Đại Tập 12 · Bộ Bản Duyên III · Số 186–190

Kinh Phương Quảng Đại Trang Nghiêm - Quyển VII

KINH PHƯƠNG QUẢNG ĐẠI TRANG NGHIÊM

QUYỂN VII

Phẩm 16: VUA TẦN-BÀ-SA-LA KHUYÊN BỒ-TÁT

NHẬN LỢI DƯỠNG THẾ GIAN

Lúc bấy giờ, Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Xa-nặc trở về vương cung, đã theo đúng lời dặn dò của Bồ-tát an ủi vua cha Du-đầu-đàn, di mẫu Ma-ha Ba-xà-ba-đề, chánh phi Da-du-đà-la cùng các vị trong tộc họ Thích, khiến cho tất cả giảm bớt lo buồn sầu não hiểu rõ rằng Thái tử chỉ muốn đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh nên đã cạo bỏ râu tóc, đưa áo Kiêu-xa-da đổi cho người thợ săn, lấy chiếc ca-sa làm pháp phục thanh tịnh.

Lúc ấy Bồ-tát đi dần đến chỗ tu khổ hạnh của vị nữ tu sĩ Bà-la-môn tên Bỉ Lưu, được vị này mời thọ trai vào hôm sau. Thọ trai xong, Bồ-tát đi dần đến chỗ vị nữ tu Bà-la-môn tên Ba-đầu-ma, cũng được vị này mời đến thọ trai vào hôm sau. Thọ trai xong Bồ-tát đi đến chỗ các vị ẩn sĩ Phạm chí tên Lợi-bà-đà, vị này cũng mới Bồ-tát vào hôm sau đến thọ trai. Rồi Bồ-tát đi đến chỗ tu của hai vị ẩn sĩ tên Quang Minh và Điều Phục, hai vị này cũng mời Bồ-tát hôm sau đến thọ trai…

Này các Tỳ-kheo, bấy giờ Bồ-tát lần lượt đi đến thành Tỳ-xá-ly, gần bên thành này có một vị Tiên tên A-la-la cùng tu với ba trăm người đệ tử, thường giảng dạy các đệ tử tu pháp môn định Vô sở hữu xứ. Lúc ấy vị Tiên A-la-la từ xa trông thấy Bồ-tát đến, trong lòng nghĩ thật là điều ít có bèn nói với các đệ tử:

–Các con hãy xem Bậc Thượng nhân tối thắng kia.

Các đệ tử thưa với thầy:

–Chúng con thấy vị ấy dung mạo đoan nghiêm, không rõ là trước kia ở đâu nay lại đến đây.

Các vị Tỳ-kheo, lúc đó Ta đã hỏi tiên A-la-la:

–Pháp tu chứng của ông có thể nói ra cho người khác nghe được

chăng? Tôi nay muốn làm kẻ tu hành, mong ông giảng giải cho tôi.

Tiên nhân đáp:

–Này ông Cù-đàm, pháp tu chứng của ta rất vi diệu sâu xa. Nếu ông muốn học, ta sẽ giảng giải để ông tu tập đạt kết quả. Nếu có kẻ thiện nam nào thanh tịnh, tin tưởng thọ lãnh giáo pháp của ta đều thành tựu được phép định vi diệu Vô sở hữu.

Này các Tỳ-kheo, Ta nghe vị ấy nói như thế liền suy nghĩ: “Ta nay tự mình có đủ tinh tấn, niệm định để vui vẻ mong đạt tín, tuệ, chỉ ở một nơi siêng năng tu tập tâm không buông thả, chắc chắn sẽ chứng được pháp của vị Tiên đó”. Thế rồi ta tinh tấn tu tập tâm không hề biết chán nản mệt mỏi. Trải qua thời gian ngắn thì chứng đạt pháp định kia, sau đó ta đến chỗ vị ấy hỏi:

–Thưa Đại tiên, pháp tu chứng của ngài chỉ có mỗi pháp định ấy hay còn pháp nào khác?

Vị Tiên đáp:

–Này ông Cù-đàm, ta chỉ đạt được mỗi pháp ấy mà thôi chứ không còn có pháp nào nữa.

Bồ-tát thưa:

–Pháp tu ấy hiện tôi cũng chứng đạt được.

Vị Tiên bảo:

–Ta và ông cùng chứng được pháp định ấy, vậy thì ông hãy ở lại đây cùng ta truyền dạy cho các đệ tử.

Này các Tỳ-kheo, thấy Ta chấp thuận, vị Tiên ấy hết lòng quý trọng, luôn cúng dường Ta các món quý giá nhất, chúng môn đồ ấy thường xem ta là bạn tốt của họ. Nhưng rồi sau đó ta suy nghĩ: “Pháp tu của vị Tiên A-la-la chẳng thể dứt được khổ đau. Phải có pháp tu gì để lìa mọi nguyên nhân của đau khổ”.

Do đó Ta đã rời thành Tỳ-xá-ly đi dần tới đại thành Vương xá của nước Ma-già-đà, vào núi Linh thứu, chọn được một nơi an trụ một mình, thường được vô lượng trăm ngàn chư Thiên các cõi hộ trì. Sáng sớm Ta mặc ca-sa, bưng bình bát từ cửa Ôn tuyền đi vào thành Vương xá lần lượt khất thực, bước đi khoan thai, các căn đều toát lên vẻ an nhiên tĩnh lặng, luôn nhìn về phía trước, tâm không tán loạn. Dân chúng trong thành Vương xá trông thấy Bồ-tát, tất cả đều hoan hỷ cho là điều ít có liền hỏi với nhau:

–Vị này là ai, là Sơn thần, là Phạm vương hay Đế Thích, hay là các vị Tứ Thiên vương?

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn đọc bài kệ sau:

Bồ-tát thân thanh tịnh

Vô lượng ánh hào quang

Oai nghi đều đầy đủ

Tâm thanh tịnh nhu hòa

Trụ ở núi Linh thứu

Đúng theo phép xuất gia

Vào sáng sớm mỗi ngày

Đắp y và mang bát

Để điều phục thân tâm

Vào kinh thành khất thực

Thân như sắc vàng tụ

Tướng tốt tuyệt trang nghiêm

Nam nữ hai bên đường

Đều dừng lại nhìn ngắm

Đông đảo dân trong thành

Thấy Bậc Thắng Nhân đến

Đều sinh tâm hy hữu

Cùng chen nhau chiêm ngưỡng

Người này thật kỳ lạ

Từ đâu nay đến đây

Có từng đoàn thể nữ

Cùng lên lầu gác đẹp

Qua bao tầng cửa sổ

Dõi mắt nhìn đăm đăm

Phố xá đông nghịt người

Chợ bán đều vắng không

Mọi công việc đều bỏ

Đến ngắm, hầu Bồ-tát

Có người đến kính báo

Vua Tần-bà-sa-la

Hiện có bậc Phạm thiên

Vào kinh thành khất thực

Lại có người cho rằng

Đó là trời Đế Thích

Trời Dạ-ma, Đâu-suất

Hay Hóa lạc, Tha hóa

Tứ Thiên vương, Nhật nguyệt

Hoặc là chư La-hầu

Bỉ-lưu-chất-đa-la

Tạm rời khỏi chư Thiên

Lại có kẻ tâu vua

Là Thần núi Linh thứu

Đại vương nên biết rằng

Ngài đang được lợi lớn

Vua nghe các lời tâu

Lòng tràn ngập vui mừng

Liền bước lên lầu cao

Xa ngắm thân Bồ-tát

Tướng tốt rất trang nghiêm

Khác nào vàng ròng tụ

Vua liền sai tả hữu

Dâng Bồ-tát phẩm trai

Lệnh tìm nơi người trụ

Theo sau để xem xét

Sứ giả theo Bồ-tát

Thấy về ngọn Thứu phong

Liền trở lại tâu vua

Thuật lại mọi sự việc

Vua nghe rõ đuôi đầu

Tâm hy hữu tăng lớn.

Trời vừa ló vầng hồng

Xa giá cùng đến thăm

Xa trông nơi núi cao

Tướng ngời sáng thanh tịnh

Uy dung cực nghiêm đẹp

Bất động như Tu-di

Liền để lại tùy tùng

Riêng vua lần bước đến

Đảnh lễ chân Bồ-tát

Cùng bao lời vấn an

Rồi thưa với Bồ-tát

Đại sĩ từ đâu lại

Quê hương ở chốn nào

Cha mẹ là những ai

Là vị Bà-la-môn

Hay thuộc Sát-đế-lợi

Hoặc là chư Tiên Thánh

Xin Nhân giả tỏ bày.

Bồ-tát đáp lời vua

Cha là vua Du-đàn

Xứ ở ven núi Tuyết

Kinh thành Ca-tỳ-la

Dân chúng đều an lạc

Vì cầu đạo Vô thượng

Nên nay mới xuất gia.

Vua lại cúi đầu thưa

Nhân giả hãy còn trẻ

Dung mạo thật tươi đẹp

Nên sống hưởng dục lạc

Sao lại chọn hành khất?

Tôi sẽ chia nước này

Tôi Ngài cùng trị quốc

Nay may mắn được gặp

Lòng tràn ngập niềm vui

Nguyện được làm bạn thân

Cùng chung nơi ngôi báu

Sao vui sống một mình

Nơi núi rừng hoang vắng?

Bồ-tát lúc bấy giờ

Ngôn từ thật dịu dàng

Từ tốn đáp lời vua

Tôi nay chẳng luyến tiếc

Vinh lợi chốn thế gian

Vì muốn đạt tịch diệt

Nên xuất gia rời thế

Huống chi đến nơi này

Lại còn sinh ham muốn

Ví như Ta-kiệt long

Biển khơi là cung điện

Há chịu vũng chân trâu

Mà sinh lòng yêu đắm

Đại vương cần nên biết

Năm dục lỗi dẫy đầy

Khiến cho đọa địa ngục

Súc sinh hay ngạ quỷ

Bậc trí nên lìa xa

Dứt bỏ như nhổ bọt

Dục như quả đã chín

Ắt rụng chẳng đợi lâu

Lại như mây trên không

Tan biến trong chốc lát

Như làn gió thổi nhanh

Chẳng lúc nào ngừng nghỉ

Kẻ đắm say năm dục

Mất niềm vui giải thoát

Bậc Đại sĩ trí tuệ

Ai cầu nhân thống khổ

Người nếu chưa hưởng dục

Lửa tham hừng hực luôn

Nếu đã trải qua rồi

Lại chuyển tăng không chán

Yêu thương rồi ly biệt

Càng thêm bao khổ sầu.

Cõi trời vui vi diệu

Quả thù thắng cõi người

Giả sử người thế gian

Thọ hưởng được cả hai

Tâm vẫn chưa biết đủ

Được rồi lại mong thêm

Ví như kẻ đói khát

Lại uống nhầm nước mặn

Năm dục cũng như trên

Mong cầu chẳng dừng nghỉ

Thường ở trong tử sinh

Luân xoay vòng không thoát

Nếu là Bậc Tuệ trí

Phải nhiếp phục các căn

Chứng Vô lậu quả Thánh

Đó chính là tri túc

Vua nay nên quán thân

Vô thường không bền chắc

Chín lỗ luôn chảy tuôn

Các cơ quan thọ khổ

Tôi tuy thọ ngũ dục

Nhưng chẳng hề tham đắm

Chỉ cầu vui tịch diệt

Vì thế nên xuất gia

Tần-bà-sa-la nói

Lành thay! Bậc Đạo Sư

Xin thờ Ngài làm thầy

Ngài là bậc con vua

Đã dứt bỏ năm dục

Tôi nay khuyên tục lợi

Thật đắc tội vô biên

Mong vì lòng từ bi

Xót thương xá tội lỗi

Chứng đắc Bậc Giác Ngộ

Ở nơi cảnh giới này

Xin chớ quên thân tôi

Tôi sắp được đại lợi.

Liền từ tòa khởi tâm

Đảnh lễ chân Bồ-tát

Nhiễu quanh trăm ngàn lần

Rồi trở lại hoàng cung

Bồ-tát tâm điều phục

Làm chỗ tựa cho đời

Tùy duyên mà đi ở

Sẽ đến sông Ni-liên.

