Yết - Ma Yếu Chỉ

2. Thể thức thọ

ý nghĩa ‹tận hình› (suốt đời) ở đây[23]: Thứ nhất, dùng cho đến hết bịnh; nếu hết bịnh thì không được phép dùng. Thứ hai, hết đời của thuốc. Sau cùng, hết đời của người dùng. Nhưng ý nghĩa chính là nghĩa sau cùng, nghĩa là được phép cất chứa cho đến trọn đời mình, để khi nào có bịnh thì đem dùng. Loại này gồm có năm thứ: rễ, cọng, lá, hoa và trái cây. Nhưng là những thứ mà người đời không coi là thức ăn, chỉ để dùng làm thuốc. Ngoài ra, những thứ mặc dù thuộc bản chất là thời dược nhưng nếu được đốt cháy thành than thì trở thành tận hình dược.

2. THỂ THỨC THỌ

i. Thọ thời dược: theo luật chế, tỳ-kheo thọ phần thức ăn và ăn mà không có người mời, phạm ba-dật-đề.[24]

ii. Thọ phi thời dược: Đối trước một tỳ-kheo mà thọ. Văn bạch như sau:

«Đại đức nhất tâm niệm. Tôi tỳ-kheo… vì nhân duyên bịnh khát; đây là nước (nói tên trái cây), là loại phi thời dược, muốn dùng trong phi thời. Nay đối trước Đại đức để thọ.» (nói ba lần)

iii. Thọ thất nhật dược: cũng đối trước một tỳ-kheo mà thọ. Người muốn thọ để thuốc trong lòng bàn tay

———

[23] Hành sự sao, hạ 2 (Đại 40, tr.117): tận dược hình 盡藥形 tận bịnh hình 盡病形 và tận báo hình形盡報形.

[24] Tứ phần, ba dật đề 39, Pàli, Pācittiya 40.

trái, lấy bàn tay phải úp lên,[25] và bạch.

«Đại đức nhất tâm niệm. Tôi tỳ-kheo… vì nhân duyên bịnh (tên bịnh), muốn cất (tên thuốc) này là loại thất nhật dược, muốn cất chứa bên mình để dùng. Nay đối trước đại đức thọ trì.» (nói ba lần)

iv. Thọ tận hình dược: Cũng như trên, văn bạch:

«Đại đức nhất tâm niệm. Tôi tỳ-kheo… vì nhân duyên bịnh; đây là (tên thuốc), là loại tận hình dược, muốn cất chứa bên mình trọn đời để dùng, nay đối trước đại đức thọ trì.» (nói ba lần)

———

[25] Chi tiết này theo Luật Nhiếp 8 (Đại 24, tr.571c) văn trong đoạn này còn thêm: cách thọ canh dược, tức phi thời dược, và tận hình dược, chuẩn theo đây (tức thọ thất nhật dược) mà làm.

Tiết 2: Thuyết tịnh, 1. Phân loại tịnh thí

TIẾT 2.

THUYẾT TỊNH

Theo luật chế, tỳ-kheo chứa y dư hoặc vải quá hạn, nếu không tịnh thí, phạm ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Thuyết tịnh, tịnh thí, tác tịnh[26] theo nghĩa chính xác là «sự hợp thức hóa,» nói cách khác, đây là sự cho làm phép, hoặc cho tượng trưng. Sau khi làm phép, được đem về dùng như là một sở hữu của mình. Người được thọ cũng chỉ nhận theo tính cách tượng trưng, không được hiểu là cho theo nghĩa đen, cụ thể, mà chiếm lấy làm của mình.

1. PHÂN LOẠI TỊNH THÍ

Có hai cách tịnh thí:

i. Triển chuyển tịnh thí: Sự cho tượng trưng bằng cách gián tiếp. Tức là, người nhận hiện tiền chỉ là người trung gian để chuyển đến một tỳ-kheo khác, là người chính thức chủ của sự tịnh thí.

ii. Chân thật tịnh thí[27], tịnh thí trực tiếp, không qua trung gian, trái với trường hợp kể trên.

———

[26] Thuyết tịnh 說淨, tịnh thí 淨施, tác tịnh 作淨. Nghĩa Tịnh dịch là phân biệt 分別, do tiếng phạn vikalpa (Pali: vikappa) có nghĩa là phân biệt, như trong từ ‹vọng tưởng phân biệt.› Cũng có nghĩa là pháp thức hay nghi quỹ như trong ‹Văn Thù nghi quỹ.› Đây hiểu là tác tịnh: hợp thức hóa hay hợp pháp hóa.

[27] Hoặc gọi là đối diện thí.

2. Tác Pháp tịnh thí

Trong cả hai trường hợp, người nhận sự tịnh thí là sở hữu chủ tượng trưng của vật được tịnh thí. Chừng nào vật ấy chưa xả, người ấy vẫn còn là sở hữu chủ tượng trưng. Nếu người ấy qua đời, trong khi vật được tịnh thí chưa xả, cần phải tịnh thí đến một vị khác nữa. Nói tóm lại, mặc dù người có y dư vì nếu chứa thì phạm luật nên phải biếu (cho hay tặng) tượng trưng cho người khác, nhưng trên thực tế thì mình dùng với ý nghĩ là vật mượn tạm.

2. TÁC PHÁP TỊNH THÍ

Về tác pháp, có hai loại, là đối thủ thuyết tịnh, và tâm niệm thuyết tịnh, chung cả hai cách tịnh thí.

i. Đối thủ thuyết tịnh

a) Triển chuyển tịnh thí: Văn tác bạch, (về oai nghi là tiếp theo như pháp tỳ-kheo, ở đây không đề cập chi tiết) người thuyết tịnh bạch:

«Đại đức nhất tâm niệm. Tôi tỳ-kheo… có y dư này chưa tác tịnh. Nay vì tác tịnh nên gởi nơi đại đức để triển chuyển tịnh thí.»

Vị tỳ-kheo nhận sự tịnh thí đáp:

«Trưởng lão nhất tâm niệm. Ngài có y dư này chưa tác tịnh. Nay vì tác tịnh nên gởi nơi tôi. Tôi nay thọ nhận. Vậy ngài muốn tịnh thí đến vị nào?»

Vị thuyết tịnh nói:

«Tôi tịnh thí đến (tên người chủ tiếp nhận sự tịnh thí).»

