Đại Tập 178 · Bộ Chư Tông XVIII · Số 2016 (Quyển 71–100)

Số 2018 - Vĩnh Minh Trí Giác Thiền Sư Duy Tâm Quán

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 178

VĨNH MINH TRÍ GIÁC

THIỀN SƯ

DUY TÂM QUÁN

SỐ 2018

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 2018

VĨNH MINH TRÍ GIÁC THIỀN SƯ

DUY TÂM QUÁN

Phàm người rõ tâm, chẳng phải biện về chân vọng có không, há chẳng phải là thuật lại văn ngôn cú nghĩa sao? Nhưng chúng Thánh ca vịnh, nêu triết giảng lượng, chẳng phải không rõ ràng, vì là vật vậy.

Do đó mà thiên đồ dị thuyết, tuy thân thuận theo cơ nghi đều quy về một pháp mà thôi. Cho nên kinh Bát Nhã duy chỉ nói không hai. Pháp Hoa chỉ nói Nhất thừa, kinh Tư Ích thì bình đẳng như như, Hoa Nghiêm thì thuần chân pháp giới. Viên Giác thì kiến lập tất cả. Hoa Nghiêm bao hàm cả mười phương. Đại Tập thì nhiễm tịnh dung thông, Bảo Tích thì bao hàm trần miễn, Niết-bàn thì bao hàm an bí tạng. Tịnh danh thì đâu cũng là đạo tràng. Thống nhiếp bao dung không điều gì mà không tận, không lý nào mà không quy. Thế nên một pháp mà cả ngàn tên, ứng duyên mà lập hiệu, không thể mang phương tiện mà nói. Mê tùy theo sự mà lập danh, cho là chúng sinh phi chân, chư Phật là thật. Nếu ngộ một pháp thì vạn pháp viên thông, nhiều kiếp ngưng trệ. Cần nên hạ quyết tâm tiêu trừ, thì diệu nghĩa vô biên nhất thời liền thông đạt. Thâm triệt tận nguồn pháp, thấu tận căn cơ của chư Phật, tơ hào đều bất động, dù không dời đổi mà chu du nơi diệu giới, biến khắp đạo tràng. Vì sao cõi Phật lại không lên, vì sao pháp hội mà không bước. Không có một tướng mà lại phi thật tướng, không một nhân mà phi nhân viên nhân, pháp hằng diệu của Như Lai, rõ ràng ngay trước mắt, phương pháp rõ ràng như nắm trong tay. Sông núi cao thấp, cùng chuyển pháp luân. Lông rồng nhỏ lớn, phổ hiện sắc thân Tam-muội. Ngồi một chỗ mà mười phương đều hiện, diễn một âm mà diệu giới cùng nghe. Đàm huyền hiển diệu mà không hoại phàm luân, thiên biến dạng hóa mà

chưa lìa chân tế, cùng nhất thời thành đạo với ba đời chư Phật, đồng đến Niết-bàn. Tập pháp cổ ở nơi ma cung. Đành pháp nơi thành tà. Trong nghịch mà tự thuận chỗ cương mà thành nhu, lên chỗ cao mà không gặp nguy hiểm, chỗ đầy đủ mà không tràn. Có thể gọi là ở nơi thẳng mà tuyệt học, đến nơi cội nguồn vô vi sâu xa, nhập vào huyền môn vi diệu, du đến cảnh giới nhất thật, không một pháp bổn hữu, không một pháp bắt đầu thành. Trong chỗ tận cùng, trước sau đều bình đẳng. Đến đi dị đồng, vạn cảnh cùng quán, thấy rõ Tam bảo thường hiện nơi Quốc độ, không đốt phạm âm mà hằng nghe tuệ quang, thường chiếu nơi đại tịch.

Tam-muội này Kim quang định năm xưa nay đều rõ ràng, Thánh phàm đồng đẳng như một giọt nước mà nhuận tánh đầy tràn không khác, như hạt cải ở chỗ không v.v... dung nạp cả thái hư, chẳng phải có biệt tính mà vượt ra nhiều kiếp, tu nơi một trần mà chẳng hợp, ly tán mà chẳng phân, hòa quang mà không quần hợp, đồng trần mà không nhiễm, siêu xuất mà không lìa, minh hợp mà không quy. Nuôi dưỡng phàm Thánh mà không có chất tượng nào có thể quán. Hưng kiến pháp giới mà không lập danh tự. Nương vào cây cỏ xưa nay biến khắp, thường chiếu thì thường hiện, thiết vi không thể che được ánh sánh tỏa diệu đó. Vô trụ mà vô y, trần lao không thể thay được bản tánh đó. Phi thuần phi tạp vạn pháp không thể ẩn được tánh chân đó. Dù không nghe mà thanh âm vẫn vang dội. Rõ ràng vô tướng mà hình tượng đầy trời. Tướng nhập mà vạn cảnh thiên sai, tướng tức là Sum-la cùng một vị không từ sự là mất thể, phi cộng mà phi nhân, không thủ tánh mà nhậm duyên, cũng đồng mà cũng cũng khác, đó là tướng tức tánh. Cho nên không ngại kiến lập, tức sự của lý, nên không che lấp chân thường. Vì là hữu của không há làm hại sự phồn hưng, lấy động của tịnh mà không thiếu sự thâm tịnh. Nói một thì lớn nhỏ đều nhập. Nói khác thì cao thấp đều bình. Nói có thì lý thể tịch nhiên, nói không thì sự dụng không phế. Tuy khởi mà thường diệt thế bao hàm cả hư không, tuy tịch mà pháp giới vẫn hằng xuất hiện. Tuy động mà thường trú, vạn hóa mà không dời. Nhiệm ẩn mà thường hưng khởi, nhất thể cùng tùy ứng. Không giải mà huyễn tướng hòa hợp, không thật mà chân tánh thậm nhiên, không thành mà dị chất cùng tỏa sáng, không hoại mà các duyên cùng tuyệt. Cảnh tuy hiện mà tánh không hiện, trí tuy chiếu mà công không chiếu tịch dụng chẳng sai mà năng sở không ngăn, trang đồng với tịch cảnh, vạn tượng mà không thể trốn hình, tánh như trừng không, chúng tướng mà không lìa thể, vì thường trụ nơi tạng mà tác biến thông ngôn. Sâu xa

kiên cố mà hằng tùy vật hóa, phân khởi rõ ràng mà chân như bất động. Thân nam không thân nữ, đông nhập vàp phương tây mà khởi, thường tồn mà chánh triệt, nơi bận rộn mà hằng thư thả. Đầy khắp mà không đến, cùng biến mà không thường tại. Nêu nhất trần mà có cả vô biên. Quốc độ chỉ một niệm mà xưa nay vô tận. Nơi một tướng mà chẳng thăng, tức tịnh mà tùy nhiễm. Cùng năm cõi mà không đọa, xứ trược hằng thanh tịnh. Ngoài không vọng điều gì khác, trong nhìn mà không tích tụ, chán mắt mà không thấy, đầy tai mà không nghe, đầy lòng mà không biết. Biến lượng mà phi giác, vốn thành mà chẳng có. Nay hiện ra mà chẳng phải mới, không mài mà tỏ sáng, không dũa tự tịnh. Có thể gọi là thường trụ diệu thể. Linh quang chẳng trệ chí đức vang xa, thần tánh độc lập. Chúng diệu quần linh, mà phổ hội làm vua của vạn pháp. Tam thừa ngũ tánh mà lại quy về. Mẹ của ngàn Thánh độc tôn độc quý. Không so sánh không trù lượng, thật là nguồn đại đạo, là chân pháp yếu, dấu tích không định. Nhiệm theo vật tánh mà vuông tròn, diệu ứng mà không tùy. Trục cơ tình mà ẩn hiển, do cuối bổn tánh mà biểu tượng nơi gốc, thể dụng hằng hưng khởi, chân thành tục mà tục lập chân. Phàm Thánh cùng tỏa chiếu, đây hiển với kia mà kia phân ở đây, chủ khách cùng tham khảo, chúng sinh thành Phật mà Phật độ sinh. Nhân quả cùng triệt, cảnh không có tự tánh mà tha tự thành, tâm không có tự tánh mà tự thành tha. Lý không thành tựu mà một tức nhiều. Sự không thành tựu mà nhiều tức một tướng tuy hư mà ngầm nơi nhất thể, tánh tuy thật mà thường ở vạn duyên. tuy hiển lộ mà khó tình cầu, nhậm siêu tuyệt mà vô phương đại dụng. Huyễn cảnh tung hoành từ một tánh mà rõ chân. Tịch diệt linh không dựa vào sum-ma mà hiển tướng, đế trí cùng phát, nhiễm tịnh cùng huân, tùy theo hữu lực vô lực mà ra vào vô tận, trục duyên thành duyên mà mệt mỏi thư thả không định. Tương nhiếp thì mảy trần không hiện, tương trợ thì vạn cảnh cùng sinh. Đến như quá trình của trăng nước, đi như mây huyễn chợt tan, Động tịnh vô ngại mà thiệp nhập vào hư dụng. Cùng đoạt cùng tồn mà linh thông chẳng lường. Không xuất không tồn tại mà diện tánh vô phương. Biển trí mênh mông đều bao nạp mà không sót một hạt cải. Linh châu tỏ sáng không nơi nào không chiếu, như chân kim tùy theo dị khí mà phân hình. Thiên sai không ngại, như nước mạnh tạo thành sóng, mà hiển tướng nhất thể không thiếu. Cùng phải cùng trái, cũng tà mà cũng chánh, cũng phải mà cũng trái, không có mà thị hiện thành có. Tợ như mộng, không thành mà tợ như thành, như huyễn trụ, y vào nguồn không mà khởi tận pháp pháp không biết, tùy biển hóa mà hưng vong. Duyên