❧

Phẩm 17: TU KHỔ HẠNH

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Gần thành Vương xá có một vị Tiên, con ông Ma-la, tên Ô-đặc-ca, cùng tu với bảy trăm người đệ tử thường giảng về pháp tu định Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Bấy giờ Bồ-tát nhận thấy vị Tiên này là bậc Đa văn thông tuệ nhất trong số các vị Tiên, được nhiều người tôn kính, liền suy nghĩ:

–Ta nếu không tìm đến chỗ vị Tiên ấy cùng tu khổ hạnh, thì làm sao có thể chỉ rõ ra những thiếu sót trong pháp tu định của ông ta. Ta nay phải dùng phương tiện để khiến ông ấy tự nhận thấy phương pháp tu tập của mình chưa phải là rốt ráo. Lại cũng muốn mở bày sức định tuệ của ta đem lại lợi ích cho nhiều người, khiến họ phát khởi tâm hy hữu.

Suy nghĩ như thế rồi, Bồ-tát liền đến yết kiến vị Đại tiên thưa:

–Bậc hiền nhân, pháp tu của ngài được truyền thọ từ thầy nào và pháp tu ấy là gì?

Vị tiên nói:

–Ta vốn không theo học thầy nào cả, chỉ tự mình tu và ngộ đạo thôi.

Bồ-tát thưa tiếp:

–Tôi nay đến đây chỉ mong muốn đạt được sự chứng ngộ của ngài, xin ngài hết lòng chỉ dạy tôi sẽ dốc sức thực hiện.

Vị tiên nói:

–Ta sẽ giảng dạy làm vừa ý ông.

Sau khi đã nghe vị Tiên ấy dạy, Bồ-tát chọn một nơi yên tĩnh để

chuyên tâm tinh tấn tu học. Do nhân duyên tu tập định tuệ trong quá khứ nên Bồ-tát đạt được trăm ngàn pháp Tam-muội ở thế gian. Tùy theo các pháp định mà tất cả hình tướng khác biệt đều hiện ra trước mắt. Lúc ấy Bồ-tát xuất định đến thưa với vị Tiên:

–Pháp tu của thầy, vượt qua pháp định ấy thì còn pháp nào nữa?

Vị tiên đáp:

–Đó là pháp tu tối thắng, ngoài ra không còn pháp nào khác.

Bồ-tát nghe vị Tiên trả lời như vậy liền suy nghĩ:

–Ta nhờ có đủ Tín, Tấn, Niệm, Định, Tuệ nên mau chứng pháp tu định của vị Tiên ấy. Nay đạt được rồi thì thấy đó chưa phải là con đường tu tập chân chánh, chưa phải là pháp diệt khổ, không phải là pháp tu của hàng Sa-môn, lại càng không phải pháp tu đạt đến giác ngộ, giải thoát.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bồ-tát vì muốn cho các vị Tiên lìa bỏ tà đạo nên đã giảng nói những điều suy nghĩ như trên. Lúc ấy, năm vị Bạt-đà-la đã theo tu tập trước ở chỗ vị Đại tiên kia, tu hành các hạnh thanh tịnh, cùng nhau bàn luận:

–Chúng ta tu học đã lâu vẫn chưa có thể thấu được phần sâu cạn của pháp định ấy. Vậy mà Thái tử chỉ trong một thời gian ngắn đã chứng được pháp tu của vị Đại tiên, lại còn chỉ rõ pháp tu ấy chưa phải là cứu cánh cần phải tìm pháp môn tu tập cao hơn nữa. Điều đó chứng tỏ Thái tử sẽ có thể chứng được đạo Vô thượng Bồ-đề. Đến lúc ấy năm anh em chúng ta chắc sẽ được phần lợi ích.

Suy nghĩ bàn luận như vậy rồi, năm người liền rời bỏ chỗ vị Tiên kia cùng đi theo Bồ-tát. Bấy giờ Bồ-tát rời thành Vương xá cùng với năm vị Bạt-đà-la đi từ từ về hướng sông Ni-liên, đến núi Già-da lên cao trên đỉnh, trải cỏ ngồi dưới một cội cây lớn tư duy: “ Ở thế gian dù là hang Sa-môn hay Bà-la-môn, nếu thân tâm còn buông thả trong tham dục, bị phiền não chi phối nung đốt thì tuy tu khổ hạnh, con đường đến với đạo thật xa vời. Ví như người muốn có lửa, lại dùng khúc cây ẩm đặt trong nước rồi dùng đồ dẫn lửa mà kéo, xát, người ấy chắc chắn là không thể có lửa được. Cũng giống như thế, những kẻ còn sống trong tham dục, tuy tu khổ hạnh cũng không thể chứng được trí tuệ thù thắng xuất thế gian”.

Bồ-tát lại nghĩ tiếp: “Dù là hàng Sa-môn hay Bà-la-môn ở thế gian, nếu tự chế ngự thân, không tham dục, nhưng trong cảnh giới ấy tâm vẫn còn đắm trước tham luyến thì tuy tu khổ hạnh nhưng con đường đến với đạo vẫn còn xa lắm. Ví như người muốn có lửa lại dùng khúc cây ẩm đặt ở chỗ đất ẩm ướt rồi đem đồ dẫn lửa mà kéo xát người ấy chắc chắn cũng không thể có lửa được. Cũng giống như thế, nếu có người tham ái còn dấy khởi, tâm chưa được tịch tĩnh thì tuy tu khổ hạnh cũng không thể chứng được trí tuệ thù thắng xuất thế gian”.

Bồ-tát lại suy nghĩ: “Trong thế gian dù là hàng Sa-môn hay Bà-la-môn, nếu thân tâm đã được nhiếp phục, giữ gìn, lìa bỏ mọi tham dục, diệt trừ các phiền não, luôn giữ tâm tịch tĩnh tối thượng, tu hành khổ hạnh thì mới có thể chứng được thắng trí xuất thế gian. Cũng giống như người mong muốn có lửa, đem khúc cây khô đặt chỗ đất khô ráo rồi dùng đồ dẫn lửa kéo xát thì người ấy sẽ có được lửa. Cho nên nếu có người chẳng sống trong sự tham dục, thân tâm luôn tịch tĩnh, siêng năng tu hành khổ hạnh thì người ấy sẽ chứng được trí tuệ xuất thế gian”.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bấy giờ Bồ-tát ra khỏi núi Già-da từ từ cất bước đi tới bờ phía Đông hồ Ưu-lâu-tần-loa, đứng ở đó có thể trông thấy dòng sông Ni-liên nước trong mát, chảy cuồn cuộn lấp lánh một màu trắng xóa, hai bên bờ bằng phẳng, cây cối thẳng hàng đều đặn, các thứ hoa quả tươi tốt thật khả ái. Tiếp theo bờ sông là thôn ấp chạy dài có vẻ trù phú, nhà cửa san sát, dân chúng đông đúc. Lúc ấy Bồ-tát nhẹ bước đến một nơi rộng rãi thoáng mát yên tĩnh, không có gò nổng, không gần cũng không xa phố xá, không cao cũng không thấp, liền suy nghĩ là nay nên dừng lại nơi này, thân tâm dễ được an tịnh, từ xưa đến giờ các vị Thánh tu hành hầu hết cũng chọn những nơi như thế này.

Bồ-tát lại suy nghĩ tiếp: “Ta nay đã thị hiện ở cõi đời đầy năm thứ vẩn đục xấu ác, nhận thấy chúng sinh thấp kém cùng các hàng ngoại đạo luôn chấp trước bảo thủ quan điểm của họ, tu hành khổ hạnh. Do vô minh che lấp mãi mong cầu trong hư vọng, tự làm khổ thân tâm để mong cầu giải thoát. Những người hoặc mang vật dụng đi khất thực; hoặc có người chỉ cần một vốc thực phẩm để đủ sống trong một ngày, hoặc chẳng đi khất thực mà chỉ nhận vật phẩm do

người đem đến bố thí; hoặc có người không thọ nhận của người đem đến cho mà tự mình đi khất thực để cầu giải thoát; hoặc có người chỉ ăn uống cỏ rau rễ lá hoa quả hoặc ngó sen, phân thú vật, nước trái cây, nước vo gạo, cặn dầu; hoặc có người không dùng các thứ như đường cát, sữa bơ, mật ong, rượu ngon, dấm ngọt cùng các loại mỹ vị khác chỉ để cầu giải thoát; hoặc có người đến khất thực một nhà, xong rồi mới đến nhà thứ hai, thứ ba, cho đến nhà thứ bảy; hoặc có kẻ một ngày hay hai ngày ăn một lần cho tới nửa tháng, một tháng ăn một lần chỉ để cầu giải thoát; hoặc có kẻ ăn uống mau chậm, nhiều ít tăng giảm tùy theo trăng; hoặc có kẻ chỉ ăn mỗi ngày một nắm thóc, nhiều lắm là bảy nắm thóc; hoặc có người chỉ ăn mỗi ngày một hạt lúa mạch, một hạt mè, một hạt gạo; hoặc có kẻ chỉ uống nước trong để cầu giải thoát; hoặc có kẻ cho rằng mình được thần chọn, tự nhịn đói mà chết, bảo rằng sẽ được sinh lên cõi trời hay ở cõi người tùy theo ý mình; hoặc có kẻ dùng lông, cánh lông mềm của các loài cầm thú lớn để bện đan thành y phục mà mặc; hoặc mặc vỏ cây, hoặc mặc các thứ da trâu, da dê được phủi sạch bẹân thành tấm; hoặc mặc một áo cho tới bảy lớp áo; hoặc dung màu đen, màu đỏ để làm y phục; hoặc chẳng mặc y phục; hoặc tay cầm ba cây gậy đưa lên cao; hoặc xâu các đầu lâu người chết lại thành vòng để cầu giải thoát; hoặc một ngày tắm rửa một lần, tắm rửa hai lần cho tới bảy lần hoặc chẳng tắm rửa gì cả; hoặc có kẻ dùng tro, mực bôi xoa lên người; hoặc trộn phân đất hoặc mang đeo hoa héo úa; hoặc dùng năm thứ lửa để nướng đốt thân mình để khói xông vô mũi tự đày đọa trên đỉnh núi cao, hai tay giơ cao một chân đứng yên nhìn mặt trời mặt trăng; hoặc nằm trên mé đòn cây, trên gai nhọn, trên phân tro, ngói đá, ván, chầy… để cầu giải thoát; hoặc đọc to các ấn Úm, âm Bà-sa, âm Tô-đà, âm Ta-bà-ha theo các bài chú thuật và đọc tụng kinh Vi-đà để cầu giải thoát; hoặc nương thờ các vị Phạm thiên, Đế Thích, Ma-hê-thủ-la, Đột-già-na-la-diên, Câu-ma-la Ca-chiên-diên, Ma-trí-lý-già, Bát-bà-tô-nhị-a-thủy-na, Tỳ-sa-môn Bà-lâu-na, A-lý-trí Chiên-đà-la, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Ma-hầu-la-già, Dạ-xoa, Độ-ba Cưu-bàn-trà, chư Thiên, Quỷ thần để mong được giải thoát; hoặc có người nương tựa đất nước, gió lửa, hư không, núi sông ao hồ, khe đầm, biển lớn, rừng cây, thảo mộc, mồ mả đường sá, nơi nuôi

trâu bò cùng các chốn thị tứ đông đúc; hoặc thờ các thứ đao kiếm bánh xe, giáo dài cùng tất cả binh khí để cầu giải thoát… Những người ngoại đạo đó do sợ hãi cảnh sinh tử nên dốc lòng lìa bỏ, tu hành khổ hạnh. Xét ra, tất cả đều không có lợi ích gì, điều không nên quy ngưỡng lại quy ngưỡng, chẳng phải là việc an lành lại tưởng là an lành”.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

Bồ-tát bấy giờ lại suy nghĩ tiếp: “Ta nay vì muốn hàng phục những kẻ ngoại đạo nên phải thể hiện các việc hy hữu khiến cho chư Thiên và mọi người sinh tâm thanh tịnh, lại muốn làm cho những người đang có niềm tin lầm lạc kia biết về tạo nghiệp quả báo…, lại muốn thị hiện công đức trí tuệ có đủ thần lực, phân tích các phân vị khác nhau của các pháp tu định, lại muốn thị hiện sức đại dũng mãnh tinh tấn của mình cho nên mới ở tại chốn ấy”. Bồ-tát đã ngồi kiết già, thân khẩu ý đều an nhiên tịch tĩnh bất động. Lúc mới bắt đầu nhiếp tâm, chuyên chú thuần nhất vào một cảnh, chế ngự hơi thở ra vào, thì khí nóng chạy khắp cơ thể, mồ hôi từ dưới nách và trên trán chảy ra ướt đẫm như nước mưa tuôn nhưng vẫn nhẫn chịu khổ chẳng sinh mệt mỏi, còn khởi lên tâm tinh tấn dũng mãnh.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Khi Bồ-tát chế ngự hơi thở ra vào của mình, bên trong hai tai phát ra âm thanh lớn như đưa gió thổi mạnh vào đáy bể lò rèn, nhẫn chịu nỗi khổ ấy mà không hề biết mệt mỏi, chán nản. Này các Tỳ-kheo, lúc đó nơi miệng, mũi, tai của Ta mọi hơi thở ra vào như dứt hẳn, luồng khí trong người xông lên đảnh đầu phát ra âm thanh lớn ví như có người khua đao bén xông vào phá óc não mình, nhận chịu nỗi khổ ấy cũng không biết mệt nhọc, tâm không hề thoái chuyển.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Khi Bồ-tát chế ngự hoàn toàn hơi thở của mình, mọi hơi thở ra vào đều dừng hẳn, luồng khí trong người càng mạnh thêm, tụ lại xoay vần xoáy vào hai bên hông và phát ra âm thanh lớn, ví như người đồ tể dùng dao chọc tiết trâu bò, chịu đựng nỗi khổ ấy mà không hề giải đãi hay cảm thấy cực nhọc.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Lúc ấy do luồng khí trong thân Bồ-tát chuyển động nên toàn thân Bồ-tát nóng bức khó chịu ví như một người sức yếu bị ngọn lửa lớn vây hãm thiêu đốt thân mình, chịu đựng nỗi khổ ấy nhưng lại tăng thêm tâm dũng mãnh tinh tấn, vẫn chánh niệm suy nghĩ: “Ta nay an trụ nơi pháp Tam-muội bất động, ba nghiệp thân khẩu ý đều trụ trong chánh định, thể nhập Tứ thiền, xa lìa mọi hỷ lạc, chỉ còn phân biệt chút ít tiếng động nhẹ như gió thổi. Ví như hư không phủ khắp vạn vật không thể nào thay đổi. Pháp tu định ấy gọi là A-sa-bà-na”.

