Các Đạo Sư Của Sự Thiền Định Và Những Điều Huyền Diệu

Khi nhớ lại tiên tri của Gurung về nơi ngài nên an trụ, ngài đi tới miền Geshe xứ Gyarong. Khi ngài tới Mirha (Maha) và nhìn thấy Tu viện Kyilung (sKyid Lung), một trong những trụ xứ chính của Do Khyentse ở dưới một tảng đá có màu hơi đỏ, ngài đoan chắc rằng đây là chỗ đến của ngài.

Do Khyentse đã khuyên các đệ tử của ngài lúc ngài mất: “Đừng cố gắng tìm tülku của ta trong một cách thế phô trương. Bản thân ta sẽ xuất hiện như một nhà tu khổ hạnh từ nơi nào đó để chăm sóc tu viện”. Tuy thế, trong một thời gian dài, không ai biết rằng Alak Zenkar chính là nhà khổ hạnh đó. Khi đó Alak Zenkar ở độ tuổi ba mươi hay lớn hơn, ngồi ở cuối hàng trong các tu sĩ của tu viện. Từ Khenpo Rikten, ngài đã nhận những trao truyền các giáo lý terma của Do Khyentse. Mọi người gọi ngài là Alak Zenkar, Đạo sư với Khăn choàng Trắng, bởi ngài đang khoác một chiếc khăn trắng. Chẳng bao lâu người ta nhận ra sự uyên bác và chứng ngộ sâu xa của ngài. Ngài nhớ lại nhiều hành vi trong quá khứ của Do Khyentse ở tu viện, là điều mà chỉ có một ít đệ tử già còn sống là nhớ được. Ngài cũng có danh hiệu mà Dodrupchen đã tiên tri. Tất cả những dấu hiệu này thuyết phục mọi người rằng ngài là tülku của Do Khyentse mà họ đã chờ đợi nhiều thập niên.

Ngài giảng dạy và trông nom Tu viện Kyilung và mười ba tu viện phụ của nó. Sau đó ngài xây một ẩn thất tên là Ogyen Khachödo và ngài thường sống ở đây. Sau này trong đời ngài, ngài mở rộng cửa đối với tất cả mọi người, tăng, ni, cư sĩ nam, cư sĩ nữ đều tương tự như nhau. Ngài dạy họ và cử hành những lễ tsok cùng với họ, nhảy múa với những bài ca du già, dùng chung những chiếc tách và đĩa khi chia sẻ thực phẩm và thức uống, là điều hiếm có đối với văn hóa Tây Tạng. Một trong nhiều bài ca du già phổ thông của ngài bắt đầu bằng:

Trong Pháp giới tối thượng của sự thuần tịnh nguyên thủy

Những màu sắc [tự-xuất hiện] không hiện hữu như thực có.

Khi đã hoàn thiện năng lực xuất hiện tự nhiên của giác tánh nội tại,

Việc thành tựu thoát khỏi sự bám chấp vào cái “ta” là Pháp thân.

Ngài không bao giờ đi ngựa mà luôn luôn đi bộ. Tuy nhiên trong nhiều dịp ngài xuất hiện bằng năng lực kỳ diệu của ngài trong một thời gian ngắn, từ một nơi cách xa nhiều ngày đường, và không thể nào khẳng định là làm thế nào ngài tới đó được.

Năm sáu mươi ba tuổi (1943), trong một buổi tụ hội khác thường, khi uống bằng một cái tách, ngài nói: “Chiếc tách này dành riêng cho ta. Tự ta phải uống nó”. Sau khi uống, ngài nói: “Thức uống này có tẩm thuốc độc. Ta được cúng dường thuốc độc này lần thứ ba bởi cùng một người. Lần này ta dùng nó bởi thời điểm cái chết của ta cũng đã tới”. Sau đó ngài buộc mọi người có mặt phải hứa sẽ không làm hại người đó bằng mọi cách và viết một di chúc nói rõ yêu cầu đó. Và ngài thị tịch với những dấu hiệu kỳ diệu.

Tülku (tái sinh) của ngài, Alak Zenkar Thupten Nyima Rinpoche (sinh năm 1943), đã trở thành một trong những ánh sáng lỗi lạc nhất trong việc hồi sinh của Phật giáo và văn học Tây Tạng ở Kham trong những thập kỷ gần đây.

33 - DZONGSAR KHYENTSE CHÖKYI LODRÖ (1893-1959)

KYABJE Khyentse Chökyi Lodrö ²⁹² của Tu viện Dzongsar là Đạo sư vĩ đại nhất của nhiều dòng truyền thừa của thế kỷ này (thế kỷ 20).

Ngài sinh năm Thủy Tị thuộc Rabjung thứ mười lăm (1893) tại Rekhe Ajam gần Tu viện Kathok. Thân phụ ngài là một Đạo sư Mật thừa tên là Gyurme Tsewang Gyatso, cháu của Tertön Düdül Rölpatsal ở Thung lũng Ser tại Amdo, và thân mẫu ngài là Tsültrim Tso ở Thung lũng Ser tại Amdo. Thân phụ ngài đặt tên cho ngài là Jamyang Chökyi Lodrö. Năm lên sáu tuổi, Khyentse học đọc các bản văn với chú của ngài thật dễ dàng.

Khi ngài lên bảy tuổi, Kathok Situ Chökyi Gyatso, cháu của Khyentse Wangpo, đưa ngài về Tu viện Kathok và tôn phong ngài là hiển lộ-hành động của Khyentse Wangpo, như được Kongtrül Yönten Gyatso tiên tri. Situ đã cử hành lễ xuống tóc và đặt tên cho ngài là Jamyang Lodrö Gyatso.

Situ chỉ định thầy trợ giáo riêng của ngài là Khenpo Thuten Rigdzin dạy dỗ Khyentse, và dưới sự chỉ dạy của vị Thầy, Khyentse đã học những bài cầu nguyện, văn phạm, thuật chiêm tinh, Phạn ngữ, và nhiều Kinh điển khác. Từ Kathok Situ ngài nhận sự trao truyền Nyingthig Yabzhi, các giáo khóa Longsal, và nhiều Kinh điển khác, và Situ trở thành người quan trọng nhất cho con đường tâm linh và cuộc đời thế tục của ngài.

Từ Adzom Drukpa ở Thung lũng Trom ngài nhận những trao truyền Longchen Nyingthig, Gongpa Zangthal, Lama Yangtig, và sự khai tâm vào thiền định Trechö.

Khi Khyentse mười ba tuổi, thầy trợ giáo của ngài, người đã chăm sóc ngài như một người cha, mất sau khi lâm trọng bệnh trong ba năm. Trong những năm cuối cùng này, đích thân Khyentse chăm sóc Thầy, nấu nướng, rửa ráy, cho Thầy uống nước và v.v.. Khyentse tin rằng sự hầu hạ của ngài không chỉ làm vui lòng Thầy trợ giáo mà còn tịnh hóa những phẩm tính trong bản thân ngài. Sau khi Thầy trợ giáo mất, Khyentse học Domsum, Yönten Dzö, Yibzhi Dzö, Khenjuk, và những bản văn của Asanga (Vô Trước) với Kathok Situ, Khenpo Kunpal, và nhiều vị Thầy khác.

Khi ngài mười lăm tuổi, bởi Khyentse Tulku trẻ tuổi ở Tu viện Dzongsar mất, Chökyi Lodrö dời trụ xứ chính của ngài tới Dzongsar, trụ xứ của Khyentse Wangpo. Với một người trẻ tuổi như thế thì việc tiếp nhận trụ xứ chính quả là một thách thức khó khăn khi ngài phải đặt mình trong một hoàn cảnh mới mẻ, đương đầu với rất nhiều sự chống đối. Nhưng dần dần ngài làm yên dịu mọi sự bằng năng lực của sự thiện xảo, vô úy, khoan dung, và bi mẫn của ngài. Cùng với Khenpo Champa Wangchuk ngài nghiên cứu Abhidharma (A tỳ đàm, A tỳ đạt ma), Abhisamayālamkāra (Hiện Quán Trang nghiêm), và Madhyamakāvatāra (Nhập Trung Luận). Chẳng bao lâu bản thân ngài bắt đầu giảng dạy nhiều bản văn cho các học viên được tuyển chọn tại Dzongsar.

Năm mười bảy tuổi, ngài nhận từ Thartse Pönlop Loter Wangpo những trao truyền Lamde Lopshe của phái Sakya, tantra Hevajra, và những kinh điển khác. Năm mười tám tuổi, từ thân phụ, ngài nhận những trao truyền Rinchen Terdzö và những giáo lý terma của Chogling. Năm mười chín tuổi, từ Khenpo Samten Lodrö ngài nhận Drupthap Küntü và những trao truyền khác. Trong năm đó thân phụ ngài, Đạo sư của các Mật điển, qua đời. Năm hai mươi tuổi, ngài nhận nhiều trao truyền từ Thartse Zhaptrung Champa Künzang Tenpe Nyima, nhưng sau đó Lạt ma mất.

Năm hai mươi sáu, ngài đi tới Tu viện Dzogchen và thọ giới xuất gia từ Khenpo Jigme Pema Losal. Ngoài ra, từ Zhechen Gyaltsap ngài nhận những trao truyền Changter, terma Minling, và nhiều giáo lý khác. Cũng trong năm này, ngài thiết lập một shedra (Học viện Kinh điển) được gọi là Khamche tại Tu viện Dzongsar. Ngài mời Zhenphen Chökyi Nangwa (còn gọi là Zhen-ga, 1871-1927) của Tu viện Dzogchen là khenpo đầu tiên để dạy tại shedra mới này. Sau này nó trở thành một tổ chức nổi tiếng từ đó xuất hiện nhiều học giả vĩ đại.

Năm hai mươi tám tuổi,²⁹³ ngài đi Golok nhiều tháng để thăm Dodrupchen đệ tam, Jigme Tenpe Nyima. Ngài nhận những quán đảnh Rigdzin Düpa và Ladrup Thigle Gyachen. Ngài cũng nhận những giáo lý về Yeshe Lama, Longchen Nyingthig, và Đề cương của Guhyagarbha-māyājāla-tantra. Từ Könme Khenpo của Tu viện Dodrupchen ngài nhận sự trao truyền giáo khóa Damchö Dechen Lamchok do Dodrupchen đệ nhất khám phá như một terma. Từ Tertön Sögyal ngài nhận những trao truyền Vajrakīla và Trölthik.

Năm ba mươi hai tuổi, tại tu viện Zhechen, một lần nữa ngài nhận nhiều sự trao truyền, trong đó có Dam-ngak Dzö và Changter từ Zhechen Gyaltsap Pema Namgyal, người trở thành một trong những vị Thầy quan trọng của ngài.

Năm ba mươi ba tuổi,²⁹⁴ ngài đi hành hương tới miền Trung Tây tạng. Tại Tu viện Mindroling ngài thọ giới tu sĩ lần thứ hai từ Khenpo Ngawang Thupten Norbu, bởi vị tiền nhiệm của ngài đã được thọ giới tại tu viện này trong dòng Vianaya (Luật) thấp hơn.

Ngay trước khi ngài từ miền Trung Tây Tạng trở về, Kathok Situ mất. Sau đó, trong khoảng mười lăm năm Khyentse cũng trông coi việc hành chánh của Tu viện Kathok. Ngài xây dựng nhiều đài kỷ niệm tôn giáo, củng cố thêm Học viện Kinh điển, và tôn phong tulku mới của Kathok Situ, khi được Dzogchen Rinpoche đệ ngũ xác nhận.

Ngài nhận nhiều quán đảnh Mật thừa của phái Geluk từ Jampal Rolwe Lodrö, thường được gọi là Amdo Geshe, sống tại Golok. Ngài nhận Lamdre Lopshe, Vajrabhairava, và những giáo khóa Mahākala từ Gaton Ngawang Lekpa. Từ Kathok Khenpo Ngawang Palzang ngài nhận những trao truyền của Khandro Yangtig, Longsal, và các giáo khóa Düdül. Tổng cộng, ngài đã học với khoảng tám mươi vị Thầy từ mọi truyền thống khác nhau của Phật Giáo Tây Tạng.

Ngài đã thành tựu nhiều thiền định và trì tụng vô số sādhana của các truyền thống Cổ và Tân của tantra, trong đó có tích tập năm lần một trăm ngàn của pháp ngöndro (đối với việc lễ lạy thì ngài chỉ thực hiện bốn mươi ngàn tích tập) và việc trì tụng các sādhana của Takhyung Barwa, Sengdongma, Ladrup Thigle Gyachen, Vajrakīla, Tārā và Palchen Düpa của Longchen Nyingthig, và Ladrup của Khandro Yangtig.

Ngài có nhiều linh kiến, đã đạt được nhiều thành tựu, và hiển lộ nhiều năng lực tâm linh, nhưng bởi tánh khiêm tốn nên ngài chỉ biểu thị một số ít những điều đó trong tự truyện của ngài:

Nếu tôi được học luận lý,

Tôi có thể có sự hiểu biết sâu xa về cách lập luận,

Nhưng nó sẽ mang lại lợi lạc không đáng kể.

Bởi tôi có thể học thuộc lòng

Các Sādhana Ba Gốc, Magön, và những lời cầu nguyện khác của Longchen Nyingthig, và

Một vài bài cầu nguyện tập hội của truyền thống Ngor,

Tôi có những thói quen tốt [hay những ký ức] về những đời trước..

Tôi nhớ lại Tu viện Sakya vinh quang,

Rõ ràng trong tâm tôi, liên tục, và

Tái sinh trong gia đình Khön,

Trong những đời quá khứ.

Tôi nhớ lại đã là Ngari Panchen, Lhatsun vĩ đại,

Ngawang Lobzang Gyatso,

Tsang-yang Gyatso, Palkhyen, và những vị khác..

Thangtong Gyalpo khai mở cho tôi

Bản tánh của giác tánh nội tại với sự hỗ trợ của một miếng pha lê.

Trong những giấc mơ tôi nhìn thấy Āryasthavira Angaja,

Vimalamitra, và Longchenpa.

Tôi đã nhận quán đảnh trường thọ từ Khyentse Wangpo.

Từ đại Bồ Tát Paltrül

Tôi nhận giáo huấn về ngöndro của Longchen Nyingthig.

Từ Nupchen Sangye Yeshe tôi nhận những trao truyền nhiều tantra.

Tôi đã kinh nghiệm hay mơ thấy được nhận các gia hộ

Từ một vài Lạt ma của Lamdre, Milarepa, và Tsongkhapa.

Tôi được chỉ dạy những giới luật Mật thừa

Bởi Lhatsün Namkha Jigme.

Có nhiều sự việc trong việc ngài phô diễn các năng lực. Có lần ngài gia hộ cho một pho tượng mới, và nó trở nên nóng khi chạm tay vào. Khi ngài gia hộ pho tượng Mahākala trong chùa Dzang Mahākala, pho tượng di chuyển như thể nó đang sống. Khi ngài chuẩn bị chất cam lồ, những tia sáng uốn cong quanh ngôi chùa. Vào thời gian có một lễ quán đảnh Vaishravana, bụi vàng đổ xuống từ không trung. Có nhiều lần, việc phân phối một số lượng nhỏ những viên thuốc gia hộ hay cam lồ đã trở thành một nguồn cung cấp phi thường cho tập hội khổng lồ những người sùng mộ.

Năm năm mươi sáu tuổi, ngài lập gia đình với Khandro Tsering Chödrön (sinh năm 1925) của gia đình Aduk Lakar như vị phối ngẫu tâm linh của ngài. Phù hợp với những tiên tri của riêng ngài và của Khyentse Wangpo và Kongtrül Yönten Gyatso, sự kết hợp này là để xua tan những chướng ngại và đẩy mạnh những hoạt động giác ngộ của ngài.

Ngài ban vô số những trao truyền các giáo lý Nyingma, Sakya, và Kagyü cho các đệ tử của những truyền thống Phật Giáo khác nhau của Tây Tạng, trong đó có ba lần ngài ban quán đảnh Yabzhi, nhiều lần ban quán đảnh Longchen Nyingthig và ban giáo lý về Yönten Dzö ba lần.

Năm ngài sáu mươi ba tuổi, khi du hành xuyên qua Lhasa, ngài tới Ấn Độ và tránh được những biến động chính trị của Tây Tạng. Ngài đi hành hương tất cả những thánh địa Phật Giáo ở Ấn Độ và Nepal. Sau đó ngài dùng Nhà nguyện Cung điện của vua xứ Sikkim làm trụ xứ chính tạm thời của ngài và tiếp tục không ngừng ban những giáo lý và trao truyền vô tận cho những người sùng mộ thuộc mọi tầng lớp trong xã hội.

Năm sáu mươi bảy tuổi, vào ngày mồng sáu tháng năm năm Thổ Hợi thuộc Rabjung thứ mười sáu (1959), ngài thị tịch giữa những dấu hiệu ánh sáng, động đất và âm thanh. Hiện nay hầu hết di cốt của ngài được lưu giữ trong một bảo tháp nhỏ bằng vàng tại Nhà Nguyện Hoàng gia Sikkim. Khandro Tsering Chödrön chăm sóc bảo tháp này trong khi dâng hiến đời mình cho việc thiền định và cầu nguyện.

Tülku của ngài là Thupten Chökyi Gyatso (Khyentse Norbu, sinh năm 1961?), nam tử của Dungse Thinley Norbu Rinpoche và Jamyang La quá cố, và cháu của Kyabje Dudjom Rinpoche và Lopön Sönam Zangpo xứ Bhutan.

34 - KYALA KHENPO CHECHOK THÖNDRUP (1893 - 1957)

KYABJE Kyala Khenpo Chechok Thöndrup (Chöchok), Đạo sư và thầy trợ giáo của tôi, là một Bồ Tát bằng xương bằng thịt và Đạo sư của Giáo pháp.

Ngài cũng được gọi là Lobzang Champa và Mati. Như một người tu học bình thường ngài đã dâng hiến trọn vẹn trong nhiều năm cho việc nghiên cứu và tu tập và trở thành một khenpo thành tựu cao cấp.

Khenpo sinh năm Thủy Tị thuộc Rabjung thứ mười lăm (1893) trong Thung lũng Mar ở Golok. Thân mẫu ngài là Sötso. Thân phụ ngài là Yumko thuộc bộ tộc Kyala. Từ nhiều đời trước, tổ tiên ngài đã di cư từ làng Kyala trong Thung lũng Dzika. Ngài trưởng thành tại Trang Nyi Ha (“giữa hai đường núi”) ở Thung lũng Mar Thượng xứ Golok. Từ thời thơ ấu ngài đã là một cậu bé khác thường, có tình thương và niềm tin trong trái tim. Khi còn trẻ, ngài trải qua hầu hết ngày tháng như một người chăn cừu, trông coi đàn trâu yak và cừu giữa những rặng núi, đó là tiêu chuẩn dành cho các cậu con trai trong những trại du cư. Ngài sống hầu hết đời mình với thú vật, hát những lời ngọt ngào hay đọc những lời cầu nguyện vào tai chúng, không đánh đập chúng bằng những viên đá như những người chăn nuôi khác thường làm. Trong khi chăm sóc thú vật, đôi khi ngài dùng nhiều giờ để đưa những con cá con từ những ao nhỏ hình thành sau những trận mưa sang những cái ao lớn hơn, bởi những cái ao đang khô cạn và cá sắp chết.

Ngài có một ông chú (1865-?) là một Đạo sư thành tựu. Khi chú ngài bảy tuổi, ông đã đi với Dodrupchen đệ tam như bạn đồng hành trẻ con của vị Thầy này để nhận giáo lý từ Paltrül Rinpoche. Từ người chú này, trong khi chăm sóc những thú vật, Khenpo vẫn nhận các bài học trong việc đọc các bản văn và học ý nghĩa của Pháp và cuộc đời của các Đạo sư.

Từ khoảng mười lăm tuổi, mỗi năm ngài đã có thể trải qua vài tháng tại ẩn thất của Garwa Long-yang, một tertön nổi tiếng, nhận giáo lý và sự dạy dỗ.

Năm mười chín tuổi, sau khi Garwa Long-yang mất, Khenpo nói với thân phụ về việc ngài quyết định đi tới Tu viện Dodrupchen ở thung lũng kế bên, cách khoảng hai ngày đi ngựa. Thân phụ ngài không nói một lời nào về vấn đề này trong nhiều ngày, đó là một cử chỉ không tán thành. Sự truyền thông không bằng lời nói tiếp tục trong một thời gian, nhưng cuối cùng thân phụ ngài từ bỏ việc chống đối.

Tại Tu viện Dodrupchen, Khenpo bắt đầu học tập với Garwa Khenpo và sau đó với Khenpo Könme, người trở thành vị Thầy chính của ngài.

