Bàn Về Tây Du Ký Của Ngô Thừa Ân

- Hồi 64

Hồi thứ 64

Hồi 64: "Núi Kinh Cức Ngộ Năng gắng sức

Am Mộc Tiêu Tam Tạng làm thơ"

I. Tư tưởng Phật học

- Phái đoàn Tây du trải qua bao nhiêu công phu tu Giới, tu Định, tu Tuệ, đã cắt lìa dục ái, dục vọng đã được chuyển thành dục giải thoát. Tâm hồn của mỗi thành viên giờ đây thanh thản, đầy hỷ lạc. Cả một vùng núi Kinh Cức 800 dặm rộng với cây cỏ chằn chịt không làm chùn bước Ngộ Năng, Ngộ Năng đêm ngày tinh cần phát quang cho phái đoàn tiến tới. Ý nghĩa phát quang ở đây là cắt đứt các ngoại duyên cho tâm dễ định. Đây là một giai đoạn thành tựu tâm giải thoát.

Khi tâm hành giả đi vào bốn cõi định Sắc Thiền, lòng tuy đã rời xa Dục giới nhưng lại đầy khát vọng tồn tại trong cảnh an tịnh, thanh nhàn. Tâm hành giả vì thế bị ngưng trệ trói buộc tại đây. Ngô Thừa Ân đã dựng tại đây cảnh am Mộc Tiên gồm toàn yêu tinh thảo mộc ưa ngâm vịnh, thưởng thức tiên trà và tiên tửu của cảnh giới sắc ái (hay hữu ái). Cảnh giới này trói buộc bước chân giải thoát

đầy nguy hiểm không kém các ma nạn vừa trải qua. Cái lòng sắc ái tế nhị ấy đã được biểu hiện qua hình dáng Hạnh Tiên thanh nhã của thiên giới. Tại đây, Đường Tăng kịp giác tỉnh không để bị chìm sâu vào cảm thọ hỷ lạc, bèn nhất mực cự tuyệt tình cảm của Hạnh Tiên. Nhưng Đường Tăng không dễ gì thoát ly được cảnh trói buộc này nếu Tôn Ngộ Không không xuất hiện kịp thời cứu giá.

Đối với hữu ái thì chỉ có trí tuệ Vô ngã, thiền quán Vô ngã mới cắt đứt được nó, như chiếc thiếc bổng của con người trí tuệ Ngộ Không đã đập nát cảnh nạn am Mộc Tên. Nếu thiếu trí tuệ Vô ngã thì hành giả sẽ dễ bị đốt cháy toàn thân huệ mạng trong các cảm thọ. Nguy hiểm thay!

II. Quan niệm về con người

- Giáo dục con người toàn diện cần chú trọng đến mặt giáo dục về rèn luyện ý chí và quyết tâm, Ý chí và quyết tâm là sức mạnh của tâm lý thể hiện ra hành dộng để đạt đến mục tiêu của cuộc đời.

Con người có khuynh hướng thích nhàn, phóng túng và đầy ham muốn như hiện thân

của Trư Bát Giới vào những ngày đầu Tây du. Được Đường Tăng thu phục và được Ngộ Không kiềm chế, Trư Bát Giới đã trở thành Tôn Ngộ Năng có sức mạnh mở đường vào giải thoát. Ý chí cũng thế, nếu được rèn luyện tốt cũng có khả năng mở đường đi đến các mục tiêu xã hội.

- Thực sự ý chí không phải là một phần tố tâm lý được hình thành sẵn trong tâm thức mỗi người, mà là sự hình thành do sự tự nhắc nhở, lập đi lập lại nhiều lần một ý muốn nào đó hướng đến một thành tựu nào đó. Sự thức tỉnh của tâm thức được làm sinh khởi nhiều lần và được nuôi dưỡng sẽ trở thành ý chí giải thoát. Phải thể hiện đủ ba mặt mới hình thành một hành động đạo đức, đó là lòng từ bi (vị tha), trí tuệ Vô ngã và ý chí thực hiện.

- Cảnh sống của am Mộc Tiên là cảnh sống của Lão, Trang xa lánh trần gian cả thân và tâm, trở nên yếu thế thiếu lòng từ, độ khổ cuộc đời. Ngộ Không và Ngộ Năng đánh nát cảnh Am Mộc Tiên trước khi tiếp tục lên đường là xóa bỏ các ý tưởng hưởng nhàn,yếm thế trong tâm thức mình. Đối với Phật giáo, vấn đề chủ yếu là loại bỏ lòng dục trong tâm,

mà không phải là loại bỏ cuộc đời hay xa lánh cuộc đời. Đây là hình ảnh tích cực của Phật giáo, nói lên ý nghĩa Phật giáo gắn liền với cuộc sống, rằng: Phật pháp có mặt ở thế gian, và giác ngộ có mặt trong mỗi người ở thế gian, điều mà các hành giả Phật giáo thường nói : Phật pháp bất ly thế gian giác.

III. Quan niệm về xã hội

- Xã hội Trung Hoa, qua lịch sử nhiều nghìn năm thể nghiệm triết lý sống của Đạo gia và Nho gia, đã nhận ra rằng:

* Triết lý Nho gia thì tích cực dấn thân vào xã hội, nhưng tư duy về con người và cuộc đời thì thiên lệch đẻ ra một nguồn máy phong kiến nặng nề, và đẻ ra các giá trị ước lệ đầy hình thức và câu thúc, trói buộc con người; tất cả đó tạo ra một cuộc "hỗn thế" (theo Ngô Thừa Ân) thường xuyên bất ổn.

* Triết lý Lão gia thì lánh đời, các người tài đức thì ẩn sâu vào các nơi cô tịch, rừng núi, chỉ chú tâm vào cái nhàn nhã của tự tân, vui thú với tự nhiên giới.

Giữa hai thái độ sống đi về hai thái cực ấy, Ngô Thừa Ân giới thiệu đạo Phật, con

đường sống trung đạo vừa thể hiện giải thoát tự thân vừa cứu đời, thoát ly các trói buộc của cuộc đời ngay giữa lòng đời. Tác giả Tây Du Ký tin tưởng con đường văn hóa giáo dục của Phật giáo sẽ đưa xã hội Trung Hoa đến thành công, an hưởng thái bình hạnh phúc, thịnh trị, như phái đoàn Tây du sẽ về đến Tây Trúc yết kiến Phật Tổ.

Các hồi trước thì Ngô Thừa Ân trình bày các cảnh loạn lạc, chướng ngại của xã hội phong kiến Nho gia; hình ảnh am Mộc Tiên thì biểu hiện nếp sống của các Đạo gia, cái nếp sống mà tác giả không muốn nó tồn tại trong xã hội Trung Hoa, đã mượn chiếc Đinh ba và Thiếc bổng của Ngộ Năng, Ngộ Không để phá hủy.

Các quan niệm sống trên thường xuất hiện trong tâm thức con người. Mõi người cần được soi sáng nhận thức để có những chọn lựa đúng thái độ sống vị tha và tích cực.

- Hồi 65 và 66

Hồi thứ 65 và 66

Hồi 65: "Yêu tà đặt Tiểu Lôi Âm giả

Bốn vị rơi vào nạn ách to"

Hồi 66: "Các thần gặp tay độc ác

Di Lặc tróc nã yêu ma"

I. Tư tưởng Phật học

- Người tu giải thoát, theo Phật giáo phải đi qua nhiều cảnh giới tâm thức. Tâm lý đi sâu dần vào định, vào các cảm giác hỷ, lạc, thanh lương và khởi lên nhiều cái thấy biết khác nhau ở các cấp độ tâm thức khác nhau. Chúng là vô thường và chịu sự tan rã. Sự tan rã nào cũng để lại các khổ đau. Vì thế hành giả cần luôn giữ tâm an trú vào chánh niệm, tỉnh giác, nghĩa là an trú vào xả tâm và vào cái thấy biết trực tiếp về Duyên sinh Vô ngã từ dòng tâm lý và vật lý của chính mình. Nuôi dưỡng chánh niệm ấy, thấy biết ấy là nuôi dưỡng tâm và tuệ giải thoát. Rời khỏi chánh niệm Vô ngã trên thì hành giả liền rơi vào vọng niệm mà tác giả Ngô Thừa Ân biểu thị bằng các ma cảnh, ma nạn. Đường Tăng bị thất niệm trong các cảm

thọ tiên cảnh nên sa vào nạn Am Mộc Tiên, rồi lại tiếp tục bị rơi vào cảnh Tiểu Lôi Âm, chỉ vì thiếu giác tỉnh Vô ngã mà Ngô Thừa Ân diễn đạt bằng thái độ không biết nghe theo ý kiến của Tôn Ngộ Không.