Bồ-tát lúc đó đã tu khổ hạnh cao nhất như thế.

Này các Tỳ-kheo, Bồ-tát lại khởi lên niệm này: “Ở thế gian, hàng Sa-môn hay Bà-la-môn cho rằng phương pháp nhịn đói chính là khổ. Ta nay muốn hàng phục họ nên mỗi ngày chỉ ăn một hạt lúa mạch. Các Tỳ-kheo nên biết, xưa kia, trong khoảng thời gian Ta chỉ ăn mỗi ngày một hạt lúa mạch, thân thể Ta gầy yếu như cây A-tư, người chỉ còn da bọc xương như thể ngôi nhà hư nát lộ ra cột, chèo, đòn tay… xương sống lộ rõ từng đốt như loại cung trúc, hai mắt lõm sâu vào như hai hốc nước nhỏ, đảnh đầu khô héo giống như quả bầu phơi khô, đất ở chỗ Ta ngồi lún sâu xuống giống như dấu chân ngựa giẫm lâu ngày, da dẻ nhăn nheo khô nứt như dấu dao cắt cứa vào, đưa tay phủi bụi thì lông trên thân đều rụng hết, dùng tay xoa bụng thì chạm phải cột xương sống. Rồi Ta lại giảm dần chỉ ăn mỗi ngày một hạt gạo cho đến một hạt mè thân thể ta càng gầy gò gấp mười lần hơn trước, hình sắc như thể một vũng mực đen hay đống tro tàn. Người dân trong xóm làng khắp nơi qua lại thấy như vậy đều thở than thương tiếc, cho rằng Thái tử họ Thích đã tự làm khổ lấy thân mình. Thân tướng đẹp đẽ khỏe mạnh ngày trước nay còn đâu.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bồ-tát trải qua sáu năm khổ hạnh như thế, bốn oai nghi không hề giảm mất. Mùa hạ nóng bức chẳng tìm đến chỗ mát mẻ; mùa đông giá buốt cũng chẳng hề mong được ấm áp, muỗi mòng bu đốt thân cũng không xua, ngồi kiết già thân tâm bất động chẳng chút chau mày cũng chẳng khạc nhổ, đám trẻ chăn trâu bò thường đến nhìn xem rồi đùa nghịch dùng cọng cỏ chọc vào lổ mũi Ta, có khi châm vào miệng hay lổ tai. Lúc đó thân tâm Ta luôn bất động, thường được Trời, Rồng,

Quỷ thần cúng dường, làm cho mười hai lạc-xoa trời người an trú trong đạo Tam thừa.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa trên nên đọc bài kệ:

Bồ-tát vào thời ấy

Bỏ ngôi đi xuất gia

Vì lợi ích chúng sinh

Cố nghĩ tìm phương tiện

Ta thị hiện cõi trược

Sinh chốn Diêm-phù-đề

Lắm kẻ theo tà kiến

Phá pháp theo dị đạo

Kẻ ngu cầu giải thoát

Tự làm khổ thân tâm

Dù sợ nhân sinh tử

Thường mê xa rời quả

Hoặc ngã vào đống lửa

Tự buông mình đỉnh cao

Dùng ngũ nhiệt đốt thân

Bôi tro nhằm tự hủy

Ngày chỉ ăn chút ít

Đủ cho mạng sống còn

Khất thực nơi nhà người

Chủ vui mình mới nhận

Dung mạo thoáng buồn tiếc

Trọn ngày chẳng cần ăn

Hoặc lúc nghe chày khua

Hay là tiếng chó sủa

Liền dừng chẳng hành khất

Dù gọi cũng không nhận

Bơ dầu cùng mỹ vị

Sữa kem, các thứ đường

Tất cả đều không dùng

Chỉ ăn đồ xấu kém

Nước gạo cùng cặn dầu

Phân thú cùng ngó sen

Cây cỏ cùng hoa quả

Chỉ mong được giải thoát

Hoặc chỉ dùng nước trong

Hoặc ăn ngày hạt mè

Hoặc chỉ ăn hạt gạo

Hoặc nhịn đói mà chết

Nhằm mong được giải thoát

Hoặc dùng da thú mặc

Giẻ rách và lông chim

Vỏ cây bẹân thành đệm

Bao thứ hoại sắc phục

Hoặc chỉ mặc một áo

Cho đến bảy lớp che

Hoặc để lộ thân mình

Chỉ mong được giải thoát

Ngồi nằm mé cành cây

Trên gai nhọn tro đất

Ván, chày cùng đá, ngói

Để mong cầu giải thoát

Hoặc thường giơ hai tay

Hoặc chỉ đứng một chân

Chải tóc và bới tóc

Ngắm nhìn theo thái dương

Để mong được giải thoát

Hoặc thường lạy nhật nguyệt

Sông biển cùng khe núi

Cao nguyên nhiều cây rừng

Để mong được giải thoát

Chúng ngoại đạo như thế

Siêng tu khổ chẳng lợi

Chấp trước nghiệp hư vọng

Bám chặt chưa từng bỏ

Những kẻ tà kiến ấy

Chết rơi vào ác đạo

Ta cũng tu như thế

Trải qua đến sáu năm

Thị hiện hàng phục chúng

Dốc tu đại khổ hạnh

Những kẻ thiếu trí tuệ

Thấy họ tu khổ tà

Cho là đúng chánh pháp

Bèn sinh tâm hoan hỷ

Cũng vì để giáo hóa

Nên quyết hành khổ hạnh

Bèn chọn chốn vắng vẻ

Kiết già nhập Tam-muội

Chế ngự mọi ăn uống

Ngày ăn hạt gạo, mè

Mùa lạnh không cầu ấm

Mùa nóng chẳng cầu mát

Cũng chẳng xua muỗi mòng

Mưa gió không dời chuyển

Trẻ mục đồng đến thấy

Đùa dùng cọng cỏ châm

Vào cả tai miệng mũi

Dùng cây cỏ ngói đá

Quăng ném vào thân Ta

Cũng chẳng hề lay động

Đều nhẫn thọ tất cả

Thân cũng không cúi thấp

Cũng không sinh mệt mỏi

Khạc nhổ cùng mọi thứ

Uế tạp đều trừ dứt

Chỉ còn xương với da

Máu thịt đều khô kiệt

Hình dáng quá gầy yếu

Như cây A-tư-ca

Trụ định A-na-bà

Thân tâm thường bất động

Cũng chẳng hưởng thiền lạc

Mà khởi tâm đại Bi

Vì muôn loài chúng sinh

Tu hạnh định như vậy

Do tu pháp định ấy

Mau chóng đạt Phật-đà

Diệt trừ các tà đạo

Hàng phục các dị thuyết

Ví như chúng Ca-diếp

Chẳng tin có giác ngộ

Đại giác ngộ như thế

Vô lượng kiếp khó được

Vì muốn cho bao người

Vào định A-na-bà

Trong lúc nhập định ấy

Có mười hai lạc-xoa

Chư Thiên và chúng nhân

Trụ trong Tam thừa đạo

Chư Thiên cùng Long thần

Luôn cả ngày và đêm

Cúng dường thân Bồ-tát

Thảy đều phát thệ lớn

Nguyện trụ Na-bà định

Vì lợi ích muôn loài

Tâm ấy như hư không.

❧

Phẩm 18: ĐẾN SÔNG NI-LIÊN

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bồ-tát bấy giờ đã trải qua sáu năm tu khổ hạnh, ma vương Ba-tuần thường theo Bồ-tát để dò xét tìm kiếm những sơ hở sai lầm nhưng rốt cuộc cũng chẳng được gì nên sinh chán nản hậm hực bỏ đi.

Lúc đó Đức Thế Tôn đọc bài kệ:

Nơi Bồ-tát an trụ

Rừng vắng thật thanh tịnh

Đông nhìn dòng Ni-liên

Tây dựa hồ Tân loa

Tâm tinh tấn phát khởi

Tìm đến chốn tịch tĩnh

Thấy nơi này rộng vắng

Dừng lại trừ phiền não

Chính ma vương Ba-tuần

Đến chỗ Bồ-tát trụ

Dùng những lời dịu ngọt

Mà thưa cùng Bồ-tát

Chúng sinh ở thế gian

Đều mến yêu mạng sống

Thân Ngài nay khô gầy

Cái chết thật chẳng xa

Nên tu đạo thờ lửa

Tất được quả báo lớn

Khỏi phải lìa thân mạng

Lại được người thương mến

Tâm tánh vốn khó trị

Phiền não chẳng thể trừ

Bồ-đề ai chứng được

Tự làm khổ ích gì.

Bồ-tát bảo ma vương

Hãy nghe lời ta nói

Tâm tối tham, sân, si

Cùng người là quyến thuộc

Kết với người tới đây

Cùng phá hoại căn lành

Ta chẳng cầu phước báo

Chớ dùng đó quấy Ta

Chết chóc Ta nào sợ

Lấy chết làm giới mốc

Chí nguyện cầu giải thoát

Tâm không hề thoái chuyển

Tuy chịu nhiều thống khổ

Tâm Ta luôn tịch tĩnh

Trụ ở định kiên cố

Tinh tấn cùng vui thích

Quyết đạt trí dù chết

Không tham sống vô tri

Ví như bậc nghĩa dũng

Thà quyết thắng mà mất

Không như kẻ khiếp nhược

Cầu sống bị người khinh

Vì thế Ta ở đây

Sẽ trừ hết quân ngươi

Một là quân tham dục

Hai là quân ưu sầu

Ba là quân đói khát

Bốn là quân ái nhiễm

Năm là quân hôn trầm

Sáu là quân sợ hãi

Bảy là quân nghi ngờ

Tám là quân hờn giận

Chín là quân buồn phiền

Cùng khen mình chê người

Tà cúng dường, các việc

Đám quân đông như thế

Là thân quyến của ngươi

Chuyên quấy phá trời, người

Ta nay luôn an trụ

Trong chánh niệm, chánh tri

Tiêu diệt ngươi Ba-tuần

Như nước ngâm gạch vỡ

Bồ-tát vừa dứt lời

Ma vương đã trốn mất.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

Lúc ấy Bồ-tát suy nghĩ: “Trong quá khứ, hiện tại và vị lai, có các

bậc Sa-môn hay Bà-la-môn chuyên tu khổ hạnh, thân tâm bị bức bách vì phải chịu bao thống khổ phiền não, đều phải biết rằng đó là tự làm khổ thân, chẳng có lợi ích gì”.

Ngài lại suy nghĩ tiếp: “Ta nay đã trải qua các hạnh khổ cao nhất mà không thể chứng được Thắng trí xuất thế gian, như thế đủ biết khổ hạnh không phải là nhân đưa đến giải thoát giác ngộ, cũng chẳng phải là con đường biết Khổ, đoạn Tập, chứng Diệt và tu Đạo. Vậy phải tìm ra pháp tu khác mới có thể dứt trừ sinh lão bệnh tử”.

