Đại Tập 5 · Bộ A-hàm V · Trung A-hàm Biệt Dịch & Kinh Tạp A-hàm · Số 1

Số 94: Phật Nói Kinh Dụ Mũi Tên

SỐ 94

PHẬT NÓI KINH DỤ MŨI TÊN

Hán dịch: Mất tên người dịch, phụ vào

dịch phẩm đời Đông Tấn.

Nghe như vầy:

Một thời Đức Bà-già-bà ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ. Bấy giờ Tôn giả Ma-la-cưu-ma-la một mình ở chỗ vắng vẻ sanh ra ý nghĩa như vầy: “Đức Thế Tôn bỏ tà kiến, trừ tà kiến nhưng không dạy rõ: “Thế gian là hữu thường hay thế gian là vô thường? Thế gian là hữu biên hay thế gian là vô biên? Mạng là thân hay mạng khác, thân khác? Có mạng chung hay không có mạng chung?” Có vấn đề ấy hay không có vấn đề ấy? Ta không thể chấp nhận, không thể sử dụng được, không thể vui được. Nếu Đức Thế Tôn nói rõ về thế gian: “Thế gian là hữu thường”, ta sẽ theo Ngài tu phạm hạnh. Nếu Thế Tôn không chịu nói rõ: “Thế gian là hữu thường”, ta sẽ tranh luận với Ngài rồi bỏ đi. Cũng như vậy, “Thế gian là hữu biên, thế gian là vô biên, hay mạng khác thân khác, có vấn đề mạng chung hay không có vấn đề mạng chung? Có hay không có vấn đề “không có mạng chung?”. Nếu Đức Thế Tôn nói rõ với ta rằng: “Chỉ có đây là chân thật, ngoài ra là ngu si”, ta sẽ tu phạm hạnh với Ngài. Còn nếu Đức Thế Tôn không nói rõ: “Đây là chân thật, ngoài ra là ngu si”, ta hỏi xong sẽ bỏ đi”.

Lúc ấy Tôn giả Ma-la-cưu-ma-la sau buổi trưa rời khỏi tòa ngồi đi đến chỗ Đức Thế Tôn, đến nơi cung kính đảnh lễ nơi chân rồi ngồi qua một bên, bạch:

Thưa Thế Tôn, con ở chỗ vắng vẻ, khởi lên ý nghĩ: “Đức Thế

Tôn dứt bỏ tà kiến, diệt trừ tà kiến, nhưng không dạy rõ: “Thế gian hữu thường, cho đến không có mạng chung”. Điều này con không muốn, con không thể chịu được, không ưa thích. Nếu Đức Thế Tôn biết rõ “thế gian là hữu thường” thì Đức Thế Tôn cứ nói ra. Còn nếu Đức Thế Tôn hoàn toàn không biết “thế gian là hữu thường” thì xin Ngài cứ nói thẳng ra là: “Ta không biết”. Cũng như vậy, với vấn đề “thế gian là vô thường cho đến không có mạng chung”, nếu Đức Thế Tôn hoàn toàn biết rõ thì xin hãy nói cho con rằng: “Đây là chân thật, ngoài ra là ngu si”. Đức Thế Tôn nên nói rõ như vậy. Còn nếu Đức Thế Tôn không biết “Đây là chân thật, ngoài ra là ngu si” thì Ngài cứ nói thẳng cho con rằng “Ta không biết”.

–Này Ma-la-cưu-ma-la, trước đây Ta có từng nói với ông rằng: “Nếu Ta nói “thế gian là hữu thường”, thì ông hãy theo Ta tu hành Phạm hạnh” không?

Không có, thưa Thế Tôn!

–Cũng như vậy, với vấn đề “thế gian là vô thường, cho đến không có mạng chung”, nếu Ta nói về vấn đề ấy; nếu Ta nói: “Lời của Ta là chân thật, ngoài ra là ngu si”, thì ông sẽ theo Ta tu Phạm hạnh phải không?

Không có, thưa Thế Tôn!

–Này Ma-la-cưu-ma-la, trước đây ông có nói với Ta: “Nếu Thế Tôn khẳng định “thế gian là hữu thường”, thì tôi sẽ theo Ngài để tu Phạm hạnh” không?

Không có, thưa Thế Tôn!

–Cũng như vậy, với vấn đề “thế gian là vô thường, cho đến không có mạng chung”, phải chăng ông đã từng nói: “Nếu Đức Thế Tôn nói với tôi: “Đây là chân thật, ngoài ra là ngu si”, thì tôi sẽ theo Ngài tu học Phạm hạnh?”

Chẳng phải vậy, thưa Thế Tôn!

Này Ma-la-cưu-ma-la, Ta vốn không nói với ông như vậy, ông cũng vốn không nói với Ta như vậy. Ông quả là người ngu si, vô cớ tại sao lại hủy báng Ta?

Khi ấy Tôn giả Ma-la-cưu-ma-la bị Đức Phật quở trách, không lời biện bạch nên im lặng, khắp cả mình mồ hôi toát ra, cúi mặt lặng thinh.

Đức Thế Tôn quở trách Tôn giả Ma-la-cưu-ma-la xong, rồi bảo các Tỳ-kheo:

Nếu như có kẻ ngu si nghĩ rằng: “Ta sẽ không theo Đức Thế Tôn để tu Phạm hạnh, nếu Đức Thế Tôn khẳng định: “Thế gian là hữu thường”. Người ngu si ấy chưa kịp biết gì thì nửa chừng đã chết rồi. Cũng như vậy, đối với vấn đề “thế gian là vô thường, cho đến không có mạng chung”, kẻ ấy cho rằng: “Ta sẽ không theo Đức Thế Tôn để tu hành Phạm hạnh, nếu Đức Thế Tôn nói với ta rằng: “Đây là chân thật, ngoài ra là ngu si”. Người ấy chưa biết được gì cả thì nửa chừng đã chết mất rồi.

Ví như có người bị trúng tên độc vào thân, quyến thuộc của anh ta thương xót, muốn cho anh ta được an ổn, được lợi ích, nên cấp tốc mời thầy thuốc đến nhổ mũi tên độc ra. Khi ấy người bị trúng tên độc thầm nghĩ: “Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội. Ta muốn biết người bắn cung họ gì, tên gì, hình dạng ra sao? Kẻ ấy cao hay thấp, hay trung bình? Kẻ ấy đen hay trắng, thuộc dòng Sát-lợi hay Bà-la-môn, hay Cư sĩ, hay thợ thuyền? Kẻ ấy ở phương Đông, phương Tây, phương Nam hay phương Bắc? Tại sao lại lấy tên bắn vào ta? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết cây cung làm bằng loại cây Tát-la, cây đa-la, hay loại cây Xí-la-ương-quật-lê? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết loại gân quấn quanh cây cung làm bằng gân bò, gân dê hay gân của loài trâu đuôi dài? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết chỗ tay nắm giữ cây cung làm bằng xương trắng, đen hay là nâu? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết dây cung làm bằng loại trúc đặt biệt nào? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết mũi tên làm bằng cây Xá-la hay cây tre, hay cây La-nga-lê? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết gân quấn quanh mũi tên ấy là gân bò, gân dê hay gân của loài trâu đuôi dài? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết cái lông vũ gắn sau mũi tên là của chim Khổng tước, của chim Thương hạc, hay của chim Thứu? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, hãy cho ta biết loại sắt bịt nơi đầu mũi tên là Bà-ta, hay Bà-la, hay Na-la, hay Già-la-bệ? Ta chưa muốn nhổ tên độc ra vội, cần cho ta biết người thợ làm mũi tên sắt ấy họ gì, tên gì, hình dáng ra sao, cao thấp hay trung bình? Kẻ ấy đen hay trắng? Ở phương Đông, phương Tây, phương Nam hay phương Bắc?”

Nhưng người ấy chưa kịp biết gì cả, nửa chừng thì y đã chết mất rồi. Cũng vậy, nếu có kẻ ngu si nghĩ rằng: “Ta sẽ không theo Đức Thế Tôn để tu Phạm hạnh, nếu Đức Thế Tôn nói thế gian là thường. Người ngu si ấy chưa biết được gì, thì nửa chừng đã chết mất rồi.

Các vấn đề “thế gian chẳng phải là thường, thế gian là hữu biên cho đến không có mạng chung”, cũng giống như thế. Nếu có kẻ ngu si suy nghĩ: “Ta chẳng theo Đức Thế Tôn tu hành phạm hạnh, nếu Đức Thế Tôn nói với ta rằng: “Đây là sự thật, ngoài ra đều ngu si”, thì kẻ ngu si kia chưa biết được gì cả, nửa chừng đã chết mất.

Dù thế gian là hữu thường thì vẫn có sanh, già, bệnh, chết; có ưu sầu khóc lóc không vui. Như vậy, khối khổ lớn này tích tụ tập khởi. Cũng vậy, cho dù thế gian là vô thường, cho đến không có mạng chung thì vẫn có sanh, già, bệnh, chết, cho đến khối khổ lớn này tích tụ tập khởi. Dù “thế gian là hữu thường”, điều đó Ta cũng không nói. Cũng như thế, “thế gian là vô thường, cho đến mạng chung”, điều đó Ta cũng không nói. Vì sao Ta không nói? Vì điều đó chẳng đúng nghĩa, là phi pháp, chẳng phải là Phạm hạnh, không thành tựu thần thông, không đưa đến đạo giác ngộ, không tương ưng với Niết-bàn, cho nên Ta không nói.

Vậy vấn đề gì Ta luôn giảng nói? Ta luôn giảng nói đến: “Đây là khổ”. Ta luôn giảng nói: “Đây là nguyên nhân của khổ, là sự diệt trừ khổ, là con đường tu tập để diệt khổ”. Vì sao vậy? Ta đã nói rõ những vấn đề ấy là vì chúng là nghĩa, là pháp, đưa đến thần thông, tu hành Phạm hạnh dẫn đến đạo giác ngộ, tương ưng với Niết-bàn, cho nên Ta luôn giảng nói. Những điều Ta không nói đến thì nên bỏ đi, còn những điều Ta nói đến thì nên thọ trì.

