Phân Tích Giới Tỳ Khưu 1

09. Điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ chín: Cáo tội pārājika từ nguyên nhân nhỏ nhặt

[566] Câu chuyện về các tỳ-khưu nhóm Mettiya và Bhummajaka. Sự quy định điều học

Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Rājagaha, Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc bấy giờ, các vị tỷ-kheo nhóm Mettiya và Bhummajaka trong lúc đang đi xuống từ núi Gijjhakūṭa đã nhìn thấy con dê đực đang tình tự với con dê cái, sau khi nhìn thấy đã nói như vầy:

- Này các đại đức, giờ chúng ta đặt tên con dê đực này là Dabba Mallaputta và đặt tên con dê cái này là tỷ-kheo ni Mettiyā, rồi chúng ta sẽ phát biểu như vầy: “Này các đại đức, trước đây chúng tôi nói về Dabba Mallaputta do đã được nghe; bây giờ chúng tôi đã thấy được đương sự đang tình tự với tỷ-kheo ni Mettiyā.” Các vị ấy đã đặt tên con dê đực ấy là Dabba Mallaputta và đã đặt tên con dê cái ấy là tỷ-kheo ni Mettiyā. Các vị ấy đã kể lại cho các tỷ-kheo rằng:

- Này các đại đức, trước đây chúng tôi nói về Dabba Mallaputta do đã được nghe; bây giờ chúng tôi đã thấy được đương sự đang tình tự với tỷ-kheo ni Mettiyā.

Các tỷ-kheo đã nói như vầy:

- Này các đại đức, chớ có nói như thế. Đại đức Dabba Mallaputta sẽ không làm như thế.

Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế-tôn nhân lý do ấy, nhân sự kiện ấy đã triệu tập hội chúng tỷ-kheo lại và đã hỏi đại đức Dabba Mallaputta rằng:

- Này Dabba, ngươi có nhớ ngươi là kẻ đã hành động giống như điều các tỷ-kheo này vừa nói không?

- Bạch ngài, con như thế nào đức Thế-tôn biết rõ mà.

Đến lần thứ nhì, đức Thế-tôn ...(như trên)...

Đến lần thứ ba, đức Thế-tôn đã hỏi đại đức Dabba Mallaputta rằng:

- Này Dabba, ngươi có nhớ ngươi là kẻ đã hành động giống như điều các tỷ-kheo này vừa nói không?

- Bạch ngài, con như thế nào đức Thế-tôn biết rõ mà.

- Này Dabba, giòng họ Dabba không phủ nhận như thế. Nếu ngươi có làm, hãy nói: “Có làm;” nếu ngươi không làm, hãy nói: “Không làm.”

- Bạch ngài, từ khi con được sanh ra, con không bao giờ thấy mình là kẻ tầm cầu việc đôi lứa ngay cả trong lúc ngủ mơ, huống gì là tỉnh thức.

Sau đó, đức Thế-tôn đã bảo các tỷ-kheo rằng:

- Này các tỷ-kheo, như vậy thì các ngươi hãy tra hỏi các tỷ-kheo này.

Nói xong điều ấy, đức Thế Tôn đã từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào trú xá.

Sau đó, các tỷ-kheo ấy đã tra hỏi các vị tỷ-kheo nhóm Mettiya và Bhummajaka. Trong khi bị tra hỏi bởi các tỷ-kheo ấy, các vị ấy đã kể lại sự việc ấy cho các tỷ-kheo.

- Này các đại đức, có phải các vị nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt rồi bôi nhọ đại đức Dabba Mallaputta về tội pārājika?

- Này các đại đức, đúng vậy.

Các tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao các tỷ-kheo nhóm Mettiya và Bhummajaka nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt rồi bôi nhọ đại đức Dabba Mallaputta về tội pārājika?

Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. …(như trên)…

- Này các tỷ-kheo, nghe nói các ngươi nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt rồi bôi nhọ Dabba Mallaputta về tội pārājika, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này những kẻ rồ dại, vì sao các ngươi lại nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt rồi bôi nhọ Dabba Mallaputta về tội pārājika vậy? Này những kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, ...(như trên)... Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Vị tỷ-kheo nào xấu xa, sân hận, bất bình vị tỷ-kheo (khác) rồi nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt và bôi nhọ về tội pārājika (nghĩ rằng): ‘Chắc là ta có thể loại vị ấy ra khỏi Phạm hạnh này.’ Sau đó vào lúc khác, dầu được hỏi hoặc không được hỏi, nếu cuộc tranh tụng ấy là có quan hệ khác biệt và sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt đã được nắm lấy, vị tỷ-kheo ấy (dầu có) thú nhận lỗi lầm (cũng) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).”

[567] Giải nghĩa từ ngữ của điều học

Vị nào: là bất cứ vị nào ...(như trên)...

Tỷ-kheo: ...(như trên)... Vị này là “vị tỷ-kheo” được đề cập trong ý nghĩa này.

Vị tỷ-kheo: là vị tỷ-kheo khác.

Xấu xa, sân hận: bị nổi giận, không được hài lòng, không được thỏa mãn, có tâm giận dữ, sanh khởi lòng cay cú.

Bất bình:là bị bất bình do sự nổi giận ấy, do sự sân hận ấy, do sự không được hài lòng ấy, do sự không được thỏa mãn ấy.

[568] Thuộc về cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt: hoặc là có quan hệ khác biệt về tội hoặc là có quan hệ khác biệt về tranh tụng.

[569] Thế nào là cuộc tranh tụng là có quan hệ khác biệt (aññabhāgiyaṃ) đối với cuộc tranh tụng? Cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi là có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ. Cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách là có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Cuộc tranh tụng liên quan đến tội là có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách. Cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ là có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách, đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội. Như thế là cuộc tranh tụng có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng.

[570] Thế nào là cuộc tranh tụng có cùng quan hệ (tabbhāgiyaṃ) đối với cuộc tranh tụng? Cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi là có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tranh cãi. Cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách là có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng liên quan đến khiển trách. Cuộc tranh tụng liên quan đến tội có thể là có cùng quan hệ, có thể là có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội.

Thế nào là cuộc tranh tụng liên quan đến tội có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội? Tội pārājika về việc đôi lứa là có quan hệ khác biệt đối với tội pārājika về trộm cắp, đối với tội pārājika về giết người, đối với tội pārājika về pháp thượng nhân. Tội pārājika về trộm cắp là có quan hệ khác biệt đối với tội pārājika về giết người, đối với tội pārājika về pháp thượng nhân, đối với tội pārājika về việc đôi lứa. Tội pārājika về giết người là có quan hệ khác biệt đối với tội pārājika về pháp thượng nhân, đối với tội pārājika về việc đôi lứa, đối với tội pārājika về trộm cắp. Tội pārājika về pháp thượng nhân là có quan hệ khác biệt đối với tội pārājika về việc đôi lứa, đối với tội pārājika về trộm cắp, đối với tội pārājika về giết người. Như thế là cuộc tranh tụng liên quan đến tội có quan hệ khác biệt đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội.

Thế nào là cuộc tranh tụng liên quan đến tội có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội? Tội pārājika về việc đôi lứa là có cùng quan hệ đối với tội pārājika về việc đôi lứa. Tội pārājika về trộm cắp là có cùng quan hệ đối với tội pārājika về trộm cắp. Tội pārājika về giết người là có cùng quan hệ đối với tội pārājika về giết người. Tội pārājika về pháp thượng nhân là có cùng quan hệ đối với tội pārājika về pháp thượng nhân. Như thế là cuộc tranh tụng liên quan đến tội có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng liên quan đến tội.

Cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ là có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ.

Như thế là cuộc tranh tụng có cùng quan hệ đối với cuộc tranh tụng.