Đường Tăng, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh đều thiếu trí tuệ Vô ngã nên thường bị các huyễn ngã huyễn tướng đánh lừa. Cảnh Tiểu Lôi Âm biểu hiện rất rõ nét về chuyện ngã tướng đánh lừa ấy khiến cả phái đoàn Tây du thêm một phen lận đận, khốn đốn.

Đường Tăng với tập khí tín ngưỡng Tam Bảo, tôn sùng các sắc tướng của đạo nên dễ dàng bị Tiểu Lôi Âm che khuất trí tuệ. Nói khác đi, trong tâm thức của Đường Tăng, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh lúc bấy giờ (tại Tiểu Lôi Âm) chỉ có sự hiện diện của các ngã tướng về thực tướng, mà không có cái tuệ thấy thực tướng Vô tướng. Do tâm thức còn mơ màng về thực tướng như vậy nên Ngô Thừa Ân bèn dựng nên cảnh Tiểu Lôi Âm để đánh thức phái đoàn Tây du, đánh thức Đường Tăng.

- Tôn Ngộ Không thì tự tâm phân biệt rõ thực tướng và giả tướng, nhưng vì còn tập khí sinh tử nên cũng bị hệ lụy với Đường

Tăng. Bị khốn đốn vì Tiểu Lôi Âm, bị túm vào "túi vải" và bị giam vào cái "chuông vàng".

- Ý nghĩa tôn kính Tam Bảo đúng nghĩa là tôn kính tu tập Giới, Định, Tuệ, mà không phải là lễ kính các pho tượng, chư Tăng và các bản kinh. Theo giáo nghĩa Kim Cang Bát Nhã, phàm cái gì là ngã tướng thì hư vọng. Đường Tăng bị vướng mắc cái ngã tướng (cái tướng thiện) nên rơi vào nạn Tiểu Lôi Âm.

- Cái "túi vải" và cái "não vàng" của Bồ Tát Di Lặc là biểu tượng của cảnh giới vô hạn lượng của thực tướng Vô ngã tướng. Phái đoàn Tây du, gồm cả Tôn Ngộ Không, chưa rửa sạch tâm chấp thủ tự ngã nên tất cả không tìm được lối thoát ra khỏi "túi vải" và "não vàng".

II. Quan niệm về con người

- Giáo dục trí tuệ cho con người là phần giáo dục giúp cho con người thấy rõ sự thật của các hiện hữu, như là:

* Các hiện tượng vật lý, gồm thân sắc mình và người, đều do nhân duyên sinh. Vì do các duyên mà sinh nên các hiện hữu không tự có, không có tự ngã, chúng rỗng không tự

ngã gọi là Vô ngã.

Người đời thì cho rằng các hiện hữu có tự ngã khiến tâm sinh ái luyến hay ghét bỏ. Với các hiện hữu ưa thích thì mong nắm giữ, mong chúng tồn tại không mất; nhưng sự thật thì chúng biến dịch trong từng sát na để đi dần đến hoại diệt, tan rã. Sự kiện tan rã này gây ra các nỗi khổ đau tâm lý.

* Các hiện tượng tâm lý cũng thế, cũng do duyên sinh, chúng là vô thường và dẫn đến tan rã, khổ đau.

Con người cần được giáo dục kỹ, cần quán sát tư duy mãi, quán sát, tư duy nhiều lần sự thật Duyên khởi, Vô ngã để vơi bớt khổ đau hay tiêu đi nỗi khổ đau trước dòng sống vô thường. Đó là thái độ sống, thái độ nhìn cuộc sống khôn ngoan, chế ngự được nhiều phiền não khổ đau.

* Quan trọng hơn cả là cần luôn cảnh giác rằng tất cả hiện tượng tâm lý và vật lý kia rất dễ dàng đánh lừa cá nhân, tráo đổi cái hư làm thật, nếu cá nhân thiếu cái nhìn trí tuệ. Các ngã tướng của hiện tượng vốn là không thật, vốn là gốc tạo ra khổ đau nếu cá

nhân nắm giữ, ái luyến chúng. Sống là sống với cái thật, cái chân thật, bởi chỉ có cái chân thật mới đem lại an lạc, hạnh phúc chân thật, và sống là sống với hiện tại. Điều này có nghĩa là con người cần sống với sự thật Vô ngã, với nền văn hóa giáo dục Vô ngã.

Ngô Thừa Ân phải chăng đã đặt ra vấn đề đó với xã hội Trung Hoa khi dựng nên ma nạn Tiểu Lôi Âm để cảnh giác Đường Tăng và cuộc đời?

Phương chi, đương khi mắc nạn Tiểu Lôi Âm, thấy rõ cái nguy hiểm của các giả tướng, ngã tướng, Đường Tăng tỉnh ngộ biết lỗi mình không nghe lời can của Ngộ Không (trí tuệ Vô ngã) mà nói rằng: "Đồ đệ hãy cứu ta một lần này nữa, từ đây về sau, mọi việc ta sẽ nghe theo con, không dám cưỡng nữa." (sđd, tr 335, tập 3, 1988)

- Suốt cả bộ truyện Tây Du Ký nói nhiều đến sự việc người đời thường đánh giá người khác qua cái tướng trạng bên ngoài, đều sợ hãi cái tướng xấu của ba đồ đệ của Đường Tăng. Ngô Thừa Ân đã xác nhận về Ngộ Không, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh rằng: "tướng

xấu mà tâm tốt, làm được việc". Hình như tác giả Tây Du Ký muốn tạo một tướng trạng tương phản với nền văn hóa Trung Hoa vốn chuộng từ chương và các tướng nhân, nghĩa, trung, hiếu... bên ngoài, vừa đánh thức dậy tâm thức dân tộc (Trung Hoa), vừa muốn gây sự chú ý đến giá trị của cái tâm và cái tuệ. Hạnh phúc và nghĩa sống nằm ở cái tâm, cái tuệ ấy.

III. Quan niệm về xã hội

- Xã hội nào, đoàn thể nào cũng cần phải hành động nhân danh con người và hạnh phúc của con người. Có những tổ chức và những hướng hành động sai mà người đời dễ thấy rõ. Có những nhân danh tốt mà hành động sai thì người đời cần lượng định để tránh. Có những nhân danh tốt và hành động đúng mà được thực hiện với giả tâm thì người đời cũng cần biết để tránh xa, như trường hợp Lục Nhĩ Hầu, Đường Tăng giả, hay Tiểu Lôi Âm.

- Một nhân danh tốt được thể hiện bằng hành động đúng, và được thể hiện với tâm tốt, trí tuệ, thì hẳn là tốt. Một xã hội tốt, một tổ chức tốt phải hội đủ các duyên ấy.

- Con đường văn hóa mới không vào danh nghĩa, chiêu bài, mà vụ vào thực chất trí tuệ đem lại an lạc và hạnh phúc lâu dài cho đời.

Đây là hoài bảo của tác giả Tây Du Ký phải chăng?

- Hồi 67

Hồi thứ 67

Hồi 67: "Cứu xóm Đà-La, lõng vững đạo

Thoát đường ô-uế, tính càng thanh"

I. Tư tưởng Phật học

- Con đường tâm thức của phái đoàn Tây du đến hồi 67 là khá ổn định. Thành viên thiếu ổn định là Trư Ngộ Năng bây giờ đã rất tinh tấn, hòa hợp và sống rất tri túc, đã rất tinh tấn, hòa hợp và sống rất tri túc, đã có công lớn phát dọn cây gai mở 800 dặm đường đến am Mộc Tiên. Ở hồi 67 này, Ngộ Năng hết lòng dọn sạch con đường qua núi Thất Tuyệt đầy thối tha, ô uế cho Đường Tăng đi qua, vui vẻ mà không than thở. Thế là phái đoàn đủ điều kiện để vượt qua các trở ngại tâm thức đến tâm và tuệ giải thoát.