Đức Phật giảng nói như vậy, các Tỳ-kheo nghe Thế Tôn nói xong, hoan hỷ thọ nhận.

Số 95: Phật Nói Kinh Dụ Con Kiến

SỐ 95

PHẬT NÓI KINH DỤ CON KIẾN

Hán dịch: Đời Tống Đại sư Thi Hộ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn phóng ra luồng hào quang lớn chiếu sáng rực rỡ xong, bảo các Bí-sô:

Các vị nên biết, vào một thời nọ có một bầy kiến, ban đêm thì gây ra khói, ban ngày thì tạo ra lửa cháy. Có một Bà-la-môn thấy việc này, bèn nói như vầy: “Nếu ai cầm dao bén thì chắc chắn có thể phá tan được bầy kiến ấy”. Nói như vậy xong, vị ấy lại thấy một con rùa lớn, Bà-la-môn kia cũng nói như vậy: “Nếu có người cầm dao bén thì chắc chắn có thể phá nát được nó”. Tiếp theo lại thấy các con sứa, rồi thấy một con đỉa, tiếp theo thấy những con trùng A-tây-tô-na, lại thấy một con rắn lớn, lại thấy một con trùng Noa-đà-bát-tha, lại thấy con trùng Tán-ca-phược-sất, vị Bà-la-môn thấy các loài trùng ấy rồi, đều nói như trước. Sau cùng, thấy một con rồng lớn, Bà-la-môn ấy liền nói: “Những điều ta đã thấy, chỉ Đức Phật Thế Tôn mới có thể hiểu rõ như thế nào”. Ông liền đi đến chỗ một vị Bí-sô, trình bày rõ sự việc như trên, lại nói:

Này Bí-sô, thầy hãy đem việc này hỏi Đức Phật giúp tôi để cho tâm nghi ngờ của tôi được khai mở. Theo lời Đức Phật đã dạy, tôi sẽ ghi nhớ thọ trì. Vì sao? Này Bí-sô, tôi không thấy trời, người, hay các chúng Sa-môn, Bà-la-môn ở thế gian có ai đem nghĩa này để hỏi Đức Phật, cho nên không thể làm cho những điều nghi ngờ trong tâm được khai mở.

Vị Bí-sô ấy ghi nhận những lời nói trên bèn đi đến chỗ của Ta.

Đến nơi, vị ấy đảnh lễ nơi chân, đứng qua một bên, trình bày rõ sự việc trên xong và hỏi:

Như Bà-la-môn đã thấy bầy kiến, việc ấy thế nào? Nửa đêm phun khói, ban ngày lửa cháy, việc ấy lại như thế nào? Lại thấy một con rùa lớn, con sứa, con đỉa, con trùng A-tây-tô-na, con rắn lớn, con trùng Noa-đà-bát-tha, con trùng Tán-ca-phược-sất, và con rồng lớn. Những điều vị ấy thấy đó là tướng gì? Còn Bà-la-môn kia là người gì? Sao gọi là dao bén phá tan? Cúi mong Đức Phật giảng nói.

Này các Bí-sô, lúc đó Ta nói với vị Bí-sô ấy: “Đàn kiến đó chính là thân Ngũ uẩn của tất cả chúng sanh. Nửa đêm phun khói tức là chúng sanh khởi các tầm, từ. Ban ngày lửa cháy tức là chúng sanh tùy theo tầm, từ mà khởi ra thân nghiệp, ngữ nghiệp. Con rùa lớn tức là năm pháp nhiễm ô, con sứa tức là sự phẫn nộ, con đỉa tức là sự tham lam ganh ghét, con trùng A-tây-tô-na tức là pháp của năm dục, con rắn tức là Vô minh, con trùng Noa-đà-bát-tha là sự nghi hoặc, con trùng Tán-ca-phược-sất là sự ngã mạn, con rồng tức là các bậc A-la-hán, vị Bà-la-môn tức là Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Chánh Giác, dao bén ấy là người có trí, con dao tức là trí tuệ, phá tan là sự phát khởi hạnh tinh tấn thù thắng.

Này các Bí-sô, ý các vị thế nào?

Những hình tướng mà vị ấy thấy, nói một cách tóm tắt đó là Yết-la-lam của thân ngũ uẩn tích chứa nơi tất cả chúng sanh, do sự bất tịnh của cha mẹ sanh ra, bốn đại hiệp thành, sắc tướng hư giả, thô ác xấu kém, chứa Nhĩm sự khổ não, rốt cuộc đều bị hủy hoại. Nhưng các chúng sanh không thể hay biết, ngày đêm khởi ra tầm, từ nên tạo ra thân nghiệp, ngữ nghiệp bất thiện, bị năm thứ phiền não che lấp, tham đắm nơi năm dục, khiến sự vô minh them dày, sanh tâm ngã mạn, đối với các Thánh pháp nghi ngờ không quyết định, sân hận, tham lam keo kiệt, ganh ghét, phát khởi trong từng niệm, không cầu sự giải thoát. Cho nên Đức Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Chánh Giác muốn khiến cho tất cả người có trí phát khởi hạnh tinh tấn, tu tập trí tuệ, đoạn trừ các phiền não, chứng được Thánh quả.

Này các Bí-sô, đã dứt sanh các lậu thì chứng quả A-la-hán, cho nên nói giống như rồng.

Lại nữa, này các Bí-sô, chư Phật Thế Tôn ở quá khứ và vị lai

luôn thương yêu, luôn đem lại lợi lạc cho tất cả chúng sanh, muốn cho chúng sanh đoạn trừ các phiền não, chứng được Thánh quả, vì các Thanh văn rộng nói nghĩa này. Ngày nay Ta cũng giống như chư Phật mới dùng duyên này giảng nói cho các vị nghe.

Này các Tỳ-kheo, hãy nhớ nghĩ việc này: nên ở các nơi chốn tịch tónh như đồng vắng, nhà trống, giữa núi rừng, dưới tàng cây, nơi hang sâu, chốn am thất mà lắng lòng tư duy, quán sát nghĩa này, đừng có phóng dật, sanh tâm thoái chuyển, cũng lại chỉ dẫn, giáo hóa đạo cho người khác nữa, khiến việc tu tập được rộng khắp đạt lợi ích lớn.

Đức Thế Tôn vì các Bí-sô giảng nói như vậy xong, các Tỳ-kheo thảy đều hoan hỷ tin nhận.

Số 96: Phật Nói Kinh Trị Ý

SỐ 96

PHẬT NÓI KINH TRỊ Ý

Hán dịch: Mất tên người dịch, phụ vào

dịch phẩm đời Tây Tấn.

Đức Phật dạy:

An Ban Thủ Ý đã thực hành đầy đủ đúng như pháp, muốn học theo thứ lớp như Đức Phật dạy thì ở tại thế gian được sáng suốt, như lúc không có mây thì trăng sáng rõ. Phải giữ vững thân, ý, cả trong lúc nằm, lúc ngồi cũng lại như vậy. Tỳ-kheo đã giữ vững ý rồi, trước sau hợp nhau như thế sẽ được lợi ích. Trước sau đã có lợi ích thì khiến cho hành giả không còn bị chướng ngại. Ý đã an tịnh thì phải canh giữ sáu thứ giặc (lục suy: sáu trần), phải luôn luôn phòng giữ, chớ bỏ nữa chừng, mới biết được thân vô vi giải thoát. Nếu luôn luôn có sự phòng giữ về ý, thân được đình chỉ, không mong cầu, cũng không nguyện được có, cũng chớ nghi sự có, cũng chớ nghi sự không có. Thứ lớp hành động, chỗ còn nghi sẽ sớm được thoát khỏi sanh tử. Nếu chế ngự ý, biết định, ưa thích sự thanh tịnh, quán pháp trong từng thời thì có thể thoát khỏi được già, bệnh. Như vậy có thể tinh tấn ngay khi với bệnh đáng sợ. Trong ý của người học đạo đối với sự trói buộc của sanh, già, bệnh, chết thì có thể đoạn trừ, đời hiện tại có thể chấm dứt được khổ đau. Đã kiểm soát được vấn đề ngủ nghỉ, đã chiến thắng được sự ưa nằm, nhờ cảnh tỉnh mà không còn sợ sệt. Lấy tinh tấn để chiến thắng ngủ nghỉ, ngày đêm luôn tỉnh giác, mong cầu cam lộ (chánh pháp) để được diệt khổ. Người đã có điều đó, có lợi ích quy y theo Phật thì vào lúc nửa đêm phải thường nhớ đến Phật, ai đã tỉnh giác thì được giác ngộ. Đệ tử của Phật phải luôn thực hành như thế. Vào lúc nửa đêm

luôn niệm Pháp, niệm Tăng cũng lại như vậy, hành giới cũng như vậy, bố thí cũng như vậy, giữ gìn thân cũng như vậy, hành thiền cũng như vậy, không xâm phạm người cũng như vậy, định ý cũng như vậy, quán Không cũng như vậy, đã giác ngộ rồi thì có thể giác ngộ cho đệ tử của Phật cũng thế. Thực hành pháp ấy như vậy lúc nửa đêm sẽ không rơi vào vọng niệm.

Hỏi:

Thế nào là biết thân vô vi giải thoát?

Sư đáp:

Nê-hoàn là thân vô vi.

Tu hành theo thứ lớp là thế nào?

Đã đến đó rồi thì sẽ dần dần trừ bỏ. Đó là tu hành theo thứ lớp.

Quán pháp trong mọi thời là thế nào?

Khi Lục nhập đến thì liền kiểm soát. Đó là quán pháp trong mọi lúc.

Thế nào là làm cho người học đạo được tự ý?

Dạy cho người tinh tấn, trước hết phải tự ý hành, thân tự giữ gìn, ý tự giữ gìn, tự làm phước, vì phước ở cõi trời chưa đầy đủ thì tự giữ làm cho phước được đầy đủ, liền chứng đắc thiền.

