Đại Tập 178 · Bộ Chư Tông XVIII · Số 2016 (Quyển 71–100)

Số 2019B - Dạy Người Sơ Tâm Học Phật

SỐ 2019B

DẠY NGƯỜI SƠ TÂM HỌC PHẬT

Người mới phát tâm học phật cần phải xa lìa bạn ác thân cận bạn tốt, thọ năm giới mười giới… biết rành khai giá, trì, phạm. Chỉ y kim khẩu lời phật dạy, chớ thuận theo lời nói vọng tầm thường, đã xuất gia thì phải nhập nhờ sự giúp đỡ của tăng thân, thường nghĩ nhớ điều như hòa khéo thuận theo không được có tâm ngã mạn cống cao. Người lớn hơn xưng là anh (chị) người nhỏ hơn gọi là em (đệ), thản như có sự tranh cãi thì phải nói lời hòa hợp giữa hai bên, chỉ dùng tâm từ nói với nhau không được nói lời độc ác làm tổn thương người. Nếu có người khinh khi lăng nhục bạn đồng tu luận bàn chuyện thị phi, những điều này đối với người xuất gia hoàn toàn chẳng có lợi ích gì. Cái họa của tài sắc còn hơn rắn độc tự mình phải tĩnh xét bản thân biết là điều quấy thường phải xa lìa, không có duyên sự thì không được vào phòng hoặc chùa của người khac, phải ở chỗ vắng vẻ không được gượng biết việc người khác. Không đủ sáu ngày thì không được giặt dũ áo trong (áo lót), khi xúc miệng rửa mặt không được khạc nhổ lớn tiếng, khi đi càng phải theo thứ tự không được chen lấn làm mất trật tự, đi kinh hành theo thứ lớp không được đánh đàng xa vung tay bay vạt áo, nói năng phải từ tốn không được cười giỡn nói lớn tiếng. Không có việc quan trọng thì không được ra khỏi cổng chùa, có người bệnh phải đem tâm từ để châm sóc, thấy khác đến phải vui vẻ đón tiếp, gặp những vị tôn túc trưởng lão phải cung kính đứng sang một bên.

Bàn đạo phải có đầy đủ sự tri túc tiết độ suy xét lời nói, khi ăn uống không được khua đũa bát có tiếng động, cần phải an tường không được liếc ngó hai bên cũng không được ưa thích món ngon chê món dở, khi ăn phải im lặng không nói chuyện, phải phòng hộ tạp niệm, cần biết thọ thực chỉ chữa bệnh khô gầy và vì thành đạo nghiệp. Phải niệm Bát-nhã tâm kinh, quán tam luân thanh tịnh không trái đạo dụng, khi phó phần tu sữa phải siêng năng sớm tối hành trì tự mình nên trên quý không giãi đãi. Biết chúng đang hành trì nhẹ nhàng không được nói

chuyện làm lộn xộn, khen ngợi chúc nguyện cần tụng văn quán nghĩa, không được chỉ theo âm thinh, giọng đọc phải đều đặn, chiêm ngưỡng đãnh lễ không được duyên theo cảnh khác. Phải biết bản thân có tội chướng cũng như núi, biển và nên biết lý sám sự sám có thể làm tiêu trừ tội chướng. Quán xét vẹn kẽ về năng lễ sở lễ đều từ chân tánh duyên khởi tin chắc cảm ứng không luống dối ảnh hưởng theo nhau. Ở trong chúng đồng liêu phải bảo vệ nhau không tranh luận phải truyền trao giữ gìn, dè dặt chớ luận việc hơn thua, tụ hội nói chuyện nhảm nhí, cẩn thận không mang giày dép lộn của người khác 1004c, ngồi nằm theo thứ tự. Khi nói chuyện với khách không được bày lỗi xấu của chúng, chỉ khen ngợi phật sự ở chùa viện, không được đến nhà kho, phòng người khác thấy nghe việc tào lao tự mình lại sinh tâm nghi hoặc, không có việc cần thiết thì đường nên đến các chỗ châu huyện giao du với người đời làm họ ghét tật đố đánh mất đạo tình.

Giả sử có việc quan trọng cần ra ngoài phải thưa với vị trụ trì và người quản chúng để họ biết nơi mình đến. Nếu vào nhà người thế tục phải giữ gìn chánh niệm, cẩn thận chớ thấy sắc nghe tiếng buông lung theo tâm tà vậy. Huống chi các việc như mặc áo cười giỡn nói chuyện tàm phào, uống rượu phi thời, dối làm việc cho là không chướng ngại rất trái với giới luật phật chế. Còn đối với người hiền lành sinh tâm nghi ngờ thù hiềm đâu phải là người có trí tuệ, đến ở đền đường chớ đồng đi với sa di cẩn thận đối với việc người qua lại, thấy cái tốt xấu của người khác chớ nói, không tham câu văn tự, không nên ngũ nghỉ quá độ làm tán tâm phan duyên. Nếu gặp chí bày sư thăng tòa thuyết pháp cần thiết không được đối với pháp và tác tướng khó khăn gian nan rồi sinh tâm lui sụt, hoặc khởi tưởng nghe thống suốt sinh tâm dể dãi, cần phải có tâm rổng rang lắng nghe, chắc chắn có lúc căn cơ phát ngộ. Không được theo học ngôn ngữ chỉ chấp lời biện luận, điều gọi là rắn uống nước thành chất độc, bò uống nước thành sữa, người trí tuệ học thành Bồ-đề người ngu học thành sinh tử. Không được đối chủ trương pháp người sinh tư tưởng khinh thường, nhân đó đối với đạo có chướng ngại, không thể tiến ta rất nên cẩn thận.

Luận như tội người đi đêm tối, người cần đuốc đáng đường, hoặc do người ác nên không nhận ánh sáng rơi rớt xuống hầm hố. Nghe pháp theo thứ lớp như làm cho miếng váng mỏng dần, cần phải lắng tai mắt nghe pháp âm mầu nhiệm, phải nghiêm ngặc với tình trần mà khen ngợi chỗ thâm sâu vi diệu. Sau khi xuống giảng đường phải ngồi im lặng quán chiếu, như có chỗ nghi ngờ thì phải rộng hỏi bậc tiên giác đã

biết. Tối sợ sệt sáng ra khỏi han không được buông lung bỏ qua mảy may như sợi tơ cọng tóc, như thế mới có có khả năng phát lòng tin chân chánh. Lấy đạo làm hoài bão, từ vô thỉ tập khí có thói quen ái dục sân khuể, gu si ràng buộc tâm ý, tâm hàng phục lại sinh khởi như người sốt rét cách ngày.

Trong tất cả thời phải dùng thẳng sức gia hạnh phương tiện trí tuệ thống thiết tự mình mới ngăn chặn giữ gìn được, đâu thể nhàn rổi du lịch bàn lời dối trá rổng tuếch không có căn cứ làm hết ngày, muốn trọng mong tâm tông mà câu ra khỏi đường sinh tử sao! Chỉ nên chí tiết độ trách cứ bản thân không được giãi đãi, biết điều sai phải thay đổi làm lành sám hối sửa đổi thành điều hòa nhẹ nhàng siêng năng tu hành thì sức quán chiếu càng sâu, mài dũa thì hạnh môn cành thanh tịnh, phát khởi tướng khó gặp đạo nghiệp thường mới mẽ, trong lòng thường vui mừng hoàn toàn không có tâm lui sụt. Lâu ngày như vậy tự nhiên trí tuệ tròn sáng thấy được tâm tánh mình, dùng tâm bi trí như huyễn trở lại độ chúng sinh, làm đại phước điền cho nhân thiên, cần thiết phải nên cố gắng.

1005a Lão nạp ở núi Tào Khuê Hải Đông nhằm tháng mùa đồng năm Ất sửa niên hiệu Thái Hòa, kẻ biết chậm chạp kính ghi.

THIỀN SƯ CHÁNH NGƯNG Ở NGAI SƠN CHẺ DẠY PHÁP NGỮ CHO NGỮ CHO MÔNG SƠN

Sư thấy Mông Sơn đến lễ, trước tiên tự hỏi ngã này lại tin được sao. Sơn trả lời:

Nếu tin không được thì chẳng đến đây.

Sư: Mười phần tự tin được lại cần phải trì giới, trì giới dễ được linh nghiệm, nếu không có giới hạnh như xây nhà lầu trong hư không, lại trì giới gì?

Sơn: Thấy trì năm giới.

Sư: Sau này chỉ khán chữ vô, chẳng cần suy lường tinh toán không được khởi tưởng hiểu biết thể hội có hay không vả lại chớ xem các loại kinh giáo ngữ lục, chỉ thường đề khởi một chữ “Vô”, trong mười hai thời đối với bốn oai nghi, cần phải sáng suốt tĩnh táo như mèo bắt chuột như gà ấp trứng không để gián đoạn. Lúc chưa được thấu triệt phải như con chuột cắn quan tài dường như không thể đổi dời, khi đó lại quất roi vào khởi nghi rằng: Tất cả chúng sinh đều có phật tánh.

Ngài Triệu Châu rất thân đạo vô ý sinh cái gì? Đã có lúc nghi ngờ thầm thầm đề khởi chữ “Vô” hồi quan tự kỷ, chỉ một chữ “Vô” này phải

biết được tự kỷ, phải biết được Triệu Châu phải nắm bắt chỗ hư hoại thất bại của phật tổ và chỗ người đời ghét chê chỉ tin lời nói ta đứng như vậy, thoạt nhiên ngay đó làm đi! Quyết định có lúc phát minh quyết đoán không sai lầm…

PHÁP NGỮ VỀ HÀNH KHƯỚC CỦA TỔNG TỬ TRỤ TRÌ SÙNG TẠNG ĐÔNG SƠN

Phàm phu hành khước phải lấy đạo này làm hoài bảo, không thể thọ nhận sự cúng dường hiện tại cho là thành tựu rồi an nhân qua ngày, phải đem hai chữ “sinh tử” dán chặt lên trán. Trong mười thời sạch da mặt đánh cho hiểu mới được, nếu chỉ theo phe kết bè đảng luống qua thời gian thì có lúc con cháu Diêm-la đến tính tiền cơm, chẳng phải đạo thì ta chẳng nói với ông điều này, giả sử công phu cần phải tính từng ngày kiểm điểm từng giờ, tự mình phải chuyển hóa đến canh hai thì khán thoại đầu trong đó là chỗ không đắc lực, trong đó là chỗ đánh mất, trong đó là chỗ không đánh mất nếu như đây thì hãy làm đi! Nhất định đến lúc nào đó thì đến nhà. Có người thường hay bàn về đạo mà kinh không xem phật không lạy, vừa mới lên bồ đoàn liền ngũ gục, cho đến ngủ xay vả lại suy nghĩ mơ màng loạn tưởng vừa rời khởi thiền sàn liền nói chuyện tạp nhạp với người. Nếu bàn luận đạo như vậy thì đến khi đức phật Di Lặc ra đời cũng chưa có thời gian hạ thủ triệt để, cần phải mạnh mẻ tinh thần thư thái đề khởi một chữ “vô”.

Ngày và đêm ba thời cùng người khác trợn mắt nhìn, không thể ngồi trong chỗ vô sự, càng không nên chấp ngồi chết trên bồ đoàn, cần phải linh hoạt, e rằng lúc tạp niệm lăn xăn khởi lên ngàn vạn thứ, không nên cùng trố mắt nhìn nó càng chuyển hóa mau gấp có nhiều người ở trong chỗ này không biết tấn khối thoát khỏi không bị rơi xuống thành phong thành điên đảo phá hoại một đời, phải hướng đến chỗ phân vân khởi nhẹ nhân bùng xuống một vật, chuyển thân xuống đất một vòng, lại lên giường mở mắt bắt chéo hai tay lưng thẳng y trước đề khởi liền cảm thấy mát mẻ, giống như một chảo nước sôi vừa rưới xuống một khối băng tan thành nước. Hể công phu được như thế lâu ngày chày tháng có lúc về đến nhà. Công phu chưa nắm chắc trong tuy chớ sinh khởi phiền não, e mà phiền não nhập tâm, nếu sức tĩnh giác không nên sinh vui mừng sợ con ma vui mừng nhập tâm, nhiều thứ bệnh không thể nói hết được. E rằng ở trong chúng có vị lão thành huynh đệ biện về đạo thì ngàn vạn lần thường thường nên thỉnh ích nếu không có thì nên đem công phu lời dạy của tổ sư xem qua một lần dường như đích thân mình

vậy, thời nay khó được người tu đạo như thế. Ngàn muôn lần hướng tới trước trong mong ông mau mau đập bể thùng sơn trở về vì ta mà lau chùi! Chi thành dặn dò, chí thành dặn dò!

HÒA THƯỢNG MÔNG SƠN DẠY CHÚNG

Nếu có người đến đây đồng cam chịu sự vắng vẻ cô liêu, bỏ duyên đời này trừ đi chấp trước điên đảo, chân thật là đại sư sinh tử, chịu thuận theo quy cũ trong am viện, cắt đứt việc người tùy duyên thọ dụng, trừ canh ba ngoài ra không chấp nhận ngủ nghỉ, không cho xuất hành đi ra ngoài, không nhận dự trai tăng, chưa có phát minh thì không cho xem đọc, chẳng phải công giới thình không cho xem kinh, hạ thủ công phu ba năm đáng pháp, nếu không kiến tánh thông tôn chỉ thì sơn tăng này thay ông vào địa ngục.

HẬU BẠT

Luận về tâm là tổng tướng của muôn pháp ở thế gian và xuất thế gian, muôn pháp tức là biệt tướng của tâm, song cái biệt đó có năm:

1. Nhục đoàn tâm (trái tim) hình trạng giống búp chuối sống trong sắc thân, thuộc loài vô tình.

2. Tâm duyên tự tướng trạng như đám cháy hoang chợt sinh chợt, diệt thuộc vọng tưởng.

3. Tập khởi tâm tướng trạng như hạt cỏ bị chôn vùi trọng rộng thức thuộc tập khí.

4. Tâm lại gia như ruộng tốt nhận hạt giống không nhàm chán thuộc vô minh.

5. Tâm chân như tướng trạng đồng như hư không, rộng lớn thấu suốt phép giới thuộc tịch chiếu.

Năm loại tâm kể trên bốn loại đầu là vọng niệm, niệm sinh diệt một cái sau là chân. Ba đời nhứt như, nếu không lựa chọn rõ ràng, còn e nhân vọng là chân, đánh mất điều đó chẳng phải là chuyện nhỏ. Cho nên dẫn kinh phật lời tổ đặt câu hỏi biện luận giải thích kẹn kẻ khai thi nguồn gốc mê vọng, trình bày ngọn nguồn tu chứng, theo thứ tự có mười sáu chương, ban đầu là chánh tin cuối cùng là chỗ vãng sinh càng rõ đường tắt chân tâm, nên gọi là trực thuyết.

Tôi mượn được cuốn sách này kính cẩn hơn mười mấy năm sớm tôi xem dùng làm bí yếu của tinh thần. Một hôm ra chỉ bày chúng có tín thiện sẽ cảm mến tiết am, cư sĩ trần phổ tang vui vẻ thích bố thí ưa bố thí ấn hành để lưu truyền ngõ hầu cho người tu tâm xem coi, cảm ngộ

được sự mầu nhiệm của chân tâm, bèn trình bày ra lời “Trực thuyết” để làm lời bạt.

Tỳ-kheo mông đường ở đại thiên giới viết nào ngày mồng tám Thánh chạp năm Đinh Mão thứ mười hai niện hiệu chánh thống.

