100 Câu Hỏi Đáp Về Phật Giáo Ở TP Hồ Chí Minh

094 - XIN CHO BIẾT VỀ NHỮNG CẤP LỚP TRỰC THUỘC PHẬT GIÁO ĐANG ĐƯỢC GIẢNG DẠY TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thành hội Phật giáo đã và đang có nhiều kế hoạch triển khai cho việc nâng cao trình độ tăng ni sinh. Có các trường lớp: Sơ cấp Phật học, Trường Cơ bản Phật học (nay là Trung cấp Phật học), lớp Cao đẳng Phật học, Trường Cao cấp Phật học (nay là Học viện Phật giáo cơ sở II). Dưới hệ cơ bản là các lớp Sơ cấp Phật học, do Ban Đại diện Phật giáo quận, huyện quản lý điều hành và chịu trách nhiệm trước Ban Trị sự và Ban Giám hiệu Trường Cơ bản và văn bằng do Trường Cơ bản cấp. Các lớp Sơ cấp Phật học tập trung tại quận 1, 3, 4, 8, Tân Bình, Thủ Đức…

Trường Cơ bản Phật học Thành phố Hồ Chí Minh, nay là Trung cấp Phật học, giảng dạy từ năm thứ nhất đến năm thứ năm. Đây là ngôi trường hình thành trước tiên và lớn nhất ở miền Nam. Theo quy chế thì trường chỉ nhận dạy những tăng ni sinh trong Thành phố, nhưng trên thực tế đa số tăng ni các tỉnh cũng về tu học tại Trường. Các môn học chủ yếu là chữ Hán qua các bộ kinh Tứ Thập Nhị Chương, kinh Di giáo, kinh Bát Đại Nhân giác, Tỳ Ni Trường Hàng luật…

Năm 1990, phân hiệu trường được thiết lập tại chùa Thiên Minh ở Thủ Đức. Từ năm 1996, lớp Cao đẳng Phật học hoạt động với các khóa học: Khóa 1: 291 tăng ni sinh, khóa 2: 416 tăng ni sinh. Lớp Cao đẳng và Trung cấp tập trung tại chùa Vĩnh Nghiêm. Đây là những lớp chuyên khoa thuần túy về Đạo học. Trường Cao cấp Phật học, nay là Học viện Phật giáo cơ sở II được thành lập từ năm 1984 do Hòa thượng Thích Minh Châu làm Hiệu trưởng. Học viện Phật giáo cơ sở II tại Thiền viện Vạn Hạnh, đường Nguyễn Kiệm, đã đến khóa VI (2005 – 2009) giảng dạy theo chương trình đại học nâng cao và phong phú hóa để phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục Phật giáo Việt Nam hiện đại, có xu hướng dung hòa giữa đạo học và thế học.

095 - XIN CHO BIẾT VỀ CÁC LỚP SƠ CẤP PHẬT HỌC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Sau khi được hình thành, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã quan tâm đến vấn đề giáo dục. Ngoài hệ thống giáo dục từ cấp đại học, cao đẳng (trung cấp), cơ bản, còn lập thêm một số lớp gọi là lớp sơ cấp Phật học. Dưới hệ cơ bản là các lớp sơ cấp Phật học. Lớp Sơ cấp Phật học do Ban Đại diện Phật giáo quận, huyện trực tiếp quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm trước Ban Trị sự và Ban Giám hiệu trường Cơ bản. Lớp sơ cấp Phật học trực thuộc các trường trung cấp Phật học. Chương trình giảng dạy của lớp do Ban Giáo dục Tăng Ni Trung ương biên soạn. Mục đích của các lớp này nhằm cung cấp kiến thức căn bản cho tăng ni sinh sau này theo học chương trình trung cấp Phật học.

Các lớp sơ cấp Phật học tại các quận, huyện trong thành phố chiếm số lượng khá đông tăng ni sinh. Theo số liệu của Ban Giáo dục tăng ni Trung ương năm 2005, quận 3 có 61 vị theo học tại chùa Phước Hòa.

- Quận 4 tại chùa Kim Liên.

- Quận 8 có 51 vị theo học tại chùa Huê Lâm.

- Quận 9 có 93 vị theo học tại chùa Thiên Minh (tăng) và NV. Phước Long (ni).

- Quận Tân Bình có 64 vị theo học tại chùa Giác Lâm.

- Quận Gò Vấp có 93 vị theo học tại chùa Huỳnh Kim (tăng ni) và Tịnh xá Ngọc Phương (ni Khất sĩ).