[571] Nắm lấy sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt: điều nhỏ nhặt nghĩa là có mười điều nhỏ nhặt: điều nhỏ nhặt về sự xuất thân, điều nhỏ nhặt về tên gọi, điều nhỏ nhặt về dòng họ, điều nhỏ nhặt về đặc điểm, điều nhỏ nhặt về tội vi phạm, điều nhỏ nhặt về bình bát, điều nhỏ nhặt về y phục, điều nhỏ nhặt về thầy tế độ, điều nhỏ nhặt về thầy dạy học, điều nhỏ nhặt về chỗ trú ngụ.

[572] Các trường hợp phạm tội

Điều nhỏ nhặt về sự xuất thân nghĩa là có vị Sát-đế-lỵ (khattiya) được thấy đang phạm tội pārājika, rồi khi nhìn thấy vị Sát-đế-lỵ khác lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị Sát-đế-lỵ phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, với ngươi không còn lễ Uposatha, lễ Pavāraṇā, hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Có vị Bà-la-môn được thấy ...(như trên)... Có vị thương nhân được thấy ...(như trên)... Có vị cùng đinh được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị cùng đinh khác lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị cùng đinh phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[573] Điều nhỏ nhặt về tên gọi nghĩa là có vị Buddharakkhita được thấy ...(như trên)... Có vị Dhammarakkhita được thấy ...(như trên)... Có vị Saṅgharakkhita được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị Saṅgharakkhita khác lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị Saṅgharakkhita phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[574] Điều nhỏ nhặt về dòng họ nghĩa là có vị Gotama được thấy ...(như trên)... Có vị Moggallāna được thấy ...(như trên)... Có vị Kaccāyana được thấy ...(như trên)... Có vị Vāsiṭṭha được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị Vāsiṭṭha khác lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị Vāsiṭṭha phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[575] Điều nhỏ nhặt về đặc điểm nghĩa là có vị cao được thấy ...(như trên)... Có vị lùn được thấy ...(như trên)... Có vị đen được thấy ...(như trên)... Có vị trắng được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị trắng khác lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị trắng phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[576] Điều nhỏ nhặt về tội vi phạm nghĩa là có vị đang vi phạm tội nhẹ được thấy rồi buộc tội vị ấy về tội pārājika rằng: “Ngươi phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[577] Điều nhỏ nhặt về bình bát nghĩa là có vị mang bình bát đồng được thấy ...(như trên)... Có vị mang bình bát đất được thấy ...(như trên)... Có vị mang bình bát tráng men (sāṭakapatta) được thấy ...(như trên)... Có vị mang bình bát đất loại bình thường (sumbhakapatta) được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị khác (cũng) mang bình bát đất loại bình thường lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị mang bình bát đất loại bình thường phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[578] Điều nhỏ nhặt về y phục nghĩa là có vị mặc y paṃsukūla được thấy ...(như trên)... Có vị mặc y của gia chủ được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy có vị khác (cũng) mặc y của gia chủ lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị mặc y của gia chủ phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[579] Điều nhỏ nhặt về thầy tế độ nghĩa là có người đệ tử của vị tên (như vầy) được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy người đệ tử khác của vị tên (như vầy) lại buộc tội rằng: “Ngươi là người đệ tử của vị tên (như vầy) phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[580] Điều nhỏ nhặt về thầy dạy học nghĩa là có người học trò của vị tên (như vầy) được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy người học trò khác của vị tên (như vầy) lại buộc tội rằng: “Ngươi là người học trò của vị tên (như vầy) phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[581] Điều nhỏ nhặt về chỗ trú ngụ nghĩa là có vị ngụ ở chỗ trú ngụ tên (như vầy) được thấy đang phạm tội pārājika rồi khi nhìn thấy vị khác (cũng) ngụ ở chỗ trú ngụ tên (như vầy) lại buộc tội rằng: “Ngươi là vị ngụ ở chỗ trú ngụ tên (như vầy)phạm tội pārājika đã bị ta thấy, ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, với ngươi không còn lễ Uposatha, lễ Pavāraṇā, hay là hành sự của hội chúng nữa” thì vị ấy phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[582] Về tội pārājika: về bất cứ điều nào thuộc về bốn điều.