❧

Số 2020 - Bí Quyết Tu Tâm Của Thiền Sư Phổ Chiếu Tại Hàn Quốc

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 178

BÍ QUYẾT TU TÂM CỦA

THIỀN SƯ PHỔ CHIẾU

TẠI HÀN QUỐC

SỐ 2020

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 2020

BÍ QUYẾT TU TÂM CỦA THIỀN SƯ

PHỔ CHIẾU TẠI HÀN QUỐC

Ba cõi nhiệt não cũng như nhà lửa, mà chúng sanh nỡ bằng lòng cam chịu cái khổ lâu dài trong đó, muốn ra khỏi luân hồi không có chi bằng cầu thành Phật. Nếu muốn cầu Phật, Phật tức là tâm, tâm nào có xa tìm kiếm không rời khỏi thân, sắc thân là giả tạm có sanh có diệt, chân tâm như hư không chẳng đoạn thường chẳng biến hoại. Trăm hình hài khi tan rã phân tán đều trở về trạng thái nước gió, chỉ một vật ở Trường lô trùm khắp cả trời đất. Than ôi! Người thời nay mê muội đã lâu, không biết tự tâm là chân Phật, chẳng rõ tự tánh là chân pháp. Muốn cầu pháp mà đi xa tìm chư Thánh, muốn cầu Phật mà chẳng quán chiếu tâm mình, nếu nói ngoài tâm có Phật, ngoài tánh có pháp, cố chấp tình này mà muốn cầu Phật đạo, dầu trải qua số kiếp vi trần đốt thân, chặt tay, chẻ xương, rút tủy chích máu viết kinh, ngồi hoài chẳng nằm mỗi ngày ăn một bữa. Thậm chí chuyên đọc tụng (1006) kinh giáo đại tạng Nhất thừa, tu nhiều hạnh khổ, cũng như nấu cát thành cơm, chỉ càng thêm lao nhọc bản thân.

Ông nên biết tự tâm có hằng sa pháp môn vô lượng diệu nghĩa không cầu mà được, cho nên Đức Thế Tôn dạy: Quán khắp tất cả chúng sanh có đủ trí tuệ đức tướng Như Lai, đồng thời tất cả chúng sanh có nhiều thân hình huyễn hóa đều sanh Viên giác diệu tâm Như Lai. Nên biết lìa ngoài tâm này không có Phật nào có thể thành, các Đức Như Lai thời Tỳ-kheo chỉ là người minh tâm, hiện tại chư Hiền Thánh cũng là người tu tâm, vị lai người tu học phải nương pháp như thế. Tha thiết nguyện xin những người tu đạo chớ tìm cầu bên ngoài, tâm tánh không

bị nhiễm ô vốn tự viên thành, hễ lìa vọng duyên tức như như thật.

Hỏi: Nếu nói Phật tánh hiện tại có trong thân này, đã ở trong thân không rời phàm phu, tại sao nay ta chẳng thấy Phật tánh, lại bị tiêu tan mà bảo khai ngộ? Đáp: Ở trong thân ông, ông tự chẳng thấy. Trong mười hai thời ông biết đói, biết khát biết lạnh biết nóng, hoặc sân hoặc mừng, cuối cùng là vật gì! Vả lại sắc thân là do bốn duyên đất, nước, gió, lửa nhóm họp, xúc chất ngu ngơ đó mà lại vô tình đâu có thể thấy nghe hay biết. Cái mà thấy nghe hay biết chắc chắn là Phật tánh của ông. Vì thế ngài Lâm Tế bảo: Bốn đại không hiểu biết thuyết pháp nghe pháp, hư không chẳng hiểu thuyết pháp nghe pháp, chỉ có một vật sáng sờ sờ trước mắt ông chẳng có hình thể chẳng có đoạn khúc, mới hiểu thuyết pháp nghe pháp. Cho rằng vật chẳng có hình đoạn là pháp âm của chư Phật, cũng là tâm xưa nay của ông. Thì Phật tánh hiện tại trong thân ông đâu nhờ tìm cầu bên ngoài.

Nếu ông không tin được nêu nhân duyên vào đạo của bậc Thánh xưa kia để trừ nghi ngờ cho ông, ông phải tin chắc. Thuở xưa vua Dị Kiến hỏi Tôn giả Bà-la thế nào là Phật?

Tôn giả trả lời: Kiến tánh là Phật

Vua hỏi: Sư kiến tánh chưa?

Đáp: Ta thấy Phật tánh

Là có dụng ý gì mà nay chẳng thấy?

Nay tăng thượng thấy tác dụng ý mà bản thân vua chẳng thấy

Ta có chăng?

Nếu Đại vương có dụng ý không có chẳng đúng. Hoặc vua chẳng dụng thể cũng khó bày.

Nếu lúc dương dụng thì xuất hiện mấy chỗ?

Nếu lúc xuất hiện sẽ có tám chỗ.

Hãy nói cho ta nghe tám chỗ xuất hiện đó?

Ở tại trong thai gọi là thân, ở đời gọi người, tại mắt gọi là thấy, tại tai gọi nghe, tại mũi thì có mùi thơm, tại lưỡi đàm luận tại tay cầm nắm, tại chân đi chạy. Khi hiện bao trùm khắp cả hằng sa giới nhưng lúc thâu nhiếp lại trong một vi trần, người biết là Phật tánh, người không biết gọi là tinh tấn.

Sau khi vua nghe xong trong tâm hồn khai ngộ.

Có vị Tăng hỏi Hòa thượng Quy Tông như thế nào là Phật?

Nay ta sẽ nói đạo cho ông e rằng ông không tin.

Hòa thượng nói lời chân thật đâu dám không tin.

Tức là ông đó.

Thế nào là bảo nhậm?

Đồng như mắt nhậm thấy hoa đốm trên hư không chạy loạn xạ rơi xuống.

Khi rơi xuống có tỉnh ngộ chăng?

Nãy giờ đã nêu ra nhân duyên nhập đạo của bậc Cổ Thánh, rõ ràng đơn giản chẳng ngăn ngại sức tỉnh ngộ. Nhờ công án này hoặc có chỗ tin hiểu, tức cùng Cổ Thánh nắm tay nhau đồng đi.

Hỏi: Ông nói kiến tánh, nếu chân kiến tánh tức là Thánh nhân, ứng hiện thần thông biến hóa cùng người có khác, tại sao những kẻ tu tâm thời nay chẳng có người nào phát hiện thần thông biến hóa?

Đáp: Ông không được phát ra lời nói khinh thường cuồng loạn, chẳng phân tà chánh là người mê muội điên đảo. Người học đạo thời nay miệng bàn chân lý, tâm sanh lui sụt trở lại đọa vào tội lỗi không phân biệt đều là do những điều nghi ngờ của ông. Học đạo mà không biết trước sau, nói lý mà chẳng phân gốc ngọn, đó gọi là tà kiến không gọi tu học, không chỉ tự mình sai lầm mà cũng làm cho người khác sai lầm theo, những điều đó không đáng cẩn thận sao!

Có nhiều pháp môn vào đạo, cốt yếu không ra ngoài hai môn đốn ngộ - tiệm tu mà thôi. Mặc dù nói đốn ngộ là mau mà tu là người căn cơ tối thượng mới được vào, cũng như truy tìm quá khứ, đã là nhiều đời nương nơi ngộ mà tu dần dần huân tập cho đến đời nay, nghe liền phát ngộ nhất thời đốn vượt đã xong. Thật ra mà luận bàn thì cũng là căn cơ trước ngộ sau tu, thế thì hai môn đốn, tiệm này là vết xe của ngàn bậc Thánh. Thời từ xưa nay chư Thánh chẳng vị nào mà không phải là trước ngộ sau tu nhờ tu mới chứng. Còn thần thông cho đến là y ngộ mà tu từ huân tập sẽ phát hiện, chớ cho rằng lúc ngộ liền phát hiện ngay.

Như trong kinh chép: Về lý nơi đó đốn ngộ nương ngộ đều tiêu nghiệp chẳng phải đốn trừ nhờ thứ lớp mới hết. Cho nên ngài Khuê Phong hiểu rõ ràng sâu sắc nghĩa trước ngộ sau tu. Ví như biết băng tuyết trong ao hoàn toàn là từ nước nhờ hơi nóng mặt trời tan ra thành nước, cũng như ngộ phàm phu tức Phật, nhờ pháp lực huân tu, băng tiêu thì dòng nước chảy thấm nhuần mới hiển lộ công năng tưới tẩm, vọng hết thì tâm thông suốt, ứng hiện diệu dụng hào quang thần thông. Những sự kiện thần thông biến hóa như đã kể trên, chẳng phải một ngày có thể thành tựu, chính là dần dần huân tu mới phát thần thông hiện sự biến hóa. Huống chi được thần thông trên sự đối với người thấu đạt trên phần sự vẫn là việc của yêu quái, cũng là sự bên ngọn ngành của bậc Thánh. Mặc dù có khi hiện mà không thể có yếu dụng, thời nay

bọn ngu si mê muội vọng cho rằng khi một niệm ngộ ngay nơi đó tùy ý hiện vô lượng diệu dụng thần thông biến hóa. Nếu khởi lên kiến giải như vậy thì chẳng biết trước sau, cũng không phân biệt được gốc ngọn. Đã không biết trước sau gốc ngọn muốn cầu Phật đạo, như đem cây gỗ vuông dựng đứng vào trong lỗ tròn, há chẳng phải là việc sai lầm lớn sao!

Đã không biết phương tiện, do đó tác tường vách đá cheo leo, bản thân sanh tâm lui sụt đoạn mất chủng tánh Phật không làm thì không nhiều. Đã tự mình chưa rõ cũng chưa tin người khác, đã có chỗ giải ngộ, thấy người khác không đắc thần thông bèn sanh tâm khinh mạng khi hiền cuồng Thánh thật đáng đau lòng thay.

Hỏi: Ông nói hai môn đốn ngộ tiệm tu là vết xe của ngàn bậc Thánh, ngộ đã đốn ngộ tại sao phải nhờ tiệm tu. Tu nếu là tiệm tu sao gọi là đốn ngộ, xin Ngài nói lại rõ ràng hai nghĩa đốn, tiệm để dứt tuyệt nghi ngờ? Đáp: Đốn ngộ là phàm phu lúc mê lấy bốn đại làm thân vọng tưởng làm tâm, chẳng biết tự tánh là chân pháp thân, chẳng biết tự mình như hư không biết là chân Phật, ngoài tâm đi lang thang tìm Phật, bỗng nhiên gặp thiện tri thức chỉ cho ông con đường vào, một niệm hồi quan thấy bản tánh của mình. Mà tánh địa này vốn không có phiền não, vô lậu trí tánh vốn tự đầy đủ, ngay đó cùng chư Phật không sai khác một mảy may vì vậy mới gọi là đốn ngộ.

Chữ tiệm tu, đốn ngộ thì bản tánh cùng Phật không khác, tập khí từ vô thỉ khó đốn trừ ngay nên y ngộ mà tu, dần dần công huân thành trưởng dưỡng Thánh thai, lâu ngày thành Thánh do vậy nói là tiệm tu. Ví như đứa trẻ ngày mới sanh ra đời đầy đủ các căn giống mọi người không khác, nhưng sức lực chưa sung mãn, phải qua nhiều năm tháng bắt đầu mới thành người.

Hỏi: Tạp phương tiện gì mà một niệm hồi quang liền ngộ tự tánh?

Đáp: Chỉ tự tâm nào có đạo phương tiện gì, nếu tác phương tiện lại cầu giải ngộ thể hội, tỉ như có người chẳng thấy con mắt của mình rồi cho là không có mắt lại muốn đi tìm kiếm để thấy. Đã là con mắt mình tại sao lại thấy, nếu biết không mất tức là thấy mắt, càng chẳng có tâm tìm thấy, đâu có tưởng không thấy. Tự mình rỗng suốt cái biết cũng như vậy, đã là tự tâm đâu cần tìm hiểu. Nếu muốn tìm hiểu liền hiểu mà chẳng đắc, hễ biết không hiểu ngay đó kiến tánh. Hỏi: Người căn cơ bậc thượng thượng nghe liền dễ hiểu, còn người căn cơ bậc hạ trung không đâu chẳng nghi ngờ, lại nói phương tiện làm cho người mê

tiến vào? Đạo không lệ thuộc biết hay chẳng biết, để trừ tâm nghi của ông lại đem mê đối đãi ngộ, ông lắng nghe ta nói. Các pháp như mộng cũng như huyễn hóa, cho nên (1007) vọng niệm vốn vắng lặng, trần cảnh vốn rỗng không. Chỗ của các pháp đều rỗng suốt như hư không thời biết không mê mờ tối tăm, liền biết tâm này vắng lặng rỗng suốt là bản lai diện mục của ông. Cũng là pháp ấn thầm truyền cho nhau trong ba đời chư Phật nhiều đời Tổ sư và các bậc thiện tri thức trong thiên hạ. Nếu ngộ được tâm này chân thật gọi là chẳng bước qua giai cấp thềm bậc mà tiến thẳng lên địa vị Phật, mỗi bước vượt ra khỏi ba cõi, trở về nhà đốn tuyệt nghi ngờ, bèn làm thầy trời người, bi trí giúp nhau đầy đủ tự lợi lợi tha, có thể nhận lãnh sự cúng dường của trời người, một người có thể tiêu xài muôn lượng vàng. Nếu ông là một người đại trượng phu chân thật như thế thì một đời có thể làm xong công việc (giải quyết xong sanh tử).

Hỏi: Căn cứ vào phần trên của ông sao biết được tâm vắng lặng rỗng suốt? Đáp: Nay ngươi hỏi ta là tâm biết vắng lặng rỗng rang, tại sao không phản chiếu mà vẫn còn tìm kiếm bên ngoài. Nay ta căn cứ phần thượng của ông chỉ thẳng bản tâm để cho ngươi liền tỉnh ngộ, ngươi phải tịnh tâm lắng nghe ta nói: Từ sáng đến chiều trong mười hai thời hoặc thấy hoặc nghe hoặc cười hoặc nói hoặc giận hoặc mừng, hoặc phải hoặc giấy, nhiều công việc vận chuyển. Vả lại đạo cứu cánh ai là người có thể vận chuyển làm việc đó! Nếu nói sắc thân vận chuyển, tại sao có người trong một niệm mạng chung cũng chưa hư hoại tan rã, tức mắt chẳng tự thấy được, tai không thể nghe, mũi chẳng ngửi mùi vị được, lưỡi không thể bàn luận, thân chẳng lay động, tay không thể cầm nắm chân không thể đi lại được. Biết cái có thể thấy nghe động tác chắc chắn là bản tâm của ông, chứ không phải là sắc thân của ông. Huống chi là sắc thân bốn đại tánh không này, cũng như hình ảnh trong gương, mặt trăng dưới nước. Đâu có thể rõ ràng thường biết sáng suốt không mê muội, cảm ứng liền thông suốt cả hằng sa diệu dụng. Cho nên nói: Thần thông và diệu dụng là gánh nước, bửa củi, vả lại nhập lý có nhiều cách, chỉ ông một môn để trở về nguồn. Ông lại nghe tiếng quạ kêu chim khách hát thế nào?

Đáp: Dạ có nguyện hạnh.

Ông nghe lại tánh nghe của ông lại có nhiều tiếng nữa.

Vào được trong đây thì tất cả tiếng, tất cả phân biệt đều không thể được.

Kỳ thay! Kỳ thay! Đây là pháp môn Quán Âm nhập lý. Ta lại

hỏi ngươi, ngươi nói được vào trong đây tất cả tiếng tất cả phân biệt đều không thể được, đã bất khả đắc đương lúc ấy chẳng phải hư không là gì?

Xưa nay chẳng phải rỗng rang sáng suốt không mê muội.

Làm gì mà sanh thể chẳng phải rỗng suốt.

Cũng chẳng có tướng mạo nào mà không thể bì kịp.

Đây là thọ mạng của chư Phật chư Tổ càng chớ có nghi ngờ. Đã không có tướng mạo lại có lớn nhỏ sao? Đã không có lớn nhỏ lại có bờ mé sao. Vì không có bờ mé nên không có trong ngoài, chẳng có trong ngoài nên không xa gần, không gần xa nên chẳng có kia đây, không có kia đây thì chẳng đến đi, không đến đi thì không có sanh tử, không có sanh tử thì không có xưa nay, không có xưa nay thì không có mê ngộ. Không có mê ngộ thì không có phàm Thánh. Không có phàm Thánh thì không có nhiễm tịnh, không có nhiễm tịnh thì không có thị phi, không có thị phi thì tất cả danh ngôn đều bất khả đắc. Nói chung đã không có tất cả căn cảnh tất cả vọng niệm như thế, cho đến nhiều loại tướng mạo nhiều thứ danh ngôn đều bất khả đắc. Đây há chẳng phải xưa nay vắng lặng, xưa nay không một vật, song chỗ ở của các pháp đều như hư không rỗng suốt biết chẳng mê muội, chẳng đồng tánh vô tình. Tự thần giải ngộ đây là tâm thể thanh tịnh không tịch hư tri của ông, mà tâm thanh tịnh không tịch này là tâm thanh tịnh sáng suốt thù thắng của ba đời chư Phật, cũng là giác tánh bổn nguyên của chúng sanh. Người ngộ được điều này nên giữ gìn, ngôi nhất như mà bất động giải thoát. Người nào mê tánh này thì đi ngược vào sáu đường mà chịu luân hồi nhiều kiếp. Người mê nhất tâm vào sáu đường là đi là động, người ngộ pháp giới mà lại nhất tâm là đến là tĩnh. Tuy mê ngộ có sai khác mà chính cội gốc thì đồng.

