Đại Tập 110 · Bộ Du Già VII · Số 1605–(Quyển 1–7)

Số 1623 - Bài Tụng Luận Quán Tổng Tướng

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

BÀI TỤNG LUẬN QUÁN TỔNG TƯỚNG

SỐ 1623

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1623

BÀI TỤNG LUẬN QUÁN TỔNG TƯỚNG

Tác giả: Bồ-tát Trần-na.

Hán Dịch: Tam Tạng Pháp sư Nghĩa Tịnh Đời Đường

Những người thích tóm lượt

Vì đó bày phương góc

Những người ưa văn rườm

Vì đó nói tướng chung.

Do tiếng cùng nghĩa trí

Lời thế tục làm gốc

Quán tướng chung mà nói

Tiếng về nghĩa tụng nầy

Là hai tiếng và nghĩa

Trong đây hai chủng trí

Là thanh trí, nghĩa trí

Tiếng kia làm căn bản

Tức là nghĩa của nhân

Do các thế gian nói

Tiếng nghĩa trí làm gốc

Cho nên ghi làm tụng.

Tiếng nghĩa và trí nghĩa

Tóm lược soạn luận nầy

Hỏi danh nghĩa liên thuộc

Là nói tục làm gốc.

Vì sao luận nầy nói

Chỉ phân tích tiếng nghĩa?

Đáp rằng không phải vậy

Nếu có tiếng liên thuộc

Chỉ có hai danh, nghĩa

Nếu thừa nhận cộng tướng

Sở thuyên và năng thuyên

Lý trong đây ấn trì

Đều xếp vào thuyên nầy

Là không lìa tánh nhau

Mới thừa nhận liên thuộc

Cho nên không nói riêng

Vì danh năng thuyên thảy

Chỉ ở môn liên thuộc

Hiểu nghĩa sở thuyên kia

Nếu lấy tướng tánh chung

Mới có thể hiểu rõ

Sau đó sẽ nói rộng

Chỉ có tiếng nghĩa trí

Liên thuộc đạo lý thành

Hữu dư lại ý vui

Trong đây danh và nghĩa

Có ba thứ sai khác

Là hai tiếng và nghĩa.

Số 1624 - Luận Quán Duyên Sở Duyên

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

LUẬN QUÁN DUYÊN SỞ DUYÊN

SỐ 1624

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1624

LUẬN QUÁN DUYÊN SỞ DUYÊN

Tác giả: Bồ-tát Trần-na.

Hán dịch: Tam Tạng Pháp sư Huyền Tráng Đời Đường

vâng chiếu dịch

Những người có dục, khiến cho năm thức, như nhãn thức v.v… lấy ngoại sắc để khởi duyên sở duyên , hoặc là chấp cực vi, thừa nhận có thật thể, vì có thể sinh thức, hoặc chấp hòa hợp, vì khi thức sinh thì liên hệ với tướng hòa hợp kia, cả hai đều phi lý. Vì sao?

Cực vi ở năm thức

Nếu duyên chẳng sở duyên

Tướng đó thức không có

Giống như nhãn căn thảy.

Duyên sở duyên: Là thức năng duyên liên hệ với tướng kia mà khởi và có thật thể, khiến cho năng duyên thức nương vào tướng kia mà sinh cực vi như sắc… nếu có thật thể có thể sinh năm thức thì có dung chứa nghĩa duyên, nhưng chẳng phải sở duyên, như nhãn căn… đối với nhãn thức… không có tướng ấy. Như vậy cực vi đối với nhãn thức… không có nghĩa sở duyên.

Hòa hợp ở năm thức

Lập sở duyên chẳng duyên

Thể kia thật không có

Giống như trăng thứ hai.

Hòa hợp như sắc… đối với nhãn thức… có tướng kia, nếu làm sở duyên nhưng không có nghĩa duyên, cũng như nhãn lầm loạn mà thấy mặt trăng thứ hai, vì hòa hợp kia không có thật thể, không thể sinh. Như vậy hòa hợp đối với nhãn thức… không có nghĩa duyên. Ngoài hai sự

đối với duyên sở duyên lẫn nhau thiếu một chi, thì đều không đúng lý. Có người chấp sắc… mỗi thứ đều có nhiều tướng, trong đó một phần là cảnh hiện lượng, các tướng cục vi trợ giúp mỗi thứ đều một tướng hòa hợp. Tướng nầy thật có mỗi thứ đều có thể phát sinh, vì tương tự tướng thức của chính mình, cho nên cùng với năm thức làm duyên sở duyên, điều nầy cũng phi lý. Vì sao?

Hòa hợp như cứng thảy

Nếu đối nhãn thức thảy

Là duyên phi sở duyên

Thì thừa nhận cực vi.

Như các tướng cứng v.v… tuy là thật có, nhưng đối với các thức như nhãn thức… thì có chứa nghĩa duyên, nhưng chẳng phải sở duyên, vì trên thức không có tướng kia. Sắc… các tướng hòa hợp của cực vi, lý cũng phải như vậy, vì người kia đều chấp làm tướng của cực vi. Chấp nhãn thức… có thể duyên theo cực vi, thì các tướng hòa hợp lại có lỗi riêng.

Giác tướng bình chậu thảy

Người kia chấp không khác

Hình riêng cho nên khác

Hình khác nên không thật.

Các vật bình chậu, lớn nhỏ… có thể thành cực vi giống nhau, Duyên giác tướng kia thì lẽ ra không có sai khác. Nếu cho rằng hình tướng của vật kia khác nhau cho nên tướng giác sai khác, thì lý nầy cũng không đúng, đảnh… khác hình chỉ tại bình chậu… trên giả pháp mà có, vì chẳng phải cực vi, nên người kia không nên chấp, cực vi cũng có hình tướng sai khác. Vì sao?

Lượng cực vi bằng nhau

Hình khác chỉ ở giả

Phân tích đến cực vi

Giác kia nhất định xả.

Không phải bình chậu… có thể trở thành cực vi có hình lượng khác nhau, vì xả bỏ tướng tròn của cực vi, biết khác hình là ở giả, không phải thật. Lại hình khác vật, phân tích đến cực vi, tướng giác kia nhất định bỏ vật chẳng phải sanh vàng… phân tích đến cực vi thì tướng giác kia có thể bỏ, vì hình riêng khác nầy chỉ có thế tục mới có, không phải như sanh vàng… cũng ở tại vật thật, do đó sở duyên của năm thức ngoài sắc… ra thì lý của nó là cực thành, duyên sở duyên kia lẽ nào hoàn toàn không có? Chẳng phải hoàn toàn không có, nếu thế thì vì sao?

Nội sắc như ngoại hiện

Làm duyên sở duyên thức

Thừa nhận tướng ở thức

Và có thể sinh thức.

Cảnh ngoài tuy không có, nhưng có ngoại sắc tương tự cảnh ngoài hiển hiện làm duyên sở duyên, thừa nhận nhãn thức… liên đới với tướng kia mà khởi, và từ tướng kia mà sinh, vì có đủ hai nghĩa, cho nên nội cảnh tướng nầy đã không lìa thức, thì làm sao đồng thời khởi mà có thể làm duyên của thức?

Quyết định thuận theo nhau

Đồng thời cũng làm duyên

Duyên trước làm duyên sau

Dẫn phát công năng kia.

Cảnh tướng và thức quyết định thuận theo lẫn nhau, tuy đồng thời khởi nhưng cũng làm duyên của thức. Các nhà Nhân minh nói: “Nếu đây và kia có hoặc không thuận theo nhau, thì tuy đồng thời sinh nhưng cũng được có tướng nhân quả”. Hoặc tướng thức trước làm thức duyên sau, dẫn phát trong bản thức sinh khởi tương tự công năng của tự quả, khiến cho khởi không trái lý. Nếu năm thức sinh khởi chỉ duyên với nội sắc, thì vì sao mà nói nhãn… làm duyên?

Công năng sắc trên thức

Là ứng lý năm căn

Công năng và cảnh sắc

Vô thỉ làm nhân nhau.

Vì có thể phát sinh thức, so sánh biết có căn, căn nầy chỉ có công năng, không phải do bên ngoài tạo ra, công năng của năm sắc trên thức gọi là nhãn căn… cũng không đúng lý, vì lý công năng phát khởi thức không có riêng khác, ở thức hoặc tại các căn khác tuy không thể nói được, nhưng lý các pháp bên ngoài là phi hữu, cho nên nhất định phải thừa nhận căn ở thức, không phải ở các pháp nào khác. Công năng của căn nầy cùng với cảnh sắc trước, từ mé vô thỉ lần lượt làm nhân, là công năng nầy đến vị thành thục thì sinh năm nội cảnh sắc trên hiện thức. Nội cảnh sắc nầy lại có thể dẫn khởi công năng của năm căn trên thức dị thục. Hai thứ sắc của căn và cảnh cùng với thức là một và khác hoặc chẳng phải một, chẳng phải khác, tùy sự ưa thích mà phải nói, như vậy các thức chỉ có tướng nội cảnh làm duyên sở duyên, lý đã khéo thành lập.

Số 1625 - Giải Thích Luận Quán Sở Duyên

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

GIẢI THÍCH

LUẬN QUÁN SỞ DUYÊN

SỐ 1625

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1625

GIẢI THÍCH LUẬN QUÁN SỞ DUYÊN

Tác giả: Bồ-tát Hộ Pháp

Hán dịch: Tam Tạng Pháp sư Nghĩa Tịnh Đời Đường

Nếu nói khiến đầu độc người trí

Là khiến trí tuệ rất thấu tỏ

Và vì tiêu trừ các tội ác

Đảnh lễ kính quán các nghĩa đó.