duyên tuyệt đãi, dù lên ngũ nhạc mà không cao, vào sông rạch mà không sâu. Tam độc tứ đảo mà phi phàm tám giải lục thông mà phi Thánh. Thảy đều trụ nơi chân như tịch diệt. Tận nhập vô sinh mà bất nhị. Thí ở trong đại giải thoát, trùng trùng vô tận, hiển hiện trong bất tư nghì mênh mông khó tận. Há có thể lập trước sau mà định khi vực. Vì sao lại sùng chân xích vọng, nhàm dị mà thích đồng. Muốn hoại thân huyễn hóa, không biết niệm là Thích-ca xuất thế, thiệp thiệp là Di-lặc bất sinh. Do phân biệt mà hiện tâm Văn Thù. Từ động dừng mà vận hạnh Phổ Hiền, môn môn đều khai cam lộ, vi vi đều là đề hồ, không ra khỏi cội Bồ-đề, mà trường xứ tạng nơi Liên Hoa. Thoáng soi mà không trần nào không thấu, đâu cần phải diệu biện phu diễn, không ai đợi mà hiển thị thần thông, động chỉ thường gặp, tối sáng không lìa chẳng phải xưa thạnh mà nay suy, há vì quên ngu mà trí hiện, nói im cùng hợp, sau trước ngầm thông. Sơ tổ nào phải từ phương Tây đến, thất Phật đâu thường xuất thế. Vì tâm không thì thiên địa đều hư tịch. Tâm có thì Quốc độ đều rõ ràng. Niệm khởi thì núi gò dao động. Niệm mặc thì sông nước yên hòa. Căn cơ cao mà nói nói cùng liễu nghĩa. Chí triệt thì niệm niệm hư huyền. Khí rông mà pháp pháp chi viên, lượng lớn mà trần trần không bờ cõi. Ý đất thanh mà thế giới tận. Nước tâm trược mà cảnh tượng tối. Nêu một mà toàn thâu, thản nhiên bình đẳng. Đầy đủ như thế, tuy tại chánh quán, vạn pháp vốn chỉ do người chân như bao hàm chúng đức, vô niệm mà thù công đầy đủ. Vô tác mà diệu hạnh đều viên. Không vận mà thành linh trí. Pháp nhĩ vô cầu mà tự đắc, diệu tánh thiên chân mới biết. Lý trí viên dung không ngoài đại đạo. Tuyệt nhất trần mà độc lập vì sao các tướng rõ ràng mà thanh xứ đều toàn nghe thấy ngoài không pháp, há là huyền hoặc. Như vi biển đủ cả trăm sông, dụ như sắc tu-di nuốt cả bầy chim. Không có một tên nào không khuyết trương danh hiệu Như Lai, không có một vật nào không xiển hình giá- na, cùng diệu tướng vô biên. Chim kêu vượn hú, đều luận đàm pháp viên âm bất nhị, si ai thành chân nguyên giải thoát. Tham sân vận đại dụng Bồ-đề. Vọng tưởng mạnh thì Niết-bàn hiện. Trần lao khởi mà Phật đạo thành. Từ thể thí mà làm báo hóa, chưa từng không tịch tịnh, tùy duyên mà hiển hiện ra pháp thân cùng tận pháp giới, thật là sở duy của giáo pháp, bẩm thọ Thánh hiền. Thật tế của quần sinh là căn do của vạn vật, đại cương của chánh hóa, là bổn ý xuất thế là chánh giáo Tam thừa, là yếu bộ nhập đạo, là linh nguyên Bát-nhã là hang huyệt Niết- bàn. Bởi lẽ nếu mong cầu diệu lý huyền cao, là cuồng tuệ lao thần si thiền càng thân trói buộc. Thật là ngôn tư tuyệt lộ, phân biệt ý cùng.

Như vậy nên thức trí càng rõ ràng. Thần Thánh càng tỏ sáng. Không hữu càng rộng mở, căn trần khai phát, như nhìn thấy cõi tịnh thiên, không có pháp môn nào mà không hiện, không lý nào mà không rõ. Há động đến thần tình, ao xuân mà ẩn sâu chân bảo, chẳng cần lao tâm lực, nước đó mà có được huyền châu. Quán diệu giới trước mắt, chỉ đại thiên ở nơi bản thân, thâu quần sinh nơi bàn tay, nạp vạn loại trong tâm não. Thi nhất cộng mà thành tựu đại định Lăng Nghiêm. Không nêu một chữ, mà thấy hết chân kinh trước mắt. Đốn dụng nghĩa tứ cú, tuyệt lộ cả bách phi. Dọc ngang cả mười phương ba cõi, vì nhất tổng trì hiệu là đại tự tại. Thiền quang rộng mở y đức cao ngời, phiền não dứt sạch, sinh tử cũng không còn, sông ái khô cạn mà núi tình mạn cũng băng lỡ tiêu diêu ngoại vật mà vô đắc vô cầu. Hư không bao la, nhật nguyệt dần tỏ rạng. Nhưng về sau thì nhật nguyệt càng du hý, bi trí đều vận. Việc cứu thế như huyễn, độ sinh đồng như hư không, nói có mà không trái với không. Lý chân mà không phá tục, như trời đất đeo ngang, như nhật nguyệt cùng tu. Thị hiện Thánh phàm, vào sinh ra tử, trí ấn thật tướng, kiến tại pháp tràng, đạo tác một loại quang minh, làm bến bờ cho vạn đồ, làm cho tro lạnh thành lửa nóng, đốt thiêu tất cả, vĩnh viễn ra khỏi biển khổ làm bậc minh đạo cho chúng mê đồ, lần lửa ngăn chiêu, tùy trí thư thả nhọc mệt. Tuy vô trí mà vạn pháp đều viên thông. Tuy không thấy mà tất cả đều tỏa hiện. Nhưng khế hợp chỉ thể này vốn là tự nhiên. Như mùa xuân cây cỏ nảy mầm, dốn hiện mười thân, hưng khởi tứ trí, cũng như ý tràng, như đại bảo trụ. Pháp tài phong phú, lợi vật làm sao cùng, cho nên gọi là rừng cây công đức, bèn tự xưng là tạng vô tận, lẽ nào lại không tỏa chiếu, đêm tối không ánh đèn ư?

Vì sao khởi tâm hạn lượng mà suy xét, chỗ sâu cạn của thái hư. Định ra biên cương của pháp giới, khiến cho tình sinh phân biệt mà không vượt qua cảnh trần, hướng trên cảnh chân như mà cổ động tâm cơ, trong biển tịch diệt mà sóng thức dậy tràn. Không quản sự tồn kiến hướng vách mà trộm quang, lập ra trí năng sở, khởi giải thắng liệt lấy văn mà định chỉ, dùng lời mà phân tông. Há lại thâu nạp mười phương hư không trong lỗ chân lông, một sát-na hiện ra thế giới ức Phật mỗi mỗi thân biết hiện khắp cả cõi, mỗi cõi bao hàm vô biên thân, nương vào cổ xe cao lớn mà mang đi cả kinh quyển Đại thiên. Bước lên pháp tòa của Đăng Vương, ăn cơm hương tích, mặc thượng y Ca-diếp vào nhà Thích-ca. Trong khoảnh khắc sinh ra nhiều đời khắp cả thế giới. Bụng nuốt phong luân miệng thổi kiếp lửa. Biến gò núi thành đất báo, dời tịnh độ về cõi uế. Trong lỗ chân lông phóng ra vô lượng hào quang, một

lời mà diễn cả biển giáo tư nghì. Đây bèn thường phân theo quần sinh, cùng làm bạn với chúng Thánh, không có pháp nào mà không rõ ràng. Người có tâm đều như thế, chẳng phải dựa vào lực biến thông. Không từ nhân tu chứng, đức lượng đầy đủ trong vi trần. Một hương một vị, đồng với diệt tận định môn. Loài côn trùng vi tế, không muội nơi linh tri tịch chiếu, như vậy đâu thể cho mình tâm chí hẹp hòi mà khuất phục dù có thần châu mà lại làm kẻ xin ăn, giữ kho vàng mà chịu nghèo hèn, làm cô phụ tánh linh, mai một gia bảo. Hoặc xa lìa mà bảo trì thiên chánh, hoặc tuyệt phần mà cam chịu trần lao. Không nhận trần lao, hoặc nhân vọng mà theo tà tông. Hoặc chấp quyền mà lao tu tiệm hạnh. Hoặc cho quả vị cao mà suy đến cực Thánh. Hoặc tích đức đầy trong ba tăng kỳ. Không biết toàn thể hiện tiền, còn mong cầu diệu ngộ. Há biết từ xưa vốn đầy đủ, vẫn đợi công thành, không nhập vào viên thường, cuối cùng thành luân chuyển. Chỉ vì mê muội nơi Thánh đức mà vọng biện chân tông, bỏ giác theo trần, bỏ gốc lấy ngọn. Mang ma chướng hữu vô, vào rừng tà nhất nhị, cắt bỏ chân như phân la pháp tánh. Y vào trần sinh diệt mà tùy cảnh hữu vô, chấp đoạn mê thường theo duyên rồi bỏ tánh, lầm theo trí giác rồi điên đảo tu hành. Hoặc hòa thần dưỡng khí mà bảo thủ tự nhiên. Hoặc chất suy hình mà làm chí đạo. Hoặc chấp vào không mà mạo lập hiền cảnh. Hoặc cầu tịnh lự mà theo vọng trần, hoặc dựa vào cảnh duyên mà ôm giữ tướng. Hoặc làm mất linh nguyên chân chiếu. Hoặc làm tổn chánh nhân Phật pháp, hoặc tuyệt thức ngưng thần thọ báo ở nơi đất vô tình. Hoặc ngưng tâm tuyệt sắc, trụ quả ở nơi trời Bát nạn. Hoặc chấp có mà giữ thành khô. Hoặc bát không mà đồng với sừng thỏ. Hoặc tuyết thấy mà ở nhà tối. Hoặc lập chiếu sáng mà còn sở tri. Hoặc nhân hữu giác là hình của chân Phật, hoặc vô tri đồng với cây cỏ. Hoặc chấp vọng mà đồng với quả cứu cánh. Hoặc giữ ngu si vô phân biệt mà làm đại đạo. Hoặc thấy không, bài thiện ác, mà làm chân tu, hoặc hiểu tánh ngoan không bất tư nghì, hoặc thể hội chân thiện, lấy diệu sắc làm thật có, hoặc trầm cơ tuyệt tưởng đồng với thời hữu lậu. Hoặc tư duy giác quán rơi vào nơi tình lượng. Hoặc vọng tánh không cùng mà ba đầu ngầm hiểu. Hoặc mê muội nơi huyễn thể lập tông không vô, hoặc nhận ảnh làm chân. Hoặc chấp vọng mà cầu thật. Hoặc cho tánh thấy nghe là vật sống. Hoặc chỉ cảnh huyễn hóa mà làm vô tình. Hoặc khởi ý mà trái với tịch tri. Hoặc đoạn niệm mà thiếu vật dụng, hoặc mê nơi công đức tánh, mà khởi thấy sắc tâm. Hoặc căn cứ vào cứu cánh không mà tâm sinh đoạn diệt. Hoặc chấp đại lý mà đốn bỏ trang nghiêm. Hoặc mê theo tiệm thuyết mà nhất hướng tạo tác. Hoặc căn cứ vào thể tùy duyên

