Yết - Ma Yếu Chỉ

Tiết 2: Tự tứ, 1. Ý nghĩa

TIẾT 2.

TỰ TỨ

1. Ý NGHĨA

Tự tứ là tiếng dịch Hán từ tiếng Phạn, pravāraṇā.[32] Từ này cũng được phiên âm là bát-hòa-la, và có các tiếng dịch Hán khác như thỉnh thỉnh[33] hay tùy ý.[34] Nghĩa từ này là ‹sự thỉnh cầu.› Đây chỉ cho sự thỉnh cầu người khác chỉ điểm những khuyết điểm của mình. Sự chỉ điểm được căn cứ trên ba trường hợp: do được thấy, được nghe và được nghi.

Mục đích của việc tự tứ cũng giống như của việc thuyết giới, đó là biểu hiện sự thanh tịnh và hòa hiệp của Tăng. Nhưng nó quan trọng hơn sự thuyết giới ở chỗ mở ra một giai đoạn mới trong đời sống đạo hạnh của một tỳ-kheo, sau khi chấm dứt thời hạn ba tháng sống chung giữa Tăng.

Nhật kỳ tự tứ cũng giống như của việc thuyết giới, được thực hiện thông thường vào ngày trăng tròn. Nhưng khác với thuyết giới có định kỳ mỗi nửa tháng, thì tự tứ chỉ định kỳ một lần trong một năm sau mùa an cư mà thôi. Nói cách khác, tự tứ là một hình thức bố-tát không đọc giới bổn. Do đó, các việc

———

[32] Pali: pavāraṇā; Hán âm: bát-hòa-la 钵和羅.

[33] Hán: thỉnh thỉnh 請請, cf. Trung A hàm 29, kinh Thỉnh (Đại 1, tr.610).

[34] Hán: Tùy ý 隨意; cf. Nghĩa Tịnh, Căn bản Thuyết nhất thiết hữu bộ Tỳ-nại-da Tùy ý sự (Đại 23, tr.1044).

tập họp Tăng, kết tiểu giới, và hành trù kiểm Tăng, cả hai đều giống nhau. Cho đến các trường hợp tỳ-kheo khách đến dự tự tứ, việc dời ngày tự tứ do các duyên sự bất thường, thảy đều giống nhau cả.

Tuy nhiên, có một số điểm khác biệt giữa tự tứ và thuyết giới sẽ được nêu ra dưới đây.

i. Vấn đề túc số Tăng

Trong sự thuyết giới, túc số Tăng tối thiểu là bốn tỳ-kheo. Nhưng trong sự tự tứ, túc số Tăng tối thiểu phải là năm tỳ-kheo. Bởi vì trong số năm tỳ-kheo, khi một tỳ-kheo bạch tự tứ, nghĩa là yêu cầu Tăng chỉ điểm những khuyết điểm của mình, thì Tăng số phải đủ bốn tỳ-kheo. Nếu chỉ hiện diện từ bốn tỳ-kheo trở xuống đến hai vị, thì chỉ được phép tác pháp đối thủ tự tứ. Còn nếu chỉ có một tỳ-kheo thì chỉ tác pháp tâm niệm tự tứ.

ii. Vấn đề tác pháp

Thuyết giới tất nhiên phải đọc giới bổn. Trong khi đọc tỳ-kheo nào nhớ lại điều mình vi phạm thì bày tỏ mà sám hối. Như vậy, sự sám hối có tính cách tự giác và tự nguyện. Tự tứ không có thuyết giới, mà mỗi người, từ vị Thượng tọa lớn nhất cho đến tỳ-kheo nhỏ nhất, phải tự mình yêu cầu Tăng chỉ điểm. Như vậy, nó không thuộc tính cách tự nguyện và tự giác. Cho nên, phạm vi thuyết tội của tự tứ rộng rãi hơn thuyết giới rất nhiều. Do sự kiện này mà yết-ma thuyết giới và yết-ma tự tứ có khác nhau.

2. Tác pháp tự tứ

iii. Vấn đề gởi dục

Cũng như thuyết giới, tỳ-kheo có duyên sự như pháp có thể gởi dục. Nhưng trong trường hợp thuyết giới, do tính cách tự nguyện và tự giác, do đó sự gởi dục gồm luôn cả sự thuyết tịnh. Trong trường hợp tự tứ, chỉ gởi dục chứ không có sự thuyết tịnh.

Nói tóm lại, ngoài ba điểm khác nhau căn bản trên đây những vấn đề còn lại, cả thuyết giới và tự tứ đều áp dụng nguyên tắc như đã nói trong chương thuyết giới.

2. TÁC PHÁP TỰ TỨ

i. Dự kỳ sám hối

Cũng giống như thuyết giới, trước khi Tăng tự tứ, các tỳ-kheo cần phải sám hối cho thanh tịnh. Dự kỳ sám hối thường được làm trước tự tứ một ngày,[35]để các tỳ-kheo có tội có đủ thời gian cần thiết sám hối. Phận sự này không khác với dự kỳ sám hối để thuyết giới, và đã được nói trong chương thuyết giới trên.

ii. Hành trù và hành thảo

Việc hành trù để kiểm điểm Tăng số là phận sự phải làm để thuyết giới tự tứ. Cách hành trù kiểm Tăng để tự tứ cũng đồng nguyên tắc như thuyết giới.

Riêng tự tứ còn có thêm mục hành thảo.[36] Hành thảo tức phát cỏ. Đây là phỏng theo sự kiện đức Thích

———

[35] Bách nhất yết-ma, Đại 24, tr.472b04, vào đêm 14, nên tụng kinh suốt đêm.

[36] Căn bản, Tùy ý sự, Đại 23, tr.1045b8: hành sinh mao 行 生茅, phát cỏ tranh còn tươi (để lót chỗ ngồi). Cf. Tạp A-hàm 24,

Tôn ngồi trên đệm cỏ cát tường, tọa thiền trong 49 ngày mà thành Chánh giác. Nay để nhắc nhở kỷ niệm đó và để nêu rõ mục đích cao thượng của đời sống xuất gia, do đó có sự phát cỏ này. Tuy nhiên, vì chỉ có tính cách tượng trưng nên không nhất thiết phát mỗi tỳ-kheo một cái đệm cỏ để ngồi, mà chỉ cần phát mỗi vị một cọng cỏ tượng trưng là đủ. Việc phát cỏ do người nhận tự tứ phụ trách, sau khi đã được Tăng tác pháp yết-ma tự tứ. Hành thảo hay phát cỏ là điểm đặc biệt riêng của Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ chứ không thấy nói trong các bộ phái khác, do đó không phải là phận sự bắt buộc.

iii. Ni Tăng sai người thỉnh giáo giới tự tứ

Một trong tám kỉnh pháp của tỳ-kheo-ni là phải cử người đến giữa đại Tăng cầu thỉnh ba sự tự tứ. Khác với Ni-Tăng cầu thỉnh giáo giới vào mỗi định kỳ nửa tháng thuyết giới là có thể chúc thỉnh, nghĩa là đến già-lam của tỳ-kheo Tăng nhờ một tỳ-kheo thỉnh giáo thọ sư giùm khi Tăng tác pháp thuyết giới; ở đây tỳ-kheo-ni được sai cầu thỉnh giáo giới tự tứ phải tự thân đến trước đại Tăng mà tác bạch. Văn yết-ma như sau:

Ni Tăng sai người thỉnh giáo giới tự tứ.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng. Tăng sai tỳ-kheo-

———

Đại 2, tr.677a4, vào ngày rằm tháng Bảy, sau khi các tỳ-kheo ngồi xuống theo thứ tự, Thế Tôn nói: «Các ngươi tất cả hãy ngồi trên đệm cỏ.»

ni…qua đại Tăng vì tỳ-kheo-ni Tăng cầu nói ba sự tự tứ là thấy, nghe và nghi. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo-ni… qua đại Tăng vì tỳ-kheo-ni Tăng cầu nói ba sự tự tứ là thấy, nghe và nghi. Các Trưởng lão nào chấp thuận, Tăng nay sai tỳ-kheo-ni… qua đại Tăng vì tỳ-kheo-ni Tăng cầu nói ba sự tự tứ là thấy, nghe và nghi, thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận ni Tăng nay sai tỳ-kheo-ni qua đại Tăng vì tỳ-kheo-ni Tăng cầu nói ba sự tự tứ là thấy, nghe và nghi vì im lặng, Tôi ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo-ni được sai cầu thỉnh tự tứ hỏi kỹ cho biết ngày giờ tỳ-kheo Tăng tự tứ, và thông báo cho người chấp sự của Tăng biết, để khi tác pháp tự tứ, hỏi đến chỗ: «Có ai sai tỳ-kheo-ni đến thỉnh cầu giáo giới tự tứ không?» Sẽ được gọi vào mà bạch Tăng cầu thỉnh.

iv. Yết-ma tự tứ

Phân loại theo túc số, thì yết-ma tự tứ có ba loại là Tăng pháp yết-ma gồm từ năm tỳ-kheo trở lên, đối thủ tự tứ gồm từ bốn tỳ-kheo trở xuống đến hai vị, tâm niệm tự tứ áp dụng trong trường hợp tỳ-kheo vì duyên sự hợp pháp không đến tự tứ.