Luận chép: “Nếu thừa nhận các thức, như nhãn thức v.v… đối với các sự lấy, bỏ, hoặc xả bỏ hoặc chọn lấy, đó là quán sát quả, thể của sự bị bỏ, và nhân điên đảo là sự hiển bày. Những câu trong ấy là thuộc về các sự thừa nhận của người khác. Y theo sắc căn và năm thức, do kẻ khác đối với căn và thức kia hoàn toàn chấp làm duyên thật sự. Ý thức thì không như vậy, vì chẳng phải hoàn toàn thừa nhận có duyên nơi xe v.v… hoặc thừa nhận ý thức duyên nơi cảnh thật sự, có một chút phần đó cũng có thể đem tướng tương tự của thức lìa không có cảnh. Đối với nhãn thức v.v… cảnh không lìa nhau, đã được thành tựu rồi mới thành lập, nên đối với cảnh nầy không ân cần. Lại nữa, đối với việc quen tu quả, sắc mà trí biết rõ thật ra không phải là cảnh hoạt động Đát-ca và như điều thấy để an lập. Hiện tại luận nầy chỉ quán về văn và tư mà sinh cảnh của trí chứng đắc. Như vậy cảnh nơi sở duyên của ý thức nầy hoàn toàn trở thành phi hữu, vì ý thức nầy không thể duyên được với nhóm của nó, trở lại duyên theo quá khứ và vị lai, không phải thật sự, cũng giống như vô vi. Đây là những câu nói thuộc về năm thức thân. Nếu thế thì căn và thức dẫn sinh tất cả ý thức. Điều nầy là thế nào? Không phải thân nầy đồng thời với căn thức, hoặc là vô gián, đều là diệt sắc… làm sở duyên, hoặc duyên hiện tại thì đó không phải căn thức,

vì đã từng là đã lãnh thọ, đây mới là ý thức tự nó có thể gần gũi duyên với thể tánh của cảnh ngoài, trở thành không bị ngăn lấp… lại trái với tỷ lượng, biết có riêng căn, đây là ngăn dứt tăng thêm sắc, vì là điều mong muốn. Nhưng đối với ý thức thì không tồn tại lại nữa. Nhãn thức… thì sắc làm chỗ nương duyên mới có. Vô biểu sắc chỉ là tánh bất tác, tự thừa nhận là không có bản ý như sắc nầy. Sắc nầy đối với sở duyên làm hiện lượng, vì là tánh được chọn lấy đi, sâu vào đường tà. Đây là ý chánh ngăn dứt tánh sở duyên, nhân theo phương tiện mà ngăn dứt tánh của chỗ nương ấy. Căn đồng thời, sắc của công năng, sẽ lập bày thừa nhận nó. Nói cảnh ngoài, là người kia chấp lìa cảnh nầy mà riêng có cảnh khác, đây là hiển bày về điên đảo. Hiển bày người kia chấp dị sự có thể giữ lấy, nên nói là cảnh. Như thế thì phải nói thế nào? Hoặc duyên nhóm chung, do không phải là nhóm chung, thật sự thì xứng lý, thất ra Như Lai vấn nạn người kia thì tự đạo lý của người đó trước sau trái nhau. Tôi lại có lỗi gì? Duyên thật sự đó và duyên nơi nhóm chung, là điều được thừa nhận. Đem dục ra để trình bày lỗi riêng của nó, lại còn nêu ra sai lầm nầy, hoặc thừa nhận cực vi, tuy cực vi chỉ có cùng tụ rồi mới thấy sinh diệt. Nhưng thật thể thì mỗi mỗi đều là duyên và không duyên nơi nhóm chung, cũng như sắc… nếu tự các căn đều hiện tiền, thì cảnh không tạp loạn. Công năng của các căn kia mỗi mỗi đều quyết định, nhưng đối với thật sự đoạn dứt hữu năng, thì mỗi mỗi cực vi trở thành cảnh của sở duyên. Tánh do nhân kia là tánh nhân của nhãn thức… do thức sinh khởi, có nghĩa gần gũi với chi phần, nhưng có thuyết cho cảnh của sở duyên là thức sinh nhân tại các duyên. Hoặc đối với thức kia làm nhóm chung, là các nhà tạo luận cho tất cả tụ hợp của nhiều cực vi làm sở duyên ấy nên tướng thức sinh. Do đối với nhóm chung mà sinh trí đó, nên quyết định biết tướng kia làm sở duyên. Như có thuyết nói nếu thức có tướng, thì tướng kia là cảnh nầy. Có hai nhà làm luận đều nói tướng kia lẽ ra là lý ấy. Nếu không nói nhân, thì nhân nầy không có thí dụ, cũng như nhân… trở thành tổng tướng nơi tánh cực vi của nhân… đó là tánh của sở duyên thành lập. Lại nữa, nếu tự thừa nhận không đối với chính thật sự duyên bên ngoài của thức, thì phải có lỗi của hữu pháp tự trái nhau, nhưng pháp thì xứng với không thừa nhận. Đây là đối với kẻ khác đều thừa nhận, nên lấy làm thí dụ. Nếu chỉ có như đã nói, phải đối với sự lập nghĩa để thích ứng với nó. Lượng trước ý nói: Nói về hai nhân của phần gốc, chỉ nói về lý do của nhân không, tức nhân vì không có thí dụ cùng thành chung, đây là cần nêu ra nhân tương ưng. Vì sao?

Kế là nói lên luận lý của chính mình, là không sai lầm luống dối,

nói cùng thừa nhận của kẻ khác đặt ra âm thanh thứ năm. Nếu thừa nhận làm nhân, cũng như cùng chung thừa nhận các sự không có, vì tánh không có, không phải cực vi của nhân. Và lại nếu thừa nhận thì thể của các cực vi chính là tánh nhân, chỉ nói không hợp là tánh của sở duyên, vì không phải tướng cực vi của tướng kia. Đó là căn thức và cực vi trần, chẳng phải là cảnh. Như căn mà nói, cũng như đối với căn, nếu thật là thức, thì nhân gần gũi để nương, không có tướng căn. Chẳng phải cảnh của nó thì các cực vi kia cũng vậy. Những căn không có tướng, chúng không phải cảnh nầy, thì gọi là gì? Đây là nói danh cảnh, đồng như nói tánh cảnh, là tự, tướng cộng tướng đã rõ, là định. Như thế nào mà tự tướng cộng tướng nầy lại gọi là thấu rõ? Vì như tướng kia mà sinh. Ý của câu nầy là đồng với tướng mạo kia mà thức sinh khởi. Vì tùy theo thể của tướng, thì nói là hiểu rõ cảnh kia. Thật ra lìa thức thì không có cái gì khác đều hiểu rõ. Như vậy có thể cùng với thức làm tánh nhân hay sao? Nhưng chỉ có tướng trạng của cảnh trước. Đối với tông của mình thì cũng như hình bóng trong gương mà an bày, cùng thừa nhận chung, gọi đó là hiểu rõ cảnh. Nhưng chẳng phải cực vi, mỗi tự thể của thức tùy theo tướng trạng, vì do cực vi nảy sinh mà làm thể của cảnh. Nếu có tánh nhân là do nghĩa chẳng phải nhân, sở duyên như căn, tuy là tánh nhân nhưng không làm sở duyên. Nếu do tánh nhân thừa nhận làm sở duyên, thì căn cũng đồng với tánh nhân nầy, lẽ ra phải thành tướng. Đây là nói tướng kia của thuyết trước, xứng với lý, nên nhân có lỗi bất thành. Nhưng có ý hiển không phải chỉ có tánh nhân, tức chính là tướng của sở duyên căn đó. Nếu như đã nói nhân sẽ làm năng lập, thì tánh nhân kia do đó làm tánh của sở duyên hay sao? Đối với căn cũng thành lỗi. Nếu vậy, là do tướng kia, nghĩa đó như thế nào? Để nói về thành lập tông của mình, do phi (chỗ sai quấy) chỉ nói lỗi của tông khác thì nghĩa liền thành lập. Câu nói nầy là hiển rõ chỗ sai liền có thể sinh tướng của tự thứ. Cảnh không phải là cực vi, cũng như nhãn… nếu đó là nói tánh nhân, sẽ làm chỗ lập tông khác ở trước của luận chủ, nói về chỗ cùng thừa nhận của tha, lúc nầy có ý ngăn dứt tha, hiển tự (mình), nghĩa “năng phá” được thành lập. Đặt câu nói nầy rồi thì thừa nhận tông là quyết định tánh nhân kia, không quyết định tông khác, sợ tông khác không thừa nhận, trước đến nay cùng với tha nêu ra thành bất định, tức là năng phá. Thế nào là giả mượn tự tông lại do tỷ lượng? Phàm nói bất định, là chưa chắc quyết định, không thành thì sợ đưa đến nghi ngờ, do đó cần phải lập lượng, hoặc có thể do lượng nầy không phải tướng kia, đối với các cực vi không phải quyết định nhận rõ tánh, như tướng

do thức sinh, đó là quyết định rõ, vì đã là phi (sai quấy). Nhân biết đúng quyết định rõ, điều nầy cũng không có lý do, lẽ ra có thể nói không phải tánh nhất định rõ chỉ nêu ra nhân nầy không phải là sở duyên. Như cực vi của căn, là có các cực vi làm các thức sai khác để hiển bày chỗ thành lập nhãn thức không thể bày rõ cực vi sắc, vì không có tướng, như các căn, thức khác. Như vậy các thức khác, ngược lại điều nầy lẽ ra phải nói, câu nói “Như căn thành ra làm thừa (cỗ xe)”, thí dụ đó cần phải y theo nghĩa mà đưa ra.