mà kiên trì ngã chấp. Hoặc định vào nhân pháp mà rơi vào vô nhân. Hoặc chấp cảnh trí hòa hợp mà cùng thấy. Hoặc chấp tâm cảnh hổn tạp, loạn pháp năng sở. Hoặc chấp phân biệt chân tục, buộc ngu chướng trí. Hoặc giữ nhất như mà đọa vào thường. Hoặc định ra bốn tướng rơi vào trầm đoạn. Hoặc chấp vo tu mà bỏ Thánh vị. Hoặc nói có chứng mà trái với thiên chân hoặc chấp vào y chánh mà luân hồi đọa thế. Hoặc nhàm sinh tử mà táng chân giải thoát. Hoặc mê chân không mà sùng nhân chấp quả. Hoặc muội chân tế. Hoặc vui Phật chán ma. Hoặc chấp tùy nghi sở thuyết, mà giữ lời làm chân. Hoặc làm mất âm thanh thật tướng, mà ly ngôn cầu mặc. Hoặc sùng giáo thừa, mà hủy định tự tánh. Hoặc hoằng thiền quán mà bỏ nghĩa thuyên. Hoặc khởi trí giải thù thắng mà cắt thịt làm thương tổn. Hoặc trụ nơi bổn tánh thanh tịnh, mà chấp thuốc thành bịnh. Hoặc tìm văn dò nghĩa mà uống nước khách. Hoặc thủ tịnh cư nhàn, mà ngồi ở pháp trần. Hoặc khởi có mà đắc tâm, đàm luận Đại thừa vô tướng. Hoặc khởi thân tâm tinh tấn mà chấp hữu vô, hoặc giữ nhậm chân vô sự mà trầm nơi tuệ phược. Hoặc chuyên buộc niệm cần tư mà mất nơi chánh thọ. Hoặc duyên vào vô ngại tự tại, mà buông xả tu hành. Hoặc tùy mà dựa vào bổn tánh không. Không chấp triền cái, mà càng vọng trừ đoạn. Hoặc bảo trọng mà sinh pháp ái. Hoặc khinh mạn mà hủy Phật nhân, hoặc tiến cầu mà trái bổn tâm. Hoặc thoái đọa mà thành phóng dật. Hoặc nói chứng tương trái mà thiếu thật địa. Hoặc nói chứng tương trái mà trái với thật địa. Hoặc thủ tịch mà trụ không làm mất tánh đại bi. Hoặc chấp ngã kiến mà muội nhân không. Hoặc mê hiện lượng mà giữ chặt pháp chấp. Hoặc hiểu mà không tin càng sinh tà kiến. Hoặc tin mà không hiểu càng dài vô minh. Hoặc nói người phải pháp trái. Hoặc cho cảnh sâu mà trí cạn. Không thủ chấp mà mê pháp tánh. Hoặc xả mà trái với tức chân. Hoặc lìa mà trái chân. Hoặc tức mà quên quả. Hoặc phi mà báng thật. Hoặc phải mà báng quyền. Hoặc ác vô minh mà trái với bất động trí môn. Hoặc ghét dị cảnh mà hoại pháp tánh Tam-muội. Hoặc căn cứ vào đồng lý mà khởi tăng thượng mạn. Hoặc thiếu biệt tướng mà phá phương tiện môn. Hoặc lấy Bồ-đề mà báng chánh pháp luân. Hoặc phi chúng sinh mà hủy chân thể Phật. Hoặc chấp bổn trí mà phi quyền tuệ. Hoặc mê chánh tông mà chấp hóa môn. Hoặc bảo tồn chánh mà làm mất ý phương tiện. Hoặc hạnh nguyện không tròn mà mai một hạt giống Phật. Hoặc hành tác vô tác tri Bồ-đề hữu vô. Hoặc chấp tâm vô trước mà học tương tợ Bát-nhã. Hoặc thú cầu tịch tướng mà mê tánh cấu thật. Hoặc trụ vào chánh vị mà mất tự bổn không. Hoặc lập tướng vô quán mà che lấp mất chân như. Hoặc

khởi tâm liễu tri mà trái với pháp tánh. Hoặc giữ vào chân thuyên mà sinh ngữ kiến. Hoặc thuần theo viên lý mà khởi chấp tâm, uống đề hồ mà thành khí độc.

Trên đã lược nêu một trăm hai mươi loại kiến giải tà tông, đều là mê tông biến chỉ. Tất cả đều không thể dùng pháp tánh dung thông, hòa hợp nhất chỉ. Tận mê nơi phương tiện mà trầm mịch nơi sông tà. Chướng ở nơi bổn tâm không nhập vào trung đạo. Ôm lòng trói buộc nơi thủ xả. Đem pháp không mà làm cảnh ái chấp, phản chân trí mà tưởng ngại tình. Điên đảo nơi gió bát phong, khó ra khởi tứ biên, không biết trí lý tức là sinh tử. Vọng mê nơi bổn đạo. Bồ-đề từ đó mà hợp giác. Rõ thường trụ biết nước không lìa băng, linh trí thường tồn mà diệu dụng vô tận, vì sao bỏ tưởng niệm mà cầu tịch tịnh, đoạn tưởng niệm mà cầu tịch tịnh, đoạn phiền não mà chứng chân như, vọng làm vọng tu tự khó tự dễ. Vả lại tánh linh giác, vốn chẳng phải là bí mật. Tạng giáo của Như Lai thật không có che lấp. Cho nên biết lý viên thường không thiếu, căn cơ tín giải khó mà đầy đủ.

Chưa đạt được bổn tâm, vọng thức phù trầm duyên tâm xảo ngụy. Biến kế sở chấp hiện tợ như ngoại ma, người chấp giây cho là rắn mà sinh thấy không, thật không biết vạn pháp là vô thể, tất cả là vô danh. Từ ý hiện hình, nhân lời nói mà lập hiệu, ý từ tưởng mà khởi lời nói theo niệm mà ra. Tưởng niệm đều là hư, gốc ngọn đều phi hữu. Vì Tam giới, vạn vật hữu vô đều không. Tà chánh đồng luân, thiện ác đồng yếu chỉ. Hoàn toàn bỏ đại nghĩa chẳng trái với nguồn gốc ban đầu. Ở trong vô tâm mà vọng lập vị đồng, chính nơi nhất thể mà cưỡng phân ly hợp. Tự tha vừa lập, nghịch thuận liền tùy sinh, gây ra đầu mối tranh chấp, bắt đầu kết hoặc nghiệp. Trái tâm hành hóa người chấp chặt huyễn vật. Năng sở song tịch, sự lý đều không. Đã tạo ra hoặc nhân, không đâu không là quả huyễn. Muốn biết diệu lý, duy ở tại quán tâm. Một niệm nghiệp hằng sa mà năng tiêu. Một ngọn đèn sáng sáng tỏa cả ngàn năm tăm tối. Tự nhiên không lập danh tướng, giải hoặc tịch nhiên, há có vật nên tình, vạn cảnh cùng tác tối. Thủ xả đều mất, phải trái đốn dung. Tăm tối chợt tan, khoát nhiên thanh tịnh, không đâu chẳng phải là bất tư nghì giải thoát, tận cùng là đạo tràng đại tịch diệt, thấy nghe đều quên, thân tâm không nương tựa, tùy duyên dưỡng tánh, theo chỗ mà tự tiêu, như sóng đánh vào thuyền huyễn.

Nay khuyên chư hậu hiền, nên chỉ đi theo con đường này. Nếu nghe mà không tin, còn kết nhân Phật chủng. Học mà chưa thành, vân tăng phước nhân thiên.

DUY TÂM QUYẾT CỦA

VĨNH MINH TRÍ GIÁC THIỀN SƯ - PHỤ

ĐỊNH TUỆ TƯƠNG TƯ CA

Trong tổ giáo tông có hai môn. Mười độ vạn hạnh xưng là tôn. Tên đầu tiên là chỉ quán trợ tân học, sau thành định tuệ Bồ-đề căn. Duy nhất pháp mà tợ cùng phân. Pháp tánh tịch nhiên thể là chân chỉ. Tịch mà thường chiếu còn diệu quán. Định là cha, tuệ là mẹ, mang thai nhà cửa ngàn Thánh, tăng trưởng căn lực dưỡng Thánh thai. Niệm niệm ra đời thành Phật tổ. Định làm tướng tuệ làm tướng. Năng chúc tâm vương thành vô thượng, làm cho quần sinh chứng đạo môn. Cũng là đạo Bồ- đề cổ Phật. Định như nguyệt quang chiếu đạo tà. Có thể chuyển đèn trí phân minh. Huân nhuần mầm đạo trừ ái kết. Tuệ như mặt trời phá nhà tối vô minh, khiến cho thần ngu phu tà kiến. Tận thành Bát-nhã Ba-la- mật thiểu thời mặc sát-na tịnh dần dần tiến tu thành chánh định. Chư Thánh so lường công không nhiều. Trọn thấy diệu Thánh nơi đài linh. Tợ như mới vừa nghe pháp. Năng huân thức tạng khởi giác chủng. Một niệm hồi quang chánh trí khai khoảng khắc thành Phật pháp. Như thế lực thiền định bất tư nghì.

Biến phàm thành Thánh lúc sát-na vô biên sinh tử căn.

Do đoạn hang huyệt trần lao nhiều kiếp. Giòng nước tâm định ý châu ánh sáng che khắp vạn trượng ngàn đường. Quyết khai mắt sáng không tùy vết ba cõi, nguyên không một pháp câu. Giặc giác quán ứng thời khắc. Bịnh phan duyên tinh điều nhiên, tẩu niệm cấu hề rửa hoặc trần Hiển pháp thân hề, kiên tuệ mạng như đoạn núi như dừng biển. Trong trời đất trọn không thay đổi. Đóm tợ lưu ly hàm trăng báo. Điều nhiên không dựa mà không đợi. Tuệ Bát-nhã chẳng thể lường, tự nhiên tỏa hiện tâm quang, dẫn đạo theo cửa vạn hạnh. Trong tất cả thời xưng pháp vương tát biển khổ, đạp núi tà. Mây vọng nguyện tận phiến thời gian, bần nữ trong nhà vàng chợt hiện tráng sĩ trên cổ đeo vòng châu chặt si mê không còn dòng đục. Uy mãnh đại hùng càng vô tận, làm cho giường sắt cột đồng tan. Lại khiến ma oán nghiệp quả tiêu và tranh tụng thành hiếu nghĩa, phổ hiện quần sinh trí chư Phật. Bên tà ác tuệ tận triều tông.

Muỗi kiến côn trùng đều được thọ ký. Thiên tu định đốn âm, vật tỏa hề chánh mạng. Như đem chánh tuệ chiếu thiền na, vạn pháp tự nhiên rõ như gương. Biến tu tuệ thuần dương vật khô thành ngưng trệ.

Cần dựa diệu định trợ quán môn. Như trăng tỏa sáng trừ tăm tối,

khuyên chúng học chớ nên tu. Từ đây một thể không hai lối, tợ thú hai chân bay giữa trời. Như xe hai bánh nương trăm trâu, tức hướng phàm đồ lên giác ngạn. Nơi biển nghiệp thiếu thuyền từ. Hoặc sự định chế một nơi không xong. Hoặc lý định, hoặc lý định duy nên thẳng tới quán, tâm tánh. Hoặc sự quán nói rõ các pháp tướng sinh ra trù toán. Hoặc lý quán đốn liễu không một pháp nào mà không có bờ kia. Định tức tuệ mà phi nhất phi nhị phi tâm kế. Tuệ tức định không đồng không khác, tuyệt cả quán nghe. Hoặc song vận tức tịch mà chiếu thông chân huân. Hoặc cùng tận phi định phi tuệ siêu lên thường chuẩn. Một trần nhập định các trần cùng khởi. trong môn Bát-nhã thành ra pháp nhĩ. Tam-muội trong thân đồng tử, thân lão nhân phân đàm về chân quỹ, nếu quán một cảnh thì vạn cảnh đều đồng, gần thì trần, xa thí Quốc độ đều thông cả, trên đường chân như luận về sinh tử, biển vô minh viễn nói viên tông, nhãn căn có thể làm Phật sự. Sắc trần nhập đinh thì hương trần khởi. Tâm cảnh thì đồng với cái thấy. Ai nói không tin sóng nguyên mà nước phi tịch phi chiếu tuyệt hết ngôn từ suy tưởng. Mà tịch mà chiếu không gì sánh. Quyền thật song hành mà xiển dương chánh đạo, thể dụng lại bao hàm cả diệu chỉ. Xin khuyên chư vị chớ hư bỏ tháng ngày qua mau, tán loạn đều nhân nơi khuyết định môn. Kẻ ngu vì thiếu chân trí. Lời chân thật phải nhập vào tai. Thiên kinh vạn luận đồng với tiêu ký. Định tuệ toàn tu không thể quên. Một niệm đốn quy về đất chân giác. Định cần tu tập tuệ cần lắng nghe, chớ để cho một điểm linh đài mê muội, dần thành tựu tôn bảo, học định di hầu sinh về thiên giới, người nữ vừa nghĩ nhập đạo thì tư lợi, lợi tha nhân quả đều đầy đủ. Nếu trừ định tuệ, nếu trừ thì không thể luận.