Vị tỳ-kheo làm trung gian nhận sự tịnh thí nói:

«Trưởng lão, ngài có y dư này chưa tác tịnh, vì tác tịnh nên gởi nơi tôi. Tôi đã thọ nhận. Ngài muốn gởi y này đến (tên người nhận) đã sở hữu. Ngài hãy vì (người chỉ tịnh thí) mà khéo hộ trì, tùy nhân duyên mà dùng.»

b) Chân thật tịnh thí:

Người thuyết tịnh nói:

«Đại đức nhất tâm niệm. Tôi tỳ-kheo… có y dư này chưa tác tịnh. Nay vì tác tịnh nên xả và biếu cho Đại đức, để chân thật tịnh thí. Đại đức đã nhận. Nay tôi vì đại đức mà hộ trì y này, tùy nhân duyên mà dùng.»[28]

ii. Tâm niệm thuyết tịnh

Trong trường hợp không có ai ở gần để tác pháp đối thủ thuyết tịnh, thì có thể tâm niệm thuyết tịnh. Văn bạch:

«Tôi tỳ-kheo… y dư này tịnh thí đến (tên người chủ tịnh thí, trong năm chúng xuất gia đều được cả), tôi sẽ lấy dùng từ vị ấy.»

Thuyết tịnh xong, được phép dùng như thường. Nhưng cứ sau mười ngày lại phải thuyết tịnh một lần. Văn bạch các lần sau:

«Tôi tỳ-kheo… y dư này được lấy về dùng từ (tên người được gửi tịnh thí).»

———

[28] Đoạn sau này không có ghi trong Tùy cơ yết-ma (Đại 40, tr.502c). Đây thêm vào, căn cứ Luật Nhiếp (Đại 25, tr.553c).

Sau mười ngày nữa, cũng lại phải thuyết tịnh như trước:

«Tôi tỳ-kheo… y dư này đã tác tịnh, được tịnh thí đến… nay lấy để dùng từ vị ấy.»

Như vậy, cứ sau mười ngày, lại thay đổi thuyết tịnh một lần, cho đến khi nào vật tịnh thí được xả

Tiết 3: Phân vật, 1. Phân loại sở hữu

TIẾT 3.

PHÂN VẬT

1. PHÂN LOẠI SỞ HỮU

Đời sống của một tỳ-kheo hoàn toàn y cứ trên bốn Thánh chủng, nghĩa là, sống không gia đình, không sở hữu bất cứ thứ gì thuộc sở hữu vật chất. Tuy nhiên, trong thực tế, những nhu yếu cần thiết để duy trì sự sống không thể không có; cho nên, bản chất của bốn Thánh chủng là thiểu dục, tri túc, tức chỉ sở hữu những gì tối cần thiết cho sự sống. Để cụ thể hóa dữ kiện, có thể nói, vật dụng tối cần thiết mà một tỳ-kheo không thể thiếu, có sáu thứ: ba y, bình bát, đãy lọc nước và tọa cụ.[29] Thêm nữa, các vật dụng cần thiết này cũng cần có một số vật phụ khác, như ba y hay tọa cụ cần có kim và chỉ để khâu vá mỗi khi chúng rách. Vá rồi, kim chỉ lại cần có ống để đựng. Ngoài sáu vật dụng được coi là cần thiết bậc nhất và những thứ phụ tùy của chúng, cũng có thể kể thêm một số vật dụng cần thiết bậc nhì, chúng có hay không có không tất yếu đối với sự sống của tỳ-kheo.

———

[29] Thập tụng 28 (Đại 23, tr.202c); Phạm Võng Bồ tát tâm địa giới, tội khinh cấu thứ 37 (Đại 24, tr.1008a) kể có 18 vật dụng thường tùy thân: 1. nhành dương (để chùi răng, súc miệng); 2. thác đậu hay xà bông; 3. ba y; 4. bình hay chai đựng nước; 5. bát; 6: tọa cụ; 7. tích trượng; 8: lò hương; 9: đãy nước; 10 khăn tay; 11: dao con; 12: đá lửa (hay diêm quẹt); 13: cái nhíp để nhổ râu; 14: giường dây; 15: kinh; 16: luật; 17: tượng Phật; 18: tượng bồ tát.

Đó là dao cạo, nhíp nhổ râu, đồ cắt móng tay, gậy hay tích trượng, các thứ linh tinh.

Mặc dù các vật dụng vừa kể là những tư cụ cần thiết cho mỗi cá nhân, nhưng xét về bản chất, chúng không phải là sở hữu cá nhân, bởi vì một tỳ-kheo không được phép sở hữu bất cứ tài sản vật chất nào dù lớn hay nhỏ. Cho nên, khi một tỳ-kheo còn sống, những thứ ấy thuộc về sở hữu riêng của mình nhưng khi tỳ-kheo ấy tịch, chúng hoàn toàn thuộc về sở hữu tập thể, tức của Tăng, và Tăng có quyền tuyệt đối trao chúng cho bất cứ ai có đủ tư cách để thừa hưởng như pháp. Trừ những người bị Tăng diệt tẫn. Họ không còn là tỳ-kheo, do đó, khi chết, sở hữu của họ không thuộc về Tăng. Các thân quyến có quyền sở đắc chúng và tùy ý họ xử lý.

Nói tổng quát, xét về bản chất, không có vật dụng nào là sở hữu cá nhân của một tỳ-kheo, dù là vật mà đàn việt dâng cúng riêng biệt cho. Tất cả đều là sở hữu tập thể. Nhưng xét về hình thái, tất cả sở hữu vật chất này được chia làm hai loại: loại có thể phân chia và loại không thể phân chia. Nói cách khác, chúng thuộc về hai loại Tăng: chiêu-đề Tăng hay thuộc cả bốn phương,[30] không nhất định giới hạn trong bất cứ trú xứ hay Tăng-già lam, tự viện nào. Thứ hai, thuộc về hiện tiền Tăng, tức các tỳ-kheo đang hiện diện trong một trú xứ, tức trong phạm vi đại giới của một trú xứ. Những thứ thuộc chiêu-đề Tăng là những

———

[30] Chiêu đề Tăng (caturdesa-saṅgha) hoặc tứ phương Tăng xem trên, ch. I, «3. Phân loại Tăng.».

Tăng vật không được phép phân chia; tất cả tỳ-kheo trong bốn phương đều có thể thọ dụng chung. Ngoài nó ra là những Tăng vật có thể phân chia giữa hiện tiền Tăng, nghĩa là các tỳ-kheo hiện diện, khi Tăng vật được phân chia.[31]

Về Tăng vật thuộc chiêu đề Tăng, đại thể có năm loại:[32]

1. Trú xứ địa: đất của trú xứ, bao gồm vườn tược và những thứ trực thuộc v.v…

2. Phòng xá, nhà cửa, phòng ốc và những thứ trực thuộc như giường nằm, ghế ngồi, đệm lót v.v…

3. Tu dụng vật: Tức các vật nhu yếu, được dùng chung cho tập thể, như xe cộ, trâu ngựa, ghè nước, bồn tắm v.v…

4. Cây ăn trái.

———

[31] Gọi là Tăng man vật (Pali saṅghamukhi) hay hiện tiền Tăng vật, tức vật thuộc Tăng gồm những tỳ-kheo hiện diện.

