Các Đạo Sư Của Sự Thiền Định Và Những Điều Huyền Diệu

Trước hai pho tượng Jowo tại Điện Jokhang ở Lhasa, những hạt gạo ngài ném khi cúng dường lập tức biến thành những bông hoa trắng, và một trăm ngọn đèn bơ cháy bùng lên mà không cần thắp. Trong khi ngài đọc những lời cầu nguyện cho sự lợi lạc của những người khác thì một số người xin ngài ước nguyện cho bản thân ngài. Ngài nói:

Không có người lãnh đạo nào ở đây [trong ta] hay người phục vụ nào ở đó,

Không có kẻ thù nào để khuất phục hay bạn hữu nào để bảo vệ,

Ở một nơi cô tịch, bằng cách điều phục tâm của riêng ta,

Cầu mong ta thành tựu những công hạnh bao la của chư vị Bồ Tát.

Năm hai mươi bốn tuổi, tại Oyuk, ký ức của ngài về việc ngài từng là Chetsün Senge Wangchuk và sự thành tựu thân ánh sáng xảy ra sau đó của sự đại chuyển hóa được đánh thức, và ngài khám phá giáo lý Chetsün Nyingthig sâu xa. Ngài thực hiện một chuyến hành hương xa rộng như một ẩn sĩ ở Tsang, Ngari, và miền Trung Tây Tạng. Tại nhiều nơi ngài tri giác những hình tượng như những vị Phật hay Đạo sư đích thực, và ngài nhìn thấy những linh kiến thanh tịnh và có những chứng ngộ. Cuối năm hai mươi bốn tuổi, ngài trở về Kham và nghiên cứu các giáo lý của truyền thống Ngor tại Tu viện Dzongsar Tashi Lhatse.

Năm hai mươi chín tuổi, ngài đi tới miền Trung Tây Tạng một lần nữa trong ba năm. Tại Gegye ở Changdrok, khi ngài đang nhận gia hộ từ Guru Rinpoche trong một linh kiến thanh tịnh, ngài khám phá Sangdrup Tsokye Nyingthig như terma tâm. Tại Samye, ngài nhìn thấy tượng Tsokye Dorje tự biến thành Guru Rinpoche thực sự và tan biến vào ngài. Kết quả là ngài khám phá Tsokye Nyingthig. Năm ba mươi mốt tuổi, trong khi ngài đang thiền định về Đức Tārā Trắng, ngài có linh kiến về Tārā. Kết quả là ngài đã khám phá Phagme Nyingthig.

Năm bốn mươi tuổi, là kết quả của một linh kiến thanh tịnh, ngài nhận những gia hộ từ Guru Rinpoche, điều đó khiến ngài nhìn thấy tất cả những tertön và mọi giáo lý terma đã xuất hiện trong quá khứ, đang xuất hiện, hay sẽ xuất hiện trong tương lai ở Tây Tạng. Từ đó ngài trở thành Đạo sư của tất cả những terma.

Từ Khenpo Pema Dorje ngài nhận nhiều sự trao truyền trong đó có Longchen Nyingthig, Gyutrül Zhitro, Düpa Do, và mười bảy tantra. Ngoài ra, từ Dzogchen Rinpoche đệ tứ ngài nhận những giáo lý ngöndro thông thường và phi thường của Longchen Nyingthig. Ngài cũng nhận các trao truyền Longchen Nyingthig từ Jigme Gyalwe Nyuku và Jetsün Sönam Chokden.

Sau đó ngài nhận những giáo lý của tất cả những dòng truyền thừa hiện hữu ở Tây Tạng từ khoảng một trăm năm mươi Lạt ma trong hơn mười ba năm. Ngài đã nghiên cứu hay nhận những sự trao truyền của hơn bảy trăm quyển sách. Chúng bao gồm các truyền thống Nyingma, Kadam, Sakya, Drikung, Taklung, Kamtsang, Drukpa, và những truyền thống khác.

Các vị Thầy chính của ngài là Trichen Tashi Rinchen của Sakya, Thartse Kün-ga Tendzin (1776-?), Champa Naljor, và Ngawang Lektrup của Ngor trong Tỉnh Tsang ở miền tây, Trichen Gyurme Sangye và Jetsün Thrinle Chödron của Tu viện Mindroling, và Lhatsun Rinpoche của Tu viện Drepung ở Tỉnh Ü, và Zhechen Gyurme Thutop, Jigme Gyalwe Nyuku, Migyur Namkhe Dorje, Khenpo Pema Dorje, và Kongtrül Lodrö Thaye của Tỉnh Kham ở miền đông.

Ngài đã thành tựu mọi điều ngài nghiên cứu. Tuy nhiên, theo Kyabje Dilgo Khyentse, thực hành chính của Khyentse Wangpo là pháp guru yoga của Longchen Nyingthig”.²⁶⁰

Ngài lập Tu viện Dzongsar Tashi Lhatse thuộc truyền thống Sakya ở Dege làm trụ xứ chính của ngài và xây dựng lại nó sau khi bị lực lượng Nyakrong phá hủy.

Theo truyền thống Nyingma, ngài nhận những trao truyền hay trở thành người nhận lãnh bảy dòng (bKa’ Babs bDun) giáo lý:

1.Ngài đã nhận sự trao truyền của các Tantra (Mật điển) Cũ và Mật điển Mới.

2.Ngài đã khám phá nhiều kho tàng đất (Sa gTer).

3.Ngài đã khám phá lại nhiều kho tàng đất đã được các tertön trước đó khám phá.

4.Ngài đã khám phá nhiều kho tàng tâm (dGongs gTer).

5.Ngài đã khám phá lại hay đã đánh thức nhiều kho tàng tâm đã được những tertön trước đó khám phá.

6.Ngài đã khám phá nhiều giáo lý Linh kiến Thanh tịnh (Dag sNang).

7.Ngài đã nhận những giáo lý khẩu truyền (sNyan brGyud) trong linh kiến thanh tịnh từ nhiều bậc linh thánh.

Dodrupchen đệ tam, người đã học với ngài, mô tả những kinh nghiệm riêng của mình về Khyentse Wangpo:

Dù ngài sống ở đâu, một mùi thơm thật đậm đà và ngọt ngào tràn ngập những vùng lân cận, người ta tin rằng đó là dấu hiệu của việc ngài trì giữ nghiêm nhặt giới luật. Ngay cả một cử động của những ngón tay của ngài cũng gây truyền cảm hứng và đầy ý nghĩa, và mọi người trở nên bất lực không thể hiểu nổi mọi cử chỉ ngài làm. Dù ngài sống ở đâu, quý vị luôn luôn cảm thấy một hơi nóng dễ chịu, như thể từ một ngọn lửa trong cơn giá lạnh. Nhiều người nhìn thấy ngài trong những thân tướng khác nhau của chư Phật hay các Đạo sư trước đây. Dù đang ở mùa nào, khi có sự hiện diện của ngài, người ta luôn luôn có cảm tưởng đang sống trong sự vui vẻ và thịnh vượng của mùa hạ. Ngài đặc biệt chăm sóc những người nghèo và trò chuyện với họ thật dịu dàng. Những người kiêu ngạo và dữ tợn nổi danh là gan dạ tránh xa ngài mà không dám nhìn lại, như những người vượt ngục, hay quy phục như thể đầu họ bị rơi xuống đất. Đứng trước ngài, mọi Đạo sư vĩ đại hay những người quyền thế trở nên vô nghĩa và khiêm tốn. Ngài khiêm tốn, trung thực, và tốt lành. Ngài thiện xảo về những giá trị đạo đức thế tục lẫn Giáo Pháp. Trước ngài, không ai dám biểu lộ những lời nịnh nọt hay dối trá. Ngài giảng dạy tất cả những loại hội chúng với sự xác quyết lớn lao, như một con sư tử giữa những con thú khác. Giữa tập hội các đệ tử, ngài giản dị và hòa đồng với tất cả, và ngài nói đúng lúc và trong một khoảng thời gian thích đáng. Lý lẽ của ngài nhanh như một con sông đổ xuống một ngọn núi dốc. Giọng nói của ngài đầy ngập không gian như thể những con sóng của đại dương. Đôi khi ngài giảng dạy mà không quan tâm tới việc dùng bữa. Bởi sự vội vã của các đệ tử và gánh nặng của việc giảng dạy, đôi khi những người khách phải chờ đợi hàng tuần hay thậm chí hàng tháng để gặp ngài, nhưng mọi người đều cảm thấy hoan hỉ trong khi chờ đợi ngài.

Khyentse Wangpo đã xây dựng nhiều ngôi chùa và thư viện, và truyền cảm hứng cho hàng ngàn người thực hiện những hoạt động vì lợi lạc của Pháp. Ngài đặt làm khoảng hai ngàn pho tượng, sao chép khoảng hai ngàn quyển sách Kinh điển, khắc bản gỗ cho khoảng bốn mươi quyển sách, làm hơn một trăm tượng bằng đồng đỏ mạ vàng, và sửa chữa nhiều đền đài và tu viện có tính chất lịch sử.

Trong nhiều thập niên ngài ban các giáo lý và những trao truyền cho các đệ tử của những truyền thống khác nhau. Ví dụ như ngài ban những quán đảnh Vajrasattva do Minling Terchen khám phá khoảng năm mươi lần và những quán đảnh và giáo huấn của Longchen Nyingthig khoảng hai mươi lần.

Năm bảy mươi ba tuổi, vào đầu tháng giêng năm Thủy Thìn (1892), ngài nói ngài cứ nhìn thấy Đức Phật A Di Đà ở giữa một đại dương các đệ tử. Sau khi hoàn tất một buổi lễ trang nghiêm vào ngày hai mươi lăm tháng giêng, ngài nói với vị thầy cúng dường (mCh’od dPon) của ngài: “Từ nay trở đi ông không phải làm gì nữa”. Ngày hôm sau ngài bắt đầu biểu lộ vẻ đau yếu. Các đệ tử của ngài hỏi: “Chúng con nên tụng những bài cầu nguyện nào để ngài được trường thọ?” Ngài trả lời: “Không. Khoảng ngày hai mươi tháng tới ta sẽ hồi phục”. Khi họ nài nỉ, ngài nói; “Nếu các ông tụng càng nhiều càng tốt thần chú một trăm âm của Đức Vajrasattva thì thật tuyệt vời”.

Sau đó vào sáng ngày hai mươi mốt tháng hai, ngài rửa tay và nói: “Bây giờ hãy lấy đi mọi thứ trên bàn của ta. Mọi việc của ta đã hoàn tất”. Rồi đọc rất nhiều những lời cầu nguyện kiết tường, ngài ném những hạt hoa, là một dấu hiệu của sự hoàn tất. Sau ngày hôm đó, ngài rút vào sự rộng lớn của tâm giác ngộ của Vimalamitra. Ở vùng lân cận có những trận động đất nhẹ nhàng. Ngay cả sau khi ngài mất, gương mặt ngài trông sáng ngời như vầng trăng. Thân ngài trở nên nhẹ như thể làm bằng bông.

Các đệ tử Nyingma chính yếu của ngài được liệt kê trong cây truyền thừa (ở cuối sách). Trong số những người theo dòng Sakya có Sakya Dakchen, ba Jetsünma của Sakya, Kün-ga Tenzin của Ngor, Thartse Zhaptrung, Zhalu Losal Tenkyong, và Ngor Thartse Pönlop Loter Wangpo (1847-1914). Trong số các người theo phái Kagyü có Karmapa thứ mười bốn và mười lăm, Taklung Ma Rinpoche, Situ Pema Nyinche (1774-1853), Dazang Tülku, Dokhampa, Pandita Karma Ngedön, Kongtrül Yönten Gyatso (1813-1899), và Samding Dorje Phagmo. Trong số những người theo phái Geluk có Könchog Tenpa Rabgye của Tashi Khyil, Lhatsün Töndrup Gyaltsen, Hor Khangsar Kyabgön, và Lithang Champa Phüntsok.

Khyentse Wangpo đã đồng thời hiển lộ nhiều hóa thân. Đó là Chökyi Wangpo (1894-1909) của Tu viện Dzongsar, Chökyi Lodrö (1893-1959) của Tu viện Kathok, Karma Khyentse Özer (1896-1945) của Tu viện Palpung (Beri), Guru Tsewang (1897-?) của Tu viện Dzogchen, Künzang Drodül Dechen Dorje (1897-1946) của Tu viện Dza Palme, và Dilgo Khyentse Tashi Paljor (1910-1991) của Tu viện Zhechen. Trong số các ngài, Kathok Khyentse Chökyi Lodrö là vị Thầy kiệt xuất nhất. Sau khi Dzongsar Khyentse mất, Kathok Khyentse di chuyển về Tu viện Dzongsar, trụ xứ của Khyentse Wangpo trước đó, và từ đó Kathok Khyentse được gọi là Dzongsar Khyentse. Từ đầu thập niên 1960, Dilgo Khyentse Rinpoche, đã một thân một mình duy trì truyền thống độc nhất vô nhị của các hóa thân Khyentse, truyền bá Giáo Pháp không mệt mỏi ở Ấn Độ, Bhutan, Nepal, Tây Tạng, và Tây phương.

22 - NYOSHÜL LUNGTOK TENPE NYIMA (1829 - 1901/2)²⁶¹

NYOSHÜL Lungtok Tenpe Nyima²⁶² là một trong những Đạo sư thiền định vĩ đại nhất của Dzogpa Chenpo (Đại Viên mãn) trong dòng Longchen Nyingthig. Ngài là đệ tử chứng ngộ vĩ đại nhất của Paltrül Rinpoche. Có một câu tục ngữ: “Nếu không có Lungtok, Paltrül không có con”.

Ngài được coi là tülku (tái sinh) của Shāntarakshita, Kong-nyon Bepe Naljor, và Jewön Küntröl Namgyal. Ngài sinh ra trong bộ lạc Nyoshül thuộc dòng Mukpo Dong, là con trai của Chösung Tadrin.

Ngài tu học với Gyalse Zhenphen Thaye, Khenchen Pema Dorje, Dzogchen Rinpoche đệ tứ, và về sau học với Khyentse Wangpo. Ngài được ngài Gyalse Zhenphen Thaye cho thọ giới xuất gia và ban pháp danh là Lungtok Tenpe Nyima.

Vị Thầy gốc (bổn sư) của Lungtok là ngài Paltrül Rinpoche. Khi sống với Paltrül hai mươi năm không chút ngăn cách, ngài nhận lãnh sự truyền dạy những giáo lý khác nhau và đặc biệt là giáo lý Nyingthig của Longchen Rabjam và Jigme Lingpa. Ngài đã nhận những giáo huấn về giáo lý Trekchö và được giới thiệu sự thuần tịnh nguyên thủy hiện diện như bản tánh tối hậu của mọi hiện hữu hiện tượng. Ngài thọ nhận các giáo huấn về giáo lý Thögal, giới thiệu cho ngài những sự xuất hiện chói ngời là ba thân Phật. Cùng với Paltrül Rinpoche, ngài sống khoảng mười năm quanh các trụ xứ của Dodrupchen ở các thung lũng Ser và Do.

Tại rừng Ari trong Thung lũng Do cách Tu viện Dodrupchen hiện tại vài dặm, Lungtok và thầy Paltrül sống đơn độc với nhau trong sáu tháng. Một bao nhỏ đầy tsampa làm thực phẩm, bộ quần áo đang mặc, và đôi quyển sách là những vật sở hữu duy nhất của các ngài. Vào buổi trưa, các ngài tụ lại và dùng một ít tsampa. Rồi các ngài cột bao tsampa vào một gốc cây và để mặc nó cho tới ngày hôm sau. Sau đó ngài Paltrül giảng cho Lungtok một hai câu kệ trong Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh). Không lâu sau đó, nhiều đệ tử tới Rừng Ari, và Paltrül bắt đầu giảng Ngalso Korsum và Yönten Dzö và những giáo lý khác. Ngài Paltrül ban một giáo lý, sau đó đệ tử thiền định về nó trong rừng trong nhiều ngày. Ban đầu họ có một ít tsampa để dùng mỗi ngày, nhưng chẳng bao lâu tsampa cạn kiệt. Sau đó họ thu lượm thức ăn dành cho chó của dân du cư hay thực phẩm được bỏ lại, và nhờ đó họ sống thêm một thời gian nữa. Họ không muốn đi quanh lều trại của người du cư để khất thực, nhưng rất vui thích được sống bằng những gì họ vứt bỏ.

Trong Rừng Ari, một ngày kia ngài Paltrül hỏi Lungtok: “Ông có nhớ mẹ ông không?” Lungtok nói: “Không nhiều lắm, thưa thầy”. Ngài Paltrül nói: “Đó là bởi ông không thiền định về lòng bi. Bây giờ hãy đi tới những cây liễu kia và thiền định về ‘nhận ra tình mẫu tử’ và ‘tưởng nhớ lòng tốt của bà mẹ’ trong bảy ngày”. Lungtok đã thiền định như ngài Paltrül chỉ dạy, và Bồ Đề tâm của lòng từ và bi phát triển tự nhiên trong ngài mà không cần nỗ lực nào nữa.

Trong Rừng Ari, sau các giáo lý của Paltrül, Lungtok thiền định về ý nghĩa của Ngơi nghỉ trong Bản tánh Huyễn hóa (Gyuma Ngalso) của Longchen Rabjam. Những ý niệm của ngài về sự bám chấp những thực thể thực sự hiện hữu bị sụp đổ, và mọi hiện hữu hiện tượng xuất hiện như cái gì không thực như những ảo tưởng. Sau này Khenpo Ngachung hỏi ngài: “Đó có phải là một sự chứng ngộ không? “Ngài trả lời: “Không, nhưng là một kinh nghiệm hay” (Nyams).

Cùng với Paltrül, Lungtok rời Golok đi tới Tu viện Dzogchen. Lungtok thực hiện một cuộc nhập thất ba năm tại Kangtrö gần Tu viện Dzogchen để cầu nguyện cho sự trường thọ của Dzogchen Rinpoche đệ tứ. Ngài không có nhiều thực phẩm để dùng, cũng không có y phục ngoại trừ những chiếc y. Ngài dùng một hòn đá phẳng làm gối để ngồi trong kỳ nhập thất ba năm.

Sau đó Lungtok ở với ngài Paltrül tại ẩn thất Nakchung gần Tu viện Dzogchen. Mỗi ngày lúc chạng vạng tối, Paltrül thực hiện một thời khóa thiền định về sự tu tập của Namkha Sumtruk, nằm duỗi ngửa trên một tấm thảm len mới trên một khoảnh cỏ bằng kích thước của ngài. Một buổi tối, trong khi Paltrül đang nằm ở đó như thường lệ, ngài hỏi Lungtok: “Lungche [Lung thân mến]! Ông nói rằng ông không hiểu được chân tánh của tâm à?” Lungtok trả lời: “Vâng, thưa ngài, con không hiểu”. Paltrül nói: “Ồ, có gì mà không hiểu. Lại đây”. Thế là Lungtok đi tới chỗ vị thầy. Paltrül nói: “Nằm xuống như ta và nhìn bầu trời”. Khi Lungtok nằm xuống, cuộc đối thoại tiếp tục như sau:

“Ông có thấy những ngôi sao trên trời?”

“Dạ có”

“Ông có nghe tiếng chó sủa trong Tu viện Dzogchen [ở một quãng xa]?”

“Dạ có”

“Tốt, đó là thiền định”.

Ngay lúc đó, Lungtok đạt được xác tín trong sự tự chứng. Ngài được giải thoát khỏi những gông cùm ý niệm của “nó là” hay “nó không là”. Ngài đã chứng ngộ trí tuệ nguyên sơ, sự hợp nhất trần trụi của tánh Không và giác tánh nội tại, Tâm Phật.

Lungtok và những Pháp hữu quý mến của ngài, Tendzin Norbu, Khenpo Könchok Özer, Minyak Kunzang Sönam, và Naktha Tülku khẩn cầu ngài Paltrül cho phép họ được tiếp tục làm những ẩn sĩ lang thang trong phần đời còn lại của họ. Nhưng ngài Paltrül bổ nhiệm Könchok Özer làm một khenpo của Tu viện Dzogchen; ngài bảo Tendzin Norbu giảng dạy tại Tu viện Gemang, còn ba người kia trở về quê hương và duy trì những ẩn thất. Vì thế Lungtok trở về quê hương và trụ trong nhiều ẩn thất, nhưng chính yếu là tại một ẩn thất có tên là Jönpa Lung.

Tại ẩn thất Shuku Shar, Lungtok thiền định về Bodhicharyāvatāra trong mười năm và về Ngalso Korsum trong ba năm. Về sau, ngài nói với vẻ diễu cợt: “Suốt mười ba năm phóng chiếu và thu thúc tư tưởng, tôi cố gắng gò ép tư tưởng của mình khiến chúng không thể tăng trưởng. Nếu tôi thiền định về Dzogpa Chenpo ngay từ đầu thì bây giờ tôi đã có thể chứng ngộ một cái thấy và thiền định tốt đẹp”.

Năm 1883, khi ngài ở ẩn thất Gyaduk, một bé trai năm tuổi được người cha đưa tới gặp ngài. Bé trai ấy sau này là Khenpo Ngawang Palzang (1879-1941), người hộ trì dòng truyền thừa chính của ngài.