———

CẢNH THẾ

(Cảnh tỉnh đời)

Phàm không thể nhập bổn đạo, không trầm tịch sinh tử, không rơi vào chỗ sinh tử của thai; noãn, thấp, hóa, các loại phi trần làm mất thân người, như đất nơi đại địa. Được thân người như hạt bui nơi móng tay. Trong thân người sinh ra nơi tiện nhân và nơi trung quốc. Hoặc thọ nữ nhân, nếu là nam tử trăm, thứ bịnh tật. Như đầy đủ mười tướng trượng phu. Chỉ sở nhiều đời sinh trong ngũ trược, lấy nhục thân làm mạng, một báo oán như lửa đá gió đèn, che mất ánh sáng mà thôi. Ở trong cõi người được thọ mạng, được phú quý thì vạn người không được một. Trong đó thì đầy sự tai họa bịnh hoạn khổ não. Nếu có chút sự vui thì cũng lo sợ phiêu trầm. Lo sinh xứ, lo già bịnh, lo chết mất thần linh. Người có vinh hiển thì kiêu sa, có nhục bại thì thất ý. Có vui động đến tình địa, có khổ thì thông não tinh thần… cho đến khi trời nóng thì bức não thân thể, lạnh thì phiền muộn không thôi, đói khát sợ hãi làm não hại ý chí. Thuận thì yêu thích, nghịch thì oán ghét. Thân thì ràng buộc sơ thì oán ghét, hại thì tổn thể buồn thì hại ruột… cho đến gặp cảnh sinh tâm, tùy tình mà động niệm. Dù tốt dù xấu lòng không mong cầu, đều là nhân kéo dài nghiệp trầm luân làm táng tận đạo khổ.

Như nay không đắc sát-na tại thế, cần nuôi dưỡng nhân từ, hành thiện tu tâm trừ quấy bỏ ác.

Sách nói: Làm thiện có trăm điều lành, làm ác sinh ra tai ương đều là các loại nhân duyên nghịch thuận ở thế gian. Không thọ thân tâm vọng khổ đều như thế. Không biết Tam giới duy là nhất tâm. Vì năm thức trước và thức tám đều là hiện lượng sở đắc. Ngoài pháp không tâm, lấy thức thứ sáu mà rõ ý thức, so lường tính toán mà thành ngoại cảnh, là do tưởng sinh tùy niệm mà đến. Như không tưởng niệm vạn pháp là vô hình, cho nên kinh nói:

- Tưởng diệt thì tịnh thức dừng. Lại nói: Các pháp không kiên cố, duy lập ở nơi niệm.

Khéo giải kiến, không là tất cả vô tưởng niệm. Nếu rõ yếu chỉ nhất tâm ngoài tâm không có một pháp nào để bàn, há lại có thị phi yêu ghét.

Bài tụng nói:

- Chưa đạt cảnh duy tâm.

Khởi chủng chủng phân biệt.

Đạt cảnh duy tâm rồi.

Phân biệt liền không sinh.

Đã rõ cảnh duy tâm.

Liền bỏ tướng ngoại trần.

Từ đây dứt phân biệt.

Ngộ bình đẳng chân không.

Cho nên luận Khởi Tín nói: Tất cả cảnh giới do tâm vọng động. Tâm nếu không khởi thì tất cả cảnh giới đều diệt. Duy một chân tâm mà biến tất cả xứ. Cho nên Tam giới là hư ngụy, duy tâm tạo tác, lìa tâm tức không cảnh giới lục trần. Cho đến tất cả phân biệt, tức là do tự tâm phân biệt, tâm không thấy tâm, không có tướng có thể đắc. Tiên đức nói: Ngoài tâm có pháp, sinh tử luận hồi. Ngoài không có pháp, xa lìa sinh tử vĩnh viễn. Kinh nói: Các pháp sinh ra là do duy thức sở hiện.

Luận nói: Tam giới không có pháp khác, chỉ do tâm tạo ra. Đã tin vào một tâm, cần khế hợp thiền định. Như kinh nói: Như giáo hóa chúng sinh khắc Tam thiện đại thiên này làm thiện, không bằng nhất tâm tịnh niệm nhập pháp môn nhất tướng trong, khoảng bữa ăn, như hiểu rõ tự tâm, tương ưng với định tuệ này, thì bất động trước trần lao, Tiểu thừa chánh giác.

❧

Số 2019A - Chân Tâm Trực Thuyết

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 178

CHÂN TÂM TRỰC

THUYẾT & DẠY NGƯỜI

SƠ TÂM HỌC PHẬT

SỐ 2019

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 2019A

CHÂN TÂM TRỰC THUYẾT

Có người hỏi Tổ sư: đạo mầu nhiệm có thể biết định chăng? Đáp: Thuở xưa không nói đó sau! Đạo không thuộc cái biết, không thuộc cái (vô tri) chẳng biết, biết là vọng tưởng chẳng biết là không chấp trước. Nếu chân thật hiểu đạt được chổ không nghi ngờ, cũng như hư không bao la rộng lớn, há có thể giữ cho là phải quấy sao!

Có người hỏi thế thì chư Tổ xuất thế không làm lợi ích gì cho chúng sinh chăng? Đáp Phật Tổ thế chẳng có pháp để trao cho người, chỉ cần chúng sinh tự thấy bản tánh. Kinh Hoa nghiêm chép: biết tất cả pháp tức tự tánh của tâm, thành tựu huệ thân chẳng phải nhờ người khác mà ngộ được, vì thế Phật tổ chẳng dạy rằng, người chấp nê nơi văn tự, điều cốt yếu thôi dứt thấy được bản tâm của mình do đó, người (nhập môn) vào cửa ngài Đức Sơn liền đánh, tổ Lâm Tế liền hét, đã là dò xét thái quá, sao lại lập ngôn ngữ ư!

Hỏi: Thuở xưa nghe ngựa hí bỗng nhiên khởi phát lòng tin, ngài Lục tổ diễn nói Đàn kinh, ngài Huỳnh Mai truyền Bát-nhã, đều là phương pháp tiệm thứ cho người, há riêng không có phương tiện đối với pháp có thể được sao? Đáp trên đảnh Diệu cao xưa nay không chấp nhận lời bàn bạc, đầu ngọn núi thứ hai chư Tổ dừng như cho hội thoại, trên đầu ngọn núi thứ hai dám cầu mong sự chỉ bày phương tiện đại khái chăng! Đáng thay đấy là ngôn ngữ. Ngài vì đại đạo mầu nhiệm rộng lớn chẳng có chẳng không chân tâm vi diệu sâu kín bật dứt suy nghĩ bàn luận, cho nên bất đầu từ cửa kia mà vào. Mặc dù xem xét được năm ngàn tạng giáo chẳng lấy đó cho là nhiều thấu suốt được chân tâm, chỉ phát ra một lời, nghĩ gì so sánh đã thành pháp dư thừa rối rắm rồi. Nay chẳng tiếc để mắt một chút kính cẩn viết vài chương phát minh chân tâm để làm nền tản dần dần vào đạo, bèn ghi bài tựa.

KHẮC BẢN LẠI BÀI TỰA: CHÂN TÂM TRỰC THUYẾT

Luận về chân tâm trực thuyết, chư Phật trao tay tổ tổ truyền nhau lại chẳng có pháp riêng. Tâm là cội nguồn của mọi người là giác tánh của chư Phật, tất cả muôn pháp đều ở trong nhất tâm, tám muôn bốn ngàn pháp môn từ tâm này lưu xuất ra ngộ tâm này thời pháp Thánh dụng thấy nhau, mê tâm này thì sinh tử không bờ mé, tâm theo sự chuyển, sự theo lý hiển bày, sự lý dung thông gọi là trực thuyết. Nay thầy Tỳ kheo ở trong rừng được thanh tịnh ban đêm sinh tâm vui mừng gặp được văn này, bèn phát tâm khắc bản lại để lưu truyền. Vâng lệnh tôi làm bài tựa để ở đầu quyển, với tài mọn lời nói thô hèn học vấn kẽm cỏi của tôi, chẳng đủ để phát minh thâm ý đó. Đại khái đặt bài tựa “Trực thuyết chân tâm” để làm nền tảng xin xem nội dung văn bản.

Kẻ hậu hạ viết bài tựa nhân ngày Tết Đoan Ngọ tháng năm năm Kỷ Sửu niên hiệu Thành Hoá.

CHÂN TÂM CHÁNH TÍN.

Kinh Hoa Nghiêm dạy: tin là gốc của đạo là mẹ của tất cả công đức, nuôi lớn các thiện căn. Theo Duy Thức thì lòng tin như viên minh châu làm trong nước và có thể làm cho nước dơ đục thành trong sạch, nên biết muôn việc thiện đều phát sinh được dẫn đầu bằng niềm tin, vì thế trong kinh Phật lời mở đầu của các bộ kinh đều để câu “Như thị ngã văn” gọi là phát sinh lòng tin. Hoặc nói chữ tín bên tổ môn, chữ tín bên giáo môn có gì khác đâu, nhưng có nhiều cách không đồng. Giáo môn dạy người trời tin nhân quả, có người ưa thích phước báo an vui tin thập thiện là nhân mầu nhiệm, được sinh cõi trời người là quả an vui. Có người thích sự không tịch tin nhân duyên sinh diệt là chánh nhân, khổ tập diệt đạo là Thánh quả. Có người thích quả vị Phật tin ba a-tăng-kỳ kiếp, lục độ là nhân đại thừa, Bồ đề Niết bàn là chánh quả.

Bên Tổ môn thì chánh tín không giống như những điều đã nói ở trên, không tin tất cả đếu thật có là nhân quả, chỉ cần tin bản thân mình xưa nay là Phật, tự tánh thiên chân mọi người đều có đủ, diệu quả Niết bàn ai ai cũng được thành tựu viên mãn, chẳng nhờ vả tìm cầu từ cái khác, xưa nay vốn tự đầy đủ. Tam Tổ dạy: trọn đồng như hư không không thiếu không dư, bởi do thủ xả nên chẳng như. Theo ngài Chí công thì thân vô tướng ở trong thân hữu tướng, con đường vô sinh ở trên con đường vô minh. Theo ngài Vĩnh Gia thì thật tánh của vô minh tức thật tánh, huyển hoá không thân tức pháp thân, vì thế biết chúng sinh xưa nay là Phật, đã sinh chánh tín cần phải hiểu được điều này Ngài

Ngài Vĩnh Minh dạy: tin mà không hiểu thì vô minh tăng trưởng, hiểu mà không tin thì tăng trưởng tà kiến, biết sự tin hiểu giúp nhau thì mau được vào đạo.

Hỏi ban đầu phát khởi lòng tin chưa có thể nhập đạo thì có lợi ích gì không? Theo Luận khởi tín thì nếu người nghe pháp này rồi mà không sinh tâm sợ sệt, phải biết rằng người này nhất định nối dõi dòng Phật, chắc chắn được chư Phật thọ ký. Giả sử có người có thể giáo hoá chúng sinh đầy trong ba ngàn đại thiên thế giới dạy họ tu thập thiện, chẳng bằng người trong khoảng một niệm mà suy nghĩ đúng pháp này, công đức ấy vượt trội hơn công đức đã nói ở trước chẳng phải có thể nào dùng thí dụ nói được. Theo kinh Bát-nhã thì người nào nhẫn đến một niệm sinh lòng tin thanh tịnh thì Đức Như Lai đều biết đều thấy, các chúng sinh đó được vô lượng phước đức như thế. Nên biết muốn đi đường dài ngàn dặm bước đầu tiên phải đi đúng hướng, bước đầu tiên nếu lệch hướng thì ngàn dặm điều đi lầm đường. Vào nước vô vi trước tiên phải có lòng tin đúng đắn, lòng tin ban đầu đã mất thì muôn điều thiện đều lùi sụt. Cho nên Tổ sư dạy: sai lầm một hào ly thì cách xa như trời- đất, đó là lý nầy vậy.

