Luật Ma Ha Tăng Kỳ - Tập 4

Quyển Thứ Ba Mươi Hai: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Mười. Túi Chứa Nước

Thế rồi, y sĩ liền suy nghĩ: "Các Sa-môn này thông minh trí tuệ nếu họ thấy ta chữa bệnh thì sẽ học lóm, rồi không cần ta nữa". Đoạn ông ta bảo các Tỳ-kheo đi hết, rồi ông định làm điều phi pháp, thì vị Tỳ-kheo này sinh nghi, liền gọi các Tỳ-kheo:

- Các Trưởng lão hãy đến, vị y sĩ này muốn làm điều phi pháp.

Các Tỳ-kheo nghe thế liền đi vào. Y sĩ khi ấy hoảng sợ bèn bỏ dao mà chạy. Các Tỳ-kheo liền đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi vị Tỳ-kheo ấy đến. Khi thầy đến rồi, Phật hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn!

- Này Tỳ-kheo! Vì sao ông để cho y sĩ dùng dao chữa trị chỗ hệ trọng? Từ nay về sau, Ta không cho phép dùng dao chữa trị chỗ hệ trọng. Chỗ hệ trọng là nơi cách xung quanh hậu môn bốn lóng tay. Nếu bị bệnh ung thư, sảy càng thì Ta cho phép nhai gạo tiểu mạch trộn với phân gà đắp lên trên mụt để cho nung mủ, rồi nhờ bạn cùng Hòa Thượng, A-xà-lê chích lể ra. Nếu các nơi khác bị bệnh ung thư, sảy càng cần dùng dao chữa trị thì được phép dùng. Nếu ai dùng dao chữa trị chỗ hệ trọng thì phạm tội Thâu-lan-giá.

Đó gọi là dùng dao trị bệnh.

TÚI CHỨA NƯỚC.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, có một Tỳ-kheo bệnh đau đầu bèn hỏi y sĩ:

- Này lão trượng! Ông có thể rót nước chữa bệnh cho tôi được không?

Quyển Thứ Ba Mươi Hai: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Mười. Phép Cạo Tóc

- Có thể được.

Thế rồi, ông suy nghĩ: "Các Sa-môn Thích tử này thông minh, trí tuệ, nếu thấy ta rưới nước chữa bệnh thì về sau sẽ không gọi ta nữa". Cho đến ông bỏ túi đựng nước mà chạy. Các Tỳ-kheo đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. (488c) Thế rồi, Phật khiển trách:

- Vì sao ông dùng túi rót nước trị bệnh? Từ nay về sau, Ta không cho phép dùng túi chứa nước. Túi gồm có các loại: túi da bò, túi da trâu, túi da dê. Tất cả các loại túi da như thế đều không được dùng để chứa nước. Nếu y sĩ nói: "Bệnh này cần dầu để tẩm", thì nên lấy gỗ khoét đựng dầu vào dùng vải quấn lại đem đặt trong nhà tắm, ngồi lên trên, miệng ngậm mía. Hoặc dùng vải bông xếp lại rồi tẩm dầu vào, đặt trên một vật gì để chừa lỗ trống cho dầu nhỏ xuống chỗ bị đau thì không có tội. Nếu dùng túi da đựng nước thì phạm tội Thâu-lan-giá.

Đó gọi là túi chứa nước.

PHÉP CẠO TÓC.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy có một khách buôn ở ấp Đại Lâm thuộc một nước ở phương Nam lùa đàn trâu 8 con đến nước Câu Đa ở phương Bắc. Lại có một khách buôn khác cùng ông ta thả trâu ăn chung trong chằm. Lúc ấy, người Ly-xa bắt rồng ăn thịt, bắt được một Long nữ. Hôm ấy, Long nữ thọ Bố-tát, không có tâm sát hại nên cứ để mặc người kia xỏ mũi dắt đi. Người khách buôn thấy hình dung Long nữ đoan chính khởi lòng từ, bèn hỏi đồng tử Ly-xa:

- Ông dắt con rồng này đi đâu, định làm gì đấy?

- Tôi định giết để ăn thịt.

- Đừng giết, tôi sẽ đưa ông một con trâu đổi lấy con rồng này để thả đi.

Thế nhưng đồng tử Ly-xa không chịu, cuối cùng người kia chịu đổi 8 con trâu, Ly-xa mới nói:

- Con rồng này thịt rất ngon, nay vì ông mà tôi phải thả nó.

Đoạn, y nhận lấy 8 con trâu, thả Long nữ đi. Bỗng chốc, khách buôn suy nghĩ: "Kẻ này là người ác, e rằng y sẽ đuổi theo Long nữ để bắt lại". Nghĩ thế, ông đi theo người ấy đến bên ao. Bấy giờ, Long nữ biến thành người, nói với khách buôn:

- Ngài đã cứu mạng tôi, tôi muốn báo ân, ngài hãy xuống long cung, tôi sẽ đền ân ngài.

- Không thể được! Loài rồng của các ngươi tâm tính hung bạo, giận dữ bất thường, biết đâu lại giết hại ta!

- Không có chuyện đó! Kẻ kia cột tôi, tôi dư sức giết y nhưng vì tôi thọ Bố-tát nên không có tâm giết hại, huống gì nay ngài đã cho tôi mạng sống mà tôi lại hại ngài sao? Nếu ngài không đi thì hãy dừng lại đây chốc lát để tôi vào trước trong cung tấu trình.

Thế rồi, Long nữ đi vào cung. Lúc ấy, trông thấy hai con rồng bị cột tại một chỗ trước long môn, người khách buôn liền hỏi chúng:

- Các ngươi vì việc gì mà bị trói?

- Long nữ này trong nửa tháng thọ chay lạt ba ngày, anh em chúng tôi giữ gìn nó không cẩn thận khiến nó bị đồng tử Ly-xa bắt được, vì thế mà chúng tôi bị trói. Mong ngài từ mẫn hãy nói giúp để họ thả chúng tôi. Ở long cung có loại thức ăn, ăn vào đến lúc chết mới tiêu hóa, có loại

ăn vào 20 năm sau mới tiêu hóa, có loại 7 năm mới tiêu hóa và có loại thức ăn của cõi Diêm-phù-đề. Nếu Long nữ hỏi ngài muốn ăn loại thức ăn nào thì nên đòi thức ăn của loài người cõi Diêm-phù-đề.

(489a) Long nữ vào tấu trình xong, bèn gọi khách buôn vào ngồi trên giường nệm châu báu, rồi thưa:

- Nay ngài muốn ăn thức ăn gì? Muốn ăn một lần đến lúc chết mới tiêu hóa...?

- Muốn ăn thức ăn của loài người ở cõi Diêm-phù-đề.

Long nữ dọn lên các thức ẩm thực. Khách buôn liền hỏi Long nữ:

- Hai con rồng kia vì sao mà bị trói?

- Ngài chỉ nên ăn thôi, chứ hỏi làm gì?

- Không phải vậy, tôi muốn biết điều đó!

Ông cứ hỏi mãi, Long nữ đành phải nói:

- Kẻ này có lỗi, tôi muốn giết hắn.

- Ngươi đừng giết.

- Không thể được! Phải giết đi thôi.

- Ngươi thả hắn ra thì ta mới ăn.

- Không thể thả ngay được mà phải phạt hắn bằng cách đày lên cõi người sáu tháng.

Thế là Long nữ phạt hắn lên nhân gian sáu tháng. Khách buôn thấy Long cung có nhiều bảo vật được dùng để trang hoàng cung điện, liền hỏi long nữ:

- Ngươi đã được những thứ trang nghiêm quí báu như vậy, còn thọ Bố-tát làm chi nữa?

- Cái kiếp rồng của tôi có 5 sự khổ, đó là: Lúc sinh ra hiện thân rồng; lúc ngủ hiện thân rồng; lúc hành dâm hiện thân rồng; lúc giận dữ hiện thân rồng; lúc chết hiện

thân rồng. Trong một ngày trải qua ba lần da thịt bị dính vào cát nóng thiêu thân.

- Thế thì ngươi muốn cầu điều chi?

- Tôi muốn cầu được sinh làm người. Vì sao vậy? Vì trong loài súc sinh đau khổ, không có chánh pháp.

- Ta đã được thân người, vậy nên cầu điều gì?

- Xuất gia rất khó được (vậy nên cầu xuất gia).

- Nên theo ai xuất gia?

- Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri hiện nay đang ở tại thành Xá-vệ, những kẻ chưa độ thì Ngài cứu độ, những kẻ chưa giải thoát thì Ngài làm cho giải thoát, ông nên đến đó xuất gia.