- Con đường trái cây thối rụng xuống quá nhiều năm thắng làm nghẽn lối đi là biểu tượng của tập khí nghiệp do các đời sinh tử quá khứ để lại. Dọn sạch con đường này là dọn sạch các lậu hoặc (dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu). Công phu đoạn trừ các lậu hoặc sẽ kéo dài cho đến khi tuệ giải thoát xuất hiện. Đoạn đường lầy lội quả thối này là mở đầu của công phu đó vậy.

- Các yếu tố tác động sinh thành các lậu hoặc chính là con quỷ đại mãng xà đã nhiều năm gieo rắc khổ đau tại xóm Đà-La, Mãng xà vương ấy là biểu tượng của dục vọng cám dỗ con người (nói đủ là tham lậu hoặc, sân lậu hoặc và si lậu hoặc). Ngộ Không cùng với Ngộ Năng giết được mãng xà là biểu tượng đã dứt được gốc tham, sân, si (nhờ Giới, Định, Tuệ). Các thượng phần kiết sử còn lại (hữu ái, vô hữu ái, mạn, trạo cử và vô minh) chỉ là tập khí sẽ dần dần tự tiêu. Nếu khéo tu thì sẽ đốt cháy chúng tức thì trong hiện tại.

- Sau cái chết của quỷ vương mãng xà, nhân dân địa phương vô cùng an vui, hạnh phúc, tiêu hết các sợ hãi, âu lo. Đây là tâm ảnh an lạc, giải thoát của công phu tu tập Giới, Định, Tuệ cho đến mức độ giải thoát này.

- Cây thị có bảy điểm gọi là thất tuyệt:

1/ Sống lâu. 2/ Có bóng rợp mát. 3/ Chim không làm tổ. 4/ Không có sâu bọ trên cành, lá. 5/ Lá vui mắt. 6/ Quả ngon. 7/ Cành, lá to mập.

Cũng vậy, người tu hành đến đây có 7 sự thành tựu:

1/ Đoạn trừ các ngã tưởng, thấy thời gian Vô ngã. Đây là ý nghĩa sống lâu.

2/ Có khả năng chỉ đường tu cho người khác (# có bóng rợp khác)

3/ Tâm vô chấp, không tham đắm các ngã tướng (# chim không làm tổ)

4/ Tâm bất thoái, duy tác, không tạo ra lậu hoặc nữa (# không có sâu bọ trên cành lá)

5/ Thân và tâm khinh an (# lá vui mắt)

6/ Đi vào quả Thánh (# Quả ngon)

7/ Trí tuệ giải thoát dần dần hình thành (# cành lá to mập)

II. Quan niệm về con người

- Nhân cách con người cần được giáo dục qua 2 mặt:

* Mặt tự độ: loại bỏ tính ích kỷ, các tâm lý tham, sân, si và sợ hãi do chấp ngã sinh.

* Mặt độ tha: Quan tâm đến hạnh phúc và khổ đau của tha nhân và xã hội, giúp đỡ tha nhân.

Thể hiện hai mặt sống ấy là xây dựng kiện toàn nhân cách. Ngô Thừa Ân đã dựng

nên cảnh núi cây thị và cứu xóm Đà-La là nói đến hai mặt giáo dục ấy.

Xây dựng con người cũng cần dựa vào căn bản của Giới, Định, Tuệ (kỷ luật, thiền định, hiểu biết, trí tuệ) như cả ba Ngộ Không, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh kết hợp làm nên ngôi nhà trú ẩn.

III. Quan niệm về xã hội

- Một Nước tốt đẹp (ý nghĩa Tiểu Tây Thiên) nếu chưa là một Nhà nước lý tưởng (Đại Tây Thiên) thì cũng cần có bảy đặc điểm gọi là "thất tuyệt":

1. Được lòng dân nên tồn tại lâu dài (# sống lâu)

2. Nhân dân tin tưởng, công bằng và vì dân (bóng mát)

3. Tổ chức tốt, không phát sinh các nhóm tà mi (# chim không làm tổ)

4. Không dung dưỡng hạng sâu dân mọt nước (# cacnhf lá không có sâu bọ)

5. Các tổ chức và nhân sự tốt (# cành lá vui mát)

6. Tổ chức thành công về văn hóa, giáo

dục, kinh tế, an ninh... (# hoa quả ngon).

7. Phát triển xứ sở hưng vượng (# cành lá mập to).

Để được các thành quả trên, Nhà nước cần giải quyết vấn đề an cư lạc nghiệp cho dân, như phái đoàn Tây du cứu an xóm Đà-la; trừ các nhân tố gieo rắt khổ đau cho nhân dân; như Ngộ Không đánh chế mãng xà; giáo dục theo tinh thần giáo lý nhà Phật như phái đoàn Đường Tăng đem ai vui đến cho vùng núi Thất Tuyệt.

Hẳn nhiên là ở mỗi hồi truyện Ngô Thừa Ân đã chuyển vào các thao thức của ông ta về việc xây dựng con người và xã hội Trung Hoa trên nền tảng văn hóa Phật giáo. Hy vọng người viết đã không có quá nhiều tưởng tượng đi xa các hàm ý của tác giả.

- Hồi 68, 69, 70 và 71

Hồi thứ 68, 69, 70 và 71

Hồi 68: "Nước Chu Tử, Đường Tăng bàn lịch sử.

Chữa Quốc Vương, Hành giả làm lương y"

Hồi 69: "Tâm chủ thâu đêm hòan xong thuốc tể

Quân vương tên tiệc thuật chuyện yêu tà"

Hồi 70: "Bảo bối yêu ma tung khói lửa.

Mưu mô Đại Thánh trộm nhạc vàng"

Hồi 71: "Đại Thánh giả danh thu quái vật

Quan Âm hiển tượng bắt tà yêu"

I. Tư tưởng Phật học

- Về mặt sự thật của nhân quả, giá trị của một hành động phụ thuộc vào nhiều nhân duyên, không có một công thức thiện ác ước lệ nào. Cùng một hành động ác mà kết quả khác nhau ở hai người làm khác nhau. Về hành động thiện cũng thế. Vua nước Chu Tử phạm tội sát nhưng vì tâm ác tác động lên hành động không mạnh; lại sau khi đã làm sám hối nên kết quả của nghiệp báo nhẹ đi: chỉ khổ tương tư ba năm trong hạnh phúc. Có người khác, như loài quỷ, yêu, thì bị đền mạng và đọa lạc ngay.

- Về sự giữ giới trong giáo lý Phật giáo cũng được hành vơi chánh kiến, chánh tư duy và chánh niệm. Có trường hợp lường gạt, nói dối mà không phạm, như trường hợp nói dối để trừ yêu quỷ, cứu người. Ngô Thừa Ân nêu lên ý nghĩa đó qua nhân vật Ngô Thừa Ân nêu lên ý nghĩa đó qua nhân vật Ngộ Không thường dối gạt tía lịa. Thực tế Tôn Ngộ Không đã làm chủ tâm thức luôn hành động để trừ tà, hành động đã vượt lên thiện, ác, trở nên duy tác.

- Tôn Ngộ Không đến đây dù không tạo thêm nghiệp mới, nhưng tập khí tham, sân, si (thượng phần kiết sử) vẫn còn nên không dám đương đầu với cái Lục Lạc của quỷ vương núi Kỳ Lân, động Giải Trãi. Lục lạc này phóng ra ba loại: lửa, khói và cát vàng là biểu tượng của sân, tham và si cội gốc của sinh tử. Bồ Tát Quán Thế Âm tại đây dạy cho Tôn Ngộ Không bài học rằng: muốn vào trí tuệ Ba la Mật, Tôn Ngộ Không phải vận dụng thiền quán thấy rõ tham, sân, si và sự tồn tại, sự hoại diệt và sự sinh khởi của chúng, chỉ khi ấy mới có thể đoạn diệt chúng lấy được "lục lạc" và thắng được yêu tà.