[32] Ngũ phần 25 (Đại 22, tr.168), Tứ phần 41 (Đại 22, tr.859). Những vật thuộc tứ phương Tăng không thể phân chia gồm thuộc về Tăng các thứ vườn, ruộng, cây ăn trái, phòng riêng và vật dụng trang bị trong phòng riêng, bình bằng đồng, chậu đồng, cái búa, cái đục, các loại vật nặng, giường dây, giường gỗ, đệm ngồi, đệm nằm, gối y-la-diên-đà-mạo-ra (Skt., aineya-vāra; Pali, eṇeyyavāra: chăn bằng lông sơn dương), mạo-mạo-ra (Skt.: pravāra, Pali: pāvāra: chăn thường, cù-lũ, thảm lông). Những vật được phép chia: dao cạo, y bát, tọa cụ, ống đựng kim. Tăng kỳ 28 (Đại 22, tr.454b) 10 loại thuốc hiện tiền Tăng: thuốc đúng thời, thuốc phi thời, thuốc bảy ngày, thuốc trọn đời, vật dụng của tỳ-kheo qua đời, thí như trú xứ đại hội, phi thời y, tạp vật và thỉnh thực.

2. Thể thức phân chia

5. Trái cây: Luật Tứ phần 25 nói, đây là những thứ thọ dụng chung của trú xứ, ai đến cũng được dùng. Ai đem bán, đem chia cho người khác, phạm tội thâu-lan- giá.

Ngoài năm loại trên, còn lại thuộc hiện tiền Tăng, là những Tăng vật có thể phân chia cho những người hiện diện.

Đấy là phân loại tổng quát về sở hữu tập thể, những gì đáng chia và những gì không thể chia. Nhưng trong thực tế cần phải có sự phân biệt đâu là căn cứ mức khinh và trọng của chất và lượng mà phân chia. Thí dụ, tất cả các loại sắt không được phép phân chia; nhưng những vật dụng làm bằng sắt mà dung lượng không quá hai đấu, có thể được phân chia; các lọai đồ gỗ, đồ tre cũng vậy.[33] Những vật dụng như vậy được liệt kê khác nhau tùy theo mỗi bộ luật ở đây không tiện dẫn hết. Dù vậy, tiêu chuẩn phân biệt chung vẫn như nhau.

2. THỂ THỨC PHÂN CHIA

i. Nguồn gốc Tăng vật

Có hai nguồn gốc của Tăng vật, do đàn-việt cúng và do tỳ-kheo, hoặc tỳ-kheo-ni, hoặc thức-xoa-ma-na, hoặc sa-di-ni đã từ trần để lại.

Tuy nhiên, nói chung, tất cả Tăng vật đều có nguồn gốc chủ yếu từ sự dâng cúng của đàn-việt. Vật đáng chia hay không đáng chia không hoàn toàn căn cứ

———

[33] Thập tụng 28 (Đại 23, tr.203b).

vào chất hay lượng của nó, mà căn cứ theo ý muốn của người dâng cúng. Nếu đàn-việt tỏ ý dâng cúng cho chiêu-đề Tăng, nó thuộc chiêu-đề Tăng; nếu đàn- việt tỏ ý dâng cúng cho một tỳ-kheo nào đó, một tỳ-kheo-ni, hay thức-xoa-ma-na, hay sa-di-ni chúng đều thuộc về những vị này, không được phép phân chia. Nếu đàn-việt không nói rõ họ muốn dâng cúng cho ai, cho đối tượng nào, thì bấy giờ Tăng sẽ quyết định chia hay không chia, căn cứ trên hình thái và thời gian tính của vật ấy.

Còn nếu là vật dụng của một vị trong năm chúng xuất gia đã viên tịch, vật dụng ấy hoàn toàn thuộc thẩm quyền phân chia của Tăng, Tăng sẽ căn cứ theo giá trị của vật dụng mà trao cho từng loại đối tượng ưu tiên thích hợp.

ii. Đối tượng phân chia

Có ba loại đối tượng của sự phân chia vật của Tăng:

a) Lưỡng bộ Tăng

Tăng gồm hai bộ tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni. Trong đó, sa-di thuộc về tỳ-kheo; thức-xoa-ma-na và sa-di-ni thuộc về ni. Như vậy, lưỡng bộ Tăng bao gồm tất cả năm chúng xuất gia đệ tử Phật. Những gì đàn-việt nói là dâng cúng cho cả hai bộ Tăng, thì chúng phải được chia làm hai phần đồng đều, chứ không tính theo lượng nhân số của mỗi bộ. Cho đến như Tăng bộ tỳ-kheo có nhân số đông, trong khi Tăng bộ tỳ-kheo-ni chỉ còn có một sa-di-ni, thì Tăng vật cũng phải phân chia thành hai phần ngang nhau. Phần

thuộc Tăng bộ tỳ-kheo thì sa-di-ni kia được thọ nhận.

b) Biệt bộ

Nghĩa là hai bộ Tăng riêng biệt, không kể chung. Trong mỗi bộ, Tăng vật được phân chia đều tính theo nhân số. Sa-di phân nửa hoặc phần ba của tỳ-kheo; các tịnh nhân Tăng-già lam phần tư. Nhưng nếu Tăng không đồng ý chia cho thì không được chia. Nếu có đàn-việt dâng cúng các vật dụng mà sau đó nội bộ Tăng chia làm hai, thì các vật dụng ấy cũng được phân thành hai cho mỗi bên. Những người đang hành biệt trú, ý hỉ, đang bị yết-ma ha trách, yết-ma tẫn xuất v.v… cũng được phân chia như các tỳ-kheo khác, nhưng vật chia phải để xuống đất hoặc sai tịnh nhân đưa cho, chứ Tăng không được trực tiếp trao tay.