- Ta muốn trở về.

Long nữ liền cho ông 8 bánh vàng rồi bảo:

- Đây là vàng của rồng đủ cho cha mẹ, bà con ông dùng suốt đời không hết. Giờ ông hãy nhắm mắt lại.

Thế rồi, Long nữ dùng sức thần biến đưa ông trở lại cố quốc. Người bạn đồng hành của ông trước đây đã đến báo tin cho gia đình ông biết là ông đã xuống Long cung. Do thế, cha mẹ ông tưởng con mình đã chết cho nên quyến thuộc tôn thân tụ họp nhau một chỗ khóc lóc tiếc thương. Lúc ấy, người chăn trâu và những người đốn củi thấy ông trở về, liền vội vàng đến báo tin cho gia đình ông:

- Mỗ giáp đã trở về rồi.

Người nhà nghe thế vô cùng hân hoan, liền ra đón tiếp đưa ông về nhà. Khi về nhà rồi, gia đình mở hội ăn mừng việc ông được sống lại. Thế rồi, ông lấy 8 bánh vàng tặng cho cha mẹ, nói:

- Đây là vàng của rồng, cắt rồi liền nguyên lại, dùng suốt đời cũng không hết, xin cha mẹ cho phép con xuất gia.

Nhưng cha mẹ không cho. Ông liền đi đến tinh xá Kỳ Hoàn, Tỳ-kheo bèn độ cho xuất gia. Cha mẹ sau đó đi đến cửa tinh xá hỏi các Tỳ-kheo:

- Các vị có biết mỗ giáp đâu không?

Tất cả đều đáp:

- Không thấy, không nghe.

Nhưng có một Tỳ-kheo nói:

- (489b) Ông chỉ cần đứng nơi cửa này, nếu có thì trong chốc lát y sẽ ra vào!

Nghe lời chỉ dẫn, người ấy đứng đợi một lát liền thấy con mình đi ra, bèn chê trách:

- Sa-môn Thích tử nói dối, thấy mà nói không thấy, nghe mà nói không nghe.

Người con khuyên cha mẹ:

- Đừng làm những việc không lợi ích. Con xuất gia ở đây ai cũng đều biết cả.

Thế rồi, cha mẹ đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, ngồi sang một bên. Phật liền thuyết pháp dạy bảo khiến họ được lợi ích hoan hỷ, đắc pháp nhãn thanh tịnh. Đoạn, họ nói với con:

- Chúng ta đều là những người được sống lại. Nay con xuất gia được lợi ích rất lớn.

Các Tỳ-kheo nghe những lời chê trách của họ vừa rồi đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi

Tỳ-kheo đã độ người xuất gia đến. Khi thầy đến rồi, Phật hỏi:

- Này Tỳ-kheo! Ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn!

- Vì sao ông không bạch với chúng mà độ người xuất gia? Từ nay về sau, Ta không cho phép không bạch với chúng Tăng mà độ người xuất gia. Cần phải bạch khi cho xuất gia và khi cạo đầu. Bạch nghĩa là bạch với tất cả chúng Tăng, ít nhất là bạch với 8 Thượng tọa. Và Thượng tọa nên bảo làm cho đúng pháp. Nếu bạch cạo đầu mà không bạch xuất gia thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Nếu cả hai đều có bạch thì không có tội. Nếu không bạch xuất gia cũng không bạch cạo đầu thì phạm hai tội Việt-tỳ-ni. Nếu ra ngoài cương giới độ người thì không có tội. Đó gọi là cạo đầu.

Lại nữa, khi Phật an trú tại tinh xá Trúc-viên Ca-lan-đà, thành Vương Xá, Đức Như Lai độ người ở mọi nơi, nào là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, quốc vương, trưởng giả, ngoại đạo, Sa-môn, Bà-la-môn. Bấy giờ, Phật nói với các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, các ông cũng nên độ người xuất gia, thọ Cụ-túc.

Thế rồi, các Tỳ-kheo cũng bắt chước Đức Như Lai gọi "Thiện lai" khi độ người xuất gia nhưng râu tóc vẫn còn nguyên vẹn. Phật liền bảo các Tỳ-kheo:

- Đâu có phải tất cả đều được kim khẩu vô úy như Như Lai, (hễ khi gọi Thiện lai thì) râu tóc tự rụng. Từ nay về sau, phải cạo tóc.

Quyển Thứ Ba Mươi Hai: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Mười. Dụng Cụ Cạo Tóc

Thế rồi, khi cạo tóc, các Tỳ-kheo cạo tóc mà không cạo râu, hoặc cạo râu mà không cạo tóc. Các Tỳ-kheo đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy:

- Phải cạo tất cả, khi cạo, trước nên cạo râu, sau cạo tóc. Nếu người được cạo khó tính thì cạo tóc trước không có tội. Đối với người mới xuất gia không nên nói với họ rằng xuất gia sướng mà nên bảo rằng xuất gia khổ, nào là: ăn ngày một bữa, ở mỗi chỗ một đêm, ngủ một giấc, ăn ít, uống ít, ngủ ít, thức nhiều. Này lão trượng! Ông có làm được không? Nếu họ đáp: "Được", thì mới cạo tóc. Nếu đã là Tỳ-kheo thì cạo tóc trước, cạo râu sau không có tội.

Đó gọi là cạo tóc.

DỤNG CỤ CẠO TÓC.

Khi Phật du hành nước Câu-tát-la đến thôn Bà-la-môn, (489c) lúc ấy có hai cha con ông già mang dụng cụ theo xin xuất gia, cho đến Phật dạy:

- Vì sao người cạo tóc mang dụng cụ theo mà ông độ họ xuất gia? Từ nay về sau, Ta không cho phép độ người mang dụng cụ xuất gia. Nếu người cạo tóc mang dụng cụ theo muốn xin xuất gia thì nên bảo: "Ông hãy bỏ dụng cụ cạo tóc rồi tôi mới cho xuất gia. Sau khi xuất gia rồi nếu cần thì mượn của kẻ khác mà dùng". Ngoài thợ cạo, thì thợ rèn, thợ mộc, thợ kim hoàn, thợ da, thợ dệt và các thợ chuyên môn khác cũng thế, đều không cho phép độ họ xuất gia khi mang dụng cụ theo. Nếu ai độ trong trường hợp như vậy thì phạm tội Việt-tỳ-ni.

Đó gọi là dụng cụ làm việc.

Quyển Thứ Ba Mươi Hai: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Mười. Phá Tăng. Tăng Hòa Hợp

PHÁ TĂNG.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy Tôn giả Ưu-ba-ly đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên, bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Thế Tôn nói phá Tăng, thế nào là phá Tăng?

- Này Ưu-ba-ly! Như đại đức Tỳ-kheo như pháp như luật khéo hiểu nghĩa lý sâu xa thì Tỳ-kheo ấy xứng đáng được lễ bái tôn kính tùy thuận nghe theo lời dạy. Nếu có Tỳ-kheo nào cho rằng những lời nói của Tỳ-kheo ấy là phi pháp, không tùy thuận thì đó là sự xích mích giữa chúng Tăng, chứ không phải phá Tăng, cho đến khi nào Tăng trong một trú xứ cùng tụng giới, cùng Yết-ma (thì không phải phá Tăng). Ta đã chế định rằng nếu trong một cương giới, một trú xứ mà Tăng Bố-tát, Tự tứ, làm Yết-ma riêng thì đó gọi là phá Tăng.

- Bạch Thế Tôn! Phá Tăng phạm tội như thế nào?

- Bị tội đọa vào địa ngục một kiếp.

Đó gọi là phá Tăng.

TĂNG HÒA HỢP.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy Tôn giả Ưu-ba-ly bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Thế Tôn nói về Tăng hòa hợp, vậy thế nào gọi là Tăng hòa hợp?

- Ta đã chế định rằng nếu một đại đức Tỳ-kheo sống như pháp, như luật, khéo hiểu nghĩa lý sâu xa, thì Tỳ-kheo ấy đáng được lễ bái, tôn kính. Các Tỳ-kheo tùy thuận chấp hành các qui định, cùng sống trong một trú

Quyển Thứ Ba Mươi Hai: Nói Rõ Phẩm Tạp Tụng Thứ Mười. Năm trăm Tỳ-Kheo Kết Tập Pháp Tạng

xứ cùng Bố-tát, tự tứ và thực hiện pháp Yết-ma, đó gọi là Tăng hòa hợp.