- Chiếc áo tiên mà Trương Tử Dương trao

cho chánh hậu để bảo vệ trinh tiết là biểu tượng của chánh niệm và Thánh giới uẩn. An trú vào chánh niệm hay an trú Thánh giới thì ngoại tà không xâm nhập được. Đây là đặc tính của pháp. Pháp vốn như vậy.

II. Quan niệm về con người

- Nếu sự chấp thủ, ái trước các nội thọ, ngoại thọ của người tu giải thoát ngăn trở sự phát triển trí tuệ giải thoát như thế nào, thì sự đam mê, ái trước của con người về danh, lợi, tình, quyền lực cũng trói buộc con người làm suy yếu tinh thần và trí óc của con người xã hội như thế ấy.

Vua nước Chu Tử quá yêu vì Kim Hậu nên khi Kim Hậu bị quỷ giam giữ ba năm đã khiến nhà vua lâm bệnh tương tư nặng, lòng khổ sầu khôn nguôi, rất trầm trọng. Đây là bài học về giáo dục tình cảm con người. Con người cần biết làm chủ tình cảm trước dòng sống vô thường, nếu không thì sẽ đau khổ nhiều.

- Nỗi khổ của vua Chu Tử là do quỷ vô thường, tham, sân, si gây ra mà phương thức đối trị là trí tuệ Vô ngã (trí tuệ thấy rõ Vô

ngã, Vô thường, Khổ đau) như nhà vua đã được Tôn Hành Giả chữa trị.

- Vì vậy, nền văn hóa giáo dục nhân bản và trí tuệ phải là nền văn hóa đem lại an lạc, hạnh phúc cho con người cả hai mặt vật chất và tâm lý. Quan tâm đến an lạc của thân nhân, tập thể cũng là gia tăng hạnh phúc cho bản thân. Sự thật này cần được các cá nhân chứng nghiệm.

- Bốn hồi truyện 68, 69, 70 và 71 xác định rằng danh vọng và đời sống vật chất sung mãn chưa đủ đáp ứng yêu cầu hạnh phúc của con người. Cả khi con người có đủ các yêu cầu của đời sống, bao gồm tình yêu, thì vô thường và nỗi ám ảnh của vô thường cũng gây đau nhức tim, óc con người. Vấn đề căn bản để con người sống an lạc là biết nhìn và biết sống. Đây là một yêu cầu quan trọng trong việc giáo dục con người.

III. Quan niệm về xã hội

- Xã hội hưng thịnh hay suy yếu đều do yếu tố con người. Mọi hành động gây xáo trộn tâm lý cá nhân, xáo trộn gia đình và xã hội chung quy đều do các tâm lý tham, sân, si và

sợ hãi gây ra. Do vậy, giáo dục con người để chế ngự tham, sân, si, sợ hãi là yêu cầu giáo dục thiết yếu. Nền văn hóa mới cần được xây dựng để phục vụ mục tiêu giáo dục này. Đây là bài học kinh nghiệm lịch sử Trung Hoa từ thời đại Tam Hoàng, Ngũ Đế, và Nghiêu Thuấn hưng thịnh, thái bình cho đến thời suy thoái từ Thành, Chu, Tống, Tề, Lương, Trần. Đường Thế Dân, vị vua anh minh, đức độ, có nhiều trung thần tài giỏi, bắt đầu nghĩ đến công cuộc canh tân, muốn đưa văn hóa Phật giáo vào văn hóa Trung Quốc nên đã cử phái đoàn Đường Tăng đi Tây Trúc thỉnh kinh (sđd. tr 396, tập 3, Hà Nội 1988). Đây là câu chuyện lịch sử được bàn bạc giữa Đường Tăng và vua nước Chu Tử; đây cũng là tâm sự của Ngô Thừa Ân muốn có một cuộc cải tổ, canh tân văn hóa cổ Trung Quốc.

- Căn bệnh tương tư của vua nước Chu Tử là biểu tượng của căn bệnh trầm kha của nền văn hóa Nho học của Trung Quốc. Nền văn hóa ấy như đã đánh mất những gì của chất liệu sống như vua Chu Tử bị mất Kim Hậu. Phải chăng chất liệu sống làm hồi sinh được văn hóa Trung Hoa là Phật giáo? hệt

như Tôn Ngộ Không đã bốc thuốc giúp vu Chu Tử hồi sinh, chất liệu sống làm hồi sinh văn hóa này cần được các nhà lãnh đạo đánh giá cao như thể vua Chu Tử đánh đổi Kim Hậu bằng ngai vàng. Tại đây, xã hội cần chú ý bảo vệ giá trị nền văn hóa mới hơn là bảo vệ ngai vàng.

- Hồi 72 và 73

Hồi thứ 72 và 73

Hồi 72: "Động Bàn Ty bảy tình làm mê gốc

Suối Trạc Cấu, BátGiới suýt quên mình"

Hồi 73: “Giận cũ vì tình gây độc ác

Tâm viên diệt quỷ phá Kim Quang"

I. Tư tưởng Phật học

- Phần tư tưởng Phật học của hai hồi 72 và 73 này đã được đề cập ở phần Tổng luận. Tại đây, một vài điểm nhận xét khác sẽ được bàn đến.

- Bảy yêu nhền nhện là biểu tượng của "thất tình" (hỉ, nộ, ai, lạc, ái, ố, dục). Chúng nhả ra các đường tơ mịn bắt trói Đường Tăng, Bát Giới và vây hãm Ngộ Không. Tại đây, đối với phí đoàn Tây du thì thất tình chỉ biểu hiện ở cấp độ "vô hữu ái", như bảy yêu nhền nhện không ham dục ái hay thiên ái mà chỉ mong nhờ suối trời "Trạc Cấu" rửa sạch câu bẩn của tâm, và chỉ mong ăn thịt Đường Tăng để được thoát ly cõi hữu trong sinh tử. Thế là chúng rơi vào vô hữu ái.

Ái vô hữu cũng là một loại tâm ái tinh tế trói buộc tâm giải thoát và tuệ giải thoát,

vì thế Ngô Thừa Ân đã để cho các đường tơ nhền nhện trói Đường Tăng và Bát Giới.

Chỉ có trí tuệ Vô ngã sắc bén của Tôn Ngộ Không mới cắt đứt các đường tơ ây, dẹp tan bảy yêu nữ nhền nhện.

- Nhưng gốc của vô hữu ái vẫn là vô mình chấp cái "ngã vô", như bảy yêu nhền nhện dựa vào sức mạnh của Bách Nhỡn ma quân mà quậy phá. Bách Nhỡn ma quân là biểu tượng của si mê. Vô minh (Bách nhỡn ma quân có thần lực lớn, thấy biết rất nhiều ngã tướng mà không thấy thật tướng).

Với gốc vô minh tinh tế này thì với trí tuệ và định lực của Tôn Hành Giả chưa đủ khả năng hàng phục. Cần có trí tuệ Bát Nhã thâm sâu, nhuần nhuyễn mới trừ được vô minh vi tế ây, như cần đến công phu tu luyện, luyện từ con mắt Mặt Trời thành cây kim trí tuệ của Mão Nhật Tinh Quân mới có thể chọc mù mắt vô minh của Bách Nhỡn. Đây là công phu thiền quán thâm hậu mà hành giả cần thực hiện để đi đến Lôi Âm tự .

II. Quan niệm về con người

- Có hai nhóm tình cảm làm khuất mờ

nhân trí là:

* Thất tình: hỉ, nộ, ái, lạc, ái, ố và dục.

* Lục dục: ham muốn sắc, thinh, hương, vị, xúc và pháp.

Các thứ tình cảm ấy che khuất trí tuệ như bảy yêu nhền nhện trói chặt Bát Giới và Đường Tăng.

Tình người vị tha và sự sáng suốt của tâm sẽ sáng chói, nếu các thứ tình cảm trên được khắc phục. Giáo dục để chế ngự các tình cảm ấy là giáo dục tâm lý, huấn luyện tâm lý và khai mở nhận thức Vô ngã. Khi mà con người đã hấp thụ sâu sắc nền văn hóa mới thì tự khắc có khả năng chế ngự thất tình lục dục, như chiếc áo của Trương Tử Dương (hồi 70) bảo vệ Kim Hậu khỏi thất tiết vì quỷ vương tại núi Kỳ Lân.