c) Cá thể

Tăng vật được chia riêng cho những người ưu tiên, không theo tiêu chuẩn đồng đều mỗi người một phần. Như thuốc cho người bịnh; y che ghẻ cho người bịnh ghẻ v.v… Nếu là Tăng vật do người trong chúng xuất gia chết để lại, thì ưu tiên trước hết cho những người chăm sóc bịnh của người chết; kế đó, ưu tiên cho những người có liên hệ với người chết như Hòa thượng, A-xà-lê v.v… vật dụng ưu tiên được kể là các vật dụng tùy thân của tỳ-kheo. Những thứ còn lại, thuộc loại có thể chia, thì chia đều trong Tăng. Nếu giá trị không đồng nhất, thì xét theo ưu

tiên,[34] Tiêu chuẩn đã được ưu tiên là tác phong đạo đức, và kế đó là sự thiếu thốn.

iii. Phương pháp chia

Tùy theo sự hiện diện của nhân số, có bốn cách chia.[35]

a) Tăng sai người chia

Nếu Tăng gồm từ năm tỳ-kheo trở lên, cần yết-ma sai người chia và tiếp theo đó yết-ma giao người chia. Người được Tăng sai phải có đủ năm đức tính: không thiên vị, không hay giận hờn, không ngu si, không sợ hãi và biết rõ người đã chia hay chưa chia.

b) Chia trực tiếp

———

[34] Tứ phần 40 (Đại 22, tr.858c): nên giao thẻ để chia: tức chia bằng cách bốc thăm.

[35] Tứ phần 40, tr.859a, bốn cách chia khác. Thập tụng 28 (Đại 23, tr.201c); 1. Tự thọ phân, nếu chỉ một tỳ-kheo tâm niệm tự phân và tự thọ, như Tứ phần; 2. Triển chuyên phân: chỉ có hai tỳ-kheo, chia làm hai phần, một người chỉ vào mỗi phần: «Y này các người vì Tăng mà bố thí, là vật dụng Tăng cần chia. Phần chia này có bấy nhiêu thuộc về tôi. Phần chia kia có bấy nhiêu chia cho Trưởng lão. Phần ấy thuộc về Trưởng lão.» Trường hợp hai tỳ-kheo cũng có thể chia theo thứ tự thọ phân; 3. Đọa trù phân: chia bằng cách giao thẻ, tức bốc thăm, nếu có ba tỳ-kheo (cũng có thể chia theo thứ tự thọ phân, hoặc triển chuyên phân) tổng số vật được chia làm ba phần cho ba người rồi nói «Phần này thuộc Thượng tọa, thì phần kia thuộc Hạ tọa. Phần này thuộc Hạ tọa, thì phần kia thuộc Thượng tọa.» Sau đó giao thẻ, và chỉ giao một thẻ mà thôi. Người giao thẻ không được nhìn thấy thẻ; 4. Yết-ma phân, bốn tỳ-kheo trở lên, chia bằng tác pháp yết-ma; cũng có thể chia theo lối tự thọ, triển chuyên hoặc đọa trù.

3. Tác pháp phân vật

Nếu Tăng số chỉ bốn tỳ-kheo, thì cùng tác pháp yết-ma rồi phân chia trực tiếp chứ không sai người chia.

c) Đối thủ

Nếu chỉ hiện diện ba hay hai tỳ-kheo, các vị này lần lượt đối thủ tác pháp, rồi phân chia với nhau.

d) Tâm niệm

Nếu chỉ một tỳ-kheo duy nhất, thì sự tác pháp bằng tâm niệm và miệng nói, rồi thọ dụng.

3. TÁC PHÁP PHÂN VẬT

Vì có hai nguồn gốc Tăng vật khác nhau, tức do đàn-việt cúng dường và do năm chúng xuất gia tịch để lại, cho nên sự tác pháp cũng có hai loại khác nhau.

i. Vật do đàn việt cúng

Trường hợp này gồm có bốn phương pháp chia như đã nêu trên.

a) Tăng sai người chia

Tăng số năm tỳ-kheo, trong đó một vị được chọn làm Tăng sai. Sự phân chia này gồm hai phần: yết-ma Tăng sai người chia và yết-ma giao vật chia.

Yết-ma Tăng sai người chia:

Tập họp về tác tiền phương tiện như thông lệ.

Hỏi:

«Tăng nay hòa hiệp để làm gì?»

Đáp:

«Yết-ma chia Tăng vật.»

Vị yết-ma bạch Tăng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay sai tỳ-kheo…. Vì Tăng phân chia Tăng vật. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

b) Yết-ma giao vật chia:

Tiếp theo, Tăng tác pháp giao Tăng vật cho tỳ-kheo Tăng sai để phân chia giữa Tăng. Vị yết-ma bạch Tăng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này được (nói Tăng vật v.v…) nên chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo, tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo sẽ phân chia giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-

kheo này sẽ phân chia giữa Tăng thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

Kế đó, người thọ sai bước ra nhận Tăng vật và phân chia.

c) Chia trực tiếp

Tăng số chỉ gồm bốn tỳ-kheo, không có Tăng sai người chia. Chỉ có yết-ma phân chia trực tiếp giữa bốn vị.

Tập họp và tác tiền phương tiện như thông lệ.

Hỏi:

«Tăng nay hòa hiệp để làm gì?»

Đáp:

«Yết-ma chia Tăng vật?»

Vị yết-ma bạch Tăng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay chấp thuận, trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Đây là lời tác bạch.»

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên phân chia hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng

nay phân chia (Tăng vật) này thì im lăng. Ai không chấp thuận thì hãy nói.

Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem (Tăng vật) này trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

Kế đó, người thọ sai bước ra nhận Tăng vật và phân chia.

d) Tác pháp đối thủ

Nếu chỉ có ba tỳ-kheo, lần lượt từng vị thay nhau tác bạch rồi chia. Văn tác bạch như sau:

«Bạch hai Đại đức, nhất tâm niệm. Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không đủ túc số Tăng, nên thuộc về chúng ta.» (nói ba lần)

Nếu chỉ có hai tỳ-kheo, văn bạch tác pháp cũng như trên nhưng bỏ tiếng hai.

e) tâm niệm tác pháp

Nếu có một tỳ-kheo, vị ấy tâm niệm và miệng nói như vầy:

«Trú xứ này nhận được (Tăng vật) nên chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng (Tăng vật) này thuộc về tôi.» (nói ba lần)

ii. Vật do năm chúng qua đời để lại

Nếu người viên tịch là tỳ-kheo hay tỳ-kheo-ni, thì Tăng tác pháp để giao và chia. Nếu là của sa-di hay thức-xoa-ma-na, thì các vật ấy thuộc về Hòa thượng

hay A-xà-lê. Nhưng nếu không có Hòa thượng hay A-xà-lê để nhận bấy giờ Tăng sẽ tác pháp để giao và chia.