Trong ba phân loại theo túc số tự tứ này, về Tăng pháp yết-ma tự tứ, nếu phân loại theo hoàn cảnh

thì có hai: cá nhân tự tứ và tập thể tự tứ. Hoàn cảnh ở đây là có hay không có nạn duyên.

Cá nhân tự tứ, là từng tỳ-kheo một, từ Thượng tọa cho đến tỳ-kheo nhỏ nhất, lần lượt mỗi người tự nói ba lần cầu thỉnh tự tứ. Tự tứ tập thể là loạt ba người cùng tác bạch tự tứ một lần. Trong trường hợp này, Tăng sai nhiều tỳ-kheo Thượng tọa làm người nhận tự tứ. Các vị này đều bạch tự tứ theo thể thức cá nhân, sau đó mới đến lượt đại chúng. Từng nhóm tỳ-kheo ba người lần lượt bạch tự tứ. Chỉ giới hạn số ba người, vì Tăng tự tứ với Tăng không được coi là hợp pháp. Đây là nạn duyên không bức thiết lắm. Nếu nạn duyên quá bức thiết, không đủ thời gian để tự tứ cho số đông tỳ-kheo, thì có thể tự tứ theo thể thức tác bạch vắn tắt. Tức thay vì bạch ba lần, ở đây chỉ bạch hai hay một lần. Nhưng các thể thức này phải cân nhắc theo nạn duyên, không thể tự tiện.

a) Vấn đáp tiền phương tiện

Yết-ma tự tứ là nói tổng quát trong đó căn bản gồm hai thể thức yết-ma: một bạch nhị Tăng sai người nhận tự tứ và một đơn bạch chính thức tự tứ. Yết-ma sai người hành xá-la có thể áp dụng hay không đều được phép tùy tiện. Nếu kể luôn cả yết-ma sai người hành xá-la này nữa, thì yết-ma tự tứ gồm có ba tiết mục tất cả.

Như vậy, trong vấn đáp tiền phương tiện, khi hỏi: «Tăng nay hòa hiệp để làm gì?» Thì được trả lời tổng quát là «Yết-ma tự tứ.» Mặc dù trong tác pháp

tự tứ gồm có hai mục yết-ma căn bản là bạch nhị yết-ma Tăng sai và đơn bạch yết-ma tự tứ, nhưng chỉ một lần vấn đáp tiền phương tiện mà thôi.

Thể thức tác pháp tiền phương tiện:

Sau khi đánh hiệu tập Tăng, các tỳ-kheo đã an tọa ấn định trong phạm vi giới trường, Thượng tọa hỏi:

- Tăng đã họp chưa?

Duy na đáp:

- Tăng đã họp.

- Hòa hiệp không?

- Hòa hiệp.

- Người chưa thọ cụ túc đã ra chưa?

- Đã ra.

- Các tỳ-kheo không đến có thuyết dục tự tứ không?

Việc gởi dục, nhận dục và thuyết dục đều giống như trong thuyết giới. Có khác thay vì nói ‹Gởi dục và thanh tịnh› thì ở đây nói ‹Gởi dục tự tứ.›

Thượng tọa hỏi tiếp:

- Có ai sai tỳ-kheo-ni đến thỉnh giáo giới tự tứ không?

Nếu có thì duy na đáp: Có, và cho gọi tỳ-kheo-ni thọ sai vào. Tỳ-kheo-ni thọ sai, sau khi đảnh lễ đại Tăng quỳ xuống bạch:

«Bạch Đại đức Tăng (nói tên chùa ni) tỳ-kheo-ni Tăng hạ an cư đã xong. Tăng sai chúng

con tỳ-kheo-ni… qua đại Tăng vì tỳ-kheo-ni Tăng cầu nói ba sự tự tứ, là các tội được thấy, được nghe, được nghi ngờ. Ngưỡng mong Đại đức Tăng rũ lòng thương tưởng chỉ giáo. Nếu chúng con thấy có tội sẽ như pháp sám hối.» (nói ba lần)

Trong Tăng, nếu tỳ-kheo nào thấy có điều gì cần chỉ giáo về ba việc thấy, nghe và nghi đối với ni chúng thì nói, còn không thì tất cả im lặng. Chờ đợi sự chỉ giáo của các tỳ-kheo một lúc, Thượng tọa nói lời giáo giới:

«Trong đại Tăng từ trên xuống dưới thảy đều im lặng như vậy, thật do Ni chúng bên trong chuyên cần ba nghiệp, bên ngoài vô sự, cho nên không có điều gì trái phạm. Tuy nhiên như vậy, các vị hãy nói lại với ni chúng, đại Tăng có giáo sắc rằng ni chúng như pháp mà tự tứ, cẩn thận chớ buông lung.»

Tỳ-kheo-ni thọ sai đáp:

«Y giáo phụng hành.»

Rồi đảnh lễ đại Tăng mà lui ra. Bây giờ Thượng tọa hỏi giữa Tăng:

- Tăng nay hòa hiệp để làm gì?

Duy na đáp:

- Yết-ma tự tứ.

b) Yết-ma Tăng sai người nhận tự tứ

Theo nguyên tắc mỗi tỳ-kheo phải tự mình quỳ trước Tăng để thỉnh cầu Tăng chỉ giáo cho những khuyết

điểm mà mình có thể phạm trong suốt ba tháng an cư.[37] Nhưng phần lớn các Luật của các bộ phái được truyền dịch tại Trung quốc đều có việc sai người nhận tự tứ.[38] Người nhận tự tứ là người được Tăng đề cử để chỉ điểm sai lầm cho các tỳ-kheo. Tỳ-kheo cần hội đủ năm đức tính để được Tăng sai làm người nhận sự tự tứ. Năm đức tính đó là: không thiên vị, không sân hận, không sợ hãi, không ngu dốt, biết rõ nguyên tắc cử tội. Sở dĩ có vấn đề Tăng sai tỳ-kheo đủ các đức tính cần thiết để làm người nhận tự tứ là tránh các trường hợp một số tỳ-kheo hiếu sự tự tiện nêu tội người cầu tự tứ một cách càn dỡ, hoặc phá chơi, hoặc cố ý, gây sự phiền phức giữa Tăng.

Sau khi vấn đáp tiền phương tiện xong, Thượng tọa hỏi:

- Trong chúng có vị nhân giả nào kham năng làm người nhận tự tứ không?

Các tỳ-kheo hội đủ đức tính cần thiết để làm người nhận tự tứ ứng tiếng nói:

«Tôi tỳ-kheo… kham năng.»

Một lần yết-ma Tăng sai có thể từ một đến ba vị. Nếu từ bốn vị đến năm hay sáu vị, thì chia làm hai nhóm, là hai lần yết-ma Tăng sai. Nếu nhiều hơn

———

[37] Ngũ phần 19, tr.131b5.

[38] Tứ phần 37, tr.836b19, Ngũ phần 19, tr.131c1, Tăng kỳ 27, tr.451b20: thọ tự tứ nhân 受自恣人. Bách nhất yết-ma, Đại 24, tr.472b06: Tùy ý bí-sô 隨意苾芻.

nữa, thì phân thành nhiều nhóm và yết-ma nhiều lần, mỗi lần tối đa là ba vị.

Thượng tọa bạch yết-ma Tăng sai:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay sai tỳ-kheo… và tỳ-kheo… làm người nhận tự tứ. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng sai tỳ-kheo… tỳ-kheo… làm người nhận tự tứ. Các trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… tỳ-kheo… làm người nhận tự tứ, thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận tỳ-kheo… tỳ-kheo… làm người nhận tự tứ, vì im lặng. Tôi ghi nhận như vậy.»

c) Đơn bạch tự tứ

Các tỳ-kheo thọ sai bước ra đảnh lễ Tăng. Một vị trong các vị được thọ sai bạch Tăng chính thức tác pháp tự tứ.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay hòa hiệp tự tứ. Đây là lời tác bạch.»

d) Chính thức tự tứ

Thượng tọa pháp chủ nói tự tứ trước hết. Tiếp theo đó, các vị thọ sai nói tự tứ, rồi lần lượt đến các tỳ-kheo khác. Khi bạch tự tứ, nếu là hàng Thượng tọa, thì có thể đứng hay quì đều được cả. Nếu Thượng tọa đứng, thì tất cả chúng có thể đứng hay quỳ khi

nói tự tứ. Nếu Thượng tọa quỳ nói tự tứ, thì tất cả chúng đều phải quỳ để nói tự tứ.

Người tự tứ rời khỏi chỗ ngồi, lễ người nhận tự tứ một lễ, rồi nói:

«Đại đức nhất tâm niệm. Hôm nay chúng Tăng tự tứ. Tôi tỳ-kheo… cũng tự tứ. Nếu có tội được thấy, được nghe, được nghi, nguyện đại đức thương tưởng chỉ giáo tôi. Nếu tôi thấy có tội, sẽ như pháp sám hối.» (nói ba lần)

Người nhận tự tứ đáp:

-Thiện.