Sở dĩ nói pháp nghĩa là tâm chúng sanh, mà tâm không tịch này ở Thánh không tăng ở phàm không giảm. Tại Thánh trí mà chẳng soi sáng, ẩn vào tâm phàm mà không mê mờ. Đã không tăng nơi Thánh lại chẳng giảm nơi phàm thì Phật tổ đâu khác gì con người? Sở dĩ khác với người vì có thể tự giữ gìn tâm niệm mà thôi.

Nếu ông tin được và nghi tình đốn dứt, thì xuất chí của bậc trượng phu, phát kiến giải chân chánh. Nơi mà chính thân thường bị mê muội đó tự đến tự chịu thời là chỗ giải ngộ tu tâm cho người, lại chẳng có giai cấp thứ lớp gọi là đốn. Như nói trong nhân tin khế hợp với quả đức của chư Phật không sai một hào ly, mới thành chữ tín. Hỏi: Đã ngộ lý này lại chẳng có giai cấp, cần gì nhờ tu dần dần huân tập từ từ mới thành?

Đáp: Nghĩa ngộ sau tiệm tu đoạn trước đã nói rõ ràng rồi, còn nghi tình chưa giải thích, không sao sẽ nói lại nhưng ông phải tịnh tâm lắng nghe! Lắng nghe! Phàm phu từ vô thỉ và trải qua nhiều đại kiếp đến ngày nay, lưu chuyển trong năm đường sanh thì đến chết thì đi, chấp chặt ngã tướng vọng tưởng điên đảo, tập khí chủng tử vô minh từ lâu đã thành tánh. Mặc dù đến đời nay đốn ngộ tự tánh xưa nay vắng lặng cùng Phật không khác, mà thói quen cũ thuở xưa khó đoạn trừ ngay được. Cho nên gặp cảnh thuận nghịch liền mừng giận, thị phi đầy dẫy khởi diệt khách trần phiền não cũng như trước chẳng khác nhau. Nếu không dùng công lực của Bát-nhã thì đâu có thể đối trị vô minh, đạt đến đại Niết-bàn (chỗ nghỉ ngơi hoàn toàn). Như nói đốn ngộ tuy đồng Phật mà tập khí nhiều đời còn sâu dày, gió dừng mà sóng còn đập, lý biện niệm vẫn còn xâm nhập.

Ngài Quả Thiền sư nói: Thường thường những người lợi căn chẳng phí sức nhiều để đánh phát việc này, liền sanh tâm dễ dàng càng chẳng cần tu trị. Lâu ngày chày tháng y như xưa lưu chảy lang thang chưa ra khỏi luân hồi, thời đâu có thể lấy một kỳ đã ngộ liền để đó sau mới tu ư! Vì vậy sau khi ngộ phải phản chiếu quán sát thường xuyên, vọng niệm chợt khởi cũng không theo nó. Làm cho nó tổn giảm lại tổn mất cho đến lúc chẳng còn cách nào để phát khởi được mới là cứu cánh, thiện tri thức trong thiên hạ sau khi ngộ còn phải đi chăn trâu. Tuy có người sau tu nhưng đã đốn ngộ trước, vọng niệm vốn không tâm tánh vốn thanh tịnh, đối với ác đoạn, đoạn mà không đoạn, với thiện tu, tu mà chẳng tu, đấy chính là tu chân đoạn vậy. Thế thì tuy tu đầy đủ muôn hạnh chỉ dùng vô niệm làm tôn.

Ngài Khuê Phong xét chung nghĩa trước ngộ sau tu, tánh đốn ngộ đây vốn không có phiền não, là trí tánh vô lậu, vốn tự đầy đủ chẳng khác gì Phật. Y nơi đây mà tu gọi là thiền tối thượng thừa, cũng gọi là Như Lai thanh tịnh thiền. Nếu có thể niệm niệm tu tập, tự nhiên dần dần đắc trăm ngàn tam-muội, là môn hạ của Đạt-ma lần lượt truyền nhau là loại thiền này đây. Thời nghĩa đốn ngộ tiệm tu, như chiếc xe có hai bánh thiếu một bánh không thể nào chạy được. Hoặc có người chẳng biết tánh thiện ác vốn không, ngồi vững chắc bất động để đè nén thân tâm, cũng như lấy đá đè cỏ cho là tu tâm, là sai lầm lớn. Cho nên tâm nghe tiếng là tâm đoạn hoặc, tâm năng đoạn là giặc, chỉ nên quán sát kỹ sát - đạo - dâm - vọng từ tánh khởi khởi tức không khởi, ngay chỗ đó liền được vắng lặng đâu cần đoạn nữa. Sở dĩ có câu: “Không sợ niệm khởi chỉ sợ giác chậm”, niệm khởi tức là giác, tức không có giác, nên

người ngộ phần thượng mặc dù có khách trần phiền não đều thành đề hồ. Chỉ soi chiếu hoặc nghiệp không có cội gốc, như hoa đốm giữa hư không ba cõi như gió cuốn trôi khói, sáu trần huyễn hóa như nước sôi làm tan băng tuyết. Nếu có thể niệm niệm tu tập như vậy, không quên chiếu cố định tuệ quân bình, thì thương ghét tự nhiên giảm dần, bi trí tự nhiên tăng trưởng sáng suốt, khi phiền não hết thì sanh tử dứt tuyệt.

Nếu hằng đoạn hoặc vi tế lưu chú thì viên giác đại trí tồn tại độc lập sáng rỡ, liền thị hiện ngàn trăm ức hóa vào trong mười phương cõi nước, cảm ứng đến căn cơ cũng như mặt trăng (1008) xuất hiện trên chín tầng mây mà bóng nó phân ra muôn dòng nước, ứng dụng vô cùng độ chúng sanh có duyên, an vui chẳng lo buồn gọi là Đại Giác Thế Tôn.

Hỏi: trong môn sau tu nghĩa định tuệ quân bình thật ra chưa hiểu rõ ràng, xin Ngài dũ lòng từ bi chỉ dạy khai mở chỗ mê dẫn dắt vào môn giải thoát? Đáp: Nếu thiết lập nghĩa pháp để nhập lý, thì ngàn pháp môn chẳng có pháp nào mà không phải là định tuệ. Lấy cương yếu đó thì chỉ có hai nghĩa thể dụng trên tự tánh, đoạn trước đã nói không tịch hư tri rồi, định là thể tuệ là dụng. Tức dụng của thể nên tuệ không rời định, tức thể của dụng nên định không lìa tuệ, định thời có tuệ nên vắng lặng mà thường biết, tuệ thì có định nên biết mà thường vắng lặng.

Ngài Tào Khê dạy: Tâm địa không tán loạn là tự tánh định, tâm địa chẳng si mê là tự tánh tuệ. Nếu ngộ được sự nhậm vận tịch tri ngăn chiếu không hai như thế thời là môn đốn ngộ, đó gọi song tu định tuệ. Hoặc nói trước tiên dùng vắng lặng đối trị duyên lự, sau dùng sáng suốt tri hôn trầm. Trước sau đối trị đều điều phục hôn trầm tán loạn để nhập vào tịch tĩnh là môn tiệm thứ, cho căn cơ kém cỏi tu hành. Mặc dù chiếu soi, vắng lặng quân bình mà chưa tránh khỏi chấp tịch tĩnh làm hạnh, thì đâu có phải là người khác liễu sự chẳng lìa bổn tịch bổn tri nhậm vận song tu. Cho nên ngài Tào Khê bảo tự ngộ tu hành chẳng ở nơi vắng lặng, nếu tịch tĩnh trước sau tức là người mê, thì người thấu đạt phần trên nghĩa định tuệ quân bình. Không rơi vào công dụng vốn tự vô vi, càng không có đặc biệt chấp vào địa phương thời tiết. Lúc thấy sắc nghe tiếng chỉ là cái gì? Khi mặc áo cơm chỉ là cái gì? Lúc đại tiểu tiện là ai? Lúc nói chuyện tiếp khách chỉ là ai? Cho đến đi đứng ngồi nằm, hoặc nói, hoặc nín, hoặc mừng hoặc giận. Trong tất cả thời nhất nhất như thế cũng như thuyền trống lướt song lên cao xuống thấp, như dòng nước uốn mình chảy vào khúc quanh co, eo ngóc ngách của núi thẳng vào trong tâm tâm chẳng biết. Hôm nay bừng bừng nhậm vận, ngày mai mặc tình hừng hực tùy thuận các duyên không chướng không ngại, với thiện với

ác chẳng đoạn chẳng tu. Chất phác ngay thẳng không dối trá thấy nghe tầm thường, thời dứt tuyệt một trần mà tác đối. Nào có nhọc công quét sạch, chẳng có một niệm nào sanh tình, không nhờ sức vọng duyên, nhưng nghiệp chướng sâu dày, tập khí nặng nề sức quán kém tâm thô phù. Lực của vô minh mạnh sức Bát-nhã yếu, đối với cảnh giới thiện ác chưa tránh khỏi bị động tĩnh xen nhau mời gọi. Tâm chẳng điềm đạm, chẳng phải không có vọng duyên quét sạch, công phu, như nói rằng sáu căn nhiếp cảnh tâm không theo duyên gọi đó là định. Tâm cảnh đều vắng lặng soi chiếu không có hoặc nghiệp gọi đó tuệ.

Tuy theo tướng môn định tuệ, căn cơ kém cỏi tu hành môn tiệm, trong môn đối trị chẳng thể không có được. Hoặc trạo cử xí thạnh thì trước tiên dùng môn định xứng lý nhiếp tâm tán loạn, không theo duyên khế hợp với bổn tịch. Hoặc hôn trầm quá nhiều thì kế đến phải dùng môn tuệ chọn pháp quán không, chiếu soi không có mê hoặc khế hợp vớn bổn tri. Dùng định trị loạn tưởng, dùng tuệ trị vô ký, tướng động tĩnh quên đối trị công cuối cùng, thì đối cảnh mà niệm niệm trở về tông, gặp duyên mà tâm tâm khế đạo, nhậm vận song tu mới là người vô sự. Nếu được như thế thì chân thật có thể gọi là định tuệ quân bình rõ ràng thấy Phật pháp tánh.

Hỏi: Căn cứ vào lời phán xét của ông thì nghĩa định tuệ quân bình trong môn ngộ sau tu có hai loại: Một là tự tánh định tuệ, hai là tùy tướng định tuệ. Tự tánh môn thì gọi là nhậm vận tịch tri vốn tự vô vi, tuyệt một trần mà tác đối. Nào có nhọc công quét sạch, chẳng có một niệm sanh tình, không nhờ sức vọng duyên, đây là môn đốn ngộ, người đó không rời tự tánh định tuệ quân bình. Tùy tướng môn thì gọi là xứng lý nhiếp tâm tán loạn chọn pháp quán không, đều điều phục hôn trầm tán loạn để nhập vào vô vi, phát xuất vào môn tiệm dành cho người căn cơ kém cỏi thực hành, vì hai môn định tuệ không đâu chẳng nghi ngờ. Nếu nói một người thực hành thì trước tiên y tự tánh môn định tuệ song tu, rồi sau lại dùng công của tùy tướng môn để đối trị. Hay là trước phải y tùy tướng môn đều điều phục hôn trầm tán loạn rồi sau mới nhập vào tự tánh môn?

Nếu trước y tự tánh định tuệ thì nhậm vận tịch tri càng không có công năng đối trị, đâu cần lại phải lấy định tuệ tùy tướng môn? Như đem viên ngọc trong sáng mà chạm trổ điêu khắc hoa văn làm tán mất đức thể. Nếu trước dùng tùy tướng môn định tuệ đối trị công phu thành tựu, rồi sau mới tiến vào tự tánh môn. Thì rõ ràng là trong tiệm môn căn cơ hạ liệt trước ngộ dần dần huân tu, đâu thể gọi là môn đốn ngộ.

Người ấy trước ngộ sau tu dụng công vô công, hoặc đồng thời không có trước sau, thì hai môn định tuệ đốn tiệm có khác nhau. Như thế nào là nhất thời cùng thực hành, thì môn đốn ngộ cái gì y tự tánh môn nhậm vận quên công năng. Môn tiệm tu căn cơ kém cỏi hướng đến tùy tướng môn nhọc công đối trị, căn cơ của hai môn đốn tiệm không đồng nhau, hơn kém rõ ràng.

Tại sao trong môn trước ngộ sau tu đều giải thích hai loại, xin Ngài làm cho con được thông suốt thể hội để dứt tuyệt nghi tình? Đáp: Đã giải thích rõ ràng rồi, ông tự sanh nghi ngờ, tùy theo lời nói sanh kiến giải càng sanh nghi hoặc. Được ý thì quên lời đừng lao nhọc gì mà đến nỗi phải cật vấn.

Nếu căn cứ vào hai môn đều phán xét sở hạnh, thì người tu tự tánh định tuệ. Đây là môn đốn tụng công vô công, đồng thời vận hành song tịch tự tu tự tánh tự thành Phật đạo.

Người tu tùy tướng môn định tuệ, đây là chưa ngộ trước môn tiệm căn cơ hạ liệt dùng công đối trị, tâm tâm đoạn hoặc lấy sự vắng lặng làm hạnh. Mà sở hành đốn tiệm của hai môn này đều khác nhau không thể xen lộn. Nhưng trong môn ngộ sau tu gồm luận bàn đối trị trong tùy tướng môn, chẳng phải hoàn toàn lấy căn cơ tiệm thứ để thực hành. Lấy phương tiện đó giả lập nói nương vào đời trước mà thôi, tại sao đối với môn đốn này cũng có người căn cơ thù thắng, cũng có người căn cơ hạ liệt, không thể một ví dụ phán xét hành lý đó.

Nếu phiền não mỏng dần thì thân tâm nhẹ nhàng, với thiện lìa thiện, với ác lìa ác, bất động trước bát phong suy tịch nhiên thọ thân trong ba cõi. Y tự tánh định tuệ nhậm vận song tu, tánh thiên chân không tạo tác động tĩnh thường thiền, thành tự lý tự nhiên. Nghĩa là đâu có nhờ tùy tướng môn đối trị, không có bịnh thì chẳng cần tìm thuốc. Mặc dù đốn ngộ trước mà phiền não còn sâu dày, tập khí nhiều lớp kiên cố, đối cảnh niệm niệm sanh tình, gặp duyên mà tâm tâm tác đối. Được người khác chỉ cách diệt trừ hôn trầm tán loạn giết chết sự mê muội trở lại được vắng lặng mà thường biết rõ ràng, Tức nhờ định tuệ tùy tướng môn, không quên đối trị đều điều phục hôn trầm tán loạn để nhập vào vô vi, tức việc nên làm.

Tuy nhờ công phu đối trị mà tập khí tạm điều phục, vì do trước đốn ngộ tâm tánh vốn thanh tịnh, phiền não vốn không, tức không rơi vào môn tiệm tu của người căn cơ kém cỏi nhiễm ô. Tại sao tu phải ngộ trước, thì mặc dù dụng công không quên niệm niệm huân tu, chấp trước rồi sanh nghi ngờ chưa có thể không ngăn ngại. Như có một vật làm

chướng ngại trong lòng, tướng bất an thường hiện ra ngoài hành động cử chỉ, nếu được đối trị lâu ngày chày tháng công phu sẽ được thuần thục, thì thân tâm khách trần khế hợp dường như được nhẹ nhàng. Dẫu đã được khinh an nhưng cội gốc nghi chưa đoạn hết, như đá đè cỏ cũng như ở trong cõi sanh tử mà chẳng được tự tại. Vì vậy nói tu ngộ trước thì chẳng phải chân tu, người ngộ phần thượng tuy có phương tiện đối trị, niệm niệm không nghi ngờ thì không rơi vào nhiễm ô, lâu ngày chày tháng tự nhiên được khế hợp.