Năm hai mươi tuổi ngài thọ giới tu sĩ. Chẳng bao lâu ngài từ chối không nhận mọi sự giúp đỡ vật chất của cha mẹ ngài. Nếu một người bắt đầu tu tập nghiêm chỉnh trong việc tu hành duy trì mối liên hệ mật thiết với gia đình hay bạn hữu, người ấy không thể hiến trọn tâm mình cho việc tu hành tâm linh, bởi người ấy sẽ bị vướng kẹt do những ràng buộc cảm xúc và bổn phận. Kết quả của quyết định này là ngài phải đương đầu với vấn đề sinh kế. Tuy nhiên, ngài không bao giờ tiết lộ những khó khăn của ngài cho bất kỳ ai, bởi ngài sợ rằng người nào đó có thể đến giúp đỡ ngài và một sự trói buộc mới sẽ được tạo ra. Mỗi mùa thu, khi những người du cư đã thu thập bơ và phó mát và những nông dân đang thu hoạch, như tục lệ của nhiều tu sĩ, Khenpo đi khất thực ở một vài trại du cư lân cận hay các làng của những nông dân, và đôi khi tới cả hai vùng đó. Thực phẩm quyên góp được trong vài tuần khất thực đủ để ngài dùng trong cả năm.

Với Khenpo Könme, ngài học những tác phẩm của Dharmakīrti (Pháp Xứng) và Dignāna (Trần Na) về luận lý, sáu bản văn của Nāgārjuna (Long Thọ), năm bản văn của Asanga (Vô Trước), Madhyamakāvatāra (Nhập Trung Luận) của Chandrakīrti (Nguyệt Xứng), và Madhyamākalamkāra của Shāntarakshita về triết học Đại thừa, và Gunaprabha và Pema Wangyal về những giới luật. Ngài đã học các bản văn Lamrim Chenmo và ngöndro về những tu tập tổng quát, Gyhyasamaja, Guhyagarbha, và Ba Gốc của Longchen Nyingthig về tantra, và Yönten Dzö, Yeshe Lama, Dzödün, và Ngalso Korsum về Đại Viên mãn.

Trong quãng ngày tu học của ngài, ban ngày ngài dự các lớp học, tham gia những cuộc thảo luận, và dành nhiều giờ để học thuộc lòng những bản văn. Vào ban đêm ngài theo đuổi những nghiên cứu riêng và học thuộc lòng những bản văn trong phòng riêng. Những đêm có trăng, ngài đi ra ngoài đọc sách. Đôi khi, khi ánh trăng di chuyển lên sườn núi, ngài đi theo sau ánh trăng và đọc khi đi lên dốc. Đến sáng ngài phải xuống núi. Ngài đọc bằng ánh trăng bởi ngài không thể tạo ra nhiên liệu để đốt đèn. Khenpo luôn luôn bận rộn nghiên cứu những tác phẩm tôn giáo và triết học sâu xa, tụng đọc các bài nguyện, và thực hành thiền định và các sādhana của ngài. Ngài không bao giờ nghỉ ngơi, ngoại trừ khi ngủ khoảng bốn tiếng vào ban đêm.

Ngài đã nhận những giáo lý và trao truyền từ những khenpo khác và Tülku Pema Dorje của Tu viện Dodrupchen. Ngài cũng nhận những trao truyền từ Kathok Situ Chökyi Gyatso, Dzogchen Rinpoche đệ ngũ, Tertön Sögyal, và Rigdzin Chenmo ở Dorje Trak, khi các ngài viếng thăm Tu viện Dodrupchen.

Năm ngài khoảng ba mươi lăm tuổi, ngài bắt đầu tập trung vào những tu tập Mật điển và thiền định Đại Viên mãn. Nói chung ngài trải qua chín năm trong những khóa nhập thất dài hạn ở nơi hoàn toàn hẻo lánh. Trong một vài khóa nhập thất ngài được nghỉ vài ngày mỗi năm để nhận những quán đảnh từ Dodrupchen Rinpoche đệ tam và một vài giáo huấn từ Khenpo Könme, nhưng trong một vài khóa nhập thất ngài không có chút gián đoạn nào. Suốt đời ngài, ngài đã thực hiện những khóa nhập thất ngắn hay ít nghiêm nhặt kéo dài một trăm ngày hay một tháng. Ngài cũng thực hiện một vài khóa nhập thất trong một hay hai tháng về việc thụ hưởng tinh chất (bChud Len, rasāyana), tự duy trì sự sống chỉ bằng thuốc được rút ra từ tinh chất của hoa và một loại đá trắng được gọi là Chongzhi.

Công việc hàng ngày của ngài trong những khóa nhập thất dài hạn và nghiêm nhặt gồm có khoảng hai mươi phút cho bữa điểm tâm nhẹ, khoảng nửa giờ cho bữa trưa, và khoảng mười lăm phút cho bữa trà vào buổi tối. Vào ban đêm ngài ngủ khoảng bốn tiếng. Trong tất cả phần còn lại của ngày và đêm ngài nhất tâm trong thiền định.

Căn nhà mà ngài dùng để thực hiện hầu hết các khóa nhập thất ở ngay bên trên trụ xứ của Khenpo Könme trên một tảng đá, ẩn mình sau những tàng cây. Đó là một căn nhà nhỏ, gồm một phòng nhỏ, một cái bếp bé tí, một hàng hiên nhỏ xíu, và một nhà vệ sinh. Lúc bắt đầu một khóa nhập thất dài hạn, ngài đóng cửa căn nhà cho tới khi đầy đủ những tháng hay năm của khóa nhập thật. Ngài không thể nhìn thấy bất kỳ ai ở bên ngoài, cũng không ai nhìn thấy ngài. Ngài không thể nói chuyện với ai. Dĩ nhiên là cho tới khi kết thúc khóa nhập thất, không ai có thể vào nhà. Có một khoảng không gian trống trải ở trên mái cung cấp sánh sáng, qua đó ngài có thể nhìn thấy bầu trời, các đỉnh núi và cây cối. Những con chim nhỏ tới viếng thăm ngài qua cái mái mở ngỏ để thụ hưởng những món cúng dường của ngài. Đôi khi, một vài tiếng người nói hay những âm thanh của lễ nhạc được cử lên trong tu viện bay đến tai ngài. Có một cái lỗ nhỏ bên hông nhà qua đó một tu sĩ đưa thực phẩm và nước cho ngài trong những khoảng thời gian đều đặn.

Mọi người ngạc nhiên khi nhìn thấy ngài khỏe mạnh khi xuất hiện từ những khóa nhập thất dài hạn. Về sau ngài nói: “Trong thời gian đó tôi không bao giờ kinh nghiệm sự bực dọc nào. Và sau những tháng đầu tiên trong ẩn thất, tôi cảm thấy là mình sẽ không bao giờ ra khỏi đó, bởi trong sự cô tịch tôi đạt được sự an bình và hỉ lạc như thế. Cho dù tôi không thực hiện bất kỳ thiền định nào ở đó, ít nhất tôi đã được giải trừ khỏi những tư tưởng tiêu cực”.

Năm 1926, Khenpo ở trong ẩn thất. Ngài không biết là Dodrupchen đệ tam đã mất. Một buổi sáng trong bữa điểm tâm ngài nghe có người gọi người khác: “Lại đây và tham gia lau chùi quanh chùa. Từ ẩn thất nhục thân của Rinpoche sẽ được đưa vào trong”. Điều khác thường là cuộc chuyện trò nghe rất rõ và lớn. Ngài cảm thấy như bị sét đánh. Đối với ngài toàn thể thế giới trở nên trống rỗng và tăm tối. Ngài chỉ muốn đi thật xa, bởi không có lý do gì để sống quanh vùng đó nữa. Ngài chỉ còn biết nương tựa vào sự thiền định để sống còn, và ngài thiền định thêm nữa, điều đó mang lại sự tiến bộ và sức mạnh hơn nữa trong thiền định của ngài. Từ cái ngày ngài nghe nói Dodrupchen đã thị tịch, trong ba mươi năm còn lại của đời ngài, trừ phi ngài đang đi bộ hay đi ngựa, ngài luôn luôn an trụ trong tư thế tọa thiền mà không bao giờ nằm xuống. Ban đêm, ngài ngủ ngồi trong tư thế thiền định. Ngài nói: “Bằng cách ngồi, tôi ngủ bốn tiếng, nhưng nếu nằm xuống tôi sẽ ngủ lâu hơn, và như thế thời gian sẽ bị phí phạm thay vì được dùng để thiền định”.

Năm 1935, Khenpo thực hiện một khóa nhập thất nhẹ nhàng thay vì khóa nhập thất nghiêm nhặt, bởi Khenpo Könme đang bệnh. Trước khi ngài vào thất, ngài nói với Khenpo Könme: “Khi Dodrupchen mất, con cảm thấy không thể sống quanh đây được nữa. Nếu không có mặt ở đây để thiền định thì con đã bỏ đi rồi. Vì thế, khi ngài mất, con sẽ không thể sống ở đây. Ngài thực sự là người duy nhất mà con nương tựa”. Buổi sáng ngày hai mươi chín tháng mười hai (1936), có người gõ cửa phòng ngài và nói: “Khenpo [Könme] đã thay đổi cõi tịnh độ của ngài [đã mất] đêm qua”. Sau khi cử hành những nghi lễ kết thúc khóa nhập thất, ngày hôm sau ngài ra ngoài và tham dự tang lễ. Lần này ngài không kinh nghiệm nỗi đau buồn nhiều như khi Dodrupchen mất, và ngài tin rằng hẳn là Khenpo Könme đã cầu nguyện cho ngài.

Năm bốn mươi hai tuổi, sau cái chết của vị Thầy, ngài miễn cưỡng chấp nhận việc chỉ định ngài là một trong bốn khenpo chính yếu tại Tu viện Dodrupchen. Ngài bắt đầu ban giáo lý tại Dodrupchen và tại những tu viện khác cho các học viên trong đó có hai vị Dodrupchen Rinpoche trẻ tuổi.

Khi tôi được bốn tuổi (năm 1943), tôi được xác nhận và tôn phong là tülku của Khenpo Könme, tôi vô cùng may mắn khi Kyala Khenpo được chỉ định làm thầy trợ giáo của tôi. Từ năm 1944, tôi có cơ hội được học tập dưới chân ngài ngót mười bốn năm. Ngài không chỉ là một vị Thầy dạy Pháp của tôi mà còn là cha của tôi mà tôi thực sự biết rõ. Khi tôi còn nhỏ, tôi thường ngủ trong phòng ngài. Bất kỳ khi nào tôi thức dậy, tôi luôn luôn nhìn thấy khuôn mặt vui tươi của ngài, và ngài đang ngồi trong hộp thiền định, đang thiền định hay cầu nguyện, trong ánh sáng lờ mờ của những chiếc đèn bơ lung linh. Một năng lực vô biên của sự an bình, ấm áp, và kỳ diệu luôn luôn tràn ngập tâm thức đơn sơ của tôi và mang lại cảm xúc hoàn toàn an ổn, như nhiều người có thể nhớ lại những cảm xúc kỳ diệu như một đứa trẻ được bảo bọc bởi hơi ấm của cha mẹ thân yêu.

Trong khi tôi ở gần ngài, thời khóa biểu hàng ngày của Khenpo cũng giống như công việc thường nhật của Khenpo Könme thường là như sau. Hầu như ngài thức dậy khoảng ba giờ sáng và bắt đầu thiền định. Khoảng sáu giờ ngài dùng điểm tâm, nửa giờ sau tiếp tục thiền định. Khoảng mười một giờ tất cả chúng tôi tập họp lại, và sau khi cùng nhau cúng dường và cầu nguyện, chúng tôi dùng bữa trưa. Sau bữa trưa Khenpo bắt đầu việc giảng dạy, tổ chức từ một tới ba lớp mỗi ngày. Ngài giảng những bản văn sâu xa và khó hiểu nhất bằng những lời đơn giản nhất cùng những giải thích chi tiết. Giống như bất kỳ khenpo nào của Tu viện Dodrupchen, ngài không bao giờ nhận tiền thù lao của học viên. Trái lại, ngài thường tặng thực phẩm và cho những học viên nghèo mượn sách. Ngài vui thích dạy dỗ tới nỗi ngài không bận tâm tới việc cho họ thời gian của ngài, là điều ngài luôn luôn cảm thấy hết sức quý báu đối với ngài để thiền định. Vào buổi tối chúng tôi tụ họp lại vào khoảng sáu giờ để thắp đèn trên bàn thờ và cùng nhau dâng những lời cầu nguyện, sau đó chúng tôi dùng trà và đàm luận về những chủ đề khác nhau. Sau đó ngài tiếp tục thiền định tới khoảng mười giờ đêm. Kế đó ngài đi ngủ khoảng bốn tiếng.

Khenpoche thích kể những câu chuyện trong quá khứ, nhưng sau đó ngài thường cảm thấy thật tệ bởi đã phí phạm thời giờ quý báu của ngài trong việc kể chuyện mà ngài cho là vô ích.

Các thầy trợ giáo Tây Tạng thường nghiêm khắc trong việc rèn luyện học trò, nhưng Khenpo thì dịu dàng lạ thường, có lẽ quá dịu dàng. Khi tôi khoảng sáu tuổi, tôi kéo một trang giấy ra khỏi một quyển sách, và trang giấy mỏng manh tới nỗi bị rách làm hai mảnh. Tôi biết là mình đã làm một điều sai lầm và muốn che dấu điều đó, vì thế tôi vo trang giấy thành một trái banh nhỏ và ném nó vào một cái lỗ. Sau ngày hôm đó, Khenpo đến chỗ tôi, hết sức khó chịu và hỏi: “Con ném nó vào nhà vệ sinh phải không?” Tôi không nói một lời. Ngài nhấc tôi lên, giữ tôi thật nhặt, và sau đó đặt tôi xuống sàn nhà và nói: “Ta sắp lấy một chiếc gậy đánh con”. Tôi hoảng sợ tới nỗi không nghĩ ngợi, những lời lẽ tuôn ra khỏi miệng tôi: “Con là tülku (tái sinh) của Lạt ma của thầy. Nếu thầy đánh con, điều đó sẽ tạo ra cho thầy một nghiệp khủng khiếp!” Dầu sao đi nữa, ngài đã không đánh tôi, tôi không biết tại sao. Nhiều năm sau, tôi nhận ra rằng mẩu giấy đó là một trang trong Gomchok Trilen của Jigme Lingpa, một trong những bản văn quan trọng nhất về thiền định, và nơi tôi ném nó là một nhà vệ sinh ở ngoài trời. Như thế tôi đã ném bản văn tôn kính nhất vào nơi tồi tệ nhất.

Bề ngoài ngài hết sức đơn giản, khiêm tốn, và dễ tính nhưng sự hiểu biết của ngài rất rộng lớn, trí tuệ của ngài sắc bén và sâu xa, tâm ngài dịu dàng và tốt lành. Ngài rất ít kiến thức về y học nhưng vẫn tặng thuốc cho mọi người mà không đòi hỏi bất kỳ thù lao nào cho bản thân ngài hay chi phí thuốc men, bởi việc phân phối thuốc này được bắt đầu bởi Khenpo Könme là một thầy thuốc. Khi những người bệnh đưa ra các chẩn đoán của y sĩ, ngài cho phép các học viên phát thuốc cho họ.

Ngoài Tu viện Dzogchen, ngài đã giảng dạy ở nhiều nơi. Ngài đã dạy ở Yarlung Pemakö trong Thung lũng Ser; Wang-röl Gompa trong Thung lũng Do; Kyala Gompa trong Thung lũng Dzika; Joro Gön, Dogar Gön, và Alo Gompa xứ Gyarong; Tertön Gar, Göde Gon, và Gon Lakha xứ Rekong; và Kongser Khado Gompa trong miền Trokho. Ngài đã thiết lập những drupdra (trường thiền định) ở Tertön Gar tại Rekong và Joro Gön ở Gyarong.

Khi giảng ý nghĩa của Ba Lời Trọng yếu của Prahevajra (Garab Dorje, Kim Cương Hỷ), Khenpo viết cho Thupten Thrinle Palzang Rinpoche:

Trí tuệ chói lọi sinh ra một cách tự nhiên, thuần tịnh từ nguyên thủy và không bị tạo tác,

An trụ như bản tánh cố hữu của những chu trình lầm lạc khác nhau, người bám chấp và những tư tưởng [nhị nguyên] bám chấp,

Trong hình thức của sự quang minh, tánh Không, thoát khỏi sự bám chấp và mở trống, các phương diện của Pháp Thân.

Xin nhận ra trạng thái tự nhiên tự thân, [sự hợp nhất] của tánh Không và giác tánh nội tại trần trụi [của tâm ngài].

Khi đã lập tức cắt đứt mọi hiểu biết của tâm thức khái niệm,

Trong trạng thái của sự tươi mới và giác tánh nội tại khoáng đạt, không có điểm quy chiếu,

Nhờ sự an trụ không có những chỉnh sửa và tạo tác,

Ngài sẽ nhận ra khuôn mặt của Pháp Thân tự-tỉnh giác, cho dù không tìm kiếm nó.

Hạnh phúc và đau khổ của sinh tử và Niết bàn, những họa tiết của tâm,

Dù xuất hiện trong cách thức nào, bản tánh của chúng là không có lúc bắt đầu.

Sau khi [mọi niệm tưởng] tan biến tự nhiên như pháp giới toàn khắp, thoát khỏi sự bám chấp,

Nghỉ ngơi trong tâm thư thản và an bình thì đầy hỉ lạc.

Nếu giác tánh nội tại cố hữu, là trí tuệ khoáng đạt và không bị chỉnh sửa,

Xuất hiện trần trụi như [sự hợp nhất] của đại lạc và tánh Không, không bị tạo tác,

Khi ấy hôn trầm và trạo cử [cao hay thấp], những kẻ thù của thiền định, sẽ được tịnh hóa một cách tự nhiên, và

Sẽ không cần nương tựa vào bất kỳ phương tiện nào khác để xua tan những chướng ngại hay phát triển các kinh nghiệm.

Mọi hình tướng xuất hiện đều là ánh sáng rực rỡ của Pháp thân bất sinh, [sự hợp nhất] của tánh Không và giác tánh.

Mọi âm thanh vang vọng đều là âm nhạc của tiếng gầm bất hoại [nāda].

Mọi niệm tưởng xuất hiện là bản tánh phổ quát [trùm khắp], thoát khỏi sự bám chấp.

Xin an trụ trong vương quyền của Pháp thân, [trạng thái] bất biến của giác tánh và tánh Không.

Một hôm vào năm 1957, Khenpo nói với tôi: “Ta không quan tâm tới sự an toàn của riêng ta, bởi ta có một cuộc đời ngắn ngủi, giống như độ dài của đuôi một con dê. Nhưng ta muốn cứu đời con. Ta đã khẩn cầu Rinpoche [Dodrupche đệ tứ Thupten Thrinle Palzang] cho chúng ta đi cùng với ngài, và ngài đã đồng ý. Vì thế chúng ta sẽ ra đi, nhưng chúng ta sẽ không nói cho ai biết ngoại trừ Loli”. - Lodi là anh của ngài. Nếu mọi người biết Rinpoche ra đi, có thể họ sẽ không để cho ngài đi, hay nhiều người khác muốn đi và nhà cầm quyền sẽ dễ dàng ngăn chặn chúng tôi.

Rinpoche bảo chúng tôi là mười ba người sẽ đi cùng với ngài và họ được chia thành ba nhóm. Khenpo và tôi đi trong nhóm đầu tiên. Rinpoche đi trong nhóm thứ hai.

Đối với những người trong vòng thân thiết của chúng tôi, ngoại trừ Loli, Khenpo và tôi phải nói: “Theo một tiên tri, Khenpo và tôi nên đi tới Núi Dongri, một thánh địa, để thực hiện một khóa nhập thất một tháng mà không để cho người khác biết. Vì thế Loli sẽ che đậy cho chúng tôi, giả bộ là chúng tôi đang ở trong thất, và chúng tôi sẽ đi với một vài người bạn như chúng tôi đã sắp xếp”. Họ không hỏi chúng tôi, bởi những sắp xếp như thế là bình thường trong một vài trường hợp, và họ chuẩn bị vài con ngựa và trợ giúp chúng tôi để giữ cho cuộc hành trình được cho là tới Núi Dongri được kín đáo.

Một buổi tối, hai ngày trước khi chúng tôi ra đi, Khenpo tới gặp Do Drupchen đệ tứ Rigdzin Tenpe Gyaltsen, người đang sống trong một ngôi chùa. Khi Khenpo bắt đầu rời Rinpoche, Rinpoche yêu cầu mọi người khác đang có mặt ở lại phía sau và ngài ra khỏi nhà trong bóng tối để từ giã Khenpo. Rồi Khenpo bước đi, nhưng Rinpoche lại đi theo ngài và từ giã một lần nữa. Khenpo lại đi và Rinpoche đi theo để nói lời chia tay với Khenpo lần thứ ba. Và sau đó Rinpoche quay trở về chùa. Sau này Khenpo nói với tôi: “Ta không tạo ra ngay cả một vết tích của việc ra đi. Nhưng chắc chắn là Rinpoche cảm thấy chúng ta đang nhìn nhau lần cuối. Ngài có vẻ rất xúc cảm và khó lòng chia tay. Điều đó có thể có nghĩa là có lẽ ta không trở lại trong đời này”.