Người tự tứ đáp:

- Nhĩ.

Các tỳ-kheo theo thứ tự lớn đến nhỏ nói tự tứ xong, các vị nhận tự tứ bước ra giữa Tăng, một vị bạch:

«Tăng nhất tâm tự tứ đã xong.»

Tác pháp tự tứ đến đây là hết. Các chi tiết như lễ Phật, hồi hướng v.v… đều có thể tùy tiện.

e) Tự tứ vắn tắt:

Nếu vì nạn duyên không đủ thời gian để tự tứ lần lượt từng người, hay đủ để nói ba lần tự tứ tập thể hay đồng loạt. Nhưng muốn tự tứ theo thể thức này thì phải yết-ma.

Thượng tọa bạch cùng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay mỗi mỗi

đồng loạt nói tự tứ ba lần. Đây là lời tác bạch.»

Nếu không đủ thời gian để nói ba lần tự tứ, mà chỉ có thể nói hai hoặc một lần, thì trong lời bạch yết-ma thay đổi cho thích hợp.

f) Đối thủ tự tứ

Tăng không đủ túc số năm người, không thể thực hiện Tăng pháp tự tứ. Mỗi người đổi nhau mà tác bạch rằng:

«Bạch Đại đức nhất tâm niệm, ngày nay chúng Tăng tự tứ. Tôi tỳ-kheo… thanh tịnh.» (nói ba lần)

Tức là, nếu gồm bốn tỳ-kheo, thì một ngưới nói tự tứ với ba người còn lại. Nếu gồm có ba tỳ-kheo, thì đổi lời bạch thành ‹Hai Đại đức nhất tâm niệm›, và nếu chỉ có hai tỳ-kheo thì cũng đổi lại là ‹Đại đức nhất tâm niệm.›

g) Tâm niệm tự tứ

Nếu không có tỳ-kheo nào khác để đối thú tác pháp, thì tự mình y hậu chỉnh tề, tâm niệm. Có thể miệng nói thành lời để tự tứ.

v. Triển hạn nhật kỳ tự tứ

Theo nguyên tắc, đủ 9 tuần an cư thì Tăng hòa hiệp tác pháp tự tứ. Nếu có duyên sự đặc biệt cần triển hạn thì phải họp Tăng tác pháp yết-ma triển hạn.

Có hai duyên sự để có thể triển hạn. Thứ nhất do Tăng hòa hiệp an cư có những tiến bộ đáng kể nếu có thể kéo dài thêm thời hạn an cư để các tỳ-kheo có thêm

thời gian tu tập hầu có thể chứng đắc đạo quả Niết-bàn thì Tăng có thể tác pháp yết-ma triển hạn nhật kỳ tự tứ, tối đa là một tháng.[39]

Triển hạn tự tứ để tiến tu

Tập họp toàn thể Tăng trong trú xứ. Thượng tọa bạch Tăng:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng ngày hôm nay không tự tứ. đợi đủ bốn tháng an cư xong sẽ tự tứ. Đây là lời tác bạch.»

Thứ hai do Tăng chưa được thanh tịnh và hòa hiệp. Nguyên do có thể do có những tranh chấp ngay giữa các tỳ-kheo cùng sống chung trong trú xứ an cư hoặc do các tỳ-kheo khác hiện diện.[40] Trường hợp này giống như trường hợp thuyết giới và do đó nguyên tắc để triển hạn giống nhau.

Triển hạn tự tứ do phá Tăng

Văn bạch yết-ma:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Ngày hôm nay Tăng không tự tứ. Đợi đến ngày 15 (hoặc 16) tháng đến (cũng có thể nói đợi đến ngày 30 hoặc 29) sẽ tự tứ. Đây là lời tác bạch.»

Đến hết hạn kỳ triển hạn, mà sự tranh chấp giữa Tăng vẫn chưa được giải quyết, có thể triển hạn thêm 15 ngày nữa. Văn bạch y như trên, chỉ đổi những từ

———

[39] Tứ phần 38, tr.840b4; Ngũ phần 20, tr.133b18.

[40] Tứ phần 38, ibid.; Ngũ phần 20, ibid.

3. Sau tự tứ

chỉ ngày tháng cho thích hợp. Nếu hết hạn kỳ triển hạn mà Tăng vẫn chưa hòa hiệp, hay các tỳ-kheo khách chưa đi, thì phải y theo luật cưỡng bức các tỳ-kheo hiếu sự hòa hiệp tự tứ, nếu không thể cưỡng bức, các tỳ-kheo thanh tịnh đồng ra khỏi cương giới của trú xứ, kết tiểu giới tự tứ.

3. SAU TỰ TỨ

Theo nguyên tắc, hạn kỳ an cư phải đủ chín tuần. Ngày tự tứ dù là ngày cuối cùng, nhưng vẫn ở trong hạn kỳ an cư do đó phải đợi hết đêm, tức sáng hôm sau khi ánh sáng mai xuất hiện mới được xuất giới. Những tỳ-kheo hậu an cư, cũng tự tứ chung một lần với các tỳ-kheo tiền an cư, nhưng phải đợi đến hết hạn kỳ, tức phải đủ chín tuần, mới được phép rời trú xứ an cư.

Theo Tứ phần hành sự sao[41] tỳ-kheo sau khi hết hạn kỳ an cư phải xuất giới, tức rời khỏi trú xứ an cư. Sở cứ của điều này là luật Tứ phần,[42] dưới điều khoản 96 thuộc ba-dật-đề của ni. Duyên khởi là do tỳ-kheo-ni Sám-ma được các cư sĩ tại thành Xá-vệ thỉnh an cư. Hạn kỳ an cư đã hết ngày tự tứ đã qua, nhưng tỳ-kheo-ni này không chịu rời khỏi trú xứ ấy, các cư sĩ mới than phiền, vì họ không đủ khả năng tiếp tục sự yểm trợ ngoại duyên. Nhân đó, Phật kiết giới nói rằng: nếu tỳ-kheo-ni hạ an cư đã xong không dời đi, phạm ba-dật-đề, tỳ-kheo phạm đột-kiết-la. Nếu có duyên

———

[41] Hành sự sao thượng 4 (Đại 40, tr.44c).

[42] Tứ phần 26 (Đại 22, tr.746b).

sự không thể rời ngay được, thì phải xuất giới cách đêm, sau đó có thể trở lại, và ở bao lâu cũng được, tùy theo hoàn cảnh cho phép.

Tứ phần hành sự sao cũng dẫn thêm Tăng nhất A hàm[43] để nhấn mạnh thêm ý nghĩa của điều khoản này. Theo đó, tỳ-kheo thường ở lâu tại một chỗ sẽ có năm điều phi pháp: quyến luyến phòng ốc, vật dụng; say mê, theo tài sản; cố giữ sợ bị đánh cắp mất; tích tụ nhiều tư hữu; giao thiệp quá nhiều với cư sĩ.

Theo tinh thần đoạn kinh được dẫn thì tỳ-kheo không nên sống quá lâu tại một chỗ, nhưng trong các học xứ của giới bổn, không có sự cấm kỵ này. Do vậy, điều khoản ba-dật-đề của ni được nói trong luật Tứ phần 26 chỉ giới hạn trong việc an cư tại nhà cư sĩ thỉnh mời. Sự cúng dường của cư sĩ để hỗ trợ các ngoại duyên thuận tiện cho tỳ-kheo hay tỳ-kheo-ni tu tập, sự hỗ trợ ấy dù sao cũng giới hạn. Do đó, các tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni phải biết giới hạn vừa phải trong sự chu cấp của cư sĩ, đi và ở không thái quá để có thể gây những sự phiền phức cho người tại gia. Nếu an cư tại trú xứ Tăng-già lam, hay trong các hang động, thì việc tỳ-kheo hay tỳ-kheo-ni sau khi hết hạn kỳ an cư phải xuất giới không phải là điều bắt buộc.