Bôi nhọ: hoặc là buộc tội, hoặc là cho người buộc tội.

Chắc là ta có thể loại trừ vị ấy ra khỏi Phạm hạnh này: Ta có thể loại trừ (vị ấy) ra khỏi trạng thái tỷ-kheo, ta có thể loại trừ (vị ấy) ra khỏi pháp sa-môn, ta có thể loại trừ (vị ấy) ra khỏi giới uẩn, ta có thể loại trừ (vị ấy) ra khỏi đức tính khắc khổ.

[583] Sau đó vào lúc khác: đã bôi nhọ trong giây phút nào thì trải qua vào giây phút ấy, vào khoảng thời gian ấy, vào thời điểm ấy.

Được hỏi: đã bôi nhọ với sự việc nào thì được hỏi về sự việc ấy.

Không được hỏi: không được bất cứ ai đề cập đến.

[584] Sự tranh tụng nghĩa là có bốn sự tranh tụng: Sự tranh tụng liên quan đến tranh cãi, sự tranh tụng liên quan đến khiển trách, sự tranh tụng liên quan đến tội, sự tranh tụng liên quan đến nhiệm vụ.

[585] Sự kiện nào đó chỉ là nhỏ nhặt đã được nắm lấy: một điều nhỏ nhặt nào đó trong mười điều nhỏ nhặt ấyđã được nắm lấy.

[586] Và vị tỷ-kheo ấy (dầu có) thú nhận lỗi lầm: Tôi đã nói điều rỗng không, tôi đã nói điều dối trá, tôi đã nói điều không thật, tôi đã nói điều tôi không biết.

Tội Tăng tàng (Saṅghādisesa): ...(như trên)... vì thế được gọi là “tội Tăng tàng.”

[587] Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là tội Saṅghādisesa trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, với ngươi không còn lễ Uposatha, lễ Pavāraṇā, hay là hành sự của hội chúng nữa.” Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là trọng tội (thullaccaya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là tội ưng đối trị (pācittiya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội tác ác (dukkaṭa) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ác khẩu (dubbhāsita) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[588] Vị tỷ-kheo đang phạm trọng tội (thullaccaya) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là thullaccaya trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ưng đối trị (pācittiya) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội tác ác (dukkaṭa) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ác khẩu (dubbhāsita) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) trên (cơ sở) thullaccaya, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội ưng đối trị (pācittiya) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội tác ác (dukkaṭa) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội ác khẩu (dubbhāsita) đã được thấy ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội dubbhāsita trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội Saṅghādisesa trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là thullaccaya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội pācittiya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội pāṭidesanīya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội dukkaṭa trên (cơ sở) tội dubbhāsita, nếu buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Sau khi đã thực hiện theo mỗi một nhân tố, sự xoay vòng nên được thành lập.

[589] Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là tội Saṅghādisesa trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu cho người buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.” Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là trọng tội (thullaccaya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội ưng đối trị (pācittiya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội tác ác (dukkaṭa) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa. ...(như trên)... và có sự ghi nhận là tội ác khẩu (dubbhāsita) trên (cơ sở) tội Saṅghādisesa, nếu cho người buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[590] Vị tỷ-kheo đang phạm trọng tội (thullaccaya) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là thullaccaya trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ưng đối trị (pācittiya) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội tác ác (dukkaṭa) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội ác khẩu (dubbhāsita) trên (cơ sở) thullaccaya. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội Saṅghādisesa trên (cơ sở) thullaccaya, nếu cho người buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn...(như trên)... hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