III. Quan niệm về xã hội

- Cái tình cảm của quần chúng đối với các giá trị của nền văn hóa cũ, tập quán sống và tư duy cũ, là một thứ tình cảm tinh tế được hình thành trong tâm thức người dân, như những đường tơ nhền nhện mịn màng. Cần vận dụng trí tuệ Vô ngã, thiết thực để

cắt đứt thứ tình cảm "dù lìa ngó ý còn vương tơ lòng" ấy, và cắt đứt đến tận gốc rễ thì nền văn hóa mới, mới có nhân duyên phát triển mạnh.

- Các đạo sĩ thường được các vua chúa trọng dụng và sử dụng để giữ vững ngai báu Ngô Thừa Ân quan niệm văn hóa của cá Đạo gia không có chân đứng trong nền văn hóa nhân bản và trí tuệ nên cho các đạo sĩ về giữ vườn cho Bồ Tát Tỳ Lam, nghĩa là chỉ giữ một vai trò hỗ trợ nhỏ.

- Hồi 74, 75, 76 và 77

Hồi thứ 74, 75, 76, và 77

Hồi 74: "Trường Canh truyền báo nhiều ma dữ

Hành giả ra tay lắm phép tài"

Hồi 75: "Bình âm dương Ngộ Không khoan thủng

Đạo chân như ma chúa theo về"

Hồi 76: "Hành giả về nhà, ma trở mặt

Ngộ Năng cùng đánh, quái hoàn nguyên"

Hồi 78: "Lũ ma lừa bản tính

Tất cả lạy chân như"

I. Tư tưởng Phật học

- Hồi 75, 76, 77 và 78 là các hồi thử thách về công phu giải thoát sâu xa của phái đoàn Tây du. Tại núi Sư Đà này có ba đại quỷ vương vốn là sư tử của Bồ Tát Văn Thù, bạch tượng của Bồ Tát Phổ Hiền và Đại Bàng thuộc thân thích với Phật cảnh. Đường Tăng, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh thì thần thông chua xa ba đại quỷ vương, không phải là đối thủ. Chỉ trừ Ngộ Không (đại trí) mới chiến thắng lão ma (biểu tượng của chấp thủ kiến), vượt qua được sự chấp thủ các tri kiến; Ngộ Không cũng chiến thắng được quỷ vương thứ hai (biểu

tượng của đại định). Tôn Ngộ Không vốn tánh năng động, phóng khoáng nên nhẹ về công phu trì giới nên bị kẹt vào cạm bẩy của quỷ vương thứ ba. Tuy nhiên, Ngộ Không biết cách khắc phục nhược điểm của mình bằng cách cầu cứu nguyên liệu và được nguyên liệu khai ngộ.

Đường Tăng thì tại đây còn chấp tướng Giới, tướng Tịnh và chấp Kiến nên bị cả ha quỷ vương đánh bại suýt tiêu mạng. Nạn này là một trức nghiệm về công phu Giới, Định, Tuệ của phái đoàn Tây du. Sau nạn này, phái đoàn càng hành sâu Giới, Định, Tuệ mới có thể đến Lôi Âm tự.

- Tai nạn này, các quỷ vương đều không có yêu khí tỏa ra nên Ngộ Không không nhận ra. Chúng lại khôn ngoan tương kế, tựu kế đánh lừa Tôn Hành Giả. Vì thiếu định lực sâu nên Ngộ Không thiếu tâm cảnh giác mà rơi vào bẫy của quỷ vương. Quỷ Đại Bàng vốn có tài đằng vân nhanh như Ngộ Không nên kẹp bắt được Tôn Ngộ Không (ma lực cũng bàng chân lực; hay định ngoại đạo cũng tương tự chánh định, chỉ khác về trí tuệ). Sau nạn này, Ngộ Không dễ thức tỉnh để đoạn trừ các mạn, trạo cử và vô minh (các thượng phần

kiết sử) của tự thân.

- Đối với trí tuệ toàn giác thì Ngộ Không còn cách xa, nhưng đối với các pháp hữu vi như cái bình âm dương của lão ma thì Tôn Ngộ Không dễ dàng phá hỏng nhờ vào bữu bối mà Như Lai đã ban. Dù vậy, Ngộ Không cần tu tập nhiều về Định uẩn và Tuệ uẩn mới có thể tiến gần toàn giác.

- Tại đây Ngô Thừa Ân giới thiệu thêm một điểm tế nhị khác thuộc giáo lý Phật giáo: ở trong chiếc bình âm dương của lão ma, nếu hành giả lặng lẽ đừng phát âm ra tiếng Người (nghĩa là đường tư duy; cần tịnh lự; đừng khởi lên các ngã tướng) thì ở mãi trong bình vẫn cảm thấy mát mẻ; nếu nói ra tiếng người thì bình sẽ nung nóng với ba con rồng phun lửa (hồi 75).

Nói ra tiếng người là khởi lên các ngã tưởng; khởi lên các ngã tưởng thì tham, sân, si dấy khởi. Đây là hình ảnh biểu tượng ba con rồng phun lửa thiêu cháy người.

Không nói ra tiếng người là không khởi lên các ngã tưởng; không khởi lên các ngã tưởng thì tham, sân, si chìm lắng nên tâm mát lạnh.

Tôn Ngộ Không nhờ có ba sợi lông mà Như Lai đã ban (biểu tượng của Vô ngã, Vô thường, Khổ đau - 3 pháp ấn.) mà hành th iền quán thấy rõ thực tướng của các hiện hữu, chọc vỡ được chiếc bình hữu vi, đoạn diệt tham, sân, si. Đây là nội dung của bài kệ cuối kinh Kim Cang: "Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn, bào ảnh, như lộ diệt như điển, ưng tác như thị quán:.

II. Quan niệm về con người

- Qua bốn hồi truyện này (và các nhiều hồi trước đó), tác giả luôn phơi bày bản chất của phái tà, ma, quỷ, mị là tham lam, sân hận, ích kỷ, cá nhân, hưởng thụ, ngã mạn và hung ác. Bản chất đó trái ngược với các đức tính giải thoát nên gây cản trở bước chân của phái đoàn Tây du.

III. Quan niệm về xã hội

Một nền văn hóa mới của vị tha, nhân ái, trí tuệ... thì bản chất khác hẳn bản chất của nền văn hóa cũ. Nếu xã hội ghét bỏ các tà tâm và những gì dung dưỡng các tà tâm thì xã hội cần tách khỏi các giá trị, tư duy của nền văn hóa cũ và dấn thân xây dựng

nền văn hóa mới của công bằng nhân ái, vị tha và an lạc.

- Cái bình âm dương của Lão ma đã nói rõ vấn đề chính là cải tạo nhận thức, tâm thức con người trước vấn đề cải tạo xã hội, điều kiện sống của con người của con người, hệt như Tôn Ngộ Không biết giữ mình an lạc, thanh lương trong chiếc bình âm dương.

- Cũng thế, khổ đau dấy khởi từ tâm thức con người hơn là từ ngoại cảnh. Con người làm chủ quyết định khổ đau hay hạnh phúc của chính mình. Giáo dục cái tâm trở thành trọng điểm giáo dục của nền văn hóa giáo dục mới của nhân bản và trí tuệ.

- Hồi 78 và 79

Hồi thứ 78 và 79

Hồi 78: "Nước Tỳ kheo, thương trẻ khiến âm thầm

Điện Kim Loan, yêu ma bàn đạo đức"

Hồi 79: "Tìm động bắt yêu ma gặp sao Thọ

Giữa triều dạy vua, thấy trẻ con"

I. Tư tưởng Phật học

- Giáo lý Phật giáo là trí tuệ, nhân ái và thiết thực, nhưng phần truyền vào dân gian thì thường là phần tín ngưỡng nặng hình thức tôn giáo, lại pha lẫn với Nho, Lão và các tín ngưỡng dân gian. Các nhà chân tu Phật giáo lại ở ẩn trong những cánh rừng u tịch, xa quần chúng. Chánh pháp vì thế vắng mặt ở đời. Ngô Thừa Ân quan niệm Phật giáo cần đi vào xã hội thể hiện đúng chân tinh thần cứu khổ để độ đời, như phái đoàn Tây du tích cực cứu triều đình và các trẻ em nước Tỳ kheo.