Khoảng năm 1895, Lungtok di chuyển tới Pema Ritho và thiết lập một khu trại của những ẩn sĩ, và Ngawang Palzang chính thức trở thành đệ tử của ngài bằng sự tu tập ngöndro và những giáo lý khác cùng nhiều người khác.

Ngài Lungtok nói: “Tôi chưa từng làm điều gì nghịch lại lời chỉ dạy của Paltrül Rinpoche, trừ một điều là ngài đã bảo tôi đừng dạy Dzogpa Chenpo trước năm mươi tuổi. Sau đó, nếu có thể, tôi nên dạy nó. Nhưng trước năm mươi tuổi, tôi đã dạy chút ít cho Önpo Tenzin Norbu khi ông ta nài nỉ. Vì thế samaya của tôi với vị thầy của tôi là một dây xích vàng không đứt đoạn”.

Sau này, ngài bảo các đệ tử: “Nếu các ông thiền định đúng đắn, những thiền giả xuất sắc nhất sẽ tiến bộ mỗi ngày, các thiền giả trung bình sẽ tiến bộ mỗi tháng, và các thiền giả kém hơn sẽ tiến bộ mỗi năm. Đối với việc thiền định, điều quan trọng là phải hiểu rõ những thiện xảo cốt yếu [gNad] của sự thiền định. Cho dù các ông thiền định, nếu không có tiến bộ thì đó là dấu hiệu cho thấy các ông thiếu sự hiểu biết về những thiện xảo cốt yếu của sự thiền định”.

Trong suốt đời ngài, ngài đã chia sẻ những giáo lý của Paltrül với tất cả những ai đến với ngài, và đặc biệt là sau tuổi năm mươi, ngài đã ban giáo lý Dzogpa Chenpo. Tuy nhiên, giống như Paltrül Rinpoche, ngài khó khăn khi ban bất kỳ sự trao truyền lễ quán đảnh nào ngoại trừ ban cho Sershül Khenpo Ngawang và Anye Khenpo Tamchö của Tu viện Dodrupchen, Lạt ma Ngawang Tendzin, Lạt ma Dorli, Khenpo Ngawang Palzang, và một quán đảnh kama tại Khangtsik Gar.

Ngài đã viết một giáo huấn chi tiết về thiền định Trekchö cho Nyakla Rangrik, khi ấy ông ta đang ở Trung Tây Tạng, và ngài yêu cầu ông đốt nó đi sau khi đọc. Nyakla Rangrik đốt giáo huấn này theo lời dạy của vị thầy, nhưng sứ giả đã nhìn thấy nó ở dọc đường và sao chép trước khi nó tới tay Nyakla Rangrik. Nhiều tác phẩm gây kinh ngạc của Khenpo Ngawang Palzang cũng chính là những lời giảng của Nyoshül Lungtok, có nguồn gốc từ Paltrül Rinpoche.

Ngài Nyoshül Lungtok thị tịch ngày hai mươi lăm tháng năm, năm Mộc Ngưu thuộc Rabjung thứ mười lăm (1925) ở tuổi bảy mươi hai. Khi ấy, ánh sáng cầu vồng uốn cong trên đầu, một trận mưa hoa nhẹ nhàng rơi, và người ta nghe được tiếng âm nhạc du dương. Sau lễ hỏa thiêu, xá lợi xuất hiện từ tro tàn như những dấu hiệu của sự thành tựu và là đối tượng kính ngưỡng cho các đệ tử của ngài. Hóa thân của ngài là Shedrup Tenpe Nyima (1920-?).

23 - ÖNPO TENDZIN NORBU (THẾ KỶ MƯỜI CHÍN)

ÖNPO Tendzin Norbu²⁶³ là một trong những học giả vĩ đại nhất trong những đệ tử thân thiết nhất của Paltrül Rinpoche. Ngài cũng được gọi là Önpo Tenli hay Tenga. Ngài là một önpo (cháu trai) của Gyalse Zhenphen Thaye (1800-?).

Ngài đã nghiên cứu Madhyamakakarika (Trung Quán Luận Tụng), Domsum, Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh), Semnyi Ngalso, Yönten Dzö, Guhyagarbha-tantra, Ösal Nyingpo Gyü, và nhiều bản văn khác với Thầy Paltrül. Đặc biệt là tại Tramalung ở Dzachukha, Paltrül đã dạy ngài và một vài đệ tử giáo lý Đại Viên mãn, bắt đầu từ những tu tập chuẩn bị duy nhất và những tu tập chính yếu Trekchö và Thögal, từng bước một và phù hợp với những kinh nghiệm tu tập của các đệ tử. Paltrül không chỉ dạy đệ tử mà bản thân ngài còn tham dự việc tu tập. Sau này, Tendzin Norbu nói với Dodrupchen đệ tam: “Trước đây, tôi nỗ lực thiền định về Đại Viên mãn và dạy nó cho người khác, nhưng đây chỉ là những ý niệm tổng quát. Nhưng từ khi chúng ta được đào tạo ở Tramalung, tôi nghĩ rằng tôi có một hiểu biết toàn hảo và sự chứng ngộ Đại Viên mãn”.

Ngài muốn trở thành một ẩn sĩ lang thang, nhưng Paltrül Rinpoche khuyên ngài giảng dạy tại Tu viện Gemang ở Dzachukha, và ngài đã làm như thế trong phần đời còn lại của ngài.

Ngài nói với các đệ tử: “Tại sao chúng ta không thể thực hành Pháp? Đó là bởi ta không tin vào nghiệp. Nếu chúng ta tin tưởng ở nghiệp, chúng ta sẽ trở nên giống như Abu nhân từ của tôi [sư huynh, Paltrül]”.

Từ năm 1883, Paltrül Rinpoche không giảng dạy cho đại chúng nữa. Bất kỳ ai tới gặp ngài, ngài gởi họ tới Tendzin Norbu để học Pháp.

Sau khi Paltrül thị tịch, Önpo Tendzin Norbu lo việc tổ chức tang lễ. Ngài cũng thâu thập những tác phẩm của Paltrül và sắp xếp thành sáu quyển.

24 - ADZOM DRUKPA DRODÜL PAWO DORJE (1842 - 1924)

ADZOM Drukpa Drodul Pawo Dorje²⁶⁴ là một trong những vị hộ trì dòng truyền thừa và nhà truyền bá vĩ đại nhất của giáo lý Longchen Nyingthig. Ngài cũng được gọi là Natsok Rangtröl.

Ngài sinh ngày mười lăm tháng sáu năm Thủy Dần thuộc Rabjung thứ mười bốn (1842). Thân phụ ngài là Atra có gốc gác Mông Cổ. Ngài được Tri-me Zhingkyong

Chökyi Dorje xác nhận là tülku của Adzom Sangye Tashi, và cũng được Gyalwa Changchup ở Trom xác nhận là một tülku của Pema Karpo (1526-1592), Đạo sư nổi tiếng của phái Drukpa Kagyü. Vì thế ngài được gọi là Adzom Drukpa.

Ngài được Öntrul Thutop Namgyal ở Zhechen ban giới nguyện quy y. Khi ngài mười ba tuổi, tại Tu viện Kathok, Kathok Situ Chökyi Lodrö đệ nhất dạy ngài ngöndro Dorje Nyingpo. Nhờ thực hành pháp này, ngài đã phát triển một kinh nghiệm mạnh mẽ về sự vô thường của cuộc đời, và ngài chú trọng việc thiền định về sự tịnh hóa trong một số năm. Sau đó từ Kathok Situ, ngài nhận các giáo lý tsalung và Đại Viên mãn. Năm hai mươi mốt tuổi, ngài chứng ngộ chân tánh của tâm, giác tánh nội tại. Từ đó cho tới năm ba mươi bốn tuổi, ngài tập trung vào việc thiền định về việc an trụ trong bản tánh chứng ngộ của giác tánh nội tại và đạt được giai đoạn thành tựu tối thượng.

Situ Chökyi Lodrö cũng ban cho ngài quán đảnh Do Gongpa Düpa, Giáo khóa

Khakhyap Rangtröl và nhiều quán đảnh khác. Ngài phụng sự Pema Düdül (1816-1872) xứ Nyak-rong, người mà cuối cùng đã đạt được thân cầu vồng, và ngài nhận những giáo lý của giáo khóa Khakhyap Rangtröl và nhiều giáo lý khác. Từ lúc đó, phù hợp với lời khuyên dạy mạnh mẽ của Pema Düdül, Adzom Drukpa giữ mái tóc dài và mặc y phục Mật thừa.

Từ Gyatrül Do-ngag Tendzin ngài nhận những trao truyền của giáo khóa Namchö và Zhitro Gongpa Rangtröl. Từ Alak Chushö Tsang, ngài nhận các giáo lý Changchup Lamrim của truyền thống Geluk và nghiên cứu nhiều tác phẩm của Je Tsongkhapa, các giáo lý này làm sáng sủa nhiều vấn đề của ngài.

Từ Khyentse Wangpo ngài nhận Nyingthig Yabzhi, Longchen Nyingthig, Khandro Sangwa Kündü, Gongpa Zangthal, và nhiều trao truyền khác. Từ Kongtrül Yonten Gyatso ngài nhận Rinchen Terdzö và Kagyü Ngakdzö. Từ Khenpo Pema Badzar ngài nhận các giáo lý về Lama Yangtig. Từ Paltrül Rinpoche ngài nhận các giáo lý về Kunzang Lame Zhalung (Lời Vàng của Thầy tôi), Yeshe Lama, và nhiều giáo lý khác. Từ Nyoshül Lungtok ngài nhận giáo lý về Ngalso Korsum. Từ Ju Mipham, ngài nhận những giải thích về Deshek Nyingpö Tongthün, Ngeshe Drönme, và những giáo lý khác.

Suốt trong phần cuối cuộc đời ngài, ngài giảng dạy những Lạt ma vĩ đại của các tu viện Kathok, Dzogchen, Zhechen, và Palyül. Ngài đã biên tập và xuất bản nhiều bản văn Nyingma quan trọng, trong đó có toàn bộ tác phẩm và giáo lý terma của Longchen Rabjam và Jigme Lingpa. Ngài đã khám phá nhiều giáo lý như terma dưới tên Ösal Dorje Sangdzö (Kho tàng Chói lọi Kim cương). Ngài đã thiết lập trụ xứ chính của ngài tại Tashi Dungkar Khyil, Vỏ Ốc Xà cừ Xoắn ốc Tốt lành, mà thường được gọi là Adzom Chögar, Trại Pháp của Adzom.

Năm tám mươi ba tuổi (1924), với những dấu hiệu kỳ diệu gồm các vòng ánh sáng, những tia sáng, và những âm thanh khác nhau, ngài tan biến vào nền tảng tối thượng.

Ngài có hai con trai, Gyurme Dorje (cũng được gọi là Agyur Rinpoche, 1895?1959?), một Đạo sư Đại Viên mãn vĩ đại, và Pema Wangyal, và một con gái là Semo Chi-med. Tülku của ngài, Druktrül Rinpoche (sinh năm 1926), vẫn còn sống tại Adzom Chögar ở Kham.

25 - LUSHÜL KHENPO KÖNCHOK DRÖNME (1859 - 1936)

KHENPO Könchok Drönme²⁶⁵ (Könme) là một trong bốn đại khenpo nổi danh của Tu viện Dodrupchen. Ngài là một Đạo sư uyên bác và bậc lão thông thành tựu. Khenpo cũng được gọi là Lushül Khenpo, Dowa Khenpo, Könme Khenpo, và Lobzang Künkhyap. Ngài được coi là tülku của Tri Kongthang Tenpe Drönme (1762-1823) của Tu viện Labrang.

Khenpo sinh năm Thổ Mùi thuộc Rabjung thứ mười bốn (1859) trong nhóm bộ tộc Lushül ở Dzachukha trong một gia đình đã di cư từ Thung lũng Do ở Golok. Từ thời thơ ấu, ngài đã có khả năng thiên phú là chỉ cần nghe một lần với một cái liếc mắt là có thể thấu suốt các bản văn.

Từ Paltrül Rinpoche ngài nhận nhiều giáo lý, trong đó có Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát hạnh). Một hôm ngài đi gặp Paltrül Rinpoche, người đang ở trong một cái lều nhỏ gần một gia đình có chiếc lều lớn. Vào lúc đó Paltrül không tiếp mọi người, và gia đình có nhiều chó dữ không để cho ai lại gần. Nhưng dù thế nào đi nữa thì Khenpo cũng không dừng lại. Ngài lén đi dọc theo một cái rãnh hẹp và chạy tới lều của Paltrül mà không bị người và chó phát hiện. Paltrül dũng cảm và thẳng thắn, nhưng Khenpo thì không sợ hãi. Paltrül nói: “Ông là một tên trộm hay đại loại như thế?” Khenpo nói: “Vâng, Abu Tsang [Bậc Trưởng lão]! Con muốn ăn trộm một ít giáo huấn vàng ròng của ngài”. Paltrül thích những người nói năng thẳng thắn và dũng cảm hơn là những lời lẽ có tính cách ngoại giao, lễ phép, hay xu nịnh, vì thế Khenpo đã nhận được câu trả lời cho những câu hỏi của ngài. Trong khi Khenpo ở với Paltrül, Paltrül cũng hoàn thành bức tường cầu nguyện khổng lồ bằng đá nổi tiếng của ngài và những hạt gia trì của Khyentse Wangpo trong lễ hiến cúng đã rơi xuống bức tường đá. Với Önpo Tendzin Norbu, Khenpo đã nghiên cứu bình giảng hai quyển sách Yönten Rinpoche Dzö.

Chẳng bao lâu cùng với gia đình, khi đi theo Dodrupchen đệ tam, Khenpo trở về Thung lũng Do, quê hương của tổ tiên ngài. Với Gyawa Dongak Gyatso, một đệ tử chính của Zhapkar Tsoktruk Rangtröl và Paltrül Rinpoche, ngài nghiên cứu hầu hết những bản văn Đại thừa của Asanga (Vô Trước), Nāgārjuna (Long Thọ), Chandrakīrti (Nguyệt Xứng), Dharmakīrti (Pháp Xứng), và Dignāga (Trần Na) và nhiều bản văn Mật thừa khác. Sau này ngài cũng nhận nhiều sự trao truyền sâu xa và những giáo huấn từ Dodrupchen đệ tam.

Khenpo trở thành một đại học giả về những bản văn Kinh thừa và Mật thừa của cả hai truyền thống Nyingma và Geluk. Ngài cũng biết về y học và bận rộn chẩn đoán và tặng thuốc miễn phí cho dân chúng địa phương. Ngài uyên bác về khoa chiêm tinh cũng như thiên văn học.

Bổn Tôn bảo hộ chính yếu của ngài là Chakrasamvara của truyền thống Đại

Thành tựu giả Luyipa. Ngài đã trì tụng hơn ba trăm triệu thần chú của Chakrasamvara. Ngài nổi danh về việc đạt được huyễn thân (sGyu Lus) nhờ thực hành Chakrasamvara. Một bậc thành tựu huyễn thân có thể chuyển hóa tâm ngài thành thân thiêng liêng của Bổn Tôn và du hành tới những cõi tịnh độ khác nhau và sau đó quay trở lại thân bình thường của ngài. Tuy nhiên, Khenpo không công khai thừa nhận thành tựu như thế và chỉ nói: “Bởi lòng sùng mộ mãnh liệt của tôi, bất kỳ khi nào tôi nhớ tới Bổn Tôn bảo hộ của tôi, tôi lập tức cảm thấy một sự hỉ lạc làm dựng tóc gáy. Tôi vô cùng hài lòng với một thành tựu như thế”. Ngài có nhiều linh kiến thanh tịnh về chư Phật và Bổn Tôn và nhận những gia hộ và thành tựu.

Ngài có thể nhìn thấy chúng sinh trong những hình tướng khác nhau mà chúng ta không thể nhìn thấy. Chẳng hạn như, khi còn trẻ ngài có một linh kiến trước sau như một về một người đàn bà trông già nua, xấu xí, và giận dữ, nhưng là một thiền giả, Khenpo đã nhìn bà như một hình ảnh thiêng liêng. Những năm sau này, bà biến thành hình ảnh thanh tịnh của Ekajatī, suối nguồn và người bảo quản các tantra (Mật điển).

Ngài cũng có nhiều lần chạm trán với Nyima, một thế lực tinh linh hãm hại luôn luôn quấy nhiễu ngài. Người ta nói rằng thế lực này đã gây nên bệnh tật cho Düdjom Lingpa và Dodrupchen đệ tam. Một hôm, thế lực tinh linh lại tới gặp ngài. Với lòng đại bi trong tâm, Khenpo lập lại ba lần: “Ta sẽ không bao giờ từ bỏ ông với lòng bi mẫn của ta cho tới khi ông trở nên giác ngộ!” Sau đó, không chỉ Khenpo mà ngay cả những đệ tử của ngài cũng được tinh linh để yên.

Một hôm, một đệ tử đang cố gắng thắp một ngọn đèn bơ trong một thời gian dài nhưng không thành công. Khi ấy Khenpo cười, và tim đèn lập tức bắt lửa. Đệ tử hỏi Khenpo: “Điều gì xảy ra?” Khenpo nói: “Với ý nghĩ ngọn đèn là một thân của nước, ta tan hòa vào thiền định”.

Trong phần cuối của đời ngài, Khenpo chủ yếu sống tại Tu viện Dodrupchen như một trong bốn Khenpo chính và đặc biệt tập trung vào việc giảng dạy và thiền định. Ngài không chỉ là một học giả vĩ đại mà còn là một người đọc được tâm của các đệ tử một cách nhanh chóng. Các bài nói chuyện của ngài thật sống động, dễ hiểu, giảng giải chi tiết, và có ý nghĩa sâu xa.

Ngài cao và lớn xương, với xương sọ lớn và xương gò má cao như xương của một con sư tử. Trong nhiều thập niên ở cuối đời ngài, ngài trở nên thật nặng nề và không thể ra khỏi nhà của ngài ở trên đồi nếu không có hai người mạnh mẽ giúp đỡ với toàn thể sức mạnh của họ.

Khenpo sống trong một ngôi nhà hai tầng với sách và những pháp khí. Nhà của ngài ở giữa những tảng đá và cây bách xù, giữa đồi và phía sau Tu viện Dodrupchen, nhìn xuống toàn bộ tu viện và cánh đồng Tsangchen. Ngài sống một mình trong nhà. Trước lúc bình minh ngài đã bắt đầu cho các thực hành thiền định và trì tụng. Sau đó ngài dùng điểm tâm gồm sữa chua và bánh (zhun). Chẳng bao lâu ngài lại tiếp tục khóa thiền định kéo dài cho đến khi một số đệ tử của ngài tới vào khoảng mười một giờ. Các đệ tử rửa sạch và rót đầy nước vào sáu trăm chén cúng dường, một số người thực hiện lễ cúng dường hàng ngày của ngài gồm một trăm đèn bơ, và một người làm bữa trưa (hay chỉ là trà) cho ngài. Khi các đệ tử đã chuẩn bị việc cúng dường xong, ngài chấm dứt bữa trưa, và họ cùng nhau đọc bài nguyện cúng dường. Sau đó ngài bắt đầu giảng dạy.

Khi thầy tôi, Kyala Khenpo, đang học với ngài, Khenpo Könchok Drönme dạy hai hay ba lớp, hay thỉnh thoảng thậm chí tới bảy lớp mỗi ngày. Ngài dùng hầu hết thời gian để dạy khoảng bảy mươi đệ tử. Ngài không có khóa giảng dạy đặc biệt mà dạy theo ước muốn và nhu cầu của các đệ tử. Ngài có thể dạy các tantra cho những đệ tử tiến bộ nhất; Madhyamaka (Trung quán), Prajnāpāramitā (Bát nhã ba la mật), hay Abhidharma (Vi diệu pháp, A tỳ đàm) cho những đệ tử cao cấp, luận lý cho người mới bắt đầu, và những bản văn đơn giản cho các đệ tử bình thường trong cùng một ngày. Ngôn từ và ý nghĩa của những bản văn gốc của Nāgārjuna (Long Thọ), Asanga (Vô Trước), Dharmakīrti (Pháp Xứng), Chandrakīrti (Nguyệt Xứng), và những người khác thì ở trong trí nhớ của ngài. Ngài cũng nhớ ý nghĩa của nhiều bình giảng của các vị Thầy đó. Thường thì ngài không chấm dứt những bài giảng trước khi trời tối. Sau đó một số đệ tử sẽ thắp những ngọn đèn bơ và cùng nhau tụng bài cầu nguyện. Kế đó Khenpo dùng trà. Khi những ngọn đèn bơ đã được đốt hết, các đệ tử lau chùi đèn và để Khenpo ở lại một mình cho tới trưa hôm sau. Về cấu trúc của các khóa học của ngài, Lauthang Tülku Drachen viết:

Trước tiên ngài dạy các bản văn Tuyển tập các Vấn đề Cơ bản (bsDus Gra),

Khoa học về Trí tuệ (Blo Rigs), Khoa học về Lý luận (rTags Rigs), và Năm Bản văn (bKa’ Bod lNga), ²⁶⁶

Kế đó là bình giảng về chương giới luật của bodhisattvabhumi (Bồ Tát địa),

Và sau đó Năm mươi Bài Kệ về việc Có một vị Thầy và những bản văn về các giới luật Mật thừa.