Vật của người qua đời để lại hoặc là vật hiện tiền, hoặc vật đã được ký thác cho một người nào đó, hoặc vật mà người khác nợ vị ấy, hay vị ấy nợ người khác.

Trước hết, Tăng cần phải hỏi người nuôi bịnh, hoặc những người thân cận vị qua đời về các món nợ, tùy theo di chúc,[36] hoặc theo sự hiểu biết của những người ấy. Nếu người chết có vay mượn ai vật gì chưa trả, thì những vật ấy cần được trả cho chủ nợ. Hoặc lấy những thứ trong số di vật có giá trị tương đương mà trả. Hoặc bán một số di vật tương đương món nợ để trả. Tùy theo sự thỏa thuận của người trái chủ. Nếu người đó không nhận, các vật ấy thuộc về Tăng.

Trường hợp vị ấy qua đời có những vật mà người khác vay mượn, cần cho đòi về để phân chia. Nhưng nếu có di chúc là nhượng hẳn cho người vay mượn thì khỏi phải đòi.

Đối với vật mà người qua đời đã ký thác cho một ai đó cũng vậy, riêng vật ký thác, nếu người được ký thác đang ở tại trú xứ nào khi hay tin người ký thác qua đời, thì vật ấy thuộc về sự phân chia của Tăng tại trú xứ mà người được ký thác đang ở.

———

[36] Nghĩa là vật thuộc về nợ thì cần trả hay không cần trả; vật dụng khác, hoặc muốn để lại cho ai.

Sau khi đã thanh toán các món vay mượn, và các vật được ký thác, Tăng tác pháp để phân chia. Trước hết, những vật có giá trị hay những vật dụng tùy thân, được ưu tiên cho người nuôi bịnh. Nếu người nuôi bịnh đồng ý các vật ấy hoàn toàn thuộc Tăng chứ mình không nhận riêng, thì Tăng phân chia như là vật do đàn việt cúng.

Người nuôi bịnh, hoặc nếu không có thì người nuôi thân cận và có mặt khi vị ấy lâm chung, mang những sở hữu của vị ấy ra trình trước Tăng.

Thể thức phân chia, ở đây cũng gồm bốn phương pháp tùy theo phân số hiện diện, nhưng nội dung tác pháp có khác. Ngoài ra, còn có thêm tác pháp để tưởng thưởng người nuôi bịnh.

a) Tưởng thưởng người nuôi bịnh

Tăng tập họp và tác tiền phương tiện như thông lệ

Hỏi:

«Nay Tăng hòa hiệp để làm gì?»

Đáp:

«Yết-ma phân chia di vật của người qua đời.»

Người nuôi bịnh bấy giờ bước ra giữa Tăng, trình bày các di vật của người qua đời, cùng những khoản vay mượn ký thác các thứ. Sau đó, trích riêng một số vật dụng tùy thân của người qua đời, hoặc một số vật có giá trị khác, để tưởng thưởng người nuôi bịnh. Vị yết-ma bạch Tăng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng tùy thân của tỳ-

kheo ấy nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay chấp thuận đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo nuôi bịnh. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng tùy thân của tỳ-kheo ấy nên phân chia hiện tiền. Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng tùy thân ấy cho tỳ-kheo… là người nuôi bịnh, thì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

b) Tăng sai người chia

Trước hết, tác pháp yết-ma sai người chia. Vị yết-ma bạch:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng phân chia Tăng vật, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

Tiếp theo, tác yết-ma giao Tăng vật. Vị yết-ma bạch:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Những vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng trao các vật dụng ấy cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Tăng nay trao các vật dụng ấy cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói

«Tăng đã chấp thuận đem các vật dụng ấy trao cho tỳ-kheo… tỳ-kheo này sẽ phân chia các vật dụng ấy giữa Tăng, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

Sau đó người thọ sai nhận vật và phân chia.

c) Chia trực tiếp

Vì Tăng số chỉ có bốn tỳ-kheo, không có yết-ma Tăng sai mà chỉ tác yết-ma phân chia trực tiếp. Vị yết-ma bạch:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng nay phân chia các vật dụng này. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay phân chia các vật dụng này cho hiện tiền Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay phân chia hiện tiền Tăng các vật dụng mà tỳ-kheo… vừa mệnh chung để lại thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận phân chia các vật dụng này, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

d) Đối thủ phân chia

Chỉ hiện diện ba tỳ-kheo. Từng vị một lần lượt thay nhau tác bạch:

«Bạch hai Đại đức xin ghi nhận. Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng, các vật dụng ấy thuộc chúng ta.» (nói ba lần)

Nếu chỉ hiện diện hai tỳ-kheo, văn bạch như trên, nhưng bỏ tiếng hai.

e) Tâm niệm thọ nhận

Nếu chỉ có một tỳ-kheo, vị ấy tâm niệm miệng nói:

«Tỳ-kheo… vừa mệnh chung. Các vật dụng của tỳ-kheo ấy để lại nên phân chia hiện tiền Tăng. Nay đây không có Tăng, các vật dụng ấy thuộc về tôi.» (nói ba lần)

Luật dạy, tại trú xứ có tỳ-kheo vừa viên tịch, khi tác pháp phân vong vật, tỳ-kheo nào bước ra khỏi đại giới của trú xứ, không được nhận phần lại phạm đột- kiết-la; trái lại có tỳ-kheo nào từ ngoài vào trong đại giới của trú xứ đó ngay trong lúc đang tác pháp yết-ma vẫn được nhận một phần như các tỳ-kheo hiện có trong trú xứ.

Thư Mục Tham Khảo, I. Hán tạng

THƯ MỤC THAM KHẢO

I. HÁN TẠNG

Đại: Đại chánh tân tu Đại tạng kinh, dẫn theo số sách, số trang, cột và dòng.

Trường A hàm kinh, 22 quyển, Hậu Tấn, Phật-đà-da-xá và Trúc Phật Niệm dịch, Đại tạng kinh sách 1, số hiệu 1.

Trung A hàm kinh, 60 quyển, Đông Tấn, Cù-đàm Tăng-già Đề-bà dịch, Đại 1, No 26.

Tạp A hàm kinh, 50 quyển, Lưu Tống. Cầu-na-bạt-đà-la dịch, Đại 2, No 99.

Tăng nhất A hàm kinh, 51 quyển, Đông Tấn, Cù-đàm Tăng-già Đề-bà dịch, Đại 2, No 125.

Ngũ phần: Di-sa-tắc bộ Hòa-hê ngũ phần luật, 30 quyển, Lưu Tống, Phật- đà -thập và Trúc Đạo Sanh dịch, Đại 22, No 1421.