Vì giữ lòng vô tham, vô dục, người Phật tử mới có thể lấy cái dục của thiên hạ làm cái dục của mình, lấy cái tâm thiên hạ làm cái tâm của mình. Vì sống vị tha, thấy hạnh phúc từ cái tâm của mình, vì sống vị tha, thấy hạnh phúc từ cái tâm vị tha, nên mới có thể vui với cái vui thiên hạ. Vì giác tỉnh Vô ngã mới có

thể khởi tâm vô úy sống vì hạnh phúc của nhân quần xã hội. Vì thấy rõ Vô thường nên tích cực làm nhiều điều thiện. Những yêu tố tích cực ấy cần được đưa vào nội dung giáo dục con người.

- Đối với nhà Vua, Tôn Ngộ Không khuyên: "Tâu bệ hạ, từ đây chớ tham sắc dục, tích nhiều ân đức..." (tập 3 tr. 180 sđd)

II. Quan niệm về con người

- Vấn đề giáo dục con người, giáo dục tuổi trẻ là một vấn đề lớn của quốc gia. Thế hệ trẻ là tài sản của quốc gia, vô cùng quý giá, cần được giáo dục một cách trân quý. Nếu nhà vua (hay cấp lãnh đạo) nghe theo lời sàm tấu xem thường thế hệ trẻ thì sẽ là họa lớn cho quốc gia. Về mặt này, theo Ngô Thừa Ân, Đạo gia và Nho gia không quan tâm đúng mức bằng Phật giáo (Ngô Thừa Ân đã giới thiệu Tôn Ngộ Không cứu trẻ trong khi các đạo gia, nho gia thì mưu hại trẻ).

III. Quan niệm về xã hội

- Song song với việc giáo dục con người về ý sống, xã hội cần xác định rõ rằng: Sắc đẹp và tình yêu là lẽ sống của con người, nhưng

không phải là lẽ sống duy nhất. Con người còn có giá trị sống khác cao quý hơn như sống vì tập thể, xã hội, quê hương, vì an lạc và hạnh phúc của số đông. Trường hợp sa đọa của vua nước Tỳ-kheo là một trường hợp điển hình cần được nêu gương cho người đời để tránh.

- Vấn đề hưng suy của một xã hội có mối liên quan mật thiết với vấn đề giáo dục đạo đức cá nhân và xã hội. Nhiều cá nhân tốt mới xây dựng nên một xã hội tốt. Vấn đề đạo đức của cấp lãnh đạo cũng cần được đặc biệt quan tâm. Nhà lãnh đạo cũng cần sống vì hạnh phúc của trăm họ, là nơi nương tựa của trăm họ.

- Hồi 80, 81, 82 và 83

Hồi thứ 80, 81, 82 và 83

Hồi 80: "Gái trẻ thèm chồng tìm bạn lứa

Ngộ Không giữ chú biết yêu tà"

Hồi 81: “Chùa Trấn Hải, Ngộ Không biết quái

Rừng Hắc Tùng, đồ đệ tìm thầy"

Hồi 82: "Gái trẻ gạ trai chay

Nguyên thần giữ đạo lớn"

Hồi 83: "Hành giả biết được đầu mối

Gái tơ lại về kiếp xưa"

I. Tư tưởng Phật học

- Người tu tập theo giáo lý nhà Phật, khi chưa trừ sạch các lậu hoặc thì các kiết sử vẫn còn, ít nhất là còn năm bay ba thượng phần kiết sử. Kiết sử còn thì vô minh còn. Vô minh còn thì vẫn chưa phân biệt rõ thực, hư. Vì thế, Đường Tăng trên suốt đường hành trình mãi rơi vào cạm bẫy của ác ma, Sa Tăng và Bát Giới cũng thế. Chỉ có Ngộ Không là thấy rõ chánh, tà; nhưng lại khó thuyết phục Đường Tăng tin theo. Dù đã kinh qua nhiều thất bại chua xót, Đường Tăng vẫn đắm mê vào các tướng thiện, tướng từ, tướng

khái niệm, và do vậy rơi vào vọng tưởng bị ác ma chế ngự, Đường Tăng cần kinh qua nhiều thể nghiệm cái nguy hiễm của chấp thủ mới nghe theo Ngộ Không.

Tại núi Hảm Không, động Vô Để Đường Tăng đang rơi vào mê lầm, rơi vào một mặt chấp ngã khác, cho rằng thực tướng Không tướng như là một tướng khác với các ngã tướng nên Ngô Thừa Ân gọi là rơi vào động Hảm Không. Chấp hữu đã là khổ nạn, mà chấp Không lại là đại khổ nạn, còn nguy hiễm hơn. Rơi vào đó thì khó thấy lối ra, như là rơi vào động Vô Để (không đáy) thăm thẳm mịt mù.

Đây là một biểu hiện của tâm ái gọi là Vô sắc ái hay Vô hữu ái. Đối trị với vô sắc ái thì chỉ có trí tuệ thiền quán Vô ngã thâm sâu. Ngộ Không chưa vào sâu định nên thật vất vả trong việc đối phó với yêu nữ ỏ động Vô Để này.

Nếu với thiền quán Vô ngã thấy được gốc của vô sắc ái là vô minh (thượng phần kiết sử) thì liền nhổ được gốc của nó, như khi Ngộ Không tìm ra manh mối nữ yêu Vô Để là con nuôi của Thác Tháp Thiên Vương Lý Tịnh thì liên có ngay giải pháp đối phó, giải ách

nạn cho Đường Tăng.

- Hình ảnh gái, trai, nam, nữ ân ái ở cảnh nạn này chỉ là biểu tượng cho tướng nhị thủ (năng và sở). Nỗ lực thoát ly động Vô Để là nỗ lực đoạn trừ hết thảy ngã tưởng (dù là tưởng về Vô hữu), đoạn trừ tướng nhị thủ ấy. Trừ sạch tướng nhị thủ là trừ sạch chấp thủ, trừ sạch vô minh (gốc của vô sắc ái).

II. Quan niệm về con người

- Giáo dục về nhân ái là giáo dục về tâm nhân ái, hành động nhân ái và ý chí nhân ai, hành động nhân ái và ý chí biểu hiện hành động để cứu giúp tha nhân.

Nói đến hành động nhân ái là nói đến đối tượng đón nhận ái thì chỉ có một mà sự biểu hiện thì qua nhiều hình thái khác nhau tùy theo chủ thể, từng đối tượng, từng hoàn cảnh. Tác giả nêu ra trường hợp điển hình về nữ yêu quái động Vô Để đã giả vờ mắc nạn để đánh lừa Đường Tăng. Vì thiếu trí tuệ xét đoán chính xác đối tượng cần được cứu giúp, Đường Tăng đã để lại tai họa lớn cho phái đoàn Tây du. Lòng nhân ái cần được phát khởi từ trí tuệ Vô ngã, mà không phải thể

hiện một cách hình thức đầy ước lệ. Đầy là nội dung nhân ái của nền văn hóa, giáo dục mới luôn đem lại an lạc, hạnh phúc cho đời; đem lại an vui, chánh kiến cho đối tượng đón nhận lòng nhân ái.

III. Quan niệm về xã hội

- Nếp sống văn hóa nhân bản và trí tuệ của một xã hội mới cần tạo cho quần chúng một nếp tư duy về giá trị nhân ái, đạo đức đúng, thực, mà không mang tính chất hình thức ước lệ (về nhân, nghĩa, hiếu, tình... cũng thế) của xã hội phong kiến cũ.

Đường Tăng thật sự có lòng nhân ái và thật lòng yết Phật thỉnh kinh hay không là do chính lòng của Đường Tăng, và Đường Tăng tự biết (căn bản là Đường Tăng tự biết), mà không phụ thuộc vào câu nói đầy vẻ hình thức của yêu nữ rằng: "gặp người gặp nạn mà không cứu thì làm sao mà đi về Tây Trục thỉnh kinh được". Đường Tăng đã bỏ trống tâm mình và vướng mắc vào vòng lý luận lý hình thức đầy gian dối của nữ yêu đầu! Đường Tăng thiếu hẳn chánh niệm tỉnh giác và trí tuệ soi sáng vấn đề giá trị nên bị rơi vào ma nạn. Người của nền văn hóa mới cần phân

biệt rõ sự thật của tâm biểu hiện trong cuộc sống thì khác với ý tưởng trong ngôn ngữ.

