật và chúng ta.
Thực hiện sự kết hợp toàn vẹn hai phần nhân hạnh và quả đức, hành giả mới là vị lai Phật nhận lãnh sự chúc lụy trước Phật Đa Bảo và Phật Thích Ca. Nói cách khác, hành giả trì kinh Pháp Hoa phải có tư cách vị lai Phật, là người có khả năng tổng hợp tri thức của Phật quá khứ Đa Bảo và Phật Thích Ca hiện tại để phát sanh ra tư tưởng chỉ đạo, đáp ứng lợi lạc cho mọi người.
Phật phú chúc cho người thể hiện ý nghĩa như vậy. Riêng chúng ta chưa đầy đủ nhân hạnh của Phổ Hiền, dù chúng ta chỉ tạm trì thôi, thiết nghĩ Phật cũng rất hoan hỷ với phần nhân hạnh nhỏ bé của chúng ta. Vì hơn ai hết, Ngài thấu rõ khả năng của chúng ta quá yếu so với công việc quá lớn lao mà Ngài giao phó.
Đối trước sự khó khăn muôn vàn của việc thọ trì kinh Pháp Hoa, Phật kêu gọi Bồ tát hãy phát nguyện. Bồ tát phát nguyện thọ trì kinh Pháp Hoa trước hai Đức Như Lai là Bồ tát tâm. Các ngài đã vào nhà Như Lai, mặc áo Như Lai, ngồi tòa Như Lai, đã thấy tháp Đa Bảo, nên phát nguyện trực tiếp và nay hiện hữu để tuyên pháp mầu là điều đương nhiên. Điển hình như ngài Nhật Liên đã phát nguyện từ thời Đức Thích Ca. Ngày nay sanh lại, ngài làm được tất cả việc mà người thường không làm được. Pháp Hoa của ngài lìa văn tự và thể hiện qua cuộc sống một cách trọn vẹn. Tuy đã vào Niết bàn hơn bảy trăm năm, những điều mà ngài dạy vẫn tác động một cách mãnh liệt và tốt đẹp cho cộng đồng nhân loại.
Đối với hành giả Pháp Hoa ngày nay, chưa vào được cảnh giới chư Phật, nhưng chúng ta
nương vào hiện tượng mầu nhiệm này, bước theo chân các ngài, thoát khỏi cảnh ô trược, để xây dựng một thế giới an lạc cho chính mình và cho một số người chung quanh. Từ đó, cảm nhận được thiện ác, uế tịnh đều do chúng ta tạo ra. Ví dụ thức ăn là vật tịnh trước khi ăn, nhưng sau khi ăn thì trở thành uế. Tuy vậy, người văn minh vẫn biến chế được vật uế thành hữu dụng.
Quan Thế Âm Bồ tát diễn tả một phần về thật tướng pháp trong Tâm kinh khi ngài quan sát các hiện tượng trong vũ trụ, thấy tất cả đều do nghiệp lực hay nguyện lực mà chuyển đổi. Thiện ác cũng vậy, biến đổi không cùng, tùy theo nghiệp của chúng sanh. Tuy cùng một vật, nhưng người văn minh biết sử dụng sẽ tạo nên tiện nghi. Người kém hơn sẽ biến chế thành vật thô sơ hơn và đối với người có trình độ thấp hơn nữa, sẽ trở thành vật chướng ngại. Thí dụ nếu không phải là người văn minh biết kết hợp xi măng và cát, tìm quặng mỏ làm sắt, v.v… sẽ không có các tòa nhà cao tầng. Nếu cũng những vật này ở trong tay người lạc hậu, chẳng những là vật vô dụng mà còn chướng ngại cho họ.
Chư Phật và Bồ tát thấy được thật tướng các pháp, sử dụng được toàn vẹn các hiện tượng trong
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