TÊN KHÁC CỦA CHÂN TÂM.

Có người hỏi đã phát sinh lòng tin chân chánh, chưa biết sao gọi là chân tâm? Đáp lìa vọng gọi là chân linh giám gọi là tâm. Trong kinh Lăng Nghiêm chép phát tâm này hoặc nói chỉ gọi là chân tâm có tên riêng khác chăng? Phật Tổ dạy đặt tên không đồng. Vả lại Phật dạy trong Bồ-tát giới gọi là “Tâm địa” và phát sinh muôn pháp lành, theo kinh Bồ- nhã gọi là “Bồ đề”, vì làm thể cho giác, theo kinh Hoa Nghiêm lập tên “Pháp giới” vì giao triệt dung nhiếp, theo kinh Kim cang gọi là “Như Lai” vì không từ đâu đến, kinh Bát-nhã gọi là “Niết bàn” vì là chỗ quy về của chư Thánh, kinh Kim Quang Minh gọi là “Như Lai” vì nó chân thường bất biến, kinh Tịnh danh gọi là “Pháp thân” vì là chỗ nương dựa của báo thân, hoá thân. Theo khởi tín luận gọi là “chân như” vì nó không sinh không diệt, kinh Niết bàn gọi là Phật tánh vì nó là bổn thể của ba thân ( pháp thân, báo thân, ứng hoá thân). Trong viên giác gọi “tổng trì” vì lưu phát ra công đức, theo kinh Thắng man gọi là “Như lai tạng” vì nó che đậy hàm chứa, kinh Liễu nghĩa gọi là “Viên giác” vì phá tối tăm riêng chiếu soi. Do đó Thọ thiền sư duy tâm quyết dạy chúng một pháp ngàn tên ứng duyên lập hiệu, có chép đầy đủ trong các kinh không thể dẫn chứng ra hết được.

Theo lời Phật dạy đã biết, còn Tổ sao dạy là “Như” và môn đồ của Tổ sư ngăn dứt danh ngôn. Tên không đặt tại sao có nhiều tên, vì tuỳ theo căn cơ cảm ứng tên kia cũng nhiều. Có lúc gọi là “Tự kỷ” vì nó là bản tánh của chúng sinh, có khi gọi là “chánh nhãn” vì soi xét pháp hữu tướng, có lúc còn gọi là “diệu tâm” vì nó hư linh tịch chiếu, có lúc gọi là “chư chân ông” vì từ xưa đến nay có công năng gánh vát, có khi gọi là một ngàn bát không đáy vì tuỳ chỗ nơi mà sinh lờ né, có lúc gọi là cây đàn cầm không dây và âm vang phát ra đến ngày nay, có khi gọi là ngọn đèn vô tận vì chiếu phá mê tình, có lúc gọi là cây không có gốc vì gốc cành vững chắc, có lúc gọi là cây gươm rất bén vì nó cắt dứt căn trần, có lúc gọi nước vô vi vì biển chuyển hoá mé sông được trong, có lúc gọi là ma ni châu, vì nó cứu giúp làm lợi ích cho kẻ bần cùng. Có lúc gọi là không phải (chìa khoá) then chốt vì đáng bít cửa lục tình, nhẫn đến còn có tên là trâu đất, ngựa gỗ, tâm nguyên, tâm ấn, tâm cảnh (gương) tâm nguyệt, tâm châu, nhiều tên khác không thể nghi chép đầy đủ. Nếu liễu đạt được chân tâm thì các tên gọi đều hiểu, mêm muội chân tâm này thì các tên gọi đều bị ngưng trệ. Cho nên đối với chân tâm rất cần thiết nên phải kỹ lưỡng.

DIỆU THỂ CỦA CHÂN TÂM.

Hỏi: đã biết danh tự của chân tâm còn diệu thể của nó thì như thế nào? Theo lành phóng quang Bát-nhã thì Bát-nhã không có tướng sở hữu chẳng có tướng sinh diệt, theo luận Khởi Tín là tự thể của chân như thì tất cả phàm phu Thanh văn, Duyên giác Bồ-tát chư Phật không có tăng giảm mé trước sinh mé sau diệt rốt ráo thường hằng, từ xưa đến nay tánh tự đầy đủ tất cả công đức. Căn cứ vào kinh luận này thì chân tâm bản thể siêu xuất nhân quả thông suốt xưa nay, chẳng lập phàm Thánh không có các sự đối đãi, như hư không trải khắp tất cả chỗ, diệu thể ngưng tịch tuyệt dứt các hý luận, không sinh không diệt chẳng có chẳng không, không động không lay chuyển trạm nhiên thường trụ gọi là ông chủ ngày xưa, gọi là người trước thời Phật Oai âm, lại gọi bản thân mình từ kiếp không trở về trước (chỉ bản lai diện mục Phật tại tâm). Trọn một bình đẳng không có một mảy may tỳ vết, tất cả sơn hà đại địa có cây rừng rậm sâm la vạn tượng, các pháp nhiễm tịnh đều lưu xuất ra từ đó.

Theo kinh Viên giác dạy: Này Thiện nam tử đấng pháp vương Vô Thượng có Đại đà-la-ni môn tên là Viên giác lưu xuất ra tất cả chân như thanh tịnh, Bồ-đề, Niết bàn, Ba-la-mật dạy bảo trao truyền cho Bồ-tát.

Ngài Khuê phong dạy tâm ấy vắng lặng chuyên nhứt, rõ ràng sáng suốt, chẳng đến chẳng đi thông suốt ba đời, không ở trong không ở ngoài xuyên suốt mười phương, chẳng sinh chẳng diệt. Há bốn núi có thể hịa được, lìa tánh ly tướng năm sắc đâu thể làm mờ mắt được. Vì thế, trong Duy tâm quyết của ngài Vĩnh minh dạy: Tâm này tánh thể sáng suốt mầu nhiệm thể hội cùng khắp là vua của muôn pháp, ba thừa năm tánh đồng quy về, là mẹ của ngàn bậc Thánh độc tôn độc quý chẳng có gì sánh kịp. Thật là cội gốc của Đại đạo là chân pháp yếu, tin thì ba đời Bồ-tát đồng học nào có học tâm này, chư Phật ba đời đồng chứng nào có chứng tâm này. Diễn nói hiển bày một đại tạng giáo nào có hiển bày tâm này, tất cả chúng sinh mê vọng nào có mê tâm này, tất cả người tu hành được khai ngộ đâu có ngộ tâm này, tất cả chư tổ truyền nhau nào có truyền tâm này, nạp tăng trong thiên hạ tham vấn nào có tham tâm này. Liễu đạt được tâm này đâu đâu cũng đều đúng mọi vật tràn hiển bày, mê tâm này thì chốn chốn điên đảo niệm niệm cuồng si Thể hội được điều này là Phật tánh vốn có của tất cả chúng sinh, chính là cội nguồn phát sinh của tất cả thế giới. Cho nên Đức Thế Tôn ở non Linh Thứu lâu ngày, ngài Thiện Hiện nghiễm nhiên quên lời, tổ Đạt Ma nhìn vách nơi, Thiếu thất, cư sĩ Tỳ Da ngậm miệng, thảy đều phát minh được diệu thể tâm này. Dó đó, người mới vào môn đình của tổ, điều cốt yếu phải biết tâm thể này là trước tiên.

SỰ DIỆU DỤNG CỦA CHÂN TÂM.

Đã biết diệu thể còn thế nào gọi là diệu dụng? Cổ nhân nói gió thổi tâm lay động, mây bay tánh khởi trần, nếu rõ việc hôm nay mê mờ lại con người xưa nay chính là diệu thể khởi dụng. Chân tâm diệu thể xưa nay bất động, yên tĩnh chân thường, trên cái chân thể có diệu dụng hiện tiền, chẳng ngăn ngại theo dòng được mầu nhiệm. Vì thế, Tổ sư có bài tụng.

“Tâm tuỳ muôn cảnh chuyển.

Chỗ chuyển thật u huyền.

Tuỳ dòng nhận được tánh.

Không mừng cũng chẳng lo.”

Cho nên trong tất cả thời động dụng thi vi, đi đông đến tây ăn cơm mặc áo, cầm muỗng co duỗi nhìn phải liếc trái đều là diệu dụng chân tâm hiện tiền. Phàm phu mê muội điên đảo trong lúc mặc áo chỉ khởi hiểu là mặc áo, lúc ăn cơm chỉ hiểu ăn cơm, tất cả sự nghiệp chỉ chuyển theo nhau. Do đó, ở trong nhật dụng mà không hay ở trước mắt

mà không biết, như là người ở dưới thức tánh động dụng thi vi mà chưa từng mê muội. Vì thế tổ sư nói:

“ Ở trong thai gọi là thần.

Ở thế gian gọi là người.

Ở mắt gọi là quán chiếu.

Ở tai là nghe âm thanh.

Ở mũi thì ngữi mùi thơm.

Ở miệng gọi là nói bàn.

Ở nơi tay thì cầm nắm.

Ở nơi chân đi chạy”.

Hiện khắp như nhiều bao gồm pháp giới lại thâu nhiếp trong một vi trần, biết đó là Phật tánh, người không biết gọi là linh hồn. Sở dĩ đưa ra các công án “Đạo Ngô Vũ hốt” “Thạch củng niêm cung” “Bí ma kình xoa” “Câu chi thụ chỉ” “Hân châu đả địa” “Vân Nham sư tử” chẳng phải không phát minh ra đại dụng này. nếu trong nhựt dụng không mê muội, tự nhiên tung hoành vô ngại.

THỂ DỤNG CHÂN TÂM CÓ ĐỒNG DỊ.

Diệu dụng của chân tâm chưa xét là đồng hay dị? Xét về tướng thì chẳng phải đồng, xét theo tánh thì chẳng khác, cho nên thể dụng này chẳng phải một chẳng phải khác. Làm sao biết được như vậy? Thử bàn về đều ấy. Diệu thể bất động tuyệt các đối đãi lìa tất cả tướng, chẳng phải liểu đạt tánh khế tướng, không có gì so sánh lý kia được, diệu dụng tuỳ duyên ứng với muôn loại. Vọng lập tướng hư vọng dừng như có hình trạng, xét điều này hữu tướng vô tướng nên chẳng phải một. Lại dụng từ thể phát khởi nhưng dụng không lìa thể, thể hay phát dụng mà thể chẳng rời dụng, xét về điều này thì lý không rời nhau nên chẳng phải khác. Như nước lấy tánh ướt lâm thể vì thể không lay động, sóng lấy động làm tướng vì nhờ gió mà nổi sóng. Tánh nước tướng sóng động cùng không động nên chẳng phải một, song ngoài sóng không có nước ngoài nước không có sóng, tánh ước là đồng nên chẳng khác. Thể dụng đồng khác như các thí dụng trên có thể biết.

CHÂN TÂM Ở TRONG MÊ.