Bình giảng về Năm Giai đoạn của Guhyasamaja về những quán đảnh và giai đoạn phát triển, và

Sau đó các tantra của Vajrabhairava, Chakrasamvara, và Kālachakra.

Tiếp theo là Guhyagarbha-māyājāla-tantra (Mật điển Bí mật tập hội).

Ngài kết thúc những giáo lý này bằng dẫn nhập thiêng liêng của Đại Viên mãn.

Đây là truyền thống giảng dạy của Lạt ma Cao quý Toàn tri.²⁶⁷

Bởi cách tiếp cận không bộ phái của Khenpo đối với sự uyên bác và việc các giáo lý của ngài gồm các bản văn Nyingma và Geluk nên một số học giả Nyingma cảm thấy không thoải mái. Có một tin đồn là khi Kathok Situ Chökyi Gyatso (1880-1925) viếng thăm Khenpo, các thị giả của Situ đã chứng kiến các tác phẩm của Tsongkhapa được bọc trong lụa và gấm thêu và những tác phẩm của Longchen Rabjam thì phủ đầy bụi. Điều đó hoàn toàn không đúng. Các tác phẩm của Longchen Rabjam được gói trong hai lớp bao, lụa hay gấm thêu và vải, như những tác phẩm của Tsongkhapa.

Khi viếng thăm nhiều tu viện và địa điểm ở Golok, Khenpo giảng dạy những bản văn uyên thâm và ban những trao truyền Mật thừa. Ngài đã làm lễ thọ giới cho hàng trăm tăng và ni và đã thiết lập những truyền thống nhập nhất trong mùa mưa hàng năm ở nhiều tu viện.

Trong sáu tháng tại Tu viện Tarthang ở Golok ngài đã ban toàn bộ giáo lý về Abhisamayālamkāra (Hiện Quán Trang nghiêm) và những bản văn chính yếu khác cho Choktrul Rinpoche, Thupten Chökyi Dawa (1894-1959), và những đệ tử được tuyển chọn khác, và Akong Khenpo làm vị trợ giảng (sKyor dPon) cho ngài. Đối với các tülku và tu sĩ trẻ của Tarthang, ngài ban các giáo lý về Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát hạnh). Tại Tu viện Göde Dzogchen Namgyal Ling, trụ xứ của Chöying Tobden Dorje tại Rekong, ngài giảng dạy và thiết lập khóa nhập thất mùa mưa hàng năm.

Sau khi ba đại khenpo khác đã mất và sau đó ngài Dodrupchen qua đời năm 1926, toàn bộ trách nhiệm duy trì mức độ uyên bác độc nhất vô nhị của Tu viện Dodrupchen được đặt lên vai Khenpo. Trong hơn một thập kỷ ngài đã giảng dạy không ngừng và không để cho tu viện bị ảnh hưởng bởi những mất mát to lớn. Quả thực mọi người hầu như không cảm thấy việc tu viện đề cao sự học tập phải chịu bất kỳ tác động nào. Vào thời đó, hầu như không học giả nào ở những vùng Golok hay Ser mà không là đệ tử của Tu viện Dodrupchen và của bản thân Khenpo. Sau khi Khenpo mất, mặc dù có những đại khenpo ở Tu viện Dodrupchen, những đệ tử giỏi đến từ những tu viện và miền khác đã trở về quê hương của họ, và Tu viện Dodrupchen trải qua một sự suy tàn ghê gớm trong ngót hai thập kỷ. Khi hồi tưởng lại, tôi có thể thấy là tu viện đã sa sút ra sao vào thời điểm tôi đến đó.

Khenpo không sống như một ẩn sĩ, như Amye Khenpo và Garwa Khenpo của Tu viện Dodrupchen đã làm. Ngài nổi danh về việc có những tiện nghi của một căn nhà đẹp, thực phẩm ê hề, và quần áo tuyệt đẹp, ngoài ra còn có thư viện riêng khổng lồ và bộ sưu tập tuyệt vời những pháp khí cũ và mới. Tuy nhiên, ngài đã sử dụng tất cả những vật chất khác mà người ta cúng dường cho ngài để bảo trợ cho việc phát thuốc miễn phí, cho những lễ cúng dường đèn bơ hàng ngày của ngài, và để chi trả cho việc in ấn và kéo những lá cờ thần chú Trường Thọ đầy ngập ngọn đồi quanh nhà ngài. Tu viện Dodrupchen nằm trong một miền nghèo khổ, nhưng sau này tiêu chuẩn sống của vùng này đã được cải thiện. Nhiều người tin rằng đó là nhờ những công đức được khơi dậy bởi những vật cúng dường rộng rãi quanh năm của Khenpo. Ngoài ra, trong nhiều năm, Tu viện Dodrupchen phải chịu những bệnh dịch. Phù hợp với những điềm trong giấc mơ của ngài, Dodrupchen đệ tam đã khuyên Khenpo bao quanh tu viện bằng những lá cờ thần chú Trường Thọ. Khenpo đã thực hiện điều này và duy trì nó năm này sang năm khác, và từ đó trở đi dân chúng không bị bệnh dịch nữa.

Bản thân Khenpo thừa nhận rằng ngài thành công trong việc phụng sự Giáo Pháp. Kyala Khenpo nhắc tới ngài khi nói: “Tôi có cảm tưởng rằng không có điều gì mà chúng ta không làm để truyền bá Pháp, cả Kinh điển lẫn Mật điển, tại Do-me [miền Đông Tây Tạng], với Rinpoche như thân cây và chúng ta, các khenpo, như những cành cây”.

Trong số những tác phẩm chính yếu của ngài có Đề cương của Abhisamayālamkāra (Hiện Quán Trang nghiêm) và một Bình giảng về Luận lý, nhưng cả hai đã biến mất trong những chuyển biến chính trị. Hôm nay, những gì chúng ta có trong những tác phẩm chính của ngài là La-me Gonggyen (Pháp bảo của những Linh kiến của Lạt ma), một bản văn làm sáng tỏ những vấn đề quan trọng của nền tảng, con đường, và quả của Đại thừa và đặc biệt là của các tantra nội; Một Chú giải về Đề cương của Guhyagarbha-tantra; và Một Chú giải về Yumka Dechen Gyalmo.

Năm 1934, Khenpo bắt đầu ban những bài học cho hai vị Dodrupchen Rinpoche. Sau khi chấm dứt các lớp học về các bản văn cơ bản, ngài giảng cho các vị Thầy này Yönten Rinpoche Dzö với những bình giảng. Ngài đã chấm dứt phần Kinh điển của bản văn và đang bắt đầu phần Mật điển. Bất thình lình, vào tuổi bảy mươi bảy, Khenpo suy sụp bởi một loại bệnh hàn hay cúm. Có vẻ không nghiêm trọng, nhưng ngài ngừng dạy một thời gian. Ngài di chuyển tới chùa Guhyagarbha-tantra để gần hội chúng các tu sĩ, những người đang cử hành lễ cầu trường thọ trong nhiều ngày cho ngài. Rồi lúc đầu buổi tối ngày hai mươi tám tháng mười hai năm Mộc Hợi (1936) ngài bảo các đệ tử của ngài, Khenpo Jamtön, Kutruk của Gunang, và Kulo của Rekong, những người đang có mặt với ngài vào lúc đó:

“Ta có một giấc mơ [mặc dù các đệ tử của ngài đang nhìn ngài đoan chắc rằng ngài không ngủ]. Một người đàn bà bảo ta: ‘Sokhe Chomo nói: “Sự thiền định chói lọi hiện tại là sự chứng ngộ tánh Không. Đó là bởi, nếu đây không phải là tánh Không, bản tánh của sự hiểu biết nguyên sơ, thì trí tuệ nguyên sơ của Pháp giới tối thượng của Phật quả cuối cùng sẽ không thể được thiết lập bởi không thể phân biệt được. [Sự thiền định chói lọi hiện tại] này là đức hạnh tráng lệ quý báu [Yon Tan Rin Ch’en rGyal Po]. Đó là bởi, nếu mọi đức hạnh của kết quả không hiện diện tự nhiên [trong đó] mà không cần phải tìm kiếm thì trí tuệ nguyên sơ của chư Phật và sự thiền định chói lọi hiện tại sẽ không thể được thiết lập bởi không thể phân biệt được”.’

“Ta nói với người đàn bà: ‘Phải, đó là một sự hiểu biết viên mãn. Trong mọi trường hợp, nếu ta mở rộng điều đó thêm nữa bằng cách thiền định về nó bằng con đường của sự suy niệm tự nhiên không chỉnh sửa [Ma bChos Chog bZhag], và nếu ta chứng ngộ sự viên mãn tuyệt đối của giác tánh nội tại, thì [sự thiền định chói lọi] này sẽ trở thành năm trí tuệ nguyên sơ. Sự quang minh và vô niệm không xuất hiện như hai che chướng là trí tuệ nguyên sơ như gương (Đại viên cảnh trí). Sự thoát khỏi việc rơi vào những thiên kiến và giới hạn là trí tuệ nguyên sơ của nhất thể tánh (Bình đẳng tánh trí). Sự thấu suốt mọi sự hiện hữu có tính chất hiện tượng mà không lầm lạc là trí tuệ phân biệt nguyên sơ (Diệu quan sát trí).

Sau đó Khenpo uống một hớp nước nghệ tây, và an tọa trong tư thế “thư thản trong trạng thái tự nhiên của tâm” và nói: “Các ông nghĩ gì?”²⁶⁸

Với những lời đó, ngài tan hòa vào thiền định chói lọi của bản tánh tối thượng, về điều mà ngài đang nói. Ngài an trụ trong thiền định chói lọi trong vài ngày, là điều thông thường đối với nhiều thiền giả vĩ đại. Trong thời gian đó, mặc dù tim ngài đã ngừng đập và mạch không nhảy, ngài vẫn ngẩng đầu, giữ thân thẳng thắn, và duy trì một ít hơi ấm trong tim, là dấu hiệu cho thấy ngài vẫn ở trong thiền định chói lọi, hay ngài có một kinh nghiệm tốt đẹp về thiền định chói lọi. Một thiền giả chứng ngộ và duy trì thiền định chói lọi của tâm họ có thể hợp nhất nó với thiền định chói lọi phổ quát hay bên ngoài khiến mọi sự hình tướng xuất hiện tự nhiên như năng lực hiển nhiên của chính tâm của họ. Đó là sự thành tựu Phật quả hay Pháp thân, chân lý tối thượng.

Theo truyền thống, sau một vài ngày, bằng những buổi lễ và những lời cầu nguyện, nhục thân của Khenpo được hỏa thiêu trong một bảo tháp là một kiến trúc tạm thời mà sau đó được đóng kín lại. Sau vài ngày, khi các đệ tử mở bảo tháp để thâu thập tro cốt của ngài, họ tìm thấy hàng trăm xá lợi có màu trắng, đỏ, vàng, và xanh dương, xuất hiện và đang xuất hiện từ xương bị đốt cháy. Xá lợi nhiều màu thật hiếm có và là một dấu hiệu của thành tựu vĩ đại nhờ thiền định Đại Viên mãn. Sau này, các đệ tử xây một bảo tháp bằng vàng và đặt hầu hết xá lợi ở trong đó. Trong mề đay của tôi có một bộ bốn viên xá lợi bốn màu, nhưng cũng vào khoảng thời gian bảo tháp bằng vàng ở Tu viện Dodrupchen bị phá hủy thì tôi mất chiếc mề đay ở Ấn Độ. Có vẻ là khi tới lúc, mọi sự được cho là tiến triển theo cách này hay cách khác.

Tại tu viện Dodrupchen, Kyala Khenpo được chỉ định là một khenpo, để thay thế cho vị Đạo sư quá cố của ngài. Ta-re Lhamo (Namkhe Pumo, sinh năm 1937), con gái của Apang Tertön Ogyen Thrinle Lingpa (?-1945); và tác giả quyển sách này, Tülku Thondup (sinh năm 1939), được xác nhận là các tülku của Lushül Khenpo.

26 - DODRUPCHEN ĐỆ TAM JIGME TENPE NYIMA (1865-1926)

Dodrupchen Rinpoche đệ tam, Jigme Tenpe Nyima²⁶⁹ ra đời tối thứ Ba, ngày mười tám tháng hai năm Mộc Sửu thuộc Rabjung thứ mười bốn (1865) trong bộ tộc Chakong, thị tộc Nup, thuộc dòng Achak Dru. Ngài sinh tại Chkri Öbar, một ngọn đồi thiêng trong Thung lũng Mar thượng xứ Golok, nơi thân mẫu của ngài, bà Sönamtso, đã sống. Thân phụ ngài là Dudjom Lingpa (1835-1903), một bậc lão thông lừng danh và một đại tertön, khi đó đang sống tại Dröphuk, một ẩn thất trong một hẻm núi nhỏ cách Chakri khoảng một dặm. Thân phụ ngài đặt tên cho ngài là Sönam Tendzin.

Dodrupchen có bảy người em trai, tất cả đều là những tülku nổi tiếng. Khyentse Tülku Dzamling Wangyal (1868-1907), một tülku của Do Khyentse, được tôn phong tại các tu viện Dodrupchen và Nizok nhưng vẫn ở với cha của ngài. Tülku Tri-me Özer (còn gọi là Pema Drodül Sang-ngak Lingpa, 1881-1924) trở thành một đại học giả và tertön, phối ngẫu của ngài là nữ Đạo sư nổi tiếng Dewe Dorje ở Lhasa, thường được gọi là Sera Khandro. Tülku của Cheyö Rigdzin Chenmo mất sớm. Tülku Pema Dorje, một tülku của Satsa Lama, mất tại Tu viện Dodrupchen và chăm sóc Dodrupchen và tu viện. Tülku Lhatop (1885-?) là một tülku của Tu viện Shichen (gShi Ch’en). Tülku Namkha Jigme (1888-?) được xác nhận là một tülku của Paltrül Rinpoche và sống ở Dzachukha. Tülku Dorje Dradül (1892-1959?) ở tại Dartsang Ritrö trong hẻm núi Li của Thung lũng Do, trụ xứ của Düdjom Lingpa trong phần cuối của đời ngài.

Dodrupchen được Dzogchen Rinpoche đệ tứ Mingyur Namkhe Dorje (1793-?) xác nhận. Trong tiên tri của vị Thầy này có một dòng chữ nhận dạng Dodrupchen đệ tam là “sự tô điểm của hộp sắt tuyệt hảo,” một ám chỉ Chakong, hay bộ tộc “hộp sắt”.

Năm 1810 ngài được tôn phong tại Tu viện Yarlung Pemakö trong Thung lũng Ser. Trong nhiều năm ngài trải qua những mùa hè tại Yarlung Pemakö và mùa đông tại Tu viện Dodrupchen, nơi cũng được gọi là Tsangchen Gön, hay tu viện ở cánh đồng Tsangchen. Sau này, Tu viện Dodrupchen trở thành trụ xứ chính của ngài. Lúc ban đầu, Tülku Tri-me, một người em nhỏ hơn ngài sáu tuổi, đến ở với ngài. Sau vài năm Tülku Tri-me không muốn sống trong một cấu trúc tu viện nữa và trở về nhà. Sau đó một người em khác, Tülku Pema Dorje, đến ở với Dodrupchen. Sau này, Tülku Pema Dorje trở thành nhà quản lý của tu viện và người sùng mộ chăm sóc những chương trình của Dodrupchen cho tới khi ông mất. Tülku Pema Dorje nói: “[Dodrupchen] Rinpoche hầu như không trực tiếp nói gì về những điều phải làm, nhưng nghe ngài gợi ý, tôi sẽ cố gắng đáp ứng những nguyện ước của ngài”.

Dodrupchen đi tới Tu viện Dzogchen và học với Khenpo Pema Dorje. Vào lúc đầu ngài khó có thể hiểu được ý nghĩa của những bản văn triết học. Ngài thường khóc cho tới khi ngủ thiếp đi, và vào buổi sáng ngài nhận thấy đầu ngài bị dính vào gối do nước mắt của ngài. Một buổi sáng ngài nói với Thầy phụ đạo: “Đêm qua trong một giấc mơ con thấy ba vị Lạt ma trong y phục ẩn sĩ trong một ngôi chùa. Người đứng giữa cầm một quyển sách trong tay. Con hỏi ông ta: ‘Ngài là ai? Sách gì vậy?’ Lạt ma trả lời: ‘Ta là Do Khyentse Yeshe Dorje. Quyển sách này là để giúp cho những người không học được bài của họ.’ Con yêu cầu ngài ban cho con quyển sách. Ngài cho sách, và con cảm thấy hết sức sung sướng. Vì thế con tin rằng nếu con học ngày hôm nay, con sẽ học được”. Về sau, sự hiểu biết sâu rộng của ngài bỗng nhiên bộc phát, và ngài thấu suốt ý nghĩa của các bản văn không chút khó khăn,

Năm sau, ngài đi tới Đạo sư vĩ đại Paltrül Rinpoche (1808-1887) trong Thung lũng Dzachukha. Ngài nhận nhiều giáo lý từ Paltrül. Ngay lần đầu tiên nghe các bản văn, ngài có thể nắm bắt được ý nghĩa của chúng mà không cần một Thầy phụ đạo (sKyor dPon) để xem lại bài học với ngài. Dodrupchen mới lên tám khi Paltrül Rinpoche gởi các sứ giả khắp Thung lũng Dzachukha mời mọi người tới nghe ngài ban giáo lý hàng năm về Bodhicharyāvatāra. Trước một hội chúng đông đảo các tu sĩ và cư sĩ tại tu viện Dzagya, đích thân Paltrül dâng mạn đà la nghi lễ và khẩn cầu giáo lý. Dodrupchen trình bày những bài thuyết trình, và mọi người ngạc nhiên vì sự hiểu biết và xác tín của ngài. Lúc đầu, giọng nói nhỏ của Dodrupchen không tới được những người ngồi quá xa, nhưng từ từ giọng ngài trở nên mạnh hơn và tất cả mọi người đều có thể nghe thấy. Paltrül diễn tả niềm vui của ngài trong một lá thư gởi cho Khyentse Wangpo, thư nói:

“Liên quan tới Giáo Pháp của sự uyên bác, tülku của Dodrupchen đã ban những giảng dạy về Bodhicharyāvatāra năm lên tám tuổi. Đối với Pháp của sự chứng ngộ, Nyakla Pema Düdül [1816-1872] vừa đạt được thân cầu vồng. Vì thế Giáo pháp của Đức Phật không bị suy tàn”.

Paltrül rất tử tế và tôn kính Dodrupchen, và Paltrül để ngài ngồi trên gối của mình trong khi giảng dạy. Một buổi sáng sớm Paltrül nghe nói rằng Dodrupchen đang khóc. Sau đó ngài được thuật lại là Dodrupchen đã ngủ gà ngủ gật trong buổi cầu nguyện vào lúc bình minh và vị Thầy phụ đạo đã phát vào mông ngài một cái. Paltrül khó chịu về điều vị Thầy phụ đạo làm đến nỗi ngài nói với Dodrupchen: “Khi ngài mất, đừng đi tới Zangdol Palri, vì nếu ngài tới đó, Guru Rinpoche sẽ lại gởi ngài trở về, bởi Guru Rinpoche luôn luôn lo lắng về người Tây Tạng. Ngài đi tới Dewachen [cõi tịnh độ của Đức Phật A Di Đà], và đừng trở về với những người này”. Paltrül không thích vị Thầy phụ đạo, bởi ông quá khắc nghiệt với Dodrupchen bé nhỏ. Khi Dodrupchen tới viếng thăm Paltrül lần sau, ngài có Thầy phụ đạo Akhu Lodrö, một tu sĩ có mái tóc xám, dịu dàng và tôn kính. Paltrül rất vui với vị Thầy này, ngài nói: “Ồ, ông ta giống như một Thầy phụ đạo của một Lạt ma quan trọng”. Bất kỳ khi nào Akhu Lodrö phải kỷ luật Dodrupchen, trước tiên ông lễ lạy ngài ba lần. Vì thế, ngay cả nhiều năm sau này, khi Akhu Lodrö lễ lạy để nhận các giáo lý từ ngài, Dodrupchen nói: “Ta vẫn lo lắng khi nhìn Akhu Lodrö lễ lạy ta”.

Từ nhiều vị Thầy, chủ yếu là Khenpo Pema Dorje, Paltrül Rinpoche, Khyentse Wangpo (1820-1892), Dzogchen Rinpoche đệ tứ (1793-?), Mura Tülku Pema Dechen Zangpo, Zhechen Thutop Namgyal (1787-?), Gyarong Namtrül Kunzang Thekchok Dorje, Ju Mipham Namgyal (1846-1912), Gyawa Do-ngak Gyatso, Kongtrül Yonten Gyatso (1813-1899), và Tertön Sögyal (1856-1926), Dodrupchen nhận các giáo lý về Vinaya (Luật), Madhyamaka (Trung Đạo), Nyāya (Phái Chính lý), Prajnāpāramitā (Bát Nhã Ba La Mật), Abhidharma (A tỳ đàm, A tỳ đạt ma), và những Mật điển Cổ và Tân. Ngài nhận những trao truyền toàn bộ giáo lý Nyingma, với sự đặc biệt nhấn mạnh về Yabzhi và Longchen Nyingthig từ Khyentse Wangpo, Khenpo Pema Dorje, và Dzogchen Rinpoche đệ tứ. Ngài trở thành một Đạo sư vĩ đại và vị hộ trì nhiều sự trao truyền trực tiếp.