Tánh thiên chân diệu tánh nhậm vận vắng lặng mà thường biết, niệm niệm phan duyên tất cả cảnh, tâm tâm hằng đoạn các phiền não. Không rời tự tánh định tuệ quân bình, thành tựu Vô thượng Bồ-đề, cùng trước dường như trội hơn cảng chẳng sai khác. Thế thì tùy tướng môn định tuệ tuy cho người có căn cơ chậm lụt thực hành, nhưng đối với người ngộ phần thượng có thể gọi là một viện sắc thành vàng rồng. Nếu biết như thế, thì đâu nên đem định huệ hai môn mà có hai hoại kiến chấp nghi ngờ (1009) trước sau thứ lớp! Xin những người tu đạo hãy nghiền ngẫm kỹ lời nói này chớ có hồ nghi mà tự sanh tâm lui sụt.

Nếu người có đủ chí trượng phu thì cầu Vô thượng Bồ-đề, xả bỏ điều này thì lấy gì để thành tựu chứ! Tha thiết xin chớ chấp văn tự! Ngay đó phải hiểu nghĩa mỗi mỗi trở về nương tựa bản thân để khế hợp với bổn tông, thì trí vô sư tự nhiên hiện tiền, lý thiên chân rõ ràng không mê mờ, thành tựu tuệ thân chẳng do người khác mà ngộ được. Nhưng ý chỉ mầu nhiệm này tuy cho những người thượng căn, nếu như không gieo trồng chủng trí Bát-nhã và có căn khí Đại thừa đời trước, thì không thể nào một niệm mà sanh chánh tín được, đâu thể bỏ qua luống uổng không tin sao!

Cũng chính là chê bai phỉ báng trở lại chiêu lấy tội địa ngục vô gián. Có một thầy Tỳ-kheo mặc dù không tin nhận một lời kinh song đối với tai nghe tạm thời kết duyên nhưng công đức ấy không thể xứng lượng được.

Theo Duy tâm quyết thì nghe mà không tin còn kết được nhân hạt giống Phật, học mà không thành cũng có lợi ích được phước ở cõi trời người, chẳng mất chánh nhân thành Phật. Huống chi nghe rồi tin nhận tu học thành tựu giữ gìn ghi nhớ không quên, công đức ấy đâu thể suy lường. Theo nghiệp quá khứ bị luân hồi chẳng biết bao nhiêu ngàn kiếp, men theo sự tối tăm vào địa ngục vô gián chịu nhiều thứ khổ cực. Lại chẳng biết chịu cái khổ ấy bao lâu rồi mới muốn cầu Phật đạo, không gặp bạn hiền thì nhiều kiếp trầm luân, tối tăm mê muội không biết, nên

tạo các nghiệp ác.

Hoặc lúc nào đó có một suy nghĩ bất chợt kêu lớn lên một tiếng thật lớn “Chôi ôi!” rồi có thể buông bỏ tất cả tỉnh lại nhận chịu tai ương thuở xưa. Lại chẳng biết ai đã khiến cho ta nay gặp “người” sanh làm hư không cho muôn vật, không mê muội trên con đường chân tu. Thật đáng gọi là như rùa mù gặp bọng cây, hạt cải để đầu cây kim, điều đó thật là vui mừng và may mắn, sao chẳng phải là đạo thù thắng ư!

Nếu nay ta tự sanh tâm lui sụt, hoặc sanh tâm giải đãi mà thường thường trông mong về đời sau, trong phút chốc mất thân mạng đọa vào đường ác. Lúc chịu các khổ đau đớn, dẫu cho có muốn xin nghe một câu Phật pháp tin hiểu thọ trì vì mong tránh khỏi sự chua cay ấy, nào có thể được ư! Đến khi bị lâm nguy rồi mới hối hận nào có ích gì! Xin những người tu đạo! Chó sanh tâm buông lung, chớ có sanh tâm đắm trước tham dục, như cứu lửa cháy đầu chớ quên soi chiếu lại mình. Vô thường mau chóng như sương buổi sáng, mạng căn như ánh năng mặt trời ngã về phía Tây. Hôm nay tuy còn nhưng ngày mai khó mà bảo đảm, tha thiết để ý! Cẩn thận giữ gìn!

Vả lại, nhờ điều thiện hữu lậu ở thế gian cũng có thể tránh khỏi được cái khổ luân hồi trong ba đường. Ở trên cõi trời hay trong loài người được quả báo thù thắng, hưởng thọ các điều an vui. Huống chi pháp môn thậm thâm tối thượng thừa này! Tạm thời sanh tín tâm đã thành công đức. Không thể đem thí dụ mà so sánh và nói hết được một phần nhỏ công đức ấy.

Theo kinh dạy nếu người đem bảy báu trong thế gian đầy cả tam thiên đại thiên, để bố thí cúng dường cho chúng sanh ở thế giới ấy đều được đầy đủ. Lại giáo hóa tất cả chúng sanh tại thế giới đó đều đắc từ quả, công đức ấy vô lượng vô biên. Nhưng không bằng công đức suy nghĩ đúng pháp này trong khoảng một bữa ăn. Nên biết ta đem công đức của pháp môn tôn quý nhất này để so sánh với các công đức khác thì chẳng bằng.

Cho nên trong kinh dạy một niệm tâm thanh tịnh là đạo tràng, còn hơn là xây dựng hằng hà sa số tháp bằng bảy thứ báu. Tháp báu cuối cùng cũng bị hư hoại tan rã sẽ trở về với cát bụi, nhưng một niệm tịnh tâm thành Chánh giác. Xin những vị tu tạo tha thiết để y nghiền ngẫm kỹ lời nói này! Thiết yếu phải để ý!

Đời này không độ được thân này lại đợi đến đời nào mới độ, nếu ngày nay không tu thì muôn kiếp sai lầm. Hoặc đời nay gắng tu hạnh khó tu, dần dần được công hạnh khó khăn, tự mình tiến lên. Than ôi!

Người thời nay gặp cổ tiệc vua mà không dám ăn, bịnh gặp thuốc hay mà không chịu uống. Không chịu nói ta cần gì? Ta sẽ ra sao? Ta chưa đến nỗi gì đâu!

Hơn nữa việc hữu lậu ở thế gian, tướng trạng của nó có thể thấy được, công dụng của nó có chiêm nghiệm được. Người nào làm được một việc thì khen ngợi người đó ít có. Tâm tông của ta đây chẳng có hình thể có thể xem, không có tướng trạng có thể thấy, “ngôn ngữ đạo đoạn, tâm hành xứ diệt”. Vì thế thiên ma Ba-tuần ngoại đạo hủy báng chê bai là “vô môn”, chủ thiên Phạm vương Đế Thích xưng tán chẳng thể nghĩ bàn. Huống chi phàm phu trí hiểu biết cạn cợt mà có thể lại phớt lơ. Thương thay cho những kẻ trí thức kém cỏi như ếch ngồi đáy giếng, mà đâu biết được sự rộng lớn của biển cả. Dã can đâu thể nào có tiếng rống như sư tử. Cho nên biết trong đời mạt pháp nghe được pháp môn này, sanh trưởng ít có tin hiểu thọ trì.

Đã ở trong vô lượng kiếp phụng thờ chư Phật, gieo trồng các căn lành, kết chặt chánh nhân Bát-nhã và căn tánh tối thượng.

Theo kinh Kim Cang thì với chương cú này, người nào sanh tín tâm, phải biết người đó đã trồng nhiều căn lành ở chỗ vô lượng chư Phật. Lại dạy rằng: Vì nói cho người phát tâm Đại thừa, vì nói cho người phát tâm tối thượng thừa. Nguyện xin chư vị cầu đạo! Chớ sanh tâm khiếp nhược, hãy phát tâm dũng mãnh. Nhân lành từ kiếp trước chưa thể biết được. Nếu không tin pháp môn thù thắng này, mà lại đành bị vọng tưởng hạ liệt sanh tư tưởng khó khăn cản trở.

Đời nay không tu, thì dẫu có quyết đoán được căn lành đời trước, càng thêm khó khăn lần lượt xa cách. Nay đã đến “bảo sở” chẳng lẽ đi tay không trở về, một khi mất thân người, muôn kiếp khó gặp lại. Xin phải dè dặt! Há người có trí biết bảo sở rồi mà không tìm cách đến lấy, ngược lại chê đường xa rồi oán trách số kiếp nghèo khốn. Nếu muốn được của báu thì phải buông bỏ đãy da!

❧

Số 2021 - Thiền Tông Quyết Nghi Tập

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 178

THIỀN TÔNG

QUYẾT NGHI TẬP

SỐ 2021

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 2021

THIỀN TÔNG QUYẾT NGHI TẬP

Sa-môn Trí Triệt ở đất Tây Thục soạn thuật

NGUYÊN TRẠM LƯU THANH MÔN

Luận về pháp không tự sanh khởi, có từ duyên sanh, muốn cùng tột nguồn mê phải khai mở hoặc vi tế. Năm xưa, đi qua ngày nay cũng lập bày lại, học giả thấy nghe từ chỗ đơn giản ấy. Lúc tôi xuất gia tuổi muộn, đạo tâm rất tinh tấn vững chắc, chẳng nghĩ đến sự nguy hiểm mất mạng, chuyên tâm tiến thẳng tới trước. Dẫu cho có gặp ma gặp nạn thì tâm niệm này cũng chẳng quên.

Giả sử gặp nhục gặp vinh nhất tâm không lay chuyển, vì thế gọi là kẻ ngu ngơ là người cố chấp. Nếu không có tâm gan cứng như sắc tiến lên phía trước thì đâu thể lãnh hội được việc như vậy, mặc dù nhiều năm ở trong chốn ngũ dục, cũng giống như dạo xem vườn cảnh. Trần lao tích tụ thế sự lăng săng, xúc chạm cảnh trần tâm vô vi thường e sợ, điều đắc đưa tới không mừng vui, ứng dụng vô phương, mất đi nào có lo gì hiện tiền không có chỗ nơi.

Ban đầu tôi ở trong học đường, trãi qua nhiều việc gian nan vi tế suy cho cùng chẳng nhiễm sâu tới chí hướng. Tuổi trẻ sức mạnh làm việc không nệ hà như người tầm thường, dũng mãnh công phu cứu cánh khó làm. Đạo bạn tình chỉ bảo nhau, cùng chia xẻ giải quuyết nhiều nguyên nhân vấn để. Đạo ở nơi người hoằng dương, chứ chẳng luận tăng sĩ hay thế tục.

MÔN TINH TẤN LÌA TRẦN LAO

Năm hai mươi sáu tuổi Trí Trệt gặp duyên lành, được thọ giới, trì trai, chuyên tâm niệm thật. Đến năm ba mươi mốt tuổi xa lìa nhà cửa

làm du tăng đi tham thiền thỉnh ích. Sư Vân Phong Hòa thượng dạy cho câu thoại đầu “Vạn pháp quy nhất quy hà xứ, và bảo tham đi”.

Sư bèn kết bạn với Quang Huynh, cả hai cùng đi men theo con đường khúc khuỷu quanh co đến am chủ Hà Đường ở phủ Quỳ và dừng chân núi ẩn cư nơi chốn vắng vẻ. Tự tới trước tượng Phật đốt hương lập lời thệ nguyện lập hạnh giới hạn trong ba năm kiên quyết thệ rằng: Nếu con lười biếng muốn cầu sự ngồi nằm, lấy đó để an thân, lưng dính giường chiếu thì bị đọa vào đại ngục Vô gián vĩnh viễn không có thời hạn để ra khỏi đó.

Bắt đầu từ hôm đó ngày đêm Sư thong thả đi giáp vòng rồi bắt đầu lại từ đầu, trừ hai thời cơm cháo mới ngồi, ngoài ra lúc uống các loại trà nước cũng chẳng dừng chân. Đạo bạn thí chủ có ai đến thăm hỏi nhau, cũng không giao tiếp nói chuyện, nói năng giảm thiểu, chỉ để cử câu thoại đầu: Vạn pháp duy nhất, nhất qua hà xứ. Hoàn toàn chú tâm vào một chữ nhất, dùng nghi tình rất tha thiết, có lúc đắc lực quang đảng như thanh thiên bạch nhựt, dường như chẳng có một điểm mây nào che khuất cả. Chỉ thường biết một chữ Nhất nghi tình ở trong tâm linh hoạt nhanh nhẹn, như viên minh châu lăn tròn trên mâm tung hoành tự do chẳng bị chướng ngại. Đến đây dường như chẳng biết có thân đi trên đất, cũng chẳng hay có các việc động tĩnh lạnh nóng ở thế gian, các việc co duỗi cúi ngước đại tiện tiểu tiện, đều không có tâm so sánh phân biệt. Chỉ theo nghi tình tin vào bước chân mà đi, lúc ăn cháo ăn cơm, tin vào bàn tay cầm muỗng buông hoặc nắm. Lại chẳng nếm biết trong thức ăn có các mùi vị cay chua mặn lạc, đến chỗ này mời biết tâm niệm thanh tịnh liên tục không gián đoạn. Công phu được chế phục một chỗ.

Tôi nêu việc này, hoặc có người chưa hạ thủ công phu, còn nghi ngờ chưa tin, thì tạm mượn hai ví dụ nhỏ để dối nói. Thì như ở đời có người thanh niên chợt phát khởi một cơn thịnh xông thẳng vào bắt lấy vị thủ lĩnh trong trận có trăm vạn quân lính, người đó vì muốn đắc thắng thu hết công lực chẳng nghĩ đến sự nguy hiểm ảnh hưởng đến tính mạng. Một cơn tức giận xong thẳng tới trước càng không có tâm thối chí, ý nghĩa của ví dụ đó, cùng với người học đạo cũng như vậy. Lại như chúng ta muốn cầu đạo nhiệm mầu vô thượng dùng để báo đáp bốn âm sâu nặng, mượn nhờ thân thể của cha mẹ sanh ra. Hoặc đốt một nén hương, một ngón tay, một cánh tay, vừa biết đau đớn liền rời vào đệ như niệm, nói hai ví dụ này chỉ muốn người học tin chắc việc này, không được hồ nghi. Công phu tu hành đến nơi chốn mới có chỗ tương ưng, lấy chủ trương này cũng giống như việc hạ thủ công phu được đắc lực.

MÔN LÙI BƯỚC RỒI LẠI TIẾN LÊN PHÍA TRƯỚC

Đây là nêu có lúc không được đắc lực, trên một chữ nhất này nghi tình lại nghi rồi lại mất, không rơi vào hôn trầm thì cũng liền quy về sự tán loạn. Nếu dùng sức để nghi càng không đắc lực, lui sụt càng thụt lùi, một chữ thối (lui) này rất nhiều người không biết. Cho nên nêu một thí dụ nhỏ để làm sáng tỏ việc này, thảng như có người bàn cùng ở thế gian, nghe nói cách xa ngoài vạn dặm nơi ấy có trân báu rất nhiều. Bèn đi đến đó tìm lấy, hoặc đi được một ngày hay hai ngàn dặm thậm chí đi được năm ngàn dặm, mà sanh tâm thối lui muốn trở về chẳng muốn đi tiếp, tâm lui sụt thôi thúc không dứt. Thình lình tự than trách rằng: Nếu ta quay về quá uổng phí công lao từ trước đến nay, hơn nữa phải mãi mãi chịu cảnh đói rét nghèo cùng khốn khổ. Lại suy nghĩ của báu này ai ai cũng có phần, tại sao ta phải tự bỏ chứ, nghĩ như vậy bèn khởi ý chí vững chắc lại tiến thẳng tới trước, chẳng sợ mệt nhọc bất kể lạnh nóng, thẳng đến bảo sở chỗ châu báu được giàu có nhiều của cải lợi ích an ủi. Quyến thuộc đông đúc, thế sự đều như vậy. Lập thí dụ tấn thối này đều là chủ trương hạ thủ công phu mà chưa tới chỗ đợc đắc lực, khiến cho họ trở lại được đắc lực: Thật ra chỉ sợ người học đời sau, đi được nữa đường mà bỏ phế, cho nên lặp lại việc này để khuyên gắng khích lệ thêm.