Lại nếu nói là tánh nhân, thì là vô dụng. Tánh nhân kia tuy nương vào dụng, không phải tánh sở duyên. Tánh nầy cũng vậy, thật ra là hữu dụng, nhưng không phải tất cả cực vi của âm thanh… có thể là thức của căn khác sinh nhân, đối với tự thể của thức không có nhóm hiển hiện, chẳng phải sở duyên. Cũng như căn có nhiều cực vi, do tướng trạng của cảnh an bày tại thức, là tánh của tướng, vì tướng nầy là phi hữu. Lý thì nói chính là không có nhóm hiển hiện, như vậy lại nói Bát-la-ma-nộ không phải là sở duyên, vì năng lập của tướng không tương ưng, và vì không phải lượng của tánh cảnh khéo thành. Nếu như thế thì nhóm chung là cảnh, nhưng do đã nói các cõi có thể lập, nếu đối chiếu tông mô a thì đều có tánh bất thành, lý thật là như vậy. Nhưng nhóm chung thật có tướng, có thể là sở duyên không có tánh nhân, nên do tướng thức kia không thể sinh nhóm chung nơi tướng thức. Nhóm chung không sinh thì tướng kia không sinh, thức nầy như thế nào? Khiến cho thức ấy nương nơi tướng của sở duyên thì không tương ưng nên không phải nghĩa của sở duyên. Do trước đã nói, tướng kia xứng lý thì duyên nầy không thành, như thế thì vì sao nói là tướng của sở duyên? Phàm là cảnh, thì lý phải sinh tợ tự tướng của thức, thức tùy theo cảnh thì tướng kia là năng sinh, tướng kia là sở duyên. Có thuyết nói: Hễ là cảnh, thì lý phải là tâm và nhân của tâm sinh khởi. Nhân nầy đã sinh khởi rồi, thì tùy theo cảnh lãnh thọ, đưa ra ngôn luận, lúc đó gọi cảnh là cảnh của sở duyên. Nếu nghĩa có đủ hai thứ tướng nầy, thì nghĩa ấy mới thích hợp gọi là sở duyên, là cảnh của sở duyên tánh năng sinh, dẫn A-cấp-ma (A-hàm) làm chứng, thì tánh của năng sinh nầy tức là tánh duyên sinh. Vì sinh nhân nầy thức kia sinh duyên, cùng chung thừa nhận là cảnh của sở duyên. Tự thể tướng hiện, trong ấy vô ích, nên không nói. Có thể nhóm chung là không phải năng sinh, vì không phải thật sự. Do nhóm chung của nó không phải thật sự, nhóm chung nầy đối với nhóm tụ và hai tánh một, dị là không thể nói năng. Lại nữa, không và có là các sự không thật, có thể sinh khởi công năng của quả dụng, cũng như hai mặt

trăng, như mặt trăng thứ hai, không thể sinh tướng mặt trăng thứ hai của thức. Nếu thế thì nhân nào có tướng ấy hiển hiện? Vì căn tổn hại, hoặc có khi nhãn căn do mù lòa… mà tổn hại đức sáng của nó, từ sự tổn hại về căn xứ nầy mà thấy có hai mặt trăng, không phải là thật cảnh. Do hai mặt trăng nầy, giả sử có tướng kia, nhưng không phải cảnh nầy. Như mặt trăng thứ hai, giả sử khiến cho thức nầy có tướng trạng kia, vì bất sinh nên không gọi là cảnh, đây là do không phải thật có tánh. Nhóm chung không phải là sinh nhân của thức, vì không phải thật tánh nên như mặt trăng thứ hai. Do đó mới lập tánh phi nhân, không phải sở duyên trở lại như mặt trăng thứ hai. Lại nữa, đem thí dụ mặt trăng thứ hai nầy đối với tướng nhân kia, phải biết đó chính là nói lỗi bất định, lại do nghĩa lý của thức thành tựu cho nên lỗi đó là trái nhau.

Lại nữa, duyên nhãn thức mà không duyên các nhóm họp sanh, vàng… là do tự thể của nhãn thức kia chẳng phải tánh sinh, như các căn thức khác. Đây là thí dụ cùng chung thừa nhận nên không nói riêng, vì thí dụ mặt trăng thứ hai chẳng phải thật sự, phải biết thí dụ nầy đối với tánh phi nhân mà thành lập. Như đã nói, giả sử có tướng tánh, nhưng chẳng phải cảnh, thì lời nói đó chẳng phải là nghĩa của nhân. Nếu nói không có mặt trăng thứ hai, thì như thế nào hiện thấy có hai tướng sinh khởi? Từ bên trong an bày công năng sai khác, đã đồng đều theo thứ lớp của nó, thì tức tương tự liền chuyển sinh, cũng như khi mộng thấy có cảnh khởi, do đấy khiến cho kiến giải tương tự luống dối ấy dấy khởi, đối với mặt trăng đó mà nương theo thấy mặt trăng khác. Có người nói, nhưng đối với nhãn thức khi cả hai mặt trăng cùng hiện, tức hai mặt trăng nầy thứ lớp khó ấn định, sẽ khởi ý thức đồng thời sau hai thứ tướng nầy, thì liền nói tôi thấy mặt trăng, đó là mặt trăng thứ hai. Hoặc có người lại bảo cùng thừa nhận thì nói số có sai lầm lẫn lộn vì do căn bị tổn hoại, nếu đối với tông không thừa nhận cảnh bên ngoài, như vậy nhiều người thấy thì chỉ là vọng chấp, vì không phải sở duyên vô gián của nhãn thức dẫn sinh ý thức. Có thể trong một lúc mà cùng duyên cả hai tướng, khởi kiến giải như vậy mà thấy hai mặt trăng hay sao? Lại nữa, đối với thức của âm thanh… duyên âm thanh, không biết thứ lớp của nó phải có hai âm thanh… mà hiểu là đồng thời khởi hay sao? Ý thức của người có đôi mắt tốt thứ lớp còn nhiều khó hiểu, huống chi nương vào thức của sắc căn, suy lường sự sai khác đó, trở thành phần nhiều có hai tướng đồng thấy một Chiên-đạt-la. Nếu có khi lìa thức thừa nhận thật có, điều nầy đâu cần nhọc mệt gì vọng chấp tăng thêm hai mặt trăng, đối với số có sự thác loạn đó, nếu lìa ngoài thức chấp có hai thứ

nhóm chung của cực vi, thì thiếu một phần nghĩa. Lại nữa, như đã nói năng lập có thể chê trách lực của đạo lý, lấy đó làm cảnh thì trở thành bất tương ưng, vì thiếu một phần. Tự thể tướng hiện và tánh năng sinh có đủ hai phần nầy mới là sở duyên. Đối với xứ của cực vi thì thiếu chi đầu tiên, đối với bên thứ hai thì liền mất thứ hai. Nếu vậy, như vừa luận trước, hai thứ lỗi thuộc về sai sử không khác nhau. Có người nói tướng tập, là đối với xứ cực vi, mỗi cực vi đều có tướng tập, ngay tập Trần-nầy có tướng hiện, tùy tất cả bao nhiêu cực vi, thì tập trần đều có ở xứ cực vi, có tướng nhóm chung sinh tự tướng thức, vì thật có tánh, lẽ ra là sở duyên, đây là hai chi song song, vì đều là có, là đối với tất cả thành lập ở trước. Cầu tiến thì không có lý do, là tướng nhóm họp tức là cực vi hay là không phải như vậy? Do nghĩa của các cảnh có nhiều tướng, tức là các cực vi nầy thừa nhận có tướng trạng cực vi, cũng có tướng nhóm họp. Như thế nào khiến cho hai tướng cùng ở chung trong một sự là xứng lý hay sao? Hễ là vật các hữu nhóm Sắc hợp thì đều lấy bốn đại như địa v.v… làm tánh, các vật kia đều là tự tánh có công năng thù thắng, các tướng sanh vàng… tùy sự tùy căn mà làm cảnh nhận biết phân biệt, ngay tướng nầy đối với xứ cực vi có nhiều tướng xứ của nó, có tập tướng nhóm chung, tức là lấy tướng nầy làm cảnh hoạt động của nhãn thức… là tánh hiện lượng. Nếu vậy, đối với các xứ cực vi, thì thức có tướng tụ, vì sao không nói? Trần có tướng tụ vì sao không nói thức có tướng tụ? Vì thế nói: “Nhưng đối với các xứ cực vi có tướng nhóm chung”, tức là lấy tướng nầy làm phương tiện, cũng hiển ra thức có tổng tướng của cực vi. Nếu như thế thì mỗi cực vi đều có tướng nầy, vì sao lại nói là tướng tổng tập? Nhóm Sắc có nhiều cực vi phân biệt, là luận đã thừa nhận, vì đây là tánh tổng tập của nó, không phải thật có, như trước đã trình bày, không cần thuật lại. Có ý thú riêng, dù có sự thật có tự thể riêng khác nhau, nhưng tướng trạng nầy, chỉ đối lập với tập xứ, lại càng nương tựa nhau mới có thể hiểu rõ, nói quán tập tướng, lại càng không có tướng nào khác. Lại nữa, nếu các hữu cực vi tụ hợp làm tánh, nhưng một sự có hơn kém thì tùy theo sự mà quán, cũng như màu sanh lá cây là địa giới của nó. Các thuyết như vậy thật xứng lý. Nếu thừa nhận như thế, thì như cực xích vật (vật rất đỏ) khi mới sinh khởi, mọi việc đều mạnh mẽ, không cần dung chứa, nương vào chỗ dung chứa nơi hữu xứ khởi sự đắn đo nầy: “Nếu thế thì vì sao nói các cực vi là cái mà phi căn nhìn thấy? Lại nữa, vì sao chỉ có như trí có thể thấy cực vi? Vì tướng trần không phải là nghĩa của thức, không phải là cảnh giới nương căn thức, nên nói phi căn và nghĩa của phi căn, chỉ là sự quán sát của