Vào nửa đêm ngày mười ba tháng mười một năm Hỏa Thân (1957), khi mọi người đang ngủ và toàn bộ cộng đồng chìm ngập trong bóng tối, chúng tôi lặng lẽ rời tu viện. Tại đèo Chungnyak, từ nơi chúng tôi có thể nhìn thấy tu viện một lần cuối cùng, trong bóng tối Khenpo và chúng tôi lễ lạy tu viện, trụ xứ của các Lạt ma vĩ đại, và Rigdzin Tenpe Gyaltsen, người có thể đang ở trong giấc ngủ quang minh chói lọi hay đang dõi nhìn chúng tôi với đôi mắt trí tuệ toàn tri của ngài. Loli ở lại phía sau và che dấu việc trốn thoát của chúng tôi bằng cách đánh trống như thể Khenpo và tôi đang thực hiện một cuộc nhập thất tại nhà chúng tôi.

Một thời gian trước đó, Lạt ma Zhingkyong, một đệ tử của Kyala Khenpo, đã viết cho tôi một tiên tri mà không biết rằng chúng tôi sẽ ra đi. Trong một giòng có nói: “Khi quả trứng-lửa vỡ, ông sẽ tới miền Trung Tây Tạng”. Phù hợp với lời tiên tri, vào ngày mồng sáu tháng giêng năm Hỏa Dậu (1957), chúng tôi đến Lhasa. Khenpo đã ngã bệnh do chuyến đi và vì những vết thương ở chân gặp phải trên đường. Chúng tôi trải qua ít ngày tại Lhasa và nhờ một y sĩ Tây Tạng tên là Lhokha Amchi chữa trị cho Khenpo. Chúng tôi đến thăm pho tượng Jowo linh thiêng nhất ở Tây Tạng, và thực hiện một vài lễ cúng dường. Đối với Khenpo thì đây là lần thứ hai ngài đến Lhasa, lần đầu là một chuyến hành hương mà ngài thực hiện với cha mẹ ngài năm ngài bảy tuổi.

Sau vài ngày ở Lhasa, theo chương trình mà chúng tôi đã vạch ra với Rinpoche, chúng tôi đi Drak Yangdzong, một địa điểm hành hương nổi tiếng, để chờ Rinpoche. Sức khỏe của Khenpo bắt đầu xấu hơn, và ngài nói: “Từ khi ta còn trẻ, ta luôn luôn ước muốn được sống và thiền định tại một nơi được Guru Rinpoche gia hộ. Bây giờ ta không còn thời gian để thiền định, tuy nhiên ta sung sướng vì có thể sử dụng những ngày cuối cùng của ta ở nơi này”.

Chạng vạng tối ngày mồng hai tháng hai năm Hỏa dậu (1957), sau khi đọc ba chương đầu của Chöying Rinpoche Dzö, ngài thình lình tan hòa vào sự an bình tối thượng của cái chết. Ngày hôm sau ngài vẫn ở trong thiền định, và một Lạt ma địa phương chất phác đến và cử hành lễ đánh thức ngài khỏi đại định.

Trong số những tác phẩm của ngài có Bình giảng về Rigdzin Düpa, Một Chú Giải Tóm tắt về Palchen Düpa, Một Chú giải Tóm tắt về Vajrakīla, Một Giáo huấn Tóm tắt về Ba Tác phẩm Đánh vào Trái tim, và Bình giảng về Dagni Changchup Miche (đã thất lạc).

35 - DILGO KHYENTSE TASHI PALJOR (1910 - 1991)

Kyabje Dilgo Khyentse Rinpoche Tashi Paljor,²⁹⁵ là một trong vài vị hộ trì dòng truyền thừa, nhà biên soạn, Đạo sư, và người trao truyền vĩ đại của những giáo lý và năng lực của các Mật điển Nyingma nói chung và Longchen Nyingthig nói riêng đã đến được với nhiều đệ tử ở Tây Tạng, Ấn Độ, Nepal, Bhutan và Tây phương.

Ngài cũng được gọi là Gyurme Thekchok Tenpe Gyaltsen, Jigme Khyentse Özer, và Rapsal Dawa.

Ngài sinh ngày mười ba tháng tư năm Hỏa Tuất thuộc Rabjung thứ mười lăm (1910) trong gia đình Dilgo, một thượng thư (nyerchen) của vua xứ Dege trong bộ tộc Nyö ở Thung lũng Dan. Thân phụ ngài là Tashi Tsering. Đúng vào ngày ấy Đạo sư vĩ đại Mipham Namgyal và các đệ tử của ngài đang cử hành lễ tiệc khi hoàn tất khóa giảng kéo dài một tháng rưỡi về Bình giảng Kalachakra của ngài tại Dilgo. Mipham lập tức ban những viên thuốc Sarasvatī, vị Phật nữ trí tuệ, với những chữ DHIH và HRĪH thiêng liêng cho đứa bé ăn thậm chí trước khi nó bú sữa mẹ. Khoảng một tháng sau khi sinh, Mipham ban các quán đảnh tịnh hóa và trường thọ và đặt tên cho đứa bé là Tashi Paljor. Từ đó cho tới khi Mipham mất vào đầu năm 1912, Khyentse liên tục được ban các phẩm vật gia hộ.

Khi ngài chỉ mới bốn tháng tuổi, Ngor Ponlöp Loter Wangpo xác nhận ngài là Tulku của Khyentse Wangpo. Vào lúc Mipham mất, Zhechen Gyaltsap Pema Namgyal (1871-1926) nhìn thấy Khyentse và bảo gia đình tặng ngài cho Zhechen.

Năm lên sáu tuổi,²⁹⁶ tình cờ ngài bị phỏng nặng và bị bệnh trầm trọng trong khoảng sáu tháng, sự việc đó khiến cho ngài thọ giới xuất gia làm một sa di.

Khi ngài mười lăm tuổi, Gyaltsap xác nhận ngài là một tulku của Khyentse Wangpo, tôn phong ngài tại Tu viện Zhechen, và đặt tên cho ngài là Gyurme Thekchok Tenpe Gyaltsen. Vị Thầy này cũng ban cho ngài nhiều sự trao truyền, trong đó có những trao truyền Dam-ngak Dzö và Nyingthig Yabzhi. Từ Khenpo Pema Losal của Tu viện Dzogchen ngài nhận sự trao truyền Longchen Nyingthig. Từ Adzom Drukpa, ngài thọ nhận giáo lý Ngöndro Longchen Nyingthig.

Với Khenpo Zhenphen Chökyi Nangwa (Zhen-ga) ở Tu viện Dzogchen, Khenpo Thupten Chöphel (Thupga) ở ẩn thất Changma, Dza Mura Dechen Zangpo, và những Đạo sư khác, ngài đã nghiên cứu những bản văn của Nāgārjuna, Asanga, Abhidharma, Yönten Dzö, những bình giảng về Guhyagarbha-māyājāla-tantra: Mật điển Bí Mật Tập Hội, và nhiều bản văn khác. Khenpo Thupga xác nhận ngài là tülku của Önpo Tendzin Norbu (Tenli).

Sau đó từ Khyentse Chökyi Lodrö ngài nhận những trao truyền các giáo lý của phái Sakya, Kagyü, Geluk và Nyingma, kể cả Rinchen Terdzö, Nyingthig Yabzhi, Longchen Nyingthig, và Lama Gongdü. Từ Khenpo Tendzin Dargye của Tu viện Zhechen, ngài được trao truyền chín pho sách của Jigme Lingpa. Từ Zhechen Kongtrül (1901-1959?), ngài nhận những trao truyền mười ba pho sách của giáo khóa Minling. Ngài nhận giáo lý của mọi truyền thống Phật giáo Tây Tạng từ hơn bảy mươi vị Thầy. Trong số đó, Zhechen Gyaltsap và Khyentse Chökyi Lodrö là những vị Thầy chính yếu của ngài.

Bắt đầu từ năm mười tám tuổi, trong mười hai năm ngài sống ở những nơi cô tịch và thực hành những giáo lý khác nhau, trong đó có Các Sādhana Ba Gốc của Minling Terchen và Longchen Nyingthig.

Suốt đời ngài, ngài hiến mình cho việc giảng dạy và truyền Pháp cho tất cả những ai tới nhận giáo lý. Ngài viết rằng vào năm sáu mươi bốn tuổi, ngài đã ban các quán đảnh Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig hơn mười lần. Từ năm bốn mươi cho tới tám mươi hai ngài đã thuyết giảng về Chokchu Münsel, luận giảng về Guhyagarbha của Longchen Rabjam ít nhất mỗi năm một lần, và bình giảng rộng lớn về Yönten Dzö của Jigme Lingpa. Trong vô số những giáo lý khác, ngài đã năm lần ban những trao truyền Rinchen Terdzö, bốn lần ban những giáo lý của Nyingma Kama, ba lần các giáo lý của Dam-ngak Dzö, và hai lần các giáo lý Kanjur.

Rinpoche và vị phối ngẫu của ngài, Khandro Lhamo, có hai con gái. Nam tử của Chi-me La - con gái của ngài - là Zhechen Rabjam đệ thất.

Theo lời mời của hoàng gia xứ Bhutan, ngài sống nhiều năm ở Bhutan để giảig dạy và trao truyền giáo lý.

Từ đầu thập niên 1960, ngài đơn thương độc mã duy trì và truyền bá truyền thống bất bộ phái độc nhất vô nhị của các vị Khyentse, và với sự nhất quán liên tục không mệt mỏi, ngài không ngừng truyền bá giáo lý bằng cách du hành, giảng dạy, thực hành, và xây dựng những đài kỷ niệm vì lợi ích của Giáo Pháp và mọi người.

Năm 1980, ngài xây Tu viện Zhechen Tennyi Dargye Ling (lấy tên của tu viện cũ của ngài ở Tây Tạng) tại Baudhanath ở Nepal, một quần thể phức tạp với hơn hai trăm học viên tu sĩ. Năm 1988, ngài đã thiết lập một shedra (học viện Kinh điển) tại tu viện mới, ở đó các tu sĩ nghiên cứu những bản văn uyên áo.

Bắt đầu từ năm 1975, ngài đã nhiều lần viếng thăm nhiều quốc gia ở Tây phương và giảng dạy những cấp độ giáo lý và trao truyền khác nhau. Ngài cũng đã thiết lập Thekchok Ösal Chöling, một trung tâm Giáo Pháp tại Pháp. Từ hải ngoại, ngài đã viếng thăm Tây Tạng hai lần để giảng dạy và trợ giúp việc xây dựng lại các tu viện và niềm tin ở quê hương ngài.

Ngài đã ban cho Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ Mười bốn nhiều quán đảnh và giáo lý về các luận giảng Guhyagarbha và Yönten Dzö và những giáo lý khẩu truyền Đại Viên mãn được kết hợp với các giáo lý Yeshe Lama.

Ngài đã khám phá nhiều giáo lý và sādhana là terma và biên soạn nhiều bản văn uyên áo và những luận giảng về những chủ đề khác nhau, tổng cộng hai mươi quyển sách. Trong số các tác phẩm của ngài về Longchen Nyingthig có một luận giảng về Palchen Düpa và Wangki Chokdrik.

Năm tám mươi mốt tuổi, lúc ba giờ sáng ngày hai mươi tháng tám năm Hỏa Mùi (28 tháng Chín năm 1991), tâm giác ngộ của ngài tan hòa vào sự khoáng đạt tối thượng tại một bệnh viện ở Thimbu, thủ phủ của Bhutan. Từ lúc ấy, vị trụ trì tu viện mới của ngài ở Nepal là Rabjam Rinpoche, Gyurme Chökyi Senge, là người kế thừa tâm linh và cháu ngoại của ngài.

Ngài là một trong những Đạo sư uyên bác và thành tựu vĩ đại nhất của Tây Tạng trong thời đại của chúng ta. Vóc người ngài cao lớn và khổng lồ. Khi ngài ở giữa những Đạo sư khác, ngài đứng sừng sững như một ngọn núi giữa những quả đồi hay chiếu sáng như mặt trăng giữa những vì sao, không phải vì thân thể ngài nổi bật mà bởi sự uyên bác và thánh thiện sâu rộng của ngài. Khi ngài ban giáo lý, lời dạy của ngài như một con sông trôi chảy, hầu như không ngừng nghỉ. Nếu những người ngoại quốc nghe bài giảng của ngài, lúc ban đầu họ có thể có ấn tượng là ngài đang đọc một bản văn tuyệt đẹp từ ký ức, bởi mỗi lời của bài giảng của ngài là thi ca, ngữ pháp của ngài toàn bích và ý nghĩa thật sâu xa.

Trí nhớ của ngài là một đặc điểm vô cùng kỳ lạ. Ngài không chỉ nhớ được những bản văn nghi lễ uyên áo và những chi tiết về các vị Thầy và bằng hữu của ngài, mà còn nhớ cả những người mà ngài chỉ nhìn thấy một lần nhiều năm trước.

Lòng tốt của ngài thật vô biên, và có thể dung chứa tất cả mọi người. Mỗi khi tôi được yết kiến ngài, ngài cho tôi cảm tưởng là tôi dành được một chỗ trong tâm thức bao la của ngài. Nếu quý vị nhìn kỹ, quý vị sẽ có cảm tưởng là ngài luôn luôn ở trong trí tuệ thiền định hay chứng ngộ của sự khoáng đạt và đi tới mọi người bằng năng lực của lòng từ bi và sự thẳng thắn, không chút thay đổi.

Hầu như ngài nắm giữ những sự trao truyền tất cả giáo lý đạo Phật ở Tây Tạng, nhưng ngài luôn luôn tìm kiếm những trao truyền bổ túc, bất luận chúng nhỏ bé ra sao. Ngài có cả một thư viện khổng lồ nhưng không bao giờ ngừng tìm kiếm ngay cả một trang của một tác phẩm hiếm có. Ngài cũng hết sức trung thực.

Trong chuyến đi cuối cùng từ Bhutan tới Kalimpong của ngài, thay vì đi máy bay, ngài đã nài nỉ thực hiện một hành trình gian khổ bằng xe hơi để thăm một đệ tử cũ của ngài trên đường đi. Trong khi nỗ lực đó có thể vắt kiệt sức mạnh thể chất của ngài, nó đã là niềm vui và sự hoàn thành của ngài, một hành động của lòng bi mẫn.

Urgyen Tendzin Jigme Lhundrup (sinh năm 1993), cháu của Tulku Ugyen Rinpoche (1919-1996) và là con trai của Kela Chokling Rinpoche và Dechen Paldron xứ Terdhe, đã được tôn phong là hóa thân của Dilgo Khyentse Rinpoche.

36 - CHATRAL SANGYE DORJE - ( 1903 - )

KYABJE Chatral Sangye Dorje Rinpoche²⁹⁷ là một trong số rất ít những Đạo sư vĩ đại của dòng Longchen Nyingthig còn trụ thế.

Rinpoche sinh trong nhóm bộ tộc Abse ở Nyak-rong thuộc Tỉnh Kham và không bao lâu di cư tới Amdo cùng với nhóm bộ tộc của ngài.

Ngài nhận những trao truyền các giáo khóa terma của Düdjom Lingpa (18351903), Sera Khandro, và những giáo lý khác từ chính Đạo sư vĩ đại Sera Khandro Dewe Dorje (1899-1952?) và Tülku Dorje Dradül (1891-1959?), con trai út của Düdjom Lingpa.

Năm mười lăm tuổi, ngài từ bỏ những ràng buộc với gia đình và đi tới nhiều Đạo sư để học tập và thực hành. Ngài bỏ việc cưỡi ngựa và đi bằng chân. Ngài từ chối vào nhà hay lều của những gia chủ, chỉ ở trong những ẩn thất, hang động, hay túp lều nhỏ của riêng ngài.

Từ Kathok Khenpo Ngawang Palzang (1879-1941) ngài nhận những trao truyền và giáo lý Longchen Nyingthig và nhiều giáo lý khác. Khenpo trở thành Đạo sư gốc quan trọng nhất của ngài. Ngài cũng nhận nhiều trao truyền từ Khyentse Chökyi Lodrö và những Đạo sư khác của Dege. Ở miền Trung Tây Tạng, ngài trở thành một trong những đệ tử chính của Kyabje Düdjom Rinpoche, tülku của Dudjom Lingpa.

Rinpoche đã trao truyền những giáo lý hiếm có cho Shuksep Lochen, Khyentse Chökyi Lodrö, Düdjom Jitral Yeshe Dorje, và nhiều Đạo sư quan trọng khác. Gyaltsap Redring (mất ngày 8 tháng Năm, 1947), khi đó là nhiếp chính của Tây Tạng, đã mời Rinpoche tới Lhasa và nhận từ ngài nhiều trao truyền và giáo huấn thiền định Đại Viên mãn. Kết quả là một số đông người thuộc mọi tầng lớp xã hội, giới quý tộc và bình dân, với những món cúng dường đã lũ lượt tìm đến Rinpoche để nhận các giáo lý. Ngài nhận ra điều này như một sự xao lãng con đường của ngài, và ngài thình lình bỏ lại mọi sự, trốn vào hang động trong những núi non đã được Guru Rinpoche và những Đạo sư khác trong quá khứ gia hộ. Sau đó ngài sống như một ẩn sĩ trong nhiều thập niên và được gọi là Chatral, một ẩn sĩ, hay một người đã từ bỏ những hoạt động thế tục.

Cuối thập niên 1950, ngài di chuyển tới Bhutan và sau đó tới Ấn Độ. Ngài đã xây dựng lại một ngôi chùa đơn sơ ở phía trên làng Jor Bungalow gần Darjeeling và bắt đầu một drupdra ba năm, ở đó những thiền giả tu tập thực hành Longchen Nyingthig. Một drupdra là một trường nhập thất thiền định, ở đó một nhóm người ẩn cư trong một năm, ba năm hay hơn nữa. Hiện nay có nhiều drupdra khắp thế giới do các Lạt ma Tây Tạng thiết lập, nhưng khi Rinpoche xây dựng drupdra này thì đó là drupdra duy nhất do một Lạt ma tị nạn Tây Tạng lập nên.

Rinpoche cũng xây dựng nhiều ngôi chùa, bảo tháp, và một số drupdra khác ở Nepal và Ấn Độ. Hiện nay, ngài sống chủ yếu ở Pharping, một địa điểm hành hương quan trọng ở Nepal được Guru Rinpoche gia hộ.

Rinpoche chống lại mọi sự dính mắc vào những cấu trúc tu viện hay bộ máy quan liêu và duy trì một truyền thống ẩn sĩ. Ngài có vô số đệ tử người Tây Tạng, Bhutan, và Nepal cũng như một số đệ tử từ Tây phương. Rinpoche và vị phỗi ngẫu Kamala của ngài, con gái của Tertön Tulzhuk Lingpa, có hai con gái là Tārādevi và Saraswatī, một tülku của Sera Khandro.

Vào ngày 16 tháng Mười Một năm 1968, Cha Thomas Merton đã gặp Rinpoche và tả lại buổi gặp gỡ như sau: “Thông điệp không được nói ra hay được nói ra nửa chừng của cuộc trò chuyện là chúng tôi hoàn toàn thấu hiểu về nhau như những người bằng cách này hay cách khác đang ở bờ mé của sự đại chứng ngộ, hiểu nó và đang nỗ lực (chẳng biết làm sao) đi ra và lạc lối trong đó - và đó là một ân huệ để chúng tôi gặp gỡ nhau”.²⁹⁸

Harold Talbott, người có mặt trong buổi gặp gỡ, nhớ lại Merton đã biểu lộ với ông sau cuộc gặp gỡ: “Đó là một người vĩ đại mà tôi từng gặp. Ngài là vị Thầy của tôi”.

37 - DODRUPCHEN ĐỆ TỨ RIGDZIN TENPE GYALTSEN (1927-1961)

KYABJE Rigdzin Tenpe Gyaltsen, Dodrupchen Rinpoche đệ tứ,²⁹⁹ là hiện thân của trí tuệ vĩ đại và năng lực huyền diệu. Trong số nhiều danh hiệu của ngài có Rigdzin Jalü Dorje, Natsok Rangtröl, Düdül Pawo Dorje, và Jigtral Düdül Namkhe Dorje.

Rinpoche sinh năm Hỏa Mẹo thuộc Rabjung thứ mười sáu (1927) trong Thung lũng Mar Thượng ở miền Đông Tây Tạng. Thân phụ của ngài là Gyurme Dorje thuộc Wangda, một trong tám nhóm bộ tộc của Pema Bum, là một trong ba phân khu của bộ tộc Golok. Thân mẫu ngài là Melo thuộc nhóm bộ tộc Ling. Ngài có các dấu hiệu là những chữ HA RI NI và SA nơi trái tim, là một dấu hiệu từ một terma tiên tri, trong đó nói:

Hiển lộ của Đức Liên Hoa Sanh tên là Pawo

Sẽ điều phục chúng sinh với giới luật bí truyền của ngài.

Nơi trái tim ngài, HA RI NI và SA xuất hiện thật rõ ràng.

Bất kỳ ai được nối kết với ngài sẽ thoát khỏi những tái sinh thấp kém.