Trên đây là một chi tiết nhỏ liên hệ đến cá nhân tỳ-kheo sau khi an cư. Ngoài ra, sau khi hết hạn kỳ an

———

[43] Tăng nhất 33, kinh 8, Đại 2, tr.688c16.

cư, ngày tự tứ đã qua, Tăng có bổn phận sự phải làm:[44]

a-b. Giải và kết đại giới: là hai phận sự của Tăng sau an cư. Đại giới an cư và trong thường nhật có thể khác nhau hoặc rộng hơn hoặc hẹp hơn. Chẳng hạn, sau khi an cư xong, số lượng tỳ-kheo lưu lại trú xứ quá ít, cần phải thu hẹp đại giới lại cho thích hợp, thì Tăng cần phải yết-ma giải giới, sau đó kết lại đại giới của trú xứ. Qui tắc giải và kết giới đã được nói trong chương II, về cương giới của Tăng. Ngoài ra, cũng có những nguyên nhân khác, các tiêu tướng qui định đường ranh của đại giới do lâu ngày bị mất đi, không thể xác định được, hoặc do nước lụt trong mùa mưa cuốn mất, hoặc cũng có thể bị giặc cướp phá hoại mất đi. Do các nguyên nhân này, các đường ranh của trú xứ già lam cần được ổn định lại cho rõ để các tỳ-kheo trong trú xứ có thể chấp hành.

c. Thọ y ca-thi-na:[45] Đây là phận sự thứ ba, Tăng cần thực hiện, để các tỳ-kheo có đủ thời gian sắm y mà các y cũ đã bị hư rách. Bởi vì trong khi tìm sắm y mới, tỳ-kheo có thể không tìm đủ số lượng vải đủ để may y trong vòng ba mươi ngày. Tỳ-kheo được phép cất giữ vải may y hay y dư, quá ba mươi ngày trong thời hạn có thọ y ca-thi-na. Vả lại, sau mùa an cư, các tỳ-kheo cũng cần đi lại thăm viếng và bái tuế các bậc tôn túc. Nhưng do ảnh hưởng của mùa mưa, đường sá đi lại thường là khó khăn. Như vậy, nếu đi

———

[44] Tỳ-ni- mẫu kinh 6, Đại 24, tr.834b15

[45] Xem chương vii.

đâu phải mang đủ ba y thì thật là vất vả. Trong thời hạn thọ y ca-thi-na, điều khoản tỳ-kheo không được phép rời ba y mà ngủ được nới rộng.

d. Phân lợi dưỡng: Phận sự thứ tư của Tăng sau khi an cư là phân chia bình đẳng các lợi dưỡng[46] gồm các nhu cầu vật chất mà các cư sĩ cúng dường suốt trong mùa an cư còn dư lại. Các tỳ-kheo hậu an cư, dù chưa hết hạn kỳ đề xuất giới, cũng được phân chia đồng đều như các tỳ-kheo tiền an cư. Các sa-di cùng an cư tập sự với các tỳ-kheo cũng được phân chia đồng đều như các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo phá hạ không như pháp, nghĩa là mất hạ, không được hưởng quyền lợi bình đẳng với các tỳ-kheo khác trong sự phân chia lợi dưỡng này.

Nói tóm lại, một trong các điều kiện cho sự hưng thịnh của Tăng, như đức Thích Tôn đã chỉ giáo, là các tỳ-kheo tự họp và giải tán trong tinh thần hòa hiệp nhất trí. Hòa hiệp nhất trí là sinh mạng của Tăng-già mà sinh mạng của Tăng-già cũng chính là sinh mạng của Phật pháp. An cư và tự tứ là biểu hiện cụ thể và sống động nhất của tinh thần hòa hiệp nhất trí này, do đó, Tăng phải chấp hành như pháp những điều đã được luật qui định.

———

[46] Xem chương viii.

Chương Bảy: Ca -Thi- Na, 1. Duyên khởi và ý nghĩa

CHƯƠNG BẢY

CA THI NA

1. DUYÊN KHỞI VÀ Ý NGHĨA

Khi mùa an cư vừa hết, một số các tỳ-kheo, suốt trong ba tháng không được diện kiến đức Thế Tôn, rất nôn nóng muốn được gặp gỡ Ngài. Do đó, ngay sau ngày tự tứ, họ cùng lên đường đi về Xá-vệ, nơi đức Thế Tôn cũng vừa trải qua ba tháng an cư mùa mưa. Mặc dù bấy giờ mưa dầm, đường xá lầy lội, nhưng họ vẫn dầm mưa mà đi. Mưa dầm khiến cho ba y của họ ướt sũng, trở thành nặng nề, thêm vào đó đường sá lầy lội do hậu quả của mưa, cho nên, khi đến nơi, tất cả đều ẩm ướt và mệt mỏi. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thông thường, đức Thế tôn nhận thấy rõ tình trạng của tỳ-kheo ấy, Ngài tuyên bố từ đây trở đi cho phép các tỳ-kheo sau khi an cư xong được thọ y ca-thi-na.[1] Thọ y ca-thi-na có năm điều lợi ích:

1. Ngoài ba y, tỳ-kheo được phép cất y dư quá mười ngày mà không cần làm phép tịnh thí.[2]

———

[1] Tứ phần 43, «Ca-thi-na y kiền độ.» Đại 22, tr.877ctt.; Ngũ phần 23, tr.253b.; Tăng kỳ 28, tr.452a.

[2] Ni-tát-kỳ ba-dật-đề thứ nhất: Súc trường y 畜長衣. các bộ luật bộ giống nhau. Pali, nissaggiya 1: atirekacīvaraṃ.

2. Được phép ly y túc, nghĩa là không cần phải mang theo mình đủ cả ba y đi bất cứ đâu, không phạm điều luật lìa y cách đêm.[3]

3. Được triển chuyển thực, nghĩa là được phép thọ thực nhiều lần tại nhiều nhà đàn việt khác nhau miễn không quá ngọ.[4]

4. Được biệt chúng thực, nghĩa là được phép thọ thực thành nhóm từ bốn người trở lên.[5]

5. Trước hay say bữa ăn, tách riêng đi vào xóm, không cần báo cho các tỳ-kheo biết.[6]

Năm điều lợi này là những sự nới rộng một số các điều khoản ni-tát-kỳ ba-dật-đề và ba-dật-đề, để các tỳ-kheo dễ dàng trong việc cất và sắm y mới thay cho các y cũ đã rách, hoặc dễ dàng trong việc đi lại thăm viếng sau ba tháng an cư mùa mưa.

Tất cả các Luật bộ đều đồng nhất về duyên khởi của y ca-thi-na như trên. Riêng luật Ngũ phần[7] thêm một nguyên nhân khác, trưởng lão A-na-luật có ba y đều rách nát nhưng không thể sắm được y mới vì Phật không cho phép cất chứa vải dư nhiều ngày, và tự

———

[3] Ni-tát-kỳ ba-dật-đề thứ hai: Ly y túc 離衣宿. Các luật bộ giống nhau. Pali, nissaggiya 2: ticīvaraṃ vippavaseyya.

[4] Tứ phần ba-dật-đề thứ 32: Triển chuyển thực 展轉食; Ngũ phần, ba-dật-đề 31: sác sác thực 數數食. Luật Pàli thay điều lợi này cho ni-tát-kỳ ba-dật-đề thứ ba: được cất chứa vải một tháng (nissaggiya 3: akālacīvaraṃ).

[5] Tứ phần, ba-dật-đề 33. Pali. Pā 32: gaṇabhojane.

[6] Tứ phần, ba-dật-đề 42. Pali, Pā 46.

[7] Ngũ phần 22, Đại 22, tr.153a19.

mình không thể may y xong trong một ngày. Do cả hai nguyên nhân thư thế, Phật cho phép các tỳ-kheo thọ y ca-thi-na ngay sau ngày tự tứ với năm điều lợi ích của ca-thi-na như đã kể.

Trường hợp Trưởng lão A-na-luật mà Ngũ phần đề cập cũng được thấy nói trong Trung A-hàm,[8] với một ít chi tiết khác biệt. Theo đó, Trưởng lão nói với Tôn giả A-nan rằng cả ba y của mình đã rách nát cả, muốn nhờ A-nan thỉnh hộ các tỳ-kheo may giúp y. Cố nhiên là cần may xong nội trong ngày. Tôn giả A-nan sau buổi trưa, đến phòng các tỳ-kheo trong tịnh xá để yêu cầu họ đi may hộ y cho trưởng lão A-na-luật. Biết được điều này, đức Phật hỏi sao A-nan không thỉnh Như Lai cùng đi may hộ y. A-nan bèn cung thỉnh và Phật chấp nhận. Khi đến địa điểm làm y, Phật nói với Trưởng lão Mục-kiền-liên rằng: «Như Lai có thể là người trương hộ y cho A-na-luật.» Trưởng lão Mục-kiền-liên bèn thỉnh Phật làm người trương y. Bấy giờ, đức Phật cùng với 800 tỳ-kheo đồng làm y hộ cho A-na-luật. Cả ba y đều được làm xong nội trong ngày. Khi các y đã xong, Phật gấp tư Tăng-già-lê của Ngài để nghỉ, và bảo Trưởng lão A-na-luật giảng giải cho các tỳ-kheo về các công đức của y ca-thi-na. Nội dung bài giảng của Trưởng lão

———

[8] Trung A-hàm 19, ‹Ca-si-na kinh›, Đại 1, tr.551c; không tìm thấy Pàli tương đương. Thiện kiến 18 (Đại 24, tr.796a) có dẫn chuyện Phật Liên Hoa cùng 1600 tỳ-kheo may y cho vị đại đệ tử của Người là Tu-xà-đa. Có lẽ muốn nói đến Sujata đại đệ tử của Phật Padumttora, Buddhavaṃsa xi 24, bản sớ giải 159.