như trí. Lại nữa, vì sao lý thì thấy cực vi, còn hình tướng của trần thì không thấy? Như tánh cứng… như cứng chắc, nhuần thấm… đối với sanh vàng… nếu có việc đó thì không phải cảnh giới của nhãn thức… công năng của căn, vì mỗi mỗi đều quyết định. Trần cũng như vậy, không trái với sự thừa nhận chung lẽ nào chẳng phải hiển cực vi, không có tánh cứng của nó vì tự thể riêng, đây là đối với tông pháp thừa nhận chung có mười xứ, chỉ là đại chủng, câu nói nầy không lỗi, nhưng điều nầy đã trình bày. Sự hiểu biết về bình chậu… của ông, là sự chứng như vậy của ông, đối với bình và chậu liền thành căn giác, tương tự mà quán đối với tự cảnh, vì thức không sai khác. Lại nữa, do căn giác, tùy sự hiện có cảnh mà sinh lẫn nhau, nên cảnh của thức không khác, làm sao biết được? Vì không phải đối với xứ của các bình, chậu v.v… đo có nhiều cực vi có riêng khác mà luận nầy nói, nhưng các cực vi lấy nhóm chung tướng mà làm cảnh của nó, chắc chắn không phải khi tự thể rõ biết của bình chậu… đối với nhiều tụ thể có mảnh riêng khác với thật sự. Ngoài tướng mạo thì không riêng có thể tích tụ có thể đạt được, nên duyên căn thức liền thành tướng trạng, không có sai khác. Do đây mới thành tự thể của trần, là tánh của sở duyên, lại không phải đối với tướng xứ không khác nhau mà che lấp duyên quán sát, vì tánh hiểu khác như duyên sanh vàng… nếu tướng khác, thì nói khác đó là tướng, là hình dáng phân bố có sai khác, đối với cổ bụng đáy của bình chậu… tức viên ngọc báu có dị trạng, là do cảnh có khác thì biết mới có khác, cho đúng lý là không có sự như vậy, không phải cảnh được quán xứ của căn thức mà cực vi có khác, nhưng nhóm chung nầy là Tam-Phật-lật-để (thế tục đế), còn nhóm chung nầy không phải cảnh của căn thức, điều nầy đã phá từng bộ phận. Lại nữa, không phải phi cảnh có riêng mà khiến cho thức có khác, có thể là xứng lý, làm sao biết được? Hình dáng riêng biệt của các xứ cực vi, chẳng phải có hình tướng của cực vi, vì không có riêng khác. Phàm các sự vật có chi phần, thì chắc chắn có hình dáng khác nhau, đối với phương và xứ mà chuyển biến, nhưng thể của các cực vi thì không có phương phần, đến cùng cực xứ, thì xứ nầy làm sao đã từng có hình dáng riêng khác? Đối với bình chậu… nếu khiến cho các sự khác nhau, nhưng tánh cực vi không hề có khác nhau, vì đây là một thể chưa từng có giảm, nên nhất định biết đối với nhóm chung xứ không phải có thật vật. Hễ là có góc cạnh bày bố hình dáng thì đều là cảnh nơi chốn hành xứ của căn thức.

Từ trên đến đây, có nhiều câu hỏi vặn, ý là muốn hiển bày có tướng riêng, hiểu biết bình chậu… không phải lấy việc riêng làm cảnh

của sở duyên, cũng như tình của Tô-khư độc-khư. Nhưng cực vi là cảnh không riêng biệt, tức là nói rõ không phải tánh cảnh kia. Hoặc tướng khác nhau mới nói là khác. Câu nầy có ý hiển bày, vừa nói không phải lấy sự không riêng khác làm cảnh, thì đã lập thành. Ý đó nói cực vi làm cảnh, thật ra là không khác, nhưng vì hình tướng khác nên khác. Cực vi không khác, ta cũng thừa nhận chung, là đã lập thành, vì các lượng cực vi không khác nhau. Đây là nói lên các việc khác nhau, là biệt cảnh, đáp không phải đã thành, hoặc có thể đây là nói về thức của các căn, đối với bình chậu… không có tánh tướng trạng của cực vi, cho nên chẳng phải sở duyên, cũng như các thức khác. Các thức khác là ý, hoặc là các căn thức khác, khi chỉ duyên màu sanh thì không có tướng vàng. Đối với các cực vi, tuy thể có nhiều mà không sai khác, nhưng các căn thức có tướng sai khác, đây là cộng thành, chẳng phải tánh tướng trạng của trần khen ngợi đối với cực vi. Hai chữ sai khác đồng với hỏi đáp ở trước. Nếu nhóm chung của nó đã thừa nhận có tướng che lấp, hình không phải thật cảnh thì lý mới có thể thành, như lý thắng thì nên thành lập. Nếu nói lìa cực vi như vậy cũng như lìa các tướng kia, thì giác liền không có, cũng quân lính… đây là nói bình chậu… nghĩa không thật. Do chẳng phải thật sự, đây là nói lên các thứ không chẳng phải thật của các tông khác đều là không phải bỏ nó trái với sự kia, như đối với âm thanh… thì hiểu biết màu sanh không phải có, đây là hình tướng khác nhau, có tướng che lấp, vì lấy bình chậu… đó làm tánh cảnh. Tuy dẫn nhiều đạo lý dị kiến, nhưng không bao giờ có thể hiển bày thể thật sự của cực vi có sự sai khác. Y theo thể của nội cảnh, cho lập sự việc nơi sở duyên của tự tông, hoặc cùng bác bỏ cho không có cảnh sở duyên, liền trái với thế tục, tự thừa nhận lỗi của tông, vì bốn thứ tánh duyên đối với kinh mà nói. Âm thanh bên trong ở đấy là hiển bất ly, đối với thức làm sở duyên. Nói thể cảnh là phần được giữ lấy là nghĩa thức biến làm tướng cảnh, nhưng ngoài thức riêng phần mà trụ, lấy làm cảnh thì trái với lỗi của thế gian, như trước còn tồn tại là do các thế tục cùng thừa nhận ở ngoài cảnh trụ, lẽ ra nói như bên ngoài, cảnh nầy không lìa thức, phần được giữ lấy của nó như bên ngoài hiện, nói ta thấy cảnh, là sinh tưởng mạn. Thật ra đây là nhân, như đối với nhãn thức hiện cảnh ngoài râu tóc… tuy không cho là thật, nhưng không có cảnh bên ngoài, vì tánh không biết rõ. Lấy lý tìm tòi rốt ráo thì không thể hiểu rõ tự thể của nó nhất định ở bên ngoài. Nếu khiến cho thừa nhận cảnh kia thật có tướng bên ngoài, nhưng chẳng phải thức duyên, chẳng phải tánh của tướng kia, không phải tướng của cực vi hiển hiện, thì như khi tương tự tướng bên ngoài hiển hiện, thì đây

là duyên của sở duyên, vì tướng kia tương ưng. Nếu như cùng với tướng lý tương ưng, thì đây tức là đây, như nhân tánh… do tương ưng với lý của tự tướng. Lại hiển bày thể tướng của sở duyên sai khác, như nói thức có tướng kia nên đồng nói về không nhờ việc bên ngoại làm cảnh, như sự chấp của tình mà tướng cảnh theo đó sinh. Lại sự chấp trước của tình, nếu lìa thức thì không phải bên ngoài mà có. Cảnh tướng nầy ban đầu không lìa thức, do đó gọi là nội cảnh tướng. Âm thanh bên trong ở đây là nói không lìa thức, vốn không ở bên ngoài thức, đối chiếu cái gì làm âm thanh bên trong và từ đó sinh, có nội thanh nầy mới sinh, hoặc có thể từ âm thanh ấy, do thức thứ bảy mà năm thức có khác, vì không phải lìa cảnh mà có được thức, nên có âm thanh ấy thì thức mới sinh, không nói thức thứ năm vì hai pháp hợp chung để nói về sở duyên của nó, đạo lý hợp chung để hiển bày năng lập. Đây là lấy cảnh của cộng tướng làm năng lập. Nếu sai khác, thì bắc hoặc nam không duyên việc bên ngoài, đối với việc mộng lấy để hiển bày như nói hai thứ làm một năng lập, thức có tướng lại là thức đó sinh, duyên nơi hai dụng nầy mới thành nhất lượng. Nếu thừa nhận có nội tướng của nó thì chỉ quán cảnh bên ngoài mà vọng có tướng. Nói không có tướng địa, như tình chấp cảnh, sinh ra lãnh thọ tướng trạng của cảnh, phô bày ở trong cho là xứng lý. Vì sao một phần kia được làm duyên đồng sinh? Phần được chọn lấy của nó lìa thức thì không có, tức một phần nầy trở lại sinh thức, liền thành lỗi tự thể mâu thuẫn, vì trở lại làm tánh của một phần kia, như phần có thể giữ lấy thì đây mới là thành, không phải là tánh của năng sinh, chỉ do tướng bên ngoài nhiễm thức mà sinh. Đây là tướng phần đồng khởi với thức, không phải cả hai đồng thời có tánh nhân quả, như hai sừng bò, lại cũng chẳng phải đối với sự không khác của nó, cùng lúc lấy âm thanh đồng bạn mà hợp chung lại nói, cũng không phải đối với thức mà nói có cảnh riêng. Vì sao gọi là đồng bạn tánh? Đúng ra là như vậy, nhưng do lực sai khác của tướng trạng, y cứ đoán là khác mà nói, do có kiến phần và tướng phần khác nhau, cho nên thức mới có sai khác. Nếu vậy thì tánh duyên cũng lẽ ra chỉ là chỗ chấp, không phải sự phân biệt, có thể của tự tánh, điều nầy lẽ ra phải thành tánh duyên không thật. Nhân nầy trái nhau vì nghĩa duyên của nó, đối với sự chấp cảnh sai khác cũng cùng thừa nhận, như thức đồng phần của đẳng vô gián diệt, khi bị cắt đứt thì thức nầy cũng dùng bốn thứ nhiều duyên làm duyên.