Lại nữa, Tôn giả Ưu-ba-ly đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên, rồi bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn! Tăng hòa hợp có những công đức gì?

- Này Ưu-ba-ly! Được quả báo lành trong một kiếp.

Đó gọi là Tăng hòa hợp.

NĂM TRĂM TỈ-KHEO KẾT TẬP PHÁP TẠNG.

Khi Phật an trú tại thành Vương Xá, lúc ấy, vua A-xà-thế con bà Vi-đề-hi có mối oán thù với người Tỳ-xá-ly như trong Kinh Đại Bát Nê-hoàn đã nói rõ, cho đến việc Đức Thế Tôn xả thọ mạng bên tháp Phóng Cung Trượng, tại Tỳ-xá-ly. Thế rồi, Ngài hướng đến thành Câu-thi-na, bên dòng sông Hi Liên Thiền, sinh quán của lực sĩ, trong rừng Kiên cố (490a) bát Nê-hoàn dưới cây Song thọ. Khi sắp hỏa thiêu nơi tháp Thiên Quan thì chư Thiên làm cho lửa không cháy để chờ Tôn giả Đại Ca-diếp. Lúc ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp đang ngồi thiền trong hang Tân-bát-la trên núi Kỳ Xà Quật, liền suy nghĩ: "Thế Tôn đã xả thọ mạng, không biết muốn nhập Niết-bàn tại nơi nào? hiện giờ ở đâu? có ít bệnh, ít phiền não và sống an lạc không?". Suy nghĩ thế rồi, liền nhập định, dùng thiên nhãn quan sát tất cả thế giới thì thấy Thế Tôn đang ở thành Câu-thi-na, bên sông Hi liên, sinh quán của lực sĩ trong rừng Kiên cố, giữa hai cây Song thọ, sắp được hỏa thiêu tại tháp Thiên Quan, (cho đến) lửa không cháy. Thấy thế, Tôn giả buồn thảm không vui, lại suy nghĩ: "Ngay lúc xá lợi của Thế Tôn chưa phân tán, ta nên đến đảnh lễ". Đoạn, Tôn giả lại nghĩ: "Giờ đây ta

đến để viếng thân tối hậu của Thế Tôn thì không nên dùng thần túc để đến mà nên đi bộ đến". Nghĩ thế, Tôn giả nói với các Tỳ-kheo:

- Này các trưởng lão! Đức Thế Tôn đã Bát Nê-hoàn, ai nấy đều mang theo y bát cùng đến Câu-thi-na-kiệt lễ viếng Thế Tôn.

Các Tỳ-kheo nghe thế, đều đáp:

- Lành thay!

Lúc ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp cùng với các Tỳ-kheo đi đến Câu-thi-na-kiệt. Trên đường đi, họ băng qua một thôn xóm. Trong thôn này có một Tỳ-kheo già đang sống. Tôn giả Đại Ca-diếp liền bảo Tỳ-kheo già:

- Thầy hãy đem theo y bát đến đây, để chúng ta cùng đến thành Câu-thi-na-kiệt lễ viếng Thế Tôn.

- Trưởng lão Đại Ca-diếp! Đợi ăn bữa trước, bữa sau xong rồi chúng ta hãy đi.

- Không nên chờ ăn xong.

Tỳ-kheo già nài nỉ đến ba lần, Đại Ca-diếp đều nói:

- Không nên chờ.

Khi ấy, Tỳ-kheo già nổi giận, nói:

- Sa-môn có việc gì mà gấp gáp, vội vàng như thế, giống như quạ chết không đáng giá một đồng tiền. Hãy đợi trong chốc lát ăn rồi mới đi.

Tôn giả Đại Ca-diếp lại nói:

- Hãy để đồ ăn đó đã. Đức Thế Tôn nay đã Nê-hoàn, chúng ta phải đến gấp cho kịp lúc chưa hỏa thiêu.

Tỳ-kheo già nghe tin Phật đã Ban Nê-hoàn, liền nói với Tôn giả Đại Ca-diếp:

- Nay ta vĩnh viễn được giải thoát. Vì sao thế? Vì vị A-la-hán ấy lúc còn sống thường nói: "Việc ấy nên làm, việc kia không nên làm". Nay đã Nê-hoàn việc gì nên làm hay không nên làm ta đều được tự do tùy ý.

Khi nghe lời nói ấy, Đại Ca-diếp sầu thảm không vui, liền gảy ngón tay phải, lửa phóng ra, đồng thời chân phải mím chặt trên đất. Tỳ-kheo già thấy thế hoảng sợ, bỏ chạy. Thế rồi, Đại Ca-diếp đi đến chỗ Phật. Thế Tôn liền (490b) đưa hai chân từ trong kim quan ra ngoài. Khi Tôn giả Đại Ca-diếp thấy được chân Phật, liền trật vai áo bên phải, cúi đầu đảnh lễ, rồi đọc kệ:

Chân Như Lai đầy đặn,

Hiện bánh xe ngàn căm.

Ngón dài nhọn mềm mại,

Hình mạng lưới cấu thành.

Vì thế hôm nay con

Đảnh lễ chân tối thắng.

Chân mềm mại tối thắng,

Từng du hành thế gian.

Đại bi cứu chúng sinh,

Từ nay không gặp nữa.

Vì thế hôm nay con

Đảnh lễ chân Như Lai.

Như Lai cứu độ con,

Đạt Ứng chân giải thoát.

Nay con nhìn lần cuối,

Vĩnh viễn không gặp nữa.

Đã đoạn mọi nghi hoặc,

Bậc Ly dục Tối thượng.

Làm lợi ích mọi loài

Tất cả đều hoan hỷ.

Vì thế hôm nay con

Đảnh lễ chân Tối thắng.

Đức hạnh Phật như vậy,

Khéo đáp mọi nghi ngờ.

Ngày hôm nay đã qua

Ánh từ quang vĩnh diệt.

Vì thế hôm nay con,

Đảnh lễ chân Tối thắng.

Con chứng bốn chân lý,

Nói công đức của Phật.

Đọc kệ lễ kính xong,

Hai chân liền thu vào.

Bấy giờ, các Tỳ-kheo bàn bạc: "Ai nên châm lửa thiêu đây?" Khi ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp nói:

- Tôi là trưởng tử của Thế Tôn, nên để tôi châm lửa thiêu.

Thế là đại chúng đồng thanh nói: "Tốt lắm", liền hỏa thiêu. Khi hỏa thiêu xong, Ca-diếp nhớ lại lời nói của vị Tỳ-kheo già ở trong thôn, cho đến: "Muốn làm thì làm, không muốn làm thì thôi", Tôn giả liền nói với các Tỳ-kheo:

- Này các trưởng lão! Vấn đề xá lợi của Thế Tôn không phải là việc của chúng ta mà quốc vương, trưởng giả, Bà-la-môn, cư sĩ, những người cầu phước tự họ sẽ lo việc cúng dường. Việc của chúng ta trước hết là phải kết tập Pháp tạng chớ để pháp Phật sớm diệt.

Mọi người bàn:

- Chúng ta nên kết tập Pháp tạng chỗ nào?

Lúc ấy, có người bàn: "Nên đến Xá-vệ"; có người nói: "Nên đến Sa-kỳ"; có người nói: "Nên đến Chiêm-bà"; có người nói: "Nên đến Tỳ-xá-ly"; có người lại nói: "Nên đến Ca-duy-la-vệ".

Bấy giờ, Đại Ca-diếp liền đề nghị:

- Nên đến thành Vương Xá kết tập Pháp tạng. Vì sao thế? Vì Đức Thế Tôn đã di chúc rằng (490c): Vua A-xà-thế con bà Vi-đề-hi ở thành Vương Xá là bậc có tín căn đệ nhất trong hàng Ưu-bà-tắc của các Thanh Văn. Vả lại, vị vua ấy có 500 chiếc giường nằm để cung cấp, nên đến chỗ vị ấy.

Nghe thế, tất cả đều đáp:

- Vâng.

Đức Thế Tôn trước kia có dặn Tôn giả A-na-luật rằng: "Khi Như Lai ban Nê-hoàn ông nên giữ gìn xá lợi đừng để chư Thiên đem đi. Bởi vì trong thời quá khứ Đức Như Lai ban Nê-hoàn, chư Thiên đem xá lợi đi, khiến người đời không thể đến đó chiêm bái được, nên mất công đức. Chư Thiên có thể đến nhân gian cúng dường, nhưng người đời không thể đến chỗ ho, ngoại trừ người có thần túc; vì thế phải giữ gìn cẩn thận".