Năm lên bốn tuổi ngài được xác nhận là tülku của Dodrupchen đệ tam bởi nhiều Lạt ma trong đó có Amdo Geshe Jampal Rölpe Lodrö, một Đạo sư vĩ đại phái Geluk, và Tülku Dorje Dradül (1891-1959?). Tülku Dorje Dradül là một đại tertön, con út của Düdjom Lingpa và em út của Dodrupchen đệ tam. Tuy nhiên về sau này chính Rinpoche xác nhận rằng ngài là tülku của Do Khyentse, và ngài cũng phô diễn năng lực huyền bí giống như Do Khyentse.

Khi Rinpoche bốn tuổi, với buổi lễ vĩ đại, ngài được tôn phong tại Tu viện Dodrupchen đồng thời với Thupten Thrinle Palzang Rinpoche, tülku khác của Dodrupchen đệ tam. Sau đó, hai vị Rinpoche cùng có những bài tập đọc, và các ngài sống với nhau cho tới cuối tuổi thiếu niên.

Năm lên bảy, hai vị Rinpoche học các bản Kinh điển với Lushül Khenpo Könchok Drönme (Könme) cho tới khi Khenpo mất năm 1936. Sau đó các ngài học với Chökor Khenpo Kang-nam, Kyala Khenpo Chöchok, và những học giả khác của Tu viện Dodrupchen trong nhiều năm.

Năm mười một tuổi, trong nhiều tháng hai vị Rinpoche đi tới Thung lũng Dzachukha để nhận những trao truyền Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig từ Gekong Khenpo Künzang Palden (Künpal) vĩ đại.

Trong thời thơ ấu, Rinpoche không phô diễn bất kỳ điều thần diệu nào, nhưng khi ngài lớn lên và Thupten Thrinle Palzang Rinpoche đã ngừng phô diễn các điều huyền diệu thì ngài bắt đầu hiển lộ năng lực của riêng ngài.

Năm mười chín tuổi, cả hai Rinpoche đi tới miền Trung Tây Tạng trong một chuyến hành hương kéo dài hàng năm. Rinpoche thực hiện một khóa nhập thất ngắn hạn tại Kang-ri Thökar, nơi Longchen Rabjam đã sống. Ở nhiều nơi ngài có những linh kiến và nhìn thấy những terma được khám phá, nhưng ngài quyết định phớt lờ đi bởi ngài bị những tu sĩ nghiêm chỉnh vây quanh.

Sera Yangtrül (1926-1989/90), một tertön nổi tiếng của Thung lũng Ser, thành viên của đoàn lữ hành trong nhóm hành hương của Dodrupchen, nói:

Trên đường từ miền Trung Tây Tạng trở về, một hôm Rinpoche và tôi đi tới bờ một con sông. Rinpoche bảo tôi: “Hãy đào cát lên. Ta sẽ tìm thấy cái gì đó”. Sau khi đào được một ít, tôi phát hiện một bánh xe cầu nguyện. Rinpoche nói: “Đào nữa; sẽ có cái gì khác nữa”. Tôi đào nữa và khám phá một pho tượng mạ vàng. Rinpoche nói: “Ta cần pho tượng này. Ông lấy bánh xe cầu nguyện”. Nghĩ rằng: “Ta muốn có pho tượng, nhưng ngài không đưa nó cho ta. Ta làm gì với bánh xe cầu nguyện này?” tôi nói: “Con không cần bánh xe cầu nguyện”. Rinpoche nói: “Vậy thì vất nó đi”. Tôi ném nó, và trước khi rơi xuống mặt đất, nó hoàn toàn biến mất. Khi nhắc tới bánh xe cầu nguyện và pho tượng mạ vàng, tôi hỏi: “Rinpoche, những cái đó là gì?” Ngài nói: “Ồ hẳn là một vài du khách đã bỏ quên chúng ở đây”. Đó là lỗi lầm của việc tôi còn quá trẻ. Đó là một cuộc khám phá terma, nhưng khi đó tôi không nhận ra điều ấy.

Yangtrül kể một câu chuyện khác.

Một lần nữa trên đường về, Rinpoche và tôi đi dạo trong một hẻm núi. Trước tiên ngài muốn chúng tôi làm những cái móc bằng những nhánh con của một bụi gai. Sau khi làm xong, khi nhìn vào một ngọn đồi đá cao, dốc, và phẳng mặt, ngài nói: “Trong tảng đá đó có terma. Chúng ta sẽ tới xem chứ?” Khi chúng tôi đến đó, ngài đặt những cái móc vào tảng đá như thể ở trong bùn và khi sử dụng chúng, ngài leo lên, và tôi đi theo ngài. Rồi chúng tôi tới một cái hang khổng lồ. Ở trong hang chúng tôi tụng Lời Cầu nguyện Bảy Dòng và Lời Cầu nguyện Thành tựu Tự nhiên những Ước nguyện của Guru Rinpoche. Vào lúc đó, một mảnh tường của cái hang mở ra như một cửa sổ. Trong một cái lỗ như cửa sổ chúng tôi nhìn thấy nhiều pho tượng và những “hộp nhỏ”. Cũng có một hòn đá có hình dạng một cánh tay. Rinpoche nói: “Hãy kéo hòn đá đó.

Phần terma của ông ở đó”. Khi tôi cố gắng kéo hòn đá, nó mở ra như một cái nắp, trong đó có nhiều pho tượng và những chiếc hộp nhỏ có những con rắn bao quanh. Rinpoche nói: “Nhặt chúng lên, đừng nghi ngờ gì hết”. Tôi thò tay vào và lấy ra một pho tượng và ba cái hộp. Sau khi nhìn chúng, ngài nói: “Bây giờ để chúng trở lại”. Tôi nói: “Con sẽ lấy một bức tượng”. Rinpoche cảnh báo: “Không! Chưa tới lúc để lấy ra, và những vị bảo hộ sẽ không để chúng ta lấy”. Khi tôi đưa những terma vào, cánh cửa trong tảng đá đóng lại một cách tự nhiên và niêm kín lại như trước. Nó hoàn toàn như một trò ảo thuật. Sau đó tôi leo xuống trước, và ngài xuống sau, gỡ những chiếc móc ra khỏi tảng đá. Tôi bảo ngài: “Rinpoche, cứ để những cái móc ở đó, chúng ta sẽ cần tới khi quay trở lại”. Ngài nói: “Không! Nếu người ta nhìn thấy chúng, họ sẽ cười chúng ta và nói: ‘Hai tên khùng đã ở đây.’” Khi ngài gỡ xong những cái móc, ngay cả một dấu vết của việc ngài đã ghim những cái móc vào tảng đá cũng không còn. Giờ đây tôi hiểu rằng đó là một sự phô diễn đáng kinh ngạc.

Vào một thời điểm nào đó sau khi trở về từ miền Trung Tây Tạng, Rinpoche lập trụ xứ chính của ngài tại Gephel Ritrö, Ẩn thất Gieo trồng Đức hạnh, nơi Dodrupchen đệ tam đã ở hầu hết nửa sau của đời ngài. Ẩn thất này ở phía dưới đỉnh của một ngọn núi chọc trời trong một cánh đồng như tấm gương phủ cỏ xanh tô điểm những bông hoa dại. Cánh đồng được bao quanh bởi những cây thông và bách xù xanh tươi cao lớn như những bức tường. Phía trên bức tường cây, quý vị có thể nhìn thấy ở xa, những rặng núi vươn cao như những con sóng ở bờ bên kia của Thung lũng Do. Một vài ngọn núi được khoác lên bộ y phục là những tàng cây, một vài ngọn được bao phủ bởi những tảng đá xám, hơi đỏ, hoặc hơi có màu xanh lục, và những ngọn khác đôi khi đội những chiếc mũ tuyết. Những ngọn núi tạo cho ta ảo giác là chúng tạo thành một bức tường đằng sau những bức tường làm bằng những tàng cây cao hay đúng hơn, chúng đang bảo vệ quý vị cả ngày lẫn đêm.

Rinpoche đã nghiên cứu nhiều bản văn, nhưng phạm vi nghiên cứu của ngài không rộng. Tuy nhiên, cũng như Jigme Lingpa, ngài là một học giả tự bản chất. Ngài cao và mảnh khảnh nếu so với những Lạt ma khác ở Golok, với đôi mắt mở lớn, sáng, đầy năng lực. Ngài là một diễn giả phi thường về Giáo Pháp và luận đàm có tính chất xã hội. Ngài là một họa sĩ tài ba, một đạo sư về việc hát tụng, và thiện xảo trong việc làm torma và các mạn đà la. Mặc dù sống đơn giản, ngài rất có phẩm cách, và ngay cả khi ngài nói chuyện phiếm thì nó cũng là giáo lý. Ngay cả khi ngài hành động không thể đoán trước được, ngài luôn luôn là một người đáng tin cậy nhất, và thậm chí khi ngài sống và chết trong nhà tù, nhờ sự hiện diện của ngài, ngài đã mang ánh sáng của Giáo Pháp đến cho cuộc đời của nhiều người đồng cảnh ngộ.

Từ năm ngài khoảng hai mươi tuổi, ngoại trừ lúc ngài ban những quán đảnh hay giáo lý, hay đang du hành ngoài tu viện, ngài không ngồi trên ngai tòa hay chủ tọa những buổi lễ như Đạo sư kim cương. Ngài thích ngồi trên một tấm nệm và làm một Thầy phụ trách việc hát tụng hay Thầy cử hành nghi lễ, hoặc đôi khi chơi sáo lễ, là những chức vụ thấp.

Trong rừng tại ẩn thất có một Pháp tòa cao bằng đá mà có lần Dodrupchen đệ tam đã từng giảng dạy. Trong một thời gian dài, từ Pháp tòa này Rinpoche cũng giảng dạy Dzopa Chenpo (Đại Viên mãn) cho Tülku Jigme Phüntsok (Jiklo) và khoảng hai mươi đệ tử được tuyển chọn. Trong khoảng thời gian này ngài khám phá những giáo lý Dzopa Chenpo và thực hành pháp Chö như terma.

Chẳng bao lâu Rinpoche lâm trọng bệnh. Ngài được cho là bị ảnh hưởng bởi việc bị ngộ độc trong chuyến đi miền Trung Tây Tạng vài năm trước đó. Gương mặt, lưỡi và nước tiểu của ngài sậm màu hay hơi xanh. Nhiều chiếc răng của ngài bị gãy, kể cả hai răng cửa. Nhiều Lạt ma, trong đó có Khenpo Kang-nam và Kyala Khenpo, đã tụ họp tại ẩn thất và trong nhiều ngày đã chuẩn bị rinchen rilbu, một cách chữa trị đặc biệt hay thuốc tịnh hóa. Vào ngày mà người ta cho là ngài dùng thuốc, thuốc đã biến mất và cái tách trống không. Người ta hiểu điều này như một điềm xấu và bắt đầu tiêu tan hy vọng. Nhưng bởi ta luôn luôn không thể đoán trước được điều gì về Rinpoche, tất cả những dấu hiệu bệnh tật của ngài từ từ biến mất mà không có cách giải thích hợp lý nào. Sau này, trong một chuyến du hành tới Amdo, ngài có những cái răng vàng thay cho hai răng cửa. Đối với nhiều thanh niên thì răng vàng là thời trang, nhưng đối với ngài thì nó để giữ gìn những chiếc răng gãy của ngài.

Một hôm ngài bảo đệ tử chuẩn bị đất sét để làm tượng của Longchen Rabjam và Jigme Lingpa. Khi đất sét đã sẵn sàng, ngài bảo họ: “Các ông làm tượng của Longchen Rabjam. Ta sẽ làm tượng của Jigme Lingpa” Ngày hôm sau ngài xây một Pháp tòa và phần dưới pho tượng của Jigme Lingpa, cao khoảng 0,6m. Khi ngài làm tới phần eo, ngài ngừng làm tượng nhiều ngày. Các đệ tử cứ khẩn cầu ngài hoàn tất pho tượng bởi nếu không đất sét sẽ khô đi và ngài không thể làm việc trên đó. Ngài vẫn nói: “Khi nào các ông làm xong tượng của Longchen Rabjam thì ta sẽ hoàn tất pho tượng của ta”. Khi các đệ tử thông báo họ đã hoàn thành pho tượng, ngài bảo họ: “Hãy chuẩn bị lễ hiến cúng vào ngày mai. Khi đó ta sẽ hoàn thành pho tượng của ta”. Ngày hôm sau họ nhìn thấy phần trên của pho tượng Jigme Lingpa đã tự hoàn thành và rất đẹp. Khó mà biết được nó làm bằng đất sét hay bằng đá. Ở trái tim của pho tượng, họ có thể nhìn thấy rõ ràng một hình nhỏ của những vị phối ngẫu Samantabhadra (Phổ Hiền) trong một chiếc nhẫn năm màu. Khenpo Kangnam nhìn thấy những hình ảnh giống như tám mươi bốn đại thành tựu giả trên những bộ phận khác nhau của thân pho tượng. Những người khác nhìn thấy những hình ảnh khác nhau: một số người nhìn thấy Guru Rinpoche với các phối ngẫu, trong khi những người khác thấy tám vidyadhara (Trì minh vương), và v.v.. Sau này, pho tượng này được tặng cho Tülku Jigme Phüntsok, và trong những ngày lễ ngài đã chứng kiến nhiều điều huyền diệu và nghe thấy âm nhạc ở nơi pho tượng này được giữ gìn. Bản thân tôi đã nhìn thấy pho tượng với một hình ảnh rõ ràng của các phối ngẫu Phổ Hiền và những nhân vật không thể nhận ra trên đó.

Rinpoche không hài lòng về vị trí của cái bếp trong tu viện, bởi khói từ nhà bếp ảnh hưởng tới gian thờ và thư viện. Một hôm ngài đi tới cái bếp, xoay một vòng bằng bàn chân trên chiếc lò khổng lồ làm bằng đá và nói: “Cái bếp không ở đây trong thời của Dodrupchen đệ tam!” và ngài đi nơi khác. Sáng hôm sau, khi người nấu bếp vào bếp, mọi hòn đá của chiếc lò đã biến mất. Nghi rằng có người nào đó đã di chuyển chúng, mọi người nhìn vào rừng chung quanh ẩn thất trong nhiều giờ nhưng không có dấu hiệu gì là có người ở đó, và họ kết luận là Rinpoche đã phô diễn một trong những biểu hiện của ngài. Bản thân tôi đã nhìn thấy nơi chiếc lò bị biến mất chỉ vài ngày sau khi nó thực sự ra đi.

Trong thời gian ngài ở lại ẩn thất, Rinpoche bảo trợ một buổi lễ một trăm ngàn cúng dường tsok (Tshogs ‘Bum) hàng năm, kéo dài mười ngày với khoảng ba mươi hay bốn mươi tu sĩ được tuyển chọn. Trong những buổi lễ này, từ những chiếc bánh cúng tsok, một dòng cam lồ trong hình dạng của một chất lỏng trắng ngon lành chảy nhỏ giọt và làm đầy một cái bình nhỏ. Tôi đã tham dự một trong những buổi lễ này khi tôi bảy hay tám tuổi.

Nếu Rinpoche muốn, bất kỳ ngài tập trung vào đâu, chẳng hạn như một cái bình, một bức tranh, hay một cái bàn, vật đó sẽ được một vị Hộ Pháp nhập vào và sẽ di chuyển. Thường thì ngài dùng một chiếc bàn vuông có bốn chân. Trên bàn có một cái hộp vuông đựng đầy những biểu đồ huyền bí, những viên đá hay kim loại quý giá hay khá quý, và những hạt khô. Những chiếc khăn lụa nhiều màu sắc khác nhau phủ quanh cái bàn và buông chùng xuống. Trên đỉnh có một nửa chày kim cương như cái chóp trang trí. Khi tới lúc, hai người đứng đối mặt nhau đọc một lời cầu nguyện đặc biệt, nắm chặt chân bàn và nhấc lên. Chiếc bàn lắc lư qua phải rồi sang trái, kéo hai người đó mạnh tới nỗi chỉ sau vài phút, ngay cả những thanh niên cũng mệt đứt hơi. Họ thực hiện điều này để biểu lộ sự hiện diện của các vị Hộ Pháp, để tiên tri những gì nên được thực hiện bằng cách để cho chiếc bàn đụng vào những câu hỏi được viết ra trên những mẩu giấy, để nhận ra một tên trộm, và v.v.. Khi lời cầu nguyện khác được tụng, chiếc bàn sẽ quay trở lại bàn thờ. Tôi được kể rằng trong khi chiếc bàn ở trên không trung, quý vị không thể buông nó được bởi quý vị không thể mở bàn tay ra. Tôi không bao giờ cố nắm lấy chiếc bàn bởi tôi quá sợ sức mạnh của nó.

Tại Rekong, có một truyền thống làm cho một Hộ Pháp đi vào một cái bàn và nhận những biểu thị tiên tri. Việc chuẩn bị cái bàn mất nhiều ngày thiền định và cầu nguyện. Nhưng Rinpoche làm điều đó xảy ra chỉ bằng một cử chỉ hay bằng sự tập trung. Cũng thế, đối với những người khác thì có thể gây ra sự hiện diện của một tinh linh xấu, nhưng chúng tôi tin rằng đối với Rinpoche thì những vị đó là các Hộ Pháp, những môn đồ và người dẫn dắt của Pháp.

Với rất ít thị giả, Rinpoche đi tới Amdo. Ngài ban các giáo lý và những trao truyền tại nhiều tu viện, biểu lộ một số điều huyền diệu, và ban nhiều tiên tri. Tại Tu viện Köde ở Rekong, trong một lễ trường thọ, Rinpoche yêu cầu Alak Zhiwatso, một tülku (hóa thân) con trai của Chöying Topben Dorje, cầm đuôi của một mũi tên làm bằng tre khô, và ngài kéo mũi tên. Mũi tên được kéo dài ra khoảng khoảng 60cm.

Một hôm ngài viếng thăm một ẩn sĩ già trong một hang động, vị này là đệ tử của Dodrupchen đời trước. Vị ẩn sĩ nói: “Rinpoche, hôm nay ngài phải phô diễn một điều huyền diệu. Cho tới khi ngài làm điều đó, tôi sẽ không để cho ngài đi”. Ông ta ngồi trên cửa hang, chặn lối ra ngoài. Rinpoche bảo vị ẩn sĩ: “Nếu ông để tôi đi, tôi hứa là sẽ phô diễn một điều huyền diệu”. Theo lời bảo đảm đó, vị ẩn sĩ để cho ngài đi. Khi Rinpoche ra ngoài hang, ngài nói: “Tôi lừa được ông rồi,” và phóng ngựa đi. Vị ẩn sĩ thất vọng không chỉ vì Rinpoche không phô diễn điều huyền diệu nào, nhưng bởi ngài đã thất hứa. Sau đó ông nhìn thấy một dấu vết bàn chân của Rinpoche thật rõ ràng trên tảng đá ở cửa hang. Hết sức vui mừng, vị ẩn sĩ đi theo nhóm của Rinpoche và khẩn cầu Rinpoche cho ông chiếc giày đã in dấu vết. Cả tảng đá và chiếc giày đều được cất giữ thật trân trọng trong một ngôi chùa tại Rekong. Ở Thung lũng Me (rMe) Rinpoche làm một cái nút bằng một chiếc que sắt. Ngài đè bẹp một quả cầu bằng pha lê như thể nó làm bằng bột nhão và để lại dấu vết bàn tay trái của ngài lên đó. Ngài chữa lành cho những người bị bệnh hay được cho là bị những tinh linh ám nhập.

Tại tu viện Tarthang ở Golok, khi ngài gặp Choktrül Rinpoche, ngài không mang theo một chiếc khăn để trao đổi theo hình thức chào hỏi thông thường. Nhưng trước mắt nhiều người, ngài làm một cử chỉ nắm một vật gì đó trong không trung và đưa ra một chiếc khăn lụa trắng để dâng cúng.

Khi Rinpoche du hành tới những nơi xa xôi, ngài biểu lộ những điều huyền diệu đáng kinh ngạc. Nhưng sau đó ngài buộc các thị giả phải hứa không thuật lại câu chuyện khi họ trở về tu viện, vì các khenpo và Lạt ma lớn tuổi khó chịu. Có hai lý do vì sao các khenpo giữ vững lập trường kỳ lạ này, đúng có và sai cũng có. Trước hết, có một niềm tin là nếu một Lạt ma công khai hiển lộ năng lực huyền bí của mình, nhiều người chứng kiến có thể không chấp nhận một sự phô diễn như thế, và vì thế họ có thể có một phản ứng tiêu cực. Như vậy, điều đó sẽ mang lại những hậu quả tiêu cực còn mạnh mẽ hơn những nguyên nhân khác, bởi nó được nối kết với năng lực huyền bí. Phản ứng tiêu cực bao gồm việc thu ngắn thọ mạng của Lạt ma. Kế đó, bởi các khenpo là những vị hướng dẫn giới luật tu viện, họ nghĩ rằng nếu một Lạt ma quan trọng của tu viện phô diễn năng lực siêu nhiên, các học viên trẻ tuổi sẽ bị ảnh hưởng bởi những tính cách dữ dội và xao lãng việc học tập nghiêm túc và những giới nguyện tu viện khiêm tốn, là cách thức thích hợp đối với những người bình thường. Mặc dù một người giác ngộ sẽ hiểu biết nhiều hơn một tâm trí thông tuệ nhưng đó là một trong những thái độ có tính cách truyền thống.