Thể dụng của chân tâm mọi người đều có, tại sao nói Thánh phàm không đồng? Chân tâm của Thánh phàm vốn đồng nhau, nhưng phàm phu với vọng tâm nhân vật mất đi tự tánh thanh tịnh bị những việc này làm ngăn trở, vì thế chân tâm không được hiện tiền, như trong tối bóng

cây im xuống dòng suối có mà không biết. Cho nên trong kinh chép: Này thiện nam tử! Thí như hạt châu báu ma ni trong sáng chiếu ra năm màu tuy nơi đều hiện, những người ngu si thấy ma ni thật có năm màu. Này thiện nam tử! Tịnh tánh viên giác hiện nơi thân tâm tuỳ loại đều ứng, với người ngu si cho rằng tánh viên giác thanh tịnh thật có thân tâm như vậy, tự tánh cũng lại như thế.

Triệu luận cho rằng vũ trụ trong càn khôn có một vật báu hình ngọn núi ẩn kính trong đó, đây chính là chân tâm tại triền. Theo Ngài Từ Ân dạy thì pháp thân bổn hữu chư Phật đồng nhau, phàm phu bị vọng tình che lấp có mà chẳng biết, ở trong phiền não trói buộc được cái tôn Như Lai tạng. Ngài Bùi Công nói trọn ngày viên giác mà chưa từng viên giác ấy là phàm phu. Vì thế biết chân tâm tuy ở trong trần lao mà chẳng bị trần lao làm nhiễm ô, như bạch ngọc bỏ vào bùn mà màu sắc nó không thay đổi.

DỨT VỌNG LÀ CHÂN TÂM.

Chân tâm bị vọng tưởng thì là phàm phu, làm cách nào để ra khỏi vọng Thánh? Theo xưa thì vọng tâm không có chỗ nơi tức Bồ đề, sinh tử Niết bàn vốn bình đẳng. Trong kinh dạy huyễn thân của chúng sinh đó diệt thì huyễn tâm cũng diệt, huyễn tâm diệt nên huyễn trần cũng diệt, huyễn trần đã diệt nên cái diệt huyễn cũng diệt, huyễn diệt diệt rồi nên nên cái chẳng phải huyễn không diệt, thì như lau gương bụi cấu hết thì ánh sánh hiện. Ngài Vĩnh gia cũng dạy tâm là căn pháp là trần, cả hai cũng như vết dơ trên gương, khi vết dơ hết thì ánh sáng mới hiển bày, tâm pháp đều vọng tánh tức chân, đây chính là ra khỏi vọng mà thành chân. Theo Trang Sinh thì tâm gặp nóng bốc lửa, gặp lạnh thì đóng băng, mau chong trong khoảng cúi ngước, lại bao trùm ngoài bốn biển, ở ao vực yên tĩnh, động kia cách xa như trời duy có tâm người chăng! Đây là Ngài Trang Sinh trước tiên nói tâm phàm phu không thể trị phục như thế, chưa xem xét theo tông môn thì dùng pháp gì để trị vọng tâm? Đáp dùng pháp vô tâm để trị vọng tâm, nếu có người vô tâm thì đồng với cỏ cây, nói về vô tâm xin cho một thí dụ. Nay nói về tâm chẳng phải thể vô tâm gọi là vô tâm, hể trong tâm không có vật gọi là vô tâm, như nói cái bình không, trong bình không có vật thì gọi là bình không, chẳng phải thể của bình không có gọi là bình không.

Tổ sư dạy: ông chỉ đối với tâm vô sư, đối với sự vô tâm thì tự nhiên rổng rang mà sáng suốt vắng lặng mà lại mầu nhiệm, đó là ý chỉ của tâm. Căn cứ vào đây thì lấy cái không có vọng tâm chẳng phải không có

chân tâm diệu dụng, xưa nay chư Tổ dạy phương pháp công phu vô tâm đều chẳng giống nhau. Nay nói chung đại nghĩa lược có mười loại.

Xét biết là lúc công phu bình thường tuyệt niệm đề phòng niệm khởi, một niệm vừa sinh liền cùng giác phá, vọng niệm phá giác biết thì niệm sau không sinh, giức trí này cũng chẳng cần dùng, vọng giác đều vọng gọi là vô tâm. Nên Tổ sư dạy không sợ niệm khởi chỉ sợ giác (biết) chậm, lại có bài kệ chẳng cần cầu chân chỉ cần dứt chấp, đây là công phu dứt vọng.

Thôi dứt là lúc công phu không nghĩ hiện không nghĩ ác, tâm khởi liền dứt gặp duyên liền dừng. Cổ nhân dạy.? Lư hương trong miếu xưa ngay đó đoạn tuyệt được không còn mảy may ràng buộc xa lìa sự phân biệt, ngu ngơ như người ngu si mới có một chút phần tương ưng. Đây là công phu thôi dứt vọng tâm.

Dứt tâm còn cảnh là lúc công phu, đối với tất cả vọng niệm đều dứt, chẳng quan tâm cảnh bên ngoài chỉ tự dứt tâm, vọng niệm đã dứt lo gì có canh, tức là pháp môn cứu người xưa đoạt nhân không đoạt cảnh. Vì thế có câu ngạn ngữ: nơi ấy có cỏ thơm mọc đầy khắp thành mà lại không có (người xưa) cố nhân.

Theo Lung Công thì tự minh vô tâm đối với muôn vật, nào có ngại muôn vật thường vây quanh, đây là dứt tâm tồn cảnh công phu dứt vọng.

Dứt cảnh tồn tâm là lúc công phu lấy tất cả các cảnh trong ngoài đều quán thành không tịch, chỉ còn nhứt tâm lẻ loi đập lập. Sở dĩ người xưa nói chẳng làm bạn với muôn pháp, không cùng các trần đối đãi, nếu tâm đắm trước cảnh thì tâm tức vọng. Nay đã không có cảnh thì vọng nào có, chính là chân tâm riêng chiếu soi chẳng ngăn ngại nơi đạo, tức cổ nhân đoạt cảnh không đoạt người, cho nên có câu ngạn ngữ hoa trong vườn đã tàn mà ngựa xe vẫn còn chen chúc. Lại có câu “Ba ngàn kiếm khách nay ở đâu, độc kế Trang chu định thái bình, đây là dứt cảnh tồn tâm công phu dứt vọng.

Dứt cảnh dứt tâm là khi công phu trước tiên ngoại cảnh phải vắng lặng, kế đến diệt nội tâm, tâm cảnh trong ngoài đã vắng lặng, cuối cùng vọng từ đâu mà có. Nên ngài Quán Khê nói mười phương không có vách ngăn rơi vào bốn hướng cũng chẳng có cửa, sạch làu làu đỏ chói chói, tức Tổ sư đoạt pháp môn cả hai tâm, cảnh. Nên có câu ngạn ngữ mây bay nước chảy qua rồi tịch nhiên trời đất rổng không. Lại nói người trâu đều không thấy chính là lúc trăng sáng, đây là cách dứt tâm dứt cảnh công phu dứt vọng.

Tồn cảnh tồn tâm là lúc công phu tâm trụ tâm vị cảnh trụ cảnh vị, có lúc tâm cảnh đối nhau, thì tâm không chấp cảnh, cảnh chẳng tới tâm đều không đến nhau, tự nhiên vọng niệm không sinh vì đối với đạo vô ngại. Theo lành gọi là pháp trụ pháp vị tướng thế gian thường trụ, tức tổ sư Nhân cảnh đều không đoạt pháp môn. Nên có câu ngạn ngữ ? Lại nói trong núi ngàn muôn đoá hoa du tử không biết lối về, đây là công phu diệt vọng tồn cảnh tồn tâm.

Toàn thể trong ngoài là lúc công phu đối với sơn hà đại địa mặt trời và mặt trăng ngôi sao trong thân căn ngoài khí thế gian, tất cả các pháp đồng một thể chân tâm, trạm nhiên rổng rang sáng suốt, không khác nhau một mảy may, đại thiên sa giới đã thành một khối, lại ở chỗ nào vọng tâm đến được. Cho nên ngài Triệu pháp sư dạy trời đất cùng ta đồng căn, muôn vật cùng ta đồng thể, đây là công phu diệt vọng trong ngoài toàn thể.

Trong ngoài toàn dụng là lúc công phu đem tất cả các pháp thân tâm ở trong và khí giới bên ngoài và hết thảy sự động dụng thi vi 1001 C đều khởi quán diệu dụng hiện tiền, tất cả đều là diệu dụng trì vọng tâm hướng đến chỗ nào mà an ở!

Ngài Vĩnh Gia dạy chúng thật tánh vô minh tức phật tánh huyễn hóa không thân tức pháp thân, theo ngài chí công trong mười hai thời có bài ca là thường ngày diễn nói, căn cơ cuồng loạn trong ẩn thân đạo nhân, ngồi nằm không biết gốc là đạo, chỉ cái gì vội chịu khổ vui. Đây là công phu dứt vọng trong ngoài toàn dụng.

Tức thể tức dụng là lúc công phu mặc dù thần khế hớp chân thể một vị vắng lặng, mà trong đó nội ẩn chứa sự vắng lặng của dụng tức thể nên ngài Vĩnh Gia nói:

Sáng suốt vọng tưởng giấy

Vắng lặng sáng suốt phải

Vô ký vắng lặng quấy.

Trong sự vắng lạng đã không dung chứa vô ký, trong sự sáng suốt không có dụng loạn tưởng, tất cả vọng tâm làm sao sinh khởi được. Đây là công phu diệt vọng ngay nơi thể là dụng.

Thấu suốt ra ngoài ngoài thể dụng là lúc công phu chẳng phân biệt trong ngoài, cũng không biện đông, tây, nam, bắc, đem bốn phương tám hướng chỉ khởi một niệm là đại giải thoát môn viên đà đà địa. Không phân biệt thể dụng, không có mẩy phần thấm qua, toàn thân đã thành một khối thì vọng tưởng kia ở chỗ nào khởi lên được. Cổ nhân dạy toàn thân không có vết khâu rạn nứt trên dưới thay đổi thành khối tròn

xoe. Đây chính là công phu diệt vọng thâu rõ ra ngoài thể dụng.

Trên đây đã kể mười loại công phu, thập pháp môn thì không cần cận dụng toàn bộ, chỉ cần thực hành công phu được một môn thì công phu đã thành tựu. Vọng tưởng tự diệt chân tâm ngay nơi đó hiển hiện, tùy theo căn cơ và thói quen nhiều đời từng có duyên với pháp nào thì nên tu tập theo cách đó. Công phu này chính là công vô công dụng, chẳng phải công sức có tâm. Vì đây là pháp môn thôi dứt vọng tâm khẩn yếu nhất, chỉ có văn nói nhiều, kia văn viết không nhiều.

CHÂN TÂM TRONG BỐN OAI NGHI

Đoạn văn trước nói dứt vọng chưa xét nhưng chỉ ngồi thiền tu tập cũng chung cho cả oai nghi đi, đứng… hay sao? Theo kinh luận phần nhiều cách tu tập tọa thiền vì dễ thành công, cũng chung cho cả oai nghi đi, đứng… vì lâu dần sẽ thành thuận thục. Theo khởi tín luận nếu tu chỉ quán trụ tâm chỗ vắng lặng ngồi ngay thẳng chánh niệm, không nương hơi thở, chẳng dựa vào hình sắc, không y nơi hư không, chẳng nương đất, nước, gió, lửa, cho đến không nương vào sự thấy nghe hay biết. Tất tả các vọng tưởng tùy niệm đều trừ, cũng trừ bỏ luôn cái trừ tưởng, do tất cả pháp xưa nay không có tưởng, niệm niệm không sinh niệm niệm không phật, 1002 a cũng không được theo tâm bên ngoài nghĩ nhớ cảnh giới rồi sau mới dùng tâm trừ tâm. Nếu tâm rong ruổi tán loạn liền phải thau lại trụ ở chánh niệm, chánh niệm đó phải biết chỉ ở trong tâm không có ở ngoài cảnh giới, vả lại tâm này cũng không có tự tướng, niệm niệm bất khả đắc. Hoặc từ trạng thái ngồi đứng dạy đi tới trước hoặc dừng lại có hoạt động làm việc, đối với tất cả thời thường nghĩ phương tiện tùy thuận quán sát, lâu ngày thành thói quen thuần thục thì tâm được an trụ nhờ tâm an trụ nên dần dần mạnh mẽ lanh lợi, tùy thuận đắc nhập chân như tam muội, càng hành phục được phiền não tin tâm tăng trưởng mau thành tựu ngôi vị bất thối. Chỉ trừ người nghi hoặc không tin chê bai tội nặng nghiệp chướng ngã mạn giãi đãi, những người như thế không thtể vào được. Căn cứ vào những điều này thì thông cho cả bốn oai nghi.