Bấy giờ, thị giả A-nan vì bận việc cúng dường nên không đến được. Đại Ca-diếp cùng với 1000 Tỳ-kheo đi đến thành Vương Xá, tới trong hang núi Sát-đế, trải giường nệm, trang trí tòa của Thế Tôn. Ở phía trước, bên trái tòa Thế Tôn đặt tòa của Tôn giả Xá-lợi-phất, ở bên phải đặt tòa của Tôn giả Đại-mục-kiền-liên, kế đến đặt tòa của Đại Ca-diếp, cứ như vậy lần lượt theo thứ tự bài

trí giường nệm rồi chuẩn bị những nhu yếu cần thiết trong bốn tháng. Vì mục đích kết tập Pháp tạng cho nên cắt đứt các ngoại duyên. Khi đại chúng tập hợp xong, trong số đó có người đạt được Tam minh, Lục thông giới đức tự tại. Trong những người này, có người trực tiếp thọ giáo với Thế Tôn, đọc thuộc một bộ Luật; có người theo chúng Thanh-văn đọc thuộc một bộ Luật; có người thọ giáo trực tiếp với Thế Tôn đọc thuộc hai bộ Luật; có người theo chúng Thanh-văn đọc thuộc hai bộ Luật. Thế rồi, đại chúng cùng bàn bạc:

- Ở trong này nên chọn những vị đạt được Tam minh, Lục thông, có giới đức tự tại, từng thọ giáo trực tiếp với Thế Tôn tụng thuộc hai bộ Luật, từng theo chúng Thanh-văn tụng thuộc hai bộ Luật.

Khi chọn lựa xong, đếm lại thì thấy thiếu hai người mới đủ số 500, đại chúng bàn tiếp:

- Nên chọn đủ 500 người.

Thế rồi, Trưởng lão A-na-luật đi đến bổ sung thêm nhưng vẫn thiếu một người. Khi ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp làm Thượng tọa thứ nhất, Thượng tọa thứ hai tên Na Đầu Lô, Thượng tọa thứ ba tên Ưu-ba-na-đầu-lô. Lúc ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp tự lên ngồi tòa của mình, để trống tòa của Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-liên và A-nan. Thế rồi, các Tỳ-kheo lần lượt ngồi theo thứ tự.

Bấy giờ, Tôn giả Đại Ca-diếp bảo Trưởng lão Lê-bà-đề đệ tử đồng hành của Tôn giả Mục-liên:

- Ông hãy lên cõi trời Ba mươi ba gọi Tỳ-kheo Tủy-đề-na đến, nói rằng: "Đức Thế Tôn đã ban Nê-hoàn, Tỳ-kheo Tăng đang tập họp định kết tập Pháp tạng".

Thầy liền vâng lệnh, đi đến cõi trời Ba mươi ba, bạch:

- Thưa trưởng lão! Đức Thế Tôn đã Ban Nê-hoàn, Tỳ-kheo Tăng đang tập họp định kết tập Pháp tạng nên sai tôi đến gọi trưởng lão.

Vị Tỳ-kheo này nghe xong sầu thảm, không vui, bèn hỏi:

- Đức Thế Tôn đã Ban Nê-hoàn rồi sao?

- (491a) Thưa vâng.

- Nếu Đức Thế Tôn còn ở cõi Diêm-phù-đề thì tôi sẽ đến, nay Thế Tôn đã Ban Nê-hoàn thì con mắt của thế gian đã hoại diệt.

Thầy nói xong, dùng thần túc bay lên hư không, nhập Hỏa quang tam muội tự thiêu thân. Vị sứ giả thấy vậy trở về, vào giữa Tăng thuật lại đầy đủ sự việc trên, cho đến đoạn: Nhập Hỏa quang tam muội. Thế rồi, Tăng lại sai thầy lên cung Thi-lợi-sa-sí, cõi trời Ba mươi ba gọi Kiều-phạm-ba-đề; lần lượt đến Trưởng lão Thiện-kiến ở Hương-sơn; Trưởng lão Phả-đầu-tẩy-na ở Du-hí-sơn; Trưởng lão Bạt-khư-lê ở Chiêm-ba-sơn; rồi đến Trưởng lão Uất-đa-la ở Tịnh-sơn; đệ tử của Tôn giả Mục-liên tên Đại-quang ở Quang-sơn; đệ tử của Tôn giả Xá-lợi-phất tên Ma-tẩu-lô ở Mạn-đà-sơn; Tôn giả La-đổ ở Ma-la-sơn. Các vị ấy, khi nghe gọi đều Ban Nê-hoàn. Đồng thời Tăng sai sứ giả đến Thiên cung Tỳ Sa-môn gọi Tu-mật-đa. Sứ giả đến nơi thưa:

- Thưa trưởng lão! Đức Thế Tôn đã Ban Nê-hoàn, Tỳ-kheo đang tập họp định kết tập Pháp tạng, cho tôi đến gọi trưởng lão.

Vị Tỳ-kheo ấy nghe xong sầu thảm, không vui, nói:

- Đức Thế Tôn đã ban Nê-hoàn rồi sao?

- Thưa vâng!

- Nếu Thế Tôn còn ở cõi Diêm-phù-đề thì tôi sẽ đến, nay Thế Tôn đã ban Nê-hoàn tức là con mắt của thế gian đã diệt mất.

Nói xong, thầy dùng thần túc bay lên hư không, nhập Hỏa quang tam muội, tự thiêu thân, nhập vào Niết-bàn. Bấy giờ, sứ giả liền trở về vào giữa Tăng thuật lại đầy đủ sự việc trên cho chư Tăng nghe. Đại Ca-diếp liền nói:

- Này các trưởng lão! Hãy thôi, đừng gọi những người khác nữa. Những ai nghe gọi đều tự nhập Niết-bàn, nếu cứ gọi tiếp thì họ sẽ nhập Niết-bàn hết, như thế thì phước điền của cõi đời này sẽ thành ra trống không.

Có một Tỳ-kheo nói:

- Thưa các trưởng lão! Tôn giả A-nan là thị giả của Phật, từng thân cận thọ giáo. Hơn nữa Đức Thế Tôn từng phú chúc rằng A-nan có ba việc đặc biệt, nên gọi thầy đến.

Đại Ca-diếp nói:

- Không phải vậy! Nếu như người còn đang học này vào trong chúng Vô học có giới đức tự tại thì cũng như con chó ghẻ vào giữa bầy sư tử.

Lúc này Tôn giả A-nan sắp xếp việc cúng dường vừa xong, đi đến một thôn, rồi thầm nhủ: "Hôm nay ta nghỉ lại đây, ngày mai sẽ đến thành Xá-vệ". Thế rồi, có một vị trời đến nói với A-nan:

- Đại Ca-diếp nói rằng Tôn giả là con chó ghẻ.

A-nan bèn suy nghĩ: "Đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn, chính lúc này ta cần người để nương tựa, vì sao lại ví ta như con chó ghẻ?".

Nghĩ thế nên lòng không vui, rồi thầy lại nghĩ: "Tôn giả Đại Ca-diếp này biết quá rõ dòng dõi tên tuổi của ta, vì cho rằng ta chưa đoạn trừ hết kiết sử nên mới nói như vậy".

Bấy giờ, Tôn giả (491b) A-nan càng siêng năng gấp bội đi kinh hành không biếng nhác, mong hết sạch hữu lậu nên hành đạo cực khổ. Hơn nữa, vì Thế Tôn Nê-hoàn khiến thầy mang nỗi buồn da diết trong lòng, đồng thời những gì trước đây đã nghe và thu nhận thì chưa thấu triệt, nên lại nghĩ ngợi: "Đức Thế Tôn đã phú chúc rằng đối với giáo pháp này tâm ta không phóng dật sẽ dứt sạch hữu lậu, vậy thì phải cực khổ quá làm gì!". Thế nhưng tâm thầy vẫn không xả định, nghiêng mình định nằm xuống, đầu chưa chấm gối thì sạch hết hữu lậu, đạt được Tam minh Lục thông có sức lực tự tại. Thầy liền dùng thần túc nương theo hư không mà đi, đến ngoài cửa hang Sát đế, đọc kệ rằng:

Đa văn và biện tài,

Là thị giả Thế Tôn.

A-nan con Cù Đàm

Giờ đang đứng ngoài cửa.

Thế nhưng, đại chúng vẫn chưa mở cửa cho thầy, nên thầy lại đọc kệ tiếp:

Đa văn khéo biện tài,

Là thị giả Thế Tôn.