Bồ-tát lại suy nghĩ: “Xưa kia, Ta ở dưới cội cây Diêm-phù trong khu vườn của phụ vương đã chứng được Sơ thiền, lúc đó thân tâm ta vui vẻ an lạc, như thế cho đến lúc chứng được Tứ thiền. Nhớ lại chuyện xưa kia từng chứng đắc, Ta thấy hẳn đó là nhân giác ngộ có thể diệt trừ sinh lão bệnh tử”.

Bồ-tát lại suy luận: “Ta nay với xác thân gầy còm ốm yếu như thế này hẳn là không kham nỗi trên con đường tìm được đạo. Nếu ta dùng diệu lực thần thông cùng trí tuệ khiến cho thân thể bình phục như trước để hướng tới giác ngộ thì đâu cần làm những việc đã qua. Đó không phải hành động vì thương xót tất cả chúng sinh, cũng không phải phương pháp tu tập để chứng quả vị Giác ngộ của chư Phật. Do đó nay Ta cần ăn uống đầy đủ như trước để thân thể khoẻ mạnh mới có thể tu tập đạt đến quả vị Giác ngộ”.

Khi ấy, các vị trời có tâm luôn yêu thích các bậc tu khổ hạnh, biết Bồ-tát muốn ăn uống đầy đủ như trước liền đến thưa Bồ-tát:

–Tôn giả khỏi phải ăn uống đầy đủ để hồi phục sức lực, chúng tôi sẽ dùng thần thông làm cho khí lực Tôn giả bình phục trở lại như cũ, chẳng khác gì ăn uống.

Bồ-tát tự nghĩ: “Ta thật sự chẳng ăn uống gì như vậy là đã khá lâu, dân chúng khắp chốn cũng đã biết Ta tu khổ hạnh, nếu nay Ta theo lời của chư Thiên chẳng cần ăn uống đầy đủ, chỉ dùng thần lực để hồi phục sức khỏe thì Ta trở thành vọng ngữ”.

Lúc đó năm vị Bạt-đà-la nghe Bồ-tát muốn ăn uống đầy đủ trở lại nên cùng nhau bàn luận:

–Sa-môn Cù-đàm tu khổ hạnh như vậy mà vẫn chưa đạt được Thắng trí xuất thế gian huống chi nay muốn trở lại ăn uống đầy đủ, hưởng thụ lạc thú thì rõ rang đó là kẻ vô trí, đánh mất định tâm.

Họ bèn bỏ Bồ-tát, đến khu vườn Nai, chốn Tiên nhân đọa xứ thuộc thành Ba-la-nại.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Sau khi hết tu khổ hạnh, Bồ-tát đi đến thôn Ưu-lâu-tần-loa của vị trưởng thôn tên Tư-na-bát-để. Ở đó có mười cô gái, ngày trước cùng năm vị Bạt-đà-la thường đem phẩm vật đến cúng dường Bồ-tát. Các cô lúc ấy đã biết Bồ-tát bỏ lối tu khổ hạnh liền làm nhiều món ăn uống để cúng dường Bồ-tát. Nhờ vậy mà chỉ trong một thời gian ngắn sắc tướng Bồ-tát đã trở lại tươi sang vui vẻ. Mọi người trông thấy đều nói với nhau:

–Sa-môn Cù-đàm dung mạo oai nghiêm có phước đức lớn lao.

Trong số mười cô, có một người nhỏ tuổi nhất tên là Thiện Sinh. Ngày trước lúc Bồ-tát còn tu khổ hạnh cô thường đem đồ ăn uống cúng dường tám trăm vị tu sĩ Bà-la-môn, nguyện do phước đức của sự cúng dường ấy mà cầu riêng cho Bồ-tát mau chứng quả vị Vô thượng Bồ-đề.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bồ-tát lúc ấy lại suy nghĩ: “Trải qua sáu năm tinh cần tu khổ hạnh, y Ta đã rách nát”. Bấy giờ Bồ-tát thấy có một chiếc y phấn tảo cũ rách ở dưới đất trong rừng Thi-đà liền nhặt lấy đem về. Lúc đó Địa thần liền bảo với một vị thần ở trên hư không:

–Lạ thay, lạ thay! Thái tử họ Thích lìa bỏ ngôi vị Chuyển luân vương. Nay lại lượm chiếc y phấn tảo của người khác vứt bỏ.

Vị thần ấy nghe thế liền tâu lên chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên và chỉ trong khoảnh khắc đã truyền đến tận cõi trời A-ca-ni-trá. Lúc đó, Bồ-tát tay cầm chiếc y cũ nói:

–Không rõ nơi nào có nhiều nước để ta giặt sạch tấm y này.

Tức thì một vị Thiên tử liền hiện ra trước Bồ-tát chỉ tay xuống đất hóa thành một ao nước.

Bồ-tát lại suy nghĩ: “Không biết ở đau có tảng đá để ta tẩy sạch chiếc y phấn tảo này”. Thích Đề-hoàn Nhân lập tức đem một tảng đá vuông vức đặt cạnh bờ ao. Bồ-tát thấy tảng đá liền dùng để tẩy giặt chiếc y cũ. Lúc đó Đế Thích thưa với Bồ-tát:

–Tôi sẽ vì Tôn giả mà giặt sạch chiếc y cũ này, mong Tôn giả chấp thuận.

Tuy nhiên Bồ-tát muốn làm gương cho chúng Tỳ-kheo sau này nên đã tự mình giặt lấy tấm y chứ không nhờ Đế Thích. Giặt y xong, Bồ-tát xuống ao tắm rửa. Bấy giờ ma vương Ba-tuần liền biến bờ ao trở nên cao dốc. Cạnh bờ có một cây A-tư-na, lúc đó vị thọ thần đè mạnh cho cây thấp xuống để Bồ-tát vịn cây lên bờ, còn chiếc y cũ bị hút vào dưới gốc cây kia. Cùng lúc vị Thiên tử cõi trời Tịnh cư tên Vô Cấu Quang đem dâng chiếc ca-sa là vật dụng của Sa-môn cúng dường Bồ-tát.

Sau khi đã nhận y ca-sa, Bồ-tát vào sáng sớm mỗi ngày mặc Tăng-già-lê vào thôn xóm khất thực. Vị thần của thôn ấy vào đêm trước đã báo cho Thiện Sinh:

–Nàng thường vì bậc Thanh tịnh đó, bày các hội bố thí lớn, nay vị Sa-môn ấy đã bỏ cách tu khổ hạnh trở lại ăn uống đầy đủ. Trước đây nàng đã phát nguyện là nếu vị Sa-môn ấy thọ nhận thực phẩm của nàng cúng dường sẽ mau chứng đắc quả vị Vô thượng Bồ-đề. Nay chính là lúc nên bày biện cúng dường.

Nàng Thiện Sinh nghe vị thần nói như vậy liền vắt lấy sữa của một ngàn con trâu cái. Sữa ấy qua bảy lượt chưng, nấu chỉ chọn lấy phần tinh khiết nhất đổ vào trong một chiếc nồi mới, dùng thứ gạo lúa thơm nấu thành cháo nhuyễn. Trong lúc đang nấu, trên mặt nồi cháo sữa ấy hiện ra hàng ngàn vòng bánh xe pháp, hoa Ba-đầu-ma và vô số hình tướng tốt lành. Lúc đó Thiện Sinh trông thấy tướng ấy liền suy nghĩ: “Sao lại có điềm lành này?” Một vị Tiên lúc đó bảo Thiện Sinh:

–Nếu người nào ăn được thứ cháo ấy chắc chắn sẽ thành tựu quả vị Vô thượng Bồ-đề.

Sau khi nấu xong cháo sữa, Thiện Sinh liền quét dọn nhà cửa hết sức sạch sẽ, sắp đặt chỗ ngồi thật trang trọng, bày biện tất cả mọi sự rồi dặn nàng Ưu-đa-la:

–Ngươi phải đến mời đông đủ các vị tu sĩ Bà-la-môn cùng đến đây.

Nàng Ưu-đa-la vâng lời đi về hướng Đông chỉ gặp một mình Bồ-tát chứ không thấy một tu sĩ Bà-la-môn nào. Đi về các hướng Tây, Nam, Bắc cũng vậy. Đó là do chư Thiên cõi trời Tịnh cư đã dùng thần thông khiến nàng Ưu-đa-la không thể thấy được.

Ưu-đa-la trở lại thưa với nàng Thiện Sinh:

–Tôi đã đi cùng khắp chỉ thấy Sa-môn Cù-đàm chứ không gặp một vị tu sĩ Bà-la-môn nào cả.

Thiện Sinh bảo:

–Đó là Bậc Tối Thắng. Ta chính vì vị ấy mà nấu món cháo sữa này. Ngươi phải mau đến thỉnh vị Sa-môn ấy cho ta.

Nàng Ưu-đa-la đến chỗ Bồ-tát, cúi đầu mặt lạy ngang chân Bồ-tát và thưa:

–Nàng Thiện Sinh sai con đến mời Thánh giả.

Bồ-tát nhận lời liền thân hành đến nhà Thiện Sinh, ngồi trên tòa ngồi trang nghiêm nhất. Khi ấy nàng Thiện Sinh dùng chiếc bát bằng vàng múc đầy cháo sữa đem đến dâng lên Bồ-tát. Sau khi nhận bát cháo Bồ-tát suy nghĩ: “Ta ăn thứ cháo sữa này chắc chắn sẽ chứng đắc quả vị Vô thượng Bồ-đề”.

Liền nói với nàng Thiện Sinh:

–Ta thọ nhận món cháo này xong, sẽ trao chiếc bát bằng vàng này cho ai?

Nàng Thiện Sinh thưa:

–Con xin dâng cúng cái bát ấy để Tôn giả tùy ý sử dụng.

Lúc đó Bồ-tát bưng bát cháo sữa rời khỏi thôn xóm Ưu-lâu-tần-loa đến sông Ni-liên, đặt bát cháo trên bờ xong, rồi tự mình cạo bỏ râu tóc rồi xuống sông tắm rửa.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Khi Bồ-tát đang tắm rửa, có trăm ngàn chư Thiên tung thiên hương thiên hoa rải xuống khắp mặt sông. Bồ-tát tắm xong, chư Thiên cùng nhau lấy nước ấy đem về Thiên cung; còn chỗ Bồ-tát cạo bỏ râu tóc sau này nàng Thiện Sinh xây tháp cúng dường.

Sau khi rời khỏi dòng sông lên bờ, Bồ-tát suy nghĩ: “Nên chọn chỗ nào thích hợp để dùng món cháo này”. Vị Long phi nơi sông ấy lập tức biến ra Hiền tòa từ dưới đất vọt lên, trải thành chỗ ngồi thanh tịnh mời Bồ-tát ngồi. Bồ-tát an tọa, ăn xong món cháo sữa, thân thể cùng các tướng tốt đều bình phục như cũ. Bồ-tát lấy bát vàng liệng xuống giữa dòng sông. Lúc ấy, Long vương trông thấy hết sức vui mừng liền thu lấy bát vàng ấy đem về cung cúng dường. Cùng lúc, Thích Đề-hoàn Nhân liền biến hình hóa thành Kim sí

điểu bay theo Long vương đoạt lấy bát vàng rồi đem về cung điện mình cho xây tháp cúng dường.

Bấy giờ Bồ-tát rời tòa ngồi đứng dậy, vị Long phi cũng thu hồi lại tòa ngồi đem về nơi cung mình xây tháp cúng dường.

Này các vị Tỳ-kheo, do Bồ-tát có đủ lực phước đức và trí tuệ, cho nên ăn xong món cháo sữa ấy ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp càng tăng thêm vẻ tươi sáng toàn vẹn rực rỡ.

Lúc đó Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý trên nên đọc bài kệ:

Qua sáu năm khổ hạnh

Thân thể thật gầy yếu

Không dùng Thiên thần lực

Để đến chốn Bồ-đề

Vì thương xót chúng sinh

Quy ngưỡng theo Phật pháp

Nên ăn uống đầy đủ

Mới chứng được giác ngộ

Có vị nữ trước kia

Làm lành tên Thiện Sinh

Thời Phật tu khổ hạnh

Cúng dường tám trăm vị

Nửa đêm nghe thần báo

Sáng dậy sớm vắt sữa

Dùng sữa ngàn bò mẹ

Nấu thành cháo dâng cúng

Bồ-tát khoác y xong

Đi đến nhà Thiện sinh

Nhận lấy bát cháo sữa

Đến thẳng dòng Ni-liên

Bồ-tát vô lượng kiếp

Thường tu các hạnh lành

Thân tâm đều tịch tĩnh

Đứng đi luôn thanh thoát

Đến bờ Ni-liên-thuyền

Trời, Rồng đều vây quanh

Bồ-tát xuống sông tắm

Chư Thiên rải hương hoa

Vừa lên khỏi bờ sông

Thọ thần đến đảnh lễ

Thiện nữ cúng bát vàng

Long phi dâng tòa quý

Bước đi như Sư tử

Thẳng đến tòa Bồ-đề.