SỐ 1626 - Luận Đại Thừa Pháp Giới Vô Sai Biệt (1)

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

LUẬN ĐẠI THỪA PHÁP GIỚI VÔ SAI BIỆT

(1)

SỐ 1626

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1626

LUẬN ĐẠI THỪA PHÁP GIỚI VÔ SAI BIỆT (1)

Tác giả: Bồ tát Kiên Tuệ.

Hán dịch: Tam Tạng Đề-vân Bát-nhã Đời Đường

Đảnh lễ tâm Bồ-đề

Làm được phương tiện khéo

Được lìa sinh, già, chết

Bệnh khổ nương lỗi lầm.

Tâm Bồ-đề, lược nói có mười hai nghĩa, là thể của luận nầy, các vị thông minh nên biết như sau đây:

Đó là: 1. Quả. 2. Tánh một. 3. Tự tánh. 4. Dị danh. 5. Vô sai biệt.6. Phân trụ. 7. Thông nhiễm. 8. Thường hằng. 9. Tương ưng. 10. Không làm nghĩa lợi. 11. Tát nghĩa lợi. 12. Tánh một.

Trong ấy, đầu tiên là hiển bày quả của tâm Bồ-đề khiến được thắng lợi, kế là nói nhân là nơi mà quả khởi, sau đó mới an lập. Đây là nêu ra tướng sinh và hiển bày dị danh chẳng khác nhau. Đối với trong vị bất tịnh không các công dụng, đối với vị thanh tịnh thì có thể làm lợi ích cho Niết-bàn tánh một phải biết. Mười hai ghĩa như vậy, hiện tại trong luận nầy lần lượt khai triển.

Tâm quả của Bồ-đề là gì? Là cõi Niết-bàn rất vắng lặng, cõi nầy chỉ là sự chứng của chư Phật, không phải những hạng khác không thể chứng được, vì sao? Chỉ có Phật Như Lai mới diệt hẳn hết tất cả mọi nóng bức của phiền não nhỏ nhiệm. Trong đó không có sinh, không bao giờ sinh trở lại do ý sinh các uẩn nên không có già, công đức nầy tăng trưởng thù thắng tròn đầy rốt ráo không có biến đổi, nên không có chết,

xa lìa hẳn thay đổich tử không thể nghĩ bàn, nên không có bệnh, tất cả bệnh nơi phiền não, sở tri chướng và tập khí của trụ địa vô minh từ vô thỉ đến nay đều tiêu trừ hẳn nên không có tội lỗi, vì tất cả thân ngữ ý đức tối thượng, phương tiện không lui sụt, đến nơi cứu cánh mà đắc quả, quả đó tức là thế giới Niết-bàn.

Cõi Niết-bàn là gì? Là tất cả tướng chuyển y Pháp thân của chư Phật không thể nghĩ bàn, vì tâm Bồ-đề là nhân quả không thể nghĩ bàn, như trăng non mới mọc, cho nên nay đảnh lễ.

Lại nữa, tụng rằng:

Pháp thiện lợi thế gian

Thánh pháp và chư Phật

Như chỗ nương xứ báu

Như hạt giống đất, biển.

Lại nữa, tâm Bồ-đề như đất, vì chỗ nương của lúa tốt tất cả thế gian sinh trưởng. Như biển là chỗ tích tụ tất cả châu báu của thánh pháp, như hạt giống, là nhân của tất cả cây Phật tiếp nối mọc ra mãi. Như vậy đã nói quả của tâm Bồ-đề. Thế nào là nhân của nó?

Tụng rằng:

Tin chính là hạt giống nó

Bát-nhã chính là mẹ

Tam-muội là thai tạng

Sữa đại bi nuôi người.

Lại nữa, thế nào là nhân chứa để? Phải biết như con vua Chuyển luân, trong đó đối với pháp tin sâu làm hạt giống của tâm Bồ-đề, trí tuệ thông minh làm mẹ, Tam-muội là thai tạng, do định nên trụ an vui, vì tất cả pháp thiện được an lập đại bi làm mẹ nuôi vì thương xót chúng sinh, sống trong sinh tử không có mỏi mệt nhàm chán, vì tất cả chủng trí được tròn đầy.

Thế nào là tự tánh?

Tụng rằng:

Tự tánh không đắm nhiễm

Như đại báu, không thủy

Pháp trắng được thành tựu

Cũng như núi chúa to.

Lại nữa, phải biết nhân chứa nhóm để của tâm Bồ-đề nầy rồi. Có hai thứ tướng: 1. Tướng thanh tịnh lìa nhiễm. 2. Tướng do pháp trắng tạo thành. Tướng thanh tịnh lìa nhiễm tức là tự tánh của tâm nầy không nhiễm. Lại nữa, ra khỏi khách trần là phiền não chướng mà đắc

thanh tịnh, ví như đại báu ma-ni, hư không thủy… khi bị tro bụi mây đất che mờ, tuy tự tánh của nó không bị đắm nhiễm, nhưng cũng phải lìa tro bụi… khiến cho đại báu… được thanh tịnh. Như vậy tự tánh của tất cả chúng sanh không có tâm sai khác, dù không bị các phiền não như tham… làm nhiễm của nhưng cũng xa lìa tham… nên tâm đó được thanh tịnh. Tướng pháp trắng được thành, là tự tánh tâm thanh tịnh như vậy, làm chỗ nương của tất cả pháp trắng, tức là dùng tất cả pháp trắng thanh tịnh làm thành tánh của nó, như nói núi tu-di là chỗ nương của nhiều châu báu, tức là do nhiều châu báu hợp thành. Thế nào là khác danh?

Tụng rằng:

Đến địa vị thành Phật

Không gọi tâm Bồ-đề

Gọi là A-la-ha

Đạt tịnh, ngã, vui, thường.

Tâm tánh nầy sáng sạch

Đồng thể cùng pháp giới

Như Lai nương tâm nầy

Nói pháp không nghĩ bàn.

Lại nữa tâm Bồ-đề nầy, lìa hẳn tất cả lỗi lầm của khách trần, không lìa tất cả công đức thành tựu, được bốn thứ Ba-la-mật tối thượng, gọi là Pháp thân Như Lai Ba-la-mật ngã, Ba-la-mật tịnh. Pháp thân Như Lai là tên gọi của tự tánh tâm thanh tịnh nầy bị khách trần phiền não làm ô nhiễm nên tên gọi sai khác. Lại như nói: Nầy Xá lợi phất! Pháp tánh thanh tịnh này tức là pháp giới, ta nương vào tâm tự tánh thanh tịnh này mà nói pháp không nghĩ bàn, thế nào là không sai khác?

Tụng rằng:

Trong Pháp thân chúng sanh

Tướng vốn không sai khác

Không làm, không đầu, cuối

Cũng không có nhiễm đục.

Pháp không là trí biết

Vô tướng bậc Thánh làm

Tất cả pháp nương dựa

Đoạn, thường đều xa lìa.

Lại nữa, tâm Bồ-đề nầy, trong thân của tất cả chúng sinh, có mười loại tướng không sai khác, là: 1. Vô tác vì vô vi. 2. Không đầu vì không khởi. 3. Vô tận vì không diệt. 4. Vô nhiễm đục vì tự tánh thanh tịnh.5.Sở tri của trí tánh không vì tướng nhất vi của tất cả pháp là vô ngã.

6. Vô hành tướng vì không có các căn. 7. Chốn hành của các thánh vì là cảnh giới của Phật đại thánh. 8. Chỗ nương của tất cả pháp vì là nơi chốn nương dựa của các pháp nhiễm, tịnh. 9. Không phải thường vì là tánh tạp nhiễm của pháp phi thường. 10. Không phải đoạn vì là tánh thanh tịnh của pháp phi đoạn.

Thế nào là phần vị?

Tụng rằng:

Cõi chúng sanh bất tịnh

Bồ-tát tịnh trong nhiễm

Bậc thanh tịnh tối cực

Đó là nói Như Lai.