- Nếu bạn đọc cảm thấy đau đớn tức tưởi trước thái độ nhân ái của Đường Tăng đối với yêu nữ thì hẳn bạn đọc cũng cảm thấy đau đớn tức tưởi như vậy đối với nền văn hóa phong kiến với các giá trị ước lệ.

- Sống là sống với cuộc sống, chứ không phải nói về cuộc sống. Nói về cuộc sống là ngôn ngữ, lý luận hay triết lý. Sự sống là triết lý siêu đẳng và là ngôn ngữ siêu đẳng. Nền văn hóa nhân bản và trí tuệ là nói và nghĩ bằng chính cuộc sống!

- Hồi 84, 85 và 86

Hồi thứ 84, 85 và 86

Hồi 84: "Khó diệt nhà sư tu chính quả

Pháp vương thành đạo thể theo giời"

Hồi 85: "Hành Giả trêu Bát Giới

Chúa ma mưu bắt sư"

Hồi 86: "Bát Giới giúp oai trừ quái vật

Ngộ Không hóa phép diệt yêu tà"

I. Tư tưởng Phật học

- Theo Phật giáo, tâm con người vốn có đủ chủng tử của tất cả cảnh giới thiện và ác, tùy theo nhân duyên và sự vận dụng của mỗi người mà các cảnh giới tâm hiện hành. Có thê nói rằng tâm lý của con người vốn Vô ngã nên bất định tính, tùy theo sự huân luyện giáo dục mà tâm hình thành. Tâm vốn không phải là "tánh bổn ác" hay "tánh bổn thiện", cũng không phải do thiên mệnh hay định mệnh. Con người có khả năng làm chủ tâm mình và thuần hóa tâm mình như người huấn luyện ngựa thiện xảo có thể huấn luyện con ngựa chứng thành ngựa thuần.

Ngô Thừa Ân trình bày các ý nghĩa trên

qua sự việc vua nước Diệt Pháp do căm tức các sãi mà truyền lệnh giết 10.000 vị sư (đã giết 9.996 vị). Với ông vua độc ác như thế mà chỉ qua một đêm Tôn Hành Giả với kỹ thuật giáo dục thiện xảo đã chuyển hóa tâm ông ta. Sáng hôm sau, vua và cả triều thần đều trở thành các Phật tử mộ đạo.

Tất cả sự việc thiện, ác ấy đều do nhân duyên mà sinh, và do con người chủ động. Vấn đề hưng suy của một xã hội cũng thế, do con đường văn hóa, giáo dục quyết định.

- Vạn hữu, dù tâm hay vật, đều do duyên mà sinh. Trí tuệ thấy thẳng sự thật Duyên khởi này gọi là Tự nhiên trí. Tôn Ngộ Không có trí tuệ về thực tướng của các hiện hữu, nhưng chưa chứng đắc được Tự nhiên trí. Vì thiếu Tự nhiên trí nên Ngộ Không còn bị lầm lẫn các tưởng, rơi vào kế "chia hoa mai" của quỷ Nam Sơn Đại Vương, và rơi vào kế trá đầu người (trá đầu người khác làm đầu Đường Tăng). Mãi cho đến khi Tôn Ngộ Không, ngưng tâm vận dụng hết sức mạnh của trí tuệ mình dò xét mới biết Đường Tăng vẫn bình yên, rồi nỗ lực phá tan ma nạn này.

Từ Tự nhiên trí, hành giả tiếp tục an

trú vào thiền quán Vô ngã để đi đến trí tuệ giải thoát tối hậu. Ma nạn này nhắc nhở Ngộ Không tiếp tục công phu thiền quán để mở đường vào Tam minh.

II. Quan niệm về con người

- Trí tuệ Vô ngã và sự thật Duyên khởi và cơ sở giá trị của nền văn hóa nhân bản, thiết thực và trí tuệ. Trí tuệ ấy là linh hồn của nền văn hóa giáo dục mới. Con người cần thường xuyên giác tỉnh an trú vào cái nhìn trí tuệ ấy. Thiếu nó thì con người sẽ rơi ngay vào vùng giá trị phi nhân bản, phi thực tại, hệt như Tôn Ngộ Không thiếu định lực và thiền quán sâu xa thì phải rơi vào bẫy của ác ma.

- Một tinh thần giáo dục khác của nền văn hóa mới là tinh thần "tùy duyên nhi bất biến" hay "Dĩ bất biến ứng vạn biến". Tinh thần này không cố chấp vào các hình thức cứng nhắc của văn hóa cũ (chẳng hạn sự việc Quan Vân Trường từ khước "về tiểu lộ" để phải vong mạng). Tất cả giá trị là vì con người và hạnh phúc của con người.

Đến đây thì Đường Tăng đã tỉnh ngộ về

sự trói buộc của các hình thức giá trị cũ, đã chịu nghe theo Tôn Ngộ Không cải trang thành lái buôn để vượt qua kinh thành nước Diệt Pháp (chỉ thay đổi chiếc áo, mà không phải thay đổi tâm hồn người tu sĩ). Con người sẽ bị chết đuối trong các giá trị hình thức!

III. Quan niệm về xã hội

- Ngô Thừa Ân, tại các hồi truyện này, phơi bày một sự thật phi lý và phi nhân: Vua truyền lệnh chém giết một vạn nhà sư vô cớ và vô tội vạ.

Nếu nhà vua và các triều thần hiểu rõ nhân quả trong giáo lý Phật giáo thì sẽ nghĩ đến hậu quả mỗi khi quyết định một công việc, và sẽ không hành động vì sân hận, ganh ghét hay đố kỵ.

Giáo lý nhân quả sẽ là một triết lý làm cơ sở cho tinh thần trách nhiệm tự thân và cho các hành vi đạo đức.

- Chính Tôn Ngộ Không đã cảnh tỉnh

được vua Diệt Pháp nên tên nước đã được đổi thành Hưng Pháp (làm cho nước thêm hưng thịnh. Thế nên có nghĩa là, theo Ngô Thừa Ân Phật giáo sẽ giúp xã hội phong kiến trung hoa phát triển hưng vượng.

- Hồi 87

Hồi thứ 87

"Quận Phượng Tiên dối trời bị nạn

Tôn Đại Thánh khuyến thiện làm mưa"

I. Tư tưởng Phật học

- Ngô Thừa Ân đã vạch ra sai lầm của lối hành xử của xã hội cũ ở hồi 87 này rằng:

* Thương Quan quận Phượng Tiên giận việc nhà mà làm hỏng việc dân là một sai lầm lớn.

* Ngọc Hoàng lẽ đáng trừng phạt Thương quan lại gây hạn hán ba năm làm khổ dân lành. Hành phạt như vậy không đúng đối tượng mắc vào một sai lầm lớn khác. Theo quy luật nhân quả, và theo luật pháp công minh, thì đúng lẽ là ai làm người ấy chịu trách nhiệm. Phái đoàn Tây du, tiêu biểu cho tiếng nói của nền văn hóa mới sửa lại sai lầm đó bằng cách đem mưa về cứu dân.

Nền văn hóa mới như thế được xây dựng phù hợp với các vận chuyển của trời, đất, với quy luật nhân quả.

- Tại quận Phượng Tiên, phái đoàn Tây du đang hành đạo Bồ Tát, quan tâm sâu xa

đến đời sống nhân dân trước mắt.

II. Quan niệm về con người

- Vấn đề thiện, ác và giúp nhân dân sống thiện tránh ác là vấn đề đạo đức. Nền đạo đức thiết thực, nhân bản và trí tuệ không phải là một hệ thống các mệnh lệnh đến từ các đấng uy quyền, thiêng liêng, mà là tiếng nói đích thực của quy luật tự nhiên giới (quy luật nhân quả), của an vui và hạnh phúc của các cá nhân và xã hội. Ngô Thừa Ân đã dựng lên cảnh các thiên thần khích lệ con người hành thiện, là ca ngợi điều thiện chính là đạo đức và chính là hạnh phúc. Đây là sửa chữa vững chắc của đạo đức, bởi con người có thể bằng các tướng trạng giả dối, trá hình để chạy trốn dư luận, chạy trốn pháp luật, nhưng con người không thể trốn chạy lương tâm và luật nhân quả.