Số 97: Phật Nói Kinh Quảng Nghĩa Pháp Môn

SỐ 97

PHẬT NÓI KINH QUẢNG NGHĨA PHÁP MÔN

(Kinh này rút ra từ một phẩm kinh Trung A-hàm)

Hán dịch: Đời Trần, Tam tạng Pháp sư Chân Đế,

người Thiên trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời Tịnh Mạng Xá-lợi-phất ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ, cùng đông đủ chúng Đại Tỳ-kheo.

Bấy giờ Tịnh Mạng Xá-lợi-phất bảo các Tỳ-kheo hãy quây quần để nghe pháp, các Tỳ-kheo thưa:

–Đại đức Xá-lợi-phất, xin vâng.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói:

–Này các Trưởng lão, nay tôi giảng nói pháp cho các Trưởng lão nghe, phần đầu thiện, phần giữa thiện, phần cuối thiện, nghĩa thiện, lời thiện, thuần nhất không xen tạp, thanh tịnh viên mãn. Nay tôi vì các vị chỉ rõ phạm hạnh; đó là pháp môn Quảng Nghĩa. Cho nên các vị nay nên lắng nghe cho kỹ, một lòng cung kính, khéo léo ghi nhớ suy niệm. Pháp môn Quảng Nghĩa ấy, này các Trưởng lão, có mười hai loại. Khi xa lìa sự trở ngại, tùy thuận đạo, thì có thể tạo được phương tiện để chứng đắc chánh pháp.

1.Những gì là mười hai?

2.Tự chiến thắng bản thân.

3.Cũng giúp cho người khác tự chiến thắng.

4.Sanh vào cõi người.

5.Sanh vào nơi có bậc Thánh.

6.Căn tánh lanh lợi, hơn người.

7.Thành tựu được chánh kiến.

8.Khéo tạo tư lương cho sự tu tập.

9.Sanh nơi xứ thiện, có tín tâm.

10.Gặp Phật ra đời.

11.Chuyển pháp luân.

12.Chánh pháp ở thế gian không bị mất.

Như lời Phật dạy, ở trong chánh pháp theo đúng lý tu hành.

Này các Trưởng lão, đây là mười hai pháp khi xa lìa sự khó khăn trở ngại, tùy thuận theo đạo thì có thể khởi ra phương tiện để chứng đắc chánh pháp.

Này các Trưởng lão, có thể nói cho Tỳ-kheo: nếu muốn giảng nói chánh pháp cho người khác thì pháp với nghĩa phải tương ưng, lời giảng nói phải ứng hợp, nghĩa là có sự cung kính, thứ tự, tóm tắt một cách tương ứng, khiến cho người khác sanh hoan hỷ, ưa thích; đầy đủ sự chánh cần, không tổn hại cho người khác. Điều nói ra thì đúng như lý, tương ứng, không xen tạp, tùy thuận theo thính chúng. Lời nói ra ấy phải có tâm từ bi, có tâm lợi ích, có tâm tùy thuận sự ưa thích, không tham đắm lợi dưỡng, luôn cung kính khen ngợi. Nếu khi chính thức thuyết giảng chánh pháp thì không được tự khen mình, tự cao, không được hủy báng, nói xấu người khác.

Này các Trưởng lão, nếu ai muốn nghe chánh pháp phải đầy đủ mười sáu tướng mới có thể nghe, lãnh hội thọ trì được. Những gì là mười sáu?

1.Tùy thời mà nghe.

2.Cung kính.

3.Ưa thích.

4.Không chấp trước.

5.Như điều đã nghe, theo đấy thực hành.

6.Không làm việc phá hoại, gây khó khăn.

7.Đối với pháp phải khởi tâm tôn trọng.

8.Đối với người thuyết pháp phải khởi tâm tôn trọng.

9.Không khinh thường, bài bác chánh pháp.

10.Không khinh chê, bài bác người thuyết pháp.

11.Không xem thường thân mình.

12.Nhất tâm, không tán loạn.

13.Có tâm mong cầu giải thoát.

14.Nhất tâm lắng nghe.

15.Dựa theo lý để tư duy chân chánh

16.Trước sau luôn nhớ nghĩ, thọ trì.

Với việc nghe pháp, hàng đệ tử của Phật nếu có thể làm được như vầy: cung kính lắng nghe, tín căn sanh trưởng thì ở trong chánh pháp, tâm được trong sạch; lấy đó làm điều đầu tiên. Đối với Niết-bàn, sanh tâm hoan hỷ và tâm cầu chứng đắc, lấy đó làm trước nhất. Đối với Niết-bàn, sanh tâm hoan hỷ, xa lìa tham ái; lấy đó làm trước tiên. Đối với Niết-bàn, diệt trừ được chướng ngại, hoặc được tâm an định; lấy đó làm trước nhất. Đối với Niết-bàn, xa lìa nghi hoặc, mê lầm, sanh tri kiến đúng đắn; lấy đó làm trước tiên. Đối với Niết-bàn, khởi tâm hồi hướng tu tập hành quán, để thắp sáng đuốc trí tuệ, vì để đạo pháp được ứng hợp, vì diệt trừ các thứ gây chướng ngại cho sự hỗ trợ đạo, vì để được tâm an trú, vì để đạt được Đệ nhất nghĩa; lấy đó làm trước hết. Đối với tất cả việc thực hành pháp tịch diệt, chứng được chân không, diệt ái lìa dục. Đối với Niết-bàn vô sanh đạt được tâm an trụ, thành tựu tin vui; lấy đó làm trước tiên. Đối với Niết-bàn và các ấm, vô thường, được tâm an trụ, thành tựu tin vui; lấy đó làm trước nhất. Đối với Niết-bàn và Tứ thánh đế đạt được pháp nhãn thanh tịnh, để sanh tuệ nhãn; lấy đó làm trước tiên. Đối với Niết-bàn, đạt được giải thoát, lấy đó làm trước nhất. Do vậy, đối với Niết-bàn đạt giải thoát tri kiến, đều được viên mãn.

Này các Trưởng lão, do có thể đúng như lý nhất tâm lắng nghe chánh pháp như vậy, nên các Thánh đệ tử không bị tổn hại, có thể thuyết pháp, có thể lãnh hội được ý vị chân chánh của lời nói, tức là nương tựa nơi pháp, cúng dường Đại sư, chứng đắc tự lợi và vì Niết-bàn mà làm người nghe pháp.

Có mười pháp sanh khởi, có thể đem lại sự thành tựu đầy đủ được Bát-nhã. Những gì là mười?

1.Gần gũi bạn lành.

2.Trì giới thanh tịnh.

3.Tâm muốn cầu giải thoát.

4.Thích nghe dạy pháp lành.

5.Thích cúng dường người thuyết pháp.

6.Tùy thời mà thưa hỏi, tìm hiểu.

7.Lắng nghe chánh pháp.

8.Luôn tu tập theo chánh pháp.

9.Đối với điều xấu ác thường sanh tâm nhàm chán.

10. Đã sanh tâm nhàm chán theo đúng như lý có thể dấy khởi bốn Chánh cần.

Thế nào là nương vào lý, tinh cần một cách chân chánh? Đó là đối với pháp thiện, tâm không biếng trễ, thường điều phục tâm, dứt các pháp ác. Nếu tâm chưa được định thì khiến cho được tự tại. Nếu tâm chưa thông suốt thì khiến cho được thông suốt.

Như vậy gọi là nương vào lý nên tinh cần một cách chân chánh.

Này các Trưởng lão, nếu vị Thánh đệ tử tự mình nương vào đạo lý như vậy mà khởi lên chánh cần, có mười thứ pháp tương ưng cho việc tu tập. Những gì là mười?

1.Quán tưởng về bất tịnh.

2.Quán tưởng về vô thường.

3.Đối với pháp quán vô thường, quán tưởng về khổ.

4.Ở trong pháp quán về khổ, quán tưởng về vô ngã.

5.Nhàm chán ghét bỏ sự tưởng nhớ về ăn uống.

6.Quán tưởng thấy tất cả thế gian đều không an lạc.

7.Sanh khởi tưởng về sự sáng tỏ rực rỡ.

8.Quán tưởng về sự lìa dục.

9.Quán tưởng về sự xa lìa, đoạn diệt.

10.Quán tưởng về cái chết.

Một: Này các Trưởng lão, có mười bốn pháp có thể làm chướng ngại, chống trái đối với pháp quán tưởng về bất tịnh. Những gì là mười bốn?

1.Cùng ở một chỗ với người nữ.

2.Khi nhìn xem người nữ mà tâm mất chánh niệm.

3.Luôn dấy khởi phóng dật.

4.Sanh tâm dục nặng nề.

5.Thường tập theo tưởng thanh tịnh.

6.Không thường tập theo tưởng bất tịnh.

7.Thường ở với người làm nhiều việc tụ tập, giao tiếp.

8.Hành động theo người ấy.

9.Không ưa thích nghe chánh pháp.

10.Không hỏi han tìm hiểu về chánh pháp.

11.Không hay gìn giữ sáu căn.

12.Ăn không có hạn lượng, điều độ.

13.Một mình ở chỗ vắng vẻ, tâm không được an ổn.

14.Không thể quán sát một cách như thật.

Hai: Đối với pháp quán tưởng về vô thường thì do sự tham ái chấp trước nơi các pháp hành làm chướng ngại.

Ba: Đối với việc quán tưởng về vô thường, khổ thì có sáu pháp làm chướng ngại. Những gì là sáu?

1.Biếng nhác.

2.Trì trệ, chậm chạp.

3.Luôn ưa ngủ nghỉ.

4.Phóng dật.

5.Không thể hành động thuận hợp.

6.Không thể quán sát đúng như thật.

Bốn: Đối với quán tưởng về khổ, vô ngã thì do ngã kiến làm chướng ngại.

Năm: Đối với việc nhàm chán sự tưởng nhớ về thức ăn, thì do tham đắm mùi vị làm chướng ngại.