Ngài nhận những linh kiến của nhiều Đạo sư và những bậc linh thánh và đạt được nhiều thành tựu. Nhưng ít ai biết được những chứng ngộ sâu xa của ngài bởi hầu như ngài không phơi bày điều gì. Khi ngài đề cập tới bất kỳ linh kiến nào, ngài luôn luôn mô tả chúng như những giấc mơ. Điều đó có thể đúng bởi đối với một bậc chứng ngộ, những giấc mơ là sự quang minh huyễn hóa và chói lọi của tâm trí tuệ của riêng ta, và cũng thế, mọi linh kiến thanh tịnh là những hiển lộ của sự quang minh huyễn hóa và chói lọi đó.

Khi ngài mười lăm tuổi, bởi những nguy hiểm chính trị bắt mọi người phải sống trong sự bất an và vô cùng sợ hãi. Rokza Lama Palge yêu cầu Dodrupchen kiểm tra những dấu hiệu của giấc mơ của ngài. Ngài làm như thế trong ba đêm. Vào đêm đầu tiên, ngài nhìn thấy một con chim khủng khiếp trong một cái lồng. Những con chim khác đang nỗ lực chống lại con chim bị giam giữ, nhưng tất cả chúng đều suy sụp khi chúng đến trước nó. Sau đó có người nói với Dodrupchen: “Nếu nhiều con thiên nga vàng vây quanh nó và nhảy qua nó, nó sẽ ngất đi và ngã xuống”. Vào đêm thứ hai ngài ở trong một khu rừng rậm. Có người nói: “Ở bìa rừng, một con cọp nguy hiểm đang sẵn sàng nhảy lên và ăn thịt tất cả. Nhưng hiện tại chỉ có cái đầu của nó ngước lên để nhìn quanh, trong khi thân nó vẫn còn nằm trên mặt đất. Nếu những tāntrika (hành giả Mật thừa) mạnh mẽ ném các torma, nó sẽ chúi đầu xuống mặt đất”. Vào đêm thứ ba, ngài được Khyentse Wangpo ban cho một thông điệp giảng nghĩa mối nguy hiểm tột bực cho Phật giáo và sự an bình của Tây Tạng. Thông điệp này sẽ được đưa ra sau này, trong cuộc đời của Dodrupchen đệ tứ Thubten Thrinle Palzang. Ngài nói: “Những giấc mơ cho thấy hiện nay nếu tất cả những người sùng đạo cùng chung sức cử hành các nghi lễ ngăn chặn các thế lực tiêu cực thì sẽ tránh được những hiểm nguy. Nếu không, chẳng bao lâu nữa, sự an bình và trí tuệ của Phật giáo sẽ bị suy giảm”. Sau đó ngài nhấn mạnh rằng điều tối quan trọng là mỗi một và mọi người - tăng, ni hay các cư sĩ - trong các nhóm hay cá nhân, phải đọc OM MANI PADME HŪM, thần chú của Đức Phật của lòng Bi mẫn và Guru Rinpoche, càng nhiều càng tốt trong khả năng của họ, với lòng bi mẫn và sùng mộ. Đó sẽ là phương cách tốt nhất để ngăn ngừa những nguy hiểm như thế. Một số đại Lạt ma của miền đó đã nỗ lực tuân theo lời khuyên của ngài, nhưng nhiều người nói: “Rinpoche bảo chúng ta đọc OM MANI PADME HŪM. Điều đó có nghĩa là chúng ta không làm gì khác ngoài việc tụng thần chú và chuẩn bị cho cái chết,” và họ không thực hành nhiều. Trong số những người thất học hay ít học có những người thường nghĩ rằng thiền định về lòng bi mẫn và tụng các thần chú an bình là những chuẩn bị cho cái chết hay để đạt được giác ngộ, trong khi để ngăn chặn những hiểm nguy to lớn thì phải sử dụng bùa chú. Nhưng sự thực là bất kỳ hình thức thực hành Phật giáo nào cũng phải được dựa trên lòng bi mẫn và phụng sự tất cả.

Năm hai mươi mốt tuổi (1875), Dodrupchen biên soạn tác phẩm uyên áo đầu tiên của ngài, Lekshe Gaton, một bình giảng về Guhyagarbha-māyājāla-tantra (Mật điển Bí mật tập hội), một Kinh văn Mật thừa quan trọng nhất của phái Nyingma. Các học giả kinh ngạc bởi sự uyên bác ở độ tuổi còn trẻ như thế của ngài. Tuy nhiên, nhiều năm sau, ngài khám phá ra rằng bình giảng của ngài bị ảnh hưởng bởi quan điểm của truyền thống Sarma²⁷⁰ của Tây Tạng, và ngài viết một bình giảng thứ hai về cùng vấn đề.

Khi ngài ba mươi tuổi, Thầy phụ đạo Akhu Lodrö của ngài hỏi là bản thân Thầy sẽ sống bao lâu. Đêm hôm đó trong một giấc mơ, Dodrupchen mở một quyển sách và có hai dòng chữ: “Thầy giáo yogī của ngài sẽ sống trong năm năm. Thầy sẽ không sống lâu hơn thời gian đó. Điều đó sẽ không thay đổi”. Năm năm sau, vị thầy già dễ thương của ngài mất.

Năm hai mươi hai tuổi, Dodrupchen ở với Ju Mipham Mamgyal trong một thời gian dài tại Tu viện Dzongsar, nơi Khyentse Wangpo đã sống. Trước khi Dodrupchen khởi hành đi Tu viện Dodrupchen và Mipham đi Karmo Taktsang, Dodrupchen tới gặp Mipham để từ giã. Mipham đi tới cửa phòng để tiễn Dodrupchen và tặng ngài một cuộn giấy. Sau này Dodrupchen tìm thấy trong cuộn giấy một giáo huấn gồm ba mươi bảy câu kệ (Me Ri) về những vấn đề triết học trọng yếu. Cuối những câu kệ, Mipham nói: “Xin đừng cho người khác xem”. Vì thế ngài không thể làm như thế. Trong cuộn giấy đó có hai dòng tiên tri cho Dodrupchen:

Nếu ngọn lửa không bị gió thổi tắt,

Năm ba mươi lăm tuổi, những chướng ngại sẽ được dọn sạch và ông sẽ giữ vững truyền thống dòng truyền của riêng ông.

Về điều này, Dodrupchen nghĩ: Ta đang cố gắng duy trì truyền thống Nyingma của riêng ta và đặc biệt là dòng Nyingthig, và như thế điều gì mới mẻ có thể xảy ra? Nhưng vào năm ba mươi lăm tuổi, chẳng có lý do đặc biệt nào, Dodrupchen muốn đọc Kagye Deshe Düchen. Khi đọc quyển sách đó, không hiểu sao ngài nhận ra rằng sự hiểu biết trước đây của ngài về những quan điểm Nyingma (như ngài đã trình bày nó trong bình giảng đầu tiên của ngài về Guhyagarbha-māyājāla-tantra) bị ảnh hưởng bởi những quan điểm Sarma, và một sự hiểu biết mới về những quan điểm Nyingma và một sự xác tín mạnh mẽ ở những quan điểm đó đã thức giấc trong ngài. Sau đó trong năm năm ngài nghiên cứu rất nhiều tác phẩm Nyingma, và từ năm bốn mươi tuổi sự xác tín của ngài nơi quan điểm tối thượng hoàn toàn được khẳng định trong phạm vi của những quan điểm độc nhất vô nhị của Nyingma như được giải thích bởi Longchen Rabjam và Jigme Lingpa. Đó là những gì Ju Mipham muốn nói qua hai dòng tiên tri của ngài.

Tuktsa Tülku của Dephu, một tu viện Sakya ở Amdo, nói với Ju Mipham rằng ông muốn học các giáo lý Nyingma nhưng không chắc có học với Dodrupchen hay không, bởi quan điểm của Dodrupchen có thể bị ảnh hưởng bởi quan điểm Sarma. Mipham cam đoan với Tuktsa: “Lúc đầu quan điểm Nyingma của Dodrupchen chịu ảnh hưởng của quan điển Sarma, nhưng hiện nay quan điểm Nyingma của ngài chắc chắn là quan điểm Nyingma thuần túy. Ông nên đi và học với ngài”. Và Tuktsa đã làm như thế.

Tại Tu viện Dodrupchen, Dodrupchen xây dựng lại ngôi chùa chính và một bảo tháp khổng lồ. Với sự hỗ trợ của các đại khenpo khác, ngài ban những giáo lý trong một số năm mà không ngừng nghỉ, kể cả việc đích thân thuyết giảng về Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh) một trăm lần, như ngài đã hứa với Paltrül. Sau này, ngài chỉ vào một ngai tòa bằng gỗ nhỏ nhưng tuyệt đẹp (mà tôi đã thấy) và nói với mọi người: “Từ chiếc ghế gỗ này ta đã ban những giáo lý về Guhyagarbhatantra hơn bốn mươi lần”. Kết quả là Tu viện Dodrupchen trở thành một trung tâm nổi tiếng về việc nghiên cứu và thực hành toàn bộ hiển giáo và Mật giáo của đạo Phật.

Một hôm trong khi ngài đang ban những giáo lý, một trận bão mạnh bất thần quét qua khu vực. Khi cơn bão chạm vào Dodrupchen, ngài cảm thấy không được khỏe, và sau đó ngài ngã bệnh và không đi được. Kết quả của việc đó là ngài di chuyển tới ẩn thất của ngài và sống ẩn cư trong phần còn lại của đời ngài. Ẩn thất được gọi là Gephel Ritrö, Ẩn thất Nuôi dưỡng Đức hạnh, mà trong những tác phẩm của ngài, thỉnh thoảng ngài nói tới là Khu Rừng của Nhiều Con Chim. Ẩn thất này ở phía dưới đỉnh của một ngọn núi chọc trời cách Tu viện Dodrupchen khoảng hai dặm, ở giữa một bãi cỏ được bao bọc bằng những cây thông và cây bách xù cao lớn. Ngài sống trong một tòa nhà ba tầng to lớn chứa đầy pháp khí và nhiều quyển sách quý hiếm, khiến cho toàn thể căn nhà giống như một thư viện, ngôi chùa, viện bảo tàng và nhà ở hợp lại. Ngài miêu tả ẩn thất:

Nó vươn lên như đỉnh một ngọn núi cao,

Đầy những người trẻ trung, cây cối,

Trong lòng nó là phụ nữ, những con chim dễ thương,

Đang hát những điệu du dương của chúng.

Trong đó có một ngôi chùa, nơi trái quả đức hạnh được hoàn thành.

Những bức tường mịn màng có màu của vầng trăng.

Cây cỏ thanh xuân của khu rừng đang viếng thăm để tô điểm ẩn thất,

Như thể chúng khẽ cúi mình tôn kính.

Có một vài học giả-tu sĩ ở đó trông nom ngài và ẩn thất. Mặc dù ngài đau yếu, ngài không bao giờ nghỉ ngơi ngoại trừ những giờ ngủ, và ngài thường xuyên tham gia vào việc sáng tác, nghiên cứu hay thiền định.

Năm 1904, ngài được khẩn cầu có những giấc mơ về việc em ngài là Tülku Pema Dorje có nên gánh vác việc hành chánh của tu viện Dodrupchen hay không.

Đêm hôm đó ngài mơ thấy một dòng chữ trong một quyển sách nói rằng: “Cho tới khi chết ông ta sẽ cổ vũ cho Giáo Pháp”. Em ngài đã trông coi việc hành chánh cho tới khi ông ta mất.

Khi ngài bốn mươi mốt tuổi (1905), một nửa nhóm bộ tộc Lagya, là những thường dân hay cư sĩ của Tu viện Dodrupchen, bị vị thủ lãnh Washül Kadö trục xuất khỏi Thung lũng Ser. Tu viện Dodrupchen bị buộc phải tính đến việc di chuyển tới một vùng khác. Nhưng sau đó Pema Bum, một trong ba khu vực bộ tộc chính yếu của Golok, đã cúng dường Thung lũng Tri cho Dodrupchen để làm nơi trú ẩn cho các cư sĩ của ngài. Cuối cùng bộ tộc Lagya định cư ở Tri, và Tu viện Dodrupchen vẫn ở chỗ cũ.

Khi Dodrupchen sống ẩn cư trong ẩn thất, ngoài các thị giả của ngài, bốn vị đại khenpo, và một vài tülku của Tu viện Dodrupchen, rất ít người được diện kiến ngài. Trong số ít ỏi vị khách được nhận các giáo lý có Tertön Sögyal, Rigdzin Chenpo của tu viện Dorje Trak, Kathok Situ, Khyentse Chökyi Lodrö, Garwa Tertön Long-yang (mất năm 1910), Tarthang Choktrül, Tülku Tsultrim Zangpo, và Sera Rintreng.

Tertön Sögyal (Lerab Lingpa, 1856-1926) là một vị khách thường xuyên, ngài và Dodrupchen đã trao đổi các giáo lý. Năm 1916, khi Dodrupchen biên soạn bình giảng thứ hai của ngài về Guhyagarbha-māyājāla-tantra (Mật điển Bí mật tập hội), được gọi là Dzokyi Demik, Tertön Sögyal chép lại những gì Dodrupchen đã đọc cho ngài. Terkyi Namshe của Dodrupchen, luận văn về việc khám phá terma, là một tác phẩm ban đầu khác của ngài, được đặt nền vững chắc trên những giảng nghĩa sáng tỏ mà ngài nhận từ Tertön Sögyal.

Tertön Sögyal mang lại bốn chữ biểu tượng [brDa Yig] mà ngài đã khám phá nhưng cho tới nay không thể giải mã được. Ngài và Dodrupchen cùng giải mã chúng. Theo những nguyên lý terma, nếu một giáo lý được Guru Rinpoche giao phó và cất giấu trong nhiều đệ tử, thì không chỉ tertön được chỉ định mà cả những người khác cũng được cho phép giải mã những chữ biểu tượng.

Năm năm mươi chín tuổi (1914),²⁷¹ Tertön Sögyal di chuyển tới Golok và ở gần Dodrupchen trong phần còn lại của đời ngài. Trước hết ngài bắt đầu xây một gompa trong cánh đồng Khemar trong Thung lũng Do thượng giữa nhóm bộ tộc Wang-röl, nhưng trước khi hoàn thành ngài để lại nó cho những người khác hoàn tất. Sau đó ngài và gia đình ngài được đặc biệt cho phép sống trong Tu viện Dodrupchen. Nhưng sau một thời gian, ngài quyết định di chuyển tới Dzongdün trong Thung lũng Ser, cách Tu viện Dodrupchen khoảng một ngày đi ngựa, và ngài ở lại đó trong phần cuối đời ngài.

Có lần khi Tertön Sögyal bị bệnh nặng tại Dzongdün, ngài bảo các thị giả đưa ngài tới Dodrupchen. Trên đường đi, khi đoàn của ngài tới Dilsham Kathok trong Thung lũng Thang-yag, ngài bảo các thị giả lễ lạy một cái cây trong cánh đồng, là nơi Dodrupchen đệ nhị sinh ra. Khi họ tới Sông Do, thật là kỳ diệu, ngài đã có thể cưỡi ngựa, và sau khi nhìn thấy Dodrupchen thì mọi bệnh tật của Tertön Sögyal biến mất.

Năm Mộc ngưu (1925), Tertön Sögyal tới gặp Dodrupchen. Lúc kết thúc buổi gặp gỡ, các ngài trao đổi khăn, là điều các ngài chưa bao giờ làm khi họ chia tay trong những lần trước. Sau đó các ngài nói với nhau: “Tôi sẽ gặp ngài trong Cõi tịnh độ”. Qua năm sau, trong năm Hỏa Dần (1926), cả hai vị đều mất.

Rigdzin Chenmo, vị lãnh đạo Tu viện Dorje Trak, xin được gặp Dodrupchen. Theo truyền thống, bởi Rigdzin Chenmo là một trong hai Lạt ma quan trọng nhất của phái Nyingma, Dodrupchen vui lòng gặp ngài. Khi tới nơi, Rigdzin Chenmo thậm chí không ngồi trên tấm nệm mà ngồi trên sàn nhà trên một tấm thảm nhỏ trước mặt Dodrupchen. Sau đó các ngài cùng dùng bữa trưa với một buổi gồm những câu hỏi-và-trả lời dài trong sự bí mật. Sau này Rigdzin Chenmo đánh giá đó là một buổi gặp gỡ lợi lạc nhất với một Lạt ma.

Kathok Situ Chökyi Gyatso (1880-1925) tới gặp Dodrupchen với nhiều câu hỏi về triết học và thiền định. Kathok Situ cũng đưa ra cho Dodrupchen một lời tuyên bố nổi tiếng: “Hiện nay tại Tu viện Dzogchen, Gyakong Khenpo [Zhenphen Chökyi Nangwa] giảng dạy những bản văn [gZhung] theo những bình giảng của Ấn Độ, nói rằng: ‘Chỉ có những bình giảng của Ấn Độ là xác thực.’ Tại Tu viện Dodrupchen của ngài, các khenpo đang giảng Kinh điển theo những bình giảng của phái Geluk và các Mật điển theo truyền thống Nyingma. Vì thế Tu viện Kathok là tổ chức duy nhất giảng dạy những truyền thống Nyingma thuần túy”. Dodrupchen hỏi: “Đối với Abhisamayālamkāra (Hiện Quán Trang nghiêm), ông đang dùng bình giảng nào tại Kathok?” Kathok Situ trả lời: “Bình giảng của Gorampa” (là một Đạo sư nổi tiếng phái Sakya).

Năm 1920, Khyentse Chökyi Lodrö của Tu viện Dzongsar (1893-1959) tới ẩn thất của Dodrupchen trong một chuyến thăm viếng vài tháng để nhận những giáo lý và sự trao truyền. Một hôm, như thường lệ, Khyentse đi một mình tới phòng thờ của Dodrupchen để nhận quán đảnh Rigdzin Düpa. Dodrupchen đang ngồi trên một chiếc ghế cao. Khyentse được yêu cầu ngồi trên một tấm nệm cạnh cửa sổ. Một tu sĩ là người phụ lễ (chöpön) đặt tất cả những phẩm vật quán đảnh lên bàn thờ và ra khỏi phòng. Dodrupchen vẫn tụng các thần chú. Chẳng bao lâu cái bình trên bàn thờ phát ra những tia sáng trắng, tràn ngập toàn thể gian phòng. Sau đó ánh sáng đỏ trùm lên toàn thể căn phòng, và điều đó làm cho Khyentse khó nhìn thấy Dodrupchen. Khi ánh sáng mờ dần, ngài nhìn thấy một người đàn bà tuyệt đẹp với những đồ trang sức ở đó, làm “đạo sư hành động” với những cử chỉ nhảy múa. Khyentse, khi đó là một tu sĩ, nghĩ rằng: “Ở một thời điểm quan trọng như thế này, có một tu sĩ thực hiện vai trò của đạo sư hành động thì tốt hơn”. Khi lễ quán đảnh kết thúc, người đàn bà biến mất. Dodrupchen bảo Khyentse: “Tülku Tsang! Ta có một thành tựu siêu việt để trao cho ông, nhưng do bởi những ý niệm của ông nên điều đó không thể xảy ra hôm nay. Nhưng ông sẽ nhận được nó sau này. Người đàn bà là Dorje Yudrönma [một trong những nữ Hộ Pháp chính yếu của dòng Longchen Nyingthig’”. Trong lễ quán đảnh Rigdzin Düpa, Dodrupchen ban cho ngài tên Pema Yeshe Dorje, là tên mà các học giả cho rằng là một biểu thị cho thấy Chökyi Lodrö cũng là tülku của Do Khyentse Yeshe Dorje. Vào lúc trao truyền Ladrup Thigle Gyachen, Khyentse thấy Rinpoche là Longchen Rabjam.²⁷² Khyentse Chökyi Lodrö viết về việc ngài viếng thăm Dodrupchen bằng những vần thơ.

Tôi tới trại của Dodrupchen ở phương Bắc và Gặp Tenpe Nyima toàn trí.

Tôi nhận những quán đảnh Rigdzin Düpa và Ladrup Thigle Gyachen, Các giáo lý về Longchen Nyingthig và Đề cương của Guhyagarbha.

Ngài thường xuyên ban cho tôi những giáo huấn và lời chỉ dạy.

Ngài cho phép tôi truyền bá

Những tác phẩm của ngài mà không cần sự khẩu truyền [Lung].