Kinh Phương Quảng Đại Trang Nghiêm - Quyển VIII

KINH PHƯƠNG QUẢNG ĐẠI TRANG NGHIÊM

QUYỂN VIII

Phẩm 19: ĐẾN BỒ-ĐỀ TRÀNG

Lúc bấy giờ, Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Sau khi tắm rửa thân thể sạch sẽ, ăn món cháo sữa, khí lực bình phục như trước, Bồ-tát liền khởi ý muốn đến thẳng dưới cội cây Bồ-đề mọc trên vùng đất có đủ mười sáu thứ công đức. Vì muốn hàng phục các ma oán nên Bồ-tát đã hiện rõ tướng của Bậc Đại nhân đi về bốn hướng. Bước đi của Ngài chậm rãi, an lành, khuôn diện tươi sáng, rạng rỡ, tốt đẹp như màu sắc cầu vòng; bước đi thanh thoát mà vững vàng, như núi Tu-di sừng sững; bước đi không vội vàng không chậm chạp, không nặng nề chẳng hấp tấp, bước đi không thô loạn mà ngã lìa mọi cấu nhiễm; bước đi thanh tịnh, bước đi không lầm lẫn sai sót, không ngu si, không nhiễm đắm; bước đi như Sư tử vương, như Long vương, như Na-la-diên; bước đi không chạm đất mà dấu ấn của tướng bành xe pháp ngàn cọng vẫn hiện trên mặt đất; bước đi thong thả khi màng chỉ tay và chân ánh lên màu đồng đỏ chiếu sáng mặt đất; bước đi làm rung chuyển toàn mặt đất; bước đi như núi chạm nhau phát ra âm thanh lớn; bước đi làm cho hầm hố gò nổng tự nhiên bằng phẳng; bước đi trong khi hào quang dưới bàn chân chiếu sáng khiến chúng sinh tội lỗi quy ngưỡng về nẻo thiện; bước đi trong khi mỗi bước chân đặt xuống thì từ đất hiện ra bông sen nâng đỡ; bước đi thuận theo chư Phật quá khứ đến thẳng tòa Sư tử; bước đi khi tâm như kim cang không thể hủy hoại; bước đi làm ngăn lấp các nẻo ác mở ra các nẻo thiện; bước đi đem lại an lạc cho tất cả chúng sinh; bước đi làm tiêu diệt thế lực ma; bước đi phá vỡ mọi thứ tà luận; bước đi đoạn trừ vô minh tăm tối; bước đi vượt khỏi cõi sinh tử; bước đi tỏa ra ánh sáng che lấp cả Phạm vương, Đế Thích, Hộ thế tứ vương, Tự tại Thiên vương; bước đi của Bậc biết rõ: “Trong khắp Tam thiên đại

thiên thế giới chỉ mình Ta tối tôn tối thượng”; bước đi của Bậc biết rõ sẽ tự thân chứng Thánh đạo không phải do tha lực mà được giác ngộ; bước đi của Bậc biết rõ sẽ chứng đắc Nhất thiết trí; bước đi của niệm tuệ hòa hợp; bước đi muốn trừ diệt sinh lão bệnh tử; bước đi để đạt đến tịch tĩnh, lìa mọi cấu nhiễm, không còn sống chết, không còn sợ hãi, hướng đến Niết-bàn.

Bấy giờ Bồ-tát chánh niệm nhìn thẳng hướng về cội Bồ-đề, bước tới với vô lượng oai nghi như thế. Cùng lúc có một luồng gió mưa từ trời thổi đến quét dọn, rưới nước làm cho cả vùng từ song Ni-liên đến cội Bồ-đề đều sạch sẽ trang nghiêm, lại tung rải vô lượng hương hoa thù thắng đầy khắp mặt đất. Các thứ cây lớn nhỏ trong khắp Tam thiên đại thiên thế giới đều cúi thấp cành, ngọn hướng về cây Bồ-đề; núi Tu-di và các núi lớn nhỏ trong khắp cõi Tam thiên đại thiên thế giới cũng đều cúi thấp ngọn, đỉnh hướng về cây Bồ-đề. Các vị Thiên tử thuộc cõi Dục giới, mỗi vị đều tung rải các loại hương hoa vi diệu, tất cả các diệu hoa ấy kết thành một đài hoa dọc ngang đến một câu-lô-xá, lại hiện ra đường lớn rộng rãi chạy dài vô tận. Hai bên đường lớn ấy có nhiều thứ lan can bằng bảy thứ báu đều trang nghiêm đẹp đẽ, chiều cao tính từ dưới thấp lên bằng bảy cây Đa-la, khắp nơi đều có cờ phướn, lọng báu trang nghiêm; lại hóa thành bảy cây Đa-la báu, nơi mỗi vòm cây đều có giăng mắc những dây vàng, trên dây treo các loại chuông khánh quý, các thứ ngọc minh châu, lưu ly tô điểm; giữa các cây báu đều có ao thất bảo, đáy ao trải đầy cát bằng vàng, nước thơm đầy ao, trong ao đầy khắp nhiều loại hoa quý như Ưu-bát-la, hoa Câu-vật-đầu, hoa Ba-đầu-ma, hoa Phân-đà-lợi…, bốn phía bờ ao đều có những bậc thềm làm bằng bảy món báu vật chạy vòng quanh càng tăng thêm vẻ trang nghiêm. Nơi các bậc thềm lối đi ấy, có nhiều loại chim Ca-lăng-tần-già, Thiên nga, Uyên ương, Cọng mạng luôn phát ra âm thanh hòa nhã. Có đến tám vạn bốn ngàn thể nữ cõi trời dùng thứ nước quý rưới khắp các mặt đường trước sau. Lại có tám vạn bốn ngàn thể nữ cõi trời tung rải các loại thiên hoa, nơi mỗi cội cây đều có các đài báu vi diệu, trên mỗi đài đều có tám vạn bốn ngàn thể nữ ở cõi trời đều bưng bình báu chứa đầy các loại hương chiên-đàn, trầm thủy. Lại có năm ngàn thể nữ ở cõi trời hòa tấu Thiên nhạc ca múa, tán tụng tạo ra muôn ngàn âm thanh hòa dịu.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Khi đi đến cây Bồ-đề, Bồ-tát từ thân phóng ra vô lượng ánh sáng lại làm chấn động khắp vô biên quốc độ; lại có vô lượng trăm ngàn chư Thiên ở trên hư không hòa tấu Thiên nhạc, từ trên hư không tung rải các loại thiên hoa và vô lượng các thứ y phục thượng diệu; lại có vô lượng các loài voi, ngựa, trâu bò vây quanh Bồ-tát phát ra muôn ngàn tiếng kêu rống hòa hợp vang lừng; lại có vô lượng các loài chim quý như Anh vũ, Xá-lợi, Câu-chỉ-la, Ca-lăng-tần-già, Thiên nga, Uyên ương, Khổng tước, Phỉ thúy, Cọng mạng… tung cánh bay lượn vòng quanh phát ra âm thanh dịu dàng. Khi Bồ-tát đi đến Bồ-đề tràng đã có vô lượng các hiện tượng an lành hy hữu hiện ra như vậy.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Lúc ấy Bồ-tát sắp sửa ngồi vào tòa Bồ-đề. Đêm ấy vị chủ Tam thiên đại thiên thế giới là Đại phạm Thiên vương gọi các vị Phạm chúng đến nói:

–Các vị nên biết, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã mặc đủ áo giáp tinh tấn, trí tuệ kiên cố, tâm không mệt mỏi, đã thành tựu tất cả các hạnh Bồ-tát, thông đạt tất cả các pháp môn Ba-la-mật, trải qua đủ các địa của Bồ-tát, đạt được đại tự tại, hộ trì tâm ý được an lạc thanh tịnh của chư Bồ-tát, thông tỏ mọi căn cơ trí độn của chúng sinh, an trụ nơi pháp bí mật của chư Như Lai, vượt qua tất cả cảnh giới ma oán, biết rõ ngọn nguồn của mọi pháp lành, do chính tự sức mình đạt được giác ngộ, được thần lực diệu dụng của chư Như Lai hộ niệm, sẽ vì muôn loài chỉ dạy đạo giải thoát, cũng vì chúng sinh làm Bậc Đại Thương Chủ, phá trừ hàng phục hết thảy các thứ ma quân. Ở trong Tam thiên đại thiên thế giới chỉ có Phật là Bậc Tối Tôn, là Bậc Đại Y vương điều hòa các thứ thuốc Pháp để giúp chúng sinh dứt trừ đau khổ, là Bậc Đại Pháp vương dùng trí tuệ soi sang khắp mười phương tạo dựng đại pháp tràng; không hề bị nhiễm tám pháp ở thế gian, ví như hoa sen không bị nhiễm bùn có thể thâu chứa vô lượng pháp bảo chân thật ví như biển rộng chứa bao nhiêu thứ châu báu kỳ diệu; bình đẳng với kẻ oán người thân, an trụ bất động như núi Tu-di; lìa mọi cấu uế, tâm ý thanh tịnh như ngọc Ma-ni, ở trong Tam thiên đại thiên thế giới đạt được đại tự tại. Bậc Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đến Bồ-đề tràng với vô lượng công đức như thế vì muốn hang phục chúng ma oán, vì

để đạt quả vị Vô thượng Bồ-đề; trọn đủ mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp bất côïng của chư Phật; vì để chuyển bánh xe chánh pháp, cất lên tiếng rống vang động của Bậc Đại Sư Tử, bố thí mưa pháp lớn làm cho chúng sinh được tròn đủ công đức, đạt được pháp nhãn thanh tịnh; lại vì để loại trừ mọi thứ hý luận của ngoại đạo; cũng vì để cho nguyện xưa được viên mãn, đối với các pháp đều đạt được tự tại. Này các vị, chúng ta cần phải phát tâm đến nơi bậc Bồ-tát Ma-ha-tát ấy để gần gũi, cúng dường.

Vị Đại phạm Thiên vương đọc bài kệ:

Vô lượng trăm ngàn kiếp

Đủ Từ, Bi, Hỷ, Xả

Thông trí tuệ thiền định,

Nay sẽ chứng Niết-bàn

Nếu muốn lìa ba ác

Cùng xa tám thứ nạn

Thọ phước báo cõi trời

Cho đến đạt giải thoát

Phải đem vật thượng phẩm

Dâng cúng lên Bồ-tát

Sáu năm tu khổ hạnh

Nay đến Bồ-đề tràng

Chủ thế giới Tam thiên

Thích, Phạm cùng Nhật Nguyệt

Cùng tất cả chư Thiên

Đều chiêm ngưỡng hoan hỷ

Hàng phục các ma quân

Sẽ thành Bậc Chánh Giác

Ba mươi hai tướng tốt

Tối thắng tự trang nghiêm

Phạm âm thật trong lành

Tâm tịnh lìa tội lỗi

Hoặc có người mong cầu

Sinh lên cõi Phạm thế

Hoặc có người vui cầu

Chứng được quả Thanh văn

Hoặc có người vui cầu

Đắc quả Bích-chi-phật

Hoặc có người vui cầu

Sẽ đạt quả Vô thượng

Tất cả mọi người ấy

Nên cúng dường Đạo Sư.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Lúc ấy các vị Phạm Thiên vương vì muốn cúng dường Bồ-tát nên đã dùng diệu lực thần thông khiến cho khắp Tam thiên đại thiên thế giới đều trở thành thanh tịnh, dẹp trừ các thứ đá sỏi, gạch ngói vụn vỡ, gai góc, làm cho đất đai đều được bằng phẳng như lòng bàn tay, không còn gò nổng cao thấp. Dùng các thứ vàng bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách thuần là châu báu quý giá để tô điểm thêm phần nghiêm đẹp.

Lại khiến khắp Tam thiên đại thiên thế giới hiện ra nhiều thứ cỏ lạ xanh thắm mọc xoay theo phía hữu, mềm mại đáng yêu quý như y Ca-lăng-đà.