A-na-luật bao gồm các quá trình tu tập và chứng đắc Niết-bàn của một tỳ-kheo, kể từ sơ khởi lìa bỏ gia đình, qua các giai đoạn trì giới, tu tập thiền định, chứng đắc các thần thông, thành tựu trí tuệ vô lậu, cho đến cuối cùng chứng đắc A-la-hán. Phần cuối bài giảng, Trưởng lão tán thán sự trì giới, là những nấc thang căn bản để bước lên cái bực cao của thiền định và trí tuệ. Trọn bài giảng này không đề cập cụ thể đến ca-thi-na, không định nghĩa hay mô tả thế nào là ca-thi-na. Nhưng ý nghĩa này có thể tìm thấy trong đoạn ấn chứng của Phật. Sau khi Trưởng lão giảng xong, đức Phật ngồi trở dậy, tán thán bài giảng của Trưởng lão. Rồi Ngài khuyên bảo các tỳ-kheo nên thọ trì y ca-thi-na, và Ngài kết luận: Trong quá khứ, trong hiện tại và tương lai, chưa có ai được như Trưởng lão A-na-luật, đó là chính đích thân Như Lai cùng với 800 tỳ-kheo đồng làm hộ cho ba y.

Qua đoạn kinh, mặc dù y ca-thi-na được đề cập gián tiếp, nhưng ý nghĩa rõ ràng là thế này: Ca-thi-na là y mà các tỳ-kheo cùng hợp tác làm chung cho một tỳ-kheo, như là biểu lộ sự xác nhận và ngưỡng mộ những thành tựu thù thắng mà tỳ-kheo ấy đạt được trong đời sống phạm hạnh. Đây có lẽ là ý nghĩa nguyên thủy nhất của ca-thi-na. Đoạn kinh của Trung A hàm đang đề cập cũng cho biết cách thức nguyên thủy của việc làm y ca-thi-na, việc Trưởng lão Mục-kiền-liên thỉnh Phật làm người trương y, trong văn của Luật tạng, trở thành việc yết-ma Tăng sai người trương y ca-thi-na.

Nói tóm lại, theo ý nghĩa vừa nói, ca-thi-na có thể được gọi một cách đứng đắn là y công đức. Nhưng trong Luật tạng, ý nghĩa công đức của nó hoàn toàn không nhắm đến trường hợp như Trưởng lão A-na-luật, mà nhắm vào năm điều lợi đã nêu. Như vậy, rõ ràng có những bước phát triển về ca-thi-na từ Kinh tạng đến Luật tạng trong đó phải kể hình thức được nói trong Kinh tạng là nguyên thủy nhất.

Trên đây là nói về ý nghĩa của ca-thi-na xét theo nội dung. Về mặt từ nghĩa, ca-thi-na là phiên âm từ kathina của tiếng Phạn; cùng phiên âm là kiết-sĩ-na. Nguyên kaṭhina trong tiếng Phạn có nghĩa đen là thô cứng, khó khăn. Hành sự sao, quyển thượng,[9] nêu năm dịch ngữ và giải thích: kiên thật, cứng chắc, vì sắm được nhiều y, y không bại hoại.[10] Đây muốn chỉ điều lợi là cất chứa dư mà không phạm xả đọa. Tức hiểu nghĩa thô cứng trong tiếng Phạn theo nghĩa bóng. Dịch ngữ thứ hai là nan hoạt,[11] sinh hoạt khó khăn, vì sự kiếm sống của người nghèo rất gian nan, nhưng bỏ một ít tài sản vào y này, thì công đức thù thắng như đem cả một tấm y lớn bằng núi Tu di mà bố thí. Đây là giải thích nghĩa khó khăn của tiếng Phạn theo nghĩa bóng. Hoặc cũng dịch kiên cố, ý

———

[9] Hành sự sao, thượng 4, lời chú (Đại 40, tr.44c); xem thêm Hành sự sao tư trì ký, thượng 4 (Đại 40, tr.250a).

[10] Luật nhiếp 5 (Đại 24, tr.553a19): ca-si-na 迦絺那 có nghĩa là kiên thật tinh diệu 堅實精妙 vì do sự xả và trì y của đại chúng, nó có khả năng đảm trách các vi phạm.

[11] Nan hoạt 難活, bản khác chép là nan trị 難治: trị và hoạt tự dạng gần giống nhau.

2. Tác thành Ca-thi-na

nghĩa cũng như kiên thật. Hoặc dịch là ấm phú: che mát vì nó bao trùm cả năm điều lợi ích. Cũng dịch là thưởng thiện phạt ác, vì nó là dấu hiệu của sự tưởng thưởng công đức cho các tỳ-kheo hoàn toàn phận sự an cư, và trừng phạt những tỳ-kheo không hoàn tất. Phổ thông hơn cả là dịch công đức y, đây cũng là dịch ý. Nói tóm, theo nguyên nghĩa, ca-thi-na là loại vải thô cứng được dùng làm chất liệu may y. Nhưng xét theo nội dung, ý nghĩa này không chính xác. Mặc dù được giải thích qua các cách dịch khác nhau như Hành sự sao, ý nghĩa thực sự của ca-thi-na theo tiếng Phạn vẫn còn mơ hồ. Có lẽ ca-thi-na có từ nguồn gốc một dạng tục ngữ nào đó, nhưng về sau được đồng nhất với dạng nhã ngữ hiện nay.

2. TÁC THÀNH CA-THI-NA

i. Chất liệu của ca-thi-na

Mặc dù theo nghĩa gốc thì y ca-thi-na là loại y được may bằng thứ vải thô cứng, nhưng điều này không nhất thiết phải là như vậy. Theo luật Tứ phần,[12] y mới, hoặc y cũ nhưng chưa hề được dùng đến, đều có thể dùng làm y ca-thi-na. Hoặc y đàn việt may sẵn cũng có thể dùng làm ca-thi-na. Hoặc y phấn tảo cũng có thể dùng để may y ca-thi-na. Theo Thập tụng,[13] vải bọc thây người chết đã rữa lượm từ các bãi tha ma, hoặc y đã từng dùng làm y ca-thi-na rồi,

———

[12] Tứ phần 43 (Đại 22, tr.879a6). Xem giải thích của Hành sự sao tư trì ký, thượng 4 (Đại 40, tr.251a).

[13] Đại 23, tr.207a27.

3. Trương Ca-thi-na

thảy đều không dùng làm y ca-thi-na được. Nói cách khác, các loại vải hợp pháp để may ba y của tỳ-kheo cũng là vải hợp pháp để may ca-thi-na. Nếu là y mới thì phải tác tịnh bằng cách đắp thêm một miếng vải từ y cũ vào. Nếu là y cũ thì phải giặt, giặt xong cũng phải tác tịnh nhưng không đắp thêm mảnh vải cũ vào nữa. Nếu Tăng nhận được vải hay y trong ngày nào thì nội trong ngày ấy phải may và thọ; để cách đêm, không thể trở thành y ca-thi-na. Theo Tứ phần, y có được bằng tà mạng, bằng sự nịnh bợ, bằng cách ra dấu hay gợi ý đều không được dùng làm y ca-thi-na. Y xả đọa cũng không được phép.[14]

ii. Tư cách người dâng,

Theo luật Thiện kiến,[15] chỉ giới hạn trong bảy chúng đệ tử và chư thiên. Nghĩa là chỉ có y do bảy chúng đệ tử Phật dâng cúng Tăng mới có thể dùng làm y ca-thi-na.

Thời gian để thọ y là tháng ca-đề.[16] Theo thiên văn học Ấn, tháng ca-đề là tháng mà sao mão gặp nguyệt cung, tức trong khoảng tháng 10 - 11 Dương lịch. Nhưng theo truyền thống Hán tạng, thời gian được kể trong khoảng từ ngày 16 tháng 7 đến hết ngày 15 tháng 8 âm lịch.

3. TRƯƠNG CA-THI-NA

———

[14] Tứ phần 13, ibid.

[15] Thiện kiến 18 (Đại 24, tr.795c).

[16] Ca-đề 迦提, hay ca-lật-để-ca 迦栗底迦. Pali: kattikā (Skt. kārttikā)

Trong đoạn kinh dẫn từ Trung A-hàm ở trên chúng ta nhận thấy tính cách quan trọng của người trương ca-thi-na. Chính Phật đã nhận vai trò này, và đây là một vinh dự tuyệt đối cho người trì y, tức người mà Tăng sẽ trao cho thọ trì y ca-thi-na. Nhưng trong Luật tạng thì người trương y và người thọ trì y thường là một. Người trương ca-thi-na là người căng vải để làm y ca-thi-na, tức là người giữ vai trò thợ cả, còn những người khác chỉ là phụ giúp.

Nếu là y đã may sẵn của tỳ-kheo, hoặc của đàn-việt dâng cúng, thì không có việc trương y. Nhưng nếu chỉ là vải thì Tăng cần phải yết-ma sai người trương y.

Thời gian hợp pháp để Tăng nhận y hay vải may y trong phạm vi một tháng, kể từ ngày 16 tháng 7, tức sau ngày tự tứ, cho đến hết ngày 15 tháng 8 Âm lịch. Nhận y được ngày nào Tăng phải tác pháp thọ y trong ngày đó, không được để cách đêm. Nếu là y chưa may sẵn, thì phải may cho xong nội trong ngày.