Với thiện tâm to lớn, ngài ban cho tôi mọi sự chăm sóc.²⁷³

Tarthang Choktrül Chökyi Dawa (1894-1959) là một đệ tử của Khenpo Könchok Drönme, và do Khenpo nhiều lần yêu cầu, ngài đã sắp xếp để được diện kiến Dodrupchen. Tarthang Choktrül tới gặp Rinpoche và ngồi trên tấm nệm; các ngài cùng dùng bữa trưa, và ngài ra đi mà không đặt một câu hỏi nào về những vấn đề Giáo pháp quan trọng. Sau này, những người khác hỏi Tarthang Choktrül: “Vì sao ngài không hỏi Rinpoche về những vấn đề thiền định hay trí thức quan trọng?” Ngài trả lời: “Tôi chỉ tới gặp Rinpoche và nhận một gia hộ - không phải để đặt những câu hỏi!”

Tülku Tsültrim Zangpo của Tu viện Shukchung, một đại học giả và bậc lão thông, là một vị hộ trì giáo lý các giáo lý terma của Tertön Sögyal, như bản thân Dodrupchen. Ngoài ra, ngài đã sao chép nhiều bản văn cho Dodrupchen. Nhờ những bản văn mà ngài có thể gặp Dodrupchen nhiều lần.

Sera Rintreng, một học giả sáng chói, là một trong những người được gặp Dodrupchen bằng cách trở thành thị giả của ngài. Ngài trải qua ba năm làm người nấu bếp cho Dodrupchen. Một hôm, ban cho ngài một xâu chuỗi hột màu vàng, Dodrupchen bảo ngài: “Do bởi sức khỏe của ta, ta không thể ban cho ông bất kỳ giáo lý văn bản nào. Ông phải đi về phương đông. Ông sẽ trở thành một đại học giả của Giáo Pháp”. Phù hợp với điều được dạy, Rintreng đi tới ẩn thất Ditsa ở Amdo và tu học với Alak Zhamar và trở thành một đại học giả.

Nhiều người tìm cách khác để gặp Dodrupchen. Mỗi năm Dodrupchen ban những quán đảnh và một giải thích vắn tắt Sādhana Ba Gốc của Longchen Nyingthig cho các tu sĩ gia nhập trường thiền định một năm của tu viện. Những trường chỉ nhận tám tu sĩ, và hầu hết các tu sĩ đó học lại cũng chương trình đó trong nhiều năm để gặp Dodrupchen. Nhưng đôi khi, nếu một tu sĩ đã hứa tự mình thực hiện một khóa nhập thất một năm nghiêm nhặt, người ấy có thể được nhận lễ quán đảnh do Dodrupchen ban. Trong số những tu sĩ đó là vị Thầy Chöchok của tôi thuộc gia đình Kyala, là người sau này được gọi là Kyala Khenpo của Tu viện Dodrupchen, và Lobzang Dorje (còn gọi là Lo-de) thuộc gia đình Akong, người về sau trở nên nổi tiếng là Akong Khenpo của Tu viện Tarthang.

Kyala Khenpo (chúng ta sẽ nói về ngài trong chương 34) nhận những quán đảnh trong ba năm liên tiếp, hóa ra đó là những quán đảnh của ba năm cuối cùng của Dodrupchen.

Từ thời thơ ấu Akong Khenpo có một thôi thúc to lớn được gặp Dodrupchen. Có lần khi ngài đang lớn, ngài tới Tu viện Dodrupchen để tìm cách gặp Dodrupchen. Khenpo là người sao chép bản thảo tài giỏi, vì thế trước tiên ngài sao chép tám quyển sách cho Dodrupchen bằng cách gởi những bản thảo đi tới đi lui qua các thị giả. Ngài từ chối không nhận tiền thù lao trong việc sao chép, nhưng để đổi lại, ngài khẩn cầu được phép thực hiện chương trình nhập thất một năm để có thể gặp Dodrupchen. Đây là điều ngài được phép làm. Cuối cùng, khi Khenpo nhìn thấy Dodrupchen, ngài không bao giờ cảm nhận ngay cả trong một giây rằng Dodrupchen là một con người, mà là một vị Phật. Với sự nhất tâm và sùng mộ tuyệt đối, ngài đã nhận những quán đảnh dài cùng với nhiều giáo lý khác. Nhưng sau một lát, khoảng một phần nhỏ của một giây, tâm ngài bị xao lãng bởi điều gì khác và thình lình Dodrupchen hét to PHAT! một chữ bí mật. Khenpo cảm thấy mình hầu như chết ngất. Bị choáng váng, Khenpo ngước nhìn Dodrupchen, vị Thầy này đang chăm chú nhìn ngài với đôi mắt mở lớn. Vào cuối buổi lễ, Dodrupchen nói: “Trong lễ quán đảnh, nếu một Đạo sư chứng ngộ và một đệ tử sùng mộ gặp nhau, đệ tử có thể được đưa vào sự chứng ngộ. Tu sĩ trẻ Akong, con đã nhận một sự khai tâm như thế. Bây giờ con phải thiền định về nó với sự tinh tấn”. Sau này Khenpo nói rằng đó là cách ngài nhận ra chân tánh không qua việc học tập.

Nhiều người thường xuyên thăm viếng ẩn thất để tìm kiếm những lời giải đáp cho các câu hỏi của họ về các vấn đề triết học hay tu tập thiền định, thường tìm cách đưa ra câu hỏi thông qua những người trung gian. Một trong những người đến gặp Dodrupchen với những câu hỏi là Tülku Tri-me, là người em lão thông và học giả của Dodrupchen. Dodrupchen từ chối không tiếp ngài, nói rằng: “Thật không hay nếu tiếp em tôi mà không tiếp những người khác”. Tuy nhiên, Tülku Tri-me hài lòng bởi những minh giải cần thiết mà ngài lãnh hội qua Rayop Rang-rik, thị giả sáng chói của Dodrupchen.

Trong Tu viện Dodrupchen có rất nhiều đại học giả, trong số họ có bốn đại khenpo mà hình tướng của họ đã được tiên tri trong Tiên tri Bí mật của Lama Gongdü. Tên của các ngài là Sershul Khenpo Ngawang Künga, Garwa Khenpo Jigme Ösal (?-1926), Amye Khenpo Tamchö Özer (?-1927), và Lushül Khenpo Könchok Drönme (1859-1936). Hầu hết tất cả những học giả vào thời đó ở các tỉnh Golok và Serta của Tây Tạng và ngoài ra ở nhiều tu viện Nyingma khác của Kham, Gyarong, và Amdo là các đệ tử của Tu viện Dodrupchen.

Mặc dù Dodrupchen trở thành một học giả nổi tiếng và một nơi nương tựa bất diệt cho rất nhiều người, tu viện của ngài vẫn đơn sơ và nhỏ bé, bởi ngài không thúc đẩy để tu viện thịnh vượng về mặt vật chất, là điều có thể làm con người xao lãng Pháp chân thực. Ngài là một ẩn sĩ ẩn mật, vì thế rất khó hiểu được bề sâu của những chứng ngộ hay cái thấy sâu xa của ngài. Giống như một đứa trẻ, ngài không kiêu ngạo và rất dễ gần, nhưng tâm ngài sâu xa và ngài nói sự thật. Bởi cách sống của ngài đơn giản, dồi dào phẩm hạnh, sự uyên thâm thâm trầm, và giới luật mà ngài trì giữ trong suốt cuộc đời, bất kỳ khi nào những người trí thức và có quyền hành tới trước ngài, họ hoàn toàn trở nên khiêm tốn, yên lặng, và được điều phục trong sự hiện diện của ngài.

Vào lúc hoàn thành việc xây dựng một đại bảo tháp tại Gogen Thang trong Thung lũng Ser, ngài cử hành lễ hiến cúng trong ẩn thất. Những hạt mà ngài ném trong nghi lễ tức thì rơi trên bảo tháp ở cách xa ẩn thất của ngài một ngày rưỡi đường du hành bằng ngựa.

Mặc dù Dodrupchen không bao giờ thọ cụ túc giới và vẫn giữ giới luật của một sa di (shramanera), ngài trì giữ những giới luật sa di hết sức nghiêm cẩn, chẳng hạn như không ăn sau buổi trưa. Ngài đã chỉ thị cho bốn vị khenpo, các tu viện trưởng của Tu viện Dodrupchen, hướng dẫn tu viện trong những giới luật tu viện nghiêm cẩn nhất, và nó đã trở thành một tổ chức tu viện mẫu mực trong miền Golok và xa hơn nữa.

Dodrupchen cũng giữ gìn ẩn thất của ngài như một trụ xứ tu viện. Có lần Tertön Sögyal hỏi ngài: “Phối ngẫu của tôi rất ao ước được diện kiến ngài. Bà ấy có thể tới gặp ngài được không?” Dodrupchen suy nghĩ một lát và nói: “Ta đồng ý nếu có người đỡ ta tới ngưỡng cửa để gặp bà ấy. Bởi cho tới nay chưa từng có người đàn bà nào vượt qua ngưỡng cửa của ta”. Vì thế, một hôm, người ta giúp Dodrupchen xuống gác đi tới cửa, và ngài ban giáo lý cho phối ngẫu của Tertön Sögyal. Người ta tin rằng một trong những lý do vì sao ngài quá nghiệm nhặt về giới luật tu viện của ngài là vì nguyện ước mà Dodrupchen đệ nhị đã lập ra vào lúc mất, như đã đề cập ở trên.

Mặc dù Dodrupchen không khỏe mạnh, ngài vẫn kiên trì đọc sách và nghiên cứu. Có lần anh ngài, Tülku Pema Dorje, hỏi ngài với vẻ lo âu: “Rinpoche, khi nào ngài chấm dứt những việc nghiên cứu?” Ngài tạm ngừng và nói: “Khi tôi đạt được Phật quả”. Pema Dorje phàn nàn: “Ồ, điều đó thì quá xa!”

Dodrupchen biên soạn năm quyển sách gồm những luận văn uyên áo về hiển giáo (Kinh điển) và mật giáo (Mật điển). Trong số những tác phẩm này, bản văn Changchup Sempe Zung (Những Ký ức của chư vị Bồ Tát)²⁷⁴ được các học giả hết sức tán thán là một tác phẩm độc đáo chưa từng có. Bản văn này được viết rất sớm, nhưng ngài kết thúc vào năm Thủy Tuất (1922). Tác phẩm Dzökyi Demik (Một Đề cương của Guhyagarbha-māyājāla-tantra)²⁷⁵ trở thành một trong những bản văn quan trọng nhất của phái Nyingma về những nghiên cứu Guhyagarbha-tantra, là bản văn gốc của Mahāyoga và cũng của các Mật điển Nyingma nói chung. Ngoài ra, trong số những tác phẩm quan trọng khác của ngài có Terkyi Namshe, một mô tả chi tiết về việc khám phá những giáo lý huyền bí ẩn dấu,²⁷⁶ và Kyiduk Lamkhyer,²⁷⁷ một bài pháp ngắn nhưng sâu xa về việc chuyển hóa hạnh phúc và đau khổ thành việc tu tập Phật giáo.

Khi Jampal Rölpe Lodrö, thường được gọi là Amdo Geshe, một đại học giả phái Geluk và cũng là một vị Thầy của Khyentse Chökyi Lodrö, đọc bản văn Những Ký ức của chư vị Bồ Tát của Dodrupchen, ngài nói: “Bản văn này không do một tâm trí con người viết ra. Nó chỉ có thể được viết bởi một bậc đã nhận được những gia hộ của Đức Văn Thù, Bổn Tôn Trí tuệ”. Amdo Geshe dâng một bản sao của bản văn này cho Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ mười ba, ngài nói: “Ngày nay, một tác giả của thể loại này thật hiếm có trong xứ này”. Amdo Geshe ở lại với Khenpo Tamchö tại tu viện Dodrupchen suốt một mùa đông, nhưng không gặp được Dodrupchen. Tuy nhiên khi Amdo Geshe đọc bình giảng về Guhyagarbha-māyājāla-tantra của Dodrupchen, ngài đã phản đối những quan điểm độc nhất vô nhị của phái Nyingma được đưa ra trong đó, và ngài muốn được tranh luận với Dodrupchen. Nghe câu chuyện này, Sera Ringtreng, một học giả của những bản văn Nyingma và Geluk, đã nói: “Tôi biết Amdo Geshe. Ngài là một đại học giả và một Lạt ma kỳ diệu. Nhưng xét cho cùng, ngài là một con người. Tôi biết Rinpoche. Chúng ta không biết một vị Phật ra sao, ngoại trừ việc nói: ‘Một vị Phật là một đấng hết sức đặc biệt.’ Rinpoche không phải là một con người. Ngài là một bậc hết sức đặc biệt. Tự tôi chứng kiến điều đó”. Rồi ngài nói thêm: “Nếu Amdo Geshe muốn, tôi sẽ thảo luận với ngài. Ngài đang tự mâu thuẫn. Ngài đã tán thán tác phẩm đầu tiên của Rinpoche là một tác phẩm của một người nhận được những gia hộ của Đức Văn Thù. Nếu đúng như thế, hẳn phải có những gia hộ của Đức Văn Thù cho tác phẩm kế tiếp của Rinpoche!”²⁷⁸ Tuy nhiên, các ngài không bao giờ có cơ hội để tranh luận.

Trong những cuộc phỏng vấn riêng và những bài diễn văn công khai, Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ mười bốn hiện tại cũng tán thán những tác phẩm của Dodrupchen đệ tam là những tác phẩm uyên áo vĩ đại nhất về quan điểm Nyingma, và ngài khuyên nên đọc chúng để học tập những quan điểm độc nhất vô nhị của Nyingma.

Ngài đã nói rằng dòng truyền của sự hiểu biết của riêng ngài (hay chứng ngộ) về Dzopa Chenpo và Nyingma đến với ngài trước tiên từ Dodrupchen đệ tam nhờ đọc các tác phẩm của Dodrupchen.

Trong bốn khenpo của Tu viện Dodrupchen, Garwa Khenpo là người gần gũi với ngài nhất. Một hôm sau một chuyến viếng thăm ẩn thất, Khenpo trở về tu viện muộn một cách khác thường. Một đệ tử của ngài hỏi lý do vì sao ngài về muộn, và ngài trả lời: “Chúng ta nói về một số điều vui và một số điều buồn”. Đệ tử hỏi: “Chúng ra sao?” Khenpo nói; “Rinpoche muốn chết trước, và ta thuyết phục ngài để ta chết trước”. Khi hỏi: “Ngài quyết định ra sao?” ngài trả lời: “Ta muốn chết sớm hơn một chút”. Sau đó khoảng một năm Khenpo mất, và sau ít tháng thì Dodrupchen cũng mất.

Vài tháng trước khi Dodrupchen mất, ngài ban những quán đảnh hàng năm cuối cùng cho những người nhập thất. Theo Kyala Khenpo, là một trong những người nhận quán đảnh, sức khỏe của Rinpoche có vẻ không thay đổi. Tuy nhiên, trong hai năm trước đó, vào cuối lễ quán đảnh, không nói những lời nguyện ước hay cầu nguyện kiết tường nào, ngài luôn luôn làm một cử chỉ cho thấy buổi lễ đã chấm dứt, và sau đó mọi người ra về. Nhưng lần này, lúc kết thúc lễ quán đảnh, Garwa Khenpo từ cánh cửa kế cận bước vào khi ngài đang chờ ở đó để kết thúc buổi lễ, mặc dù các đệ tử không biết điều đó. Khi đó Dodrupchen nói: “Có câu nói ‘Đừng khiêm tốn trong việc lập nguyện,’ vì thế chúng ta nên nói một lời ước nguyện trang trọng”. Được Khenpo hướng dẫn, Dodrupchen và các đệ tử cùng nói nhiều lời ước nguyện dài, kế đó là một bài cầu nguyện kiết tường dài của chính Dodrupchen. Kyala Khenpo nói với tôi là ngài đã nghĩ: “Ồ! Đây là một dấu hiệu cho thấy Rinpoche sẽ không còn ban quán đảnh nữa,” và chắc chắn đó là sự trao truyền quán đảnh cuối cùng của ngài. Garwa Khenpo và Dodrupchen đã hoạch định trước tất cả những điều này.

Rồi một hôm, trong khi Dodrupchen đang biên soạn một bình giảng về Me-ngak Tatreng (Tràng Hoa những Giáo huấn về Cái Thấy) của Guru Rinpoche, ngài bảo thị giả bọc bản thảo lại và trả nó lại kệ sách, và nói: “Giờ đây là lúc kết thúc tác phẩm của ta. Trong tương lai một người nói ông ta là tülku của ta sẽ tới và hoàn tất bản văn này”. (Tuy nhiên, cho tới nay không có ai biên soạn một bình giảng mới.) Sau đó ngài bắt đầu có vẻ đau yếu, và một buổi tối, ngài đột ngột qua đời ở tuổi sáu mươi hai, vào năm Hỏa Dần (1926). Có những dấu hiệu thông thường khi những Đạo sư vĩ đại thị tịch, trong đó có hiện tượng mặt đất chấn động, những tia sáng cầu vồng, và khí hậu ấm áp. Sau bốn mươi chín ngày nhục thân của ngài được hỏa thiêu, và di cốt được lưu giữ trong bảo tháp vàng hai tầng tại Tu viện Dodrupchen.

27 - SHUKSEP LOCHEN CHÖNYI ZANGMO (1865 - 1953)

JETSÜN Lochen Chönyi Zangmo²⁷⁹ của ni viện Shuksep là một trong những nữ Đạo sư lỗi lạc nhất trong những thế kỷ vừa qua của Phật giáo Tây Tạng.

Bà sinh ngày mười lăm tháng giêng năm Mộc Sửu thuộc Rabjung thứ mười bốn (1865)²⁸⁰ gần Rewalsar, Himachal Pradesh, Ấn Độ. Khi bà sinh ra trái đất rung động nhẹ nhàng, một trận mưa hoa đổ xuống và âm thanh OM MA NI PADME HŪM vang lên từ không trung. Cũng trong giờ đó, người hầu của gia đình sinh một bé gái và con cừu của gia đình cũng sinh con. Thân phụ của bà là Töndrup Namgyal, tức là Thonglek Tashi, người Tây Tạng, và thân mẫu là Pema Dölma, người Bhutan. Cha mẹ ngài gặp nhau trên đường đi hành hương và ở lại Ấn Độ. Mặc dù cha mẹ bà xuất thân từ những gia đình khá giả, nhưng họ đi Ấn Độ sống cuộc đời đạm bạc của những khách hành hương và khất thực để nuôi sống mình. Cha mẹ bà chia tay không lâu sau khi bà ra đời, và bà lớn lên với mẹ giữa sự nghèo nàn vật chất nhưng giàu có tâm linh. Từ thời thơ ấu Jetsün rất tôn kính mẹ và những người lớn tuổi, hòa đồng với bạn bè, sùng mộ Pháp, tử tế đối với tất cả chúng sinh, có những điều huyền nhiệm và trí tuệ thiên phú.

Ở Tây Tạng có một số người đã chết, trải qua những kinh nghiệm bardo, nhìn thấy những thế giới khác nhau của chúng sinh hay những cõi tịnh độ của chư Phật, và nhiều ngày sau đó trở về lại thân thể họ. Về sau họ sống khỏe mạnh và kể lại những câu chuyện về kinh nghiệm của họ trong nhiều năm. Họ được gọi là Delok, những người trở về từ cái chết. Jetsün đọc những câu chuyện Delok của Karma Wangdzin và Nangza Öbum. Nhờ đọc những câu chuyện đó vài lần, bà học thuộc lòng từng từ và ý nghĩa của nó.

Một đêm trong giấc mơ, Jetsün nhìn thấy một người đàn bà Delok hát tụng OM MANI PADME HŪM bằng những giai điệu quyến rũ. Jetsün hát cùng với bà và chứng tỏ là hát cũng hay như người đàn bà đó. Sau khi thức dậy Jetsün vẫn nhớ và hát những giai điệu ấy trước sự kinh ngạc của bạn bè.

Cùng với mẹ, Jetsün du hành tới những nơi tụ hội đông đảo chẳng hạn như các chợ búa và phiên chợ, ở đó thiếu nữ đầy tài năng phô bày những bức tranh của cô về những câu chuyện của các Delok, thuật lại những câu chuyện của họ, và hát OM MANI PADME HŪM bằng giọng hát mê hồn trong những giai điệu khác nhau suốt từ sáng đến tối. Mỗi nơi Jetsün đi qua, cô thu hút những đám đông, và những người nghe cô được gây truyền niềm tin ở nghiệp quả và lòng sùng mộ đối với Phật pháp. Nhiều người khóc khi nhớ lại những ác hạnh của họ, nhiều người thề không làm những hành vi xấu ác nữa, nhiều người cam kết sống cuộc đời tu tập Giáo Pháp, và cũng có nhiều người thực hiện những lễ cúng dường trọng thể.

Năm mười ba tuổi, theo lời khuyên của một sư cô ở Amdo tên là Lobzang Dölma, Jetsün và mẹ đi tới Ökar Trak gần Kyirong để gặp chú của sư cô là ngài Pema Gyatso (còn gọi là Chi-me Dorje, 1829-1890?),²⁸¹ một Đạo sư xứ Amdo. Pema Gyatso trở thành một trong những Đạo sư định mệnh của Jetsün. Ngài là một đệ tử của Zhapkar Tsoktruk Rangtröl và Thatral Dorje.²⁸² Thatral Dorje là một đệ tử trực tiếp của Dodrupchen đệ nhất. Từ Pema Gyatso Jetsün nhận các giáo lý về Künzang Lame Zhalung (Lời Vàng của Thầy tôi) và những quán đảnh Longchen Nyingthig. Lạt ma ban cho Jetsün tất cả các giáo lý nhưng đối xử với bà thật khắt khe, như Marpa đã đối xử với Milarepa. Jetsün cũng nhận các giáo lý từ Jinpa Norbu và Nangdze Dorje, các đệ tử của Zhapkar.