Sáu: Đối với việc quán tưởng thấy tất cả thế gian đều không an lạc, thì do sự mong cầu về ái dục nơi thế gian làm chướng ngại.

Bảy: Sanh khởi tưởng về sự sáng tỏ thì có mười một pháp làm chướng ngại. Những gì là mười một?

1.Nghi hoặc.

2.Không hay suy nghĩ, lường tính.

3.Thân nặng nề, thô tháo.

4.Uể oải.

5.Siêng năng tinh tấn thái quá.

6.Siêng năng tinh tấn quá kém.

7.Tâm ô trược.

8.Tâm kinh sợ.

9.Sanh nhiều thứ tưởng.

10.Nói năng quá nhiều.

11.Ngắm nhìn sắc quá nhiều.

Tám: Quán tưởng về sự lìa dục thì do hữu dục làm chướng ngại.

Chín: Quán tưởng về sự trừ diệt, xa lìa, thì do sự chấp tướng nơi pháp làm chướng ngại.

Mười: Đối với quán tưởng về cái chết thì sự tham ái về thọ mạng làm chướng ngại.

Những chướng ngại như vậy chưa từng được tiêu diệt, hàng phục. Để diệt trừ các chướng ngại ấy, có ba phương pháp đem lại nhiều ân đức. Những gì là ba?

1.Thích tu tập.

2.Diệt trừ và xa lìa.

3.An trụ nhiều nơi hai điều trên.

Này các Trưởng lão, có mười bốn pháp, đối với việc quán bất tịnh tạo ra rất nhiều ân đức:

1.Không ở một chỗ với người nữ.

2.Tâm không mất chánh niệm khi quán xem người nữ.

3.Dứt bỏ phóng dật.

4.Không sanh tâm nặng về tham dục.

5.Thường tu tập tưởng bất tịnh.

6.Không thường tu tập tưởng tịnh.

7.Không ở chung với người làm nhiều công việc.

8.Không thuận theo chỗ hành động của người ấy.

9.Ưa nghe chánh pháp.

10.Thích hỏi han, tìm hiểu về chánh pháp.

11.Luôn giữ gìn sáu căn.

12.Hạn chế việc ăn uống.

13.Ở một mình mà tâm được an trụ.

14.Hay quán sát một cách như thật.

Này các Trưởng lão:

Một là quán tưởng về bất tịnh, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ được ái dục, phiền não của dục.

Hai là quán tưởng về vô thường, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ tất cả pháp hành về tham ái, chấp trước.

Ba là đối với vô thường, quán tưởng về khổ, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ được tâm lười biếng, trì trệ, chậm chạp.

Bốn là ở trong pháp khổ, quán tưởng về vô ngã, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ ngã kiến.

Năm là nhàm chán sự tưởng nhớ về ăn uống, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ được sự tham đắm mùi vị.

Sáu là đối với tất cả thế gian, quán tưởng đều không an lạc, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ được các thứ ái dục ít có ở thế gian.

Bảy là sanh khởi tưởng về ánh sáng, nếu dốc sức tu tập có thể sanh trưởng trí tuệ và chánh kiến.

Tám là quán tưởng về lìa dục, nếu dốc sức tu tập thì có thể trừ diệt được mọi tham dục.

Chín là quán tưởng về sự trừ diệt, xa lìa, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ tất cả các pháp ác thuộc về hữu vi.

Mười là quán tưởng về cái chết, nếu dốc sức tu tập thì có thể diệt trừ được tham ái về thọ mạng.

Này các Trưởng lão, nếu các Thánh đệ tử theo đúng như lý tu tập tinh cần một cách chân chánh như vậy, có hai mươi pháp làm chướng ngại cho sự siêng năng tu tập. Những gì là hai mươi?

1.Cùng ở chung với người không tu quán.

2.Không thích nghe pháp, hỏi pháp.

3.Không thuận theo sự giáo huấn.

4.Tự mình trở thành câm điếc.

5.Có nhiều sự cầu tìm về dục.

6.Nhiều việc.

7.Không theo đúng như pháp để an lập đời sống.

8.Không gắn bó với pháp thiện.

9.Gặp tám thứ nạn.

10.Theo thế gian mà bị tán động.

11.Cao ngạo ngã mạn.

12.Không thọ lãnh lời dạy hay.

13.Mất chánh niệm.

14.Phóng dật.

15.Không ở với bậc chánh sĩ.

16.Không giữ gìn các căn.

17.Không hạn chế việc ăn uống.

18.Đầu đêm, cuối đêm không tỉnh giác tu tập.

19.Ở một mình nơi chỗ vắng mà tâm không an trụ.

20.Không thể quán sát một cách như thật.

Này các Trưởng lão, hai mươi thứ chướng ngại như vậy chưa từng được hàng phục, tiêu diệt. Có mười một pháp có thể hàng phục, tiêu diệt các chướng ngại này, tạo được nhiều ân đức. Những gì là mười một? Tin, thích tu hành.

1.Quán về các công đức tu tập.

2.Có thể làm những điều khó làm.

3.Có thể chế ngự, điều phục được tâm mình.

4.Tâm không thoái chuyển.

5.Thông tỏ được thật tướng của chánh pháp.

6.Không khinh thường thân mình.

7.Ưa nghe, ham hiểu biết không chán.

8.Thưa hỏi để giải quyết nghi ngờ.

9.Ở một mình chỗ vắng vẻ tâm được an trụ.

10.Có thể quán sát một cách như thật.

Này các Trưởng lão, vị Thánh đệ tử nếu tận lực tu tập pháp chánh cần như vậy thì có hai mươi pháp đem lại nhiều ân đức. Những gì là hai mươi?

1.Cùng ở chung với người tu quán.

2.Ưa thích nghe, hỏi han về chánh pháp.

3.Thuận hợp với lời dạy.

4.Tự mình không phải là hạng điếc, câm.

5.Không mong cầu nhiều về dục.

6.Không tạo tác nhiều sự việc phiền phức.

7.An lập sự sống đúng như pháp.

8.Luôn gắn bó đối với pháp thiện.

9.Không gặp phải tám nạn.

10.Không theo thế tục mà bị loạn động.

11.Tâm không tự cao, kiêu mạn.

12.Có thể thọ nhận giáo pháp tốt đẹp.

13.Không mất chánh niệm.

14.Tâm không buông lung.

15.Ở một chỗ với bậc Chánh sĩ.

16.Luôn giữ gìn các căn.

17.Có thể hạn chế việc ăn uống.

18.Đầu đêm, cuối đêm luôn tỉnh giác tu tập.

19.Một mình ở chỗ vắng mà tâm được an trụ.

20.Quán sát một cách như thật.

Này các Trưởng lão, có hai mươi hai xứ mà người xuất gia phải luôn luôn quán sát. Những gì là hai mươi hai?

Tự suy nghĩ: “Nay ta hình sắc xấu xí, đã lìa bỏ cuộc sống gia đình, xuất gia, có được các hình tướng đáng quý kính”. Đó là việc thứ nhất, người xuất gia nên luôn luôn quán sát.

Tự nghĩ: “Nay ta đã mặc y phục hoại sắc”.

Tự nghĩ: “Sự trang sức nơi thân ta khác với thế gian”.

Tự nghĩ: “Sự sống của ta quan hệ với bốn chúng”.

Tự nghĩ: “Nay ta luôn nhờ vào kẻ khác để có những vật dụng cần thiết cho sự sống. Đó là y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men để trị bệnh”.

Tự nghĩ: “Ta hiện nay cho đến hết cuộc đời đối với mọi dục lạc của thế gian đã thọ giới cấm”.

Tự nghĩ: “Ta hiện nay cho đến hết cuộc đời, đối với các sự việc chơi bời, vui đùa đã hoàn toàn dứt bỏ”.

Tự nghĩ: “Nay ta đã nương tựa vào giới, phải nên tự trách chính mình đã đạt được gì”

Tự nghĩ: “Ta cùng tu tập với bạn lành, vậy đối với giới pháp ta có điều đáng chê trách chăng?”

Tự nghĩ: “Nay ta sẽ giữ thân này để khỏi bị kẻ khác xâm phạm đến chăng?”

Tự nghĩ: “Nay ta thọ dụng đồ ăn uống của đất nước để được đạo quả Bất không chăng?”

Tự nghĩ: “Nay ta ở một mình chỗ vắng vẻ để tâm được an trụ chăng?”

Tự nghĩ: “Nay ta đã được cái gì mà cứ để ngày đêm trôi qua?”

Tự nghĩ: “Nay ta đối với tất cả các hành của xứ tịch diệt, đã chứng đắc xứ không và xứ diệt trừ ái, lìa dục, đạt Niết-bàn vô sanh, được nhập vào chỗ thành tựu, an trụ nơi tâm tín, lạc”.

Tự nghĩ: “Nay ta đối với ấm, khởi lên tưởng vô thường. Đối với

ấm, khởi lên tưởng vô sở hữu. Đối với ấm, khởi lên tưởng hư vọng. Đối với ấm, khởi lên tưởng không thật. Đối với ấm, khởi lên tưởng hư hoại, được nhập vào chỗ thành tựu, an trụ nơi tâm tín, lạc”.

Tự nghĩ: “Nay ta đối với bốn quả Sa-môn đã chứng đắc được một quả vị nào chưa. Do sự chứng đắc này, lúc sắp mạng chung được các bạn lành cùng tu tập là bậc trí tuệ đến thăm hỏi, ta vì có tâm không nghi ngờ, sợ sệt nên sanh tâm vui thích, bày tỏ điều ta đã chứng đắc. Khi tự nói lên điều ấy, phải chăng là đúng như lý?”

Tự nghĩ: “Nay ta chưa lìa bỏ pháp sanh. Đối với đời vị lai vì chưa vượt thoát nên tùy xứ mà sanh”.

Tự nghĩ: “Nay ta chưa lìa được tướng già”.

Tự nghĩ: “Nay ta chưa lìa được cái khổ hoạn của bệnh”.

Tự nghĩ: “Nay ta chưa thoát khỏi cái khổ hoạn của sự chết, chưa vượt qua được sự chết”.