- Quận Bình Thạnh có 95 vị theo học ở tịnh xá Trung Tâm (tăng Khất sĩ) và chùa Phước Viên.

- Quận Thủ Đức có 41 vị theo học tại chùa Long Nhiễu.

Tổng số tăng ni sinh lớp sơ cấp Phật học tại Thành phố Hồ Chí Minh là 501 vị. Các lớp sơ cấp Phật học đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho tăng ni sinh trẻ, từ các quận huyện trong Thành phố, có thể đặt được một cơ sở vững chắc hơn trước khi bước vào lớp cơ bản Phật học thời gian tới.

096 - XIN CHO BIẾT VỀ VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngày 1.2.1989 Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam được quyết định thành lập. Cơ sở đặt tại 716 Nguyễn Kiệm, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh. Trong lời phát biểu, Viện trưởng Thích Minh Châu đã nêu rõ chức năng và nhiệm vụ hoạt động của Viện. Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam là một bộ phận của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trợ thủ cho Giáo hội trên con đường thực hiện nhiệm vụ cơ bản của Giáo hội.

Về tổ chức, Viện có hai hệ thống: Hội đồng Quản trị và các ban chuyên trách. Hội đồng quản trị gồm một Viện trưởng, bốn Viện phó, một Tổng thư ký. Có bốn ban chuyên trách Ban Phật giáo Việt Nam, Ban Phật giáo Quốc tế, Ban Phật học Chuyên môn, Ban Biên tập in ấn và xuất bản.

Mục đích ra đời của Viện nhằm tạo ra những điều kiện vật chất và cơ cấu về nhân lực và tài lực, đảm bảo thực hiện các yêu cầu của Giáo hội. Ngoài ra cũng nhằm đóng góp thiết thực vào phong trào Phật giáo Quốc tế, mở rộng đoàn kết hữu nghị giữa Phật giáo các nước.

Nhiệm vụ và chức năng của Viện là một bộ phận nghiên cứu của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, làm trợ thủ cho Giáo hội trên con đường thực hiện nhiệm vụ rất cơ bản đã đề ra ngay từ khi thành lập Giáo hội. Đó là “hoằng dương chánh pháp, chấn hưng tư tưởng trong sáng và tích cực trong giáo lý đức Phật, phát huy tính sáng tạo trong sự nghiệp hoằng pháp, kết hợp với tư tưởng của chủ nghĩa xã hội, khoa học của thời đại…”

Các hoạt động của Viện và của ban “không phải chỉ là lặp lại những tư tưởng đã có, mà phải là công việc có kế thừa, có chọn lọc, và có sáng tạo”. Làm sáng tỏ chánh pháp. Trong công tác phiên dịch Đại Tạng kinh, trước thuật, sáng tác, biên khảo, nghiên cứu diễn giảng… đều chú trọng đến mục đích chấn hưng các tư tưởng trong sáng và tích cực trong nền giáo lý đức Phật.

097 - XIN CHO BIẾT VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA THÀNH HỘI PHẬT GIÁO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Căn cứ theo Hiến chương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, ở các chương 3, 4, 5, 6, 7 hệ thống tổ chức hành chính của Giáo hội Phật giáo Việt Nam có hai cơ quan chính, cấp Trung ương và cấp địa phương.

Cấp địa phương có ban trị sự tỉnh, thành hội, ban Đại diện quận, huyện, thị xã, và đại diện phường, xã. Căn cứ chương 6 của Hiến chương thì mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có tăng, ni và cư sĩ Phật tử thành lập một tỉnh hội, thành hội do một ban trị sự điều hành, ban trị sự không quá 30 thành viên, bầu ra ban thường trực, gồm một trưởng ban, một phó ban thường trực và các phó ban, các ủy viên phụ trách các ngành thể theo các ban Trung ương: một chánh thư ký, một phó thư ký, một thủ quỹ, một kiểm soát.

Ban trị sự do đại hội đại biểu tăng ni cư sĩ Phật tử thuộc thành phố trực thuộc Trung ương suy cử trong hàng tăng, ni, cư sĩ Phật tử tại địa phương được ban thường trực Giáo hội chuẩn y bằng quyết định. Trưởng ban trị sự phải là Tăng sĩ. Nếu cần, ban trị sự có thể thỉnh chứng minh cố vấn trong hàng hòa thượng, thượng tọa tại địa phương.

Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh có các ngành hoạt động của Thành hội Phật giáo bao gồm: Tăng sự, Giáo dục tăng ni, Hoằng pháp, Văn hóa, Nghi lễ, Hướng dẫn nam nữ Phật tử, Kinh tế tài chính, Từ thiện xã hội, Phật giáo quốc tế, các tiểu ban chuyên môn cũng được thành lập theo đề nghị của các ủy viên chuyên ngành. Có tiểu ban Hoằng pháp, Văn hóa, Nghi lễ, Kinh tế tài chính, Từ thiện xã hội, Hướng dẫn nam nữ Phật tử, Phật giáo quốc tế.

Hiện nay, Hòa thượng Thích Trí Quảng, Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam là Trưởng ban Trị sự Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh. Văn phòng đặt tại Thiền viện Quảng Đức, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Thành phố Hồ Chí Minh.

098 - XIN CHO BIẾT VỀ NHỮNG THIỀN SƯ NỔI TIẾNG Ở GIA ĐỊNH THẾ KỶ XIX ĐƯỢC MỜI RA KINH ĐÔ HUẾ DẠY ĐẠO

Gia Định là trung tâm kinh tế, văn hóa quan trọng từ sau khi Nguyễn Hữu Cảnh thiết lập cơ cấu hành chính vào năm 1698. Nhiều ngôi chùa ở Gia Định đã trở thàn những danh lam, nhiều Thiền sư đã được biết đến và được mời ra kinh đô Huế dạy đạo. Đó là những Thiền sư Tổ Ấn Mật Hoằng, Thiệt Thành Liễu Đạt, Tiên Giác Hải Tịnh…

Thiền sư Tổ Ấn Mật Hoằng người Bình Định, vào Gia Định tu tại chùa Đại Giác (Đồng Nai). Năm 1773 Thiền sư được cử giữ chức Trụ trì. Năm Gia Long thứ 14 (1815) Vua xuống chiếu triệu Thiền sư Mật Hoằng về kinh đô Huế, phong chức Tăng Cang chùa Thiên Mụ, và thỉnh vào nội cung thuyết pháp cho hoàng gia.

Thiền sư Thiệt Thành Liễu Đạt, còn gọi là Hòa thượng Liên Hoa, đệ tử của Hòa thượng Minh Vận Nhứt Tri, được cử làm Thủ tọa chùa Từ Ân (Gia Định) từ 1744 đến năm 1821. Năm Đinh Sửu, niên hiệu Gia Long thứ 16 (1817) Vua xuống sắc triệu Thiền sư ra kinh đô, cử làm Tăng Cang chùa Thiên Mụ, được cử làm Pháp sư để thuyết pháp giảng đạo trong nội cung hoàng gia đến năm 1823.

Thiền sư Tiên Giác Hải Tịnh, pháp danh Hải Tịnh, húy Tiên Giác, người ở Gia Định, tu học tại chùa Giác Lâm và Từ Ấn, thuộc đời thứ 37 phái Lâm Tế, dòng đạo Bổn Nguyên. Năm 1821 Vua Minh Mạng cho mời Thiền sư ra kinh đô, trụ trì chùa Thiên Mụ. Thiền sư được mời vào nội cung giảng đạo cho hoàng gia. Thiền sư trở về Nam vào năm 1844. Thiền sư đã được triều đình ban cho áo, mão, hia và ban tặng một giá võng để đưa Thiền sư từ Huế về Gia Định. Hiện giá võng này vẫn còn đặt tại gian chính điện của chùa Giác Viên (quận 11).

099 - THÁP TƯỞNG NIỆM PHẬT CAO NHẤT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÀ THÁP NÀO?

Đó là tháp Ngũ gia tông phái, còn gọi là Bửu Tháp Xá Lợi. Vì sao có hai tên gọi này? Năm 1953, Hòa thượng Narada, người Tích Lan (Sri Lanka) bấy giờ đang trụ trì tại chùa Vajirarama sang Việt Nam, đã phụng thỉnh ba viên ngọc xá lợi và ba cây bồ đề tặng cho ba giáo phái Phật giáo ở miền Nam: Phật giáo Nguyên thủy (chùa Kỳ Viên), Phật giáo Bắc tông (chùa tổ đình Giác Lâm) và Phật giáo Khmer (chùa Chantarangsay). Sau đó, phần xá lợi dành cho Phật giáo Khmer, vốn cũng là Phật giáo Nam tông, nên được Ngài trao cho bà Từ Cung, mẹ của Quốc trưởng Bảo Đại. Hai năm sau, đức bà Từ Cung trao lại cho Đại lão Hòa thượng Thích Tịnh Khiết, Hội chủ Tổng hội Phật giáo Việt Nam, và cuối cùng, Tổng hội trao tặng Hội Phật học Nam Việt, tôn trí tại trụ sở với tên gọi là chùa Xá Lợi, hiện thuộc quận 3 Thành phố Hồ Chí Minh.