Theo kinh Viên Giác thì trước thì trước tiên phải nương vào đức Như Lai thực hành Xa-ma-tha, kiên trì cấm giới an ở trong chúng nhập thất tọa thiền đây là bước đầu tu tập. Ngài Vĩnh Gia dạy chúng đi cũng thiền ngồi cũng thiền, nói nén động tĩnh thể an nhiên xét theo đây cũng chung cả bốn oai nghi. Luận chung thì công sức tọa thiền còn không thể dứt tâm, huống chi đi, đứng… đâu có thể nhập đạo ư! Nếu người

dụng công được thuần thục thì ngàn vị Thánh kinh sợ không xuất hiện, muôn loại yêu ma không dám quay đầu, huống chi trong các oai nghi đi, đứng, ngồi mà không có công phu. Như người muốn báo hận người khác đến trong lúc đi, đứng, ngồi, nằm, ăn, uống động dụng trong tất cả thời không thể nào quên được, muốn thương mến người khác cũng như vậy. Vả lại trong tâm có chuyện thương ghét còn có tâm dung chứa được, nay công phu là việc vô tâm, tại sao lại nghi ngờ trong bốn oai nghi không được hiện tiền? Chỉ sợ rằng chẳng tin thực hành, hoặc làm hoặc tin thì trong oai nghi đạo chắc chắn không mất.

CHÂN TÂM HIỆN TIỀN

Có người hỏi:

Dứt vọng tâm thì chân tâm được hiện tiền, thế thì thể dụng của chân tâm nay ở chỗ nào?

Đáp: Diệu thể của chân tâm ở khắp tất cả chỗ. Ngài Vĩnh Gia dạy: Chẳng lìa đương xứ thường vắng lặng, tìm kiếm liền biết ông không thấy. Theo kinh thì vì tánh như hư không, và thường bất động, vì trong Như Lai tạngk hông sinh diệt. Ngoại đạo pháp nhãn dạy: Khắp nơi là đường Bồ-đề, chốn chốn rừng công đức, đây tức là chỗ của thể. Chân tâm diệu dụng tùy cảm hiện như tiếng vang trong háng núi. Ngài pháp Đăng xưa ứng không đọa lạc rõ ràng ở trước mắt ().

Cho nên Ngụy Phủ Nguyên Hoa nghiêm chép: Phật pháp ở chỗ nhật dụng, ở nơi bốn oai nghi đi đứng ngồi nằm, ở nơi nói bàn hỏi thăm nhau, mơi tạo tác thi vị cử động niệm, lại không phải vậy. Do đó, biết thể thời ở khắp tất cả, đều có thể khởi dụng bất định chứ chẳng phải không có diệu dụng, người tu tâm muốn vào biển vô vi, vượt qua bể sinh tử, chớ mê mờ thể dụng của chân tâm hiện tiền.

CHÂN TÂM RA KHỎI SINH TỬ

Hỏi: Từng nghe có người kiến tánh xuất ly sinh tử, nhưng thuở xưa chư tổ là người kiến tánh đều có sinh có tử. Hiện nay thấy nhưng người tu hành ở thế gian đều có việc sinh tử, tại sao nói ra khỏi sinh tử?

Đáp: Sinh tử vốn không thật có vọng chấp cho là có, như người nhậm mắt thấy hoa đốm trong hư không thì người đỏ mắt chẳng tin, linh đỏ mắt nếu không có thì hoa đốm trong hư không tự diệt, mới tin là không có hoa đốm. Nhưng bệnh hoa mắt chưa diệt thì hoa đốm, kia cũng rổng không, chỉ có người bệnh vọng chấp cho là hoa đốm, nó chẳng có thật thể. Như người nhận lầm sinh tử có thật, nếu có người không sinh

tử bảo rằng: Vốn không có sinh tử, người kia một khi dứt vọng tưởng thì sinh tử tự trừ, mới biết sinh tử xưa nay không thật có, nhưng lúc chưa dứt được sinh tử thì sinh tử cũng chẳng thật có, do vì nhận thức sai lầm nên cho sinh tử là thật có.

Trong kinh dạy: Này thiện nam tử! Tát cả chúng sinh từ vô thỉ đến nay có nhiều thứ điên đảo cũng như người dễ lầm chỗ thay đổi của bốn phương, vọng nhận bốn đại làm tự thân tướng, trần duyên bóng dáng sáu trần làm tự tâm tướng. Thì như bệnh nhậm mắt kia thấy hoa đốm trong hư không, nhẫn đến như các hoa đốm diệt trong hư không, thể nói nhất định có chỗ diệt. Vì sao? Vì không có chỗ sinh khởi. Tất cả chúng sinh ở trong vô sinh thấy có sinh diệt, vì vậy mới gọi là luân hồi trong sinh tử.

Căn cứ vào kinh văn này tin hiểu biết rõ Viên Giác chân tâm vốn không có sinh tử. Nay biết không có sinh tử mà chẳng thể thoát khỏi sinh tử, vì công phu chưa đến nơi đến chốn. Cho nên trong giáo lý có dạy: Am-bà-nữ hỏi ngài Văn-thù biết rõ pháp sinh là không sinh tại sao còn bị lưu chuyển trong sinh tử?

Ngài Văn-thù trả lời:

Vì sức công phu ấy chưa rốt ráo.

Sau đó có người tiến vào chỗ ngài sơn chủ hỏi Tu Sơn chủ:

Biết rõ pháp sinh là không sinh tại sao lại còn bị lưu chuyển trong sinh tử?

Ngài Tu đáp: Măng cuối cùng thành tre, như nay lấy cật để làm gì, sở dĩ biết không có sinh tử nhưng không bằng thể hội được cái không sinh tử. Thể hội được điều không sinh tử chẳng bằng khế ngộ điều không sinh tử, khế ngộ không sinh tử chẳng bằng sử dụng được cái không sinh tử. Người thời nay còn chẳng biết cái không sinh tử, 1002c huống chi thể hội cái không sinh tử khế ngộ cái không sinh tử và dụng được cái không sinh tử ư! Vì vậy, người nhận sinh tử chẳng tin pháp không sinh tử, cũng không nên chăng?

CHÂN TÂM CHÁNH TRỢ

Như đoạn kinh văn trước dạy dứt vọng tưởng thì chân tâm hiện tiền, vả lại như lúc chưa dứt vọng, chi cần hết vọng là công phu vô tâm, lại có phương pháp gì khác có thể đối trị các vọng tượng được?

Đáp: Có chánh, trợ không đồng, dùng vô tâm dứt vọng là chánh, nhờ tu tập các việc thiện là trợ giúp. Thí như gương sáng bị bụi trần che mờ, mặc dù dùng sức của cánh tay lau chùi, cần phải có diệu (thuốc

hay) chà mài thì ánh sáng mới xuất hiện. Bụi cấu là phiền não, sức của cánh tay là công phu vô tâm, thuốc hay để kì cọ là các điều kiện, gương sáng là chân tâm.

Theo đuổi tính luận tin thành tựu phát tâm là phát những tâm gì?

Đại khái có ba loại:

1. Trực tâm: Vì nghĩ đúng pháp chân như.

2. Thâm tâm: Vì tu tập tất cả điều thiện.

3. Đại bi tâm: Vì muốn cứu giúp cái khổ cho tất cả chúng sinh.

Hỏi: Đoạn văn trên nói một tướng đồng cả pháp giới, phật thể không hai, tại sao không nghĩ đến chân như, lại nhờ cậy cầu học các điều thiện?

Đáp: Thí như thể tánh của hạt đại ma ni báu sáng sạch lại không có cấu dơ của quặng. Nếu người tuy nghĩ nhớ bảo tánh nhưng không dùng phương tiện nhiều lần mài dũa đối trị thì cuối cùng chẳng sạch được, do vì lượng cấu dơ ở khắp tất cả pháp. Tu tất cả hạnh thiện, pháp chân như thể tánh rỗng rang sáng sạch như thế mà có vô lượng phiền não làm nhiễm dơ. Nếu người tuy nghĩ nhớ chân như mà không dùng phương tiện huân tập cũng không sạch được, vì vô số cấu dơ trùm tất cả pháp khắp, tu hết thảy hạnh thiện dùng để đối trị. Nếu người tu hạnh tất cả pháp thiện thì tự nhiên quy thuận về pháp chân như.

Theo những điều đã luận bàn này thì dùng thôi dứt vọng tâm làm chánh, tu các pháp lành là trợ giúp. Nếu lúc tu các pháp thiện mà tương ưng với vô tâm thì không nên chấp trước nhân quả, nếu chấp nhân qua liền rơi vào quả báo nhân thiên phàm phu, khó chứng được chân như thì không giải thoát sinh tử. Nếu tương ưng với tâm chính là (thuật) phương pháp để chứng nhân như nghệ thuật khéo thoát sinh tử. Đồng thời được phước đức vô lượng. Kinh Kim Cang Bát-nhã chép đức phật dạy ngài Tu bồ-đề nếu Bồ-tát không chấp tướng bố thí thì phước đức ấy không thể suy lường. Nay thấy có người tham học ở thể gian vừa mới biết xưa nay có phật tánh bèn ỷ vào tánh thiên chân chẳng chịu tu tập các điều thiện không chỉ đối với chân tâm không liễu đạt mà còn cũng chính là trở thành giãi đãi 1003 a thì đường ác còn không thể tránh khỏi, huống chi thoát sinh tử. Thấy điều này sai lầm lớn.

CÔNG ĐỨC CHÂN TÂM

Hữu tâm tu nhân thì công đức ấy không nghi ngờ, còn vô tâm tu nhân thì công đức từ đâu đến?

Đáp: Hữu tâm tu nhân được cái có làm quả, còn vô tâm làm nhân

thì hiển bày tánh công đức. Các công đức này xưa nay vốn tự đầy đủ nhưng bị vọng tưởng che lấp không hiển bày rõ, nay đã diệt trừ vọng thì công đức hiện tiền. Vì vậy ngài Vĩnh Gia dạy tánh viên giác ở trong ba thân bốn trí, tám pháp giải thoát, sáu phép thần thông tâm địa ẩn khả chính là trong thể tuệ đầy đủ tánh công đức.

Xưa có bài tụng:

Nếu người ngồi tĩnh lặng

Trong khoảng một sát na

Vượt trội hơn xây tạo

Hằng sa tháp bảy báu

Tháp báu cuối cùng hóa bụi trần

Một niệm tịnh tâm thành chánh giác.

Nên biết công đức vô tâm đối với hữu tâm như vậy.