Sau khi Tăng đã tự tứ xong, đàn-việt có thể làm lễ dâng y. Có thể dâng một lúc nhiều y được may như pháp, hoặc an-đà-hội, hoặc uất-đa-la-tăng, hoặc tăng-già-lê. Kèm theo y được dâng, có thể gồm các phẩm vật tứ sự khác nữa. Trong số đó, Tăng cần lựa loại tốt nhất để làm y ca-thi-na. Các phẩm vật tứ sự khác có thể cất vào tịnh khố để phân chia sau.

Nếu không phải là y may sẵn, Tăng cần tác pháp yết-ma chuẩn nhận vải ấy để may y ca-thi-na. Sau khi vải được Tăng chuẩn nhận làm chất liệu ca-thi-na như pháp, thì y phải được may và thọ nội trong ngày

ấy. Như vậy, vải hay y được dâng cúng, bất cứ ngày nào, có thể ngày Tăng tự tứ, nhưng vải hay y ấy chỉ trở thành ca-thi-na hợp pháp là bắt đầu từ ngày 16 cho đến hết tháng ca-đề. Thông lệ là từ 16 tháng 7 đến 15 tháng 8 ta.

Để tác pháp chuẩn nhận vải làm chất liệu ca-thi-na như pháp, Tăng tập hợp và tác tiền phương tiện như thông lệ, văn bạch yết-ma như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay được vải may y đúng thời. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận lấy vải này may y ca-thi-na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay được vải may y đúng thời. Tăng nay chấp thuận lấy vải này may y ca-thi-na. Các Trưởng lão nào chấp thuận lấy vải này may y ca-thi-na thì im lặng. Ai không bằng lòng hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận lấy vải may y ca-thi-na vì đã im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.»

Vải may y đã được Tăng chấp thuận. Bấy giờ đến giai đoạn làm y. Cần phải chọn một tỳ-kheo biết rõ cách thức may y ca-thi-na làm người trương y, tức người căng khung để may y. Yết-ma Tăng sai người trương y, vì là một Tăng sự có bản chất khác với Tăng sự tự tứ, do đó cần có phương tiện riêng. Nghĩa là, bắt đầu với câu hỏi: ‹Tăng đã họp chưa?› v.v... cho đến ‹Tăng nay hòa hiệp để làm gì?› - Đáp: ‹Yết-ma sai người trương y ca-thi-na.› Kế đó hỏi tiếp: ‹Trong đây có tỳ-kheo nào có khả năng làm người

4. Thọ Ca-thi-na

trương y ca-thi-na?› Vị tỳ-kheo biết căng khung may y đáp: ‹Tôi tỳ-kheo… có khả năng.› Bấy giờ Tăng tác pháp bạch nhị yết-ma như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… làm người trương y ca-thi-na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca-thi-na. Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca-thi-na thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca-thi-na, vì đã im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo được Tăng sai làm người trương y nhận lãnh vải may y đem đi giặt, ủi, đo, cắt may v.v… Các tỳ-kheo khác trong cùng trú xứ có phận sự tham gia việc may y, không ai được thoái thác, cũng không thể viện cớ là hàng trưởng thượng mà lãng tránh.

Về hình thức, y ca-thi-na có thể là an-đà-hội, có thể là uất-đa-la-tăng, hoặc tăng-già-lê cho nên cách thức may cũng giống như ba loại y này.

Sau khi y được may hoàn tất, Tăng tác pháp yết-ma sai người thọ trì.

4. THỌ CA-THI-NA

Theo luật Thập tụng,[17] tỳ-kheo hội đủ năm đức tính sau đây mới đáng được Tăng sai làm người trì y: không thiên ái, không dễ nóng giận, không sợ hãi, không si, biết đã thọ và chưa thọ. Mặt khác, năm hạng người sau đây không được phép làm người trì y: không tuổi hạ, phá hạ, hậu an cư, bị tẫn và biệt trú. Nhưng theo luật Thiện kiến,[18] y cần được giao cho tỳ-kheo nào có y rách. Nếu nhiều tỳ-kheo có y rách thì giao cho người lớn tuồi, và nếu cùng có nhiều người lớn tuổi thì giao cho người cao hạ hơn.

Y ca-thi-na là biểu hiện công đức tu tập suốt mùa an cư của Tăng trong một trú xứ, do đó tất cả tỳ-kheo trong trú xứ này cùng tập họp vào giới trường để tác pháp thọ. Theo luật Thiện Kiến,[19] túc số tối thiểu để tác pháp yết-ma thọ y là năm tỳ-kheo trở lên, trong đó có một tỳ-kheo là đối tượng của yết-ma Tăng sai làm người trì y. Nếu trú xứ nào không hội đủ túc số này, có thể mời các tỳ-kheo các trú xứ khác đến dự, nhưng họ không được hưởng các công đức của y này.

Tổng quát có mười một hạng tỳ-kheo không được chia sẻ công đức của y ca-thi-na, nghĩa là không

———

[17] Thập tụng 29 (Đại 23, tr.207). Đại thể, tương đồng giữa các Luật bộ.

[18] Thiện kiến 18 (Đại 24, tr.795c) tổng hợp Thập tụng và Thiện kiến, có thể nói: trao cho người đủ năm đức, trong số những vị đủ năm đức, trao cho vị có y cũ hoặc rách.

[19] Đã dẫn trên.

được hưởng năm điều lợi ích do hiệu lực của y.[20] Đó là:

1. Người gởi dục, tức tỳ-kheo không hiện diện.

2. Người có nạn, tức bị vua chúa hay giặc cướp bắt đi.

3. Người không có đại y, tức không có tăng-già-lê.

4. Người thuộc về trú xứ khác, tức không cùng sống chung một đại giới của trú xứ an cư.

5. Người trung và hậu an cư.

6. Người mà hạ đã bị phá.

7. Người không đồng kết giới, nghĩa là các tỳ-kheo thuộc phạm vi đại giới khác muốn cùng thọ hưởng công đức của y nhưng không giải đại giới cũ của trú xứ mình để kết chung thành một giới. Đây là xả và kết tạm thời, sau khi thọ y xong có thể giải giới đồng kết rồi kết lại nguyên trạng của đại giới cũ mà hiệu lực của y vẫn không mất.

8. Người phạm Tăng tàn.

9. Người đang hành biệt trú.

10. Người học hối, tức tỳ-kheo được dữ học pháp.

11. Người bị tẫn.

Trong số mười một hạng tỳ-kheo này, trừ những người không thể hiện diện, còn lại, dù không thể chia xẻ công đức do hiệu lực của y, nhưng tất cả thảy đồng tập họp vào giới trường để tác pháp. Các vị này

———

[20] Hành sự sao tư trì ký, thượng 4 (đại 40, tr.252a).

đến dự tác pháp với tư cách như là những quan sát viên. Họ được sắp xếp ngồi một chỗ riêng biệt trong giới trường. Sau khi các tỳ-kheo đã tập họp đông đủ trong giới trường, Tăng tác tiền phương tiện vấn hỏi như thường lệ để yết-ma sai người trì y.

Văn bạch yết-ma:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca-thi-na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca- thi-na. Các Trưởng lão nào chấp thuận nay sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca-thi-na thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… Vì Tăng trì y ca- thi-na. Việc này tôi ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo thọ sai bước ra đảnh lễ Thượng tọa chủ pháp rồi trở lui ngồi lại vị trí của mình. Tỳ-kheo yết-ma bạch tiếp:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe, Tăng trú xứ này nay được y đáng chia. Tăng hiện tiền nên chia. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này, vì Tăng thọ làm y ca-thi-na, thọ trì tại trú xứ này. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng trú xứ này được y đáng chia. Tăng hiện tiền nên

chia. Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này vì Tăng thọ làm y ca-thi-na, thọ trì tại trú xứ này. các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này, vì Tăng thọ làm y ca-thi-na, thọ trì tại trú xứ này, thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận đem y này trao cho tỳ-kheo… thọ trì y công đức, vì đã im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo thọ sai lại đứng dậy, bước ra lễ Thượng tọa chủ pháp một lễ, đón nhận y do Thượng tọa trao, rồi trương ra cho tất cả cùng thấy, để được Tăng xác nhận rằng y đã may đúng như pháp. Đồng thời, tỳ-kheo thọ sai nói trước Tăng:

«Y này đã được may thành như pháp, gồm (bao nhiêu) điều (và bao nhiêu ô phải kể rõ), chung quanh có viền nẹp. Tăng nay đã chấp thuận y này sẽ được thọ trì làm y ca-thi-na.»