Rinpoche đã viếng thăm những tu viện phụ của Dodrupchen trong Thung lũng Dzika. Tại Tu viện Sanglung, trong khi ban quán đảnh trường thọ cho Lama Lhünpo, ngài kéo một mũi tên trường thọ làm bằng một nhánh cây khô và kéo nó dài ra khoảng 45 cm. Trong nhiều năm mũi tên vẫn phát triển cho tới khi nó bị hủy hoại.

Sau đó ngài viếng thăm các tu viện nhánh của Dodrupchen tại Gyarong. Ở ngôi chùa của Do Khyentse tại địa điểm hành hương Kaulong trong lãnh địa Trokyap, Rinpoche lắc một thức uống trước hình tượng của Do Khyentse, và bức hình đã hấp thu thức uống đó. Rinpoche viếng thăm ngôi chùa có ảnh tượng Avalokiteshvara (Quán Thế Âm) tự-xuất hiện ở Trokyap. Không lâu sau khi Rinpoche rời đi, Tri Kongthang, một Lạt ma quan trọng phái Geluk, người vẫn sống ở Tu viện Labtrang ở Amdo, viếng thăm ngôi chùa. Tri Kongthang nói với hình tượng như một lời cầu nguyện: “Ngài là Avalokiteshvara. Dodrupchen là Vajrapāni (Kim Cương Thủ). Tôi được cho là Manjusjrī (Văn Thù). Ba Loại Phật/Bồ Tát đã tụ hội ở nơi đây. Xin phô diễn một dấu hiệu huyền diệu”. Vào lúc đó, trước mắt của những người có mặt ở đó, từ miệng của hình tượng một dòng cam lồ có màu hơi xanh lục chảy xuống. Tôi đã nhìn thấy chất nước hơi xanh lục này trong một cái chai tại ngôi chùa, chỉ vài tháng sau khi sự kiện xảy ra.

Rinpoche trở về tu viện. Buổi lễ một trăm ngàn cúng dường tsok hàng năm tại ẩn thất biến thành một tsechu hàng năm, hay buổi lễ ngày mồng mười tổ chức công khai, tại tu viện chính. Hàng trăm tu sĩ đã cử hành buổi đại lễ này trong một tuần. Cuối tuần các tu sĩ trẻ cử hành những giai đoạn khác nhau của các nghi lễ và thiền định trong hình thức của một vũ điệu huyền bí trong bốn ngày. Hiện nay đối với những người Tây phương một cuộc biểu diễn như thế được gọi một cách đơn giản là một vũ điệu Lama. Rinpoche đã chuẩn bị những y phục bằng gấm thêu và bằng lụa tuyệt đẹp và những mặt nạ khéo làm cho những người trình diễn. Lúc đầu người ta nghĩ rằng khi làm cho buổi lễ đơn giản và riêng tư tại ẩn thất trở thành một buổi lễ lớn hơn và công khai tại tu viện, họ sẽ mất đi những điều huyền diệu, chẳng hạn những dòng cam lồ. Nhưng chẳng bao lâu người ta chứng kiến những loại huyền diệu khác. Có một lần, bánh pút-đinh làm bằng gạo được nấu cho vài trăm tu sĩ không vơi cạn đi, ngay cả sau khi được dọn cho hàng trăm cư sĩ tới xem những cuộc biểu diễn. Một cánh đồng nhỏ đủ để chứa một trăm diễn viên trình diễn ở trong đó và cho khoảng mười ngàn người tới thực hành và xem biểu diễn. Trong đám rước Hộ Pháp, khoảng hai mươi chiếc bàn và nhiều cây thương với những lá cờ Hộ Pháp bị ám nhập và di chuyển lung tung đây đó.

Sau đó, cùng với một bữa tiệc tổ chức công phu, Rinpoche du hành tới Mewa, Kubum, Sining, Rekong, Lanchow, và cuối cùng tới Tu viện Labtrang ở Amdo. Tại Labtrang, ngài được tu viện cho phép để cho các thị giả của ngài tập trình diễn vở kịch Vua Songtsen Gampo. Tu viện không bao giờ dạy những người khác, nhưng lúc Jamyang Zhepa đệ ngũ (1916-1946)³⁰⁰ mất, ngài bảo các thị giả: “Một ngày nào đó sẽ có người từ phương nam tới và nói: ‘Tôi là người truyền bá những cuộc trình diễn kịch.’ Khi người ấy tới, các ông phải dạy ông ta”. Vì thế, các thị giả của vị Thầy này đã nhớ lại những lời của Jamyang Zhepa quá cố, tổ chức mọi việc tập luyện cho các đệ tử của Rinpoche. Rinpoche trở về tu viện với những bộ quần áo lộng lẫy, đồ hóa trang, và những nhạc cụ dành cho vở kịch. Bản thân Rinpoche đã biên soạn hai cuộc biểu diễn bổ túc, cuộc đời của Trime Künden và của Drowa Zangmo. Nhờ những bộ quần áo đẹp đẽ và việc tập luyện hoàn hảo, những buổi trình diễn là một điều kỳ diệu trong miền Golok, nơi mà trước đó mọi người chưa bao giờ được chứng kiến những sự kiện như thế. Tất cả các diễn viên đều là các tu sĩ, đóng những vai trò của cả người nam lẫn người nữ có hóa trang. (Ngày nay, truyền thống diễn kịch của Rinpoche được hồi sinh ở nhiều nơi trong các thung lũng Do, Mar, và Ser.)

Các khenpo có những phản đối, cho rằng những cuộc trình diễn kịch là một sự xao lãng việc học tập, thiền định và giới luật nghiêm túc, nhưng bản thân các ngài thích thú những cuộc trình diễn này đến nỗi vị khenpo thâm niên nhất, Khenpo Kang-nam, thậm chí đã yêu cầu một cuộc trình diễn đặc biệt cho bản thân ngài.

Năm ngài hai mươi lăm tuổi (1951), cùng với nhiều tu sĩ, Rinpoche du hành tới Tarsedo (Kanding). Trên đường đi, một đêm họ cắm trại trong thung lũng bên cạnh thung lũng nơi có ẩn thất của Yukhok Chatralwa. Khi Chatralwa nghe điều này, ngài chỉ thị cho mười đệ tử trẻ của ngài: “Một đoàn hành hương lớn đang cắm trại trong thung lũng kế bên. Ngày mai các con phải chặn họ lại không cho họ tới đây”.

Ngày hôm sau, các đệ tử của Chatralwa bị du vào một tình thế khó xử. Làm thế nào họ có thể ngăn cản Dodrupchen tới đây? Nhưng cũng làm thế nào họ có thể không ngăn cản Rinpoche bởi đó là yêu cầu của Lạt ma? Vì thế họ đi và chờ bên đường núi, lo lắng không biết phải làm gì.

Sáng sớm ngày hôm sau, Rinpoche bảo các thị giả của ngài: “Hôm nay ta sẽ dẫn đường”. Thay vì đi thẳng theo đường núi, họ đi ngược lên thung lũng và quay trở xuống thung lũng có ẩn thất và thình lình thâm nhập vào ẩn thất. Các tu sĩ của ẩn thất không còn chọn lựa nào khác và đành phải đón tiếp ngài. Nhưng Chatralwa bảo các đệ tử: “Ở đây chúng ta không có của cải vật chất để cúng dường ngài, là những gì ngài có thể đến để lấy, bởi chúng ta là một nhóm hành khất. Ta không có giáo lý để tặng ngài, và dẫu sao thì ngài có thể không cần tới chúng, bởi bản thân ta chẳng biết gì hết. Tốt hơn là ngài nên lập tức rời khỏi cái chốn xơ xác này vì sự lợi ích của những con ngựa, lừa và các thị giả của ngài”. Mắt đẫm lệ, Rinpoche đã yêu cầu các đệ tử của Lạt ma thay mặt ngài nói với Lạt ma: “Bởi thiếu duyên nghiệp, bây giờ tôi không thể nhìn thấy ngài trong đời này. Nhưng tôi cầu nguyện rằng trong đời sau tôi sẽ có thể gặp ngài và nhận những giáo lý như cam lồ của ngài”.

Khi Lạt ma nghe thông điệp, ngài mỉm cười và nói: “Ta lo rằng ta không thể nhìn thấy tülku của Dodrupchen trong đời này, bởi ta đã quá già. Ta đang đùa bởi quá phấn khích”. Rinpoche đi vào, và việc đầu tiên ngài làm là ban một quán đảnh trường thọ cho Lạt ma, bởi Lạt ma đang bệnh. Sau đó trong vài ngày các ngài trao đổi cho nhau những vấn đề quan trọng của tantra và giáo lý Dzopa Chenpo. Sau này Rinpoche viết một bài thơ năm trang tán thán sự chứng ngộ của Chatralwa.

Kế đó Rinpoche viếng thăm Minyak Garthar, Rashel Gön, Trakhar Gön và nhiều nơi khác và ban những quán đảnh và giáo lý. Ở một nơi ngài dâng một tách đầy nước cho một hình tượng, và hình tượng đã hấp thu chất nước đó. Tại các buổi lễ, những phẩm vật nghi lễ bay vào không gian.

Một buổi tối khi tới giờ cắm trại thì trời mưa lớn. Cho tới khi các thị giả của ngài có thể dựng xong những chiếc lều, Rinpoche tìm chỗ trú mưa dưới một tảng đá, ở đó thậm chí ngài không thể ngồi thẳng lưng. Khi Tsamzang và những người khác đến tìm Rinpoche, ngài ngồi dậy. Không biết rõ sự thật, Tsamzang hỏi: “Rinpoche, ngài tìm được một cái động lớn hơn?” Ngài nói: “Không, nhưng sau một lát ta mệt tới nỗi phải ngồi gập đầu lại”. Rồi họ nhận thấy là toàn bộ thân trên của Rinpoche đã ăn sâu vào tảng đá, như thể ở trong bùn. Họ có thể nhìn thấy vết tích của bộ y, cái đầu, và ngay cả từng sợi tóc của ngài trong tảng đá. Theo Sönam Nyima, vết tích này vẫn còn ở đó.

Ở Tartsedo, Rinpoche ở lại Dorje Trak và các trụ xứ của Do Khyentse và ban những trao truyền và giáo lý cho vua xứ Chakla và hàng ngàn người khác. Người ta nói rằng ngài đã khám phá một số terma đất, nhưng tôi không có thêm thông tin. Khi ngài viếng thăm Rikhuk Kushok, một trong những Lạt ma quan trọng của Tartsedo, Rinpoche đè lên một miếng kính và để lại dấu vết bàn tay ngài. Tondrup, cháu của Rikhuk Kushok, nói với tôi rằng ông ta nhìn thấy điều đó tại trụ xứ của chú ông. Từ Tartsedo, Rinpoche viếng thăm Chengdu và Chongqing, và ngài trở về Tu viện Dodrupchen năm 1952.

Chẳng bao lâu, ngài thành lập Rigne Lobdra, Học viện Khoa học. Rinpoche đã bảo trợ năm mươi học viên để nghiên cứu văn phạm, chữ viết, thi ca, nghi lễ, kịch, bài hát, các mạn đà la, torma, hội họa, y học, và thuật chiêm tinh. Ngài đưa nhiều thầy thuốc và nhà chiêm tinh nổi tiếng từ những nơi khác tới để dạy các học viên. Ngài mở một dưỡng đường từ thiện và phát thuốc miễn phí.

Rinpoche bắt đầu sống ở mọi nơi, không duy trì trụ xứ cố định nào cho bản thân ngài. Đôi khi người ta tìm thấy ngài sống trong một góc của một điện thờ với một tấm nệm và một ít pháp khí, với những tấm màn bao quanh. Ngài không bao giờ tự giam mình trong chỗ ẩn náu riêng của một gian phòng. Ngài luôn luôn có mặt, không có ngay cả một cánh cửa để khóa, để mọi người đi vào gặp ngài, nghe ngài nói, và để ban tặng mọi sự giúp đỡ mà ngài có thể cung cấp. Ngài dâng hiến đời mình cho việc chăm sóc tất cả mọi người, đặc biệt là người nghèo và những tu sĩ trẻ nhiệt tâm. Trong nhiều năm cho tới khi tôi rời tu viện vào năm 1957, ngày này sang ngày khác, trước khi bình minh cho tới khi tối mịt, đích thân ngài hướng dẫn mọi người, hầu hết là những người nghèo, trong những việc cầu nguyện, nghi lễ, thiền định và học tập. Ngài chia sẻ với họ gian phòng, thực phẩm và quần áo của riêng ngài. Ngài tiếp đãi họ bằng cách kể những câu chuyện kỳ lạ, dạy dỗ họ bằng những thiện xảo khác nhau, và khai sáng họ bằng cách ban những Giáo Pháp. Ngài nhận mọi vật quý báu hay của cải mà người ta cúng dường cho ngài nhưng đôi khi dường như ngài quá hăm hở rũ sạch chúng. Vài lần trong một năm, chính tay ngài phân phát không chỉ những vật bình thường mà cả châu ngọc, lụa, bạc, và quần áo cho những người nghèo túng. Đã nhiều lần ngài dốc hết tất cả ngân quỹ của ngài cho các dự án về Pháp hay ban tặng nó cho mọi người, và ngài không giữ bất kỳ điều gì ngay cả một bữa ăn riêng.

Các tu sĩ lớn tuổi đề nghị là ngài nên theo truyền thống hơn nữa. Ngài nên sống ở một nơi trang trọng thích hợp với một vị Dodrupchen, ngài nên chọn các tu sĩ lớn tuổi làm thị giả, ngài nên tiết kiệm ngân quỹ và những vật quý giá cho tương lai vô hạn của tu viện. Rinpoche trấn an họ bằng cách nói: “Nếu tôi có thể giúp đỡ đời sống của mọi người, đặc biệt là những người thực sự khó khăn bằng mọi cách thức có thể làm được thì điều đó sẽ là niềm vui to lớn nhất trong đời tôi. Chúng ta nên sung sướng nếu ta có thể sử dụng mọi điều chúng ta được hiến tặng để làm lợi lạc mọi người. Chẳng bao lâu nữa sẽ tới ngày mà ta sẽ không có ‘quyền’ thưởng thức ngay cả một tách trà”. Bản thân tôi đã nhiều lần nghe Rinpoche nói những lời này.

Rinpoche đi gặp Tülku Künzang Nyima (mất năm 1858/1959), một người cháu và tülku về ngữ của Düdjom Lingpa (1835-1903). Theo sự thúc giục của Rinpoche, Tülku Künzang Nyima đã khám phá một loạt các giáo lý terma Khandro Gongpa Düpa, và các ngài đã cùng cử hành các buổi lễ.

Năm 1957, vài tháng sau khi chúng tôi đi Lhasa, Rinpoche du hành tới Amdo. Ngài ban các giáo lý và trao truyền ở nhiều nơi. Ngài viếng thăm Tu viện Labtrang và thực hiện những lễ cúng dường phức tạp. Sau đó ngài viếng thăm Sining (Tây Ninh). Tại bảo tháp bằng vàng của Je Tsongkhapa tại Tu viện Kubum, nơi Đức Tsongkhapa ra đời, ngài đã cử hành một lễ cúng dường kéo dài bảy ngày, thỉnh mời hai mươi lăm vị geshe tham dự. Mỗi ngày ngài thực hiện những lời cầu nguyện thiết tha cho sự phát triển của Pháp, sự an bình, và hạnh phúc của tất cả những bà mẹ chúng sinh.

Theo Khenpo Ngawang Sherap quá cố và những người khác, Rinpoche nói với các thị giả của ngài: “Nếu có ai muốn đào thoát thì đây là cơ hội cuối cùng để đi Lhasa”. Vào lúc này các thị giả của ngài thúc dục ngài ra đi, và có lúc ngài đã nhượng bộ áp lực của họ. Thậm chí các thị giả đã sắp xếp để đoàn của ngài đi Lhasa. Sau đó tại một trong những ngày cầu nguyện tại Kubum, với nỗi đau buồn vô hạn, Rinpoche nói với Tsültrim Gyatso, một trong những thị giả chính của ngài: “Ta nhìn thấy một ngôi chùa vàng có ba tầng, và nó hoàn toàn biến mất sau một ngọn núi. Giờ đây mạng mạch của Giáo Pháp và hạnh phúc và sự an bình của mọi người đã chấm dứt. Ta sẽ không đi. Ta không thể bỏ các tu sĩ và dân chúng của ta. Ta sẽ trở về tu viện và cố gắng ban những sự trao truyền và giáo lý thanh tịnh của Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig một lần nữa, một lần cuối cùng”. Sau đó, viếng thăm nhiều tu viện Nyingma và ban các giáo lý trên đường, ngài trở về tu viện.

Năm 1958, nhiều Lạt ma quan trọng ở những nơi khác nhau tụ hội một cách tự nhiên tại Tu viện Dodrupchen mà không có chút sắp xếp nào. Trước tiên Rinpoche ban những giáo lý về ngöndro. Sau đó, với sự sắp xếp kỹ lưỡng, ngài và hàng trăm tu sĩ cử hành một buổi lễ Ngensong Jongwa kéo dài bảy ngày về những Bổn Tôn hòa bình và phẫn nộ. Tiếp theo là những quán đảnh Longchen Nyingthig, mỗi quán đảnh có kèm theo những giảng giải chi tiết. Sau đó ngài ban các giáo lý về Yeshe Lama cũng như Khandrö Kegyang. Sau đó ngài bắt đầu ban những quán đảnh Nyingthig Yabzhi. Đối với mỗi quán đảnh (ngoại trừ những quán đảnh tịnh bình), ngài phân chia người thọ nhận thành từng nhóm, mỗi nhóm không quá năm người, y theo truyền thống. Mỗi quán đảnh có kèm theo những giáo huấn và sau đó thiền định về những giáo huấn đó trong nhiều ngày, để có đủ tư cách tham dự quán đảnh kế tiếp. Trong khi các quán đảnh đang tiếp diễn, ngài nói với các thị giả: “Cuối những trao truyền này, chúng ta sẽ cử hành một lễ cúng dường tsok trọng thể. Mọi vật chất mà ta sở hữu nên được dùng cho việc đó”. Khi lễ quán đảnh kết thúc, mọi người cùng cử hành một lễ tsog thật công phu. Chẳng bao lâu sau đó, quân đội thình lình tấn công tu viện. Bởi mọi người khẩn cầu ngài, Rinpoche cùng nhiều Lạt ma trốn thoát vào rừng để ẩn náu. Toàn bộ Tu viện bị lục soát. Một vài tu sĩ bị giết và những tu sĩ khác bị bắt.

Sau khi trải qua nhiều tuần ở trong rừng, Rinpoche đã đầu hàng nhà cầm quyền ở Namda trong Thung lũng Dzika. Mặc dù qua những sứ thần, ngài được nhà cầm quyền bảo đảm là sẽ không bị bắt, nhưng ngài đã bị bắt giữ lập tức. Sau đó, như một tù nhân, ngài được đưa tới sở chỉ huy của Quận Padma (Baima) và bị giữ ở đó một thời gian.

Năm 1959, ngài bị đưa tới một trong những trại tù đồ sộ ô nhục nhất trong vùng đất khô cằn nhất của Qinghai (Thanh Hải), cách xa quê hương của ngài khoảng năm trăm dặm, để thụ án tù chung thân. Trong nhiều năm, họ hàng và các đệ tử của ngài không biết ngài ở đâu. Ngài là một trong những tù nhân phải lao động nặng nhọc. Do bởi hệ thống ngục tù và cũng bởi nạn đói dữ dội, các tù nhân thường phải sống bằng cháo loãng trong năm 1960 và 1961. Tuy nhiên, đó là một nhà tù của trung ương, và nếu quý vị không nói hay làm điều gì chống lại luật lệ và làm công việc nặng nhọc của quý vị thì đó là một nơi để chết từ từ bởi sự đói khát và lao động nặng nhọc, nhưng không có quá nhiều người chết vì bị tra tấn đánh đập như trong các nhà tù địa phương. Trong nhà tù này ngài là người duy nhất của Tu viện Dodrupchen, nhưng có một số đệ tử của ngài ở những miền khác, vì thế sau này tôi được nghe kể về cuộc đời của ngài qua vài người sống sót và được thả ra.

Tôi nghe kể rằng trong nhà tù của quận lẫn nhà tù quốc gia, cho dù ngài bị ngược đãi, bệnh tật, và đói khát, không hiểu vì sao dường như ngài có vẻ sạch sẽ và vui vẻ hơn những người khác và luôn luôn đắm chìm trong sự thiền định. Dường như chẳng bao giờ ngài quan tâm tới bản thân, nhưng đau buồn vì những gì người khác phải trải qua. Trong nhà tù quốc gia, đôi khi ngài bí mật chia sẻ lượng thực phẩm ít ỏi của ngài cho những người yếu sức hơn ngài. Sau khi ngài bị bệnh, ngài không phải đi làm việc, và phần cháo của ngài được mang tới giường ngài. Với sự hoan hỉ lớn lao, ngài sử dụng nó như một lễ cúng dường tsok và sau đó thụ hưởng món cháo.