Xá lợi Phật, sau khi được Ngài Narada mang sang đã được đưa về chùa Kỳ Viên, từ đấy xá lợi được đặt và kiệu hoa hình bát giác, mỗi cạnh 1 mét, có mái che, do bác Ba Tòng thực hiện. Xá lợi được bốn vị cung nghinh vào chùa Giác Lâm vào ngày 24.6.1953. Khi ngọc xá lợi Phật được đưa vào cung nghinh làm lễ xong, sau đó được đưa về chùa Long Vân (quận Bình Thạnh) bảo quản, vì lúc ấy, chùa này là trụ sở của Hội Lục Hòa tăng và Lục Hòa Phật tử.

Sau khi nhận được xá lợi Phật do Ngài Narada trao tặng, Giáo hội Phật giáo Lục Hòa Tăng Việt Nam (sau này hợp nhất với hội Lục Hòa Phật tử thành Phật giáo Cổ truyền) vẫn mong ước sớm xây dựng bảo tháp để tôn trí và thờ tự. Nhưng do nhiều nguyên nhân về chiến tranh và tài chính, mãi đến tháng 2.1970, Giáo hội quyết định khởi công xây tháp. Hòa thượng Thích Thiện Thuận mua khoảnh đất 1 mẫu trước chùa Giác Lâm để cúng dường xây tháp đặt xá lợi vào. Mục đích muốn có nơi tôn trí xá lợi Phật, nên gọi tháp là Bửu tháp Xá Lợi và đặt thờ bài vị của các vị tổ ở miền Nam thuộc nhiều hệ phái khác nhau nên gọi tháp Ngũ gia tông phái.

Ủy ban thiết kế do Hòa thượng Thích Bửu Lâm (Phó Viện trưởng nội vụ Viện Hoằng Đạo) làm Chủ tịch. Lễ đặt viên đá đầu tiên vào ngày 29.11.1970. Ngân sách dự trù lúc bấy giờ là 50 triệu đồng.

Đồ án xây cất do kiến trúc sư Vĩnh Hoằng thiết lập. Công cuộc xây dựng được tiến hành đến năm 1975 thì ngưng trệ. Lúc ấy tháp mới chỉ đặt được nền móng ở tầng trệt. Mãi đến ngày 17.4.1993 chùa Giác Lâm mới tổ chức lễ khởi công tái thiết bảo tháp xá lợi. Tháp cao 32 mét, hình lục giác, 7 tầng. Mỗi tầng đều có mái ngói, cửa ra vào. Đỉnh tháp hình chóp dù, giữa đỉnh là tòa sen nở. Trên đóa sen có bình tịnh thủy. Trong tháp, mỗi tầng đều có an trí tượng Phật. Tầng một thờ bộ Di Đà tam tôn. Tầng hai thờ Thích Ca Mâu Ni Phật. Tầng ba thờ Dược Sư Lưu Ly Quang Phật. Tầng bốn thờ Chuẩn Đề Phật Mẫu. Tầng năm thờ Di Lặc Tôn Vương Phật. Tầng sáu thờ Trung Tôn giáo chủ. Tầng cuối cùng treo tháp nhỏ, bên trong đặt xá lợi Phật.

Cặp đối ở tháp có hai chữ đầu là Việt Nam:

Việt địa chủng phù đồ nhân dân chủng phước

Nam thiên thùy pháp vũ thế đạo viết long.

Lễ khánh thành tháp Ngũ gia tông phái và an trí xá lợi Phật vào ngọn tháp tưởng niệm Phật cao nhất Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra vào năm 1994, có đến 10 ngàn người tham dự.

100 - XIN CHO BIẾT VỀ NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA PHẬT GIÁO TRONG VIỆC XÂY DỰNG XÃ HỘI MỚI TỪ SAU THÁNG 4.1975

Sau Đại hội thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam vào năm 1981, Phật giáo Việt Nam bước vào một trang sử mới. Hai mươi lăm năm qua, tăng, ni, Phật tử cùng nhân dân cả nước đóng góp vào công cuộc xây dựng xã hội mới.

Nhiều hoạt động Phật sự của từng ban chuyên ngành như Ban Tăng sự, Ban Giáo dục Tăng Ni, Ban Hoằng pháp, Ban Hướng dẫn Phật tử, Ban Nghi lễ, Ban Văn hóa, Ban Kinh tế tài chính, Ban Phật giáo quốc tế, Ban Từ thiện xã hội… đã góp phần đưa hoạt động của Phật giáo Việt Nam đạt nhiều thành quả đáng khích lệ. Có thể thấy, đóng góp nổi bật nhất của Phật giáo vào công cuộc xây dựng xã hội mới chính là những hoạt động từ thiện xã hội và hoạt động văn hóa Phật giáo.