Tự nghĩ: “Nay ta đối với mọi đối tượng ái niệm, đối với các nơi chốn ưa thích luyến tiếc, biệt ly, điều đó không tương ưng, không cùng tụ hội, không cùng nhận biết, quyết định phải như vậy”.

Tự nghĩ: “Nay ta tùy thuộc vào nghiệp, bị nghiệp khống chế, do nghiệp làm nhân, nương tựa vào nghiệp, ta đã tạo nghiệp hoặc thiện hoặc ác, tùy theo nghiệp đó quyết định phải thọ báo”.

Các xứ như vậy, người xuất gia nên luôn luôn quán sát. Nếu người xuất gia luôn quán sát hai mươi hai điều này thì đối với tên gọi của bậc Sa-môn chắc chắn được viên mãn, xứng hợp.

Nếu tên gọi của bậc Sa-môn đã được viên mãn rồi thì đối với bảy loại tướng, chắc chắn được viên mãn. Những gì là bảy?

1.Tướng luôn tu tập không dừng nghỉ.

2.Tướng thường chỉ dạy cho người khác mà không tỏ ra mệt mỏi.

3.Tướng dứt bỏ mọi tham đắm, vướng chấp.

4.Tướng được tâm không hề sân hận.

5.Tướng đạt được chánh niệm.

6.Tướng không có tăng thượng mạn.

7.Tướng được tất cả phương tiện nuôi sống.

Vì thành tựu những điều ấy nên có thể đạt được định. Bảy tướng như vậy đều được viên mãn.

Này các Trưởng lão, tâm-ý-thức ấy, lúc trưởng thành, đối với sắc luôn có sự tiếp cận vui thích, đối với thanh, hương, vị, xúc, cũng lại như vậy. Là chỗ sanh trưởng của sắc, thanh, hương, vị, xúc, tâm như vậy là do không chánh tư duy nên đối với cảnh giới giải thoát không thể an lập được.

Này các Trưởng lão, có hai mươi thứ tưởng, người phàm phu do các tưởng đó luôn khiến cho tự tâm sợ sệt, nhàm chán. Những gì là hai mươi?

1.Nay ta trống rỗng chẳng có uy đức thù thắng.

2.Nay ta sẽ phải chết, không chế ngự được cái chết.

3.Ta sẽ bị đọa vào nơi chốn thấp kém nhất.

4.Nay ta thực hành phương pháp đưa đến sợ hãi, tai nạn.

5.Nay ta chẳng biết phương pháp làm cho không sợ sệt.

6.Nay ta không hiểu rõ về con đường ngay thẳng, bình đẳng, quang minh.

7.Nay ta không được tâm định để xa lìa mọi sự tán loạn.

8.Đời vị lai ta sẽ thọ lãnh các sự khổ không chịu nổi.

9.Không thể luôn được duyên lành dồi dào để tu tập.

10.Ý tưởng có thể bị giết hại thường theo đuổi ta.

11.Chẳng có gì để ngăn chận ta khỏi trôi lăn trong sáu đường.

12.Nay ta chưa được giải thoát khỏi bốn cõi.

13.Nay ta chưa lìa bỏ được vô lượng các thứ kiến chấp.

14.Nay ta chưa tạo được nghiệp lành để ngăn chặn dòng nghiệp vô gián ở đời vị lai.

15.Nay ta chưa tạo được việc chấm dứt sanh tử từ vô thỉ kiếp nối tiếp đến đời sau.

16.Nếu không dốc tâm tạo các nghiệp thiện, cuối cùng chẳng thành tựu được gì.

17.Không có người khác vì mình tạo nghiệp.

18.Nếu không tạo tác nghiệp thiện sẽ không đạt được sự an ổn tốt đẹp.

19.Nếu đã tạo nghiệp, chắc chắn phải có quả báo.

20.Nay ta không biết là bị vô minh che lấp, chắc chắn không tránh khỏi khổ hoạn của sự chết.

Do từ ý nghĩa trên, nên kẻ phàm phu lấy các tưởng này, thường

khiến cho tự tâm nhàm chán, sợ sệt, làm ngăn che tự tâm.

Lại có hai mươi pháp, mau tạo được chỗ nương tựa, an trụ. Những gì là hai mươi?

1.Tâm chánh tư duy, sẽ mau được an trụ.

2.Tâm suy tư theo đúng thứ lớp.

3.Trụ nơi tướng nhất tâm tư duy.

4.Nhập Tam-ma-đề (Chánh định).

5.Ra khỏi Tam-ma-đề.

6.Tự kiềm chế cho tâm lắng xuống.

7.Được tướng nâng cao tâm lên.

8.Được tướng tâm xả bỏ.

9.Được xa lìa chỗ hành hóa không thích hợp.

10.Được hành xử đúng việc.

11.Được thọ nhận lời dạy chân chánh.

12.Luôn tu tập tướng nhàm chán sự xấu ác.

13.Thường tu tập nhiều tướng hỷ lạc.

14.Có thể đạt được pháp môn thắng trí.

15.Được nương tựa vào bậc Sư trưởng tôn quý.

16.Dốc tu hạnh thiện, tâm mau được an trụ.

17.Dốc tu pháp niệm A-na-ba-na (Quán hơi thở ra vào).

18.Tu tập pháp quán bất tịnh.

19.Tu tập đúng pháp Tứ niệm xứ.

20.Nỗ lực tu quán Tứ thánh đế.

Hội nhập trong các thật tướng này thì tâm mau đạt được nơi chốn nương tựa, an trụ.

Này các Trưởng lão, vị Thánh đệ tử nếu có thể tu tập đúng như lý về các pháp chánh cần, lại nên biết về mười một thứ chướng ngại gây khó khăn. Những gì là mười một?

1.Luôn luôn ở nơi chỗ đông đảo.

2.Coi trọng việc ăn uống.

3.Thường tạo mọi sự đùa giỡn.

4.Thường nói lời bỡn cợt.

5.Thường ưa thích ngủ nghỉ.

6.Thường ưa nói bậy bạ.

7.Thường ưa cuộc sống ồn ào.

8.Tiếc thân mình.

9.Tâm thường tán loạn, dao động.

10.Tâm thường phóng dật không thích tu tập.

11.Ở chỗ phi pháp.

Này các Trưởng lão, mười một thứ này gọi là pháp chướng ngại, chưa từng bị hàng phục, tiêu diệt. Để diệt trừ nó, có mười thắng trí, quyết phải tu tập. Những gì là mười?

1.Thắng trí Tam-ma-đề (Chánh định).

2.Thắng trí an trụ nơi pháp định.

3.Thắng trí xuất định.

4.Thắng trí đè ép vọng tâm xuống.

5.Thắng trí nâng cao tâm lên.

6.Thắng trí xả bỏ.

7.Thắng trí khéo tiến tới.

8.Thắng trí khéo thoái lui.

9.Thắng trí tạo phương tiện.

10.Thắng trí dẫn dắt thu nhiếp.

Này các Trưởng lão, vị Thánh đệ tử nếu có thể đạt được mười thứ Thắng trí ấy, lại có mười ba pháp nương dựa của hỷ lạc, nhờ vào bên trong mà sanh khởi. Những gì là mười ba?

Nếu người có tín tâm, chân chánh nghĩ đến bậc Đại sư, khi ấy sự hỷ lạc liền nương vào bên trong mà phát sanh. Đó gọi là người có tín tâm có được chỗ nương dựa của hỷ lạc.

Suy nghĩ đúng đắn về chánh pháp.

Suy nghĩ chân chánh về Tăng.

Suy nghĩ đúng đắn về giới thanh tịnh của mình và của người.

Suy nghĩ chân chánh về pháp thiện xả thí của mình và người.

Suy nghĩ chân chánh về pháp tu tập chứng đắc của mình và người. Bấy giờ nhờ nương tựa vào bên trong liền sanh hỷ lạc.

Nên nghĩ như vầy: “Đức Thế Tôn vì ta mà giảng nói pháp diệt trừ các thứ khổ, nương vào đó mà có chánh niệm”. Khi ấy, nhờ nương vào bên trong, liền sanh hỷ lạc.

Nên suy nghĩ như vầy: “Đức Thế Tôn vì ta mà giảng nói pháp, khiến sanh trưởng các thứ lợi ích an lạc”.

Nên nghĩ như vầy: “Đức Thế Tôn đã vì ta mà chỉ dạy các pháp

nhằm ngăn chận, cấm chỉ, đoạn trừ, cách ly vô lượng pháp ác gây chướng ngại”.

Lại suy nghĩ như vầy: “Đức Thế Tôn vì ta mà làm cho sanh trưởng vô lượng pháp thiện hỗ trợ đạo”.

Người có tín tâm, nhờ bốn niệm này, mà trong khi tu tập liền sanh hỷ lạc.

Này các Trưởng lão, các vị Thánh đệ tử nếu thường xuyên đạt được mười ba thứ hỷ lạc, nương tựa vào bốn pháp, lại có năm pháp… giúp cho việc tu hành được viên mãn. Những gì là bốn pháp cần được nương tựa vào?

1.Tin tưởng, ưa thích.

2.Tinh tấn.

3.Ở riêng một mình nơi chỗ vắng vẻ, tâm được an trụ.

4.Đối với việc tu tập và sự biến diệt, tâm đừng có nhàm chán một cách thái quá.

Những gì là năm pháp giúp cho việc tu hành được viên mãn?

1.Tâm an ổn.

2.Tâm hoan hỷ.

3.Tâm có chỗ nương dựa.

4.Tâm lạc.

5.Tâm định.

Này các Trưởng lão, do năm pháp như vậy nên giúp cho sự tu tập được viên mãn.

Lại có tám thứ gai nhọn phải xa lìa, phải hủy diệt. Những gì là tám?

1.Gai nhọn của Dục.

2.Gai nhọn của Sân.

3.Gai nhọn của Si.

4.Gai nhọn của Ngã mạn.

5.Gai nhọn của Ái.

6.Gai nhọn của Kiến chấp.

7.Gai nhọn của Vô minh.