Hòa thượng Thủy Sạo ở Hồng Châu đến tham vấn ngài Mã Tổ: Như thế nào là đại ý tổ sư từ Ấn Độ sang? Sư bị Mã Tổ đạp cho một đạp ngã nhào, ngay đó hốt nhiên phát ngộ đứng dậy vỗ tay, cười lớn kỳ lạ! Kỳ lạ! Trăm ngàn tam muội vô lượng diệu nghĩa, chỉ hướng đến trên đầu một sợ lông công đức biết được căn nguyên, rồi sư bèn lạy tạ lui ra, bét theo lời nói này thì công đức không từ bên ngoài đến, vốn tự đầy đủ. Ngài Tứ tổ bảo Thiền sư Lại dung: phàm trăm ngàn pháp môn đồng quy về trong gang tấc, hằng sa công đức đều ở nơi nguồn tâm. Tất cả giới môn định môn và tuệ môn thần thông biến hóa, đều tự đầy đủ không lìa tâm ông, theo lời tồ sư dạy công đức vô tâm rất nhiều. Nhưng người ưa thích công đức sự tướng thì đối với công đức vô tâm bản thân không sinh lòng tin.

CÔNG PHU CHỨNG NGHIỆM CHÂN TÂM

Chân tâm hiện tiền làm sao biết được chân tâm thành thục không bị chướng ngại? Người học đạo khi đã được chân tâm hiện tiền, nhưng tập khí chưa trừ, nếu gặp cảnh thuần thục có lúc cũng thất niệm, như chăn trâu tuy đã điều phục được và dắt trâu đến nơi nào tùy ý mình nhưng còn chưa dám buông dây mũi, ắt phải giữ tâm điều phục bước chân cho ổn thỏa gặp lúc dẫm vào ruộng lúa không làm hại đến lúa mạ, lúc ấy mới buông tay. Đến chỗ này thì bước đi được tiện lợi không cần dùng người chăn và dây mũi, tự nhiên không làm tổn hại đến lúc mạ nữa. Như đạo nhân sau khi đắc được chân tâm, trước tiên phải dụng công giữ gìn nuôi dưỡng, có đại lực dụng mới có thể lợi sinh nếu lúc chứng nghiệm được tâm này, trước tiên phải đem cảnh ưa thích lúc bình

sinh luôn luôn tưởng ở trước mặt, của như trước khởi tâm thương ghét thì đạo tâm chưa thuần thục. 1003 b Nếu không sinh tâm thương ghét là đạo tâm đã thuần thục, mặc dù đã thuần thục như vậy cũng chưa phải tự nhiên chẳng khởi tâm tắng ái. Còn phải nghiệm lại tâm nếu lúc gặp cảnh tắng ái, đặc biệt khởi tâm thương ghét chấp lấy tượng thương ghét, nếu tâm không khởi đó là tâm không ngăn ngại, như con trâu trắng sờ sờ không làm hại lúa mạ.

Xưa có người trách phật mắn tổ là tương ưng với tâm này, nay thấy họ vừa vào tông môn, chưa biết đạo gần xa liền học cách chê phật mắn tỗ, là kẻ chấp sai lầm lắm.

CHÂN TÂM VÔ TRI

Chân tâm cùng vọng tâm lúc đối cảnh, làm sao phân biệt được chân vọng? Vọng tâm đối cảnh có biết, mà cái biết đó đối với cảnh thuận nghịch khởi tâm tham sân, còn đối cảnh bình thường sinh tâm si, đối với các cảnh trên đã khởi lên ba độc tham sân, si, đủ thấy là vọng tâm rồi.

Tổ sư dạy: Thuận nghịch tranh nhau là bệnh tâm. Nếu chân tâm không biết mà biết là tâm bình đẳng tự nhiên chiếu khắp, cho nên khác cỏ cây, không sinh thương ghét nên khác với vọng tâm, tức đối cảnh rổng sinh sánh suốt chẳng ghét chẳng thương, vò chân tâm vô tri mà tri (biết).

Theo Triệu Luận bàn về tâm Thánh vi diệu vô tướng không thể cho là có, dụng càng động chẳng thể cho là không, cho đến chẳng phải có nên biết mà chẳng biết, chẳng phải không nên không biết mà lại biết. Do đó vô tri tức tri, không thể dùng ngôn ngữ khác so sánh tâm Thánh nhân. Còn vọng tâm ở nơi có chấp có ở nơi không chấp không, thưởng ở hai bên không biết trung đạo.

Ngài Vĩnh Gia dạy: Bỏ vọng tâm chấp chân lý, tâm thủ xả thành dối trá, người học không rõ dụng tu hành thì càng ngày thành ra nhận giặc làm con. Nếu là chân tâm ở nơi có không mà rơi vào có không vì thường ở nơi trung đạo.

Tổ sư dạy: Không theo duyên có chớ trụ không nhẫn trọn một bình đẳng bật dứt tự nhiên cùng tột. Theo triệu luận do vì Thánh nhân ở nơi có mà chẳng có, ở nơi không mà chẳng phải không tuy không chấp có không nhưng chẳng bỏ cái có, không. Do vậy hào quang chiếu khắp trần lao bao trùm trong năm đường, tịch nhân mà đến, e ngại như vậy mà đến, điềm đạm không làm mà không phải không làm. Đây là

nói Thánh nhân duỗi tay vì người ra vào khắp năm đường tiếp dẫn giáo hóa chúng sinh. Mặc dù qua lại mà không có tướng qua lại, vọng tâm thì chẳng được như thế, cho nên nhân tâm, vọng tâm không giống nhau. Lại nữa, chân tâm chính là tâm bình đẳng thường, vọng tâm chính là tâm không bình thường. Thế nào là tâm không bình thường? 1003c Mọi người đều có đủ một tánh linh quang sáng suốt, vắng lặng như hư khong trùm khắp tất cả chỗ, đối với việc thế tục mượn tên là lý tánh, với vọng thức tạm gọi chân tâm, không có một mảy may phân biệt, gặp duyên chẳng mê mờ, một niệm thủ xả chạm vật đều trùm khắp, chẳng thay đổi theo muôn cảnh trần. Giả sử theo dòng được vi diệu không lìa đương xứ mà vắng lặng, tìm kiếm liền biết y chẳng thấy chính là chân tâm.

Tại sao gọi là tâm không bình thường? Cảnh có Thánh và phàm, cảnh có nhiễm và tịnh, cảnh có đoạn và thường, cảnh có lý và sự, cảnh có sinh có diệt, cảnh có động có tĩnh, cảnh đến có đi, cảnh có tốt có xấu, cảnh có thiện có ác, cảnh có nhân có quả, bàn sơ qua thì có ngàn muôn sai khác, nay nói nêu mười cặp đều gọi là cảnh không bình thường ở đoạn trước, vì vậy gọi là vọng tâm không bình thường. Chân tâm vốn đầy đủ không theo cánh bất thường mà sinh khởi nhiều thứ sai khác. Cho nên gọi là chân tâm bình thường.

Chân tâm bình thường không có các nhân khác, ngặc vì phật dạy nhân quả thiện ác báo ứng là sao? Vì vọng tâm theo đủ thứ cảnh mà không rõ được các cảnh bèn khởi lên nhiều tâm, nên phật dạy nhiều pháp phân quả, để đối trị hàng phục các vọng tâm phải lập nhân quả. Nếu chân tâm này không theo các cảnh, do đó không khởi các tâm, thì phật sẽ không nói các pháp làm nào có nhân quả. Chân tâm bình thường không sinh chăng? Có lúc chân tâm xuất (ứng) dụng mà chẳng sinh khởi theo cảnh, nhưng diệu du hý mà không mê muội nhân quả.

CHÂN TÂM SỞ VÃNG

Người chưa liễu đạt được chân tâm, do mê chân tâm cho nên tạo nhân thiện ác, nhờ tạo nhân thiện nên sinh trong đường thiện, vì gây nhân ác phải vào đường ác, theo nghiệp thọ sinh lý đó chẳng còn nghi ngờ gì nữa. Nếu người liễu đạt chân tâm dứt hết vọng tình, khế chứng chân tâm không có nhân thiện ác thì một thân sau nương gá vào chỗ nào? Chớ cho rằng có chỗ nương gá vượt qua chỗ không nương gá. Lại toan cho là không nương gá đồng như những kẻ bơ vơ ở thế gian hoặc giống cô hồn vô chủ trong đường ngạ quỷ, đặc biệt vì câu hỏi này cầu có chỗ nương gá, liễu đạt được tánh thì không như thế, vì tất cả chúng sinh mê

giác tánh, niệm ái vọng tình kết nghiệp làm nhân, 1004 a sinh trong sáu đường chịu quả báo thiện ác. Giả sử như nghiệp ở cõi trời làm nhân chỉ được quả sinh thiên, ngoài trừ chỗ sinh thích hợp còn lại đều không được thọ dụng, các đường thọ sinh đều như vậy. Vì đã theo nghiệp của mình sinh chỗ thích hợp thú vui, còn sinh chỗ không thích hợp thì chẳng vui, lấy chỗ nương cho người káhc. Do đó, vó vọng tình thì có vọng nhân, có nhân hư vọng thì có quả dối trá, có quả hư vọng thì có sư nương gá, có nương gá thì phân biệt kia đây, phân biệt kia đây thì có điều đáng ưa và không đáng ưa.

Nay đã liễu đạt được chân tâm, khế hợp tánh giác không sinh diệt phát khởi diệu dụng không sinh không diệt, còn diệu dụng tùy duyên dường như có sinh diệt. Song từ thể sang dụng, dụng tức là thể, nào đáng có cái sinh diệt, người liễu đạt liền chứng chân thể, cái sinh diệt đó nào có can dự gì chứ! Như nước lấy tánh ướt làm thể và sóng làm dụng, vì tánh ướt vốn không sinh diệt tánh ướt thì riêng chẳng có sóng, sóng cũng không sinh diệt.

Cho nên cổ nhân nói: “Hết” cả đại địa là sa môn một đôi chánh nhãn, “tận” là chỗ an thân lập mạng cảu người ngộ lý. Đã liễu đạt chân tâm thì bốn loài sáu đường đồng thời tiêu mất, sân hà đại địa đều là chân tâm. Không thể lìa ngoài chân tâm này riêng có chỗ nương gá, đã không có vọng nhân ba cõi nương gá chỗ nào? Ắt hẳn chẳng có kia đây đã không có kia đây thì làm sao có việc đáng ưa và chẳng đáng ưa, tức mười phương thế giới chỉ có tâm, toàn thân thọ dụng không có sự nương gá khác. Lại trong môn thị ôn tháo thượng thư hỏi ngài Khuê phong: Người ngộ lý một thời kỳ tiển thọ đã hết mạng chung thác sinh vào chỗ nào?

Ngài Khuê Phong đáp: Tất cả chúng sinh đều có đầy đủ giác tánh linh minh chẳng khác phật. Nếu có thể ngộ được tánh này tức là pháp thân, vốn tự không sinh nào có nương gá, tánh kinh minh không mê muội rõ ràng thường biết, không từ đâu đến cũng chẳng đi về đâu. Chỉ lấy hư không làm tự thể chớ nhận sắc thân, lấy kinh tri làm tự tâm, chớ nhận vọng niệm. Vọng niệm nếu khởi đều chẳng theo, thì lúc sắc mạng chung tự nhiên nghiệp không thể ràng buộc. Tuy có thân trung ấm mà hoàn toàn được tự do, thiên thượng nhân gian tùy ý gá sinh. Đây là chân tâm trước thân đến sau!

———