Về hoạt động từ thiện xã hội, tổ chức Phật giáo đã triển khai nhiều loại hình hoạt động đa dạng, mang tính nhập thế, đưa tinh thần của giáo lý Phật giáo vào thực hành qua việc cứu trợ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt, ủy lạo đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, giúp đỡ những bệnh nhân nghèo bị mù lòa được mổ mắt, ghép thủy tinh thể, ủng hộ xe lăn, xe lắc, cho những người tàn tật, những trẻ em bị ảnh hưởng chất độc màu da cam, đi thăm và tặng quà cho các trại viên các trung tâm cai nghiện, những trại nuôi người già tàn tật, trẻ mồ côi, cấp học bổng, tập vở cho học sinh nghèo hiếu học, ủng hộ xây trường học, làm cầu bê tông, đóng giếng, khám bệnh, phát thuốc… Tại Trung ương, chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2005, quỹ cúng dường vào hoạt động từ thiện xã hội đã được 1 tỷ 3, chưa kể phẩm vật trong 6 tháng đầu năm đã trị giá 500 triệu đồng.

Trên lĩnh vực văn hóa, có ba hoạt động đáng chú ý, đó là việc biên soạn, in ấn các tư liệu Phật giáo liên quan đến văn hóa như tập ảnh danh lam cổ tự, các sách diễn dịch giáo lý Phật giáo, giới thiệu các chùa tại địa phương, sinh hoạt văn hóa văn nghệ… Hoạt động văn hóa văn nghệ cũng được đẩy mạnh hơn trong những năm gần đây, như việc thành lập Ban Hợp xướng do Tăng Ni thực hiện, dàn dựng chương trình văn nghệ chào mừng các ngày lễ lớn trong Phật giáo do mỗi địa phương tổ chức… Đoàn văn nghệ Hoa Sen, câu lạc bộ ca nhạc Phật giáo, đoàn văn nghệ các gia đình Phật tử… lần lượt ra mắt. Việc mở các lớp tin học và trang web nhằm chuyển tải tin tức, hình ảnh hoạt động Phật sự về giáo dục, văn hóa, từ thiện xã hội đã cho thấy có sự chuyển đổi lớn trong hoạt động Phật giáo Việt Nam so với hai mươi năm trước đây. Trong việc mở rộng hoạt động văn hóa Phật giáo, việc trùng tu tự viện cũng được quan tâm. Quy mô và chất liệu xây dựng chùa chiền ngày một hoành tráng hơn, khắp từ Bắc vào Nam.

Việc thành lập Bảo tàng Phật giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh song song với việc tổ chức nghiên cứu sâu hơn về kiến trúc, hội họa, âm nhạc Phật giáo… cũng sẽ được triển khai trong thời gian tới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Dhammanada, Hôn nhân hạnh phúc, Thiện Minh dịch, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 2001

- Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ánh minh quang, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 1999

- Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ni giới hệ phái Khất sĩ, Kỷ yếu Ni trưởng Thích nữ Huỳnh Liên, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 1994

- Louis Malleret, L’archéologie du Delta du Mékong, Ecole Francaise d’Êxtrême – Orient, Paris, 1963

- Minh Đăng Quang, Chơn lý, Giáo hội Tăng già Khất sĩ Việt Nam, 1965

- Hàn Ôn, Minh Đăng Quang pháp giáo, 1960

- Nguyễn Quảng Tuân, Huỳnh Lứa, Trần Hồng Liên, Những ngôi chùa ở Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 1993

- Thiện Minh Nguyễn Văn Sáu, Nghi lễ và tự viện, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 2002

- Trần Hồng Liên, Đạo Phật trong cộng đồng người Việt ở Nam Bộ Việt Nam từ thế kỷ XVII đến 1975, Nxb. Khoa học xã hội, 1995

- Trần Hồng Liên, Phật giáo Nam Bộ, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 1996

- Trần Hồng Liên, Chùa Giác Lâm, di tích lịch sử - văn hóa, Nxb. Khoa học xã hội, 1999

- Trần Hồng Liên, Góp phần tìm hiểu Phật giáo Nam Bộ, Nxb. Khoa học xã hội, 2004

- Trần Hồng Liên, Văn hóa người Hoa ở Nam Bộ, Tín ngưỡng tôn giáo, Nxb. Khoa học xã hội, 2005.

HẾT