Lại biến nhiều biển rộng thành đất bằng nhưng không làm hại các loài thủy tộc như cá, ba ba, cá sấu, trạch, rùa…

Lại khiến cho mười phương quốc độ, Phạm thiên, Đế Thích, Hộ thế tứ vương trông thấy Tam thiên đại thiên thế giới được thanh tịnh trang nghiêm như thế, sẽ tự trang nghiêm cõi của mình, từ xa đến cúng dường Bồ-tát.

Lại vì để tất cả Bồ-tát ở mười phương vô biên quốc độ đều đến cúng dường Bồ-tát, nên làm cho cảnh vật trang nghiêm ở đây hơn tất cả cõi trời và người cộng lại. Mỗi vị Bồ-tát từ quốc độ của mình đến cúng dường Bồ-tát đều sẽ thấy vô biên thế giới như trong một cõi Phật, đều thấy hào quang ánh sáng chói của Bồ-tát chiếu khắp từ núi Tu-di đến núi Thiết vi cho đến cõi u minh tăm tối, hơn hẳn ánh sáng của nhật nguyệt.

Lại có mười sáu vị Thiên tử lo giữ gìn nơi Bồ-đề tràng, các vị này đều đã chứng được Vô sinh pháp nhẫn và đạt A-duy-việt trí (tâm Bất thoái chuyển). Đó là các vị Thiên tử: Chuyển Tấn, Vô Thắng, Thí Dữ, Ái Kính, Dũng Lực, Thiện Trụ, Trì Địa, Tác Quang, Vô Cấu, Pháp Tự Tại, Pháp Tràng, Sở Hành Cát Tường, Vô Chướng Ngại, Đại

Trang Nghiêm, Thanh Tịnh Giới Hương, Liên Hoa Quang Minh. Mỗi vị đều hóa thân ra khắp bốn phương, mỗi phương tám mươi do-tuần, bày biện đầy đủ khắp nơi các vật trang nghiêm. Đất đai bốn phía đều có bảy lớp đường báu, mỗi đường báu ấy đều có nhiều cây Đa-la báu, nơi mỗi vòm cây báu lại giăng mắc đầy những dây vàng treo các khánh quý giá, và được che phủ bên trên bằng các màng võng quý. Dùng vàng Diêm-phù-đàn để làm hoa sen trải đầy nơi mặt đất, trên mỗi đóa sen ấy đều dùng bảy món báu để tô điểm, lại đốt vô số thiên hương thượng diệu. Tất cả các loại cây lớn quý giá trong mười phương thế giới cõi người và trời đều hiện đủ ở đây. Tất cả sông ngòi, đất liền, hương hoa thắng diệu trong khắp mười phương thế giới cũng đều hiện đầy đủ ở đây. Lại nữa mười phương chư Phật Bồ-tát, ở mỗi cảnh giới đều hiện rõ vô lượng tư lương phước đức trí tuệ rộng lớn trang nghiêm cho Bồ-đề tràng.

Tất cả mọi sự vật trang nghiêm đều hiện ra trong Bồ-đề tràng như thế.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Mười sáu vị Thiên tử có nhiệm vụ giữ gìn Bồ-đề tràng trông thấy diệu lực thần thông với những hiện tượng tốt đẹp trang nghiêm như vậy đều vô cùng hoan hỷ. Tám bộ chúng là Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già trông thấy cảnh Bồ-đề tràng trang nghiêm như thế đều khen ngợi là điều chưa từng có. Mỗi vị đều nghĩ về cung điện của mình cảm thấy nó thấp bé như những gò nổng mồ mả vậy, nên tất cả đều ca ngợi hết lời về công đức tạo dựng ở đấy.

Lại có bốn vị thọ thần bảo hộ cây Bồ-đề, vị thứ nhất tên là Tỳ-lưu-bạt-cù, vị thứ hai tên là Tô-ma-na, vị thứ ba tên Ô-thù-bát-đế, vị thứ tư tên Đế-thù. Mỗi vị đều dùng thần lực biến cây Bồ-đề ấy trở nên cao lớn, tán rộng trang nghiêm đẹp đẽ, chiều cao hơn tám mươi cây Đa-la. Gốc rễ, cành lá, hoa quả đều um tùm tươi tốt, thân cây thẳng vút trang nghiêm hơn khiến mọi người trông thấy đều hoan hỷ cho là hơn cả vườn hoa Hoan hỷ của Đế Thích, hơn cả các thứ cây Ba-lợi-chất-đa, Câu-bỉ-la. Nơi chỗ Bồ-tát ngồi trở thành Bồ-đề xứ, là trung tâm của Tam thiên đại thiên thế giới. Đất ở chỗ ngồi ấy dùng toàn kim cương tạo nên hết sức bền chắc không gì có thể hủy hoại được.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Khi Bồ-tát khởi ý muốn đến chỗ cây Bồ-đề, từ thân Bồ-tát phóng ra luồng ánh sáng lớn chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, chúng sinh ở cõi địa ngục đều được lìa khổ; chúng sinh ở cõi ngạ quỷ đều được no đủ; chúng sinh ở cõi súc sinh đều phát sinh lòng Từ đối với nhau; chúng sinh bị khiếm khuyết các căn được đầy đủ trở lại; các chúng sinh bị bệnh khổ thì được thuyên giảm, khỏe mạnh; các chúng sinh thường bị lo sợ đều được an vui; các chúng sinh bị giam giữ nơi tù ngục đều được tự do; các chúng sinh bần cùng đều được nhiều của cải quý giá; các chúng sinh đang phiền não được giải thoát; các chúng sinh bị đói khát đều được ăn uống đầy đủ; các chúng sinh đang mang thai đều được an lành; các chúng sinh bị gầy còm ốm yếu đều được phục hồi sức lực. Trong thời gian ấy, không có một chúng sinh nào bị tham, sân, si bức bách quấy nhiễu; ở cõi Trời và Người không có người chết và cũng không có trường hợp thụ thai. Lúc ấy tất cả chúng sinh đều khởi tâm Từ bi, thương xót nhau, đem lại lợi ích cho nhau, xem nhau như cha mẹ, anh chị em thân thuộc một nhà.

Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn lặp lại nghĩa trên nên nói kệ:

Địa ngục khổ bức hại

Tất cả đều ngừng nghỉ

Súc sinh chuyên hại nhau

Đều phát khởi từ tâm

Tám nạn đều vượt thoát

Ba ác cũng tiêu trừ

Ánh quang chiếu khắp chốn

Cùng hưởng vui diệu kỳ

Mắt, tai và mũi, lưỡi

Các căn bị thiếu sót

Đều trở lại đầy đủ

Người bị phiền não buộc

Liền được an vui lớn

Cuồng loạn được chánh niệm

Nghèo hèn được phú quý

Bệnh khổ được giảm trừ

Tù đày được giải thoát

Tất cả không tranh giận

Cùng nhau khởi Từ tâm

Như cha mẹ yêu con

Lưới hào quang Bồ-tát

Chiếu sáng khắp mười phương

Soi thấu hằng sa cõi

Phủ sáng vô biên chốn

Thiết vi, đại Thiết vi

Cùng bao dãy núi cao

Đều như chìm mất hẳn

Biến thành một cõi Phật

Dùng các báu tạo nên

Tô điểm thật vi diệu

Muôn hào quang cùng chiếu

Tất cả hiện rõ ràng

Cõi trang nghiêm như vậy

Để cúng dường Bồ-tát

Thần giữ Bồ-đề tràng

Gồm mười sáu Thiên tử

Rộng tám mươi do-tuần

Đều trang nghiêm rực rỡ

Bồ-tát đủ oai lực

Hiện tám mươi do-tuần

Cũng hiện vô biên cõi

Mỗi cõi đều nghiêm tịnh

Tám bộ chúng trời rồng

Thấy trang nghiêm như thế

Tự nghĩ về cõi mình

Cảm thấy quá nhỏ bé

Đều khởi tâm hy hữu

Ca ngợi các công đức

Lành thay phước khó bàn

Mới cảm quả đức ấy

Vượt quá thân ngữ ý

Cõi trang nghiêm như vậy

Do diệu lực nguyện lớn

Nên thảy đều thành tựu

Tùy theo nghiệp chúng sinh

Tất cả đều sung mãn

Bốn thần giữ cây báu

Dốc sức tô điểm thêm

Hơn cả vườn Hoan hỷ

Rừng Thù diệu Đế Thích

Được các thần trang hoàng

Cõi thêm phần xinh đẹp

Tất cả trời và người

Xưng tán không cùng tận.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Lúc Bồ-tát phóng ra hào quang rực rỡ, thanh tịnh chiếu khắp thế giới diệt trừ tất cả phiền não của chúng sinh khiến cho mọi người gặp ánh hào quang ấy đều sinh lòng vui vẻ, hân hoan. Khi ánh sáng đó chiếu tới cung điện của Ca-lợi Long vương, Long vương gặp được hào quang của Bồ-tát liền đọc bài kệ nói với chúng Long vương:

Chư Phật quá khứ đều hiện rõ

Vầng sáng trí tuệ màu vàng ròng

Rõ ánh hào quang không cấu nhiễm

Do đó biết chắc Phật hiện thân

Hào quang thanh tịnh hơn nhật nguyệt

Hơn mọi thứ ánh sáng trần hoàn

Hơn cả A-tu-la Phạm thích

Sức sáng soi thấu khắp mọi nơi

Ta do nhiều kiếp tạo nghiệp dữ

Cung điện chỗ ở thường tối tăm

Cát nóng thường nung thiêu đốt thân

Tự biết phải chịu nhiều nỗi khổ

Chợt gặp hào quang như nhật chiếu

Thân tâm mát mẻ rất vui mừng

Nhớ lại Ngài xưa tu vạn hạnh

Nay đến an tọa Bồ-đề tràng

Ta cùng với tất cả quyến thuộc

Y phục, hương hoa cùng kỹ nhạc

Cùng với đủ các vật trang nghiêm

Cúng dường Bậc Thế gian Tối Trọng.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Bấy giờ Long vương cùng với quyến thuộc vô cùng hoan hỷ nhìn khắp bốn phương, chợt thấy thân Phạm tướng của Bồ-tát sừng sững như núi Tu-di, các vị Phạm vương, Đế Thích, Tứ Thiên vương, Long thần tám bộ đều đang vây quanh vui vẻ thích thú. Long vương thấy vậy liền cúi đầu lễ ngang chân Bồ-tát, cung kính tôn quý và đem vô số hương hoa, y phục, châu báu, tấu các thứ nhạc lạ để cúng dường Bồ-tát, chắp tay cung kính đọc bài kệ ca ngợi:

Mặt tịnh như trăng tròn

Bậc Đạo Sư thế gian

Ta từng gặp chư Phật

Tướng tốt đều như thế

Nay Bồ-tát phá ma

Sẽ chứng quả Giác ngộ

Từng qua vô số kiếp

Tu đủ hạnh bố thí

Trì giới cùng nhẫn nhục

Tinh tấn, thiền định, tuệ

Từ, Bi và phương tiện

Hỷ, Xả và nguyện lực

Với các công đức đó

Sẽ đắc quả vị Phật

Tất cả mọi cây rừng

Cúi lễ Bồ-đề thọ

Có trăm ngàn bình quý

Vây quanh kín hư không

Muôn chim cùng hòa âm

Vỗ cánh cùng bay lượn

Thân sáng ngời kim quang

Chiếu sáng mười phương cõi

Cõi ác dứt khổ não

Thế gian được an vui

Nay Ngài trong ba cõi

Là Đạo Sư thế gian

Phạm vương cùng Đế Thích

Chư Thiên cõi Dục, Sắc

Đều rời bỏ thú vui

Thảy cùng đến cúng dường

Bồ-tát ở cõi thế

Sẽ là Đại Y Vương

Nơi bước chân giẫm qua

Hoa sen từ đất mọc

Bồ-tát ở cõi đời

Chính là Bậc Ứng Cúng

Đạo Sư ngồi đạo tràng

Với vô lượng câu-chi

Tất cả đám ma quân

Đều sẽ tự khuất phục

Nhật nguyệt bị lu mờ

Tu-di như chìm lấp

Nếu chẳng đạt giác ngộ

Quyết trọn không dời đổi

Nguyện con cùng thân quyến

Được lìa bỏ thân này

Công đức tự trang nghiêm

Sẽ đến tòa Bồ-đề.