Vị tỷ-kheo đang phạm tội ưng đối trị (pācittiya) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội ưng phát lộ (pāṭidesanīya) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội tác ác (dukkaṭa) đã được thấy ...(như trên)... Vị tỷ-kheo đang phạm tội ác khẩu (dubbhāsita) đã được thấy. (Nguyên cáo) có sự ghi nhận là tội dubbhāsita trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội Saṅghādisesa trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... có sự ghi nhận là thullaccaya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội pācittiya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội pāṭidesanīya trên (cơ sở) tội dubbhāsita. ...(như trên)... có sự ghi nhận là tội dukkaṭa trên (cơ sở) tội dubbhāsita, nếu cho người buộc tội vị ấy với tội pārājika (nói rằng): “Ngươi không phải là sa-môn, ngươi không phải là Thích tử, với ngươi không còn lễ Uposatha, lễ Pavāraṇā, hay là hành sự của hội chúng nữa.”Như vậy là có quan hệ khác biệt về tội và điều nhỏ nhặt đã được nắm lấy; vị (nguyên cáo) phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) theo từng lời nói.

[591] Các trường hợp không phạm tội

Vị buộc tội hoặc bảo (người khác) buộc tội theo như sự nhận biết, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Dứt điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ chín.

10. Điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười: Chia rẽ hội chúng

[592] Câu chuyện về tỳ-khưu Devadatta yêu cầu năm sự việc

Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Rājagaha, Vel,uvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc bấy giờ, Devadatta đã đi đến gặp Kokālika, Kaṭamorakatissaka con trai của Khaṇḍadevī, và Samuddadatto; đến rồi đã nói với Kokālika, Kaṭamorakatissaka con trai của Khaṇḍadevī, và Samuddadatto điều này:

- Này các đệ, hãy đi. Chúng ta sẽ tiến hành việc chia rẽ hội chúng của sa-môn Gotama, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo.

Được nói như thế, Kokālika đã nói với Devadatta điều này:

- Này đại đức, sa-môn Gotama thật sự có đại thần lực, có đại năng lực. Làm thế nào chúng ta sẽ tiến hành việc chia rẽ hội chúng của sa-môn Gotama, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo được?

- Này các đệ, hãy đi. Chúng ta sẽ đi đến gặp sa-môn Gotama và yêu cầu năm sự việc: “Bạch ngài, đức Thế Tôn là người khen ngợi sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, đây là năm sự việc đưa đến sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, lành thay các tỷ-kheo nên là các vị sống ở rừng cho đến trọn đời; vị nào cư ngụ trong làng thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị khất thực; vị nào hoan hỷ sự thỉnh mời thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị mặc y (may bằng) vải bị quăng bỏ, vị nào hoan hỷ y của gia chủ thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị sống ở gốc cây; vị nào đi đến mái che thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời không ăn cá thịt; vị nào ăn cá thịt thì vị ấy phạm tội.” Sa-môn Gotama sẽ không cho phép năm sự việc này. Và chúng ta đây sẽ công bố cho dân chúng biết về năm sự việc này.

- Này đại đức, với năm sự việc này thì có thể tiến hành việc chia rẽ hội chúng của sa-môn Gotama, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo. Này đại đức, bởi vì dân chúng có niềm tin với khổ hạnh.

[593] Sau đó, Devadatta cùng phe cánh đã đi đến gặp đức Thế Tôn, sau khi đến đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống ở một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, Devadatta đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, đức Thế Tôn là người khen ngợi sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, đây là năm sự việc đưa đến sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, lành thay các tỷ-kheo nên là các vị sống ở rừng cho đến trọn đời; vị nào cư ngụ trong làng thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị khất thực; vị nào hoan hỷ sự thỉnh mời thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị mặc y (may bằng) vải bị quăng bỏ, vị nào hoan hỷ y của gia chủ thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị sống ở gốc cây; vị nào đi đến mái che thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời không ăn cá thịt; vị nào ăn cá thịt thì vị ấy phạm tội.