MÔN LUI SỤT SỤT - SÁCH TẤN

Đây nêu việc thối tâm và không đắc lực phân thành hai thuyết, người học bất đắc phải tham một thí dụ. Sau đây nói rõ lại chữ “thối” (Lui sụt) này, để người học biết được. Thối là thối tâm Bồ-đề, tâm thối chí sợ đường dài xa, lui sụt tâm tinh tấn, Phật không muốn dạy, đạo chẳng muốn tu, không muốn gặp Thiện tri thức, đạo bạn chẳng ưa thân cận, chẳng thích tham câu thoại đầu, chỉ ưa tán dốc được tự tại, hoặc có lúc thường hay khởi niệm lui sụt này, hoặc là dụng tâm quá độ, hoặc nghiệp chướng đời trước sâu dày còn căn lành thì kém mỏng. Thường thường hướng đến trước tượng chư Phật, Bồ-tát, năm vốc sát đất đốt một ngón tay hay một nén hương phát lộ tội khiên từ đời trước, cầu ai sám hối. Dũng mãnh tham khởi câu thoại đầu, niệm này như nước nóng tưới lên băng tan hết chẳng còn xót một niệm tinh thần học giả phải hết. Lúc nào tôi gặp nệm lui sụt này phát khởi, liền đất hương phát lồ sám hối, cầu xin Đức Phật thương xót giúp đỡ bên cử câu thoại đầu, thò niệm này ngay đó hiền tiêu diệt. Đây là việc đã chứng nghiệm rồi, cho nên chép ra đây để sách tấn người hậu học.

GIẢI ĐÃI - GẮNG SIÊNG NĂNG

Đây nói người không đắc lực, hoặc trên câu thoại đầu không nghi, hoặc là câu thoại đầu cử không đề khởi, hoặc trầm hoặc bỗng, hoặc theo thinh sắc, hoặc theo phan duyên, hoặc ưa ngủ nghỉ, đều là giải đãi biếng nhác buông lung thân tâm. Đối với việc sanh tử dụng tâm không tha thiết, tùy chỗ ưa đắm, vì vậy không đắc lực. Hai loại kinh này, lúc tôi công phu chưa thuần thục thường hay hiện khởi, chỉ nên hứng đến câu thoại đầu quyết tâm khởi nghi tình. Cũng chẳng nên dùng tâm phân biệt phải quấy rồi tìm cách xua đuổi trừ bỏ một khi nghi tình đã khởi thì niệm này liền tiêu, những điều đã nói trên đây đều chẳng phải một việc của người học được ngắn gọn rõ ràng dứt khoát và rành mạch, chẳng có một chút tâm niệm nào khác. Nên đem việc từ đời trước đã biết, điều học đã biết, ghi nhớ lời chư Phật, chư Tổ dạy, những thuyết của bách gia chư tử. Với đây gạt bỏ hoàn toàn sạch hết, ngay đó đắc thành một khối kín như bưng con kiến cũng không lọt. Quét sạch tình phàm Thánh, đến đây tham cứu một câu thoại đầu, hoặc trong câu thoại đầu tham một chữ vô, hoặc đề cử câu vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ. Một vai nhận lãnh gánh vác gắng sức tiến thẳng tới trước, chớ có quay đầu lại, đi thẳng về nhà ngồi yên ổn, mới là an vui với thời tiết vậy.

CHẤP NGẠI QUYẾT NGHI MÔN

Hai tắc ngữ trên đây đều rút ra của Hòa thượng Triệu Châu, chốn Tùng Lâm có nhiều tắc. Mỗi khi gặp đồng đạo không chấp có, chấp đoạn, chấp thừng. Người chấp không bị ngài Triệu Châu nói không vì cạn pháp vốn không, bản tánh không tại sao nghi có. Người chấp có cho rằng ngài Triệu Châu nói không, chỉ cáo có nói là không, trong cái không tức cái có lại nào có nghi chăng! Người chấp đoạn nghĩ ngài Triệu Châu nói không, muốn pháp có đều rỗng không, không có một pháp nào đáng thủ chứng hà tất phải nghi ư có! Người chất thường cho rằng ngài Triệu Châu nói không và chân tánh thường còn tịch nhiên bất động nào có dụng mà đắm trước điều nghi chứ! Ôi! Chỗ thấy thiên lệch cạn cột vì thế mới có lỗi này. Nếu chủ trương như thế thì chẳng cần dùng nghi tình để đắc vô thượng Bồ-đề, trừ thiên sanh ngài Di-lặc tự nhiên Đức Thích-ca mới đắc. Thí như người nghệ thuật thay giỏi ở thế gian, không có một người thợ nào trong công việc chưa có chỗ không nghi ngờ mà thành sự nghiệp được. Một chữ nghi này bèn là tư tưởng dụng tâm mưu toan, thể giống nhau mà tên sai khác. Như trên hội Tăng nghiêm có hai mươi lăm vị viên thông mỗi vị đều có sớ nghi mới có sở

chứng. Việc này chẳng cần chú thích tỉ mỉ trong chúng cùng ta biết.

THẤT THÁNH CỨU TÁNH MÔN

Đây là nói người đề cử tham chữ vô, người học thấy lời nói của bậc Tôn Túc xưa kia, đem chữ vô này dán trước con mắt. Con mắt tức là chữ vô, chữ vô tức là con mắt, chỉ như thế mà khân đi, người học mới lãnh hội dưới chữ vô. Tiến tới lâu dài liên tục lên giường ngồi ngay thẳng chăm chú giữ lấy cái đầu, nghiến chặc răng, mở to hai mắt mà khán chữ vô này. Nhỏ thì nhỏ như hạt bạc vi trần, lớn thì lớn như trời đất, hoặc ẩn hoặc hiện ghi điều này cho chắc chắn, ngay đó công phu đắc lực.

Lại nghe người học cho rằng sư khai phát, có vị tăng hỏi ngài Triệu Châu con chó có Phật tánh không.

Ngài Triệu Châu đáp: Không.

Sư bèn dạy người đề khởi chữ vô này. Người học tin đến nỗi liền từ đấy đi cũng khán chữ vô ngồi cũng vô, mặc áo ăn cơm vũng vô, trong tất cả thời đều vô. Hoặc chậm hoặc nhanh, chậm thì trong tất cả thời không niệm tự niệm, niệm được chữ vô này linh hoặc nhẹ nhàng. Hoặc lúc niệm gấp (nhanh), dạy niệm hết một hơi thở rồi mới dừng, giáp vòng rồi lại từ đầu, cũng niệm như thế lấy đó làm công phu thuần thục.

Tôi thường nghe người học phát ra lời nói như vậy, vì thật sự chỉ sợ người sau hiểu lầm, bèn lập hai thì dụ nhỏ để hàng thức giả trường tận. Hiểu rõ cách niệm chậm này dùng như khế hợp vì trên tấm váng quàng hạt đậu mặc tình nó lăng không thể nào ràng buộc ngăn cản được. Thấu suốt pháp niệm gấp cũng giống như lên lầu trống phát ra tiềng đồng thời thông, tiếng dứt lại có một tràng ngân nào có thêm gì chăng? Như trước khác chữ vô và niệm chữ vô, hai cách công phu này, trong tứ chúng dụng tâm rất nhiều. Như đây nói ra dường như một câu chuyện nói chơi, thật đáng tiếc thay!

Hoặc có người tham câu thoại đầu vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ, theo đó tìm về nguồn chắc chắn sẽ khởi chỗ nghi tập tức loạn thuyết chi ly. Hoặc có người trên chữ hà xứ khởi nghi tình, hoặc giả cho rằng trên chữ nhất khởi quy, hoặc cả hai câu đều niệm, hoặc chỉ niệm câu sau. Mỗi người học phải tự chủ trương một con đường mà không thay đổi, chẳng có thể hiểu nỗi!

TRIỆT ĐỂ CÙNG NGUỒN

Tự hổ thẹn ở trong học đường, mà chưa được thăng đường nhập

thất, môn đầu hộ lý thú chỉ kín nhìn trộm mà thôi. Thí như vương gia nắm quyền hành và các vật trân châu của báu khác, vốn chẳng phải người khác có được, một phen có thể phân biệt rõ các việc chân ngụy giàu nghèo sanh hèn nặng nhẹ… Quyến thuộc của vua có như cầu xin ngài bèn tùy ý cấp cho họ tiêu dùng không thiên lệnh. Vô thượng diệu bảo của Phật tổ, chẳng phải điều trôi được, công phu thứ lớp tà chánh cạn sâu sơ lược để biết. Xin nguyện cùng bạn đồng đạo quyết trạch nghi tình này, chắc chắn không dối gạt nhau.

Có vị Tăng hỏi ngài Triệu Châu, con cho lại có Phật tánh chăng? Triệu Châu trả lời không. Vị tăng lại hỏi: Loài hàm linh cử động đều có Phật tánh tại sao con chó không có Phật tánh? Ngài Triệu Châu cũng đáp không, vị Tăng này ngay nơi đó dường như hiểu bị lão già này mở miệng chửi cho một trận đau đớn. Ngài Triệu Châu đành bị bịt miệng không nói để tránh, khiến cho lời nói này, suốt đời rơi vào nghi tình. Bèn đem ba trăm sáu mươi lóng đót tám mươi tư ngàn lỗ chân lông, một phen in vào hơi thở không thông, một tay khéo lại cho dừng trụ.

Ngài Triệu Châu bảo: Phật dạy loài hàm linh cử động đểu có Phật tánh, Hòa thượng tại sao nói con chó không có Phật tánh, thật ý sao nói không. Vị tăng có đến đây nghi tình trầm trọng, đi cũng nghi tại sao nói không, ngồi cũng nghi tại sao nói không, mặc áo ăn cơm cũng nghi tại sao nói không, động tĩnh nóng lạnh cũng nghi tại sao nói không, khổ vui nghịch thuận cũng nghi tại sao nói không. Ngày đêm mười hai thời chẳng có một khoảng khắc nào tạm dứt, chỉ riêng không giận ngài Triệu Châu nói con chó không có Phật tánh. Trực tiếp muốn hướng đến chữ vô nắm lấy phần thưa ngài Triệu Châu, bị người ghét bỏ mới bắt đầu thôi dứt.

Sau đây chính là nói chỗ người học dụng nghi tình, cần phải cẩn thận nắm chắc ý. Nếu lúc dụng nghi trước tiên phải phát tâm phẩn nộ, nghi ngài Triệu Châu tại sao nói không? Tâm phẩn nộ này (Chú thích rõ ràng hoặc trong tâm không phát ra tiếng chỗ tức giận. Hoặc phát ra tiếng mà miệng ngậm mũi bịt âm dường như phục hổ. Như người chịu nhục có nghi mà không quyết, đều có âm thinh không tức giận này). Hoặc phát ra tiếng hay không ra tiếng, người học tự lấy phương tiện, một chữ nghi này chỉ riêng nghi ngài Triệu Châu tại sao nói không, không phải khán ngài Triệu Châu không, chẳng phải niệm ngài Triệu Châu không. Người học thời nay đa số là khán chữ vô này, niệm chữ vô này, thật đáng thương! Người học đến đây tỉnh táo chắc phải khán vị tăng kia đương lúc đó có nghi tình, lại hỏi loài hàm linh mày động

đều có Phật tánh, tại sao con chó không có Phật tánh. Câu hỏi này nghi thấu đến xương tủy, vị tăng cầu chết chẳng muốn sống, bức bách bị lão Triệu Châu và trong tim gan ói ra chữ vô. Muốn thau lại chẳng được, vị tăng cầu chết, chết không được, từ khởi thỉ đến nay nghi mà không phải giải quyết được. Cho nên điều người trước nghi tức là điều người thời nay nghi, điều người thời nay nghi tức là nghi đắm trước lời ngài Triệu Châu nói. Bất chợt khối nghi nổ bùng một tiếng, cái thấy thấu suốt bên kia tiêu dứt đi, đây nói thôi đi, vì nói nhiều cách đạo càng xa.

CHỈ BỔN HOÀN CHÂN MÔN

Đoạn văn này nêu vị tăng hỏi ngài Triệu Châu câu thoại đầu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ. Ngài Triệu Châu đáp ta ở Thanh Châu làm việc nhận lãnh cái áo vải thô nặng bảy cân, điều nghi của vị tăng này không giống với cái nghĩa của vị tăng kia rổng không khiến đầu lưỡi ngài Triệu Châu khai mở nói cái việc một lần nuốt sạch chiếc áo bảy cân. Ý này như thế nào bởi cho rằng xứng cái đuôi không tươi nên không mua xưa nay trong chốn Tùng Lâm phần đông cử câu thoại đầu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ.

Mật pháp này tôi chắn ruộng gọi là phá, song sau hội quy về một chỗ, khiến cho người học dể giải dể hiểu. Theo kinh Pháp Hoa chép: Chỉ có một sự thật này, ngoài ra có hai chẳng phải chân. Một pháp này chính là bổn nguyện của chúng sanh, là diệu đạo của chư Phật, cũng là mẹ của môn pháp, là tôn quý của chư Thánh. Người mê thì luân hồi không dứt, người ngộ thì liễu sanh thoát tử, lại nêu câu thoại đầu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ. Lúc dụng nghi chỉ nghi một pháp này (trong đây chú thích người học dể thâm nhập). Nhất tức là tâm (Tâm đây là tâm linh tri, chẳng phải tâm phân biệt, tâm bằng xương thịt). Tâm tức là nhất, nhất là vua của chư Thánh, nên gọi là tâm vương.

Tại sao tôi phân tích tỉ mỉ như vậy, e rằng người học lúc ban đầu vào đạo, thỉnh ích sư mà không từng khai thuyết được nghi tình rõ ràng, người học lại chẳng hiểu thứ lớp để thưa hỏi. Lại không gặp bạn tốt thiện hữu cuối cùng mặc dù nghe có thiện hữu tri thức, lại không thể thân cận quyết trạch thân tâm. Chấp về cái thấy của mình bị mai mọt tuổi bình sanh, thật đáng thương! Cho nên tôi chỉ muốn người học hướng đến một chữ nhất này mà khởi nghi tình, ban đầu nêu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ, hoặc nêu ba, năm chữ thứ tự tùy ý buông thau, song sau muôn pháp quy nhất. Ít nêu chỉ ở chữ nhất khởi nghi tình, người nghi nghi nhất quy y hà xứ này, ba chữ “Quy hà xứ” là khảo cứu chữ nhất đây hoàn toàn

hướng về chỗ nào để an thân lập mạng. Ba chữ này không nghi nghi ở trên chữ nhất, sợ trên chữ nhất nghi tinh không khởi, lại nêu rốt ráo nhất quy y hà xứ (một trở về chỗ nào?). lúc đề cử câu thoại đầu hoặc phát ra tiếng hay không ra tiếng đều được, nhưng không được quá gấp, lại không được quá chậm. Như đánh chuông tiếng ngân dài, tiếng đánh đều đặm thì hòa thuận, chỉ quý trọng trên câu thoại đầu là nghi tình, chỗ đắc lực hay không đắc lực giữ lấy dụng cộng cho tha thiết. Không thể tin người nói, chẳng cần mở miệng để cử câu thoại đầu, hoặc tin lời nói này ngậm miệng duyên theo tiếng, sau chắc chắn có bệnh hoạn.

THUẬN THEO HƠI THỞ KHỞI BỆNH

Đâu nêu ra chỗ thỉnh ích của người học không rõ ràng, sau mắc bệnh tổn thương thân tâm. Chính thân tôi thấy huynh đệ im lặng không nói, sau này đa số bị bệnh ói ra máu, dò hỏi lý do, họ bảo thiện trí thứ không dạy mở miệng để cử câu thoại đầu. Tôi xót xa nói với họ bệnh này chính làm khí lực tổn thương nơi tim (tâm). Tim là chủ máu huyết, tâm (tim) không thể làm chủ thí khí huyết vận hành lộn xộn, cần phải cho rằng lẽ ra hơi thở dứt, mạch máu lưu thông bốn đại an hòa đạo thời hưng thành đầy đủ. Trộm nói thí dụ nhỏ, như ở đời có người đánh mất của báu quý trọng sáng tìm chiều tìm, hoặc im lặng suy nghĩ, hoặc mở miệng dò hỏi, hoặc tự đau xót tự than thở, hoặc gặp ai chỉ nhìn, hoặc trong nhìn mà được. Như vậy suy cho cùng sự lý mở miệng ngậm miệng nói nín động tĩnh sao nghi ngờ!