Năm 1961, ngài phải chịu một ca mổ, và trong ca mổ người ta đã dùng máu của một đồ tể theo đạo Hồi. Sau này, khi nghe nói về việc truyền máu, ngài không muốn sống nữa. Ngài không nghe những tiếng thì thầm van xin và những giọt nước mắt che dấu của các đệ tử. Với Dzakhen Lama, một trong những đệ tử đau buồn, ngài nói: “Ta không bị ép buộc phải sống trong nhà tù này vì nghiệp quá khứ của ta. [Ta ở đây vì một mục đích.] Ta không khó khăn gì khi đi tới bất kỳ cõi tịnh độ nào, nếu ta chọn lựa. Đừng lo lắng cho ta!” Ngay khi ngài mất, nhục thân của ngài được chôn cất. Drubwang Rinpoche, một đệ tử của ngài, đã nhìn thấy nơi người ta chôn cất ngài. Năm 1979, Tu viện Dodrupchen đã tìm lại được nhục thân của ngài với sự trợ giúp của Drubwang Rinpoche và một người Trung quốc đã làm công việc chôn cất.

Thỉnh thoảng, Rinpoche có cơ hội thì thầm những giáo lý, những linh kiến, và các sự kiện trong những đời trước của ngài cho các đệ tử là Gyalse Padlo Rinpoche, Drubwang Rinpoche, Dzakhen Lama Rigdzin, và những người khác. Ngài cũng biên soạn giáo lý trong hình thức những bài thơ nhỏ như món quà tạm biệt khi một đệ tử được phóng thích.

Trong lần phóng thích Tülku Thrinle Künkhyab (cũng được gọi là Nangchen Gyalse Achen, ?-1990), Rinpoche viết lời chỉ dạy sau đây và đưa nó cho Tülku để bí mật mang ra khỏi nhà tù:

Tại luân xa đại lạc trên đỉnh đầu con,

Ôi Lạt ma, hiện thân của Đức Phật trong ba thời,

Con khẩn cầu lòng bi mẫn của ngài, còn nhanh hơn tia chớp

Ngài không cách xa, mà ở trong tim con.

Giác tánh chói lọi của tâm sùng mộ

Thoát khỏi những điểm quy chiếu là sự hiện diện của Lạt ma.

Sự hiện diện của giác tánh nơi bản thân thì thật kỳ diệu!

[Đối tượng:] Giờ đây, trong phạm vi của không gian bao la mở trống,

Với phẩm tính không bám chấp, xin an trụ tốt lành.

[Chủ thể:] Bất kỳ điều kiện nào của những tư tưởng tranh đấu phát sinh,

Giống như những bông tuyết trên một tảng đá được đun nóng,

Hãy để chúng tan biến vào Pháp giới của sự mở trống vĩ đại của nền tảng.

Khi ấy những [tư tưởng] như thế sẽ không có [năng lực] để làm hại hay chữa lành. Thật là vui thú!

[Hành động:] Trong việc phân biệt các sự việc là tốt và xấu, đức hạnh và vô hạnh,

Giống như vẽ những đường vạch trong không gian,

Hãy nhận ra sự tự-thuần tịnh của chúng, bằng cách nhìn thấy chúng chuyển động nhưng trong mờ,

Vì tự nguyên thủy chúng không bị trói buộc bởi những tính chất hy vọng và sợ hãi.

[Kết quả:] “Giác tánh hồi tưởng” là sự tự-giải thoát khi tiếp xúc [hay sự chứng ngộ].

Ba cõi là giác tánh siêu việt, sự giải thoát-tại-nền tảng.

Mọi sự xuất hiện là sự phô diễn của năng lực Pháp thân.

Cả sinh tử lẫn Niết bàn chỉ là giác tánh nội tại.

Jigtral Düdül Namkhe Dorje biên soạn bài kệ này theo lời khẩn cầu của Tülku Rinpoche Thrinle Kunkhyab, khi Tülku được phóng thích khỏi nhà tù.

Ngay sau khi Rinpoche mất, lúc bình minh ngày mồng mười tháng bảy năm Kim Sửu (1961), đệ tử của ngài là Dzakhen Rigdzin than khóc với lòng sùng mộ và thương tiếc. Vào lúc đó, Rinpoche xuất hiện trước ông (trên không trung) trong y phục heruka. Liếc nhìn bầu trời, Rinpoche ban cho ông di chúc:

Ồ Nam tử, hãy lắng tai nghe ta.

Ta là đấng vô úy của hàng trăm bậc lão thông,

Ta là tổ tiên, nền tảng phổ quát của sinh tử và Niết bàn.

Hôm nay, sự chia tay của chúng ta là lỗi lầm của những hiện tượng duyên hợp.

Con khóc than về việc đó có lợi ích gì?

Cái chết chỉ là một giới hạn quy ước, như âm thanh của ngọn gió.

Xin đừng cảm thấy buồn đau mà hãy vui sướng.

Khi tứ đại của thân ta tan rã,

Nhận thức phóng chiếu bên ngoài của ta trở về bên trong,

Thành sự rộng lớn của nền tảng, “thân tịnh bình với sáu phẩm tính siêu việt”.

Nhận thức không bị ngăn che [hay trong trẻo] của ta, những sự xuất hiện của nền tảng,

Tan hòa vào trí tuệ vi tế bẩm sinh không lầm lẫn,

Pháp giới tối thượng của tâm của đấng thủ hộ Guhyapati,

Giống như mặt trăng trong bầu trời có trăng thượng tuần,

Ở đó những đức hạnh không thể diễn tả,

Chẳng hạn như mạng lưới viên mãn tự nhiên của các cõi Phật,

Thực phẩm của sự thiền định và những vật trang sức tự-xuất hiện, đã hiện diện.

Mặc dù Lạt ma bên ngoài, thân tướng vật lý của ta,

Sự hiển lộ về thân được tan hòa vào pháp giới của sự quang minh chói lọi,

Lạt ma bên trong, ý nghĩa tuyệt đối của ta,

Ồ nam tử, sẽ an trụ trong nền tảng phổ quát của tâm con.

Ta, cha của con, vị hộ trì trí tuệ Jalü Dorje,

Không bao giờ xa lìa con ngay cả trong chốc lát.

Tâm con thoát khỏi những điểm quy chiếu, [sự hợp nhất] của quang minh và tánh Không, là ta.

Nếu con duy trì khuôn mặt của sự tự thân này, những thành tựu sẽ xuất hiện:

Những yếu tố (đại) vật lý ngoài và trong của con sẽ trở nên thuần tịnh.

Các mạn đà la của ba vị trí sẽ được viên mãn trong thân thể của riêng con.

Những hình tướng (thân), ngữ [và tư tưởng] của con sẽ trở thành thân, ngữ, và tâm của Lạt ma.

Đây là bậc thủ hộ hành động của mọi Bổn Tôn phẫn nộ vinh quang,

Bổn Tôn Vajrakīla vinh quang vĩ đại nhất:

Phurba của sự giác ngộ được viên mãn trong thai tạng của vị phối ngẫu,

Phurba của ba hiện hữu giải thoát sinh tử.

Phurba của bản tánh tối thượng được thành tựu tự nhiên.

Với đường rãnh của phurba trí tuệ vi tế

Những chuyển động của khí/năng lực/ và tâm [được giải thoát] thành avadhūti (kinh mạch trung ương),

Và những kinh mạch trái tim của việc được nhận thức và người nhận thức bị tiệt trừ.

Phurba của việc thoát khỏi những tạo tác được hoàn thiện ở nền tảng.

Sự thành tựu phurba này là tâm yếu của một ngàn đấng vinh quang [chư

Phật].

Mạng lưới sinh tử và Niết bàn được hoàn thiện trong thân ngài.

Những điều này được xuất hiện tự thân và hợp nhất thành chính chúng.

Từ mỗi lỗ chân lông của thân ta

Ta biểu thị hàng trăm triệu hiển lộ.

Đặc biệt là sự hiển lộ về tâm của ta sẽ xuất hiện ở Ga-ge.

Sự hiển lộ về thân sẽ xuất hiện ở Puwo.

Chẳng bao lâu [một từ bị quên mất ở đây] xuất hiện trong thung lũng quê hương ta.

Những hiển lộ của ta và những truyền thống Mật thừa

Sẽ xuất hiện như ánh trăng so với ánh sáng mặt trời.

Con sẽ có may mắn được phục vụ họ.

Cuộn giấy vàng vinh quang này, từ chiếc hộp quý báu,

Phần giáo lý của con, được cất dấu trong tâm con.

Trong tương lai, hãy giải mã nó và mang lợi lạc đến cho chúng sinh.

Đừng quên những di chúc ta đã ban cho con trong quá khứ.

Giờ đây, trong chốc lát, ta sẽ đi tới Cõi Tịnh độ Vô Song.

Trong khi thực hiện một sadhāna Hayagrīva, từ ba mạn đà la thiêng liêng [trán, miệng, và tim], ngài đã ban bốn quán đảnh [trong hình thức những tia sáng] cho Dzakhen Rigdzin, và sau đó, nhảy múa, ngài lơ lửng trên không trung.

Rinpoche là một người đặc biệt đã dâng hiến mọi sự cho việc chăm sóc người khác, và đặc biệt là người nghèo khổ. Bản thân ngài cố gắng sống như một người bình thường, Hầu như ngài không quan tâm tới nhu cầu của riêng ngài.

Rinpoche biên soạn nhiều giáo lý về Dzopa Chenpo, nhiều bài thơ và những lời chỉ dạy, nhưng hầu hết đã bị thất lạc. Ngài đã khám phá một giáo khóa viên mãn về việc tu tập thực hành Chö như giáo lý terma. Hiện vẫn còn sót lại vài phần của giáo lý này.

Ở Golok và Amdo có khoảng sáu Lạt ma trẻ đã phô diễn những năng lực huyền diệu và không chính thức được xác nhận là những tülku của ngài. Tuy nhiên, Tülku Jigme Long-yang,³⁰¹ sinh trong nhóm bộ tộc Puchung Risarma trong Thung lũng Do đã được Tu viện Dodrupchen thừa nhận là tülku của Rinpoche và đang sống tại tu viện.

38 - DODRUPCHEN ĐỆ TỨ - THUPTEN THRINLE PALZANG (1927-)

KYABJE Thupten Thrinle Palzang, Dodrupchen Rinpoche đệ tứ,³⁰² là một Đạo sư vĩ đại của Dzopa Chenpo (Đại Viên mãn), vị hộ trì dòng truyền thừa và người truyền bá chính yếu của giáo lý Longchen Nyingthig.

Rinpoche sinh năm Hỏa Mẹo thuộc Rabjung thứ mười sáu (1927) tại làng Tsi trong Thung lũng Ser (Serta) ở Golok, miền Đông Tây Tạng. Tsi là một ngôi làng nhỏ, bao quanh là những cánh đồng lúa mì, lúa mạch, và đậu Hòa Lan xanh tươi và trù phú. Ngọn núi xanh phủ cỏ ở phía sau lấm chấm cây cối và những tảng đá. Con sông Ser dịu dàng chảy chậm rãi từ phải sang trái. Thân phụ của Rinpoche là Drala thuộc bộ tộc Jekar, và thân mẫu là Kali Kyi thuộc bộ tộc Kazhi.

Trong khoảng thời gian từ lúc thân mẫu mang thai ngài cho tới khi ngài sáu tuổi, Rinpoche đã phô diễn nhiều dấu hiệu kỳ diệu. Lushül Khenpo và Lauthang Tülku đã ghi lại những dấu hiệu này cho tới khi ngài bốn tuổi. Trong thời thơ ấu của tôi, hết sức tò mò, tôi đã đọc về những sự kiện này nhiều lần và dưới đây là một số điều tôi còn nhớ.

Trong khoảng thời gian ngài được hoài thai, thân phụ ngài có một giấc mơ trong đó ông múa một thanh kiếm pha lê, nó dài đến nỗi không thể nhìn thấy đầu ngọn kiếm trên bầu trời. Năm đó hầu như cầu vồng xuất hiện mỗi ngày trên làng Tsi, và các tu sĩ của tu viện đi qua sông thường nói đùa: “Năm nay tất cả những người dân làng Tsi sẽ đạt được thân cầu vồng”.

Khi Rinpoche ở trong bụng mẹ, nhiều lúc mẹ ngài đi vào một chỗ tối tăm nhưng bà có thể nhìn thấy nhờ ánh sáng xuất hiện, đôi khi điều đó làm bà hoảng sợ. Một hôm một con rắn ngậm một vật sáng ngời trong miệng đi vào nhà và sau đó biến mất vào trong tường trước mặt vài người.

Hầu như mỗi đêm một za³⁰³ xuất hiện trên mái nhà. Ở ngôi làng xa xôi này nhiều lần người ta nhìn thấy một con quạ không có phần trên của cái mỏ sống ở Tu viện Dzogchen. Không có hạt giống nào được gieo nhưng một loài hoa vô danh trong vùng đất đó của xứ sở đã phủ đầy mái nhà.

Khi ngài sinh ra trước bình minh, mặc dù trời vẫn còn tối, nhưng nhờ một ánh sáng nên có thể nhìn thấy mọi vật thật rõ ràng. Đứa trẻ được tìm thấy nhiều lần trên mái nhà mặc dù nó không đi được. Cho rằng hẳn là cậu bé đã leo lên cầu thang, cha mẹ cậu chặn cầu thang lại nhưng họ vẫn tìm thấy cậu bé ở tầng trên nhiều lần.

Có lần một tảng đá mani lớn - tảng đá có khắc những lời cầu nguyện - rơi lên người Rinpoche. Dường như ngài gãy nhiều miếng xương, nhưng sau vài giờ mọi dấu vết của tổn hại này đã biến mất. Nhiều người nghe ngài tụng thần chú siddhi, thần chú cầu nguyện của Guru Rinpoche, nhiều lần.

Một hôm, một đệ tử của Dodrupchen đệ tam được đặt tên là Guru tới thăm ngài. Khi Rinpoche nhìn thấy ông, ngài lập tức nói: “Guru! Guru!” và gia hộ cho ông bằng cách đặt bàn tay lên đầu ông và tụng, OM AH HŪM, VAJRA GURU PADMA SIDDHI HŪM.

Dzogchen Rinpoche Thupten Chökyi Dorje đệ tam (1872-1935) ban tiên tri sau đây cho Tu viện Dodrupchen để chỉ ra nơi tülku của Dodrupchen đệ tam sẽ được tìm thấy:

Suối nguồn chính yếu của sự hiển lộ của Đạo sư kim cương,

Thủ hộ của những dòng truyền thừa của Đức Phật, là Núi Huy hoàng của Lục địa Ngayab.

Ở trung tâm, là cõi tịnh độ vĩ đại của Báo thân,

Có bốn hiện thân của thân, ngữ, tâm, và đức hạnh của ngài.

Hiển lộ hành động của ngài

Đã tái sinh ở miền nam của tu viện,

Tại một nơi giữa những ngọn núi với những tảng đá và cây cối,

Trong gia đình của một phương tiện thiện xảo [cha] và một trí tuệ [mẹ] được gọi tên là Ka và Da

Như một đứa trẻ tốt lành của năm Thổ Mẹo.

Có những dấu hiệu cho thấy ngài sẽ làm lợi lạc Giáo Pháp và chúng sinh.

Theo khẩn cầu của những người sùng mộ, Ta, Dzogchen Tülku Dharmavajra đệ ngũ,

Viết tất cả những gì được nhớ lại trong tâm thức mê lầm của ta.

Cầu mong bình minh của những đức hạnh và điều tốt lành tràn ngập trái đất.

Yogī Dzogchen Yukhok Chatralwa vĩ đại cũng nói: “Trong một giấc mơ ta nhìn thấy hai cái bình thiêng trên một mạn đà la, vì thế sẽ có hai hóa thân. Nếu thực hiện lễ cúng dường cho các vị bảo trợ, quý vị sẽ tìm thấy các tülku rất sớm”.

Sau đó Dzogchen Rinpoche chỉ thị cho họ hướng dẫn cuộc tìm kiếm ở miền nam của tu viện cho tới các thung lũng xứ Li và Tsang. Khi nhóm tìm kiếm từ Tu viện Dodrupchen viếng thăm làng Tsi, trước khi cha mẹ ngài biết tin phái đoàn đến nơi, Rinpoche nói với họ: “Hôm nay có khách tới,” và ngài hát thật vui vẻ. Khi đoàn người đến để khảo sát ngài, bày ra trước mặt ngài những quyển sách, chuỗi hạt, và những vật sở hữu khác của Dodrupchen đời trước được để lẫn với pháp khí của những người khác, ngài đã cầm lên những vật của vị tiền nhiệm không chút sai lầm và nói: “Cái này của tôi”.

Sau đó một danh sách các tên người được trình cho Dzogchen Rinpoche để ngài quyết định lần cuối cùng. Ngài đã lựa ra tên của Dodrupchen Rinpoche hiện tại và sáng tác một bài nguyện trường thọ cho đứa trẻ, và ban cho cậu tên Thupten Thrinle Palzangpo. Nhiều đại Lạt ma khác cũng chứng thực việc xác nhận về điều mà họ nhất trí.

Khi cậu bé được bốn tuổi, một phái đoàn từ Tu viện Dodrupchen trong làng Tsi đến như buổi đón rước đầu tiên, dẫn đầu là Tülku Pemang Namgyal (mất năm 1957), một tülku của Düdjom Lingpa. Trên đường đi tới tu viện, nhóm người cắm trại vào ban đêm và sáng hôm sau một vài con ngựa bị mất. Mọi người tìm kiếm khắp nơi chung quanh nhưng không thể tìm ra chúng. Họ hỏi Rinpoche là có thể tìm thấy chúng ở đâu. Ngài chỉ ngón tay nhỏ xíu của ngài về hướng một ngọn núi, và họ đã tìm thấy những con ngựa ở đó.

Buổi lễ tiếp đón cuối cùng do Khenpo Könme (1859-1935) hướng dẫn, được tổ chức ở một nơi cách tu viện hai dặm. Vị khenpo già cưỡi một con dzo,³⁰⁴ đi tới, có khoảng một trăm tu sĩ học viên đi cùng. Các học viên đi bộ thành một hàng sau vị khenpo. Họ đắp y tu sĩ màu cam và cầm những quyển sách trong sholaki (những cái hộp) như một biểu tượng của việc họ là những người nghiên cứu Kinh điển.

Ngoài ra tại nơi này Rinpoche gặp Rigdzin Tenpe Gyaltsen (1927-1961), người cũng được xác nhận là Dodrupchen đệ tứ và được đưa tới tu viện để được tôn phong đồng thời với ngài.

Các Phật tử tin rằng nếu quý vị là một bậc chứng ngộ cao cấp, quý vị có thể đồng thời hiển lộ chính mình trong thân tướng của nhiều người như những hóa thân để phụng sự chúng sinh. Vì thế có nhiều hóa thân của Dodrupchen, là những vị do Dodrupchen đệ nhất hóa hiện từ lúc đầu.

Hai Rinpoche được các nhóm tu sĩ và cư sĩ đưa tới Tu viện Dodrupchen và vào đại sảnh của ngôi chùa chính. Nhiều người đã khóc vì sung sướng và tràn ngập niềm tin. Ở đó cả hai Rinpoche cùng được tôn phong, và buổi lễ được cử hành trong bầu không khí vô cùng hoan hỉ.

Tại Tu viện Dodrupchen, ngay sau khi các lễ tôn phong đã hoàn tất, Rinpoche đứng trên Pháp tòa, cười và tụng Bài Cầu nguyện Bảy Dòng và vài câu kệ từ Zheng Shik Pema, trước sự kinh ngạc của mọi người.

Sau đó ngài viếng thăm chùa của các vị Hộ Pháp, và từ quyển sách khổng lồ gồm những bài cầu nguyện các Hộ Pháp, ngài rút ra một bài cầu nguyện ngắn các vị Hộ Pháp do Do Dodrupchen đệ nhất biên soạn và đưa nó cho thân phụ của ngài. Ngài không thể nhận ra các chữ nhưng tụng thuộc lòng bài nguyện, quên mất một dòng. Mặc dù có một dòng bị quên nhưng ý nghĩa vẫn đầy đủ.

Theo đề nghị của Khenpo Könme, các thị giả của ngài thường cho ngài kẹo và đặt những câu hỏi, và để đáp lại ngài thuật lại cho họ về những linh kiến và hồi ức của ngài trong những đời trước. Ví dụ như:

Hỏi: Ngài từ đâu tới?

Đáp: Từ Zangdok Palri (Núi Huy hoàng Màu Đồng Đỏ).

Hỏi: Zangdok Palri ra sao?

Đáp: [Chắp đôi bàn tay nhỏ xíu của ngài trong hình dạng một trái tim/ngọn núi] Nó giống thế này.

Hỏi: Ai sống ở đó?

Đáp: Guru Rinpoche.

Hỏi: Còn ai khác ở đó”

Đáp: Chenrezik (Đức Quán Thế Âm) ở đó.

Hỏi: Ngài biết Sin-gyal Raksha Thötreng không?