Tại ẩn thất Heri trong vùng Nupri, Jetsün thực hiện một cuộc nhập thất ba năm trong những hang động và hoàn tất tu tập ngöndro và những trì tụng của giáo khóa Longchen Nyingthig viên mãn. Trong khóa nhập thất này Jetsün đã chứng ngộ chân tánh và hát cho vị Thầy nghe bài ca chứng ngộ của bà:

Ý nghĩa siêu vượt sự hiểu biết của tâm.

Sự quang minh của năng lực chói sáng tự nhiên không ngừng dứt.

Nó âm vang, nhưng siêu vượt những tỏ bày của ngôn từ.

Nó trong sáng, nhưng vượt lên sự mô tả bằng lời nói.

Bởi sự thanh thản trong tâm con, con có được sự xác tín ở nó.

Những kinh nghiệm đại lạc, quang minh, và việc thoát khỏi những ý niệm thì hỉ lạc.

Mọi sự tạo tác của việc thỉnh mời [những kinh nghiệm trong tương lai] hay đuổi theo [những kinh nghiệm trong quá khứ] đã tan biến.

Không chỉ một lần, nhưng con đang liên tục kinh nghiệm nó.

Con bật cười khi nó xuất hiện tự nhiên trong con.

Con xác tín rằng không có gì để tìm kiếm ở một nơi nào khác.²⁸³

Với Pema Gyatso bà tới Lhasa, và họ cùng nhận các giáo lý từ Dharma Senge. Năm 1890,²⁸⁴ Pema Gyatso mất, và một tháng sau Dharma Senge cũng qua đời. Dharma Senge bảo các đệ tử đưa cho Jetsün cái trống tay, chuông, và kèn trum pét để dùng cho các nghi lễ cho của ngài, nhưng bà chỉ nhận được kèn trum pét.

Jetsün cũng nhận các giáo lý từ Trülzhik Kunzang Thongtrol của Dongak Ling, Tertön Rang-rik Dorje (một đệ tử của Nyoshül Lungtok) của Nyakrong, Dzogchen Rinpoche đệ ngũ và Lama Sangye Tendzin, một đệ tử của Paltrül Rinpoche. Jetsün nhận Longchen Nyingthig và những trao truyền khác từ Matrül Thekchok Jigme Pawo, một đệ tử của Khyentse Wangpo, và Rinchen Terdzö từ Zhechen Rabjam.

Mỗi ngày, không có ngoại lệ, Jetsün không ngừng thiền định về Giáo Pháp và làm những Phật sự.

Tại Zangri Kharmar bà nhận sự trao truyền Taphak Yizhin Norbu từ Thekchok Tenpe Gyaltsen, tülku của Zhapkar, và được ban danh hiệu Rigdzin Chönyi Zangmo. Taphak Yizhin Norbu là giáo lý và thực hành chính yếu của Chögyal Ngaki Wangpo và Zhapkar Tsoktruk Rangtröl. Bà đã thiền định về giáo lý này trong ẩn thất và kinh nghiệm nhiều điều. Những sự việc đó gồm có những vật rắn đặc trở nên nhẹ tênh, những chất nhẹ trở thành rắn chắc, và mọi loại hình tướng và hình ảnh xuất hiện trước bà. Hơn nữa, khi Jetsün tập trung đi bất kỳ nơi đâu, bà có thể đi tới đó; bà có thể nói bằng những ngôn ngữ của những cõi giới khác nhau; bà nhìn thấy những việc xảy ra trong thế giới như thể bà đang nhìn những đường chỉ tay; thân bà đầy nhiệt; tâm bà tràn đầy hỉ lạc; hầu như bà không thể ngừng ca hát hay nhảy múa; tâm bà không bao giờ tách lìa sự thiền định; và giác tánh nội tại của bà ở trong sự nhất như, nơi không có sự phân biệt trung tâm hay các thái cực.

Một hôm Jetsün ước muốn được nhìn thấy Karmapa [thứ mười lăm] Khakhyap Dorje (1871-1922) ở Tsurphu, và bà lập tức thấy mình đang ở trước mặt ngài và nhận các gia hộ. Không có thị giả nào của Đức Karmapa mà cũng không có bạn bè nào của bà biết được việc bà viếng thăm trụ xứ của Karmapa hay vắng mặt ở lều nhập thất của bà.

Sau đó tại Zang-ri Kharmar, bản thân Jetsün kinh nghiệm Delok, việc trở lại từ cái chết. Một hôm bà ngã trên mặt đất, thân bà lạnh đi, và bà ngừng thở. Lúc đầu mẹ của Jetsün và các bạn hữu nghĩ rằng bà đã chết, nhưng sau đó mẹ bà nhận thấy mặt bà là mặt của một người sống, không phải của người chết (bởi quả thực đã từng có những điều huyền diệu trong suốt cuộc đời bà). Họ kiểm tra tim của bà, và trái tim có hơi ấm, như hơi ấm trong thân một con chim. Điều đó xác nhận niềm tin của mẹ bà. Trong thời gian bà kinh nghiệm cái chết - kinh nghiệm này kéo dài ba tuần lễ - bà đi tới Zangdol Palri, cõi tịnh độ của Guru Rinpoche, và nhận những gia hộ và tiên tri từ Guru Rinpoche. Jetsün cũng kinh nghiệm sự du hành gian khổ qua tiến trình bardo, đối mặt Thần Chết, và nhìn thấy những đau khổ của chúng sinh trong những cõi giới khác nhau.

Từ Semnyi Deyang Rinpoche bà nhận toàn bộ quán đảnh và những trao truyền văn bản của Longchen Nyingthig hai lần và cũng nhận các giáo lý về Yonten Rinpoche Dzö. Jetsün đã thực hành những giáo lý trong các khóa nhập thất, kể cả khóa nhập thất trì tụng ba năm về Longchen Nyingthig.

Phù hợp với những tiên tri của Taklung Ma Rinpoche, Jetsün và mẹ của bà cư trú thường xuyên ở Shuksep, là nơi vị Thầy Semnyi Rinpoche của họ cũng đang sống.

Sau đó mẹ của Jetsün, người đã chín mươi chín tuổi và đã tụng OM AMIDEVA [TABHA] HRĪH, thần chú của Đức Phật Amitābha (A Di Đà), hàng tỉ lần, bà nhìn về phương tây, phương của cõi tịnh độ của Đức Phật A Di Đà và nói:

Trong đời này, trong đời sau, và trong đời trung gian,

Trong tâm con, cầu mong phát sinh sự nhàm chán sinh tử, thái độ phi thường của lòng thương yêu đối với tất cả chúng sinh, và tri giác thanh tịnh;

Cầu mong con hoàn thiện sự thành tựu ba điều thiêng liêng;

Và cầu mong con trở thành một với Guru Amitābha.

Và bà thị tịch.

Sau này Jetsün sống tại ni viện Shuksep gần Kangri Thökar, ẩn thất chính của Longchen Rabjam. Bà giảng dạy vô số người và đặc biệt là các sư cô và nữ cư sĩ trong giới quý tộc của miền Trung Tây Tạng cũng như những người bình thường trong nhiều năm.

Bà cũng nhận những trao truyền từ Kathok Situ Chökyi Gyatso, Gyarong Namtrül Drodul Karkyi Dorje, Khyungtrül Rinpoche, Dzogchen Khenpo Chösö, và Lingtsang Gyalpo.

Khuyên nhủ đệ tử của bà là Nordzin Wangmo, Jetsün viết:

Sự tự chứng ngộ bản tánh tâm của riêng ta được gọi là giác tánh nội tại.

Bằng cách tịnh hóa vô minh lầm lạc thành sự thuần tịnh nguyên sơ,

Thành tựu tự nhiên ba thân Phật tự sinh,

Và hoàn thiện mọi đức hạnh, con sẽ đạt được sự giải tan hiện tượng trong bản tánh tối thượng.

Ý nghĩa siêu vượt những ý niệm trong tâm là cái thấy (kiến).

Sự an trụ trong cái thấy không xao lãng bởi hoàn cảnh là thiền định.

Giải thoát tất cả, mọi sự con làm là Phật sự.

Làm thuần thục kết quả của hành động là quả…

Bằng cách bắt đầu việc thiền định của con với thái độ thanh tịnh vào lúc đầu,

Duy trì giác tánh nội tại là thực hành chính yếu ở lúc giữa, và

Hồi hướng chúng bằng trí tuệ thoát khỏi những ý niệm vào lúc cuối,

Cầu mong con hoàn thiện ba phương diện thiêng liêng của thiền định và đạt được giải thoát.

Tự truyện của bà chấm dứt vào năm Thổ Sửu (1949/50). Vào tuổi tám mươi chín, cuối năm Thủy Thìn thuộc Rabjung thứ mười sáu (1953), bà thị tịch tại Kangri Thökar.

Jetsün Pemala (sinh năm 1955?), con gái của Ông và Bà Sönam Kazi ở Sikkim, Ấn Độ, và Dorje Rapten (sinh năm 1954), con trai của gia đình Traring ở Lhasa đã được xác nhận là các tülku của Jetsün Lochen.

28 - DZOGCHEN THUPTEN CHÖKYI DORJE ĐỆ NGŨ (1872-1935)

Dzogchen Rinpoche Thupten Chökyi Dorje đệ ngũ²⁸⁵ sinh năm Thủy Thân (1872) gần Chabdo ở Kham. Ngài được Khyentse Wangpo và những Lạt ma khác xác nhận là tülku của Dzogchen Rinpoche đệ tứ và được tôn phong tại Tu viện Dzogchen năm 1875.

Rinpoche nhận những giáo lý và các trao truyền bí mật từ Paltrül Rinpoche, Khyentse Wangpo, Kongtrül Lodrö Thaye, Khenpo Pema Dorje và nhiều Đạo sư khác.

Với sự hỗ trợ của Gyakong Khenpo, Zhenpen Chökyi Nangwa, và những đại học giả khác, ngài đã biến Shrīsimha, Học viện Kinh điển của Tu viện Dzogchen, thành một trong những tổ chức nổi tiếng của việc nghiên cứu. Gyakong Khenpo là hóa thân của Gyalse Zhenphen Thaye và tác giả của những chú giải về “mười ba sách giáo khoa uyên áo chính yếu”.

Ngài dâng hiến đời mình cho việc phát triển tu viện của ngài và vô số những tu viện phụ, du hành và giảng dạy không ngừng nghỉ. Hoạt động tích cực của ngài tràn đầy những điều huyền diệu và thấu thị. Nhờ năng lực tiên tri của ngài, ngài xác nhận hầu hết các tülku quan trọng của phái Nyingma ở miền Đông Tây Tạng, là những vị sinh trong ba thập niên sau cùng của đời ngài. Những người đã biết ngài đều tin rằng ngài là một vị Phật bằng xương bằng thịt.

Trong phần sau của đời ngài, Rinpoche sống với khoảng hai mươi hay ba mươi tülku trẻ. Như một người cha, ngài giáo dục họ và tự tay nuôi dưỡng và chăm sóc việc ăn mặc của họ - là một việc hoàn toàn khác thường đối với một Lạt ma cao cấp. Về sau, những tülku trẻ này trở thành những người phụng sự vĩ đại cho các tu viện và nhiều người.

Một hôm, ngài cho người đi mời Nera Geshe của Dege và yêu cầu vị này đi vào rừng và xem có đủ gỗ để xây một tu viên hay không. Nera Geshe vào rừng bởi Rinpoche đã yêu cầu, nhưng ông chỉ nhìn quanh, nghĩ rằng tìm kiếm gỗ chẳng ích lợi gì bởi ông ta thấy chẳng có lý do gì để xây một tu viện. Nhưng ông đã báo cáo cho Rinpoche là trong rừng có đủ gỗ để xây tu viện. Sau đó một thời gian ngắn, ở tuổi sáu mươi tư (1935), thình lình Rinpoche qua đời. Năm sau, toàn bộ Tu viện Dzogchen bị thiêu rụi trong một trận hỏa hoạn khổng lồ. Khi đó Nera Geshe mới hiểu tại sao Rinpoche phái ông vào rừng, và ông đã hiến dâng phần còn lại của đời mình để xây dựng lại tu viện.

Tülku của ngài, Dzogchen Rinpoche đệ lục, Jitral Changchup Dorje (1935- 1958/1959), mất khi còn trẻ trong cuộc biến động chính trị của Tây Tạng. Dzogchen Rinpoche đệ thất Jigme Losal Wangpo (sinh năm 1964) sống trong Tu viện Dzogchen mới của ngài ở hải ngoại tại miền Nam Ấn Độ.

29 - GEKONG KHENPO KÜNZANG PALDEN (1872-1943)²⁸⁶

KHENPO Kunzang Palden²⁸⁷ sinh tại Thung lũng Dzachukha ở Kham vào năm Thủy Thân thuộc Rabjung thứ mười lăm (1872). Ngài cũng được gọi là Thupten Künzang Trakpa và Gekong Khenpo Künpal.

Từ thời thơ ấu ngài đã nhận những giáo lý của Kinh điển lẫn Mật điển và của dòng Nyingthig, đặc biệt là từ Paltrül Rinpoche, người đã chăm sóc ngài như đứa con ruột. Khenpo sống gần Paltrül cho tới khi Paltrül Rinpoche mất. Khenpo thường đọc Kinh điển lớn tiếng trong khi Paltrül lắng nghe. Khenpo được Khenpo Yönten Gyatso (Yon-ga) của Tu viện Dzogchen cho thọ giới xuất gia và trở thành một trong những nhà truyền bá vĩ đại nhất của giới luật tu viện. Ngài nghiên cứu hầu hết các bản văn uyên áo với Önpo Tendzin Norbu, cháu của Gyalse Zhenphen Thaye, và cũng học với Ju Mipham Namgyal. Ngài trở thành một trong những học giả vĩ đại.

Ngài nhận nhiều sự trao truyền, đặc biệt là Longchen Nyingthig từ Khyentse Wangpo, Dzogchen Rinpoche đệ ngũ, Dodrupchen đệ tam, và Dechen Dorje. Bằng cách đó, ngài trở thành một trong những vị hộ trì dòng truyền thừa vĩ đại của dòng Longchen Nyingthig. Ngài cũng nhận những giáo lý và trao truyền từ Adzom Drukpa, Kongtrül Yönten Gyatso, và Kathok Situ Chökyi Gyatso. Tại Thung lũng Ser, từ Düdjom Lingpa (1835-1903) ngài nhận những trao truyền các giáo lý terma mới do Düdjom Lingpa khám phá.

Ngài đã lập Tu viện Gekong ở Dzachukha làm trụ xứ chính của ngài. Ngài là vị Thầy đầu tiên giảng dạy tại Học viện Kinh điển mới của Tu viện Khathok, cùng với Khenpo Ngawang Palzang là người trợ giảng của ngài.

Năm 1937, cả hai vị Dodrupchen đệ tứ tới Dzachukha để nhận những trao truyền giáo lý Nyingthig từ Khenpo. Bởi thị lực của ngài trở nên kém sút, với rất nhiều gian khổ, ngài đã ban những trao truyền Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig cho hai vị Dodrupchen. Biểu lộ niềm vui của ngài, ngài nói: “Những trao truyền Nyingthig của ta thì độc nhất vô nhị về tính chất xác thực và chặt chẽ của chúng. Bây giờ ta đã có thể giao phó di sản của cha cho các con!”

Ngài sáng tác nhiều tác phẩm quan trọng, trong đó có những bình giảng về Ngeshe Dronme, Bodhicharyavatara (Nhập Bồ Tát Hạnh), và Những Câu chuyện về Luật. Năm bảy mươi hai tuổi, vào năm Thủy Mùi (1943), với nhiều dấu hiệu kỳ diệu, ngài thị tịch và để lại nhiều xá lợi như đối tượng của lòng sùng mộ cho các đệ tử.

3O - YUKHOK CHATRALWA CHÖYING RANGTROL (1872 - 1952)

CHATRALWA Chöying Rangtröl²⁸⁸ là Vimalamitra đích thực trong thân tướng con người. Ngài sinh năm Thủy Thân thuộc Rabjung thứ mười lăm (1872) trong Thung lũng Yukhok. Thân phụ ngài là Khyishül Tratse, và thân mẫu là Adzi Zawalo.

Tên ngài là Chöying Rangtröl (sự Giải thoát Tự nhiên trong Pháp giới Tối thượng) và ngài được gọi là Yukhok Chatralwa, Ẩn sĩ ở Thung lũng Yukhok. Ngài được coi là một tülku (tái sinh) của Dola Jigme Kalzang.

Năm mười một tuổi, ngài được nhận vào Tu viện Lhatse thuộc dòng Palyül trong Thung lũng Ser Hạ. Nhờ sự thông tuệ thiên phú, việc học tập của ngài tiến bộ nhanh chóng. Ngài nhận nhiều sự trao truyền từ Lhatse Kyabgön.

Hôm hôm, khi đang du hành trên một con đường nguy hiểm trong Thung lũng Do Hạ để thu thập lương thực cho việc học tập và thiền định sau này, ngài bị một con báo mẹ và hai con của nó tấn công và chỉ nhờ năng lực của lời cầu nguyện của ngài mà ngài sống sót không bị chúng ăn ngấu nghiến. Trong một thời gian dài sau đó ngài có những ác mộng về những con báo. Một đêm trong một giấc mộng một người đàn bà mang những con báo lại cho ngài và nói: “Những con báo này là những xuất hiện của ta, nhưng người đã không nhận ra điều đó”. Sau đó những con báo tan biến vào người đàn bà, và bà cũng tan biến vào một chữ và biến mất. Sau này Kyabgön bảo ngài: “Kinh nghiệm của ông về những con báo là sự giũ sạch [sLong Tshad] những ý niệm và cảm xúc ẩn dấu của ông, nhưng nó kéo dài cho tới bây giờ để ông nhận ra nó. Bây giờ ông đã có thể chiến thắng chúng”. Chatralwa đọc tiểu sử của Milarepa và trong năm ngày ngài kinh nghiệm không có những điểm quy chiếu trong tâm ngài, và từ đó tâm ngài ngơi nghỉ trong sự thanh thản.

Có lần Thầy Lhatse Kyabgön của ngài bị bệnh nặng, và ngài mời một Đạo sư terma đầy năng lực là Rolwe Dorje mà đại chúng gọi là Chagmo Tülku. Nhờ những gia hộ của Chagmo Tülku, vị Thầy của ngài đã khỏi bệnh.

Chatralwa nhận ra rằng Chagmo Tülku sở hữu những giáo lý Đại Viên mãn độc nhất vô nhị. Ngài khẩn cầu Chagmo Tülku ban giáo huấn cho ngài. Thay vào đó, Chagmo Tülku khuyên Chatralwa đi tới vị Thầy của riêng mình là Dodrupchen đệ tam để thỉnh cầu giáo huấn. Nhưng Lhatse Kyabgön không cho phép Chatralwa đi. Cuối cùng Chagmo Tülku ban cho ngài những giáo huấn về Đại Viên mãn, kể cả những giáo lý về Yeshe Lama, nói rằng: “Đây là tinh túy những giáo huấn của Dodrupchen”. Với sự tinh tấn lớn lao, Chatralwa đã thiền định về những gì ngài được dạy. Sau một tuần, ngài cảm nhận nhiều kinh nghiệm. Khí nghiệp (hay năng lực) do sự bám chấp chủ thể-đối tượng tan biến vào Pháp giới tối thượng, và ngài an trụ trong sự vắng bặt của các tư tưởng. Đó không phải là một sự vô thức hay trạng thái trung tính của tâm. Giống như ánh sáng của một ngọn đèn trong một cái bình, chư Phật và các cõi tịnh độ thường trụ cũng như những âm thanh tối thượng hiện diện tự nhiên như sự chói lọi của giác tánh nội tại (chân tánh của tâm), trí tuệ nguyên sơ.

Nhiều năm sau này, sau khi Lhatse Kyabgön mất, Chatralwa đi thăm Düdjom Lingpa (1835-1903) và nhận Nangjang và những giáo lý khác trong nhiều tháng. Theo tiên tri của Düdjom Lingpa, ngài đi thăm Adzom Drukpa (1842-1924), vị Thầy định mệnh của ngài, và nhận những giáo lý bắt đầu từ ngöndro cho tới thiền định Trekchö của sự thuần tịnh nguyên thủy và thiền định Thögal của sự quang minh chói lọi, là những giáo lý được Khyentse Wangpo phó chúc cho Adzom Drukpa. Ngài cũng được ban các trao truyền của Nyingthig Yabzhi, Longchen Nyingthig, Chetsün Nyingthig, Gongpa Zangthal, và nhiều giáo lý khác.