Các cá nhân đạo đức sẽ hình thành một xã hội đạo đức. Một xã hội đạo đức thì sẽ hưng thịnh, và sẽ là xã hội mà muôn thuở con người mong ước.

- Giáo lý nhân quả còn giúp con người thường xuyên giác tỉnh sống với tinh thần

trách nhiệm cá nhân, cơ sở trưởng thành của một nhân cách, và là cơ sở phát huy tinh thần trách nhiệm đối với tập thể xã hội.

III. Quan niệm về xã hội

- Xã hội cần được tổ chức trật tự và ổn định trật tự nhờ vào luật pháp công minh. Luật pháp sẽ được thi hành hữu hiệu nếu quần chúng sống chân thật và hướng thiện, biết sợ quả báo của các hành động bất thiện, biết giữ gìn các giới cấm và biết chế ngự tâm lý. Giáo lý nhân quả sẽ giúp quần chúng ham hành thiện, tránh ác; giới (giữ giới) sẽ giúp con người chế ngự các hành động của thân và lời; thiền định sẽ giúp chế ngự ý. Thế là Phật giáo quả cần thiết để giáo dục quần chúng xây dựng một xã hội ổn định và hưng vượng. Điều này là điều mà Ngô Thừa Ân muốn đưa vào văn hóa Trung Hoa và gọi là để cứu khổ dân Đông Độ (Trung Hoa).

- Hồi 88, 89 và 90

Hồi thứ 88, 89 và 90

Hồi 88: "Sư đến Ngọc Hoa làm phép lạ

Ngộ Không, Bát Giới dạy con vua"

Hồi 89: "Tinh sư tử vỡ hội yến Đinh Ba

Ba đồ đệ đại nào núi Đầu Báo"

Hồi 90: "Sư tử bắt thầy trò Tam Tạng

Thiên Tôn thu yếu quái cửu đầu"

I. Tư tưởng Phật học

- Tại Bốc Sa Đình của Ngọc Hoa Vương, Ngộ Không và Ngộ Năng và Ngộ Tịnh (biểu tượng của Huệ, Giới và Định) đã mở tâm cho ba tiểu vương (con vua Ngọc Hoa Vương) thấy rằng các giá trị chân thật không ở nơi các tướng trạng biểu hiện. Bên trong ba thân hình xấu xí của ba đồ đệ Đường Tăng là ba tâm hồn đẹp đẽ, trong sáng và đầy thần lực. Cái tập quán người đời đánh giá con người qua hình tướng là một thiếu sót lớn.

Khi thấy rõ chân giá trị của Ngộ Không, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh, ba tiểu vương liền thi lễ và cầu xin thụ giáo để trở thành ba nhà lãnh đạo giỏi của nhân dân.

- Con sư tử chín đầu hiệu là Cửu linh Nguyên Thánh là con vật cưỡi của Thái Ất Nguyên Tôn cứu khổ; nó đã đắc đặo, và là biểu tượng chín cảnh giới của tâm chúng sinh đã được chuyển hóa tâm giải thoát. Tại đây Ngộ Không và cả phái đoàn Tây du chưa vượt khỏi chín cảnh giới tâm nên không thể chiến thắng con sư tử chín đầu ấy. Phái đoàn (hay hành giả) cần hướng tâm giải thoát đến Phật trí (được biểu tượng bằng Thái Ất Thiên Tôn Cứu Khổ) và tinh cần tu tập cho đến khi thuần thục giải thoát các lậu hoặc mới có thể vượt khỏi chín cảnh giới tâm ấy. Bởi thế, Tôn Ngộ Không đã phải đến cầu cứu với Thái Ất Thiên Tôn mong ngày thu phục sư tử chín đầu mới giải thoát được Đường Tăng, Ngọc Hoa Vương và Tam Tiểu Vương.

Ma nạn bấy giờ không phải do yêu tinh trần thế, mà là tinh ở thượng thượng giới. Trở ngại là do chính cảnh giới tâm mà hành giả đang an trú. Sự trói buộc này quả thật là khó. Hành giả mỗi lần đi vào một cảnh giới Định và Tuệ mới thì liền đó cảnh giới ấy trở thành chướng ngại bước chân giải thoát mà hành giả cần vượt qua. Cứ thế, công phu giải

thoát cần phải được liên tục phát triển với tuệ Vô ngã và tâm Vô trước. Tâm dính trước thì liền bị các chướng ngại. Sự dính trước vào mỗi cảnh giới tâm được biểu hiện bằng hình ảnh người chăm sư tử say rượu mê ngủ để sư tử sổng chuồng xuống hạ giới quấy phá. Ngô Thừa Ân quả thật là sành Phật lý!

- Từ đây nhìn lui lại cac ma nạn do con sâu cưỡi của Bồ Tát Quán Thế Âm, chú tiểu đồng của Bồ Tát Di Lặc, hay con trâu xanh của Thái Thượng Lão Quân gây ra đều là các cảnh biểu tượng cói lên sự thiếu chánh niệm tỉnh giác của hành giả trong công phu hành giải thoát đến Tâm và Tuệ giải thoát. Mất cảnh giác công phu phát triển trí tuệ mà Ngô Thừa Ân trình bày biểu trưng bằng các ma nạn.

II. Quan niệm về con người

- Con người của xã hội mới cần được soi sáng về giá trị chân thật của hành động và giá trị chân thật của con người để nuôi dưỡng giá trị đó. Nuôi dưỡng các nhân tố tích cực trong việc xây dựng nền văn hóa mới, như trường hợp ba tiểu vương

làm lễ bái sư với Ngộ Không, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh để học võ thuật và thân thông (của Tuệ, Giới, Định).

- Như đã đề cập, cái tốt và cái xấu gắn liền nhau trong xã hội và trong mỗi cá nhân. Với xã hội của nền văn hóa mới, các quan niệm cũ của xã hội đã trở thành lực của việc xây dựng xã hội mới; như sư tử vàng và sư tử chín đầu là trở lực của phái đoàn Tây du, và là trở lực của việc học tập võ thuật của ba tiểu vương vậy.

Sự cọ xát giữa hai quan niệm giá trị hẳn phải có. Nỗ lực để chiến thắng của quan niệm mới cần được kiên trì vận dụng cho đến thời điểm thành công, thời điểm thuyết phục được các quan điểm bảo thủ.

- Trở lực lớn nhất là sự bảo thủ của hàng ngũ Vua quan. Lực lượng cải tổ văn hóa cần vận động đổi mới tư duy ở hàng ngũ này, như Ngộ Không, Ngộ Năng và Ngộ Tịnh đã thuyết phục ba tiểu vương.

III. Quan niệm về xã hội

- Thay đổi quan điểm ở một cá nhân đã là khó, thay đổi các tập tục lạc hậu phi văn

hóa còn khó hơn. Sức phản kháng và đối với nền văn hóa mới mạnh nhất mà ta thấy trong tác phẩm Tây Du Ký là ở hàng ngũ vua quan và các thế lực được hàng ngũ đó cung dưỡng. khi phái đoàn Tây du cảm hóa được Ngọc Hoa Vương và ba Tiểu vương thì liền phải đối đầu với lực lượng sư tử chín đầu nguy hiểm. Lực lượng sư tử này không vì lý tưởng bảo vệ giá trị của nền văn hóa cũ, nhưng tựu trung thì nó cũng thuộc hệ văn hóa hữu ngã, bảo vệ quyền lợi của phe nhóm đầy tham vọng cá nhân.

Chính nghĩa của xã hội, bao giờ cũng vị tha, nhân ái vì hạnh phúc dài lâu của số đông, như đã được phái đoàn Tây du biểu hiện. Con đường cải tổ văn hóa Tây du biểu hiện. Con đường cải tổ văn hóa không thể không gặp các kháng cự mạnh mẽ. Trở lực sau cùng sẽ là trở lực lớn nhất bùng lên như ngọn đèn trước khi tắt. Bạn đọc hãy tiếp tục theo dõi các hồi còn lại.