8.Gai nhọn của Nghi ngờ.

Đối với tám thứ gai nhọn này phải nên xa lìa, trừ diệt.

Nhờ vậy mà các Thánh đệ tử đạt được mười thứ Thánh pháp vô học. Những gì là mười?

1.Vô học về Chánh kiến.

2.Vô học về Chánh giác (Chánh tư duy).

3.Vô học về Chánh ngôn (Chánh ngữ).

4.Vô học về Chánh nghiệp.

5.Vô học về Chánh mạng.

6.Vô học về Chánh tinh tấn.

7.Vô học về chánh niệm.

8.Vô học về Chánh định.

9.Vô học về chánh giải thoát.

10.Vô học về chánh giải thoát tri kiến.

Này các Trưởng lão, các vị Thánh đệ tử do có thể chứng đắc mười pháp vô học ấy, nên luôn tạo được mọi tương ưng, không có thoái chuyển, mất mát.

Các vị Thánh đệ tử ấy đã lìa năm phần, tương ưng sáu phần, giữ gìn một pháp, được bốn pháp nương tựa, xả bỏ một nẻo thiên chấp, ra khỏi lỗi lầm của sự tìm cầu; quan sát, suy nghĩ không ô trược, thân hành tịch tónh, tâm khéo giải thoát, tuệ khéo giải thoát, ở riêng an trụ nơi thanh tịnh, điều cần làm đã làm xong. Như vậy gọi là bậc Trượng phu thù thắng.

Này các Trưởng lão, tâm-ý-thức sau cùng này, chẳng phải là do sắc, thanh sanh ra nuôi lớn, phát triển, mọi duyên đã dứt hết, nên sự thọ sanh ở đời sau đều đã vónh viễn đoạn trừ. Đó gọi là vónh viễn đoạn trừ cái khổ ở đời sau. Do giảng nói về nghĩa này cho nên gọi tên là “Pháp môn Quảng Nghĩa”.

Này các Trưởng lão, tôi đã giảng nói cho các vị nghe các pháp ác, đó là: ban đầu thiện, phần giữa thiện, phần cuối cũng thiện, nghĩa thiện, lời thiện, thuần nhất không xen tạp, thanh tịnh viên mãn, đã vì các vị chỉ bày phạm hạnh, gọi là pháp môn Quảng Nghĩa. Trước đây tôi đã hứa nói những lời như vậy, thì nay tôi đã nói xong.

Bấy giờ Tôn giả Tịnh Mạng Xá-lợi-phất, khi giảng nói kinh này xong, các bậc đồng hành thông tuệ, vô lượng đồ chúng chưa chứng chân nghĩa nay được chứng đắc. Ai chưa được đạo quả Sa-môn thì nay chứng đắc cả, nên đều hết sức vui mừng, tín thọ phụng hành.

Đại đức Xá-lợi-phất đã thuyết giảng như vậy.

Số 98: Phật Nói Kinh Phổ Pháp Nghĩa

SỐ 98

PHẬT NÓI KINH PHỔ PHÁP NGHĨA

Hán dịch: Đời Hậu Hán, Đại sư An Thế Cao.

Nghe như vầy:

Một thời Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà- Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Bấy giờ Hiền giả Xá-lợi-phất mời các Tỳ-kheo cùng nghe thuyết pháp, phần đầu thiện, phần giữa thiện, phần cuối cũng thiện, khéo phân biệt lãnh hội, thanh tịnh tròn đầy: “Hãy lắng nghe, hạnh của Hiền giả gọi là pháp hạnh đầy đủ. Hãy khéo suy nghĩ kỹ!”

Các Tỳ-kheo vâng theo lời của Hiền giả, theo Hiền giả Xá-lợi-phất để nghe pháp.

Hiền giả Xá-lợi-phất liền nói về mười hai thời tụ hội, có thể đưa Hiền giả đến Thánh đạo. Những gì là mười hai?

1.Tự mình có thể dạy mình.

2.Cũng có thể dạy người khác.

3.Sanh vào cõi người.

4.Sanh vào hàng Thánh giả.

5.Các căn đầy đủ.

6.Không theo nghiệp thế gian.

7.Thấy bậc Hiền giả thì vui mừng.

8.Gặp Phật ra đời.

9.Nghe Phật thuyết giảng pháp.

10.Đã nghe thuyết pháp, có thể lãnh hội.

11.Có thể lãnh hội sự chỉ dạy từ bên ngoài.

12.Có thể theo lời Phật dạy, đúng như lý tu tập.

Đây là mười hai thời tu hội của Hiền giả, đưa đến sự đắc đạo của Hiền giả, theo đó mà thực hành.

Nếu muốn thuyết giảng kinh cho người khác nghe, phải thuyết giảng hai mươi pháp này. Những gì là hai mươi?

1.Khéo thuyết giảng.

2.Nói đầy đủ.

3.Nói có trước sau.

4.Nói theo thứ lớp.

5.Nói một cách hoan hỷ.

6.Nói điều đáng nói.

7.Nói điều cởi mở tâm ý.

8.Nói điều để dứt bỏ sự hổ thẹn.

9.Không nói điều trách cứ.

10.Nói lời hòa hợp.

11.Nói lời thích ứng.

12.Không nói lời ly tán.

13.Vì pháp mà nói.

14.Vì thuận hợp với chúng hội mà nói.

15.Vì khế cơ mà nói.

16.Vì nhằm trợ giúp cho ý mà nói.

17.Vì chẳng phải muốn có tiếng tăm mà nói.

18.Không phải vì việc lợi mà nói.

19.Không ức khuyết.

20.Không bị người chi phối.

Nếu Hiền giả Tỳ-kheo muốn thuyết giảng pháp cho người khác thì phải nên dựa theo hai mươi pháp này mà thuyết giảng.

Hiền giả Xá-lợi-phất lại bảo các Tỳ-kheo:

Người muốn nghe pháp phải có mười sáu sự việc. Những gì là mười sáu?

1.Nên nghe đúng lúc.

2.Cần phải nghe đầy đủ.

3.Nên chú ý nghe.

4.Phải dốc tâm thực hiện.

5.Không nên bình phẩm chê trách.

6.Không nên chê trách lỗi lầm.

7.Chớ tìm cầu sở trường, sở đoản của người khác.

8.Nên vì pháp mà cung kính.

9.Phải cung kính người thuyết giảng pháp.

10.Chớ coi thường pháp.

11.Cũng chớ coi thường người thuyết giảng pháp.

12.Chớ nên quá tự ti.

13.Nhất tâm lắng nghe.

14.Không có ý gì khác.

15.Giữ tâm chân chánh.

16.Thọ nhận, ghi nhớ các pháp đã được nghe.

Nếu Hiền giả muốn được nghe pháp nên ghi nhớ mười sáu điều thì mới có thể nghe pháp. Những gì là mười sáu?

1.Đúng lúc mới có thể nghe pháp.

2.Có thể nghe nhiều mới có thể nghe pháp.

3.Nhĩ căn có khả năng nghe mới có thể nghe pháp.

4.Vì tôn thờ mới có thể nghe pháp.

5.Không được chê trách mới có thể nghe pháp.

6.Chớ tìm cầu các khuyết điểm mới có thể nghe pháp.

7.Vì tôn kính pháp nên mới có thể nghe pháp.

8.Vì tôn kính người thuyết giảng kinh nên mới có thể nghe pháp.

9.Chớ coi thường pháp mới có thể nghe pháp.

10.Chớ coi thường người thuyết giảng pháp mới có thể nghe pháp.

11.Không nên quá tự ti mới có thể nghe pháp.

12.Một lòng hướng về mới có thể nghe pháp.

13.Không có ý gì khác mới có thể nghe pháp.

14.Giữ ý chân chánh mới có thể nghe pháp.

15.Luôn nhớ nghĩ mới có thể nghe pháp.

16.Định ý mới có thể nghe pháp.

Nếu Hiền giả muốn được nghe pháp, nên so sánh với mười sáu điều trên mới có thể nghe pháp. Đã nghe pháp như trên liền sanh sự tin tưởng thuận hợp, từ đó đưa đến thanh tịnh, giải thoát. Đã nghe pháp như vậy Hiền giả liền sanh ra sự ưa thích vô dục, từ đó đưa đến thanh tịnh, giải thoát. Đã nghe pháp như vậy liền sanh ra trong ý cảm thọ niềm vui, từ đó đưa đến thanh tịnh, giải thoát. Đã nghe pháp như vậy,

được lìa bỏ nghi, kiến chấp lại được rõ điều tối thượng, từ đó đưa đến thanh tịnh, giải thoát. Đã nghe pháp như vậy liền bỏ ác, giữ ý nơi Chánh định, từ đó đưa đến thanh tịnh, giải thoát. Đã nghe pháp như vậy liền thấy Ấm là vô sở hữu, liền thấy Ấm là rỗng không, liền thấy Ấm là vật hèn mọn, đã thấy như vậy ý liền được thông tỏ, ý liền thanh tịnh, ý được tónh lặng, ý liền giải thoát. Như vậy từ đó đưa đến Niết-bàn. Đã nghe pháp như vậy, liền thấy tất cả hành của thế gian là trống không, không còn an trụ trong đó nữa, dứt hết mọi ái, làm cho ý chuyển, được tónh lặng, được giải thoát, từ đó đưa đến Niết-bàn. Đã nghe pháp như vậy rồi, đối với hành tướng của các dục theo hạnh ở riêng một mình để đoạn trừ dục vọng, được đệ nhất nguyện, từ đó đưa đến giải thoát. Đã nghe được pháp như vậy rồi, dùng mắt thanh tịnh lãnh hội Tứ đế từ đó đưa đến giải thoát. Đã nghe pháp như vậy rồi dốc phụng hành đầy đủ, từ đó đưa đến giác ngộ. Đã nghe như vậy rồi, Hiền giả dạy đệ tử không được nói những việc gây phiền não, phải nói điều làm cho người khác nghe xong được vui thích, cũng không phạm giới pháp, cũng tùy thuận sự an ổn.