Đã bỏ gánh kiết sử,

Con Cù Đàm ngoài này.

Bấy giờ, Đại Ca-diếp liền đọc kệ:

Ông nói mình đã chứng,

Đã bỏ gánh phiền não.

Con Cù Đàm chưa vào,

Vào đi con Cù Đàm!

A-nan vào xong, đảnh lễ tòa của Thế Tôn, rồi tuần tự đảnh lễ các Thượng tọa, đoạn, đến ngồi tòa của mình. Khi ấy, Đại Ca-diếp nói với A-nan:

- Tôi không tự cao cũng không khinh ông, chỉ vì ông cầu đạo không tiến bộ, muốn cho ông tinh cần diệt hết các hữu lậu cho nên mới nói lời ấy.

- Tôi cũng biết! Chỉ vì tôi chưa hết kiết sử, muốn cho tôi tinh cần diệt hết các hữu lậu (nên Tôn giả mới nói như vậy).

Lúc ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp liền hỏi chúng Tăng đang ngồi:

- Giờ đây nên kết tập tạng nào trước?

- Nên kết tập tạng Pháp (Kinh) trước.

- Nên cử ai kết tập?

- Nên cử Trưởng lão A-nan.

A-nan liền nói:

- Không nên làm như vậy vì còn có nhiều Trưởng lão Tỳ-kheo khác.

Đại chúng lại nói:

- Tuy có nhiều Trưởng lão Tỳ-kheo khác nhưng Đức Thế Tôn đã phú chúc rằng thầy là người đa văn bậc nhất, do đó thầy nên kết tập.

- Nếu các Trưởng lão đề cử tôi kết tập thì điều gì như pháp nên hoan hỷ, điều gì không như pháp nên ngăn cản, điều gì không tương ưng cũng nên ngăn cản chứ đừng vì tôn trọng tôi mà không ngăn cản. Nói chung, điều gì đúng nghĩa, điều gì không đúng nghĩa đều xin chỉ giáo.

- Trưởng lão A-nan! Thầy chỉ cần kết tập Pháp tạng, điều gì như pháp thì Tăng tùy hỉ, điều gì phi pháp (491c) thì đến lúc đó sẽ biết.

Lúc ấy, Tôn giả A-nan bèn suy nghĩ: "Bây giờ ta phải kết tập Pháp tạng như thế nào đây?" Suy nghĩ thế rồi, thầy liền đọc lời Kinh:

"Tôi nghe như vầy, một thời Phật ở tại Uất Tỳ La, bên dòng sông Ni Liên, nơi Bồ-đề Mạn-đà-la". Khi Tôn giả A-nan vừa nói lời ấy thì 500 vị A-la-hán có đức hạnh tự tại liền bay lên hư không đồng thanh khen ngợi:

- Chúng con đã được tận mắt thấy Thế Tôn, giờ đây lại được nghe lời dạy.

Rồi cùng niệm: "Nam mô Phật", đoạn trở lại chỗ ngồi.

Bây giờ, A-nan liền đọc kệ sau đây:

-Siêng tu tập thiền định,

Thấy các pháp sinh diệt.

Biết pháp từ duyên khởi,

Lìa si, diệt phiền não.

Siêng tu tập thiền định,

Thấy các pháp sinh diệt.

Biết pháp từ duyên khởi,

Chứng các pháp diệt tận.

Siêng tu tập thiền định,

Thấy các pháp sinh diệt.

Biết pháp từ duyên khởi,

Nhiếp phục bọn ma quân.

Siêng tu tập thiền định,

Thấy các pháp sinh diệt.

Biết pháp từ duyên khởi

Ánh dương xua bóng đêm.

Tôn giả A-nan đọc tất cả Pháp tạng như vậy. Những câu văn dài kết tập thành Trường A Hàm. Những câu văn trung bình kết tập thành Trung A Hàm. Những câu văn linh tinh kết tập thành Tạp A Hàm, chẳng hạn như căn tạp, lực tạp, giáp tạp, đạo tạp, đại loại như thế gọi là tạp. Từ một tăng lên hai, tăng lên ba cho đến tăng lên 100, tùy theo số loại tương tự nhau kết tập thành Tăng Nhất A Hàm. Tạp tạng bao gồm Bích Chi Phật, A-la-hán, tự thuyết, bản hạnh, nhân duyên, các kệ tụng, đại loại như vậy gọi là Tạp tạng.

Khi ấy, Trưởng lão A-nan liền đọc kệ:

- Đây chính là tám vạn Pháp tạng,

Các pháp này được nghe từ Phật.

Đây chính là tám vạn Pháp tạng,

Các pháp này nghe từ người khác.

Các pháp này tôi giữ vẹn toàn,

Chính Phật dạy đường đến Niết-bàn.

Đó gọi là kết tập Pháp tạng.

Tiếp đến, đại chúng hỏi:

- Ai có thể kết tập Luật tạng?

Có người nói:

- Trưởng lão Ưu-ba-ly.

Ưu-ba-ly liền lên tiếng:

- Không thể như vậy vì còn có những Trưởng lão Tỳ-kheo khác.

Có người lại nói:

- Tuy có những Trưởng lão Tỳ-kheo khác nhưng Đức Thế Tôn đã phú chúc rằng Trưởng lão thành tựu 14 pháp, trừ (492a) Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri ra thì Trưởng lão là người trì Luật bậc nhất.

Ưu-ba-ly nói:

- Thưa các trưởng lão! Nếu bảo tôi kết tập Luật tạng thì điều gì như pháp hãy tùy hỷ, điều gì không như pháp hãy ngăn cản; nếu điều gì không tương ưng thì nên ngăn cản chứ đừng vì tôn trọng tôi (mà bỏ qua); đồng thời điều nào đúng nghĩa, trái nghĩa cũng đều xin chỉ giáo.

Thế rồi, tất cả đều nói:

- Trưởng lão Ưu-ba-ly chỉ lo việc kết tập, điều gì như pháp thì chúng tôi tùy hỷ, điều gì phi pháp thì lúc đó sẽ biết.

Tôn giả Ưu-ba-ly suy nghĩ: "Hôm nay ta kết tập Luật tạng như thế nào đây? Đối với 5 pháp thanh tịnh mà như pháp, như Luật thì tùy hỷ, còn không như pháp như Luật thì nên bỏ ra ngoài. 5 pháp thanh tịnh:

1- Hạn chế tịnh.

2- Phương pháp tịnh.

3- Giới hạnh tịnh.

4- Trưởng lão tịnh.

5- Phong tục tịnh.

1- Hạn chế tịnh: Tại trú xứ của các Tỳ-kheo đặt ra các hạn chế rằng điều gì tương ưng với bốn giáo lý cơ bản thì dùng, không tương ưng thì bỏ. Đó gọi là hạn chế tịnh.

2- Phương pháp tịnh: Đối với những luật pháp của quốc gia, điều gì tương ưng với bốn giáo lý cơ bản thì dùng, không tương ưng thì bỏ. Đó gọi là phương pháp tịnh.

3- Giới hạnh tịnh: Khi ta thấy Tỳ-kheo mỗ giáp trì giới làm việc đó mà tương ưng với bốn giáo lý cơ bản thì dùng, nếu không tương ưng thì bỏ. Đó gọi là giới hạnh tịnh.

4- Trưởng lão tịnh: Nếu ta thấy Trưởng lão Tỳ-kheo, Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-liên làm việc đó mà tương ưng với bốn giáo lý cơ bản thì dùng, không tương ưng thì bỏ. Đó gọi là Trưởng lão tịnh.

5- Phong tục tịnh: Không được làm những việc như khi còn thế tục, chẳng hạn ăn phi thời, uống rượu, hành dâm; tất cả những việc như vậy hợp pháp đối với thế tục nhưng không hợp pháp đối với người xuất gia. Đó gọi là phong tục tịnh.

Thưa các trưởng lão! Những điều như thế nếu đúng pháp thì xin tùy hỷ, nếu không đúng pháp thì xin lên tiếng.

Bấy giờ, các Tỳ-kheo liền đáp:

- Nếu tương ưng thì dùng, nếu không tương ưng thì lúc ấy sẽ ngăn cản.

Thế rồi, Tôn giả Ưu-ba-ly nói với A-nan:

- Trưởng lão có tội, phải sám hối với chúng Tăng thanh tịnh.

- Tôi có những tội gì?

- Đức Thế Tôn đến ba lần chế định không cho phép độ người nữ xuất gia mà thầy xin Thế Tôn đến ba lần, thế là phạm tội Việt-tỳ-ni.