Lại nữa, tâm Bồ-đề nầy, là tướng không sai khác, trong vị bất tịnh thì gọi là cõi chúng sanh, trong vị nhiễm tịnh gọi là Bồ-tát nơi vị tối thanh tịnh gọi là Như Lai. Như nói: “Xá-lợi-phất! Ngay Pháp thân nầy, từ gốc, kho phiền não vô biên trói buộc. Từ vô thỉ đến nay trong cõi sinh tử sinh diệt trôi lăn, gọi là cõi chúng sanh. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Ngay Pháp thân nầy, chán lìa sự khổ nơi sanh tử trôi dạt, xả bảo cảnh giới của tất cả các dục. Trong mười Ba-la-mật và tám vạn bốn ngàn pháp môn, vì cầu Bồ-đề mà tu các hạnh, gọi là Bồ-tát. Lại nữa, Xá-lợi- phất! Ngay Pháp thân nầy, giải thoát tất cả tạng phiền não, xa lìa tất cả khổ, vĩnh viễn trừ cấu của mọi phiền não tùy phiền não, thanh tịnh, cực thanh tịnh, thanh tịnh tối cực, trụ nơi pháp tánh, đến địa quán sát của tất cả chúng sanh, đến tận địa của mọi đường nhận thức, vượt lên xứ của trượng phu không hai, đắc lực tự tại nơi tất cả pháp không chướng ngại, không chấp trước gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cho nên, nầy Xá-lợi-phất! Cõi chúng sanh không khác Pháp thân, Pháp thân không khác cõi chúng sanh, cõi chúng sanh tức là Pháp thân, Pháp thân tức là cõi chúng sanh” chỉ là tên gọi khác nhau, không phải nghĩa có khác biệt. Thế nào là không nhiễm?

Tụng rằng:

Như mặt trời sáng sạch

Bị mây kia che mờ

Nếu trừ mây phiền não

Mặt trời Pháp thân hiện.

Bài tụng nầy thế nào? Trong vị bất tịnh hiện có vô lượng các phiền não mà không làm nhiễm ô ví như mặt trời bị mây che mờ mà tánh thường thanh tịnh. Tâm nầy cũng thế! Vì tạp phiền não kia chỉ là khách. Thế nào là thường hằng?

Tụng rằng:

Như kiếp tận, lửa cháy

Chẳng thể đốt hư không

Như vậy già, bệnh, chết

Không thể đốt pháp giới.

Như tất cả thế gian

Nương hư không sinh diệt

Các căn cũng như vậy

Nương vô vi sinh diệt.

Lại nữa, vì sao ở đây hiện có sinh già chết mà nói là thường? Ví như hư không, tuy kiếp tai lửa dấy khởi mà không thể làm hại được, pháp giới cũng vậy, nên kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Sinh tử chỉ là tùy theo thế tục mà nói có. Bạch Đức Thế tôn! Tử thì các căn ẩn mất, sinh là khởi các căn mới, không phải Như Lai tạng có sinh già chết, hoặc mất hoặc khởi. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tạng vượt qua tướng hữu vi, thường trụ vắng lặng, bất biến, bất đoạn. Thế nào là tương ưng?

Tụng rằng:

Như sắc nóng ánh sáng

Cùng tướng đèn không khác

Như vậy pháp chư Phật

Ở pháp tánh cũng vậy.

Tánh phiền não lìa nhau

Không khách phiền não kia

Pháp tịnh thường tương ưng

Pháp bất không, vô cấu.

Lại nữa, vì sao chưa thành chánh giác, mà nói tương ưng với pháp Phật nầy? Ví như ánh sáng và sức nóng… của ánh sáng, không có tướng khác với đèn, pháp của chư Phật đối với Pháp thân cũng vậy, như nói: “Xá-lợi-phất! Pháp thân của chư Phật có pháp công đức, cũng như đèn có ánh sáng, nóng và màu sắc, không lìa không thoát. Ánh sáng, màu sắc và hành trạng của châu báu ma-ni cũng giống như vậy. Xá-lợi-phất! Như Lai đã nói Pháp thân chư Phật, trí pháp công đức, không lìa không thoát, là vượt qua hằng hà sa pháp của Như Lai”. Lại nữa, như nói có hai thứ trí Như Lai tạng không, Hai thứ là? Đó Như Lai tạng không, là trí đã lìa hoặc thoát tất cả phiền não. Như Lai tạng bất không là trí vượt qua hằng hà sa pháp chư Phật bất ly bất thoát không nghĩ bàn.

Thế nào là không làm nghĩa lợi?

Tụng rằng:

Tạng phiền não che lấp

Không thể lợi chúng sanh

Như hoa sen chưa nở

Như vàng trong đống phẩn

Cũng như trăng tròn đầy

Bị A-tu-la che.

Lại nữa, Pháp thân của chúng sanh, tức là tương ưng với công đức như vậy, vì sao không có đức dụng của Như Lai? Phải biết đây là như hoa sen chưa nở, các lá ác kiến bao bên trong. Như vàng rơi trong đống phân, là trong giác, quán phẩn uế. Như trăng tròn đầy bị nguyệt thực, là bị ngã mạn La-hầu chấp lấy. Như ao nước bị bẩn, do bị hỗn tạp của bụi đất tham dục. Như núi vàng bị che mờ, do bị đắm nhiễm của bùn cấu sân hận. Như hư không bị che, là do bị che lấp của lớp mây ngu si. Như mặt trời chưa mọc, là ở trong địa vô minh tập khí, như thế giới chưa thành, là ở xứ ẩn tàng trong thủy đại. Như mây không có mưa, là duyên trái hiện tiền. Chung thành bài tụng rằng:

Như sen vàng thảy chưa nở rộ

Phật thể, khách trần che cũng vậy

Lúc đó công đức không tự lợi

Ngược lại điều nầy thành đại lợi.

Thế nào là làm nghĩa lợi? Tụng rằng:

Như ao không bẩn cấu

Như hoa sen nở rộ

Cũng như vàng ròng qúy

Tẩy trừ các phân uế

Như hư không trong vắt

Trăng sáng sao vây quanh

Khi lìa dục giải thoát

Công đức cũng như vậy

Ví như mặt trời hiện

Soi sáng khắp thế gian

Như đất mọc ngũ cốc

Như biển sinh châu báu

Lợi chúng sinh như vậy

Giúp ra khỏi các cõi

Biết rõ tánh các cõi

Mà khởi tâm đại bi

Hoặc tận, hoặc chẳng tận

Tánh nầy không chấp trước

Tâm Phật như vầng mây

Trụ tại thật mé không

Pháp Tam-muội, tổng trì

Tùy thời mưa cam lộ

Tất cả các lúa tốt

Nhờ đó mà sanh trưởng.

Nghĩa trong kệ nầy trái với kệ trước, phải biết đó là Pháp thân thanh tinh, xa lìa các thứ phiền não khách trần, thành tựu các công đức của tự tánh. Người chứng pháp nầy gọi là Như Lai ứng chánh Đẳng giác, trong cõi Niết-bàn thường trụ, vắng lặng, trong mát không thể nghĩ bàn thường thọ an vui, là chỗ quay về nương tựa của tất cả chúng sanh.

Thế nào tánh một?

Tụng rằng:

Tánh nầy là Pháp thân

Cũng tức là Như Lai

Như vậy cũng tức là

Thánh đế đệ nhất nghĩa

Niết-bàn không khác Phật

Giống như băng là nước

Công đức không lìa nhau

Nên chẳng khác Niết-bàn.

Nếu Pháp thân Như Lai khác với Niết-bàn, thì trong kinh không cần phải nói như vậy, như bài tụng kia nói:

Cõi chúng sinh thanh tịnh

Phải biết là Pháp thân

Pháp thân tức Niết-bàn

Niết-bàn tức Như Lai.

Lại nữa, như có kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Ngay đạo quả Bồ- đề vô thượng nầy gọi là cõi Niết-bàn, thì cõi Niết-bàn ấy là Pháp thân, Bạch Đức Thế tôn! Không khác Như Lai, không khác Pháp thân, vì nói Như Lai tức là Pháp thân”.

Lại nữa, tánh nầy cũng khác với khổ đế và diệt đế, nên kinh nói: “Chẳng phải lấy khổ hoại gọi là khổ diệt đế. Nói khổ diệt, là vì từ xưa đến nay không có tạo tác, không có dấy khởi, không có sinh, không có diệt, không có tận và lìa tận, thường hằng bất biến, không có dứt bặt, tự tánh thanh tịnh, xa lìa tất cả tạng phiền não, trí vượt qua đầy đủ Hằng hà sa pháp chư Phật không lìa không thoát, không nghĩ bàn, nên gọi là

Pháp thân Như Lai. Bạch Đức Thế tôn! Ngay Pháp thân Như Lai nầy, chưa lìa tạng phiền não thì gọi là Như Lai tạng. Bạch Đức Thế tôn! Trí Như Lai tạng là Như Lai trí không. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tạng vốn là cái mà tất cả Thanh văn Độc giác không thấy, không chứng, chỉ có Phật Thế tôn mới có thể hủy hoại các thứ tạng phiền não, tu tập đầy đủ chứng đắc khổ diệt đạo, nên phải biết Phật và Niết-bàn không có sai khác, ví như chạm vào vật lạnh thì chẳng khác nhau băng”. Lại nữa, phải biết chỉ có đạo Nhất thừa, nếu không như thế, khác với điều nầy, lẽ ra có Niết-bàn hữu dư. Pháp giới đồng nhất thì lẽ nào lại có Niết-bàn thấp kém hay Niết-bàn cao siêu? Cũng không thể nói do các nhân hơn kém của hạ trung thượng mà đắc một quả, vì hiện thấy nhân sai khác thì quả cũng sai khác, nên kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Thật ra không có pháp hơn kém sai khác để chứng đắc Niết-bàn. Bạch Đức Thế tôn! Các pháp bình đẳng mà chứng Niết-bàn. Bạch Đức Thế tôn! Trí bình đẳng, giải thoát bình đẳng, giải thoát tri kiến bình đẳng mà chứng đắc Niết-bàn, cho nên Bạch Đức Thế tôn, cõi Niết-bàn gọi là một vị”, tức là cái gọi là vị bình đẳng, vị giải thoát.