Tự mình mong được mười pháp này, đưa đến trí tuệ. Những gì là mười?

1.Làm theo hàng thiện tri thức.

2.Khéo giữ giới.

3.Cùng kẻ thiện đồng học.

4.Biết thọ ý.

5.Thọ nhận giáo pháp.

6.Tham vấn các bậc Tôn túc.

7.Nghe thuyết giảng kinh.

8.Tụ hội lại để nói kinh.

9.Nói về nhân duyên của sự kinh sợ, đưa đến kinh sợ.

10.Tự mình quán tưởng để thấy xấu hổ, kinh sợ. Khi tự mình quán thì đoạn trừ được tất cả pháp ác. Từ căn bổn của sự nội quá mới có thể lónh hội pháp ấy và liền được định ý, được tự tại. Tất cả đều do nội quán căn bổn ấy. Đây là sự thật để chỉ dạy cho đệ tử xả bỏ ngay từ gốc.

Có thể thực hành mười tưởng. Những gì là mười?

1.Nhớ nghĩ về tưởng bất tịnh.

2.Tư duy về phi thường (vô thường).

3.Tư duy do phi thường đưa đến khổ.

4.Tư duy vì khổ cho nên phi thân (vô ngã).

5.Tư duy về đồ ăn là ô uế.

6.Tư duy về muôn vật trong thiên hạ đều không vui sướng.

7.Tư duy về cái chết.

8.Tư duy về vô minh.

9.Tư duy loại trừ ý vọng.

10.Tư duy về sự tịch diệt.

Niệm về tưởng bất tịnh, này Hiền giả, là không rơi vào mười bốn tà pháp. Những gì là mười bốn?

1.Cùng ở chỗ đông đảo, làm mất chánh niệm.

2.Tụ hội nơi chỗ khởi tham.

3.Nhiều tham dục.

4.Tư tưởng không thanh tịnh.

5.Không thể đạt được quán bất tịnh.

6.Cùng làm việc với người làm việc ác.

7.Không biết điều phải.

8.Không tôn kính.

9.Không học hỏi.

10.Không giữ gìn các căn.

11.Ăn uống không biết đủ.

12.Đầu đêm, cuối đêm không tỉnh giác để tu tập.

13.Không thể ở riêng một mình để thiền định.

14.Không thể quán sát về tưởng phi thường (vô thường).

Này Hiền giả, vì theo tưởng dục, vô thường, khổ của thế gian nên rơi vào sáu pháp ác. Những gì là sáu?

1.Không biết đủ.

2.Không tinh tấn.

3.Bất tín.

4.Tham dục.

5.Không thích an trụ ở chỗ vắng vẻ tịch tịnh.

6.Không đạt được pháp quán tưởng về khổ, phi thân (vô ngã).

Tưởng Kiến thân ăn đồ tạp uế là vì tham đắm mùi vị nên không đắm trước.

Tư duy về sự bất lạc của thế gian là vì vạn vật ở thế gian thường hành theo tham dục.

Tư tưởng hướng về tà vạy, cái chết là tùy theo mạng căn, xa lìa tư tưởng tu tập sáng suốt.

Này Hiền giả, có mười một thứ tà. Những gì là mười một?

1.Nghi.

2.Không nhớ nghĩ.

3.Thân thô xấu.

4.Ham ngủ nghỉ.

5.Tinh tấn quá mức.

6.Không tinh tấn.

7.Vui vẻ một cách hư vọng.

8.Sợ sệt.

9.Tư tưởng không tập trung.

10.Không biết suy tính.

11.Tưởng quán sắc thái quá và muốn lìa đạo tịch diệt.

Nếu trụ nơi pháp ấy khiến cho dứt mất đạo, này Hiền giả, liền khiến cho mất đạo, chưa hoại diệt, khiến hoại diệt.

Có ba pháp thái quá, những gì là ba?

1.Tham.

2.Dứt trừ.

3.Tọa hành.

Tưởng về bất tịnh, này Hiền giả, phải đoạn trừ bằng mười bốn pháp. Những gì là mười bốn?

1.Không ở chỗ đông người.

2.Dứt bỏ ý vọng.

3.Không thích tụ hội đông đảo.

4.Tự giữ gìn.

5.Không ham chuộng bệnh tham dục.

6.Tùy thuận tịnh tưởng.

7.Quán tịnh tưởng.

8.Không ở chung với những người thế gian.

9.Không thọ lãnh sự nghiệp ở thế gian.

10.Tự giữ gìn căn môn.

11.Biết tri túc trong việc ăn uống.

12.Đầu đêm, cuối đêm luôn tỉnh giác, tu tập.

13.Nhàm chán dục, ở một mình.

14.Quán tưởng nhiều về bất tịnh.

Này Hiền giả, do sự thực hành vì để đoạn trừ ái dục nên thực hành, tu tập nhiều về vô thường tưởng. Do quán về vô thường, khổ để đoạn trừ ác dục nên đã tập, đã hành, đã tu thật nhiều.

Do quán tưởng về khổ, vô ngã để đoạn trừ chấp ngãn nên đã tập, đã hành, đã tu thật nhiều. Từ chỗ “kiến thân” ấy nên đoạn trừ tưởng uế thực, đã tập, đã hành, đã tu tập thật nhiều. Do quán tưởng về cái chết để đoạn trừ quan niệm cho thế gian là tốt đẹp nên đã tập, đã hành, đã tu tập thật nhiều để trừ ý tham sống lâu. Do đã đoạn trừ về tư tưởng tối tăm nên đã tập, đã hành, đã tu tập thật nhiều. Nhờ đạt trí tuệ, thấy được tưởng hư vọng nên đã tập, đã hành, đã tu tập thật nhiều. Nhờ quán tưởng diệt để đoạn trừ ái nên đã tập, đã hành, đã tu tập thật nhiều. Do vậy nên được xa lìa tà kiến. Vị Hiền giả, đệ tử học đạo hãy thọ trì chắc thật như thế.

Này Hiền giả, vị đệ tử học đạo có hai mươi pháp khiến không được thuận hợp với đạo. Những gì là hai mươi?

1.Không ở chung với người hành đạo.

2.Không dốc tâm học hỏi.

3.Không biết làm việc thích ứng.

4.Bị điếc câm.

5.Làm hạnh ác.

6.Có ý tham.

7.Đa sự.

8.Ít tinh tấn.

9.Hủy hoại chỗ mình nương tựa.

10.Ưa hình sắc.

11.Tự khoe khoang.

12.Điên đảo.

13.Mất chánh niệm.

14.Tham.

15.Ở chung với người bất thiện.

16.Không giữ gìn các căn.

17.Ăn uống không biết điều độ.

18.Đầu đêm, cuối đêm không tỉnh giác tu tập.

19.Không thích ở riêng một mình để thiền định.

20.Không quán đúng như thật.

Đó là hai mươi pháp, này Hiền giả, khiến cho lìa bỏ đạo pháp chưa đoạn diệt sẽ đoạn diệt. Có mười một pháp để phát huy. Những gì là mười một?

1.Mong muốn.

2.Dốc đạt được.

3.Thấy phương tiện.

4.Biết chiêm ngưỡng.

5.Không hao phí.

6.Thù thắng.

7.Đạt pháp tướng.

8.Tùy thuận.

9.Hỏi han, tìm hiểu.

10.Riêng tự giữ gìn.

11.Quán đúng như thật có.

Như vậy là chánh quán phù hợp.

Này Hiền giả, vị đệ tử học đạo có hai mươi pháp để phát huy. Những gì là hai mươi?

1.Cùng ở chung với người hành đạo.

2.Học hỏi.

3.Biết làm việc đúng lúc.

4.Không câm điếc.

5.Cùng làm.

6.Không ở với người tham.

7.Không đa sự.

8.Không bỏ tinh tấn.

9.Không ngang ngược.

10.Không theo hình dáng.

11.Không kiêu căng.

12.Không điên đảo.

13.Giữ gìn tâm ý.

14.Không tham.

15.Ở chung với những người thiện.

16.Phòng hộ các căn.

17.Ăn uống biết đủ.

18.Đầu đêm, cuối đêm luôn siêng năng tu tập.

19.Thích ngồi riêng một mình để tư duy.

20.Quán như thật.

Nếu đã quán như thế xong, vị Hiền giả lại phải quán có hai mươi hai thời xứ để tác thành Sa-môn hành, vì để mau đạt đến đích, hãy quan sát. Những gì là hai mươi hai?

1.Đã thọ lãnh sự không đoan chánh.

2.Đã tạo nghiệp khác.

3.Vì đời sống của mình mà nương tựa người khác.

4.Cho đến hết cuộc đời chỉ cầu áo quần, đồ ăn uống, thuốc men chữa bệnh lúc ốm đau và đồ nằm.

5.Suốt đời bị dục che lấp.

6.Thân hưởng dục lạc ở nhân gian cho đến lúc mạng chung. Đã làm Sa-môn phải gấp quán sát như vậy.

7.Đừng vì thân mình mà làm thương tổn kẻ khác.

8.Có thể ưa thích một mình ở nơi trống vắng.

9.Không theo tội mà thọ thực.

10.Đừng vì thân mình mà làm mất giới.

11.Đừng vì sự thông minh của mình mà tranh cãi với đồng đạo.

12.Hãy khiến cho đạo của mình phù hợp với sự học bốn đức, để khi mạng chung, giả sử có kẻ đồng đạo đến hỏi, ta vẫn giải thích được, đừng để đến khi đó mới tạm thời muốn hành đạo. Hãy quán như vậy.

13.Hãy khiến cho ta được quán “Ấm là vô thường”.

14.Hãy khiến cho ta được quán “Ấm là vô sở hữu”.

15.Khiến ta được quán “Ấm không quan trọng”. Hành giả phải gấp quán như vậy.

16.Vì khiến cho ta đối với thế gian hành không, không tham đắm, dứt tận ái, đạt giải thoát, nên ý hoan hỷ, đình chỉ thọ, được giải thoát rồi, xa lìa thời xứ của hình thể bệnh tật. Phải quán như vậy.