Phù hợp với tiên tri của Adzom Drukpa, ngài tới Thung lũng Ser Hạ để truyền bá các giáo lý. Trên đỉnh của một ngọn núi cao, dốc, giống như ốc xà cừ, ngài xây dựng ẩn thất của ngài, là nơi được gọi là Yage Gar, Trại Tuyệt hảo. Nó cách làng Tsi vài dặm, nơi sinh của Dodrupchen Rinpoche đệ tứ. Chatralwa ở đó trong phần còn lại của đời ngài, chủ yếu giảng dạy thiền định Đại Viên mãn.

Sau một thời gian, Tertön Sögyal (1856-1926) từ Tu viện Dodrupchen di chuyển tới Thung lũng Ser Thượng, và Chatralwa trải qua một thời gian dài với ngài. Tertön Sögyal dạy ngài Dzökyi Demik, một bình giảng về Guhyagarbha-tantra của Dodrupchen đệ tam vào ban ngày và Ösal Nyingpo, một bình giảng về Guhyagarbha-tantra của Mipham Namgyal vào ban đêm. Ngài cũng dạy Chatralwa nhiều bình giảng khác về Guhyagarbha, và những giáo huấn về Đại Viên mãn.

Mỗi khi Tertön Sögyal trở về từ những cuộc viếng thăm Dodrupchen đệ tam, tertön trao truyền những giáo lý quan trọng mà ngài nhận được hay những sự thảo luận ngài có với Dodrupchen cho Chatralwa. Khi Chatralwa thuật lại cho chúng tôi điều này, tôi nhớ lại lời ngài: “A-we! Ta không quên chúng. Làm sao ta có thể quên những giáo lý vàng như thế? Ta không phải là kẻ điên”. Lòng sùng mộ của ngài đối với Dodrupchen thật to lớn, nhưng ngài không bao giờ có cơ hội gặp Dodrupchen”.

Năm tôi mười hai tuổi (1951), tôi tới gặp Chatralwa cùng với Thầy Kyala Khenpo của tôi và vài người khác. Tại ẩn thất của ngài có khoảng hai trăm tu sĩ. Phần lớn họ sống trong những túp lều và hang động nhỏ xíu có một chiếc giường vừa làm ghế ngồi, trên đó họ có thể ngủ, ngồi, thiền định, và nghiên cứu. Cạnh giường có chiếc lò nhỏ dùng để nấu trà trong khi ngồi trên giường. Cạnh chiếc gối có một bàn thờ nhỏ với vài quyển sách. Nhiều người hầu như không thể đứng dậy trong phòng nhỏ của họ. Nhiều đệ tử đang thực hành thiền định Đại Viên mãn, và đích thân Chatralwa hướng dẫn họ. Nhưng đa số các đệ tử đang thực hành các bản văn Kinh điển và Mật điển dưới sự hướng dẫn của những đệ tử thâm niên của ngài.

Lần đầu tiên tôi nhìn thấy Chatralwa, ấn tượng mạnh mẽ nhất về ngài mà tôi có là vẻ cổ xưa, không có dấu vết thời gian và tuổi tác của ngài. Một tư tưởng xuất hiện trong tôi: “Ồ! Rigdzin Jigme Lingpa hẳn cũng như thế này”. Ngài đang ngồi trên ghế được bọc vải. Ngài có mái tóc xám, thưa, mọc dài và được bện lại chút ít. Tôi nhớ lại câu nói của ngài: “Thầy Adzom Drukpa của ta nói với ta rằng ta nên sống cuộc đời của một hành giả Mật thừa, và ngài đã tiên đoán rằng ta sẽ trở thành một tertön. Nhưng ta không muốn lập gia đình, bởi điều đó có thể khiến ta phải sống một cuộc đời tranh đấu, mà cũng không muốn khám phá bất kỳ giáo lý terma mới nào, bởi đã có quá nhiều giáo lý terma đích thực quý như vàng có thể dùng được. Vì thế, như một tượng trưng cho việc tuân thủ lời dạy của Thầy ta, ta giữ mái tóc dài này như y phục hành giả Mật thừa”. Mặc dù ngài không bao giờ gặp Dodrupchen đệ tam, một nửa những giáo lý của ngài là những trích dẫn từ những tác phẩm của Dodrupchen mà ngài đã nhận qua Chagmo Tülku và Tertön Sögyal.

Chatralwa có một ngôi nhà khá lớn, tiện nghi, với rất nhiều ánh nắng, tràn ngập các pháp khí và sách tôn giáo. Một hôm một Lạt ma nổi tiếng tên là Rinchen Dargye tới thăm ngài. Sau khi đi vào phòng của Chatralwa, Lạt ma cứ nhìn quanh thay vì ngồi xuống. Chatralwa hỏi ông ta bằng giọng gay gắt: “A-we! Ông mất cái gì thế?” Lạt ma trả lời: “Tôi nghe nói ngài là Chatralwa, một ẩn sĩ. Nhưng trên thực tế thì ngài đã thâu thập đủ để được gọi là một người giàu có”. Chatralwa trả lời: “Chatralwa có nghĩa là một người đã giũ sạch những tham luyến cảm xúc đối với vật chất thế tục hay với cuộc đời. Nó không có nghĩa là nghèo khổ và khao khát vật chất như nhiều người làm”.

Nếu quý vị cúng dường ngài một tặng phẩm, hầu như chắc chắn là ngài sẽ biểu lộ cơn thịnh nộ, và thậm chí ngài có thể ném quý vị ra ngoài. Nhưng nếu quý vị sửa soạn một cái đĩa tuyệt đẹp và đem nó tới cho ngài, ngài luôn luôn thưởng thức nó với câu nói nổi tiếng: “A-we! Nó đáng giá hàng trăm con ngựa và hàng ngàn con bò [mDzo]”.

Trong những năm đầu của đời ngài, ngài dạy những bản văn Kinh điển và Mật điển uyên áo cho các đệ tử. Nhưng những năm về sau ngài không dạy bản văn nào nữa. Ngài chỉ ban những lời giảng để làm sáng tỏ những vấn đề khác nhau mà các đệ tử đưa lại cho ngài và đặc biệt là những giáo huấn về thiền định Đại Viên mãn.

Lối giảng dạy thiền định Đại Viên mãn của ngài được gọi là Nyamtri, những giáo huấn phù hợp với kinh nghiệm của hành giả. Ngài sẽ chỉ dẫn riêng từng đệ tử về cách bắt đầu thiền định. Sau đó, ngài ban những giáo lý hay những giảng nghĩa làm sáng tỏ chỉ phù hợp với những kinh nghiệm, vấn đề, hay sự tiến bộ mà các đệ tử đang có. Vì thế ngài ban những gia hộ, bí quyết, và những hỗ trợ, nhưng ngài để cho các đệ tử tự mình thức tỉnh, khai mở, hay tự nhận ra bổn tâm của họ.

Hầu hết các đệ tử của ngài sống trong cảnh đạm bạc, nhưng họ vui vẻ, hài lòng, an tĩnh, và bi mẫn. Nếu quý vị chứng kiến niềm vui trên khuôn mặt, sự yên bình trong giọng nói, vẻ điềm tĩnh trong những hoạt động, và thiện tâm cũng như sự ích lợi cho người khác của họ, quý vị sẽ có cảm tưởng rằng cái được gọi là sự thịnh vượng của cải vật chất không liên quan gì tới niềm vui chân thật của cuộc đời.

Khoảng năm 1940, Chatralwa bị bệnh ho đàm trầm trọng. Không báo trước, Dodrupchen Thupten Thrinle Palzang tới, và sau khoảng một giờ, Chatralwa bắt đầu ăn và sau đó hồi phục, không còn những triệu chứng của căn bệnh hay cần phải dùng thuốc nữa. Chatralwa nài nỉ được rót trà cho Rinpoche và nói: “Tôi buồn vì là một đệ tử cũ của Dodrupchen, vì thế tôi phải phụng sự ngài”. Chatralwa không bao giờ được chính thức thừa nhận hay tôn phong là tülku, nhưng ngài được coi là tülku của Jigme Kalzang. Những lời ngài nói về việc ngài là một đệ tử cũ của Dodrupchen được coi là một thừa nhận ngài là hóa thân của Jigme Kalzang.

Trong những lần gặp gỡ sau này, Chatralwa ban tinh túy của tất cả giáo lý và trao truyền của ngài cho Dodrupchen Rinpoche, như thể rót nước từ cái bình này sang bình khác.

Năm tám mươi mốt tuổi, sức khỏe của Chatralwa suy sụp, và ngài bảo các đệ tử mời Dodrupchen Rinpoche đến, khi đó vị Thầy này đang ở Tu viện Dzogchen. Ngài nói rằng không cần cử hành buổi lễ nào cho tới khi Dodrupchen tới, và khi Dodrupchen tới, họ nên để vị Thầy này làm bất kỳ những gì ngài thích. Như thế, vào ngày hai mươi hai tháng giêng năm Thủy Thìn (1952), Chatralwa Chöying Rangtröl thị tịch vào Pháp giới tối thượng. Vài ngày sau khi ngài mất, Dodrupchen từ Tu viện Dzogchen tới và cử hành tất cả những buổi lễ truyền thống. Nhiều đệ tử của Chatralwa trở về ẩn thất hay tu viện của họ, và một số tới Tu viện Dodrupchen. Ẩn thất Yage Gar hầu như bị giải tán. Tất cả những ngày trọng đại đã trôi qua chỉ trong thời gian ít tháng. Để đánh dấu sự chứng ngộ của ngài, Chatralwa đã viết:

Không thể tách lìa bản tánh của Pháp vương xứ Oddiyāna [Guru Rinpoche],

Ôi cha ơi, Lạt ma thành tựu, xin an trụ trên đỉnh đầu con.

Các đối tượng có tính chất hiện tượng xuất hiện như năng lực [của trí tuệ], thuần tịnh xa rời những ô nhiễm đột ngột, và,

Bản tánh trùm khắp của tâm là sự hợp nhất của sự thuần tịnh nguyên thủy và sự viên mãn tự nhiên.

Với những hồi ức như thế, mặc dù không có vẻ đẹp của thi ca,

Ta thích hát bài ca chứng ngộ về nền tảng, là sự giải thoát từ lúc ban đầu.

Nhờ chứng ngộ giác tánh nội tại sâu xa, là sự khoáng đạt, và vô ngã,

Những xuất hiện bên ngoài được giải thoát như sự tự do không có điểm quy chiếu.

Sau khi tịnh hóa giác tánh nội tại và những đối tượng xuất hiện như sự hợp nhất trong nhất thể tánh,

Việc hành giả đạt được thành lũy trong nền tảng tự do tự nguyên thủy sẽ được bảo đảm.

Khi đã vượt lên mọi hy vọng và sợ hãi phân biệt của “là” và “không là,”

Ngủ yên thanh thản, không bận tâm tới mọi hoạt động đạo đức, thì thật hỉ lạc!

Những toan tính về các con đường và giai đoạn, và những phân biệt về những cái thấy và thiền định -

Những vật che phủ như vỏ trứng của tâm hoài nghi bị vỡ nát.

Phẩm tính phi thường của con đường là không dụng công và thành tựu tự nhiên.

Giác tánh nội tại không bị tạo tác của bản tánh là trí tuệ nguyên sơ thành tựu tự nhiên.

Tính bình đẳng của sinh tử và niết bàn trong sự thuần tịnh của quả của chúng là sự thoát khỏi những phân biệt.

Như thế ta đã chứng ngộ bản tánh của Phật nguyên thủy tại nền tảng, và

Giờ đây không cần phải nỗ lực để đạt được Phật quả.

Xin thiền định về Đại Viên mãn. Đó là những đức hạnh phi thường để đạt tới.

Tại núi Sangdzong, gã hành khất tên là Chöying Rangtröl

Đã biểu lộ tự nhiên bài ca hỉ lạc này.

31 - KATHOK KHENPO NGAWANG PALZANG (1879 - 1941)

KHENPO Ngawang Palzang²⁸⁹ ở Tu viện Kathok là một trong những nhà biên soạn, Đạo sư, và người truyền bá dòng Longchen Nyingthig vĩ đại nhất trong thế kỷ này. Ngài được coi như một tülku (tái sinh) của Vimalamitra, và sẽ không cường điệu khi gọi ngài là Longchen Rabjam thứ hai.

Ngài thường được biết với danh hiệu Khenpo Ngachung (Ngak Con), và trong nhiều tác phẩm ngài tự ký là Ösal Rinchen Nyingpo Pema Ledreltsal hay Pema Ledreltsal.

Ở đây tôi xin đưa ra một bản tóm tắt tự thuật của Khenpo, Ngotsar Gyume Rölgar (Một Trò Nô đùa Kỳ diệu đáng Kinh ngạc). Nếu các bạn thích thú khi đọc tiểu sử của một Lạt ma về những thành tựu học thuật và tâm linh thì các bạn nên chọn bản tự thuật này. Trong một văn phong đẹp và cổ điển nhất thật hiếm thấy, bản tiểu sử này giới thiệu một cuộc đời tráng lệ.

Khenpo sinh ngày mồng mười tháng mười năm Thổ Mão thuộc Rabjung thứ mười lăm (1879) giữa những dấu hiệu kỳ diệu của ánh sáng cầu vồng và âm nhạc từ trên không. Cha ngài là Namgyal của nhóm bộ lạc Nyoshül, và mẹ ngài là Pematso thuộc nhóm bộ lạc Juwa.

Cả ngày lẫn đêm của ngài tràn ngập ánh sáng, những chứng nghiệm, linh kiến, âm thanh lạ lùng, và những giao tiếp với các bậc linh thánh. Khi được ba ngày tuổi, ngài tụng đọc thần chú Vajrakīla khi ngồi trong tư thế thiền định. Suốt trong mùa đông thứ nhất, trong thời tiết băng giá, em bé ngủ với mẹ. Nhưng bà mẹ không thể ngủ với ngài vì ngài phát ra quá nhiều nhiệt qua năng lực tâm linh. Bà mẹ nói: “Con là ai, là con của ma quỷ à?” Ngài hát:

Con đến từ hướng Latrang phía đông,

Con tự kiểm soát năng lực và nhiệt.

Con từng thành tựu pháp Guhyasamaja.

Nếu mẹ nhận ra con, con là Alak Rigdra.

Trước sự việc như thế bà mẹ nói: “Ai mà biết được? Hãy im lặng”. Cha mẹ và thân quyến của ngài lo lắng về đứa con khác thường của họ và cố giữ bí mật việc ngài hiển lộ những điều thần diệu.

Năm lên hai tuổi, cha ngài đưa ngài tới gặp ngài Nyoshül Lungtok tại Ẩn thất Gyaduk. Nhìn thấy ngài, Lungtok biểu lộ niềm vui cực độ và ban sự gia hộ cùng quà tặng cho ngài.

Khi ngài lên năm, gia đình ngài vô cùng khó khăn do một trận lụt, và một hôm ngài uốn một nhánh cây thành hình dáng một phurbu (lưỡi dao linh thiêng), và nói:

Con, như Vimalamitra ở Ấn Độ,

Đã đảo ngược giòng Sông Hằng.

Xá gì con lạch trong hẻm núi.

Mẹ ơi, nhìn xem điều tuyệt vời này !

Sau đó, chỉ cây phurbu vào con sông, ngài tụng thần chú Vajrakīla, và con sông đổi dòng chẩy như thể bị một trận bão xô đẩy.

Năm lên bảy, ngài được người chú dạy đọc những bài nguyện. Khi chú dạy một chữ thì ngài đọc chữ kế tiếp thay vì lập lại theo ông. Người chú trở nên khó chịu và nói: “Tại sao cháu cứ nhào lên trước thế ? Cháu không nhận diện được các chữ”. Khi đó ngài học chậm lại và mất khoảng hai mươi ngày để học trang đầu của bài nguyện, và điều này làm người chú hài lòng. Vào một buổi tối, trong khi thiu thiu ngủ, ngài đọc toàn bộ Zangpo Chöpa, và chú của ngài nhận ra rằng ông đang đối xử với một người phi thường. Chú ngài đem đến cho ngài một số bản văn mới, và Khenpo đọc tất cả không chút khó khăn. Chú ngài thôi đưa các bài đọc cho ngài.

Từ năm lên tám, ngài bắt đầu nhận những giáo lý và quán đảnh từ nhiều vị thầy. Năm mười lăm tuổi, Khenchen Gyaltsen Özer cho ngài thọ giới Sa di, và Nyoshül Lungtok dạy ngài về tầm quan trọng của việc trì giữ các giới nguyện.

Cùng với Nyoshül Lungtok, ngài đi tới ẩn thất tên là Pema Ritho. Ở đó, từ Nyoshül Lungtok ngài nhận những giáo huấn chi tiết về thực hành ngöndro và hoàn tất những tích tập ngöndro. Trong thực hành mạn đà la thuộc ngöndro, ngài thấy Longchen Rabjam trong một giấc mộng. Đức Longchenpa đặt một trái cầu pha lê lên đầu ngài và nói:

Ah ! Bản tánh của tâm là tâm giác ngộ. Ah !

Ah ! tánh Không vĩ đại là phạm vi của Samantabhadra

(Phổ Hiền). Ah !

Ah ! Giác Tánh nội tại mở trống là Dharmakaya (Pháp Thân). Ah !

Ah ! Từ năm ánh sáng chói lọi phát sinh mọi sự. Ah !

Ah ! Bản tánh của Giác Tánh nội tại siêu vượt cái thấy

và thiền định. Ah !

Ah ! Giờ đây cầu mong chúng được an lập trong tim con. Ah !

Bởi sức mạnh của lòng sùng mộ, Khenpo ngất đi một lát. Từ pho tượng của Longchen Rabjam trên bàn thờ của ngài hoá ra xá lợi. Nyoshül Lungtok nói với những người khác rằng Khenpo có thể là tái sanh của Vimalamitra trong thế kỷ này, vì Vimalamitra đã hứa gởi một hóa thân chính tới Tây Tạng trong mỗi thế kỷ để truyền bá giáo lý Nyingthig.

Trước pháp guru yoga của thực hành ngöndro, ngài nhận quán đảnh của giáo khoá Longchen Nyingthig gồm hai pho sách từ Lạt ma Atop, một trong những đệ tử chính cua Nyoshül Lungtok. Nyoshül Lungtok chỉ ban một ít lễ quán đảnh trong suốt cuộc đời giống như vị Thầy Paltrül của ngài. Lungtok ban cho Khenpo những giáo huấn về Longchen Nyingthig nói chung và đặc biệt là pháp guru yoga.

Khenpo trì tụng thần chú siddhi (thành tựu) ba mươi triệu lần và thực hiện một trăm ngàn lạy dài cùng những hành vi tôn kính. Từ khi Khenpo bắt đầu nhận các giáo lý từ Nyoshül Lungtok, ngài không bao giờ nghĩ tưởng dù chỉ trong một giây rằng bậc thầy của ngài là một chúng sinh bình thường, mà luôn luôn nhìn Thầy như một vị Phật toàn giác. Ngài cũng không thể nhớ được có bao giờ nói năng không đúng đắn với các bạn Pháp (Pháp lữ) của ngài.

Suốt trong thời gian tu tập ngöndro, ngài duy trì kinh nghiệm rằng tâm ngài tan hòa vào một trạng thái vô niệm và sau đó mọi sự xuất hiện khách quan đều tan biến. Vị thầy của ngài làm giảm bớt vẻ quan trọng của những kinh nghiệm đó và nói: “Đó là nền tảng phổ quát,” một trạng thái trung tính, nhưng không phải là bản tánh giác ngộ.²⁹⁰

Sau thực hành guru yoga, Lungtok ban những giáo lý chi tiết về tantra bao gồm ba cội gốc và nhiều bản văn khác. Khenpo thực hiện một cuộc nhập thất trì tụng nghiêm nhặt trong bốn mươi chín ngày về Rigdzin Düpa. Ngài đạt được sự quang minh to lớn trong giai đoạn phát triển, trì tụng thần chú siddhi mười triệu lần và thần chú Rigdzin Chitril một trăm triệu lần. Sau đó ngài thực hiện một cuộc nhập thất một tháng về Yumka Dechen Gyalmo và thực hành ngày lẫn đêm. Ngài có thể nghe năng lực âm thanh của thần chú mà không cần nỗ lực. Ngài có một chứng ngộ phi thường rằng những thị kiến về các hình tướng linh thánh hay bình phàm chỉ đơn thuần là những sự xuất hiện và định danh do tâm thức tạo tác.

Năm hai mươi tuổi, bởi được Lungtok tận tình khuyên bảo, Khenpo thọ cụ túc giới từ ngài Atop. Về sau, ngài trì giữ mỗi một trong 253 giới của một nhà sư và không giữ ngoại vật nào cho riêng mình. Khi phải giữ các ngoại vật để phụng sự Giáo Pháp hay cho người khác, ngài chỉ giữ chúng sau khi trì tụng tütren (Dus Dran), một cách thức để tự nhắc nhở về “chánh niệm về mục đích”, do ngài Panchen Lobzang Chögyen biên soạn.