- Này Devadatta, thôi đi. Vị nào muốn thì hãy trở thành vị sống ở rừng; vị nào muốn thì cứ cư ngụ ở trong làng. Vị nào muốn thì hãy trở thành vị khất thực; vị nào muốn thì cứ hoan hỷ việc thỉnh mời. Vị nào muốn thì hãy là vị mặc y (may bằng) vải bị quăng bỏ; vị nào muốn thì cứ hoan hỷ y của gia chủ. Này Devadatta, ta cho phép chỗ trú ngụ là gốc cây trong tám tháng. Cá thịt là thanh tịnh với ba điều kiện là: “Không thấy, không nghe, và không nghi ngờ.”

[594] Khi ấy, Devadatta (biết rằng): “Đức Thế Tôn không cho phép năm sự việc này,” nên mừng rỡ, phấn chấn cùng phe cánh từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, hướng vai phải nhiễu quanh, rồi ra đi.

Sau đó, Devadatta cùng phe cánh đã đi vào thành Rājagaha công bố cho dân chúng biết về năm sự việc:

- Này các đạo hữu, chúng tôi đã đi đến gặp sa-môn Gotama và yêu cầu năm sự việc: “Bạch ngài, đức Thế Tôn là người khen ngợi sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, đây là năm sự việc đưa đến sự ít ham muốn, sự tự biết đủ, sự đoạn trừ, sự từ bỏ, sự hoan hỷ, sự giảm thiểu, sự ra sức nỗ lực bằng nhiều phương thức. Bạch ngài, lành thay các tỷ-kheo nên là các vị sống ở rừng cho đến trọn đời; vị nào cư ngụ trong làng thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị khất thực; vị nào hoan hỷ sự thỉnh mời thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị mặc y (may bằng) vải bị quăng bỏ, vị nào hoan hỷ y của gia chủ thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời là các vị sống ở gốc cây; vị nào đi đến mái che thì vị ấy phạm tội. Cho đến trọn đời không ăn cá thịt; vị nào ăn cá thịt thì vị ấy phạm tội.” Sa-môn Gotama không cho phép năm sự việc này. Còn chúng tôi sẽ thọ trì và thực hành năm sự việc này.

[595] Sự quy định điều học

Ở nơi ấy, những người dân không có đức tin, không hoan hỷ, kém trí tuệ thì nói như vầy:

- Các sa-môn Thích Tử này đúng là có sự từ bỏ, có sở hành đoạn trừ; còn sa-môn Gotama là kẻ xa hoa nên nghĩ đến việc xa hoa.

Còn những người có đức tin, hoan hỷ, sáng suốt, có trí tuệ, những người ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao Devadatta lại ra sức chia rẽ hội chúng của đức Thế Tôn, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo?

Các tỷ-kheo đã nghe được những người ấy phàn nàn, phê phán, chê bai. Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao Devadatta lại ra sức chia rẽ hội chúng của đức Thế Tôn, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo?

Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn nhân lý do ấy, nhân sự kiện ấy đã triệu tập hội chúng tỷ-kheo lại và hỏi Devadatta rằng:

- Này Devadatta, nghe nói ngươi ra sức chia rẽ hội chúng, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này kẻ rồ dại, thật không đúng đắn, . .(như trên)... Này kẻ rồ dại, vì sao ngươi lại ra sức chia rẽ hội chúng, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo vậy? Này kẻ rồ dại, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, ...(như trên)... Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Vị tỷ-kheo nào ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất hoặc nắm lấy cuộc tranh tụng đưa đến chia rẽ, rồi loan truyền, chấp giữ. Vị tỷ-kheo ấy nên được nói bởi các tỷ-kheo như vầy: ‘Đại đức chớ có ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất, hoặc nắm lấy cuộc tranh tụng đưa đến chia rẽ, rồi loan truyền, chấp giữ. Đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc⁹⁸ thì sống được an lạc.’ Và khi được các tỷ-kheo nói như vậy mà vị tỷ-kheo ấy vẫn chấp giữ y như thế, thì vị tỷ-kheo ấy nên được các tỷ-kheo nhắc nhở đến lần thứ ba để dứt bỏ việc ấy. Nếu được nhắc nhở đến lần thứ ba mà dứt bỏ việc ấy thì như thế là điều tốt, nếu không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).”