Sau khi đã được toàn thể Tăng xác nhận bằng sự im lặng rằng y ấy đã được may như pháp, tỳ-kheo thọ y xếp lại như cũ, hai tay nâng y đồng thời nói trước Tăng:

«Y này Tăng sẽ thọ làm y ca-thi-na. Y này Tăng nay thọ làm y ca-thi-na. Y này Tăng đã thọ làm y ca-thi-na.» (nói ba lần)

Sau khi nói ba lần như vậy, xong tỳ-kheo thọ trì y bưng đến trước Thượng tọa chủ pháp. Thượng tọa nên qùy đồng thời đưa hai tay nắm lấy mép y và nói:

5. Xả y Ca- thi-na

«Người thọ trì đã khéo thọ. Trong đây có những công đức và danh dự gì tôi thảy đều có dự phần.»

Tỳ-kheo trì y đáp:

- Nhĩ (hoặc nói: Kính vâng).

Lần lượt như thế cho đến vị tỳ-kheo nhỏ nhất. Trừ các hạng tỳ-kheo không được dự phần như đã kể trên. Sau đó tỳ-kheo trì y trở lại đứng trước Tăng, bạch rằng:

«Bạch đại đức Tăng, tôi nay vì Tăng thọ y ca-thi-na đã xong.»

Thượng tọa chủ pháp nói:

- Thiện (hoặc: Lành thay).

Tiếp theo đó, Thượng tọa chủ pháp có thể giảng giải các vấn đề liên hệ đến y ca-thi-na, về năm điều lợi ích do hiệu lực của y, về các trường hợp y bị xả, nghĩa là mất hiệu lực v.v…

Sự tác pháp thọ trì y ca-thi-na đến đây là hoàn tất.

5. XẢ Y CA-THI-NA

Xả y ca-thi-na tức y mất hiệu lực, và theo đó, năm điều lợi ích liên hệ đến sự mở rộng điều khoản trong giới bổn của tỳ-kheo cũng mất hiệu lực.

Tổng quát, có hai trường hợp y ca-thi-na bị xả. Thứ nhất, xả toàn bộ, do Tăng tác pháp. Trong trường hợp này hiệu lực của y mất hẳn đối với toàn thể Tăng. Thứ hai, xả cá biệt, tức các trường hợp chỉ liên hệ đến cá nhân một tỳ-kheo.

Về trường hợp xả toàn bộ, theo bản chất, hiệu lực của y ca-thi-na chỉ tồn tại trong thời hạn bốn tháng kể từ ngày thọ. Tức nếu thọ y vào ngày 16 tháng 7 âm lịch, thì đến hết ngày 15 tháng 11 là hết hạn. Ngày đó, nếu Tăng không tác pháp xả, thì khi đến rạng ngày 16 hiệu lực của y cũng tự động được xả mà không cần tác pháp.[21] Tuy nhiên, theo các nhà giải thích luật Tứ phần, nếu thọ y vào ngày tự tứ, tức ngày 16 tháng 7, thì hiệu lực của y sẽ tồn tại trong thời gian năm tháng, đến ngày 15 tháng 12 là hết hạn. Hành sự sao[22] nói rằng, thọ y trong trường hợp này, thời hạn của y tồn tại được 15 ngày. Nếu thọ y vào ngày 16 tháng 8, nghĩa là vào ngày cuối cùng của tháng ca-đề, tức tháng để thọ y, thì thời hạn của y là 120 ngày. Thọ y vào các ngày trung gian giữa hai mốc thời hạn ấy, thời hạn của y cũng theo đó mà tính. Nói cách khác, bất cứ thọ vào ngày nào, thời hạn cuối cùng của y vẫn là ngày 15 tháng 12.

Về xả cá biệt, có tám trường hợp hiệu lực của y được coi là mất đối với một tỳ-kheo.[23]

———

[21] Tứ phần 43, tr.878c21, 27: Hết 4 thàng mùa đông, phải xuất (xả) công đức y. Quá thời hạn công đức y mà không xuất (xả), đột-kiết-la. Cf. Ngũ phần 23, tr.153c11.

[22] Hành sự sao, thượng 4 (Đại 40, tr.44c11).

[23] Tứ phần 42, tr.878c28: khứ 去, cánh 竟, bất cánh 不竟, thất 失, đoạn vọng 斷望, văn 聞, xuất giới 出界, cộng xuất 共出. Cf. Ngũ phần 23, tr.153c8; Thập tụng 29, tr.207c25. Mahāvagga vii. 255: pakkamanantikā, niṭṭhānantikā, san-niṭṭhānantikā, nāsanantikā, savanantikā, āsāvacchedikā, sīmātikkantikā, sahubbhārā.

1. Ra đi: Sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào vì nhu cầu cần thay đổi trú xứ, bước chân ra khỏi đại giới của trú xứ với ý nghĩ sẽ không trở lại nữa, với tỳ-kheo ấy ca-thi-na bị xả

2. Y thành: sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào mang vải may y của mình ra khỏi đại giới của trú xứ để may, khi may thành, với tỳ-kheo ấy, ca-thi- na bị xả.

3. Y chưa thành: sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào mang vải may y của mình ra khỏi đại giới với ý nghĩ không trở lại trú xứ, và dù y chưa may xong, với tỳ-kheo ấy, ca-thi-na bị xả.

4. Mất y: Ra khỏi đại giới, may y xong nhưng bị mất, ca-thi-na cũng bị xả.

5. Mất hy vọng: Ra khỏi giới để đi đến chỗ với hy vọng có được y, nhưng đến đó không có y.

6. Nghe xả: Khỏi giới, hay tin rằng Tăng trong trú xứ đã xả ca-thi-na.

7. Xuất giới: Ra ngoài đại giới để may y, may y đã xong, nhưng hay tin rằng Tăng đã xả ca-thi-na.

8. Đồng xả: Ở ngoài đại giới mà may y, dù xong hay không xong, trở lui về trong giới, cùng Tăng hòa hiệp xả ca-thi-na.

Ba trường hợp cuối cùng tương đương với sự xả toàn bộ, nghĩa là do Tăng yết-ma xả. Nhưng điểm khác biệt là ở đây xả bất thường, tức không đợi mãn hạn kỳ của y, do tình trạng đặc biệt nào đó, Tăng đồng ý hòa hiệp tác pháp xả.

Về tác pháp xả y, họp Tăng và tác tiền phương tiện vẫn hòa theo thông lệ. Yết-ma xả thuộc loại đơn bạch.[24] Văn bạch như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Ngày hôm nay Tăng hòa hiệp xả y ca-thi-na. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay hòa hiệp xả y ca-thi-na.»

Theo quan điểm của Yết-ma chỉ nam sau khi y ca-thi-na được xả, quyền sở hữu không thuộc về người trì y. Tăng sẽ chọn tỳ-kheo nào có y rách mà cho. Quan điểm này được nói là dẫn từ Thiện kiến. Nhưng Hành sự sao[25] đã tổng hợp Thập tụng và Thiện kiến để nói rằng Tăng chọn tỳ-kheo đủ năm đức và trong số các tỳ-kheo mà ba y đã rách làm người trì y. Như vậy, không có trường hợp Tăng xả y từ người trì y rồi đem cho một tỳ-kheo khác.

———

[24] Tứ phần 43, ibid. văn bạch nhất yết ma xả. Ngũ phần 23, tr.153c16, văn bạch nhị yết-ma xả: «Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay xả y ca-thi-na. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận xả y ca-thi-na. Bạch như vậy. Đại đức Tăng, xin lắng nghe, Tăng nay xả y ca-thi-na. Các Trưởng lão nào chấp thuận thì im lặng. Ai không chấp thuận, hãy nói. Tăng đã chấp thuận xả y ca-thi-na rồi. Vì im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.»

[25] Xem giải thích của Hành sự sao tư trì ký, thượng 4, Đại 40, tr.251c.

Chương Tám: Thọ dược, thuyết tịnh và phân vật, Tiết 1: Thọ Dược, 1. Các loại dược

CHƯƠNG TÁM

THỌ DƯỢC, THUYẾT TỊNH VÀ PHÂN VẬT

TIẾT 1.

THỌ DƯỢC

1. CÁC LOẠI DƯỢC

Thuốc là danh từ chỉ chung tất cả các loại đồ ăn, thức uống cùng các thứ thảo mộc mà thế gian coi là dược liệu. Đấy là hiểu theo định nghĩa cơ bản của Luật tạng. Nhưng nếu hiểu theo nghĩa phổ thông thì tất cả đồ ăn thức uống của năm chúng xuất gia đều được coi là thuốc. Luật phân chia tất cả các lọai này thành bốn,[1] theo thời gian thọ dụng chúng.[2]

i. Thời dược

Thuốc được dùng trong thời gian chính thức. thời gian chính thức là từ sáng sớm, khi minh tướng xuất hiện, cho đến giữa trưa đứng bóng. Ngoài thời gian đó gọi là phi thời. Thời dược có hai loại chính.

Bồ-xà-ni,[3] phiên âm từ bhosanīya của tiếng Phạn,

———

[1] Ngũ phần 22, tr.147b8, bốn loại thuốc: tô 租, du 油, mật 蜜, thạch mật 石蜜. Thập tụng 26, Đại 23, tr.184c: bốn loại thuốc lỏng 含消藥, như Ngũ phần. Luật nhiếp 8, Đại 24, tr.569c2. Mahāvagga vi. 200, 5 loại thuốc: pañca bhesajjāni, sappi (bơ lỏng), navanītaṃ (bơ tươi), telaṃ (dầu), madhu (mật), phāṇitaṃ (đường phèn).