Khi ấy, Tôn giả Đại Ca-diếp bèn ném một cái thẻ xuống đất, nói:

- Đây là thẻ thứ nhất.

Tức thì chấn động cả tam thiên đại thiên thế giới.

Lại nữa, khi Phật an trú tại Tỳ-xá-ly, Ngài nói:

"Này A-nan! Ta ở Ban Lạc phóng cung trượng tháp tại Tỳ-xá-ly này rất an lạc; nếu ai được bốn thần túc thì có thể kéo dài mạng sống đến một kiếp, hoặc hơn một kiếp; nếu Phật ở đời thì người đời sẽ được thấy", thì thầy nói: "Như vậy đó Thế Tôn! Như vậy đó Tu-già-đà", mà không thỉnh Phật trụ thế nên phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục ném thẻ thứ hai.

Lại nữa, khi may y Tăng-già-lê cho Thế Tôn, thầy đã dùng ngón chân phải đạp trên y, (492b) há thầy không biết rằng y Tăng-già-lê này là bảo tháp mà chư Thiên, người đời nên cúng dường hay sao? Vì thế phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục ném thẻ thứ ba.

Lại nữa, Phật nói: "Này A-nan! Hãy đi lấy nước", nói như vậy đến ba lần mà thầy không lấy nước cho Thế Tôn, nên phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục bỏ xuống thẻ thứ tư.

Lại nữa, Phật nói: "A-nan, khi Ta sắp nhập Niết-bàn nên nói với Ta, Ta sẽ vì các Tỳ-kheo bỏ những giới vi tế", nhưng thầy không bạch nên phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục bỏ xuống thẻ thứ năm.

Lại nữa, khi Phật ban Nê-hoàn, thầy để mã âm tàng của Phật cho Tỳ-kheo-ni xem, nên phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục bỏ xuống thẻ thứ sáu.

Lại nữa, khi Phật ban Nê-hoàn, các lão mẫu của lực sĩ đến khóc khiến nước mắt nhỏ trên chân Thế Tôn, thầy là thị giả mà không ngăn cản nên phạm tội Việt-tỳ-ni. Tiếp tục bỏ xuống thẻ thứ bảy.

Lúc ấy, A-nan không nhận hai tội, nói như sau:

- Thưa trưởng lão! Chư Phật quá khứ đều có bốn chúng, vì thế tôi thỉnh Phật độ Tỳ-kheo-ni đến ba lần. Còn khi Phật ở Tỳ-xá-ly, ba lần báo cho biết mà tôi không thỉnh Phật trụ thế là vì lúc ấy tôi là người còn đang học, bị ma che mờ cho nên không thỉnh. Ở đây tôi chỉ phạm 5 tội Việt-tỳ-ni.

Thế rồi, Trưởng lão (sám hối) đúng như pháp.

Bấy giờ, Tôn giả Ưu-ba-ly liền bạch với đại chúng:

- Thưa các trưởng lão! Đây là thứ tự của 9 pháp:

1- Ba-la-di.

2- Tăng-già-bà-thi-sa.

3- Hai pháp Bất định.

4- Ba mươi pháp Ni-tát-kỳ.

5- Chín mươi hai pháp Ba-dạ-đề.

6- Bốn Ba-la-đề-đề-xá-ni.

7- Pháp chúng học.

8- Bảy pháp Diệt tránh.

9- Pháp tùy thuận.

Đức Thế Tôn tại mỗ xứ vì Tỳ-kheo mỗ giáp, chế những giới này phải không?

Bấy giờ, đại chúng cùng đáp:

- Đúng như vậy Ưu-ba-ly! Đúng như vậy Ưu-ba-ly.

Ưu-ba-ly tiếp:

- Trong Luật có ghi lại 5 việc sau đây:

1- Tu-đa-la.

2- Tỳ-ni.

3- Nghĩa.

4- Giáo.

5- Khinh trọng.

1- Tu-đa-la: chỉ cho 5 bộ Kinh.

2- Tỳ-ni: Tức hai bộ Luật rộng và hẹp.

3- Nghĩa: Ý nghĩa của từng câu.

4- Giáo: Bốn giáo lý cơ bản mà Đức Thế Tôn đã thuyết giảng cho Sát-lợi, Bà-la-môn và cư sĩ.

5- Khinh trọng: Lấy trộm đủ 5 tiền là nặng, dưới 5 tiền là nhẹ, phạm tội Thâu-lan-giá giá.

Đó gọi là 5 việc mà Luật đã ghi lại. Các Trưởng lão nên học như vậy.

Lại có năm điều luật nữa là:

1- Lược Tỳ-ni.

2- Quảng Tỳ-ni.

3- Phương diện Tỳ-ni.

4- Kiên cố Tỳ-ni.

5- Ứng pháp Tỳ-ni.

1- Lược Tỳ-ni: Tức 5 thiên giới.

2- Quảng Tỳ-ni: Tức 3 bộ Luật.

3- Phương diện Tỳ-ni: Tại-thâu-nô (492c) biên địa cho phép 5 thầy được truyền giới Tỳ-kheo.

4- Kiên cố Tỳ-ni: Khi thọ y Ca-hi-na được bỏ 5 việc, từ biệt chúng thực cho đến khi đi đâu không cần thưa với người cùng ăn chung với mình.

5- Ứng pháp Tỳ-ni: Trong đây Yết-ma đúng pháp và Yết-ma hòa hợp, đó gọi là làm đúng giới luật. Còn những cách khác là phi Yết-ma (Yết-ma phi pháp).

Thưa các trưởng lão, đến đây là kết tập Luật tạng hoàn tất.

Thế rồi, đại chúng bèn gọi 1.000 Tỳ-kheo ở ngoài vào, nói:

- Thưa các Trưởng lão! Như thế này là Tạng pháp (Kinh) đã được kết tập, như thế này là tạng Luật đã được kết tập.

Lúc ấy, có Tỳ-kheo nói:

- Thưa các Trưởng lão! Đức Thế Tôn trước kia đã nói với A-nan rằng Ngài muốn vì các Tỳ-kheo bỏ bớt một số giới nhỏ nhặt, vậy bỏ những giới nào?

Có Tỳ-kheo nói:

- Nếu Đức Thế Tôn muốn bỏ bớt các giới nhỏ nhặt thì nên bỏ oai nghi.

Có Tỳ-kheo nói:

- Không những bỏ oai nghi mà nên bỏ pháp Chúng học.

Có Tỳ-kheo nói:

- Cũng nên bỏ luôn cả 4 Ba-la-đề-đề-xá-ni.

Có Tỳ-kheo nói:

- Cũng nên bỏ luôn cả 92 pháp Ba-dạ-đề.

Có Tỳ-kheo nói:

- Cũng nên bỏ luôn cả 30 pháp Ni-tát-kỳ-ba-dạ-đề.

Có Tỳ-kheo nói:

- Cũng nên bỏ luôn cả 2 pháp Bất định.

Khi ấy, nhóm sáu Tỳ-kheo liền nói:

- Thưa các trưởng lão! Nếu như Thế Tôn còn tại thế thì nên bỏ hết tất cả.

Đại Ca-diếp oai nghi nghiêm chỉnh giống như Thế Tôn, liền nói như sau:

- Ôi! Ôi! Đừng nói lời ấy.

Tức thời tất cả đại chúng đều im lặng. Đại Ca-diếp liền tiếp:

- Này các Trưởng lão! Nếu đã chế định rồi lại mở ra thì sẽ khiến cho người ngoài nói: "Khi Cù Đàm còn ở đời nghi pháp hưng thịnh, ngày nay đã Nê-hoàn, giáo pháp suy đồi". Thưa các Trưởng lão! Những gì chưa chế thì đừng chế thêm nữa, những gì đã chế thì chúng ta nên tùy thuận học tập.

- Thế nhưng các pháp này được nghe từ ai?

- Được nghe từ Tôn giả Đạo Lực về Luật, Luận, Tạp A Hàm, Tăng Nhất A hàm, Trung A Hàm, Trường A Hàm.

- Thế thì Đạo Lực nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Phất-sa-bà-đà-la.

- Tôn giả Phất-sa-bà-đà-la nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Pháp Thắng.

- Pháp Thắng nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Tăng-già-đề-bà.

- Tăng-già-đề-bà nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Long Giác.

- Long Giác nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Pháp Tiền.

- Pháp Tiền nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Đề-na-già.

- Đề-na-già nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Pháp Hộ.

- Pháp Hộ nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Kỳ-bà-già.

- Kỳ-bà-già nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Phất-đề-la.