Long vương đọc bài kệ vừa xong, một vị Long phi tên là Kim Quang cùng với vô số Long nữ cung kính đi nhiễu quanh, tay cầm các dù lọng quý, y phục, chuỗi quý, các thứ hoa đẹp cõi trời người và mang các bình báu đựng đầy danh hương cùng hòa tấu kỹ nhạc, đọc bài kệ ca ngợi Bồ-tát:

Năng dứt tham, sân, si

Mọi tội lỗi thế gian

Vượt qua biển sinh tử

Nên nay con đảnh lễ

Chính là Đại Y vương

Khéo trừ bệnh phiền não

Chúng sinh chưa thuận theo

Sẽ đều được điều phục

Chúng sinh trong thế gian

Bị phiền não che mãi

Bồ-tát dùng trí tuệ

Chiếu sáng để dứt trừ

Thế gian không chỗ nương

Nay được nơi nương tựa

Hiện ở khắp hư không

Tung rải bao y, thực

Chư Thiên cùng Long thần

Đều sinh tâm hoan hỷ

Bậc Đạo Sư biện tài

Mong mau ngồi đạo tràng

Hàng phục các ma oán

Sẽ thành đạo Vô thượng

Như các Bậc Như Lai

Đã chứng pháp giác ngộ

Vô lượng kiếp tu tập

Vì lợi ích muôn loài

Mong mau ngồi đạo tràng

Chứng Tuệ giác Vô thượng.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bấy giờ Bồ-tát suy nghĩ: “Chư Phật trong quá khứ xa xưa đã ngồi nơi tòa gì mà chứng quả Vô thượng Bồ-đề?” Vừa khởi niệm suy nghĩ như vậy liền biết chư Phật quá khứ đều ngồi trên tòa cỏ sạch mà thành Bậc Chánh Giác. Lúc ấy vị Thiên tử cõi trời Tịnh cư biết được ý nghĩ của Bồ-tát liền đến thưa:

–Đúng như vậy, chư Phật quá khứ muốn chứng đắc quả vị Giác ngộ đều ngồi nơi tòa cỏ sạch.

Lúc đó Bồ-tát tự nghĩ: “Ai có thể giúp cho ta thứ cỏ sạch như thế?”

Tức thời Thích Đề-hoàn Nhân liền biến thành người cắt cỏ đứng cách Bồ-tát không xa về phía phải, tay cầm nhiều cỏ tươi màu

xanh sẫm như lông đuôi chim Khổng tước, lại mềm mại tươi đẹp như y Ca-thi-ca phơ phất nhẹ theo phía phải, hương thơm xông khắp. Bồ-tát trông thấy người đang ôm loại cỏ quý ấy liền thong thả hướng về phía người đó hỏi:

–Ông họ tên gì?

Người ấy thưa:

–Tôi tên là Cát Tường.

Bồ-tát liền nghĩ: “Ta nay đang mong muốn cho thân tâm được an lành, lại cũng muốn làm cho mọi người đều được an lành. Bây giờ thì có người tên Cát Tường đang đứng trước mặt Ta. Vậy nhất định ta sẽ chứng quả vị Vô thượng Bồ-đề”.

Bấy giờ Bồ-tát muốn cho người cầm cỏ kia đem thứ cỏ sạch sẽ ấy giúp mình, liền cất lời phát ra Phạm âm vi diệu, đó là âm thanh chân thật, âm thanh nhẹ nhàng chánh trực, âm thanh trong sáng thanh cao, âm thanh hòa thuận thắm thiết, âm thanh rõ ràng lưu loát, âm thanh dẫn dắt về nẻo lành, âm thanh không gò bó, âm thanh uyển chuyển, âm thanh không làm tổn hại, âm thanh dịu dàng, âm thanh hòa nhã, âm thanh rõ ràng, âm thanh thuận tai, âm thanh hợp ý, âm thanh như tiếng chim Ca-lăng-tần-già, âm thanh như tiếng chim Cọng mạng, âm thanh như tiếng sấm rền, âm thanh như tiếng sóng biển, âm thanh như tiếng núi rung chuyển, âm thanh như lời chư Thiên tán thán, âm thanh như tiếng nói của Phạm thiên, âm thanh như tiếng Sư tử gầm, âm thanh như tiếng kêu của Long vương, âm thanh như tiếng rống của Tượng vương, âm thanh không vội vã, âm thanh không trì trệ, âm thanh của giải thoát, âm thanh không đắm chấp, âm thanh đúng nghĩa lý, âm thanh hợp thời, âm thanh nêu ra đủ tám ngàn vạn ức pháp môn tu tập, âm thanh thuận hợp với tất cả pháp của chư Phật.

Bồ-tát đã dùng các thứ âm thanh mỹ diệu để nói với vị hóa nhân kia:

–Bậc hiền nhân, ông có thể giúp cho tôi thứ cỏ sạch ấy được không?

Liền đọc bài tụng:

Cát Tường ông lúc này

Mau thí cho cỏ sạch

Ta ngồi trên cỏ ấy

Hàng phục các ma quân

Nếu chứng pháp tịch diệt

Tức đắc đạo Chánh chân

Ta vì muốn giác ngộ

Vô lượng kiếp tu hành

Thí, Giới, Tinh tấn, Nhẫn

Thiền định, Trí tuệ lực

Ý lạc và giải thoát

Phước đức và thần thông

Các hạnh cùng hòa hợp

Nay đạt quả viên mãn

Nếu cho ta cỏ sạch

Đạt vô lượng phước đức

Do được cỏ sạch ấy

Sẽ thành Bậc Đạo Sư.

Cát Tường nghe lời nói

Tâm hết sức vui mừng

Tay cầm cỏ tịnh diệu

Đến trước mặt Bồ-tát

Lòng vô cùng hoan hỷ

Thưa bạch với Bồ-tát

Nếu dùng cỏ cúng này

Chứng được đại Bồ-đề

Xin trước trao Bồ-đề

Sau mới nhận cỏ sạch.

Bồ-tát đáp Cát Tường

Đâu chỉ cúng cỏ ấy

Chứng ngay đại Bồ-đề

Phải tu vô lượng đức

Mới được Phật thọ ký

Cát Tường, ông nên biết

Bồ-đề không dối truyền

Bồ-đề dối trao được

Thì ta sẽ đem hết

Để cho khắp chúng sinh

Cát Tường, ông nên biết

Ta chứng Bồ-đề rồi

Ban bố khắp thế gian

Ngươi sẽ ở nơi Ta

Nhận lấy pháp cam lộ

Bồ-tát nhận cỏ sạch

Đến chốn Bồ-đề tràng

Lúc cất bước ra đi

Đại địa chấn động lớn

Chư Thiên cùng Long thần

Đều sinh tâm hoan hỷ

Cung kính chắp tay thưa

Ngay bây giờ Bồ-tát

Sẽ hàng phục ma quân

Đạt được pháp cam lộ

Chứng được Vô thượng quả.

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Lúc Bồ-tát hướng đến Bồ-đề tràng, có vô lượng Bồ-tát và chư Thiên đã góp phần làm cho cảnh cây Bồ-đề hết mực trang nghiêm đẹp đẽ. Nơi cây Bồ-đề lúc ấy có đến tám vạn bốn ngàn vị, tất cả đều mong Bồ-tát ngồi nơi gốc Bồ-đề để chứng đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Cây Bồ-đề ấy có cây cao đến trăm ngàn do-tuần, thuần bằng hoa tạo thành; hoặc có cây cao đến hai ức do-tuần thuần bằng hương tạo thành; hoặc có cây cao đến trăm ngàn do-tuần thuần bằng chiên-đàn tạo thành; hoặc có cây cao đến năm ức do-tuần thuần bằng tơ lụa tạo thành; hoặc có cây cao đến mười ức do-tuần thuần bằng các thứ châu báu tạo thành; hoặc có cây cao đến trăm ức do-tuần thuần bằng bảy món báu tạo thành. Như thế là có tám vạn bốn ngàn cây Bồ-đề, nơi mỗi gốc cây tùy theo sắc loại mà trải tòa Sư tử, hoặc có tòa Sư tử dùng hoa để trang nghiêm; hoặc có tòa Sư tử dùng hương để trang nghiêm; hoặc có tòa Sư tử dùng chiên-đàn để trang nghiêm; hoặc có tòa Sư tử dùng ngọc báu để trang nghiêm; hoặc có tòa Sư tử dùng các loại báu vật để trang nghiêm.

Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo:

–Khi ấy Bồ-tát thị hiện lấy cỏ trải khắp chốn, uy lực gồm đủ như

Sư tử vương, tinh tấn kiên cố, không vướng chút lỗi lầm, hoàn toàn tự tại, có đầy đủ trí tuệ, được tôn xưng là Bậc Giác Ngộ, hàng phục chúng ma, phá trừ ngoại đạo, đầy đủ vô số công đức như vậy, sắp chứng quả vị Bồ-đề. Lúc đó Bồ-tát ngồi kiết già trên tòa cỏ sạch, mặt hướng về phía Đông, thân thẳng, chánh niệm và phát đại nguyện:

Ta nay nếu chẳng chứng

Vô thượng đại Bồ-đề

Thà thân này tan nát

Quyết chẳng rời tòa này.

Bấy giờ Bồ-tát lên Bồ-đề tòa liền chứng được định Phương Quảng Thần Thông Du Hý Đại Nghiêm. Đạt được định đó rồi, Bồ-tát hiện thân khắp các tòa Sư tử, trên mỗi hiện thân ấy đều có đầy đủ các tướng tốt trang nghiêm.

Các vị Bồ-tát và trời người tất cả đều cho rằng Bồ-tát chỉ riêng ngồi nơi tòa đó. Lại do diệu lực của thiền định nên khiến các cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi của vua Diêm-la cùng trời người, tất cả đều thấy Bồ-tát an trụ nơi Bồ-đề tòa.

❧

Phẩm 20: TRANG NGHIÊM BỒ-ĐỀ TRÀNG

Đức Phật nói với các vị Tỳ-kheo:

–Bấy giờ Bồ-tát ngồi nơi Bồ-đề tràng, chư Thiên ở sáu cõi trời Dục giới lo ngại những khó khăn ngăn trở có thể xảy ra, liền từ phía Đông hiện ra cung kính đứng hầu. Các phương Nam, Tây, Bắc bốn phương và trên dưới đều có vô lượng chư Thiên hiện ra cung kính đứng hầu. Lúc ấy Bồ-tát phóng ra luồng ánh sáng lớn tên là Khai phát Bồ-tát trí, chiếu sáng rực rỡ khắp cõi hư không cùng tất cả mười phương quốc độ chư Phật.

Khi ấy, ở thế giới phương Đông có quốc độ tên Ly Cấu, Đức Phật ở đấy hiệu là Ly Cấu Quang Minh, vị Đại Bồ-tát ở đấy hiệu là Du Hý Trang Nghiêm gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông

biến tất cả cõi Phật trong khắp hư không ở mười phương trở thành một đạo tràng lưu ly thanh tịnh gồm đủ tất cả cõi Phật. Chúng sinh trong năm nẻo ở tất cả cõi Phật, mỗi vị đều nhìn thấy rõ Bồ-tát và cùng thắc mắc:

–Đó là ai mà có đủ thần thông diệu dụng cùng sắc tướng uy đức trang nghiêm đến như vậy?

Cùng lúc Bồ-tát hiện ra nơi trước mặt mỗi chúng sinh một vị Hóa Bồ-tát đọc bài tụng:

Năng dứt mọi trần cấu

Tập khí tham, sân, si

Thân chiếu khắp mười phương

Ánh sáng trùm tất cả

Phước trí cùng Tam-muội

Nhiều kiếp luôn tăng trưởng

Tất cả mọi trang nghiêm

Lực Mâu-ni tối thắng.

Khi ấy ở thế giới phương Nam có quốc độ tên Bảo trang nghiêm, Đức Phật ở đó hiệu là Quang Minh, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu Hiện Bảo Cái gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hiện ra một bảo cái lớn che phủ khắp Bồ-đề tràng. Các vị Phạm Thiên vương, Thích Đề-hoàn Nhân, Hộ thế tứ vương cùng hỏi nhau:

–Do từ phước báo nào mà hiện ra bảo cái trang nghiêm như vậy?

Từ trong bảo cái phát ra bài diệu tụng:

Trải qua ngàn ức kiếp

Cúng dường Phật ba đời

Tâm Từ hành Thí xả

Nên đạt tướng trang nghiêm

Thành tựu lực Na diên

Đạo sư chiêu cảm quả

Lợi ích cho muôn loài

An tọa Bồ-đề xứ.

Khi ấy ở thế giới phương Tây có quốc độ tên là Chiêm-ba, Đức Phật ở đó hiệu là Khai Phu Hoa Vương Trí Tuệ Thần Thông, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Bảo Võng gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hiện ra một lưới báu thắng diệu che phủ khắp trên cao Bồ-đề đạo tràng. Tám bộ chúng trời, rồng, thần từ mười phương đều hỏi nhau:

–Do nhân duyên nào mà hiện ra lưới báu như vậy?