Lại cùng người đọc xét kỹ cội nguồn căn bệnh này hoặc ăn no gánh nặng, hoặc lên núi leo bộ, nêu đại khái bốn chỗ này. Ban đầu nơi bốn chỗ này khởi bệnh thở hổn hển ngặt thở. Như không mở miệng phát ra tiếng lúc để cử câu thoại đầu, hơi thở ứ đọng trong bụng làm tổn thương thân tâm tự mình tạo chướng ngại, vọng cho là bệnh do ngồi thiền. Mà không oan ức sao!

BẬC THƯỢNG CĂN LỢI KHÍ

Đây nêu ba hạng Thiện tri thức, nhập môn đều có di kiến nói không đồng. Hoặc từ kinh giáo có người ngộ hoặc đời trước có người nhờ sức Bát-nhã chẳng tham thiền mà ngộ, hoặc có người tinh tấn công phu tham thiền chưa bao lâu mà ngộ. Ba bậc Thiện tri thức này, chắc chắn không khai phát cho người ơ sơ chỗ công phu vi tế. Nếu đề xướng tới tôn thừa thì tiếp dẫn bậc thượng thượng căn khí thời có thể được, còn căn cơ bậc hạ trung khó tiếp độ. Cho nên bậc cổ đức dạy, người học đạo

không đủ pháp nhãn, phải đủ con mắt tham phương, ngài trọng ni có nói nhìn thấy họ cho nên quna sát nguyên nhân và chỗ an nhàn của họ. Do đó chúng ta hành khước, phải đủ tham phương chánh nhãn.

MÔN THIỀN LÂM TĨNH TỰ

Đây là nêu kỷ cương tọa thiền chốn tùng lâm một tiết tịch, xưa nay Phật pháp trường tồn tùng lâm hưng thạnh, thiên long ưng họ thì chủ quy y tôn sùng thọ dụng hiện thành thường trụ đầy đủ sung túc xứ xứ nhập chúng an vui tọa thiền, người người mến đạo tinh tấn tu hành. Chúng tăng đông hơn ba trăm, năm trăm vị hoặc một ngàn, hai ngàn chúng, hai bên Đông Tây quán lý chấp sự theo hàng lối, trong ngoài nhất như tâm phổ khắp như đất. Sự sự như nhân biết quả, người người thấy đạo sáng tâm, ba đức sáu vị đềukhông thấy sót, tứ sự bảy sáu đều đầy đủ. Cho nên trong tăng đường Bồ-tát học Bát-nhã.

Ngoài hai thời cơm cháo còn chuyện tâm nơi đạo, người thượng căn lợi khí không rời chỗ ngồi riêng của mình nghiên cứu nhất thừa. Ngày đêm tĩnh tĩnh nghiêm trì chánh quán, sau này mỗi người có phát minh lớn thành đại pháp khí thâu nhân kết quả, vào Tùng Lâm làm đại tông tượng, khai mở lò lớn rèn luyện cho người học.

Chỗ tạo làm công phu trước tiên nêu một loại thượng sàn, cai nghi việc làm tại chỗ tinh thành, cần phải ngồi kiết già ngay ngắn mắt nhìn thẳng sống mũi ngang rốn hai hàm răng chạm khít nhau giữ đầu cho vững. Đợi khi hơi thở đã ổn định thì đề cử câu thoại đầu.

Có vị tăng hỏi ngài Triệu Châu: Con chó có Phật tánh chăng? Ngài Triệu Châu đáp: Không, chẳng cần động khẩu Phật động lưỡi im lặng tham cứu lấy ngộ làm kỳ hạn. Đây là dạng nghi thức tọa thiền trong chốn tùng lâm, đại chúng cần nên biết.

U CỨ CHÁNH PHÁI MÔN

Đoạn này nói về mạch chánh tông. Sau khi ngài Huỳnh Mai thị tịch, ngài Bách Trượng cho xây dựng Tùng Lâm, sắp về trước. Hoặc ba người, năm người ở trong núi hay dưới gốc cây dùng dao xới đất lấy lửa từ cây, công phu không có thời gian cắt móng tay, chăm chú nơi đạo chú nơi đạo niệm niệm không quên. Trong đó người người thành đại pháp khí, đời sau mỗi vị làm chủ một phương thuyết pháp lợi sanh. Người tham học rất đông, do đó tổ Bá Trượng Đại Trí Thiền sư mới bắt đầu xây dựng Tùng Lâm. Đây là nêu các vị Tiền bối Tổ sư ở ẩn trong núi tu hành siêng năng chịu lao nhọc hạ thủ công phu, đại chúng nên biết.

KỲ VIÊN CHÚNG THÁNH MÔN

Đây gọi là pháp ban đầu phát xuất từ nguồn bình đẳng, Đức Thế Tôn của chúng ta ở tại Kỳ Viên cùng mười hai ngàn vị Tỳ-kheo, vì muốn giáo hóa thí chủ nên hành hạnh khất thực. Để phá tâm tham lam nên khỏi đọa vào ba đường ác, trong bát được thức ăn phân làm ba phần:

Một phần thí cho các loại ngạ quỷ, chim thú và các loại cá nghêu sò, ốc, hến… dưới nước.

Một phần thí cho người ăn xin nghèo khó.

Một phần nuôi thân để hành đạo cầu Phật quả Bồ-đề vô thượng. Trí bát ra khỏi vườn đều đắp ba y và giữ chánh quán, khi đi nhìn thẳng tới phía trước sáu tất, mắt không liếc ngó hai bên, cử chân cất bước phải an tường buộc buộc niệm nhìn thẳng.

Vì vậy, Đức Thế Tôn tùy xứ trải qua mùa Đông hay mùa Hạ, đại chúng đều nhập tam muội từ tâm này, đây là điều đại chúng cũng nên biết. Ba loại pháp môn này không ra ngoài nhất tâm, Phật tổ tùy thời cơ phương tiện hành đạo, người học không nên chấp khư khư vào một loại bán chặt vào đó mà xao lãng. Đối với ba pháp môn này tôi đều phê phán, khiến cho từ chúng hậu học không chấp nê bị mê nơi tư hoặc.

GIÁC NGỘ HUYỀN TÔN MÔN

Nếu luận về việc này chẳng ở nơi ngồi ngay không nói, chẳng tại cày ruộng nấu cơm, chẳng ở chỗ đắp y trì bát. Vả lại đạo rốt ráo ở chỗ nào? Giây lâu lại hỏi là chỗ nào lại là cái gì? Người học đối với lý này phải thể hội không được buông, mỗi người phải tham câu thoại đầu này y như trước đã để cử đã nghi, chẳng cần phải thuật lại. Chỉ cần trên câu thoại đầu thể hội và làm một cách linh hoạt, không nên ngưng trệ nơi một chỗ. Thậm chí lúc đi đứng ngồi nằm mặc áo ăn cơm chẻ củi gánh nước đại tiểu tiện lợi nói nín động tĩnh co duỗi cuối ngước tiếp đãi khách khứa khổ vui nghịch thuận đạo ở trong đó. Cần phải có phương tiện mới được, hiểu người hạ thủ công phu triệt để.

Thí như người có thói quen đá bóng thường thường trái bóng chạm vào đầu đầu liền tết, chạm vàp vai vai liền đỡ lên, chạm vào khủy tay khủy tay liền tung lên, chạm vào bàn tay bèn búng quả bóng lên, chạm vào đầu gối đầu gối liền hứng lấy cho bóng vọt lên, chạm vào bàn chân chân liền đá bỗng lên. Bị khiểng chân bèn chuyển sang một chân đá vượt qua cung thành thẳng lên cõi trời tam thập tam, mười tám cõi Phạm thiên, Tứ không thiên giáp vòng rồi quay lại từ ban đầu. Chẳng

có một chỗ nào có thể thau lấy, chẳng một chỗ nào có thể dính mắc, tại sao? bởi vì đều nhờ nó hoạt bát nhanh nhẹn. Cho nên ba cõi thau lấy nó không được, không có tâm nào ràng buộc được nó, có diệu dụng như vậy, tự tại đây như vậy, an lạc như vậy. Huống chi ba cõi bắt lấy ràng buộc nó cũng chẳng được tận mười phương hư không cõi nước như vi trần cũng không câu phược nó. Xưa nay được tánh không ngăn ngại, và lại người học nói nó là quả cầu. Hay nó là người đá cầu? Hiểu gì! Hiểu gì! Thôi đi! Nếu gặp ngài A-dật-đa chính thân được thọ ký.

Lập một thí dụ này người học ngộ được chăng? Luận về đức tin hay không tin đều lưu xuất từ tâm ông, tin hay không tin như gương chiếu gương, tâm gương đều quên lo gì niệm vắng mười huyền. Ngàn kinh vạn luân, dẫn dụ người học quy về thập tín. Với lòng tin chân thật sẽ có phần thành Phật, hạnh giải tương ưng, nước đàm lắng trong thì trăng hiện. Tín tánh tự tâm tin tâm tự tánh, tánh bổn tự tâm, tâm tánh như như tự tin tự kính.

QUY NGUYÊN THẬT TẾ MÔN

Những điều đã nói trên đây chẳng phải bốn ý của tôi, suy cho cùng Thánh điển tập hợp biên sao thành văn đều nêu xưa nghiệm nay sâu thật. Cho nên phần đông thấy người học trong bốn chúng, dụng tâm sai khác kiến thức thiên khô, không phân tà chánh, khó biện thị phi. Ôi! Sanh gặp thời vận cách thành thời xa, chẳng rõ trước mắt muôn duyên sai khác, vì vậy chỉ luận về người hạ thủ công phu. Tuy tham thoại đầu phần nhiều không đồng, nhưng với chỗ khởi nghi không dụng hai tâm. Tất cả câu thoại đầu quyết phải khởi nghi, bậc cổ đức dạy: Không nghi chẳng ngộ, đoạn văn trước không nói sao? chưa có một người nào không nghi mà thành sự, phải đầy đủ chánh trí chánh kiến, chớ rơi vào trong hang chồn (dã hồ) làm mai một đời. Tại sao chỉ có một đời, trăm ngàn vạn đời hạt giống Bồ-đề chẳng nẩy mần nổi. Tôi đều ở nơi học đường không nở thấy nghe, trong hai ngã sẽ quyết nghi biện hoặc, tyrước đã đem những lời dạy sách tấn chúng, thí dụ cơ duyên của chư Phật chư tổ có chép trong ngữ lục và kinh giáo một ngàn không trăm mười ba. Đồng thời ghi rõ ràng chỗ công phu đắc lực của tôi để bốn chúng hậu học, đến như dưới một lời nói tâm địa khai thông, trong mỗi câu tánh thiên xán lạn. Đến đây mới không phụ chí nguyện tham học thuở bình sanh.

Hoặc giả tâm địa không khai mở tánh thiên chân chẳng sáng, mỗi mỗi đều cột chặt đầu dây giống như vẽ mèo chợt ngạc nhiên đứng dậy đi. Bỗng nhiên gặp lại bạn thân chỉ cho nhân phía trước, một niệm tương

ưng muôn lượng vàng cũng tiêu. Đúng lúc ấy, các khổ trong ba đường đồng chứng Bồ-đề bốn ân sâu nặng đồng thời được trả xong. Người trí thông suốt và kẻ kém hèn đồng học may mắn được chăm sóc dìu dắt nhau, Thệ nguyện đời sau, ở mọi nơi đồng làm bạo pháp:

Cội nguồn hiếu kính sự lý viên dung

Thể dụng song thu giúp đỡ giáo hóa

Song thọ dạy bảo đại chúng tuân hành

Pháp môn sám hối hạnh nguyện Bồ-đề

Nhớ xưa xuất trần nhờ thầy dạy răn

Lại trị giải đãi dừng cảnh dứt mê

Sự lý viên dung hiếu kính có nguồn.

Trên đây nêu ra thời gian thứ lớp động tĩnh về công phu quán câu thoại đầu, cho kẻ sơ cơ nhập đạo, trình bày đầy đủ tất cả cách ứng xử cử chỉ để tứ chúng được yên ổn thuận hòa. Sau đây là luận bàn căn bản trước sau nguồn gốc lâu xa cho người học.

Sao gọi là căn bản ? Dùng năm giới làm căn bản.

Sao gọi là trước sau? Lấy sự lâu dài nhưng tâm không biến đổi đó là trước sau.

Sao gọi là cội gốc? Cần biết kiếp không lấy sự việc kưa kia làm nguồn gốc.

Sao không gọi là rơi rớt? Nên biết một sư kiện lớn này rơi đọa vào chỗ nào thời là mãi mãi.

Người học đã rõ biết được một đại sư sanh tử này có cội gốc có y cứ, thì chắc phải giữ cững năm giới, tinh tấn tu hành mười điều thiện. Ý không song ruổi bên ngoài, tâm bị bấn loạn, động tĩnh hay bận rộn hoặc nhàn rổi tâm thuần nhất chánh niệm. Mới có phần tương ứng với công phu.

Bốn chúng là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di. (còn gọi là thanh tín nam, thanh tín nữ). Đoạn trước nêu hai hàng tại gia, đầu tiên lấy sự hiếu thuận cha mẹ kính trọng lục thân quyến thuộc nội ngoại. Với bà con hàng xóm láng giềng phải biết tôn ty giàu nghèo, khiêm nhường nhân từ, trên dưới hòa kính. Đây là hiếu tử thuận tình cha mẹ. Hai việc hiếu thuận này người thế gian cho là lời nói thường tình, nhưng họ chẳng biết lý của nó rất ưu việt và sâu rộng.

Nói sơ lược về chữ hiếu cung cấp tứ sự sao gọi là tứ sự? Tức là uống ăn, y phục, ngoại cụ, thuốc men, kính thương hầu hạ nuôi dưỡng đấy là hiếu. Còn thuận là tùy theo sắc diện của cha mẹ, chìu theo nhựng điều mong muốn hiện tại của cha mẹ, làm những việc không trái ý cha

mẹ. Nếu có tâm hiếu thuận như vậy, trên dưới hòa kính thì cha mẹ sẽ được tâm bất động. Đây là con đường thiện hiếu kính ở thế gian, với lý thiên luân đâu có khác thường ư! Lại có thể trì trai, giữ giới, niệm Phật, tham thiền, muốn cầu đại thừa liễu thoát sanh tử. Như thế mới chính là đại hiếu đại thiện xuất thế gian, bốn ân đều báo đáp cả, ba cõi đồng cứu giúp, nào có lo gì mà không báo đáp được cho cha mẹ một đời (dưới đây chu thích rõ về tướng của năm giới phối hợp với ngũ thường và xen nhau dùng).

Năm giới:

1. Không sát sanh, cho nên gọi là nhân.

2. Không ăn trộm, cho nên gọi là nghĩa.

3. Không tà dâm, cho nên gọi là lễ.

4. Không uống rượu, cho nên gọi là trí.

5. Không vọng ngữ, cho nên gọi là tín.

Bốn chúng muốn niệm Phật tham thiền đối với năm giới này quyết phải giữ gìn vững chắc. Sẽ nói rõ lại giới tà dâm, trong giáo pháp dạy hai chúng tại gia không thể giữ hoàn toàn, chỉ dừng một giới tà dâm, vì tùy thuận tu hành.

Kinh Lăng-nghiêm chép những người thế gian không cầu thường trụ, chưa có thể xả bỏ sự ân ái thê thiếp được đối với việc tà dâm tâm không buông lung phóng đảng phải lắng đọng đời sống thanh bạch, thì sau khi mạng chung được sang về cõi Tứ thiên vương thiên. Nếu có thể giữ được toàn vẹn không trái phạm, tinh tấn niệm Phật lúc lâm chung chắc chắn được vãng sanh về cõi nước Cực lạc và hóa sanh trong hoa sen quyết định không có nghi ngờ gì nữa.

Giới dâm dục này hai chúng xuất gia chẳng có ai dám trái phạm, người xuất gia thoát trần lìa trần tục, đầu tròn áo vuông nhập Thánh siêu phàm gọi là Tăng bảo. Bảo (báu) như viên ngọc báu Ma-ni trong sáng sạch đẹp, khiến cho mắt người nào nhìn thấy thì được nhãn căn thanh tịnh, tai nghe thì nhĩ căn được thanh tịnh, lưỡi ném thì thiệt căn được thanh tịnh, thân súc chạm thì thân tâm căn được thanh tịnh.