Tăng kỳ: Ma-ha Tăng-kỳ luật, 40 quyển, Phật-đà-bạt-đà-la và Pháp Hiển dịch, Đại 22, No 1425.

Tứ phần luật, 60 quyển, Diêu Tần, Phật-đà-da-xá và Trúc Phật Niệm dịch, Đại 22, No 1428.

Tạp yết-ma: Đàm-vô-đức Tạp yết-ma, 1 quyển Tào Ngụy, Khang Tăng Khải dịch, Đại 22, No 1432.

Thập tụng luật, 61 quyển, Hậu Tần, Phất-nhã-đa-la và La-thập dịch, Đại 23, No 1435.

Căn bản : Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ tỳ-nại-da, 50

quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 23, No 1442.

Căn bản (Bí-xô) ni: Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ bí-sô-ni tỳ-nại-da, 20 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 23, No 1443.

Xuất gia sự: Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ tỳ-nại-da xuất gia sự, 4 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 23, No 1444.

An cư sự, Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ tỳ-nại-da an cư sự, 1 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 23, No 1445.

Tuỳ ý sự: Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ tỳ-nại-da tùy ý sự, 1 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 23, No1446.

Tạp sự: Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ tỳ-nại-da tạp sự, 40 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 24, No 1451.

Bách nhất yết-ma: Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ Bách nhất yết-ma, 10 quyển, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại 24, No 1453.

Minh liễu luận: Luật nhị thập nhị minh liễu luận, 1 quyển, Phất-đà-đa-la-đa soạn, Trần, Chân Đế dịch, Đại 24, No1453.

Thiện kiến: Thiện kiến luật tỳ bà sa, 18 quyển, Tiêu Tề, Tăng-già-bạt-đà-la dịch, Đại 24, No 1462.

Tỳ ni mẫu kinh, 8 quyển, khuyết danh dịch, Đại 24, No1463.

Tỳ-nại-da, 10 quyển, Diêu Tần, Trúc Phật Niệm dịch, Đại 24, No 1464.

Hành sự sao: Tứ phần luật san phiền bổ khuyết hành sự sao, 12 quyển, Đường, Đạo Tuyên soạn, Đại 40, No1804.

Hành sự sao tư trì ký: Tứ phần luật hành sự sao tư trì ký, 16 quyển, Tống, Nguyên Chiếu soạn, Đại 40, No1805.

Tùy cơ yết-ma: Tứ phần luật san bổ tùy cơ yết-ma, 2 quyển, Đường, Đạo Tuyên tập, Đại 40, No 1808.

Tăng yết-ma: 3 quyển, Đường, Hoài Tố tập, Đại 40, No 1809.

Ni yết-ma: 3 quyển, Đường, Hoài Tố tập, Đại 40, No 1810.

Yết-ma chỉ nam, 12 quyển, Thanh, Chiếu Minh soạn, bản in gỗ Hà Nội.

II. Nam truyền

II. NAM TRUYỀN

A = Aṅguttara-Nikāya.

AA = Aṅguttaraṭṭhakathā.

D = Dīgha-kāya.

M = Majjhima-Nikāya.

S = Saṃyutta-Nikāya.

Dhp. = Dhammapada.

Vin. = Vinaya.

[Các bản Pali trên đều đọc từ Chaṭṭha Saṅgāyana CD-ROM]

Book of the Dícipline, part i, ii, iii, iv, translated by L.H. Horner, Sacred Books, London 1951.

The Pāṭimokkha, trans. by Ven. ñāṇamoli Thera, Bankok, 1966.

A Comparative Study of the Prātimokṣa, on the basis of its Chinese, Tibetan, Sanskrit and Pali versions, by W. Pachow; Santiniketan, 1955

Tựa

TỰA

Theo quan điểm Bộ phái Đàm Vô Đức, tức các vị thọ trì Luật Tứ phần thì một trong các dấu hiệu về sự diệt tận của chánh pháp là các pháp yết-ma hoàn toàn không được thực hiện, không có pháp yết-ma sẽ không có các Tỳ-kheo đắc giới như pháp, bản thể của Tăng không thành tựu. Không có sự tồn tại của Tăng thì chánh pháp mà Phật giảng dạy không có người tu và chứng. Như vậy có nghĩa là Chánh pháp sẽ không tồn tại. Cho nên việc học hỏi các học xứ trong giới Kinh và thông suốt các pháp yết-ma là phận sự hàng đầu của Tỳ-kheo trong suốt 5 năm đầu kể từ khi đắc giới cụ túc. Đây là điều kiện căn bản tác thành tư cách bậc thầu hàng Thượng tọa trong Tăng chúng. Nếu Tỳ-kheo không hoàn tất phận sự học hỏi này không bao giờ được phép rời Y Chỉ sư dù cho tuổi đời 80 và tuổi hạ 60, nghĩa là luôn luôn phải sống nương tựa vào bậc Thượng tọa, không được phép thế độ người xuất gia. Đây là điều qui định trong tất cả Luật Tạng, cần phải nghiêm cấm chấp trì vì sự tồn tại bền vững của Phật pháp.

Về các nguyên lý căn bản của yết-ma, tất cả các bộ Luật đều đồng nhất, nhưng sự tác pháp có rất nhiều khác biệt, do điều kiện lịch sử và địa lý nơi mà Tăng đoàn sinh hoạt. Nếu không có sự lý giải về các nguyên tắc căn bản, tất sẽ khó có thể hội thông các điều sai biệt này. Do đó việc nghiên cứu

và học hỏi, các phép Yết-ma cần phải hội đủ hai mặt: nắm vững sự lý giải và thông suốt tác pháp, tổng quát mà nói, có hai bộ phận chính của tất cả pháp yết-ma. Một bộ phận chi phối các sinh hoạt tập thể của Tăng, tức gồm các luật yết-ma như kiết giới, truyền thọ cụ túc, thuyết giới, tự tứ v.v… Bộ phận khác chi phối sinh hoạt cá nhân một Tỳ-kheo, tức các yết-ma trị phạt như sám Tăng tàn, ba dật đề….

Bộ luật này ra đời là do kết quả nhiều năm giảng dạy luật cho Tăng chúng tại các Phật học viện: Báo Quốc, Hải Đức, Quảng Hương Già Lam. Nhưng sự biên tập được hoàn thành là do công đức đóng góp của các thầy ĐỔNG MINH và NGUYÊN CHỨNG. Hai vị đã cố gắng rất nhiều trong công việc ghi chép lại những điều tôi đã giảng giải, tham khảo các luật bộ, đối chiếu và thảo luận đả thông những điểm sai biệt giữa các luật bộ.