Vị thầy của ngài ban cho ngài các giáo lý chi tiết về cuộc đời và sự trường thọ. Sau đó Khenpo thực hiện một cuộc nhập thất một trăm ngày về thực hành trường thọ của Longchen Nyingthig. Sau nhiều ngày trì tụng, ngài thấy ánh sáng phát ra từ những viên thuốc trường thọ trên bàn thờ, và sau đó chúng tan thành ánh sáng. Do chú tâm tu tập về năng lực (khí), ngài đã chứng nghiệm các thành tựu về sự thâm nhập, an trụ, và toàn thiện của những năng lực của ngài trong kinh mạch trung ương. Bằng pháp yoga nội nhiệt, ngài chứng nghiệm đại lạc và nhiệt trong thân và sư hợp nhất của lạc và tánh Không trong tâm ngài. Sự tiếp xúc với cái lạnh hoặc nóng bên ngoài khiến ngài phát sinh nhiệt và lạc. Nhờ tu tập về tinh chất vi tế, chẳng bao lâu tâm và các niệm tưởng của ngài đã ngừng dứt. Ngài an trụ trong một trạng thái vô niệm sâu dày, như đang ngủ, nhưng trước tiên với sự khoáng đạt rồi đó tâm thức đó cũng tan hòa trong trạng thái hợp nhất của tánh Không và quang minh. Ngài có thể an trụ trong trạng thái như thế trong suốt một khoá thiền định.

Khi Khenpo hai mươi mốt tuổi, mỗi ngày Nyoshül Lungtok ban cho ngài ít dòng giáo lý Nyingthig thâm sâu. Sau mỗi giáo lý, Khenpo thiền định về ý nghĩa của giáo huấn trong nhiều ngày, và sau đó là các cuộc thảo luận và minh giải.

Thầy Lungtok giảng rằng ngài đã nhận sự truyền dạy Nyingthig từ Dzogchen Rinpoche đệ tứ xuất phát từ Jigme Lingpa qua dòng truyền thừa của Dodrupchen. Ngài cũng nhận sự truyền dạy từ Paltrül Rinpoche lẫn Khyentse Wangpo đến từ Jigme Lingpa qua dòng truyền thừa của Gyalwe Nyuku.

Trong những tu tập này, Khenpo phát triển một sự xác tín không thể nghi ngờ rằng điều mà ngài đã chứng nghiệm suốt trong các tu tập ngöndro của ngài - đó là kinh nghiệm về trạng thái vô niệm, sau kinh nghiệm đó mọi sự xuất hiện khách quan đã tan biến - thì không đơn thuần là sự vắng mặt của các tư tưởng mà là sự hợp nhất trần trụi của giác tánh nội tại và tánh Không.

Ngài trình bày xác quyết của mình cho vị thầy. Vị thầy cười và nói: “Trong thời gian các tu tập tâm thức chuẩn bị [Blo sByong] của thực hành ngöndro, ông đã nói về một sự thiền định [về trạng thái vô niệm] và sự tan biến của các sự xuất hiện khách quan. Đó là cái nó là. Có hai loại tư tưởng, các tư tưởng chủ quan và các tư tưởng khách quan. Trong thiền định của các bậc chứng ngộ, trước tiên bám nắm chủ quan của họ tan biến. Vào lúc ấy, khi tư tưởng khách quan chưa bị tan biến, sẽ là những tư tưởng về các sự xuất hiện (các hình tướng). Sau đó những gì các tư tưởng đã bám níu một cách khách quan sẽ tan biến, và rồi ngay cả những sự xuất hiện đơn thuần cũng sẽ không có mặt trước tâm thiền định”.

Khenpo là một người tài ba nhất, đã có kinh nghiệm về chân tánh trong các tu tập thiền định lúc ban đầu của ngài. Tuy nhiên, vị thầy của ngài không nói với ngài rằng đây là một chứng ngộ quan trọng. Nếu vị thầy nói điều này quá sớm, trong tâm Khenpo có thể phát sinh một sự bám níu ý niệm vi tế, một sự dính mắc vào cái được gọi là “sự chứng ngộ quan trọng,” và thay vì Khenpo được khuyến khích bởi việc đạt được chứng ngộ vững chắc, ngài có thể bị xao lãng khỏi hành trình tu tập.

Đó chính là lý do tại sao Paltrül Rinpoche nói: “Đừng vội gọi nó là Pháp Thân !”

Sau đó Nyoshül Lungtok ban một trong những quán đảnh hiếm hoi nhất của ngài, một Yeshe La-me Tsalwang, lễ quán đảnh năng lực giác tánh nội tại (hay sự nhập môn bản tánh của tâm) như được ban cho trong Yeshe Lama. Tiếp theo là các giáo lý về giáo huấn thâm sâu Đại Viên mãn, bao gồm Chöying Rinpoche Dzo.

Kế đó vị thầy của ngài bảo Khenpo rằng giờ đây ngài nên đến Tu viện Dzogchen để nghiên cứu các bản văn uyên áo. Ngài nghe nói rằng Mipham Namgyal cũng đang đến dạy tại tu viện. Khenpo không muốn đi nhưng phải tuân lời thầy. Với một món quà gồm mười ba cái bánh đường nâu và một khăn choàng dài, vị thầy tạm biệt đệ tử của mình bằng những lời cầu nguyện rồi nói thêm: “Ta đang thôi thúc con, trao quyền cho con, và chứng nhận con là người hộ trì bậc thứ mười ba, trạng thái của Vajradhara (Kim Cương Trì)”. Với trái tim nặng trĩu, Khenpo cầu nguyện và cuối cùng từ giã vị thầy.

Cuối năm hai mươi hai tuổi, Khenpo tới Tu viện Dzogchen. Cùng ngài Minyak Lama Rigdzin Dorje và những người khác, ngài nghiên cứu Madhyamakālamkāra của Shantarakshita, Tsema Rikter của Sakya Pandita, Don Namnge, Kagye Namshe, và Ösal Nyingpo về Guhyagarbha của Mipham.

Với Khenpo Losal ngài nghiên cứu Domtik Paksam Nye của Dharmashrī, Mahayana-sutralamkara (Đại thừa Trang nghiêm Kinh luận), Madhayanta-vibhanga, và Dharmadharmatavibhanga với các bình giảng của Rongtön, Uttaratantra (Đại Thừa Tối Thượng Mật điển) với bình giảng của Dölpo, Guhyagarbha với các bình giảng của Longchen Rabjam, Rongzom, và Yungtön, Thekchen Tsüljuk và Nangwa Lhadrup của Rongzom, Yönten Dzö với các bình giảng của Dodrupchen và Tentar Lharampa, và Semnyi Ngalso và Gyuma Ngalso.

Với Khenpo Sönam Chöphel ngài nghiên cứu Abhisamayālamkāra (Hiện Quán Trang nghiêm) với các bình giảng của Je Tsongkhapa và Paltrül, Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh) với các bình giảng của Ngülchu Thogme và Künzang Sönam, và Norbu Ketara của Mipham, Prajnānāma-mūla-madhyamaka, Chatuhshatakashāstra, Dültik Rinchen Trengwa, Dülwa Tsotik, Longchen Nyingtig Tsalung, Sangdak Gonggyen, và những tác phẩm khác.

Từ Mura Tülku Pema Dechen ngài nhận nhiều lễ quán đảnh và giáo lý về Yeshe Lama và những kinh điển khác. Từ Khenpo Konchok Norbu ngài nhận các giáo huấn duy nhất của Paltrül về Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh).

Với Apal ngài nghiên cứu Abhidharmakosha (A tỳ đạt ma Câu xá luận) với bình giảng và các bình giảng của Gyalpö Se, Chimchen, và Chimchung. Khenpo có một quãng thời gian cam khổ để thấu suốt lối giảng dạy tỉ mỉ của Apal. Ngài đi tới tảng đá ở Shrīsimha, nơi có lần ngài Paltrül giảng Abhidharmakosha và ước nguyện có thể hiểu được những gì ngài Vasubandhu linh thị trong bản văn của ngài. Ngài rơi vào giấc ngủ và trong một giấc mơ được Vasubandhu (Thế Thân) gia hộ, và Khenpo nhớ lại ngài đã từng là Sthiramati, đệ tử chính của Vasubandhu. Sau lần đó, ngài có thể thấu hiểu các giáo lý.

Sau đó Mipham Namgyal tới và ở ẩn thất Nakchung của Tu viện Dzogchen để biên soạn tác phẩm Khepala Jukpa. Một hôm Khenpo tới thăm ngài, và chính trong ngày ấy Mipham hoàn thành Khepala Jukpa, Mipham trao bản văn cho Khenpo và thôi thúc ngài giảng dạy nó. Khenpo cũng nhận lễ quán đảnh Jampal Gyüluk.

Ngài cũng nhận các quán đảnh Könchok Chidu từ Dzogchen Rinpoche thứ năm, Gongpa Düpa và Khandro Nyingthig từ Drukpa Kuchen của Tu viện Dzogchen.

Cuối năm hai mươi bốn tuổi (1902), ngài trở về ẩn thất của vị thầy và đau buồn khi biết tin ngài đã mất vào ngày hai mươi lăm tháng năm năm ngoái. Ngài làm một cuộc nhập thất trì tụng ba tháng về Vajrakīla Düpung Zilnön của Longchen Nyingthig. Ngài cũng thực hiện các tiệc cúng dường và ban giáo lý cho mọi người.

Rồi ngài đi tới ẩn thất Kading và làm những cuộc nhập thất về Sādhana Māyājāla Hòa bình và Phẫn nộ và Jampal Gyüluk và ban các giáo lý. Ngài thiền định về Thögal và nhìn thấy ánh sáng và hình ảnh của chư Phật tràn đầy không gian, và sau đó năng lực của giác tánh nội tại trong hình tướng của giây xích kim cương, trí huệ vi tế nhất, tan biến thành pháp giới nội tại tối hậu. Bằng cách thực hành như thế, ngài đạt tới bản tánh tối hậu của trí huệ nguyên sơ, sự hợp nhất trần trụi của giác tánh nội tại và tánh Không. Mọi cấu trúc của kinh nghiệm đã tiêu tan. Mọi sự bám níu chủ quan và khách quan đã bị phá huỷ. Trong trọn nửa ngày, ngài an trụ trong sự quang minh chói ngời thoát khỏi các niệm tưởng. Như một dấu hiệu của việc ngài nhận ra rằng các hình tướng không thật như chúng được cho là thế, cái chuông của ngài rơi trên một tảng đá, và thay vì cái chuông bị vỡ như bình thường, có một dấu vết của cái chuông trên tảng đá và cũng có một dấu vết của tảng đá trên cái chuông.

Trong khi thiền định về Khandro Yangtig, trong một linh kiến ngài đi tới cõi tịnh độ vô song trong hình tướng của Lhacham Pemasal và nhận các quán đảnh từ vị thủ lãnh của các dākinī và được ban pháp danh Ösal Rinchen Nyingpo Pema Ledreltsal. Cũng như Longchen Rabjam, ngài nhận sự truyền dạy từ Rigdzin Kumārādza.

Năm ngài hai mươi chín tuổi, mẹ ngài mất giữa những biểu hiện ánh sáng và động đất. Từ Terchen Ngawang Tendzin ngài nhận các sự truyền dạy nguyên bản của Nyingma Gyübum.

Sau đó, ngài đi tới Tu viện Dzogchen một lần nữa. Với Khenpo Lhagyal của Dzogchen ngài nghiên cứu Pramānavārttika, và với Khenpo Zhen-ga ngài nghiên cứu các bình giảng về Madhyamakāvatāra (Nhập Trung Luận) và nhiều kinh điển khác.

Sau đó Dzogchen Rinpoche muốn bổ nhiệm ngài làm một khenpo, một tu viện trưởng của Tu viện Dzogchen, nhưng ngài từ chối, vì ngài được ngài Lungtok chỉ thị không dạy tại Tu viện Dzogchen mà tại dạy tại Tu viện Kathok.

Ngài trở về Jönpa Lung, trụ xứ của vị thầy của ngài, và bắt đầu ban thêm các giáo lý. Suốt trong lễ quán đảnh Yumka Dechen Gyalmo, chất cam lồ sôi lên trên bàn thờ mát mẻ, và các chữ chủng tự được viết trên một tấm gương có màu sắc nổi bật lên (‘Bur Dod). Trong thời gian truyền dạy bản văn Dzödun, một người đàn bà vô danh với nhiều món trang sức quý giá có mặt một lúc rồi biến mất. Khi Khenpo đang ban giáo lý Semnyi Ngalso, toàn thể thung lũng tràn ngập ánh sáng cầu vồng.

Từ ngài Adzom Drukpa, ngài nhận quán đảnh Gongpa Zangthal, Khandro Yangtig, và Lama Yangtig và các giáo lý ngöndro cùng các thực hành thực sự Dorje Nyingpo.

Năm ba mươi tuổi, do lời mời của Kathok Situ Chökyi Gyatso (1880-1925), ngài đi tới Tu viện Kathok. Ở đó ngài được chỉ định là một trợ giáo (sKyor dPon) trong shedra hay học viện kinh điển mới mở. Khenpo Kunpal giảng dạy Domsum Rabye, Pramanavarttika, Tsema Rikter, Yizhin Dzo, Men-ngak Dzo, và Choying Dzo, và Khenpo Ngachung duyệt lại giáo lý cho các học viên.

Năm ngài ba mươi mốt tuổi, Khenpo Künpal phải trở về Dzachukha. Khenpo Ngachung kế tục ngài làm khenpo của shedra (Học viện Kinh điển) và giảng dạy nhiều bản văn trong mười ba năm. Mỗi ngày ngài ban ít nhất ba bài giảng và đôi khi bảy bài. Ngài cũng ban các quán đảnh, bao gồm Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig hai mươi bảy lần, Dorje Nyingpo ba lần, và sự truyền dạy bản văn Dzödun mười ba lần. Ngài cho hơn bốn ngàn vị sư thọ cụ túc giới.

Trong khi giảng dạy, ngài thọ nhận Rinchen Terdzö, Düdül, và nhiều sự truyền dạy khác từ Kathok Situ, Jewön Rinpoche, và Khenpo Gyaltsen Özer. Từ Detso Khenpo Sönam Palden xứ Golok, ngài nhận giáo lý Lamrim Chenmo và nhiều giáo lý Geluk khác. Từ Pema Norbu thứ hai (1887-1932), ngài nhận Namchö, Ratna Lingpa, Chagter, Minling Terchö, Jatsön, và Trölthik.

Một lần nữa, ngài trở lại Jonpa Lung và thiết lập một tu viện theo lời dạy của Kathok Situ.

Sau đó ngài đi tới Tu viện Palyül để bắt đầu một shedra. Ngài ban nhiều giáo lý ngắn, kể cả Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh). Rồi ngài tới Tu viện Tralak Shedrup Ling trong Thung lũng Da theo lời mời của Chaktsa Tülku và ban quán đảnh Rinchen Terdzö, cùng với nhiều giáo lý và truyền dạy khác.

Tại Namoche trong Thung lũng Nyi Thượng ngài ban các quán đảnh Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig trong một trại và ban các giáo lý ngöndro và Yeshe Lama.

Năm ngài bốn mươi bảy tuổi (1925), theo chỉ thị của Kathok Situ, một cuộc tụ hội của một ngàn tu sĩ là đệ tử của truyền thống Katok được thỉnh mời tại Tu viện Kathok. Khenpo và nhiều người khác tụ hội, nhưng Kathok Situ bị bệnh nặng và nhanh chóng qua đời. Khenpo ban các quán đảnh Rinchen Terdzö.

Năm bốn mươi chín tuổi, ngài thiền định về nhiều sādhana chính yếu của Nyingma trong ẩn thất và chứng nghiệm nhiều thành tựu và linh kiến. Đặc biệt là trong thời gian thiền định về Ladrup Thigle Gyachen, ngài có một linh kiến về Longchen Rabjam và được truyền cảm hứng để viết các bản văn về Nyingthig. Kết quả là ngài đã biên soạn các tác phẩm nổi tiếng nhất của ngài, Künzang Thukkyi Tikka về Yeshe Lama, Nyen-gyü Chuwö Chüdü về Trekchö, Khandro Thukkyi Tilaka về Thögal, và Nyime Nangwa về Trekchö lẫn Thögal.

Năm năm mươi mốt tuổi, ngài viếng thăm Markham và ban các quán đảnh Nyingthig Yabzhi, Longchen Nyingthig, Rinchen Terdzö và các giáo lý Ngalso Korsum và Yeshe Lama. Sau đó tại Tu viện Gyalse ngài ban nhiều quán đảnh và giáo lý, công nhận và tấn phong tülku của Gyalse. Ngài cũng viếng thăm trại Nyakla Changchup Dorje và làm lễ thọ giới cho sáu mươi tư người dự tuyển làm sa di hay tu sĩ.

Năm năm mươi tư tuổi (1932), ngài tới Tu viện Tralak ở Thung lũng Da để thiết lập một shedra. Ngay sau đó ngài cảm thấy Pema Norbu thứ hai đang hấp hối, và Khenpo đã viếng thăm vị Thầy này trong thân thiền định của ngài và nói về tương lai. Pema Norbu bảo ngài rằng bởi thân ngài bị hư hỏng do bệnh tật và ngài sẽ chết. Khenpo gợi ý ngài về cõi Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà, nhưng Pema Norbu muốn tới tới Pema Ö, cõi tịnh độ của Guru Rinpoche, và trở lại để truyền bá giáo lý Nyingthig. Chẳng bao lâu Khenpo nhận được tin tình trạng của Pema Norbu rất trầm trọng, và Khenpo cấp bách lên đường để đến chỗ ngài. Bởi chuyến đi kéo dài nhiều ngày nên khi ngài tới nơi thì Pema Norbu đã mất trước đó năm ngày.

Theo khẩn cầu của Khyentse Chökyi Lodrö, Khenpo tới Kathok để điều khiển lễ tấn phong tülku của Kathok Situ.

Năm năm mươi lăm tuổi (1933) ngài thực hiện một cuộc nhập thất trì tụng về Vajrakīla Yangsang La-me được Ratna Lingpa khám phá, ngài có một linh kiến về Yeshe Tsogyal, và nhận các thành tựu Vajrakīla. Tự thuật của ngài chấm dứt năm ngài năm mươi lăm tuổi.

Năm sáu mươi hai tuổi (1941), ngài thị tịch với các dấu hiệu kỳ diệu. Những căn lều ánh sáng uốn cong trên địa điểm, người ta nghe được âm nhạc và cảm thấy mặt đất rung chuyển. Shedrup Tenpe Nyima, tülku của Nyoshül Lungtok, và Gyurme Dorje, nam tử của Adzom Drukpa, chủ tọa lễ hỏa thiêu.

32 - ALAK ZENKAR PEMA NGÖDRUP RÖLWE DORJE (1881-1943)

Alak Zenkar Pema Ngödrup Rölwe Dorje đệ nhất,²⁹¹ hóa thân của Do Khyentse, sinh ở Rekong, Amdo. Hơn sáu thập niên trước khi ngài sinh ra, Dodrupchen đệ nhất đã tiên tri việc ngài ra đời, nói rằng:

Từ miền Ah sẽ xuất hiện một người tên là Pema Ngödrup,

Hóa thân của Khyentse, trong hình tướng của một nhà tu khổ hạnh.

Bất kỳ ai có mối liên hệ với ngài sẽ đạt được giải thoát khỏi sáu cõi.

Alak Zenkar nhận những trao truyền từ Gurung Tülku Rinpoche, đệ tử của Mipham (1846-1912). Sau này, vị Thầy của ngài gởi ngài tới Dege, nói rằng: “Vị Thầy định mệnh của con là Mipham Rinpoche. Con không thể gặp ngài, nhưng con phải cố gắng!” Ngài nói thêm: “Khi đó, trong một tu viện ở bên dưới một tảng đá màu hơi đỏ, con sẽ nhận những trao truyền giáo lý terma của Do Khyentse. Đó cũng sẽ là nơi con nên an trụ”.

Khi ngài đã đến gần Tu viện Zhechen, ngài có một linh kiến như giấc mơ trong đó ngài nhìn thấy một chöten (bảo tháp) bằng pha lê. Một Lạt ma trong bộ y phục học giả đang ngồi trong cửa sổ của cái bình chöten. Ngài nghe những giáo huấn cốt tủy về thiền định của Lạt ma. Sau đó Lạt ma và chöten tan thành ánh sáng trong hình dạng những chữ viết tượng trưng. Cuối cùng những chữ viết tượng trưng bằng ánh sáng tan vào ngài. Ngay lúc đó, ngài kinh nghiệm toàn bộ con người ngài tan thành bản tánh tỉnh giác nội tại cố hữu của riêng ngài, và toàn bộ các hiện tượng xuất hiện như thân, ngữ và tâm của Đức Phật, hoàn toàn bất khả phân với trí tuệ chứng ngộ của riêng ngài. Đó là sự trao truyền tối thượng ngài nhận từ Mipham.

Sau đó ngài đi tới Tu viện Zechen và tỏ lòng tôn kính với di cốt của Mipham quá cố.

Sau đó ngài tới Tu viện Dzogchen và nhận những trao truyền từ Dzogchen Rinpoche đệ ngũ và nghiên cứu Guhyagarbha-tantra với Gyakong Khenpo. Ngài cũng nhận giáo lý từ Kathok Situ Chökyi Gyatso và Dzom-Drukpa.