Đáp: Biết.

Hỏi: Trông ông ta ra sao?

Đáp: Nhiều miệng, nhiều mắt, nhiều màu sắc. [Ngài cười.]

Một lần khác những câu hỏi và câu trả lời diễn ra như sau: “Trụ xứ của ngài ở đâu?” Ngài chỉ về phía rừng trong đó có ẩn thất trong đời trước của ngài và nói: “Ở đó”. Cố đùa bỡn ngài, họ nói: “Ngoài cây cối ra chẳng có gì ở đó”. Ngài trả lời:

“Không! Không! Nhà tôi ở đó!”

Thỉnh thoảng Rinpoche làm những torma bằng tsampa trong những cái tô của họ và khi ném chúng đi, họ nói: “Cầu mong các chướng ngại bị tống xuất”. Người ta có thể nhìn thấy những tia sáng xuất hiện từ các torma.

Một đêm ngài sắp đi ngủ nhưng bắt đầu tụng những bài kệ vô danh bắt đầu bằng: “Con không bao giờ xa lìa sự giác ngộ”.³⁰⁵ Thị giả của ngài cố gắng ghi lại một số trong những điều ngài nhớ lại. Đó là một bài kệ bảy dòng với ý nghĩa triết học và thiền định sâu xa. Sau này, Kyala Khenpo soạn một bình giảng về những câu kệ đó, giải thích chúng theo ba cách, theo Mahāyoga, Anuyoga, và Atiyoga. Hiện nay chúng ta đã thất lạc cả những câu kệ lẫn bình giảng của Khenpo.

Khenpo Könme đã phát biểu: “Từ bằng chứng của những dấu hiệu được phô diễn trong thời thơ ấu, Rinpoche có thể hiển lộ như một bậc lão thông đầy năng lực với những điều huyền diệu có thể so sánh được với Do Khyentse”. Tuy nhiên, sau khi ngài lớn lên, ngoại trừ một vài trường hợp, ngài không phô diễn dấu hiệu nào về sự thành tựu thần diệu. Thêm vào đó, khi những Lạt ma khác, trong đó có vị Dodrupchen Rinpoche đệ tứ kia (Dodrupchen Rigdzin Tenpe Gyaltsen đệ Tứ), phô diễn các điều huyền diệu hay ban các tiên tri, ngài nhắc đi nhắc lại với họ rằng: “Trong thời đại này việc phô diễn điều huyền diệu không thích hợp. Nó có thể làm hại tới cuộc đời, những hoạt động, hay Phật Pháp của ta. Nó có thể khiến cho những ẩn mật của tantra (Mật điển) bị phân tán”.

Từ năm lên bốn, khi các ngài cùng được tôn phong, cho tới năm hai mươi tuổi, hai vị Hóa thân của Dodrupchen đệ tam sống với nhau và cùng được dạy dỗ. Từ khi lên năm, các ngài bắt đầu đọc các bản văn với các thầy trợ giáo Puchung Rang-rik và Chökor Lotsül. Các tu sĩ nói chung, và đặc biệt là các tülku, được dạy dỗ đã tụng đọc những bản văn thật nhanh, cho tới khi họ có thể tụng ngay khi vừa nhìn thấy một bản văn không được chuẩn bị trước và nhanh như đã thuộc lòng. Các Rinpoche đã hoàn tất việc tập tụng đọc của mình chưa đầy một năm, là một thành tựu tuyệt vời.

Từ năm lên bảy (1933), các ngài bắt đầu nghiên cứu các bản văn Kinh điển. Vị Thầy đầu tiên của các ngài là Lushül Khenpo, Könchok Drönme (Könme, 18591936). Các ngài học Manjushrīstotra, Lá Thư cho một người Bạn của Nāgārjuna, Bodhicharyāvatāra (Nhập Bồ Tát Hạnh), và sau đó Yönten Dzö, một bản văn về sự trình bày đầy đủ Kinh điển và Mật điển của Jigme Lingpa. Nhưng khi các ngài đang học Yönten Dzö nửa chừng thì Könme Khenpo mất sau một cơn bệnh ngắn ở tuổi bảy mươi bảy, phô diễn nhiều dấu hiệu của sự thành tựu tâm linh cao cấp.

Năm mười một tuổi (1937), hai vị Rinpoche đi tới Tu viện Gekong ở Dzachukha, ở đó các ngài nhận quán đảnh và sự phó chúc Nyingthig Yabzhi và Longchen Nyingthig từ Khenpo Künzang Chötrak (Khenpo Künpal, 1872-1943), một đệ tử của Paltrül Rinpoche và Dodrupchen đệ tam. Giao phó cho các ngài dòng truyền thừa, Khenpo nói với các ngài: “Dòng truyền thừa của ta xác thực, ngắn, mạnh mẽ, và được gia hộ; nó phi thường hơn những dòng truyền thừa khác. Nay ta đã trao truyền tài sản của một người cha vào tay con trai”. Khenpo rất vui sướng và liên tục khẩn cầu các Rinpoche truyền bá và giữ vững dòng truyền thừa vàng ròng Longchen Nyingthig, không pha trộn nó với những dòng khác. Trong mùa đông năm đó các Rinpoche trở về Tu viện Dodrupchen.

Năm mười bốn tuổi (1940), Rinpoche bị bệnh nặng. Ngài đi gặp Apang Tertön, Ogyen Thrinle Lingpa (mất năm 1945), người đang ở tại Núi Drong-ri thiêng liêng. Một hôm Apang Tertön ban cho ngài một tô chang, bia lên men, để uống. Nhưng Rinpoche ngập ngừng. Bởi mặc dù không phải là một tu sĩ thọ giới, ngài không có thói quen uống rượu, để trì giữ giới luật của truyền thống tu viện của ngài. Nhưng sau đó ngài nghĩ: “Hẳn đây là một sự gia hộ của Lạt ma,” và ngài uống cạn tô chang mà không lưỡng lự nữa. Kết quả là một sự tỉnh giác kỳ diệu xuất hiện, là điều không thể diễn tả bằng lời hay nhận thức bằng tư tưởng. Ngài có thể trả lời tự nhiên bất kỳ câu hỏi nào của Lạt ma, nhưng ngài không cần nỗ lực khi nói những điều siêu vượt câu trả lời mà câu hỏi gợi ra. Sau này, khi ngài ra khỏi căn nhà và cảm nhận sự va chạm của gió, điều đó mang lại một sự xác tín bẩm sinh rằng mọi sự xuất hiện hay hiện hữu đều không thật như một giấc mơ, và một nỗi chán ngán sinh tử phát khởi tự nhiên trong tâm ngài. Với sự xuất hiện của những cảm xúc không thể diễn tả được này về sự an bình và chán ngán, một chứng ngộ tự nhiên về giác tánh bẩm sinh đã phát khởi trong ngài.

Ngày hôm sau ngài tới gặp Lạt ma để trình bày những kinh nghiệm thiền định của ngài. Nhiều năm sau này Rinpoche nói về cuộc gặp gỡ: “Ta cảm thấy rằng ta đang nói chuyện với Lạt ma như một đứa trẻ sơ sinh”. Lạt ma xác nhận sự chứng ngộ của ngài và ban cho ngài một tiên tri chi tiết về những sự kiện của đời ngài cho tới năm ngài hai mươi lăm tuổi. Và Lạt ma cũng nhận ra Dodrupchen Rinpoche là một trong những vị hộ trì giáo lý của các giáo lý terma do chính Lạt ma khám phá. Lạt ma khuyên Rinpoche nhận giáo lý từ Yukhok Chatralwa, bởi Chatralwa là vị Thầy định mệnh của Rinpoche.

Môt hôm trong khi Rinpoche đang nhập thất tại So-thok Gyalwe Wenne, thình lình ngài nói với thị giả của ngài rằng ngài phải tới gặp Yukhok Chatralwa. Với một thị giả và một con ngựa, ngài đi tới ẩn thất của Lạt ma, cách khoảng hai ngày đường. Trên đường đi ngài gặp chị của ngài, nhưng bà không nhận ra ngài bởi bà không nghĩ rằng ngài du hành đơn giản như thế. Khi ngài tới ẩn thất, Lạt ma đang bị bệnh nặng. Lạt ma không dùng thực phẩm trong nhiều ngày và hầu như không thể di chuyển. Rinpoche đã có một cuộc đàm luận bình thường với Lạt ma trong vài giờ, vào lúc đó Lạt ma yêu cầu thị giả mang cho Lạt ma một ít thực phẩm. Trước sự ngạc nhiên của họ Yukhok Chatralwa đã dùng thực phẩm và từ từ hoàn toàn bình phục mà không có dấu vết nào của sự bệnh tật. Do bởi tuổi già, Chatralwa không thể đứng dậy. Nhưng Lạt ma nói: “Người ta nói rằng ta là một đệ tử cũ của Dodrupchen, vì thế đích thân ta phải dọn trà cho Rinpoche,” ngài cầm bình trà và rót vào tách của Rinpoche. Mọi người cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy Yukhok Chatralwa chấp nhận niềm tin của đại chúng nơi nhân thân của ngài là tülku của Dola Jigme Kalzang, một đệ tử chính yếu của Dodrupchen đệ nhất.

Mùa xuân năm Dodrupchen mười lăm tuổi (1941), Rinpoche ban toàn bộ quán đảnh và Lung của Longchen Nyingthig cho khoảng một ngàn tăng và ni tại Tu viện Dodrupchen.

Từ năm lên mười cho tới mười tám tuổi, Rinpoche thực hiện hầu hết những việc nghiên cứu thông tuệ của ngài tại Tu viện Dodrupchen. Các vị Thầy của ngài gồm có Chökor Khenpo Kün-ga Lodrö, Kyala Khenpo Chöchok, Shorwak Khenpo Sherap Trakpa, Kephan Khenpo Thuksung, và Garwa Tülku Dorchok. Việc học tập của ngài bao gồm các bản văn Kinh điển về việc tu tập chuẩn bị tâm thức (Blo sByong), Madhyamaka (Trung Đạo), Abhidharma (A tỳ đàm), và Vinaya (Luật); và các bản văn Mật điển chẳng hạn như Guhyagarbha-tantra, các Sādhana của Ba Gốc và Vajrakīla của Longchen Nyingthig, một vài quyển trong Bảy Kho tàng của Longchen Rabjam, và Yeshe Lama.

Ngài được dạy hát tụng, âm nhạc, và những cử chỉ huyền bí (mudrā, ấn), chuẩn bị các mạn đà la và torma, và v.v.. - mọi trách nhiệm của một vajra acharya (Đại Đạo sư). Ngoài thực hành ngöndro, ngài đã hoàn tất việc tu tập nhập thất trì tụng Rigdzin Düpa, Yumka Dechen Gyalmo, Palchen Düpa, Vajrakīla, và Guhyagarbhatantra.

Trong mùa xuân năm ngài mười chín tuổi (1945), phù hợp với tiên tri của Apang Tertön, hai vị Dodrupchen Rinpoche đi hành hương miền Trung Tây Tạng với một đoàn hàng trăm người. Ngoài ra, theo chỉ dẫn của Apang Tertön, họ giữ bí mật nhân thân, ngoại trừ tại Tu viện Mindroling và Ni viện Tsering Jong. Ở mọi nơi khác, người ta nói rằng thủ quỹ của Dodrupchen đang du hành tới những thánh địa để cúng dường nhân danh hai vị Rinpoche. Họ đã viếng thăm nhiều địa điểm hành hương và tu viện, trong đó có Radreng, Lhasa; ba đại tu viện Drepung, Sera, và Ganden; Kangri Thökar; Drak Yangdzong; Dorje Trak; Mindroling; Samye; Tsering Jong; và thánh địa Yarlung.

Rinpoche đã thực hiện một khóa nhập thất thực hành sādhana của Yumka Dechen Gyalmo (Nữ Hoàng Đại Lạc) trong phòng của Jigme Lingpa tại Ni viện Tsering Jong. Trong khóa nhập thất đó ngài đã liên tục kinh nghiệm trong những thời gian dài sự tận diệt của mọi tư tưởng tầm thường và sự rộng khắp của một trạng thái chói ngời tối thượng (Don Gyi Od gSal) thoát khỏi sự khái niệm hóa. Tại Kodrzö Ling, chùa của các vị Hộ Pháp của Tu viện Samye, vị vấn linh đi vào trạng thái xuất thần một cách tự nhiên và bị Hộ Pháp Tsiu Marpo nhập vào. Ông ta chạy tới Rinpoche và tỏ lòng tôn kính, cúng dường ngài cái “móc” trong tay ông ta, là pháp khí dùng trong nghi lễ. Cuối cùng, mùa thu năm ngài hai mươi tuổi, vào ngày hai mươi lăm tháng chín năm Hỏa Tuất (1946), các ngài trở về Dodrupchen.

Chẳng bao lâu sau khi ngài đi hành hương về, Tülku Jigme Phuntsok, vị lãnh đạo việc hành chánh của Tu viện Dodrupchen, được hỗ trợ bởi hầu hết các tu sĩ và cư sĩ, đã khẩn cầu Rinpoche đảm nhận việc hành chánh của tu viện cùng những tu viện nhánh và các khu vực thuộc tu viện (Lha sDe), mặc dù nhiều người, chẳng hạn như vị Thầy của tôi là Kyala Khenpo hết sức e dè và nói: “Rinpoche không nên gánh vác các trách nhiệm thuộc về hành chánh, như vị tiền nhiệm của ngài đã không bao giờ làm, bởi công việc đó làm ngài xao lãng việc tu học và giải quyết những nhu cầu tâm linh của mọi người”. Trong khi Dodrupchen đệ tam còn hiện diện, Tu viện Dodrupchen đã trở thành một trong những tổ chức tu học phát triển nhất ở miền Đông Tây Tạng, nhưng sau khi Könme Khenpo mất, tu viện nhanh chóng suy tàn và xuống đến tận cùng trong lịch sử của nó khi Rinpoche được thúc giục kế tục công việc đó. Rinpoche đã nhận lãnh trách nhiệm. Từ lúc đó cho tới năm ba mươi tuổi, khi ngài bị bắt buộc phải trốn thoát, Rinpoche đã hoàn thành cả hai trách nhiệm lãnh đạo tâm linh và hành chánh của tu viện.

Khoảng năm Rinpoche hai mươi hai tuổi, ngài viếng thăm Tu viện Joro, trong lãnh địa Trokyab thuộc Tỉnh Gyarong. Các tu sĩ của tu viện đã làm một cây giáo có treo bức tranh của Hộ Pháp Tsiu Marpo. Họ khẩn cầu Rinpoche gia hộ và đưa ra cho mọi người thấy một dấu hiệu là lá cờ bị Hộ Pháp thâm nhập. Rinpoche từ chối yêu cầu của họ. Nhưng dân chúng ở Gyarong nổi tiếng về sự kiên trì, và khi buổi lễ của vị bảo trợ đang diễn ra, một nhà sư mang lá cờ vào và đứng trước mặt Rinpoche ở giữa khoảng năm mươi tu sĩ. Rinpoche, rõ ràng là bị bực mình bởi sự kiên trì của họ, đã ném vào lá cờ một nắm hạt, và rồi thì cây giáo rung lắc dữ dội. Kéo người cầm cờ đi và nhiễu quanh ngôi chùa một lần, lá cờ rút lên gác và đi vào phòng thờ của các vị bảo trợ.

Năm hai mươi bốn tuổi, ngài đi tới gặp Yukhok Chatralwa, người được tin là một hiển lộ của Vimalamitra, để nhận giáo lý. Vị Lạt ma dạy ngài toàn bộ thực hành Trekchö và Thögal của Dzopa Chenpo, “giống như rót đầy một cái bình từ một bình khác”. Lạt ma là một học giả vĩ đại, nhưng ngài đã ngừng ban giáo lý hay những giảng dạy bản văn cho đại chúng. Ngài chỉ truyền riêng các giáo huấn cho các đệ tử, phù hợp với căn cơ, nhu cầu, và kinh nghiệm của mỗi người. Loại giảng dạy này được gọi là Nyamtri hay Nyongtri, những giáo huấn tùy theo kinh nghiệm tiến bộ của thiền giả. Yukhok Chatralwa có khả năng thấu suốt tâm của người khác. Khi mọi người đến thăm ngài, họ sợ tâm họ xuất hiện những tư tưởng xấu.

Rinpoche xây dựng một quần thể shedra (Học viện Kinh điển) với một ngôi chùa và một chỗ ở cho các khenpo, bao bọc chung quanh là phòng cho các đệ tử. Khi tôi đang tu học trong shedra, có hai mươi lăm học viên thường xuyên và khoảng số đó các học viên dự thính. Tất cả những học viên thường xuyên được học bổng của các quỹ tu viện do Rinpoche cung cấp. Các khóa học chính tại shedra là Pramana (luận lý), Prajnāpāramitā (Bát nhã ba la mật, trí tuệ siêu việt), Madhyamaka (triết học Trung đạo), Abhidharma (Triết học và siêu hình học Phật giáo), và Vinaya (các giới luật tu sĩ và cư sĩ) của kinh điển và Yizhin Dzö, Yonten Dzö, và Guhyagarbha-tantra của Mật điển. Tuy nhiên, các giáo lý về các sādhana ba gốc, và v.v.. và giáo lý Dzopa Chenpo không được ban một cách dễ dàng, mà trong một môi trường hẻo lánh cho những học viên cao cấp được tuyển chọn.

Mùa xuân năm ngài hai mươi lăm tuổi (1951), Rinpoche đi tới Tỉnh Dege để nhận những trao truyền theo dòng truyền thừa. Từ Khyentse Chökyi Lodrö (18931959) của Tu viện Dzongsar, Rinpoche nhận những quán đảnh (dBang) và những trao truyền văn bản (Lung) của Semde Adön Chogye, Longde Dorje Zampa, Mengagde, mười ba phần của Kama, Düpa Do, Gongpa Zangthal, Trölthik, Longchen Nyingthig, và Sungbum của Khyentse Wangpo cũng như những quán đảnh Kālachakra, Guhyasamāja, Chakrasamvara, Hevajra, và Vajrabhairava. Từ Kongtrül Pema Tri-me Lodrö (1901-1959?) của Tu viện Zhechen, Rinpoche nhận những quán đảnh và trao truyền văn bản của giáo khóa Changter (Kho tàng phương Bắc) của Rigdzin Gödem, mười ba quyển sách của giáo khóa Minling, ba truyền thống chính của Kagye, và Kagyü Ngagdzö. Từ Namtrül Drodül Karkyi Dorje của Tu viện Gyarong, Rinpoche nhận những quán đảnh và trao truyền văn bản của Rinchen Terdzö, Kagye Deshek Düpa, Lama Gongdü, sáu quyển của Jatsön, Terchö của Namchö, Terchö của Nyima Trakpa, chín quyển của Jigme Lingpa. Ngài cũng nghiên cứu thi ca và Guhyagarbha-tantra với Khenpo Thup-nyen của Tu viện Dzogchen.

Khi trở về Rinpoche ban quán đảnh Khandro Nyingthig cho Khyentse Chökyi Lodrö³⁰⁶ và nhiều trao truyền cho các vị Thầy của ngài.

Trong số những vị Thầy mà từ họ ngài đã nhận những giáo huấn uyên áo có Khenpo Könchok Drönme, Khenpo Kang-nam, Khenpo Chöchok, Tülku Dorchok, và Khenpo Thup-nyen. Ngài đã nhận những trao truyền theo dòng truyền thừa của những giáo lý khác nhau của Dzogchen Rinpoche đệ ngũ, Gekong Khenpo, Khyentse Chökyi Lodrö, Zhechen Kongtul, và Gyarong Namtrül. Ngài đã nhận những giáo huấn sâu xa và giáo huấn đối với sự chứng ngộ Dzogpa Chenpo từ Apang Tertön và Yukhok Chatralwa.

Ngài đã ban những quán đảnh và lung của mười ba quyển của bộ Lama Gongdü, và mười ba bản văn của Kama cho một ngàn tới hai ngàn tu sĩ tại Tu viện Dodrupchen. Một hôm, trong khi ngài đang phân phát nước được gia hộ từ một cái bình, nước đã cạn mà không có ai chờ đợi để rót đầy lại bình nước, như thường được làm. Cáu tiết, ngài lắc cái bình một lát và sau đó tiếp tục phân phát nước gia hộ cho những người còn lại của hội chúng, mặc dù không ai rót đầy cái bình.

Với khả năng biết trước tình hình chuyển biến, ngài đã xây dựng một ngôi chùa lớn, đẹp nhưng chắc chắn, bằng gạch với một mái ngói, mà khi ấy là một loại kiến trúc mới ở Golok và nói rằng: “Nó có thể ích lợi nếu dân chúng phải từ bỏ tu viện trong một vài năm”.