Ở đây tôi ghi nhận công đức đóng góp của hai vị và cùng hồi hướng công đức này cầu nguyện chánh pháp tồn tại lâu dài ở thế gian để lợi lạc hữu tình.

Quảng Hương Già Lam,

Mùa hạ, PL. 2527 - 1983

Tỳ-kheo THÍCH TRÍ THỦ

Mục lục

Mục lục

Tựa.......................................................................................................................... i

Tiểu dẫn.................................................................................................................. vii

Chương Một: Tổng luận về Yết -ma....................................................................... 1

Tiết 1: Yết-ma trong sinh hoạt của cộng đồng tăng lữ

1. Khái niệm tổng quát về cộng đồng tăng lữ................................................... 1

2. Thành phần của tăng....................................................................................... 3

3. Phân loại tăng................................................................................................. 5

4. Các nguyên tắc chi phối đời sống của tăng.................................................... 8

Tiết 2: Phân tích nội dung của Yết-ma

1. Yết-ma là gì?................................................................................................... 17

2. Đối tượng của Yết-ma.................................................................................. 21

3. Phân loại của Yết-ma...................................................................................... 26

4. Các giao đoạn tiến hành của Yết-ma.............................................................. 31

5. Các yếu tố để thành tựu yết-ma...................................................................... 37

6. Già yết-ma...................................................................................................... 39

7. Phi tướng của yết-ma...................................................................................... 41

Kết luận.............................................................................................................. 44

Chương Hai : Cương giới....................................................................................... 47

Tiết 1. Ý nghĩa và tầm quan trọng của cương giới

1. Ý nghĩa của cương giới.................................................................................. 47

2. Hiệu lực chi phối của cương giới.................................................................... 50

Tiết 2 : Bản chất của cương giới

1. Cương giới tự nhiên....................................................................................... 52

2. Cương giới ấn định......................................................................................... 56

3. Thủ tục tiến hành yết-ma kết giới................................................................... 72

Tiết 3 : Các pháp yết-ma kết và giải giới

1. Văn kết đại giới không giới thường............................................................. 76

2. Văn giải đại giới ( trước khi giải giới trường)............................................ 77

3. Văn kết đại giới có giới trường ( gồm luôn cả nhà bếp

và nhà kho)..................................................................................................... 78

4. Giới không mất y........................................................................................ 85

5. Kết tiểu giới.................................................................................................. 88

Chương Ba : Truyền giới, Thọ giới (i).................................................................... 93

Tiết 1 : Bước đầu xuất gia

1. Dẫn khởi...................................................................................................... 93

2. Tư cách làm thầy............................................................................................ 98

3. Yết-ma súc chúng.......................................................................................... 101

4. Thế phát xuất gia – thọ giới sa-di................................................................ 104

Tiết 2 : Giới cụ túc

1.Tổng luận về giới cụ túc............................................................................... 122

Tiết 3 : Xả và thọ y bát

1. Ba y.............................................................................................................. 163

2. Xả man y........................................................................................................ 167

3. Xả các y cũ.................................................................................................. 168

4. Thọ ba y....................................................................................................... 168

5. Bình bát....................................................................................................... 170

6. Tọa cụ.......................................................................................................... 171

7. Đãy lọc nước............................................................................................... 172

Tiết 4: Thỉnh thầy y chỉ

Chương Bốn : Truyền giới, Thọ giới (ii)................................................................. 179

Tiết 1: Ni xuất gia

1. Ni xin nuôi chúng......................................................................................... 179

2. Sa-di-ni và ngoại đạo cộng trú...................................................................... 180

3. Thọ thức-xoa-ma-na...................................................................................... 181

Tiết 2 : Thọ tỳ-kheo-ni giới

1. Bản bộ Yết-ma.............................................................................................. 192

2. Chính pháp yết-ma...................................................................................... 196

Chương Năm : Bố tát và thuyết giới...................................................................... 207

Tiết 1 : Duyên khởi và ý nghĩa

Tiết 2 : Các giai đoạn tiến hành

1. Dự kỳ sám hối........................................................................................... 214

2. Nhật kỳ sám hối............................................................................................ 216

3. Tập tăng hòa hợp........................................................................................ 220

4. Việc kiểm tăng.............................................................................................. 225

5. Gởi dục và thuyết tịnh.............................................................................. 227

6. Yết-ma công nhận bệnh cuồng si................................................................ 230

7. Giáo thọ ni................................................................................................ 233

8. Thuyết giáo cho sa-di................................................................................ 238

Tiết 3 : Chính thức thuyết giới

1. Các thể thức thuyết giới............................................................................. 243

2. Tác pháp thuyết giới................................................................................... 247

3. Yết-ma thuyết giới..................................................................................... 250

Chương Sáu : An cư và Tự tứ................................................................................ 257

Tiết 1 : An cư

1. Duyên khởi và ý nghĩa................................................................................. 257

2. Hạn kỳ an cư.............................................................................................. 263

3. Thọ an cư................................................................................................... 268

4. Xuất giới và phá hạ........................................................................................ 276

Tiết 2 : Tự tứ

1. Ý nghĩa........................................................................................................ 282

2. Tác pháp tự tứ.............................................................................................. 284

3. Sau tự tứ........................................................................................................ 295

Chương Bảy : Ca-thi-na......................................................................................... 299

1. Duyên khởi và ý nghĩa................................................................................. 299

2. Tác thành Ca-thi-na....................................................................................... 304

3. Trương Ca-thi-na........................................................................................... 305

4. Thọ Ca-thi-na................................................................................................. 308

5. Xả y Ca-thi-na............................................................................................... 313

Chương Tám : Thọ dược, Thuyết tịnh và Phân vật................................................ 317

Tiết 1 : Thọ dược

1. Các loại dược................................................................................................. 317

2. Thể thức thọ................................................................................................... 323

Tiết 2 : Thuyết tịnh

1. Phân loại tịnh thí............................................................................................ 325

2. Tác pháp tịnh thí............................................................................................ 326

Tiết 3 : Phân vật

1. Phân loại sở hữu............................................................................................ 329

2. Thể thức phân chia......................................................................................... 332

3. Tác pháp phân vật..........................................................................................

Thư mục tham khảo

i. Hán tạng............................................................................................................ 347

ii. Nam truyền....................................................................................................... 350

Tiểu Dẫn

TIỂU DẪN

Tôi dự định hoàn tất tập Yết-ma yếu chỉ này trước khi bắt đầu mùa an cư để làm tài liệu cho các thầy tân tỳ-kheo tu học. Nhưng ngoại duyên không thuận, cho nên phải tạm thời dừng lại chỉ mới ở chương hai. May mắn, sau đó còn có thể tiếp tục để hoàn tất trong mùa an cư 2545 này.