- Phất-đề-la nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Da-xá.

- Da-xá nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Sai-đà.

- Sai-đà nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Hộ Mạng.

- Hộ Mạng nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Thiện Hộ.

- Thiện Hộ nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả (493a) Ngưu Hộ.

- Ngưu Hộ nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Cự-xá-la.

- Cự-xá-la nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Ma-cầu-đa.

- Ma-cầu-đa nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Ma-ha-na.

- Ma-ha-na nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Năng Hộ.

- Năng Hộ nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Mục Đa.

- Mục Đa nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Cự-hê.

- Cự-hê nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Pháp Cao.

- Pháp Cao nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Căn Hộ.

- Căn Hộ nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Kỳ Đa.

- Kỳ Đa nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Thọ-đề-đà-bà.

- Thọ-đề-đà-bà nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Đà-bà-ba-la.

- Đà-bà-ba-la nghe từ ai?

- Nghe từ Tôn giả Ưu-ba-ly.

- Ưu-ba-ly nghe từ ai?

- Nghe từ Phật.

- Phật nghe từ ai?

- Ngài tự giác ngộ không có thầy, cũng không nghe từ ai cả. Phật có vô lượng trí tuệ, vì lợi ích cho chúng sinh nên Ngài trao truyền cho Ưu-ba-ly. Ưu-ba-ly trao cho Đà-bà-ba-la. Đà-bà-ba-la trao cho Thọ-đề-đà-bà. Thọ-đề-đà-bà lần lượt trao xuống Tôn giả Đạo Lực, rồi Đạo Lực trao cho tôi và những người khác.

Kệ tóm tắt:

"Chúng ta nhờ thầy dạy,

Nghe từ Đấng Vô Thượng.

Giữ gìn đọc tụng Luật.

Pháp Hiền Thánh tuân hành.

Pháp Tạng của Thế Tôn,

Kế thừa sau Thích-ca.

Mỗi người phải tuân thủ,

Để chánh pháp còn mãi".

Đó gọi là 500 Tỳ-kheo kết tập Pháp tạng.

LUẬT MA HA TĂNG KỲ

Hết quyển thứ ba mươi hai

Quyển Thứ Ba Mươi Ba: Nói Rõ Phầm Tạp Tụng Thứ Mười Một. Bảy Trăm Vị Đại Hội Kết Tập, Pháp Tạng

LUẬT MA HA TĂNG KỲ

Quyển Thứ Ba Mươi Ba

NÓI RÕ PHẨM TẠP TỤNG THỨ MƯỜI MỘT

BẢY TRĂM VỊ ĐẠI HỘI KẾT TẬP. PHÁP TẠNG.

Sau khi Phật Niết-bàn (khoảng 100 năm), các Trưởng lão Tỳ-kheo ở Tăng-già-lam Sa-đôi, tại Tỳ-xá-ly, theo xin các đàn việt, (493b) nói những lời bi ai như sau:

"Này lão trượng, khi Đức Thế Tôn còn tại thế, chúng tôi được cúng dường bữa ăn trước, bữa ăn sau và các y phục, nay Thế Tôn đã Niết-bàn, chúng tôi trở thành cô độc, đâu có ai cho thứ gì. Các vị nên bố thí tài vật cho Tăng".

Lúc ấy, có người cho một đồng, hai đồng, cho đến mười đồng. Thế rồi, họ đựng số tiền ấy vào trong cái thau, đến ngày Bố-tát, họ dùng cái chén nhỏ đong số tiền ấy phân chia cho từng người theo thứ tự. Lúc ấy, vị Tỳ-kheo trì luật là Da-xá được chia đầu tiên, liền hỏi:

- Đây là những thứ gì vậy?

- Đó là số tiền để mua thuốc men được phân chia theo thứ tự vậy.

- Đi qua đi.

- Vì sao bảo đi qua? Trưởng lão định cúng dường cho Tăng sao?

- Đó là những vật bất tịnh.

- Thầy đã hủy báng Tăng, nói là vật bất tịnh, thế thì phải làm Yết-ma cử tội.

Đoạn, chư Tăng làm Yết-ma cử tội Da-xá. Thế rồi, Da-xá bèn đi đến chỗ Tôn giả Đà-ta-bà-la đang ở nước Ma-thâu-la, nói với Tôn giả như sau:

- Thưa trưởng lão, tôi bị Tăng cử tội bắt thi hành pháp tùy thuận.

- Thầy vì cớ gì mà bị cử tội?

- Thưa trưởng lão, sự việc xảy ra như vậy, như vậy.

- Thầy không có tội gì mà bị cử tội. Vậy, tôi sẽ san sẻ pháp thực, vị thực cùng với thầy.

Da-xá nghe dạy như thế, liền thưa với chúng tăng:

- Thưa các trưởng lão, chúng ta phải kết tập lại tạng luật, đừng để Phật pháp bị suy đồi.

- Thầy định kết tập tại đâu?

- Hãy trở lại nơi đã xảy ra sự việc mà kết tập.

Bấy giờ, chư Tăng tại nước Ma-thâu-la kết hợp với chư Tăng thành Xá-Vệ gồm có bảy trăm người, tập trung về một nơi. Trong số đó, có người trì một bộ Luật, có người trì hai bộ Luật, lại có người trực tiếp thọ lãnh từ Thế Tôn, có người thọ lãnh từ hàng Thanh văn. Thế là, khi ấy tại Tăng-già-lam Sa-đôi, thành Tỳ-xá-ly, các giường nệm đều được chuẩn bị tươm tất để bảy trăm vị Tăng mở đại hội. Trong số này, có người là phàm phu, có người đang học, có người vô học, có vị chứng tam minh,

lục thông được tự tại vô ngại. Lúc này, các vị Đại Ca-diếp-đạt-đầu-lộ, Ưu-ba-đạt-đầu-lộ, Tôn giả A-nan đều đã nhập Niết-bàn cả.

Bấy giờ, vị Thượng tọa của chúng Tăng là Tôn giả Du-thâu-đà cất tiếng hỏi: "Ai nên kết tập Luật tạng?". Các Tỳ-kheo đáp: "Tôn giả Đà-ta-bà-la nên kết tập".

Đà-ta-bà-la thưa: "Thưa các trưởng lão, còn có các Trưởng lão Tỳ-kheo khác, nên mời các vị ấy kết tập".

Các Tỳ-kheo nói: "Tuy có các Thượng tọa khác, nhưng Đức Thế Tôn đã tuyên bố rằng Hòa thượng bổn sư của Trưởng lão đã thành tựu 14 pháp, trì luật đệ nhất, mà Trưởng lão từng thọ giáo trực tiếp, vậy nên kết tập".

Đà-ta-bà-la nói: "Nếu bảo tôi kết tập, thì những gì như pháp xin tùy hỷ, những gì không như pháp xin ngăn lại, những gì không tương ưng cũng xin ngăn lại, đừng vì tôn trọng tôi mà để yên. Nói chung, (493c) những gì đúng nghĩa, không đúng nghĩa đều xin chỉ bảo cho biết".

Mọi người đều đáp: "Vâng".

Bấy giờ, Tôn giả Đà-ta-bà-la suy nghĩ: "Nay ta kết tập Luật Tạng như thế nào đây? Có năm pháp thanh tịnh, những gì như Pháp, như Luật thì Tăng sẽ tùy hỷ, những gì không như Pháp, như Luật thì Tăng sẽ ngăn cản. Năm pháp đó là gì? Đó là: Một là chế hạn tịnh, cho đến phong tục tịnh". Thế rồi, thầy nói với chúng Tăng:

- Thưa các trưởng lão, đây là thứ tự của 9 pháp: Từ 4 Ba-la-di cho đến pháp, tùy thuộc pháp, tôi đã được nghe từ Hòa thượng rằng Đức Thế Tôn tại mỗ xứ, mỗ xứ, vì Tỳ-

Quyển Thứ Ba Mươi Ba: Nói Rõ Phầm Tạp Tụng Thứ Mười Một. Giới Luật

kheo mỗ giáp, mỗ giáp mà chế giới này, thưa có phải vậy không?

- Đúng như vậy, như vậy.

- Thưa các trưởng lão, về năm việc thuộc giới luật như trên đã đề cập, trong đó nói rằng ai cần bát thì tìm bát, cần y thì tìm y, cần thuốc thì tìm thuốc, còn ai không có phương tiện thì được xin vàng bạc và tiền mặt. Như vậy đó, mong các Trưởng lão hãy tùy thuận học tập.