17.Vì sanh, do sanh chi phối mà chưa được giải thoát.

18.Vì già, do già chi phối mà chưa được giải thoát.

19.Vì bệnh, do bệnh chi phối mà chưa được giải thoát.

20.Vì pháp phải chết, do pháp chết chi phối mà chưa được giải thoát.Đối với hình tướng trôi qua rất gấp, phải quán như vậy.

21.Vì tất cả những điều ta yêu thích rồi sẽ biệt ly, biến mất, người ta lấy đi, bị chết, không thể tồn tại lâu dài. Thân hình đối với thời gian và xứ (không gian) trôi qua rất nhanh, phải phân biệt quán như vậy.

22. Mỗi người tùy thuộc hành động của mình mà có quả báo, tùy theo sự tạo tác từ gốc của mỗi người, tùy theo hành động của từng người mà thọ khổ, tùy theo sự hành động thiện hay ác của mỗi người mà phải thọ quả báo tương ứng. Thân hình đối với thời xứ trôi qua rất nhanh, phải quán như vậy.

Đó là hai mươi hai hạnh đã tập, đã hành, đã làm nhiều lần. Vậy Sa-môn cũng như hành giả phải suy tư đầy đủ. Vì Sa-môn đã suy tư một cách đầy đủ việc làm của mình, liền có thể đầy đủ bảy điều suy tư. Những gì là bảy?

1.Thường tu tập không ngừng nghĩ, liền được nhập đạo.

2.Không di chuyển.

3.Không tranh chấp.

4.Suy nghĩ chân chánh.

5.Không khởi tâm kiêu mạn.

6.Chỉ ở thế gian mà cầu y phục.

7.Vì đình chỉ ý mà được tự tại.

Đó là tâm, ý, thức của Hiền giả suốt cả ngày đêm lâu dài đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc ở thế gian mà không kiềm chế được thì nay có thể chế phục, đình chỉ được, liền nhập vào dòng họ cam lộ.

Đã tu tập xong như vậy, Hiền giả có hai mươi chủng hạnh, chưa được đắc đạo, sẽ làm cho ý lo sợ. Những gì là hai mươi chủng hạnh?

1.Không có sự thâm nhập vào không.

2.Không học về cái chết.

3.Nương tựa vào chỗ thấp nhỏ.

4.Không sợ nghiệp.

5.Không biết, không sợ nghiệp.

6.Không biết đạo.

7.Không được định ý.

8.Đời đau khổ.

9.Khó gặp các Hiền giả.

10.Ở thế gian, không khác người thế gian.

11.Chưa làm cây cầu để thoát khỏi địa ngục.

12.Chưa thoát khỏi chỗ ác.

13.Nhiều nghi ngờ.

14.Chưa tạo được nơi chủ yếu của thế gian.

15.Chưa được trí tuệ sáng suốt.

16.Đối với người này không thể làm. Nhưng đối với người kia có thể làm.

17.Cái không nên làm thì đừng làm.

18.Vì cái không làm nên cũng không có tốt xấu.

19.Đã làm rồi thì không bao giờ quên.

20.Chỉ tự hành đầy đủ, chỉ tự hành thuận hợp, chỉ tự hành theo gốc, chỉ tự hành theo nẻo quy về mà thôi. Nếu người tự làm thiện hay ác sẽ thọ lấy quả báo. Người trong thế gian này nên theo đó mà lo sợ cho thân mình.

Theo hai mươi nhân duyên này, ý ác thì lại bị ác, ý lo sợ thì bị lo sợ, ý xa lìa thì được xa lìa.

Có hai mươi chủng hạnh, ý phải sớm đình chỉ. Những gì là hai mươi?

1.Niệm ý tưởng, ý liền được đình chỉ nhanh.

2.Trong ý, biết ý, đình chỉ nhanh.

3.Ý được nhất tâm, đình chỉ nhanh.

4.Chánh tưởng, biết ý đình chỉ nhanh.

5.Chánh chỉ tướng, ý đình chỉ nhanh.

6.Từ chánh kiến khởi tưởng, ý đình chỉ nhanh.

7.Nhiếp tưởng, ý đình chỉ nhanh.

8.Trợ tưởng, ý đình chỉ nhanh.

9.Giữ tưởng, ý đình chỉ nhanh.

10.Hành Bốn ý chỉ, ý đình chỉ nhanh.

11.Hành Bốn đoạn ý, ý đình chỉ nhanh.

12.Lìa bất khả hành, ý đình chỉ nhanh.

13.Bốn thần túc, ý đình chỉ nhanh.

14.Nên gần hành xứ, ý đình chỉ nhanh.

15.Phải nương tựa theo học, ý đình chỉ nhanh.

16.Phải đọc tụng hiểu rõ, ý đình chỉ nhanh.

17.Phải có tâm Bi, ý đình chỉ nhanh.

18.Tùy hỷ trong nhiều phương pháp, ý đình chỉ nhanh.

19.Phải phân biệt mọi sự, ý đình chỉ nhanh.

20.Phải thực hành điều này, ý đình chỉ nhanh.

Như vậy là chánh thân. Vị Hiền giả dạy đệ tử có mười một điều ngăn cấm cần phải biết. Những gì là mười một?

1.Tụ hội.

2.Ăn nhiều.

3.Đa sự.

4.Nói nhiều.

5.Ngủ nhiều.

6.Thích đi dạo.

7.Thích ở chung.

8.Làm cho thân hưởng thụ dục lạc.

9.Khinh khi.

10.Tham dâm.

11.Không thích cùng ở trong xứ sở.

Những việc làm như vậy chưa đoạn thì nay phải đoạn.

Lại có mười điều phải luôn học. Những gì là mười?

1.Phải luôn luôn định ý.

2.Phải luôn luôn định chỉ.

3.Luôn luôn khởi định.

4.Luôn luôn đình chỉ.

5.Luôn luôn ngăn chận.

6.Luôn luôn giữ gìn.

7.Luôn luôn trở về gốc.

8.Luôn luôn giữ gìn ngăn chận.

9.Luôn luôn dùng phương tiện.

10.Luôn luôn hội nhập.

Người luôn luôn nhập đạo phải dạy đệ tử như vậy.

Có mười ba đức. Những gì là mười ba?

1.Đã niệm Đức Như Lai liền được tin tưởng, vui mừng, nhờ đó sanh ra hỷ.

2.Đối với pháp cũng vậy.

3.Đối với học giả cũng vậy.

4.Đối với việc trì giới của mình cũng vậy.

5.Đối với sự trì giới của người khác cũng vậy.

6.Đối với việc tự thân chứng đắc cũng vậy.

7.Đối với sự chứng đắc cũng vậy.

8.Đối với tự thân thí cũng vậy.

9.Đối với người khác thí cũng vậy.

10.Vì đạo mà trừ nhiều khổ.

11.Vì thế gian nói nhiều kinh khiến cho họ được tư duy.

12.Bỏ vô số hành động ác.

13.Làm vô số thiện pháp khiến cho sanh ra sự hoan hỷ, đã có tín tâm có thể sanh ra những sự vui mừng.

Như vậy, hãy dạy cho đệ tử như vậy.

Hãy nên nương tựa vào bốn pháp hạnh, khiến cho năm pháp được tròn đầy. Những gì là nương tựa vào bốn pháp?

1.Nương tựa vào pháp.

2.Nương tựa vào sự mong muốn.

3.Nương tựa vào sự tinh tấn liên tục.

4.Nương tựa vào sự trụ thiền độc tọa, chớ tham đắm vào các dục khác.

Những gì là năm pháp tròn đầy có ích cho đạo?

1.Hỷ.

2.Ái.

3.Y.

4.Lạc.

5.Định.

Hãy dạy đệ tử vui thích thực hành như vậy.

Hãy diệt trừ tám thứ ung nhọt, những gì là tám? Đó là những thứ ung nhọt:

1.Về dục.

2.Về sân hận.

3.Về ngu muội.

4.Về kiêu mạn.

5.Về ái.

6.Về si mê.

7.Về lợi dưỡng, ham được cung kính, ham được danh tiếng.

8.Về nghi, nên không hiểu biết.

Hành giả đối với tám thứ ung nhọt này có thể làm cho biến mất, làm cho tiêu diệt, thì liền được giải thoát.

Có mười pháp vô học. Những gì là mười?

1.Vô học trực kiến.

2.Trực trị.

3.Trực thanh.

4.Trực hành.

5.Trực hữu.

6.Trực phương tiện.

7.Trực niệm.

8.Trực định.

9.Trực độ.

10.Trực tuệ.

Do đạt mười pháp vô học này, từ nhân duyên đó liền được chánh tương ưng, liền bỏ năm thứ chánh trực, tương ưng với sáu phần, giữ gìn một pháp, được bốn y chỉ, xả một nẻo thiên chấp, thoát khỏi lỗi lầm của sự tìm cầu, không có tư duy ô trược, đình chỉ thân hành, đình chỉ thinh hành, đình chỉ tâm hành, đình chỉ sự suy tư của ý, tuệ khéo giải thoát tuệ, khéo giải thoát tất cả. Đã làm được như vậy gọi là tối thắng. Này Hiền giả, đó là tâm – ý – thức tối hậu của Hiền giả từ xưa đến nay không còn tạo tác, không còn tụ, không còn hội, liền chấm dứt tất cả. Đó là pháp chủ yếu để đoạn trừ khổ đau.

Ở trên đã nói, Hiền giả đã nghe thuyết giảng pháp, phần đầu cũng thiện, phần giữa cũng thiện, phần cuối cũng thiện, có nghĩa có văn, đầy đủ phạm hạnh, nói về những điểm cốt yếu của đạo một cách thanh tịnh, gọi là đầy đủ nhân duyên pháp lợi, như trên tôi hứa nói thì đã nói xong.

Hiền giả Xá-lợi-phất thuyết giảng như vậy, các Tỳ-kheo đều chí tâm thọ trì, ghi nhớ những lời dạy của Hiền giả.