Tăng là ruộng phước, hoặc lại có người khen ngợi bố thí được phước vô lượng. Thí như một thửa ruộng tất gieo vào hạt giống so với đất được lợi ích muôn lần, cho nên gọi là ruộng phước tất của chúng sanh. Sở sĩ người xuất gia học đạo tâm động niệm tức gọi là phá giới, có việc tà dâm.

Năm giới dừng sát sanh làm đầu, ngũ thường lấy nhân làm đầu, cho nên không sát sanh có thể gọi là lòng nhân. Nhân là từ bi là nhẫn

nhục là bát ái, ưa thích sống ghét giết. Cho nên có câu Thấy nó sống không nỡ thấy nó chết, nghe tiếng nó kêu chẳng nỡ ăn thịt nó. Cho nên người quân tử tránh xa lìa việc bếp núc, đây là răn dạy lòng nhân nghĩa là nghi lễ, bình đẳng, đại đẳng, đại dụng việc hợp nghi đáng phải làm thi nên thi hành. Vật dùng phù hợp đáng lấy thì nên lấy mà sài, việc phi nghĩa không nên làm của phi nghĩa chẳng nên lấy. Vì vậy, người quân tử thấy được nhiều nghĩa nên suy nghĩa. Lúc Phu Tử đi đường không nhặc của rơi, Tứ nói: Của bất nghĩa mà giàu có, vả lại phú quý đối với ta như mây nổi. Đây chính là dạy răn về lòng nghĩa Lễ là trung là noi theo là đại thể Gia Ngữ có kể thuở xưa nước Lỗ có người đàn ông chỉ ở một mình, có người góa phụ láng giềng cũng một mình ở một nhà. Đêm nọ trời bỗng dưng mưa to gió to lớn, nhà người đàn bà góa phụ kia bị sụp đổ bèn chạy sang nhà ông ta xin ở nhờ qua đêm người nước Lỗ bèn đóng cửa không cho vào. Bà góa phụ trách móc: Sao ông không có lòng nhân mà chẳng chứa tôi ư? Người họ Lỗ bảo: Ta nghe người nam nữ cách nhau sáu đến mười tuổi không được ở chung, nay cô và ta đều còn trẻ, do vậy không thể chấp nhận cho cô ở nhờ.

Người góa phụ nói:

Sao ông chẳng bằng cây liễu rũ ban ân xuống một cách tự nhiên.

Người hộ Lỗ:

Cây liễu ban ân hệ thì có thể được, còn ta cố nhiên không thể được. Ta đâu thể nào đem cái không thể được của ta mà học cái có thể được của cây liễu rũ xuống để ban ân huệ.

Khổng Tử nghe nói vậy khen rằng:

Lành thay! Người muốn học sự ban ân huệ như cây liễu rũ, chưa có ai giống như người này, điều gọi là đâu có việc tà dâm ư! Đây là răn dạy về lễ.

Trí là trí tuệ là sáng suốt là cao vượt. Sự hiểu biết sáng chói như mặt trời. Nếu người có sự hiểu biết cũng như có mặt trời ở trên bầu trời, sự hiểu biết chiếu xuống điều bình an như mặt trời nên gọi là trí. Trí tuệ như mặt trời trênhư không không bị có tối tắm không như ánh sáng ngọn đèn. Do vì uống rượu nên chân tánh mờ mịt tán loạn, thì tâm trí tuệ không sáng suốt. Đám mây mù che hư không thời mặt trời trí tuệ không chiếu sáng. Cho nên trong kinh dạy. Người uống rượu phạm ba mươi sáu lỗi mất hết công đức, vì vậy trong cách ghi rượu cáo chế giới cũng nghiêm. Hy hòa say xưa trong men rượu làm nhục thân bại đức, vì thế vua võ ghét rượu ngon mà ưa thích nghe lời nói tốt.

Lương Vũ Đế trong bốn mươi sáu năm không ăn ngũ tân uống

rượu, tự bảo: Không uống rượu thị chẳng bị chứng vì hôn mê. Khổng Tử dạy không bị ngục tửu đều dừng dứt. Đây chính là răn dì về trí.

Tín là lòng thành thật là điều chân chánh quan trọng. Thuở xưa, có hai vị hiền sỉ họ Phạm và họ Thương họ ở cách xa nhau đường đi mất ngàn dặm nhưng họ hẹn nữa năm gặp nhau vào ngày 15 tháng 9 hằng năm. Hiền sĩ họ Trương ở Khê Thiêm chuẩn bị đầy đủ để đợi bạn, thời gian họ cùng đến, người quân tử có lời nói thành tín, cho nên không bao giờ nói dối. Đây chính là răn dè lòng tin.

Răn dè về ngũ thường đối trị cái thiện ở đời, thuận với lẽ trời mà thực hành giữ gìn thì mất đi sẽ vào con đường thiên. Nếu hơi có lỗi thì mất thân bại đức, không gặp con đường thiện và xứng dương danh tiếng ở đời sau. Huống chi trong giáo pháp của ta bốn chúng niệm Phật tham thiền, muốn cầu vô thượng diệu đạo, đấy chình là việc đại thiện đại nhân duyên xuất thế gian. Vĩnh viễn thoát khỏi luân hồi đến bờ Niết- bàn được an lạc lớn, mà không tuân thủ năm giới này, điều ấy không thể được.

THỂ DỤNG SONG TU GIÚP NHAU GIÁO HÓA

Bài này nói rõ công đức của mười điều thiện. Mười điều thiện và mười điều ác vốn đồng nhau, nhưng đều tùy theo sự yên nhiễm tịnh mà có ra cái tên sai khác này. Như tật úp ngữa bàn tay, một thể xen nhau dùng ở nơi người buông ra hoặc thau vào. Buông ra (phóng đảng) là mười điều ác, thau vào là mười điều lành. Mười điều ác gồm có thân ba khẩu bốn ý ba. Thân làm ba điều ác là sát đạo, dâm bốn điều ác do miệng gây ra là vọng sân si. Dừng không làm mười điều ác này thì gọi là thập thiện đạo, năm giới là thể mà thập thiện là dụng một ngàn không trăm mười bốn. Thí như con người đều có thân thể thì chắc chắn phải dụng chi tiết, thân thể mà không có chi tiết thì bản thân sao làm việc được, còn chi tiết không có thể thời chân tay sẽ nương tựa vào đâu. Chân tay y thể mà phát dụng muôn đầu mối an lập thế giới, việc ấy rõ ràng chẳng còn nghi ngờ gì nữa.

Người học phải lấy năm giới làm thể, thập thiện làm dụng, thể dụng song hành mới thành Phật sư. Giả sử, cả thế gian mọi người đều chuyên giữ gìn năm giới, tinh tấn tu hành mười điều thiện, thì các việc làm sự nghiệp kinh doanh sinh lý cẩn thận nơi thân tiết dụng hiếu dưỡng cha mẹ. Điều đó cảm thấu đến chư Thiên, bát bộ giáng thân xuống cõi Diêm-phù-đề ủng hộ người phàm thế. Mưa hòa gió thuận lúa thóc được mùa, thiên hạ thái bình nhân dân an lạc. Nay đem điều thiện lợi này chú

nguyện cho thượng Thánh minh đế chủ xem bốn biển là nhà, coi muôn dân như con, khắp nơi đều có kỷ cương làm chấn động mạnh các nước đến quy phục. Danh đức vang khắp mười phương thảy đều thuận theo, không thi hành hình phạt ngục tù dẫn đến sự thái bình. Phước thọ không bờ mé, núi sông nối liền một mối. Cành vàng duyên dáng đối xứng tỏa sáng lá ngọc, mãi mãi bay lan rộng đến vua Nghiêu, mặt trời sáng lâu dài như thời vua Thuấn.

NƠI SONG LÂM DI CHÚC DẠY BẢO ĐẠI CHÚNG TUÂN THỦ NƯƠNG VÀO GIỚI LUẬT

Kinh dạy: Năm giới không giữ gìn thì dứt tuyệt con đường nhân thiên, ngũ giới là đầu tiên của các giới là sơ khởi của muôn điều thiện. Theo như trong giáo lý thì khi xây dựng cung điện nhà cửa trước tiên phải xây dựng nền mong cho thật vững chắc, luống xây trên không cuối cùng chẳng thành tựu.

Thuở xưa, Đức Thế Tôn ở trong rừng cây Song Lâm muốn nhập Niết-bàn. Ngài dạy chư Thiên nhân đại chúng: “Sau khi ta diệt độ, các ngươi phải nương Ba-la-đề-mộc-xoa, là vị thầy lớn của các ngươi, ba la đề mộc xoa tức là giới này. Vả lại lúc ấy Đức Thế Tôn hội cả chư Thiên nhân đại chúng tuyên nói thọ trì giới này, ngày nay chúng ta không có phần đó sao? giới này chư Phật trao cho chư tổ nhận và cư tở truyền nhau cho đến ngày nay. Người học đã muốn niệm Phật tham thiền nghiên cứu rõ Đại sư, quyết phải tuân thủ giới này, thiết yếu không nên cho có một bọn tà sư hay kẻ tà kiến nào, cho rằng nói dối, uống rượu, ăn thịt chẳng ngại quả vị Bồ-đề, hành dâm dục không chướng Niết-bàn. Những hạng người này luống làm các loài Sa-lát ở trong địa ngục và là quyến thuộc của các ma, chẳng phải đệ tử Phật. Ăn trộm pháp môn nói dối là Bát- nhã, phá hoại tâm lành của người, dám dứt tuyệt tuệ mạng Phật, người này phải đọa vào địa ngục vô gián, mãi mãi không có thời kỳ nào ra được”.

Bốn chúng học giả đã pháp môn chân chánh, phải đầy đủ kiến giải chân chánh. Cho nên, trong kinh dạy: Thân người khó được chánh pháp khó gặp, nay may mắn dược làm thân người, gặp được chánh pháp. Nếu thấy có người tà kiến như thế, sức của tôi làm sao nêu hết được việc này, chỉ sợ nhất là người mới vào đạo, chưa có lòng tin hoàn toàn chân chánh. Hoặc có khi lấy tà pháp nói là chánh, chánh pháp nói là tà, sao đoạn trước chép ra sau, ghi đoạn sau để ra đoạn

không biết không hay buông lung thân tâm, như dầu đổ vào mì không phân biệt được. Sai lầm một đời chẳng phải một đời mà trăm kiếp ngàn đời làm con của ma, thật đáng thương thay! Những bọn người này tôi đã từng thấy rồi.

Họ bèn ngậm miệng cắn răng không nói có thể thi thố, chỉ được khoang tay ngược lại đi ngàn dặm. Tại sao bảo rằng đến đây không có người, chỗ vào cửa, không có người có chỗ mở miệng còn nói tại sao như vậy, tà không can gì đến chánh. Há không nghe bậc cổ đức dạy: thủ đoạn của ông có hết như cái không biện biệt của ta vô cùng, thật đúng như lời nói ấy. Đoạn văn trước nói năm giới, để phòng tà dứt ác nên gọi là giới.

PHÁP MÔN SÁM HỐI, HẠNH NGUYỆN BỒ-ĐỀ

Người học Phật trong mười hai thời phải hướng đến trước tượng chư Phật Bồ-đề, năm vóc sát đất đốt sát đất đốt một ngón tay hay một nén hương phát lời sám hối. Từ nay về sau xin Tam Bảo chứng minh lòng thành sám hối của con, đến chỗ đó xưng hai chữ pháp danh, có chúng đông thì thêm chữ đẳng (chúng con). Nhờ vào nghi thức quỳ gối chấp tay thỉnh rằng.

Quy y tất cả chư Phật trong mười phương tận hư không giới cõi nước như vi trần.

Quy y tất cả tôn Pháp trong mười phương hết cõi nước như vi trần cả cõi hư không.

Quy y tất cả Hiền Thánh tăng trong cõi nước như vi trần tận cõi hư không.

Cúi xin Tam Bảo xả lòng từ bi xin ban bố đến chứng minh lòng thành sám hối. Con từ vô thỉ đến ngày hôm nay, nghiệp chướng nhiều đời tội. Nặng nhiều kiếp. Ba độc vô minh mười ác chướng nặng, đã tạo vô lượng vô biên tội ác không thể nói! Không thể nói càng không thể nói. Con từ ngày hôm nay gội rửa tâm sạch sẽ, càng kính đối trước tướng chư Phật chư Bồ-tát, đại từ bi phụ linh cảm quan thế Âm Bồ-tát, năm vóc sát đất phát lồ sám hối Mật niệm quy y diệt được hằng sa tội chướng.

Cúi xin chư Phật, chư đại Bồ-tát dùng thiên nhãn từ xa nhìn thiên nhĩ ở xa nghe, dùng tha tâm thông mau đến gia bị cho chúng con tu hành có thứ lớp tấn đạo không có ma chứng. Nhờ trí Bát-nhã sớm được sáng suốt, và tâm Bồ-đề mà không bị lui sụt. Sáu căn thanh tịnh muôn lụy đều tiêu, một niệm vô vi mười phương quét sạch, vượt ra ba cõi, sớm lớn

đạo trong giải thoát ra khỏi bốn loài, mau đến bờ Bồ-đề. Giả sử đời này chúng con duyên mỏng đạo nghiệp chưa thành, tuổi thọ không lâu vô thường chợt đến, nguyện nương nhờ sức Bát-nhã hiện tiền được chánh niệm tâm không bị điên đảo. Tùy nguyện được vãng sanh về cõi nước chư Phật, đích thân được đảnh lễ chư Phật Bồ-tát và được dạy dỗ.

Nương nguyện lực tu hành trở lại thế giới Ta-bà, được sanh vào nhà trưởng giả giàu có tu thập thiện sống nơi trungtâm văn hóa Phật giáo phát triển làm thân người nam không quên túc mạng đời trước. Cúi xin cha mẹ với con không có tâm luyến ái chiếu cố bỏ nhà xuất gia, đồng chân nhập đạo tuổi nhỏ tài năng trội hẳn mọi người. Sớm gặp được minh sư tham thiền học đạo, thông suốt giáo lý giải thích ý nghĩa kính điển, chỉ nghiên cứu điều chí lý tinh vi Đại thừa. Hoặc dưới một lời nói thấu rõ được nhân nhiều đời, trong một câu thấy triệt quả nhiều kiếp, rõ ràng ràng ấn báo đủ giúp đỡ ba cõi, pháp giới hữu tình đồng viên mãn hạt giống trí tuệ. Cúi xin chư Phật đại Bồ-tát ở khắp mười phương chứng minh cho con. Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật.

Bèn trình bày chỗ quê hèn để chỉ dạy kẻ sơ cơ, ngưỡng mong bậc cao minh chỉ lỗi cho kẻ hậu học. Thẹn vì lời rườm rà lý vụng về này, xin bỏ câu lộn xộn sắp xếp cho được thông suốt. Ngôn từ ý nghĩa trái nhau, thành thật trông mông gạt bỏ chính chính lại. Những điều thấy nghe tùy hỷ đều lên thuyền từ Bát-nhã, xứng tán kêu gọi dẫn dắt cùng chứng ngôi vị bồ-đề.

NHỚ THUỞ XƯA XUẤT TRẦN NHỜ HUYNH NGƯỜI ANH DẠY BẢO

Ngài Trí Triệt tự Nguyên Thống vào năm Ất Hợi còn tại gia. Đến tháng năm năm Canh Thìn thì đi tu, vào ngày múng tám tháng chạp được xuất gia làm tăng, Sư thỉnh hỏi lạy Hòa thượng Vân Phong làm thầy.