[596] Giải nghĩa từ ngữ của điều học

Vị nào: là bất cứ vị nào ...(như trên)...

Tỷ-kheo: ...(như trên)... Vị này là “vị tỷ-kheo” được đề cập trong ý nghĩa này.

Hội chúng hợp nhất nghĩa là có sự đồng cộng trú được thiết lập trong cùng ranh giới (sīmā).

Ra sức chia rẽ: vị (nghĩ rằng): “Làm thế nào để những người này trở thành khác biệt, trở thành tách biệt, trở thành nhiều phần?” rồi tầm cầu phe cánh, kết hợp nhóm bọn.

Cuộc tranh tụng đưa đến chia rẽ: là mười tám sự việc làm chia rẽ.⁹⁹

Nắm lấy: là chọn lấy.

Loan truyền: là khơi lên.

Chấp giữ: là không chịu từ bỏ.

[597] Vị tỷ-kheo ấy: Vị tỷ-kheo là người chia rẽ hội chúng.

Bởi các tỷ-kheo: là bởi các vị tỷ-kheo khác. Các vị nào thấy, các vị nào nghe, các vị ấy nên nói rằng: “Đại đức chớ có ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất, hoặc nắm lấy cuộc tranh tụng đưa đến chia rẽ, rồi loan truyền, chấp giữ. Đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc, thì sống được an lạc.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (vị ấy) dứt bỏ việc ấy thì như thế là điều tốt, nếu (vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Các vị sau khi nghe mà không nói thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Vị tỷ-kheo ấy nên được kéo ¹⁰⁰ đến giữa hội chúng rồi nên được nói rằng: “Đại đức chớ có ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất, hoặc nắm lấy cuộc tranh tụng đưa đến chia rẽ, rồi loan truyền, chấp giữ. Đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc, thì sống được an lạc.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (vị ấy) dứt bỏ việc ấy thì như thế là điều tốt, nếu (vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[598] Tuyên ngôn nhắc nhở

Vị tỷ-kheo ấy nên được nhắc nhở. Và này các tỷ-kheo, nên được nhắc nhở như vầy: Hội chúng cần được thông báo bởi vị tỷ-kheo có kinh nghiệm, đủ năng lực:

“Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy) ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Nếu là thời điểm thích hợp cho hội chúng, hội chúng nên nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đây là lời đề nghị.

Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy) ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Hội chúng nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ nhì: ...(như trên)...

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ ba: Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy) ra sức chia rẽ hội chúng hợp nhất. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Hội chúng nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Vị tỷ-kheo tên (như vầy) đã được hội chúng nhắc nhở để dứt bỏ sự việc ấy. Sự việc được hội chúng đồng ý nên mới im lặng, tôi ghi nhận sự việc này là như vậy.”

[599] Tội tác ác (dukkaṭa) do lời đề nghị. Các trọng tội (thullaccaya) do hai lời thông báo (dvīhi kammavācāhi). Khi chấm dứt lời thông báo (thứ ba) thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa) ¹⁰¹. Đối với vị vi phạm tội Saṅghādisesa, thì tội dukkaṭa do lời đề nghị và các tội thullaccaya do hai lời thông báo hết hiệu lực.

Tội Tăng tàng (Saṅghādisesa): ...(như trên)... vì thế được gọi là “tội Tăng tàng.”