Đó gọi là trình bày tóm lược về việc bảy trăm người kết tập Luật tạng.

GIỚI LUẬT.

Khi Phật an trú tại tinh xá của dòng họ Thích bên cây Ni-câu-luật thuộc thành Ca-duy-la-vệ; lúc ấy có hai Tỳ-kheo ni, người thứ nhất tên Nan-đà, người thứ hai tên Uất-đa-la, theo Phật xin sáu tháng giáo giới như sau: "Lành thay Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy nói sơ lược về Giới luật để chúng con được rõ".

Phật nói với các Tỳ-kheo ni: "Này các Tỳ-kheo ni, tham dục, không hiểu nhân duyên, cùng nhau tập theo thói quen, luận bàn về việc thế tục, làm tăng trưởng thọ ấm, đa dục, không biết dừng lại, làm tăng trưởng tham dục, sân hận, ngu si, tranh tụng không hòa hợp, chẳng tịch tịnh, chẳng tỉnh giác, chẳng có Niết-bàn. Các ngươi phải biết rằng đó là việc phi pháp, phi luật, trái lời ta dạy. Trái lại, các ngươi phải biết rằng không ham muốn, hiểu rõ nhân duyên, không tập theo thói quen, không bàn luận việc thế tục, không làm tăng trưởng thọ ấm, ít muốn, biết đủ, không tham dục, sân hận và ngu si, lìa xa

Quyển Thứ Ba Mươi Ba: Nói Rõ Phầm Tạp Tụng Thứ Mười Một.Hủy Báng

việc tranh tụng, sống hòa hợp, tịch tịnh, tỉnh giác, sẽ đạt Niết-bàn. Các ngươi phải biết rằng, đó là pháp, là Luật, là điều ta dạy. Và đây chính là nói tóm tắt về Giới Luật.

Kệ tóm tắt:

"Dùng dao trị, bình tưới,

Cạo tóc và dao cạo.

Hòa hợp, không hòa hợp,

Năm trăm và bảy trăm.

Nói tóm tắt Giới Luật,

Kết thúc phần thứ mười".

HỦY BÁNG.

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy, nhóm sáu Tỳ-kheo hủy báng các Tỳ-kheo khác về thành phần chủng loại. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền bảo gọi nhóm sáu Tỳ-kheo đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Này các Tỳ-kheo, các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn.

- Đó là việc ác. Từ nay về sau, Ta không cho phép hủy báng người khác.

(494a) Hủy báng: bao gồm các phương diện: nghiệp, địa vị, dòng họ, tướng mạo, bệnh, tội lỗi, mắng mỏ, kiết sử.

Nghiệp: gồm có: nói, tự biện hộ, có người.

Nói: chẳng hạn nói: "Này trưởng lão, trong đây có kẻ Chiên-đà-la, thợ đan giỏ, thợ làm da, thợ gốm, cho đến cai ngục, kẻ hàng thịt.v.v..." Đó gọi là nói.

Quyển Thứ Ba Mươi Ba: Nói Rõ Phầm Tạp Tụng Thứ Mười Một. Kỷ Nhạc

Tự biện hộ: Chẳng hạn nói: "Thưa trưởng lão, tôi không phải là Chiên-đà-la, cho đến không phải là cai ngục, là kẻ hàng thịt v.v..." Đó gọi là tự biện hộ.

Có người: như trong đây có người là Chiên-đà-la, cho đến kẻ cai ngục.v.v... Đó gọi là có người.

Các vấn đề khác như địa vị, dòng họ, tướng mạo, bệnh, tội lỗi, kiết sử cũng như thế. Nếu ai đem các vấn đề trên ra hủy báng người khác thì phạm tội Việt-tỳ-ni. Đó gọi là hủy báng.

KỸ NHẠC.

Khi Phật an trú tại vườn trúc Ca-lan-đà, lúc ấy, nhóm 6 Tỳ-kheo đi đến tụ điểm ca nhạc sớm nhất để xem, như là Tỳ-kheo đến chỗ ngồi thiền. Các nhạc công tụ họp xong bèn hòa nhạc. Trong lúc mọi người đều vui vẻ, cười nói, thì các Tỳ-kheo ngồi im lặng. Đến khi họ dứt cười, các Tỳ-kheo bèn vỗ tay cười ầm lên. Mọi người liền tranh nhau nhìn xem. Do thế, các nhạc công không thu được tiền, liền nổi xùng, nói: "Các Tỳ-kheo này cà chớn, làm cho chúng ta không thu được tiền bạc gì cả. Đây là hạng người bại hoại, có đạo nào mà như thế!".

Các Tỳ-kheo nghe như vậy, liền đem việc đó đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật bảo gọi nhóm 6 Tỳ-kheo đến. Khi họ đến rồi, Phật liền hỏi:

- Các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn.

- Đó là việc xấu. Từ nay về sau Ta không cho phép các Tỳ-kheo đi xem nhạc công hòa nhạc.

Quyển Thứ Ba Mươi Ba: Nói Rõ Phầm Tạp Tụng Thứ Mười Một. Hương Hoa

Nhạc công: chẳng hạn những người đánh trống, ca múa, đánh đàn Tỳ-bà, đánh xập xõa, đại khái chơi các loại nhạc cụ như thế, thậm chí dù chỉ bốn người họp lại vui chơi, Ta cũng không cho phép đến xem.

Nếu Tỳ-kheo vào xóm làng, thành phố mà gặp Thiên tượng xuất hiện, hay vua xuất hiện, có các nhạc công trổi các thứ nhạc, mình đi qua đường nhìn thấy thì không có tội. Nhưng nếu tạo phương tiện để xem thì phạm tội Việt-tỳ-ni .

Nếu vào các ngày đại hội sinh nhật của Phật, ngày kỷ niệm Phật thành đạo, kỷ niệm ngày chuyển pháp luân, năm năm đại hội một lần, có sử dụng các nhạc phẩm để cúng dường đức Phật, rồi đàn việt nói: "Xin các Tôn giả hãy hòa mình với chúng con để cúng dường đức Thế Tôn", thì khi ấy được hòa mình chung vui với họ. Nhưng nếu tại nơi đại hội có trổi các nhạc phẩm mà mình sinh tâm nhiễm trước, thì nên đứng dậy bỏ đi. Đó gọi là kỹ nhạc.

HƯƠNG HOA.

Khi Phật an trú tại thành Vương-xá, lúc ấy nhằm ngày lễ hội, Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà thuộc nhóm 6 Tỳ-kheo dùng hương thơm thoa vào mình, mang các vòng hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, có người còn mang cả vòng hoa cỏ mà đi, nên bị người đời chê cười rằng: "Vì sao Sa-môn Thích tử mà mang những vòng hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, giống như vương tử, đại thần? Thậm chí có người còn mang cả vòng hoa cỏ giống như kẻ tôi

đòi hạ tiện. Đây là hạng người bại hoại, nào có (494b) đạo hạnh gì!"

Các Tỳ-kheo nghe thế, liền đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật bảo đi gọi nhóm 6 Tỳ-kheo đến. Khi họ tới rồi, Phật liền hỏi:

- Này các Tỳ-kheo, các ông có việc đó thật không?

- Có thật như vậy, Bạch Thế Tôn.

- Từ nay về sau, Ta không cho phép thoa hương, mang vòng hoa.

Hương: Như loại hương chiên đàn trầm thủy, và các loại hương tương tự như thế đều không được dùng. Nhưng nếu mắc bệnh nhiệt, mà thầy thuốc bảo: "Cần phải dùng hương chiên đàn để thoa" thì khi ấy được dùng để thoa. Nhưng trước khi thoa, phải cúng dường tháp Phật rồi mới đem thoa vào mình. Khi thoa vào mình không được ở trong chúng mà phải ở tại chỗ vắng vẻ. Đến khi lành bệnh, phải tắm rửa thân thể sạch sẽ rồi mới vào trong chúng.

Hoa: Như hoa Ưu-bát-la, hoa Chiêm-bặc, hoa Tu-ma-đầu, tất cả các loại hoa như thế không nên mang.

Nếu Tỳ-kheo bị bệnh đau mắt, đau đầu, rồi thầy thuốc bảo phải mang vòng hoa trên đầu bệnh mới lành, thì được phép mang. Nhưng khi muốn mang thì nên đem cúng tháp Phật trước rồi mới mang. Khi đã mang thì không được tới chỗ đông người mà phải ở chỗ thanh vắng, và khi bệnh lành thì phải bỏ.

Nếu thoa hương mà không mang hoa thì phạm một tội Việt-tỳ-ni.