Số 1627 - Luận Đại Thừa Pháp Giớ Vô Sai Biệt (2)

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

LUẬN ĐẠI THỪA

PHÁP GIỚ VÔ SAI BIỆT (2)

SỐ 1627

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1627

LUẬN ĐẠI THỪA PHÁP GIỚI VÔ SAI BIỆT (2)

Tác giả: Bồ-tát Kiên Tuệ.

Hán dịch: Tam Tạng Đề-vân Bát-nhã Đời Đường

Pháp giới không sinh, cũng không diệt

Không già bệnh chết, không chứa lỗi

Do phát tâm Bồ-đề thù thắng

Cho nên nay ta cung kính lễ.

Hữu tình đầy đủ tâm Bồ-đề

Hay sinh bậc Thánh và tự nhiên

Chỗ nương của tất cả pháp thiện

Do như hạt giống đất, biển thảy.

Chủng kia chứa đựng trong thai mẹ

Cũng như mẹ nuôi nuôi nên biết

Tâm tin, trí thắng gốc Bồ-đề

Đại định, đại bi cùng dưỡng dục.

Tánh tịnh giác tâm thường vô cấu

Giống như báu lớn trong hư không

Như núi Tu di hơn các núi

Chỗ sinh tất cả pháp trắng báu.

Tham, sân, si, mạn… đều dứt hết

Không bị tội phiền não dẫn dắt

Vượt hơn hằng hà sa tài năng

Muôn pháp tròn đầy soi thấu suốt.

Tịnh, ngã, vui, thường, Ba-la-mật

Đắc thành ứng cúng mười phương tôn

Lúc nhân tức là tâm Bồ-đề

Quả đầy đức tròn gọi chánh giác.

Thể kia hàm chứa tướng pháp giới

Trí sáng trong suốt không dấu vết

Tâm Bồ-đề, pháp không nghĩ bàn

Chư Phật, Như Lai đều khen ngợi.

Vô thỉ đến nay chẳng tạo tác

Không có trở ngại cũng vô chung

Do tuệ, không, vô tướng biết rõ

Là cảnh giới của Phật, Như Lai.

Tánh kia chỗ nương tất cả pháp

Xa lìa hai thứ kiến đoạn thường

Pháp thân cùng với cõi chúng sanh

Cho nên Phật nói vốn không khác.

Bất tịnh cùng với tịnh phi tịnh

Cực tịnh thứ lớp phải nên biết

Thứ nhất chúng sinh, hai Bồ-tát

Thứ ba Như lai rất thanh tịnh.

Bị trần cấu nhiễm tánh không sáng

Ví như mây dày che mặt trời

Lưới mây phiền não đều giải thoát

Mặt trời soi sáng khắp hư không.

Kiếp lửa bùng phát ở không trung

Thái hư vốn không bị thiêu đốt

Pháp tánh như vậy không bị đốt

Lửa già bệnh chết không thể hoại.

Tất cả pháp sinh diệt thế gian

Thảy đều chẳng xa lìa hư không

Như vậy trong pháp giới vô vi

Các căn nương đó mà sinh diệt.

Như đèn sáng, nóng, sắc hòa hợp

Lìa ba pháp nầy không có đèn

Thể và pháp Phật cũng đồng thời

Lìa pháp ấy không tự thể riêng .

Phiền não khách trần, tánh không có

Cùng thể tịnh kia trước cùng lìa

Bất không, vô cấu, pháp tương ưng

Không có dứt mất thường chuyển theo.

Như hoa sen nở cánh bị che

Như vàng tánh sạch chìm trong uế

Như trăng tròn bị La-hầu nuốt

Không thể chiếu thể phiền não che.

Như ao nước sạch hoa đẹp nở

Núi vàng, bùn cấu không nhiễm ô

Như không trung tịnh đầy trăng sao

Rõ tuệ tròn lặng cấu tiêu trừ.

Ví như trời sáng soi thế gian

Hàng ngàn tia sáng soi chiếu khắp

Như đất như biển giống báu đầy

Được thoát sinh tử nuôi chúng sinh.

Thường trong sinh tử phát trí bi

Thường, vô thường thảy không trụ chấp

Thiền định, tổng trì, nước thanh tịnh

Mây chúa Mâu-ni nhân lúa tốt.

Tức Pháp thân nầy là Như Lai

Cũng gọi thánh đế chân viên tịch

Như nước và băng không lìa nhau

Quả Phật Niết-bàn cũng như vậy.

Luận có nhiếp tụng rằng:

Quả, nhân và tự tánh

Dị danh và sai khác

Dị tướng, tánh bất nhiễm

Cũng gọi thường hòa hợp.

Có không, nghĩa tánh một

Nói lược có mười hai

Gọi là tâm Bồ-đề

Phải biết theo thứ lớp.

Ở đây trước hết là hiển bày về quả của tâm Bồ-đề, kế đó nói công năng từ nhân kia khởi. Nhân đã khởi rồi thì ngay tự tánh đó nêu bày tướng mạo, dị danh sai khác, tùy theo thọ thân không bị ô nhiễm, gọi là thường hòa hợp, không có pháp thiện riêng tương ưng, trụ trong phiền não gọi là vô nghĩa, ra khởi trói buộc, được thanh tịnh gọi là có nghĩa, cũng gọi là Niết-bàn cùng với tánh một.

Thứ lớp của mười hai thứ nghĩa phải biết, trong đó nghĩa nào là

quả của tâm Bồ-đề? Đó là Niết-bàn vắng lặng, của chư Phật cũng không phải pháp khác. Vì sao? Vì tập khí nhỏ nhiệm đều đã dứt.

Nói không sinh, là có ý nêu các uẩn vốn không sinh. Nói không già, là công năng vắng lặng thêm lớn thù thắng đến biên vực tận cùng. Nói không bệnh, là tất cả phiền não chướng và sở tri chướng đều vĩnh viễn dứt trừ. Nói không tử, là thay đổi bất tư nghì cuối cùng dứt hết. Nói không chứa, là từ vô thỉ, trụ địa vô minh đều được phá bỏ. Nói không lỗi, là tất cả thân, miệng, ý nghiệp đều không tội lỗi, cũng có thể vượt qua tất cả các công năng.

Những thứ đo do đâu mà đạt được từ tâm Bồ-đề? Là từ phương tiện trên hết của nhân không thối thất mới có thể chứng đắc quả Niết- bàn.

Thế nào gọi là cõi Niết-bàn? Đó là Pháp thân nơi tánh chuyển y của pháp giới không thể nghĩ bàn của chư Phật, là cõi Niết-bàn, cho nên ta nay đảnh lễ tâm Bồ-đề không thể nghĩ bàn kia, nhân, quả thêm lớn dần dần sáng tỏ sung thịnh, như trăng đầu tháng.

Lại nữa, hạt giống của tâm Bồ-đề, là chỗ nương của tất cả hạt giống pháp lành của thế gian sinh khởi, như đại địa; là chỗ lưu xuất pháp báu của tất cả bậc thánh, như biển cả; là chỗ cây đạo của tất cả chư Phật nương theo sinh khởi, vì nhân của thứ lớp như hạt giống. Đây là quả của tâm Bồ-đề.

Lại nữa, làm sao biết được nhân kia tương ưng? Như con của vua chuyển luân. Nói tịnh tín, tức là hạt giống của tâm Bồ-đề. Nói thắng trí tức là Bát-nhã trên hết có thể hiểu rõ tất cả, gọi là mẹ Tam-ma-địa, là lấy định làm thai, tất cả pháp thiện an trụ trong đó, an vui làm thể. Nói đại bi, là đối với các chúng sinh khởi tâm đại bi, trong sinh tử mệt nhọc và có thể làm tròn đầy tất cả chủng trí, nuôi lớn tâm Bồ-đề vì làm mẹ nuôi. Lại nữa, nhân kia hòa hợp với tâm Bồ-đề, phải biết có hai thứ.

Hai thứ là: 1. Tướng bị phiền não nhiễm ô. 2. Tướng tự tánh của pháp trắng. Trong nhiễm, là tâm tự tánh thanh tịnh thường không nhiễm, mà bị phiền não khách trần che ngăn làm nhiễm ô. Cũng như tự tánh của lửa thanh tịnh… bị tro bụi mây che lấp. Ví như tự tánh của ngọc báu lửa, hư không và thủy không nhiễm. Nếu lìa tro bụi… thì tự tánh của ngọc kia đều được thanh tịnh. Tất cả chúng sinh cũng giống như vậy, tâm của tự tánh đều đồng thanh tịnh, vì các thứ phiền não như tham, sân v.v… làm cấu uế. Nếu lìa tham… thì tâm được thanh tịnh.