Rinpoche đã đặt làm những những bản khắc gỗ của Dzödün gồm bảy quyển của Longchen Rabjam. Chẳng bao lâu hầu như Golok tràn ngập những bản sao Dzodün. Ngài xây dựng một pho tượng lớn của Guru Rinpoche và những tượng của các vị Thầy của các dòng truyền thừa Vima Nyingthig, Khandro Nyingthig, và Longchen Nyingthig. Những pho tượng được làm bằng đồng đỏ mạ vàng. Ngài đã thâu thập một thư viện lớn, trong đó ngoài nhiều pho Kinh điển và Mật điển còn có những ấn bản mới của Kanjur, Tenjur, Kama, và Rinchen Terdzö. Rinpoche cũng chuẩn bị một số tặng vật cho các buổi lễ và việc nghiên cứu cho Dodrupchen và những tu viện khác.

Theo lời khẩn cầu của những người sùng mộ ngài đã viếng thăm những khu vực khác nhau của Golok, Serta, Amdo, Rekong, Gyarong, và Minyak, ở đó ngài ban những lễ nhập môn và những giáo huấn cho hàng chục ngàn người.

Trong mùa hạ của năm Hỏa Thân (1956), ngài ban quán đảnh Rinchen Terdzö tại Tu viện Dodrupchen. Ngài cũng truyền riêng những giáo huấn về thiền định Đại Viên mãn cho nhiều người hữu duyên, theo truyền thống Nyongtri.

Chẳng bao lâu, bởi những nguy hiểm của sự chuyển biến tình hình chính trị ở Tây Tạng, Rinpoche quyết định rời khỏi xứ sở thân yêu của ngài. Nhiều thập kỷ trước, Dodrupchen đệ tam đã khảo sát những giấc mơ của ngài về những nguy hiểm chính trị trong tương lai. Một đêm ngài mơ thấy có người mang một thông điệp được viết trên một viên đá phiến, nói rằng: “Khyentse Wangpo gởi thư cho ngài”. Trên viên đá ngài thấy những dòng chữ dưới đây:

Con sông lớn sẽ chảy từ mạnh mẽ [có nghĩa là miền tây hay màu đỏ] sang yên bình [có nghĩa là miền đông hay màu trắng].

Hai con côn trùng sẽ di chuyển xuyên qua cả miền trên lẫn miền dưới.

Bởi nhịp điệu phù hợp [của những hòa âm] của sáo,

Xứ sở Lạnh lẽo [Tây Tạng] sẽ bị chìm sâu trong bóng tối.

Vào lúc đó, khi đỉnh cao nhất [Lạt ma]

Nghe nói rằng ngài nên đi về phương bắc trong mười, mười,

Mười sáu, và bốn,

Ngài sẽ trở nên hoảng sợ và sẽ đi tới Xứ Cao quý [Ấn Độ].

Trong một nơi dễ chịu, giữa một rừng rậm,

Trong khi an trụ trong một thiền định an bình, trước mặt ngài,

Nhiều người mặc y phục-không trung³⁰⁷ sẽ tụ hội [Và] sẽ đi vào con đường Đại thừa.

Con đường tuyệt hảo sâu xa và bao la sẽ chói ngời như ánh nắng ban ngày.³⁰⁸

Rinpoche bí mật tổ chức một nhóm mười ba người ra đi, chia họ thành ba nhóm nhỏ. Năm người chúng tôi - vị thầy trợ giáo Kyala Khenpo của tôi, mẹ của Rinpoche, Thupten Jorgye và Rigdzin Phüntsok (hai người cháu của Rinpoche), và tôi - đi Lhasa trước, như ngài đã khuyên chúng tôi vào ngày mồng một tháng mười hai năm Hỏa Thân (1957). Lama Sangye, chú của Rinpoche và Sönam, cháu của ngài, được dự tính ở lại phía sau và đến như nhóm cuối cùng. Nhưng bản thân Rinpoche, cùng với một thị giả trẻ của Rinpoche tên là Jamyang, hai người cháu của Rinpoche tên là Dechen Dorje và Künden, và mẹ của những người cháu, dự tính ra đi trong nhóm thứ hai.

Trong khi Rinpoche đang thăm viếng Tu viện Panchen trong Thung lũng Mar, cách Tu viện Dodrupchen hai ngày đường theo hướng bắc, một đêm ngài và những người trong đoàn của ngài bí mật bỏ trốn, cải trang làm những cư sĩ hành hương.

Mang theo rất ít tiền và đeo vật dụng cá nhân trên lưng, họ đi bộ mười ngày cho tới khi đến thị trấn Kardze. Đây là kinh nghiệm đầu tiên cho Rinpoche và những người đồng hành của ngài, không chỉ về việc du hành bằng chân mà còn về việc mang những chiếc túi trên lưng khiến họ kiệt sức và đau nhức. Trong hầu hết cuộc hành trình, ban ngày họ lẩn trốn trong những hang động, trong rừng hay những ngọn đồi và vượt qua những ngọn núi cao và thung lũng sâu vào ban đêm. Tại Katdze, họ thật may mắn bởi có thể bị tống vào một chiếc xe vận tải Trung quốc đi tới Lhasa.

Theo dự định lúc ban đầu, nhóm chúng tôi có nhiệm vụ chờ Rinpoche ở Drak Yangdzong, nơi Guru Rinpoche và nhiều hiền giả đã thiền định trong quá khứ, và cách Lhasa hai ngày đường theo hướng nam. Nhưng Rinpoche đã đi lâu hơn là chúng tôi nghĩ, và vào ngày mồng hai tháng hai năm Hỏa Dậu (1957), Kyala Khenpo mất do tuổi già và sự gian khổ của chuyến đi. Lo rằng Rinpoche và đoàn của ngài không thể trốn thoát, chúng tôi bắt đầu quay lại Lhasa, và thật may mắn, chúng tôi ngẫu nhiên gặp Rinpoche và những người đồng hành của ngài ở giữa đường, và tất cả chúng tôi cùng tiến về Lhasa.

Ở Lhasa, Rinpoche có nhiều người sùng mộ quý phái và bình thường lâu năm, nhưng ngài quyết định không tiếp xúc với bất kỳ ai trong số đó. Tuy nhiên, ngài đã gặp Zhechen Kongtrül Rinpoche (1901-1959?), một trong những vị Thầy của ngài, và Dilgo Khyentse Rinpoche (1910-1991). Kongtrül Rinpoche khuyên ngài đi Kongpo bởi đó là một nơi dễ chịu và thuận lợi hơn Lhasa. Rinpoche đáp lại bằng sự im lặng.

Chính bởi bản tánh của Rinpoche mà ngài hầu như không nói trước những dự tính của ngài, trừ phi cần thiết. Vì thế khi chúng tôi đi Golok, chúng tôi nghĩ là mình đang đi Lhasa. Nhưng sau khi thực hiện những lễ cúng dường đơn giản cho các thánh địa ở Lhasa, ngài nói: “Chúng ta đi Zhigatse,” một thị trấn ở miền Tây Tây Tạng. Sau khi trải qua vài ngày ở Zhigatse, ngài nói: “Bây giờ chúng ta đi Ấn Độ”. Nhưng tại biên giới, bởi chúng tôi không có tiền để khẳng định mình là các thương nhân, chúng tôi không thể xin một giấy thông hành của nhà cầm quyền để đi Ấn Độ. Cho dù chúng tôi có thể tránh những người lính canh phòng biên giới, Ấn Độ sẽ không để cho chúng tôi vào bởi vào thời gian đó không có sự thừa nhận tình trạng tị nạn cho người Tây Tạng. Sau khi chờ đợi nhiều tháng, Rinpoche nhận một lá thư từ Hoàng tử Palden Thöndrup Namgyal (người về sau trở thành Chögyal) của Sikkim, chỉ thị những người canh giữ biên giới cho ngài vào Sikkim, một bang ở biên giới Ấn Độ và Tây Tạng, sau này thuộc về Ấn Độ.

Năm ba mươi mốt tuổi, vào ngày mười chín tháng tám năm Hỏa Dậu (12 tháng Mười, 1957). Rinpoche tới Gangtok, thủ phủ của Sikkim. Một lần nữa, ngài được tô điểm bằng những chiếc y của một Lạt ma với sự xác nhận là Dodrupchen. Từ khi đó trở đi, ngài coi Sikkim, xứ sở được Guru Rinpoche gia hộ là một trong những “xứ sở ẩn dấu,”³⁰⁹ là trụ xứ thường trực của ngài. Việc ngài đến Sikkim không chỉ là một việc tình cờ, mà là một sứ mệnh phải được hoàn thành. Apang Tertön Ogyen Thrinle Lingpa (mất năm 1945), một trong những vị Thầy của Rinpoche, đã tiên tri điều này nhiều thập niên trước và nói rằng:

Một yogī ẩn dấu từ thung lũng Kongpo³¹⁰

Sẽ đến Thung lũng Gạo [Sikkim] khi những biến chuyển xảy ra.

Và một hóa thân của [Thái tử] Murum Tsepo và Sangye Lingpa³¹¹

Sẽ hiển lộ những hoạt động bí mật của một yogī Mật thừa.

Những người nhìn thấy, nghe, nghĩ tưởng về ngài, hay tiếp xúc với ngài sẽ được giải thoát khỏi những cõi thấp.³¹²

Năm 1958, tại Sikkim và Darjeeling, Rinpoche cử hành một số buổi lễ tại Sikkim và Darjeeling cho vị Thầy Khyentse Chökyi Lodrö của ngài đang bị bệnh. Trong buổi lễ “phụng tống các dākinī,” Khyentse Rinpoche có một linh kiến³¹³ về các Lạt ma trong đó có Jigme Lingpa trong một không gian bao la trong trẻo. Trong số các ngài cũng có một Lạt ma vô danh với khuôn mặt tròn và râu cằm ngắn, có mái tóc dài phủ quanh đầu.

Năm ba mươi ba tuổi, vào mùa đông năm 1959, Rinpoche đi hành hương những thánh địa chính yếu ở Ấn Độ và Nepal. Năm 1959 và 1960 là hai năm khó khăn nhất, không phải chỉ vì ngài là một người tị nạn trong một đất nước có nền văn hóa và ngôn ngữ dị biệt, mà cũng bởi Khyentse Chökyi Lodrö đệ nhất, một trong những vị Thầy gốc của Rinpoche, đã thị tịch ở Sikkim vào mùa xuân năm 1959, và sau đó Trülzhik Pawo Dorje của Minyak, một Lạt ma khổ hạnh khác và là bạn thân của Rinpoche qua đời ở Sikkim năm 1960. Định mệnh của toàn thể xứ Tây Tạng và của những người Tây Tạng bị kẹt lại trong quê hương đang bốc cháy của họ đã không được biết tới. Rinpoche viết:

Toàn thể thế giới đang chuyển biến trước mắt chúng ta như một trò ảo thuật.

Những hiện hữu không đáng tin cậy như bong bóng nước.

Những tu viện, người thân yêu, và họ hàng thân thích -

Tất cả chỉ còn là ký ức.

Mặc dù ta không thể nhìn thấy họ, định mệnh của họ thật hiển nhiên.

Nghĩ tới điều đó, ta đau buồn.

Ta sẽ hết sức nỗ lực trong việc tìm kiếm tinh túy của Giáo Pháp.

Những bậc Thầy linh thánh và bạn bè tốt lành

Vừa mới hiện diện ở đây nhưng, giống như sự tụ hội trong một phiên chợ,

Đã biến mất, và ta thấy mình trơ trọi, bị bỏ lại.

Nghĩ tới điều này, ta đau buồn..

Đặt những khái niệm hạnh phúc và đau buồn trong Pháp giới rỗng rang, và

Tung lên không trung những việc vụn vặt của thế gian như long não,

Ta ghì chặt con đường nhanh chóng linh thánh vô song,

Là tâm yếu của các dāka và dākinī, và

Huyết mạch trọng yếu của Pháp thân, là cái không có điểm quy chiếu hay nền tảng.

Namgyal Institute of Tibetology - Viện Namgyal về khoa Tây Tạng học (sau này được đặt lại tên là Sikkim Research Institute of Tibetology - Viện Nghiên cứu Sikkim về khoa Tây Tạng học), một học viện nghiên cứu về Tây Tạng, được mở cửa gần Gangtok do những nỗ lực chung của chính phủ Ấn Độ và Sikkim. Từ tháng Tư năm 1960, Rinpoche đã giữ chức vụ đại diện phái Nyingma tại học viện này.

Ngài lập gia đình với vị phối ngẫu Khandro Pema Dechen thuộc gia đình Dekyi Khangsar xứ Drukla trong Thung lũng Kongpo. Từ năm mười sáu tuổi, Khandro đã thiền định nhiều năm trong các hang động và túp lều tại nhiều ẩn thất và núi non linh thiêng, thường với rất ít chất bổ dưỡng. Bổ túc cho nhiều thực hành khác, bà đã tích tập mười ba bộ thực hành ngöndro - mỗi bộ gồm năm trăm ngàn các thực hành chuẩn bị.

Bởi các hoạt động của chư vị Bồ Tát luôn luôn mở rộng và mang lại lợi lạc cho chúng sinh và Giáo Pháp, không suy nghĩ về những giới hạn và khó khăn của cuộc sống của riêng ngài như một người tị nạn mới, Rinpoche vẫn sử dụng mọi sự ngài có thể sắp xếp để hỗ trợ cho những đề án thuộc về Pháp. Ngài đặt làm những bản khắc kẽm để in lại Longchen Dzödün, gồm bảy quyển, của Longchen Rabjam. Sau nhiều năm việc in ấn đã hoàn tất với sự phụng sự tận tụy của Lama Sangye, một trong những thị giả tận tâm của Rinpoche, mặc dù sức khỏe kém và cái nóng mùa hè lên tới 100 độ Fahrenheit ở Vārānasī. Rinpoche cũng đặt những bản khắc gỗ được chạm khắc để in nhiều bản văn nghi lễ của Longchen Nyingthig. Kết quả là những bản văn này, là những gì được coi là rất hiếm có ở hải ngoại, đã có thể tìm thấy dễ dàng, và điều đó giúp cho những giáo lý đó được truyền bá trong cả Đông và Tây bán cầu. Từ giữa thập niên 1960 việc in ấn các bản văn Tây Tạng đã dễ dàng và thậm chí thuận lợi, nhưng vào những năm đầu của thập niên 1960, việc in ấn gặp những khó khăn và phí tổn to lớn mà không có giá trị thương mại.

Sau khi Dzödün được in ra, ngài đã hiến tặng những bản khắc cho vị vua Bhutan quá cố, bởi quốc gia này từng là một trong những trụ xứ của ngài Longchen Rabjam, và cho tới nay đã có một số lượng đáng kể người Bhutan theo truyền thống Nyingthig. Ngài hy vọng rằng sẽ có thêm những ấn bản được in ra từ các bản khắc dưới sự bảo trợ của chính phủ hoàng gia Bhutan.

Từ lần xuất bản đầu tiên của Dzödün, ngài đã xuất bản nhiều bản văn nữa, trong đó có một ấn bản thứ hai của Dzödün gồm bảy cuốn, Ngalso Korsum ba cuốn, Sungbum của Jigme Lingpa chín cuốn, Sungbum của Dodrupchen đệ Tam năm cuốn, nhiều bài cầu nguyện và các bản văn là một phần giáo trình của Chöten Gompa.

Năm 1972, Rinpoche xác nhận Jigme Losal Wangpo, Dzogchen Rinpoche đệ thất, (sinh năm 1964) là Dzogchen Rinpoche đệ ngũ - Lạt ma đã xác nhận bản thân Rinpoche. Lễ tôn phong của Dzogchen Rinpoche đệ thất đã được tổ chức tại ngôi chùa của hoàng gia tại Gangtok ngày 8 tháng Mười, 1972, và Rinpoche hành lễ ở đó.

Năm bốn mươi bảy tuổi, vào mùa hè năm 1973, Rinpoche viếng thăm bờ biển miền Tây và Đông Hoa Kỳ. Ngài ban giáo lý và thiết lập một Trung tâm Giáo Pháp tên là Mahasiddha Nyingma Center (Trung tâm Đại thành tựu giả Nyingma) ở Massachusetts. Vài năm sau, trung tâm xây dựng một ngôi chùa với một bảo tháp và vài phòng thiền định trên một mảnh đất nhỏ ở South Hawley ở miền tây Massachusetts. Trung tâm này vẫn còn nhỏ và đơn sơ. Rinpoche luôn luôn khuyên các thành viên: “Chúng ta nên hết sức tránh sử dụng Giáo Pháp hay trung tâm Giáo Pháp để có được những quyền lực tầm thường, những tham vọng đầy xúc cảm, hay những danh hiệu vô dụng. Mục đích của chúng ta là không phải là làm cho trung tâm trở thành một tổ chức nổi tiếng, mà làm cho nó trở thành một trụ xứ đơn sơ, an bình và tự nhiên. Chỉ khi đó trung tâm mới có thể trở thành một nguồn mạch mang lại lợi ích chân thực cho tâm thức của mọi người, bất kỳ ai được liên kết với nó”.

Từ năm 1973, hai năm một lần, Rinpoche viếng thăm Mahasiddha Center (Trung tâm Đại Thành tựu giả) và Buddhayana ở Hoa Kỳ để dạy Pháp, và ngài đã truyền nhiều giáo lý, trong đó có Nyingthig Yabzhi, Longchen Nyingthig, và những giáo lý ngöndro, Rigdzin Düpa, Yumka, và Dzopa Chenpo. Ngài cũng viếng thăm một số nước Âu châu và Nam Á nhiều lần để truyền dạy và ban những quán đảnh.

Theo như tôi biết, Rinpoche đã trao truyền quán đảnh, văn bản, và các giáo lý chính yếu Longchen Nyingthig bảy lần, quán đảnh và lung của Ninghthig Yabzhi mười hai lần, quán đảnh và lung của Nyingma Kama ba lần, quán đảnh Lama Gongdü hai lần, quán đảnh sáu quyển sách của Jatsön ba lần, và quán đảnh Rinchen Terzdö ba lần. Ngài cũng ban những trao truyền văn bản của Dzodün và những tác phẩm của Dodrupchen Rinpoche đệ tam nhiều lần.

Rinpoche là một trong những Đạo sư vĩ đại của thiền định Dzopa Chenpo, và ngài giảng dạy nó cho nhiều đệ tử trong truyền thống Nyongtri, giáo lý phù hợp với kinh nghiệm của cá nhân các thiền giả. Truyền thống Nyongtri đến với ngài chủ yếu từ vị Thầy Yukhok Chatralwa của ngài, nhưng lúc ban đầu nó xuất phát từ Longchen Rabjam và Jigme Lingpa qua dòng truyền thừa của Dodrupchen đệ nhất, Paltrül Rinpoche, và Dodrupchen đệ tam.

Từ năm 1960, Rinpoche thường sống ở Chöten Gompa gần Gangtok tại Sikkim. Vào ngày 31 tháng Năm, 1979, Rinpoche đã mở một drupdra, một trường thiền định, tại Chöten Gompa, và đặt tên cho nó là Drubde Pema Öling. Các tu sĩ ở đó luân phiên thực hiện việc tu tập thiền định ba năm ba tháng trong những ẩn thất nghiêm nhặt. Chẳng bao lâu ngài bắt đầu thâu nhận nhiều học viên thường trú tại Chöten Gompa. Hiện nay ngài có khoảng năm trăm tu sĩ và sa di thường trú tại gompa. Hầu hết họ là những thanh thiếu niên từ Bhutan, Sikkim, và Nepal, hay con trai của những di dân Tây Tạng. Một mình Rinpoche trông nom việc ăn uống, nơi ăn ở, việc giáo dục, và chăm sóc y tế cho họ. Nhiều học viên đã hoàn tất sự giáo dục của họ và được gởi trở về quê hương của họ để truyền bá Giáo Pháp.

Trong nhiều năm, Rinpoche thường xuyên thăm viếng Bhutan để phụng sự Giáo Pháp và những môn đồ ở nhiều nơi, trong đó có Yongla Gon. Dòng Nyingthig có một mối liên hệ lâu đời với Bhutan, bởi Longchen Rabjam đã sống và truyền bá Giáo Pháp ở đó trong một thời gian dài. Longchen Rabjam đã xây dựng Tu viện Tharpa Ling ở miền Đông Bhutan. Cùng với Kyipa, vị phối ngẫu người Bhutan, ngài có con trai là Tülku Trakpa Özer. Ngoài ra, một trong những đệ tử chính của Jigme Lingpa là Jigme Küntröl xứ Bhutan, người đã xây Tu viện Yongla Gon ở miền Đông Bhutan.

Bắt đầu từ năm 1984, Rinpoche đã nhiều lần viếng thăm Golok, thung lũng quê hương của ngài, và đã ban những quán đảnh Longchen Nyingthig, Nyingthig Yabzhi, và nhiều sự trao truyền và giáo lý khác tại Tu viện Dodrupchen đã được xây dựng lại. Ngài cũng mở lại học viện Kinh điển tại Tu viện Dodrupchen. Mùa hè năm 1994, trong chuyến trở về Tu viện Dodrupchen lần thứ sáu, ngài đã ban những quán đảnh Rinchen Terdzö. Dân chúng chỉ được thông báo trong vài tuần về các trao truyền Rinchen Terdzö, nhưng trên bảy ngàn tăng và ni, trong đó có khoảng ba trăm tülku và các khenpo, từ Golok, Serta, Amdo, Gyarong, Minyak, và những vùng khác đã tụ họp để nhận sự trao truyền.