Ngày Sư đi tu được người anh kế là cư sĩ Lê Thập ân cần dặn dò Công đức xuất gia chẳng phải nhân duyên nhỏ, là bậc nhập Thánh siêu phàm nối tiếp tuệ mạng Phật. Đây là việc làm của người đại trượng phu phải tự cố gắng, nay bỏ cha mẹ xa lìa anh em, từ biệt vợ con vứt bỏ gia nghiệp, đấy là điều có thể nhẫn. Ông không nghe bậc đức cổ dạy: Một đứa con xuất gia dòng họ đời được sanh thiên. Lời nói này chắc chắn có thật, điều này đã có thật, thấy trước mắt bao nhiêu người xuất gia sự tu hành của họ chủ dừng việc làm, điều mong muốn hy vọng cửu tộc được sanh lên cõi trời, thì chắc chắn không thể được, Ông đã xuất gia cần

phải lập chí, đừng giống như Ông tăng bình thường ý rong ruổi đông tây tham chạy theo danh không theo lợi. Chớ có tranh nhân ngã biện luận phải quấy, không nên ỷ mình hay giỏi nói điều tốt xấu của người. Bị đánh đập phải nhịn chịu, bị phun nước bọt vào mặt thì chớ có lau chùi, lúc nghỉ không được buông lung ngủ nghỉ, chớ có tham cầu ăn uống một ngàn không trăm mười lăm thế sự nhiều thứ không thể nói hết, ra khỏi nhà là một bước tối sơ, giở chân cất bước nhớ giữ câu thoại đầu. Đi đứng, ngồi nằm nếu lìa câu thoại đầu thì cô phụ có tội với quốc vương thổ địa đã che chở và cho ta các thức ăn uống - y phục. Ngọa cụ thuốc men. Nếu quên mắt câu thoại đầu thì cô phụ thí chủ đã cung cấp tứ sự, giữ nguyên câu thoại đầu này sống cùng sống chết đồng chết, phát chí nguyện lớn, ngay nơi đó chủ yếu liểu ngộ được một Đại sư nhân duyên, mới không phụ chí xuất gia tham thiền học đạo của ông.

Sở dĩ trong kinh có dạy: Báo đáp bốn ân cứu giúp ba cõi, lo gì không báo đáp được ân cha mẹ đời này và dòng họ chín đời. Đã ở trong ba cõi thì vui ít khổ nhiều, thảng như có chỗ nhập môn được an lạc, thì quyết phải chuyển hòa quay về dạy bảo quyến thuộc. Sư Trí Triệt dạ vâng nhận lãnh lời dạy bước ra cửa vài bước, cư sĩ lại vãy tay dặn: Nhất quy hà xứ, sư quay đầu đứng chấp tay ách xa khoảng mười bước lễ tạ thầm ghi nhận rồi ra đi. Sư khắc cốt ghi tâm những lời dạy đó cho đến ngày nay, chẳng dám quên. Dặn dò thế sự cảnh sách công phu, từng giờ theo thứ lớp suy xét tỉnh táo thì có chỗ tỏ ngộ. Vì lời nói vụng về chép cho đầy đủ thì quá nhiều lại rườm rà, lược ghi đại khái mấy dòng vào cuối cuốn sách.

LẠI DỪNG TRỪ BỎ SỰ BIẾNG NHÁC DỪNG CẢNH NHÂN DUYÊN DỨT MÊ TÌNH

Trên đây nói một mùa an cư, chính là ngày Đức Như Lai giải chế, trong thời gian trong tăng phòng trò chuyện ban đêm. Do trong tăng đường có lời than thở thủ tòa chậm chạp là kẻ độn căn làm tổn hại đến người học. Họ bảo rằng: Thời gian gần đây tồn ti trật tự bị đảo lộn tâm người thay đổi, Phật pháp rời rạc chốn Tùng Lâm bị phế bỏ, bậc Thiện tri thức ẩn tích chẳng xuất hiện. Hiện tại bốn chung người học Bát-nhã, muốn cầu danh tri chánh kiến chỉ bày con đường vắn tắt niệm Phật tham thiền, đó là điều không thể được. Chính họ nói với tôi rằng: Tại sao Hòa thượng không đem những thời khóa và cảnh giới trong lúc công phu đắc lực ngày trước, và những danh lời sách tấn dặn dò của người anh lúc sư rời nhà đi xuất gia, tất ghi lại tất cả để dạy có kẻ sơ cơ. Người nào đọc

xem qua chắc chắn càng thêm tinh tấn, đó là điều may mắn.

Tôi bảo: Xưa bậc Tôn Túc dạy chúng về pháp ngữ rất nhiều, vẫn còn có người tin không nổi. Lúc tôi xuất gia tuổi muộn hạnh giải còn yếu kém, luống vào cửa không đối với giáo pháp nào có lợi ích gì. Mặc dụ ở trong pháp môn để tâm lâu ngày chỗ tật cùng của chí lý còn chưa có mục đích tôn chỉ tự thẹn với lời nói thô sơ đạo đức kém mỏng. Việc này đâu dám nương vào đó để làm thủ tòa lại nói rằng người học thời nay có vị ưa đa văn, có người căn tánh mau chậm, xem pháp ngữ cảnh sách của các vị Thiện tri thức thuở xưa đã có sức học Bát-nhã của các bậc tôn túc tiền bối đều nói sức Bát-nhã của các vị Thiện tri thức thuở xưa đã có căn cơ sâu dày này phục hồi trở lại. Mới vừa vào pháp môn không dụng công nhiều, một lần nghe ngàn lần ngộ, chúng ta là kẻ căn cơ cạn cợt đầu làm được việc này nỏi. Ngày nay chúng ta lại gieo một vài hạt giống Bát-nhã, đợi đến đời sau, văn rõ ràng thấy nói rất nhiều điều như vậy, đáng thương tự sanh tâm lui sụt.

Nếu đem chỗ mà nhiệm sâu kín về việc công phu ngày xưa của Hòa thượng chép lại từ đầu dường như cũng được một thiên, khiến cho người thây nghe quyết định phát sanh lòng tin. Chắc chắn sẽ nương vào sự dụng công như thế, sự tinh tấn như thế, và sự cứu cánh như thế. Giả sử trong bốn chúng ở đời sau mỗi người đều có phát minh lớn liểu thoát sanh tử, ân đó không lớn sao! Tuy nhiên làm thủ tòa là tâm tha thiết của học giả, tôi tin chưa dám lãnh trách nhiệm. Đến ngày thứ hai sau bữa tiểu thực buổi xong tôi đến chỗ Hòa thượng phương trượng học đạo lúc xưa thăm hỏi Hòa thượng cùng tôi là bạn đạo đã mười bảy năm, nhân lúc nói và đàm luận đưa ra câu chuyện thủ tòa độn căn.

Hòa thượng cũng nói: Phật pháp đúng lúc đang ở vào mé điên loạn nguy hiểm, việc phải làm chuẩn mực cho ngươi mới vào đạo học theo.

Tôi trả lời: Tự mình cứu minh không xong đâu có thể cứu người, lời dạy trong kinh rõ ràng. Tự mình không tinh tấn muốn khuyên người tinh tấn, không có lẽ đó.

Hòa thượng lại nói trong kinh cũng dạy:

Tự mình chưa ngộ người là bồ-tát phát tâm. Sách nho xưa nay cũng có dạy nguy (ngã) mà không giữ gìn nghiên đổ mà không chống đỡ, ngồi đó mà xem sự thắng bại đâu thể chịu được. Nghe Hòa thượng nói tôi từ chối không được rồi, bèn trở về đến Sơn phòng mở toan sáu cửa để lộ đảnh môn buông thả dạo chơi không ràng buộc không câu nệ, lấy dây rông ruổi tâm nhảy nhót như con khỉ, buột kỷ lý lên rong ruổi

như con ngựa, mặc tình cho nó đến đi không ngăn ngại. Từ đó luôn luôn vui vẻ hoạt bát, đối với việc này không chịu an nhàn, bèn đem hành lý ngày xưa trình bày rõ ràng, cũng như dây rắn nương vào tàng một khi đã được vượt lên thì càng vươn lên thêm. Vả lại cùng người học lâm náo nhiệt tán loạn một phen hổ thẹn chính mắt thấy chuyện bàn quang, ngược lại từ chỗ đất bằng nổi sống gió, nắm lấy tay chân của người học đánh dạy bảy lằn ngang và lằn dọc không cho có chỗ sai lầm đến đây không tránh khỏi cùng họ chỉnh đến an định cái mới mẻ, chắc chắn ngay chỗ đó lại dạy thật kỷ phải buông bỏ đi. Vả lại đạo đức nay việc đáng sự thật, tại sao lại giao phó cho người học, lo sợ nắm chắc đượng sự ngay đó. Mỗi mỗi phải nỗ lực nhận lấy ghi nhớ, ghi nhớ câu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ. Từ đó, sáng sớm đến chiều tối ngược lại từ chiều đến sáng, lên đơn xuống đất vào phòng ra cửa động tĩnh bận rộn rãnh rỗi, cần phải nắm chắc câu thoại đầu miên mật nghi không gián đoạn, phương tiện tùy ý phát ra tiếng hau im lặng hoặc đến chỗ lễ Phật thì buông cả câu thoại đâu chí thành sám hối phát nguyện, nguyện cuối cùng đến chỗ Ba-la-mật, rồi tùy theo đó để cử câu thoại đầu tiếp tục hoặc ở nơi tụnh kinh cũng nguyện rốt ráo đến bờ Ba-la-mật, những công việc nhỏ hoặc thường tự mình nê kiểm điểm. Lại cùng với người học cho rằng những sự việc và cảnh vật trong lúc tham thiền, chẳng phải một ngòi bút một cái lưỡi khó có thể diễn tả hết được.

Nói tóm lại luận về chỗ duyên khởi của cảnh đều do tâm sanh ra, nếu tâm không sanh thì cảnh từ đâu mà có. Cho nên trong kinh chép rằng: Tất cả biển nghiệp chướng đều từ vọng tưởng phát sanh, vàn ói phàm những vật có hình tướng đều là hư vọng. Lại dạy tất cả cảnh giới cuối cùng không thể nắm bắt, đa số thấy người học cho cảnh giới là thật có trong tâm vui mừng. Hoặc nói cảnh giới hư vọng không thật, liền sanh phiền não, sau đây sẽ nói rõ hai chữ cảnh giới đều từ hôn trầm tán loạn mà sanh khởi. Hôn trầm do tâm giãi đãi mà có, tán loạn nhân vì tâm buông lung mà phát sanh. Tâm biếng nhác là cội gốc của hồn trầm, tâm buông lung là căn nguyên của sự tán loạn. Cho nên hôn trầm thì cảnh sai khác, tán loạn thì thể không giống nhau, đều theo tâm vọng tưởng trong khoảng khắc trăm lần biến đổi. Nếu tâm không khởi thì ranh đua như thế nào? Giả sử người học Phật có hai thứ tâm này phát sanh, liền đứng dạy cho tinh thần tỉnh táo, làm cho thân tâm thư giản thỏa mái, theo đó để cử câu thoại đầu khởi nghi tình lớn, niệm này tức khắc liền tiêu tan.

Hoặc có người không tin lời nói này, thì lại dẫn thêm năm mươi

loại ma ở trong Kinh Lăng Nghiêm để làm chứng là chuyện có thật há không nghe Đức Thế Tôn dạy ngài A-nan năm mươi loại ma này đều do vọng tưởng năm uẩn sắc thọ tưởng thành thức cọng thành khách trần che lấp, chủ nhân nếu mê thì khách được dịp tiện lợi phát sanh. Đến đây trong lúc ngồi thiền phải đoạn dứt con đường phàm Thánh cùng người học quét sạch dấu vết, vả lại đạo đó là chủ, câu thoại đầu Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ đó là khác ông tạm cử tâm thì khác trần đã khởi trước, đến khi tâm này không còn hai cái dụng rốt ráo chẳng phải một hoặc có người tham chữ vô, hoặc có người tham chữ Bản lai diện mục, hoặc có người tham cứu câu niệm Phật. công án tuy khác nhau nhưng cuối mối nghi giống nhau.

Trong kinh pháp chép: Trở về nguồn tánh không hai nhưng phương tiện có nhiều môn, ở đây học đem gốc mà tham câu thoại đầu, tự mình phải trân trọng tự mình phải bảo vệ dũng mãnh xua đuổi chen lấn đẩy nó đi đến khi không ăn chỗ để chen vào thì trời đất hòa cùng thân vượt qua thẳng đến lên đỉnh ngọn núi của ngài Cô Phong ở kết am tranh chửi Phật mắng tổ. Đến đây làm hạt giống trong ruộng đất, đem cảnh giới Phật làm cảnh giới ma để nói cũng được, đem cảnh giới của ma nòi cảnh giới của Phật cũng được. Cho nên đạo là nghịch hạnh mà thuận giáo hóa, quỷ thần chẳng thể bì kịp với căn cơ của họ; giả như chưa được như các ngài thì rất kỵ! Tối kỵ!

(1016) Muốn được như vậy mà không chiêu lấy nghiệp báo ở địa ngục vô quán, thì chớ chê bai chánh pháp của Đức Như Lai. Người học ngàn muôn lần phải cẩn thận kỷ càng. Nếu trong lúc công phu hơi có chỗ đắc nhập, thể hội được cái đó linh hoạt sáng suốt thường hiện ra trước mắt, cảm xúc không bị chánh niệm không bị tán loạn phóng đảng. Vả lại không thể nhận lấy đắm trước, giả sử chấp nhận đắm trước như vậy thì cái ấy do thần thức biến ra ảnh tượng cho là việc chắc thật. ngược lại bị nó dẫn vào cái chấp tình thức, thế là tâm ngã mạng cống cao không còn tiến tới trước được, bèn há to miệng đối bàn ruông về Bát-nhã, liền nói Phật cũng chỉ như thế, tổ cũng chỉ như thế.

Lại dẫn trong kinh là pháp bình đẳng một phen ấn chứng được ấn định rõ ràng, còn nói ngộ không câu chấp tiểu tiết. Chỗ này chẳng có giới nào có thể thanh trì, không có giới nào có thể phá được, cho đó là cảnh giới Đại thừa. Chẳng hai chẳng biết đã bi sa vào làm quyến thuộc trong gia đình của ma, tự mình sai lầm cho người, há không đau lòng sao.

Kinh dạy: Người như vậy dẫu có nhiều trí tuệ thiền định chắc chắn

đoạ lạc vào đường ma, thượng phẩm là ma chúa, trung phẩm là dân ma, hạ phẩm là con gái của ma. Người học rất tối kỵ không nên lấy cái chỗ được chút ít cho là đủ, cẩn thận! Cẩn thận! Bốn chúng hậu học nếu có ai phát minh, xin xem trong thiền yếu của lão Hòa thượng Cao Phong có Hòa thượng Tuyết Nham hỏi lão Hòa thượng làm chủ cái gì? Đến câu hỏi thứ ba liền nên kỷ lưỡng làm say đến cùng. Chỗ này nếu qua không được thì xét dưới đầu mây nhận ra chỗ nghi của lão Hòa thượng, chúng cũng nghi như vậy (chỗ này không cần chú thích lại vì trong hujyền văn tịnh độ cũng đã ghi). Công phu đến đây cần chớ phải giữ gìn, vì vậy nói rằng tùy duyên tiêu nghiệp cũ, càng chớ tạo tội mới. Thảng như Dương Hòa mùa xuân lại về thì vạng loại đều sanh ttrưởng đều được giúp đỡ nhờ có ân trời đất đắt công ấy không lãng phí.

Trên đây đã nói nhưng việc trong khi hành trì công phu, trộm lấy những lời dạy trong kinh, ngữ lục điều cất yếu làm chứng cứ cho người học. Việc này vốn chẳng phải của tôi có. Riêng tôi sự tham thiền chỉ bằng như con sứa trong biển dám liền bạn đồng đạo nắm tay cùng đi nghiên cứu lấy ra con đường sinh hoạt tron cuộc sống, hơi có chỗ không tương ưng, chắc chắn không phóng quá. Cho nên Tử Cống cùng đạo chân chánh ngược là không tiếc khẩu nghiệp phần thượng thúc bách khiến cho tiến tới trước càng không cho trì hoãn. Nếu người tín tâm cạn cợt thật là khó chung sống, lại cần bình luận đến việc chặt cây tìm gốc có chỗ không đến được của bậc lão Hòa thượng tiền lớn. Tại sao cho không lấy lời ngăn cản con làm điều lầm lỗi, nên gia đạo gặp sự suy vi. Vì thế tôi là tục là tăng phần nhiều giữ gìn khí bất bình, mỗi khi gặp người làm hoặc giải thích rõ không hợp đạo lý. Ngay đó cùng họ phân tích thảo luận rõ ràng đến khi thỏa mãn không còn hoài nghi. Đến như trên phần của bản thân thì công phu rơi vào chỗ bơ vơ mờ mịt đạo lực chưa toàn vẹn, bất giác thời gian bỗng chốc qua mau tướng già bệnh thôi thúc, mới tự mình đắm trước việc bận rộn qua đi ngày chết đến gần. Ôi! Chỉ nghiên cứu cùng tột lý mầu phát minh bản tánh sáng suốt thệ làm bạn ở đời sau.

❧