Lại nữa, làm sao biết tướng của pháp trắng cũng đều thanh tịnh? Tự tánh thanh tịnh là chỗ nương của tất cả pháp trắng, tất cả pháp trắng

cũng từ tự tánh thanh tịnh kia mà sinh, như núi tô-mê-lô sinh ra các châu báu, tâm Bồ-đề cũng giống như vậy. Tất cả công năng đều được tròn đầy, đạt được bốn thứ đại Ba-la-mật, nên nói là Pháp thân Như Lai. Như trong kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Pháp thân Như Lai là Ba-la-mật thường, Ba-la-mật vui, Ba-la-mật ngã, Ba-la-mật tịnh, Pháp thân Như Lai kia bị phiền não và tùy phiền não làm nhiễm ô”. Tự tánh tâm thanh tịnh là nói về tên gọi khác, như trong kinh nói: “Nầy Tôn giả Xá-lợi-phất! Pháp thiện nầy là tâm như thật của chân như pháp giới, tự tánh thanh tịnh tương ưng với thế pháp của ta nương vào tự tánh nơi tâm thanh tịnh nầy, vì chúng sinh mà nói là không thể nghĩ bàn.

Lại nữa, tâm kia đối với các chúng sinh, làm mười loại sự tướng không sai khác, đó là vô tác, là vô thỉ vì không sinh, là vô chung vì không diệt, là vô ngại vì tự tánh sáng tỏ, dùng trí không để biết tướng một vị của tất cả pháp, cũng như vô tánh. Vô tánh tức là vô tướng vì lìa cảnh giới của các căn, là chỗ thực hành của bậc thánh, là cảnh giới của chư Phật, là chỗ nương gồm nhiễm, tịnh của tất cả pháp, vì là đối tượng nương cậy của các pháp, là xa lìa đối với đường thường vì pháp nhiễm là vô thường, là xa lìa đường đoạn vì pháp trắng không dứt mất sai khác nầy lược có ba tướng: 1. Bất tịnh, tức thứ nhất gọi là cõi chúng sanh. 2. Tịnh, bất tịnh, tức là thứ hai gọi là Bồ-tát. 3. Cực thanh tịnh, tức là Như Lai. Như chỗ trong kinh nói: “Nầy Tôn giả Xá-lợi-phất! Ngay pháp giới nầy vượt qua hằng hà sa chỗ vây buộc của vô biên phiền não, từ vô thỉ đến nay thường bị trôi nổi theo sóng to sinh tử, sinh diệt qua lại trong xứ thường trôi lăn gọi là chúng sinh. Xá-lợi-phất! Ngay pháp giới vô biên nầy, chán lìa sinh tử, không trụ Niết-bàn, trụ trong tất cả cõi Dục mà thực hành mười Ba-la-mật gồm nhiếp tám vạn bốn ngàn pháp môn, khi hành trì hạnh Bồ-đề, thì gọi là Bồ-tát. Xá-lợi-phất! Ngay nơi pháp giới nầy, tất cả vô số thứ phiền não đều giải thoát, vượt qua tất cả khổ, xa lìa tất cả tùy miên phiền não trói buộc cấu uế, chứng đắc thanh tịnh, trụ trong pháp tánh thanh tịnh tối cực, là nơi chiêm ngưỡng của tất cả chúng sinh, trụ nơi tất cả địa trí cảnh, đại thế lực, không chướng ngại không vướng mắc, đối với tất cả pháp đạt được lực tự tại, gọi là Như Lai ứng chánh đẳng giác. Cho nên, nầy Tôn giả Xá-lợi-phất! Không có cõi chúng sanh khác, không có Pháp thân khác, cõi chúng sanh tức là Pháp thân, Pháp thân tức là cõi chúng sanh”. Nghĩa không hai nầy, về văn tự có sai khác.

Điều nầy thế nào? Là khi bất tịnh thì bị phiền não nhiễm, cũng như lớp mây dầy che ánh sáng mặt trời, tự tánh tâm thanh tịnh thì không

bị nhiễm, phiền não khách trần khi đã dứt rồi, thì mặt trời chiếu sáng khắp hư không.

Đã có sinh, già, bệnh, chết, vì sao lại nói tánh nầy là thường? Cũng như hỏa kiếp tận, lửa thiêu đốt khắp hư không, nhưng không giới vô vi vốn không có tướng thiêu đốt. Pháp giới vô vi cũng lại như vậy, lửa của già bệnh chết kia không thể thiêu hoại, cho nên kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Nói năng của thế gian có tử có sinh, không phải là Như Lai tạng có sinh tử. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tạng lìa tướng của cảnh giới hữu vi, thường trụ nơi vắng lặng. Tánh của tạng nầy đã thường trụ bất biến, chưa thể phát khởi thì làm sao cùng tương ưng với pháp Phật được? Cũng như ánh sáng đèn, cùng với nóng ấm và màu sắc không có tướng riêng. Pháp và Pháp thân cũng giống như vậy. Như Phật nói: “Xá-lợi-phất! Ví như đèn không có hai pháp, công năng không có khác, sự tạo ra ánh sáng, nóng ấm và màu sắc không lìa nhau, hoặc như ngọc báu hình sắc sáng rõ. Đúng vậy, đúng vậy! Nầy Xá-lợi-phất! Như Lai nói về Pháp thân là pháp không lìa nhau, sự tạo tác của công năng trí tuệ vượt hơn hằng hà sa pháp của Như Lai”. Như nói: “Bạch Đức Thế tôn! Có hai thứ Như Lai tạng trí không, bất không là vượt qua pháp Phật nhiều như số cát sông Hằng không thể nghĩ bàn. Bất ly, bất thoát, không khác mà thành tựu, là nói Pháp thân Như Lai. Vì sao Pháp thân muôn đức tròn đầy, công đức đầy đủ, nhưng chúng sinh do đâu lại không được giải thoát? Thí dụ như hoa sen bị mạng lưới lá tà kiến che đậy, cũng như vàng ròng bị rơi vào nơi cấu uế bất tịnh là nghi ngờ, cũng như trăng đầy bị la-hầu ngã mạn nuốt, như ao nước sạch bị bụi nhơ là tham dục làm bẩn đục. Ví như núi vàng kia bị bụi bặm sân hận nhiễm bám, như hư không, bị mây ngu si che trùm đầy khắp, như mặt trời chưa mọc, vì bị trụ địa vô minh che ngăn, sáu xứ, đại và uẩn trụ trong thai tạng, như tướng của khí thế gian chưa thành, như vậy không có mưa, vì duyên chưa hợp.

Hoa sen vàng, trăng đầy

Ao nước, núi vàng, không

Như nhật, mặt đất, mây

Phật tánh, khách trần, nhiễm

Phiền não che công năng

Phật sự không thể tạo

Lược nói chín thí dụ

Nhiễm, tịnh trái nên biết.

Do đấy mà Pháp thân Như Lai cũng giống như vậy, tất cả khách

trần phiền não đều lìa vì chướng đã hết, công năng của tự tánh đầy đủ, chứng đắc thành ứng cúng, tất cả chúng sinh đều thọ dụng chung, chứng đắc cõi Niết-bàn thường trụ, vắng lặng, trong mát không thể nghĩ bàn, đó là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không khác với Pháp thân Như Lai, riêng có Niết-bàn bên ngoài. Lại nữa, như đã nói: “Cõi chúng sanh khi được thanh tịnh, phải biết tức là Pháp thân, Pháp thân tức là cõi Niết-bàn, Niết-bàn tức là Như Lai”. Như trong kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Chánh đẳng giác tức là vô thượng Niết-bàn. Bạch Đức Thế tôn! cõi Niết-bàn tức là Pháp thân Như Lai. Bạch Đức Thế tôn! Ngoài Pháp thân ra thì không có riêng Như Lai. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tức là Pháp thân”. Điều nầy không có gì khác, tức là khổ diệt… nên kinh nói: “Bạch Đức Thế tôn! Không phải là hoại pháp nên gọi là khổ diệt, nhưng khổ diệt vì là vô thỉ, vô tác, vô sinh, vô khởi, vô diệt, vô tận và lìa tận, thường trụ bất động, vắng lặng, tự tánh thanh tịnh, phá trừ tất cả phiền não vây buộc, vượt qua pháp Phật nhiều như số cát sông Hằng không lìa không thoát chẳng thể nghĩ bàn, đầy đủ là nói Pháp thân Như Lai. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tạng là không trí của chân Như Lai. Bạch Đức Thế tôn! Như Lai tạng, gọi là hàng Thanh văn, Duyên giác không thể thấy , trước kia chưa từng thấy, xưa kia chưa từng chứng đắc, chỉ có Như Lai mới chứng được, và phá trừ các thứ phiền não trói buộc, tu tập tất cả khổ diệt đạo, nên như nước cùng với băng, giác tánh và Niết-bàn không hai, không khác”. Hoặc nói tánh dục nhất thừa, hoặc nói không nhập Niết-bàn.

Lại nói pháp giới đồng nhất, hoặc tiểu Niết-bàn, hoặc trung Niết- bàn, hoặc đại Niết-bàn, chẳng phải như vậy, vì trong nhân của hạ, trung, thượng chuyển thành quả chỉ là một, nhân đã sai khác thì quả cũng sai khác, nên nói: “Bạch Đức Thế tôn! Không có hạ trung thượng khi chứng đắc Niết-bàn. Bạch Đức Thế tôn! Pháp bình đẳng, trí bình đẳng, giải thoát bình đẳng, là giải thoát tri kiến, tức chứng đắc Niết-bàn. Cho nên, Bạch Đức Thế tôn! Vị trong một vị của cõi Niết-bàn, là nói về vị giải thoát.