Từ trong lưới báu ấy phát ra bài diệu tụng:

Thường tạo các nhân quý

Nơi báu vật tựa nương

Ba cõi cùng quy ngưỡng

Vang danh khắp mười phương

Muốn chứng đại Bồ-đề

An trụ pháp thanh tịnh

Lực tinh tấn thành Phật

Hiện ra vật báu ấy.

Khi ấy, ở thế giới phương Bắc có quốc độ là Nhật chuyển, Đức Phật ở đó hiệu là Yểm Tế Nhật Nguyệt Quang, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Trang Nghiêm Vương gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hiện ra một đài lớn đầy đủ công đức trang nghiêm của mười phương vô biên cõi Phật hiện ra nơi Bồ-đề đạo tràng. Các vị trong hội chúng đến cúng dường Bồ-tát đều cho là điều kỳ diệu. Tất cả trời người cùng hỏi nhau:

–Do nhân duyên gì mà hiện ra tòa diệu đài trang nghiêm thù thắng như thế?

Từ trong tòa đài vi diệu phát ra bài diệu tụng:

Do từ vô biên kiếp

Đủ phước trí tư lương

Thân khẩu ý thanh tịnh

Biết hổ thẹn, từ bi

Năng Nhân, Đấng Tối Thượng

Chúng thiện đều viên mãn

Nay ngồi tòa Bồ-đề

Đạt được phước đức ấy.

Khi ấy ở thế giới phương Đông nam có quốc độ tên là Đức vương, Đức Phật ở đó hiệu là Công Đức Quang Minh Vương, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Công Đức Tuệ gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hóa ra vô lượng tòa lầu báu đầy đủ công đức trang nghiêm. Các chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa… đã vân hội thấy điều chưa từng có, đều cho là hết sức kỳ lạ đặc biệt nên hỏi nhau:

–Do nhân duyên gì mà hiện ra điềm lành như thế?

Từ trong lầu cao phát ra bài tụng:

Nơi sinh ra mọi đức

Bậc đầy đủ đức hạnh

Công đức nay thành tựu

Trời, Rồng đều cung kính

Thắng đức đến đạo tràng

Hương đức xông khắp nơi

Nay ngồi tòa Bồ-đề

Được cúng dường như vậy.

Khi ấy ở thế giới phương Tây nam có quốc độ tên là Xuất bảo, Đức Phật ở đó hiệu là Bảo Tràng, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Xuất Chúng Bảo gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dung diệu lực thần thông hóa ra vô lượng a-tăng-kỳ vòng hào quang làm bằng các vật báu. Chư Thiên trong đạo tràng trông thấy điều chưa từng có đều cho là hết sức lạ lùng, đặc biệt nên hỏi nhau:

–Do uy lực nào mà hiện ra các vòng hào quang quý giá như thế?

Từ trong hào quang phát ra bài diệu tụng:

Đem cung điện vật báu

Cùng rừng, vườn, hoa quả

Đầu mắt cùng tủy não

Tay chân và thân mình

Đều dâng bố thí hết

Tích tụ ao công đức

Nay hiện chứng Bồ-đề

Được cúng dường như vậy.

Khi ấy ở thế giới phương Tây bắc có quốc độ tên là Vân, Đức Phật ở đó hiệu là Vân Vương, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Vân Lôi gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hóa ra vô số đám mây hương trầm thủy và hương chiên-đàn phủ giăng khắp chốn Bồ-đề tràng. Chư Thiên trong chúng hội đều sinh tâm hoan hỷ cho là điều lạ lùng nên cùng hỏi nhau:

–Do nhân duyên nào mà hiện ra điềm lành như thế?

Từ trong đám mây phát ra bài diệu tụng:

Mây pháp che khắp nơi

Mưa pháp tưới muôn loài

Trừ phiền não chúng sinh

Dẫn dắt đến Niết-bàn

Sức thần từ gốc định

Công đức thêm trang nghiêm

Chứng cam lộ giải thoát

Nên được cúng dường vậy.

Khi ấy ở thế giới phương Đông bắc có quốc độ tên là Kim cang, Đức Phật ở đó hiệu là Bảo Cái Quang Minh, vị Đại Bồ-tát ở đó tên là Kim cang Trang Nghiêm gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông hóa ra vô lượng vô biên các vị Đại Bồ-tát, tất cả đều có ba mươi hai tướng thù thắng để trang nghiêm thân, cầm các vòng hoa đứng giữa chúng hội Bồ-tát vừa đến cúng dường. Các vị Đại Bồ-tát ấy đều nghiêng mình cúi đầu lễ bái và đọc bài kệ tụng:

Do từ vô biên kiếp

Cung kính và vững tin

Dùng âm thanh vi diệu

Ngợi ca các Như Lai

Nay ngồi tòa Bồ-đề

Nên chúng tôi đảnh lễ

Nguyện do công đức ấy

Sẽ đạt quả Vô thượng.

Khi ấy ở thế giới phương dưới có quốc độ là tên Phổ quán, Đức Phật ở đó hiệu là Phổ Kiến, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Bảo Tạng gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông, trước các vị Bồ-tát đến cúng dường hóa ra các hoa sen bằng vàng lớn rộng đẹp đẽ, ở trong các hoa sen ấy đều có thể nữ hiện nửa thân hình, tươi đẹp xinh xắn dùng các vật báu để trang điểm thân, tay cầm vô số châu ngọc, chuỗi Anh lạc, nghiêng mình cúi đầu lễ bái. Tất cả trời, người đều hỏi nhau:

–Do nhân duyên nào mà hiện ra nhiều thể nữ vi diệu như vậy?

Lúc đó, các thể nữ đọc bài kệ:

Do từ vô biên kiếp

Đảnh lễ chư Như Lai

Bích chi và Thanh văn

Cha mẹ và tôn trưởng

Chân thật không lầm lỗi

Đầy đủ mọi công đức

Nên đều cung kính lễ

Giới viên mãn thanh tịnh.

Khi ấy ở thế giới phương trên có quốc độ tên là Thù thắng công đức, Đức Phật ở đó hiệu là Đức Vương, vị Đại Bồ-tát ở đó hiệu là Hư Không Tạng gặp được luồng hào quang kia liền cùng với đông đảo các vị Bồ-tát nhiễu quanh nhiều vòng rồi đi đến Bồ-đề tràng, đứng yên phía trước Bồ-tát để cúng dường. Lúc đó Bồ-tát dùng diệu lực thần thông, từ nơi hư không tung rưới đến khắp các cõi Phật trong mười phương thế giới xưa nay chưa từng được nghe thấy, vô số các thứ hoa

tươi, hương xoa, hương tán, hương đốt quý giá và gấm lụa đủ màu, y phục, cờ phướn, dù lọng quý, ngọc Ma-ni cũng như các món báu vàng bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, đủ loại voi ngựa xe kiệu, binh lính… cùng hoa trái, đồng nam, đồng nữ…

Bấy giờ Phạm vương, Đế Thích, Hộ thế, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân, Phi nhân cùng muôn loài đều trông thấy, sinh tâm hoan hỷ, không sợ hãi.

Đức Thế Tôn muốn nêu lại nghĩa trên nên đọc bài kệ:

Bậc lợi ích cho toàn thế gian

Sắp chứng đạo Bồ-đề Vô thượng

Vô lượng Bồ-tát khắp mười phương

Như mây lành cùng vân tập đến

Các vị Bồ-tát đến cúng dường

Ta nay dùng dụ để nói lược

Vô biên Bồ-tát hư không đến

Ví như mây dày sấm động vang

Tất cả cầm giữ bao chuỗi báu

Ngọc sáng giăng treo thật nghiêm trang

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Đầu đội mũ báu, tóc buông vén

Nâng cao đài diệu hoa thơm ngát

Cùng đi đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ hư không

Ví như Sư tử rống oai hùng

Giảng pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện

Cùng nhau vân hội Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ khoảng không

Ví như Ngưu vương cất giọng trầm

Tung bao hoa đẹp chưa từng có

Cùng nhau tụ hội Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ không đến

Tiếng êm giống như Khổng tước vương

Thân sáng ngời hiện ngàn loại tướng

Cùng nhau vân hội đến đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát nương không đến

Ánh sáng tỏa tợ như trăng thanh

Âm thanh vi diệu đồng ca ngợi

Công đức vô lượng của Bồ-tát

Vô lượng Bồ-tát cõi không tới

Ánh sáng chiếu khắp như mặt trời

Che lấp tất cả cung ma oán

Tụ hội cùng nhau đến đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ hư không

Thân sắc tươi đẹp như cầu vồng

Phước đức trí tuệ đều viên mãn

Cùng nhau đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ khoảng không

Tay hiện Ma-ni cùng lưới báu

Tung rải Man hoa, Tô-man hoa

Hoa Bà-lợi-sư, hoa Chiêm-ba

Cùng với bao thứ hoa tươi khác

Cùng đến tụ hội Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ không trung

Dùng lực thần thông rúng đại địa

Tất cả chúng sinh không sợ hãi

Mọi chúng thảy thảy đều hân hoan

Vô lượng Bồ-tát từ hư không

Tay đỡ Tu-di, đại sơn vương

Như cầm hoa tươi chẳng hề nặng

Đồng nhau đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ không lại

Đầu đội bốn biển lớn nước thơm

Tung rưới khắp nơi thêm sạch đẹp

Cùng nhau tụ hội Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Bảo cái thù thắng đều cầm tay

Khiến các Bồ-tát đều trông thấy

Mà cùng đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát trụ cõi không

Hiện làm Phạm vương an trú định

Từ mỗi chân lông diễn diệu pháp

Tuyên bày Hỷ xả và Từ bi

Vô lượng Bồ-tát từ hư không

Hiện làm Đế Thích thân vi diệu

Tất cả trời người cùng vây nhiễu

Cùng nhau đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Hiện làm thân tướng trời Hộ thế

Trời người tất cả cùng vây quanh

Tung rải thiên hoa hương dâng cúng

Khiến Khẩn-na-la, Càn-thát-bà

Cất lời trong lành khen Bồ-tát

Vô lượng Bồ-tát từ hư không

Mang theo cây báu hoa thơm diệu

Cành lá hoa quả thật trang nghiêm

Bồ-đề tràng cùng nhau tụ hội

Cây ấy đài hoa hiện Bồ-tát

Từ giữa gương hoa bày bán thân

Ba mươi hai tướng đều đầy đủ

Mỗi vị dâng hoa diệu cúng dường

Câu-vật-đầu hoa, Ba-đầu hoa

Hoa Ưu-bát-la, Phân-đà-lợi

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Tay nâng hoa sen thật thuần tịnh

Thân ấy rộng lớn như Tu-di

Hóa thành muôn bó hoa tươi thắm

Rải khắp Tam thiên đại thiên giới

Đồng nhau đi đến Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát cõi không lại

Trong mắt hiện rõ kiếp hoại suy

Khi đến đạo tràng hiện thành kiếp

Toàn thể thân phần của mỗi ngài

Diễn vô lượng vô biên Phật pháp

Tất cả chúng sinh được nghe thấy

Nghe xong đoạn trừ mọi tham dục

Nên cùng đến Bồ-đề đạo tràng

Vô lượng Bồ-tát từ không lại

Thân tướng uy nghiêm thật đáng quý

Dùng nhiều vật báu cực trang nghiêm

Thân ấy giống như Khẩn-na-la

Tất cả Trời, Người, A-tu-la

Thấy nghe không hề biết nhàm chán

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Có thân bền chắc như kim cang

Khắp cả đại địa cùng chấn động

Cùng nhau vân hội Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Hòa quang rực sáng hơn nhật nguyệt

Trừ hết phiền não khổ chúng sinh

Đồng nhau đi đến Bồ-đề tràng

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Thân ấy đều là các báu thành

Biến khắp vô biên các cõi Phật

Tung rải muôn thứ hương hoa quý

Tất cả chúng sinh đều vui mừng

Bồ-đề tràng cùng vân tập

Vô lượng Bồ-tát từ cõi không

Bốn loại tổng trì đều có đủ

Nơi mỗi chân lông của thân mình

Diễn nói vô số các kinh điển

Trí tuệ đầy đủ đại Biện tài

Dẫn dắt muôn loài đến bến giác

Vô lượng Bồ-tát từ không tới

Trống trời to lớn như Tu-di

Cử lên đại âm thanh vi diệu

Vang khắp câu-chi ức Phật quốc

Tỏ cùng khắp hết cõi Thiên nhân

Thế giới Ta-bà sắp mưa pháp.