Bản thảo được biên tập cách đây đúng hai mươi năm. Lần xuất bản đầu tiên, tôi không may mắn được biết và được thấy. Trong đó có nhiều sai sót, hoặc cắt bỏ. Phần lớn là vì lý do kỹ thuật. Ngoài ra, còn lý do gì nữa thì tôi không biết. Nó không xứng đáng với ý định của người biên tập. Cho nên, tôi tự hứa, phải cố gắng khắc phục những chướng ngại để sách có thể hữu ích trong nhiều trường hợp. Và rồi, chướng ngại vẫn chưa được khắc phục.

Tuy đạo Phật được truyền bá trên một phạm vi không gian rất rộng, hoà nhập với nhiều trưyền thống dân tộc khác nhau, với nhiều bộ phái học thuyết khác nhau, thậm chí mâu thuẫn nhau như hai thái cực; nhưng nhìn vào giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa, và đặc biệt là các pháp yết-ma được hành trì trong nhiều bộ phái Phật giáo khác nhau, người nghiên cứ đạo Phât sẽ thấy có một nền tảng không thay đổi trong suốt nhiều thế kỷ, trên nhiều khu vực địa lý khác nhau.

Chính trên nền tảng này, người nghiên cứu và học Phật mới có thể tìm ý nghĩa chân thật của Giáo pháp của Đức Thích Tôn.

Truyền thuyết nói, Luật tạng được kết tập ngay lần kết tập đầu tiên do Trưởng lão Ma-ha Ca-diếp làm Thượng thủ, và Trưởng lão Ưu-ba-ly trùng tuyên. Nhưng người nghiên cứu Luật tạng cũng dễ dàng tìm thấy dấu vết phát triển theo thời gian qua những giải thích các học xứ của tỳ-kheo của các bộ phái khác nhau. Cho nên, trên một phương diện, các pháp yết-ma không đơn giản chỉ là vựng tập dùng trong sinh hoạt nội bộ của tỳ-kheo. Sự phát triển của các định chế chính trị, xã hội qua các thời đại, trong các Vương quốc cát cứ, trên lãnh thổ mà từng cộng đồng tỳ-kheo cư ngụ và hành đạo, đã có những dấu vết nhất định trong các pháp yết-ma. Vì ý nghĩa lịch sử này mà người nghiên cứu yết-ma không thể quan niệm các thủ tục hành sự như là những nguyên tắc tiên thiên, hay thần bí, được quy định bởi chính đức Phật, một lần nhưng vĩnh viễn.

Ngày nay, xã hội phương Đông đã chuyển dịch khá dài, có nơi gần như bật rễ, theo hướng định chế xã hội phương Tây. Tuy cho đến hiện đại, các nhà tư tưởng lớn của phương Tây cũng chưa nhất trí với nhau về chiều hướng phát triển của các định chế xã hội này, nghĩa là, chúng sẽ đưa toàn thể nhân loại đến đỉnh cao nào hay đang đi dần đến chỗ sụp đổ khốc hại; nhưng điều hiển nhiên không thể không thấy trong hiện tại, đó là chứng dẫn đến sự phồn vinh kinh tế, phát triển vật chất để hưởng thụ. Những vị

bảo thủ truyền thống phương Đông, xem như hướng đi xã hội ở đây là sự thăng tiến tinh thần, giảm thiểu lạc thú vật chất, khi nhìn thấy xu hướng chuyển dịch về phía Tây, đã không ngớt báo động. Thế nhưng, chiều hướng phát triển xã hội này khó có thể xoay chuyển, tuy có nhiều dấu hiệu rằng phương Tây đang tìm về cội nguồn tâm linh.

Trong bối cảnh xã hội ấy, cộng đồng Tăng lữ nếu bảo lưu được truyền thống thì ít phải chịu những thay đổi nhức nhối. Những nơi mà do hoàn cảnh lịch sử, cộng đồng Tăng lữ phải chịu sự trì kéo giữa hai xu thế, thì những khủng hoảng là điều tất nhiên.

Trong mấy thập kỷ trở lại, từ khi tiếp cận nền văn minh dân chủ phương Tây, với mặc cảm tự ty của một dân tộc nô lệ, xã hội Việt nam có xu hướng bứt rễ truyền thống để đuổi kịp người. Các học thuyết triết học phương Tây được mô phỏng một cách vội vã, từ chủ nghĩa Duy linh nhân vị, cho đên Duy vật vô thần, thật sự đang để lại trên cơ thể Việt nam những rạn nứt vô cùng đau nhức. Trong bối cảnh xã hội đó, chưa thấy cộng đồng Tăng lữ ở quốc gia Phật giáo nào chịu nhiều rạn nứt như ở Việt nam. Và cũng dễ thấy tại sao những nước láng giềng, cùng chia xẻ những giá trị tinh thần truyền thống, cùng chung số phận nhược tiểu và nô lệ, nhưng Việt nam triền miên chìm đắm trong hận thù, phân hoá dân tộc, để được liệt vào số những nước nghèo nàn, lạc hậu nhất; trong khi đó, các nước mà ảnh hưởng các học thuyết chính trị và tôn giáo phương Tây không sâu đậm như Viêt nam lại có nhưng bước tiến mà người

Việt rất thèm muốn. Điều nên lưu ý ở đây là, trong các nước Phật giáo đang trên đường phát triển văn minh vật chất, các định chế Tăng già hầu như không bị thay đổi bởi mô hình tổ chức xã hội phương Tây. Đây là bài học cần suy gẫm, không chỉ cho đạo Phật, mà còn cho cả ý nghĩa tồn vong của dân tộc.

Tôi không hy vọng tập Yết-ma yếu chỉ này là cơ sở tư tưởng cho định chế tăng già cần thiết để có thể nhận định rõ hơn về cơ cấu sinh hoạt hiện tại của cộng đồng tăng lữ Việt nam, để rồi từ đó một tỳ-kheo sống giữa Tăng mà không bị tụt hậu so vớ thời đại nhưng cũng không vì vậy mà mất phẩm chất tỳ-kheo; phẩm chất mà chính Đức Thích Tôn đã tâm truyền.

Xin hồi hướng công đức đến sự thanh tịnh và hoà hiệp của Tăng-già.

Quảng Hương Già-lam,

Mùa An cư, Phật lịch 2545

Tỳ-kheo Thích Nguyên Chứng