[2] Hành sự sao, hạ 2, Đại 40, tr.117c.

[3] 蒲闍尼

dịch là đạm thực,[4] nghĩa đen là: ‹cái để ăn› hay ‹thưởng thức›, chỉ các vật thực chủ yếu, gồm năm thứ như bột, cơm, cơm khô, cá, thịt. Nói chung, các thứ mễ cốc và cá thịt làm món ăn chính trong các bữa ăn của người đời.[5]

Khư-đà-ni,[6] phiên âm từ khādanīya, dịch là tước thực,[7] nghĩa đen là ‹cần phải nhai› hay ‹cần phải cắn›, chỉ các thứ trái cây, lá cây, hoặc hoa màu dùng làm thức ăn chung với mễ cốc các thứ.[8]

Nói chung, tất cả những loại thực phẩm, những thứ dùng để ăn hoặc uống hằng ngày gồm các loại cây, cỏ, thảo mộc v.v… nếu không được dùng làm thuốc để trị các thứ bịnh thì đều thuộc loại thời dược. Những thứ này, nếu quá giữa trưa đứng bóng mà dùng phạm ba-dật-đề.[9]

ii. Phi thời dược

Cũng gọi là ‹gia phần dược›, hoặc ‹canh dược›, loại thực phẩm không đúng thời, tức được dùng từ giữa trưa đứng bóng trở đi cho đến sáng hôm sau trước

———

[4] 噉食

[5] Luật nhiếp (Đại 24, tr.569c), ngũ chánh thực: 1. Sao 炒, 2 phạn 飯, 3 mạch đậu phạn 麥荳飯, 4. Nhục 肉, 5. Bính 鉼. Tứ phần 42 (Đại 22, tr.866a).

[6] 佉陀尼. Cf. Thiện kiến 17, (Đại 24, tr.795a19): khư-xà-ni, chỉ tất cả trái cây. 呿闍尼者, 一切果

[7] 嚼食.

[8] Tứ phần 42, khư-xà-ni 佉闍尼 gồm các thức ăn bằng rễ, bằng cọng, bằng lá, bằng hoa và bằng quả

[9] Tứ phần giới bổn, ba-dật-đề 37.

khi minh tướng xuất hiện. Luật nhiếp[10] liệt kê có tám loại phi thời dược này:

a) Chiêu giả tương,[11] phiên âm từ cocapāna của tiếng Phạn, tức nước dừa hay nước cốt dừa.

b) Mao giả tương,[12] phiên âm từ mocanāna, nước chế biến từ chuối. Phần ghi chú của Luật nhiếp nói: ‹Lấy một ít hồ tiêu rắc lên quả chuối rồi khuấy thật nhiều cho thành nước. ấy không phải là loại nước chế bằng cách làm cho chuối lên men. Nếu lên men, có chất say như rượu, không được phép dùng.

c) Cô-lạc-ca tương,[13] nước cô-lạc-ca, với ghi chú hình dạng giống như tắc chua. Nhưng đây là phiên âm từ kolaka, chỉ cho hạt tiêu.

d) A-thuyết-tha tử,[14] Phạn: aścat, thông thường gọi là cây bồ-đề vì đức Thế Tôn ngồi dưới đó mà thành đạo. Theo Luật nhiếp; hạt của nó có thể chế làm nước uống.

e) Ô-đàm-bạt-la tương,[15] thường âm là Ưu-Đàm-Bát-La, Phạn: udumbara, chỉ cây sung hoặc vả; trái của nó chế làm nước uống.

f) Bát-lỗ-sái tương,[16] Phạn: parūsaka; ghi chú của Luật nhiếp nói là quả của nó giống như nho tức loại

———

[10] Đại 24, tr.569c.

[11] 招者漿

[12] 毛者漿(即芭蕉子)

[13] 孤洛迦漿(狀如酸棗).

[14] 阿說也子漿(是菩提樹子也)

[15] 烏曇跋羅漿

[16] 缽魯灑漿(其果狀如蘡薁子)

trái thuộc họ Nho. Đích thực không rõ là thứ cây gì. Có lẽ là một lọai cây mà quả mọng của nó được dùng làm nước mát.

g) Miệt lật trụy tương,[17] Phạn mṛdvī, chỉ quả nho. Đây là thứ nước do nghiền nát quả nho rồi hòa với nước, sau đó được lọc bỏ xác, tức là nước nho tươi. Nó không phải là nước nho đã lên men dùng làm rượu.

h) Khát-thọ-la tương,[18] Phạn: kharjūra: chỉ loại nước lấy từ quả chà là.

Tứ phần 42[19] lại có một bản liệt kê tám thứ nước trong đó một số không đồng nhất với liệt kê trên:

a) Nước trái lê

b) Nước trái diêm phù (quả hồng táo)

c) Nước táo chua

d) Nước mía

e) Nước trái thị

f) Nước xá-lâu-già (Phạn: śāluka) nước ngó sen

g) Nước trái bà-lâu-sư, tức bát-lỗ-sái, như đã dẫn trên.

h) Nước nho

Truyền thống Thượng tọa bộ Pàli cũng kể có tám thứ nước thuộc phi thời dược như sau:[20]

———

[17] 蔑栗墜漿(即是蒲萄果)

[18] 渴樹羅漿

[19] Đại 22, tr.873c: «Tám thứ nước này là thức uống của Vô Dục Tiên nhân 無欲仙人 thuở quá khứ.»

a) Nước trái am ma lặc, tức quả xoài.

b) Nước trái diêm-phù, như Tứ phần.

c) Nước cốt dừa, như Luật nhiếp.

d) Nước quả chuối, như Luật nhiếp.

e) Nước mật ong, nghĩa là mật ong hòa tan với nước.

f) Nước trái nho, như Luật nhiếp; hoặc trái thị, như Tứ phần.

g) Nước ngó sen, tức xá-lâu-già, như Tứ phần.

h) Nước trái ba-lậu-sư, tức bà-lâu-sư theo âm của Tứ phần, hoặc bát-lỗ-sái theo âm của Luật nhiếp đã nêu trên.

So sánh ba bản liệt kê trên thì thấy rằng giữa ba truyền thống, tức Luật nhiếp của Căn bản Thuyết nhất thiết hữu bộ, Tứ phần của Đàm-vô-đức, và Thượng tọa bộ Pàli, mặc dù đồng nhất với nhau rằng có tám thứ nước trái cây thuộc phi thời dược, nhưng không đồng nhất với nhau về một số trái cây được phép xay nghiền nát để lọc lấy nước. Đó là do tính chất địa phương của các loại thổ sản, nhưng có thể nói rằng, nguyên tắc chung là các thứ trái cây được dùng làm nước để giải khát đều có thể chế biến làm phi thời dược.

Các loại phi thời dược này chỉ được phép dùng nội

———

[20] Mahāvagga vi., Vin. iv. 246: anụānāmi bhikkhave aṭṭha pānāni: ambapānaṃ jambu-pānaṃ cocapānaṃ mocapānaṃ madhūkapānaṃ muddikapānaṃ sālūkapānaṃ phārusaka-pānaṃ.

ngày không được cất chứa qua đêm.

iii. Thất nhật dược

Thuốc được phép cất chứa trong bảy ngày để dùng; qua ngày thứ tám, khi minh tướng xuất hiện, mà còn cất chứa và dùng, phạm ni-tát-kỳ ba-dật-đề[21] Loại này có năm thứ:

a) Sanh tô, do sữa dê hoặc sữa bò đun sôi để nguội, nhưng chưa đến độ đông đặc; tức một loại sữa bò lỏng hay bơ lỏng.

b) Thục tô, cùng cách chế biến như sanh tô, nhưng đông đặc hơn, tức một loại bơ đặc.

c) Du, các loại dầu ép từ các thứ hạt có chất dầu như vừng, lạc v.v…

d) Mật, tức mật ong.

e) Thạch mật, tức đường phèn, do mật mía để cho cô đặc lại, cứng như đá.[22] (9)

iv. Tận hình dược hoặc tận thọ dược

Loại thuốc dùng cho đến hết đời. Có ba thời hạn của

———

[21] Tứ phần giới bổn, ni-tát-kỳ ba-dật-đề 36, gọi nó là tàn dược nhưng không nên hiểu là thuốc dư tàn hay thuốc thừa mà cần hiểu là thuốc được phép cất và dùng dài hạn, trong khoảng thời gian nhất định là 7 ngày. Thập tụng, ni-tát-kỳ 30 gọi nó là hàm tiêu thực: loại thuốc để tiêu hóa. Pàli, nissaggiya 23, Vin.iii.251, định nghĩa là loại thuốc nguyên là thức ăn, nghĩa là thức ăn thường ngày nhưng cũng dùng làm thuốc để trợ tiêu hóa.

[22] Luật nhiếp 8 (Đại 24, tr.596c) tô, du, sa đường và mật.