[600] Các yếu tố xác định tội

Hành sự đúng Pháp, vị nhận biết là hành sự đúng Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, vị có sự hoài nghi, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, vị (lầm) tưởng là hành sự sai Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự sai Pháp, vị (lầm) tưởng là hành sự đúng Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, vị có sự hoài nghi thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, vị nhận biết là hành sự sai Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[601] Vị chưa được nhắc nhở, vị dứt bỏ, vị bị điên ¹⁰², vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Dứt điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười.

11. Điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười một: Ủng hộ kẻ chia rẽ hội chúng

[602] Câu chuyện về các tỳ-khưu ủng hộ sự chia rẽ. Sự quy định điều học

Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Rājagaha, Vel,uvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc bấy giờ, Devadatta ra sức chia rẽ hội chúng, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo. Các tỷ-kheo đã nói như vầy:

- Devadatta là người nói sai Pháp, Devadatta là người nói sai Luật. Vì sao Devadatta lại ra sức chia rẽ hội chúng, tức là việc phân chia quyền lãnh đạo vậy?

Được nói như thế, Kokālika, Kaṭamorakatissaka con trai của Khaṇḍadevī, và Samuddadatto đã nói với các vị tỷ-kheo ấy như vầy:

- Các đại đức chớ có nói như thế. Devadatta là người nói đúng Pháp. Devadatta là người nói đúng Luật. Devadatta nắm được và phát biểu về ước muốn và điều thích ý của chúng tôi, vị ấy hiểu và nói cho chúng tôi; hơn nữa điều ấy hợp ý chúng tôi.

Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, …(như trên)… Các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao trong khi Devadatta ra sức chia rẽ hội chúng, các tỷ-kheo lại là những kẻ ủng hộ tức là những kẻ tuyên bố ly khai?

Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn nhân lý do ấy, nhân sự kiện ấy đã triệu tập hội chúng tỷ-kheo lại và hỏi các tỷ-kheo rằng:

- Này các tỷ-kheo, nghe nói trong khi Devadatta ra sức chia rẽ hội chúng, các tỷ-kheo lại là những kẻ ủng hộ tức là những kẻ tuyên bố ly khai, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này các tỷ-kheo, thật không đúng đắn cho những kẻ rồ dại ấy, . .(như trên)... Này các tỷ-kheo, vì sao những kẻ rồ dại ấy, trong khi Devadatta ra sức chia rẽ hội chúng, lại là những kẻ ủng hộ tức là những kẻ tuyên bố ly khai vậy? Này các tỷ-kheo, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, ...(như trên)... Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Các tỷ-kheo là những kẻ ủng hộ của chính vị tỷ-kheo ấy tức là những kẻ tuyên bố ly khai dầu là một vị, hoặc hai vị, hoặc ba vị. Và các vị ấy nói như vầy: ‘Các đại đức chớ có nói bất cứ điều gì về vị tỷ-kheo này. Vị tỷ-kheo này là người nói đúng Pháp. Vị tỷ-kheo này là người nói đúng Luật. Vị tỷ-kheo này nắm được và phát biểu về ước muốn và điều thích ý của chúng tôi, vị ấy hiểu và nói cho chúng tôi; hơn nữa điều ấy hợp ý chúng tôi.’Các vị tỷ-kheo ấy nên được nói bởi các tỷ-kheo như vầy: ‘Các đại đức chớ có nói như thế. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Pháp. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Luật. Các đại đức chớ có thích ý về việc chia rẽ hội chúng. Các đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc, thì sống được an lạc.’ Và khi được các tỷ-kheo nói như vậy mà các vị tỷ-kheo ấy vẫn chấp giữ y như thế, thì các vị tỷ-kheo ấy nên được các tỷ-kheo nhắc nhở đến lần thứ ba để dứt bỏ việc ấy. Nếu được nhắc nhở đến lần thứ ba mà dứt bỏ việc ấy thì như thế là điều tốt, nếu không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).”

[603] Giải nghĩa từ ngữ của điều học

Của chính vị ấy: là của chính vị tỷ-kheo là người chia rẽ hội chúng.

Các tỷ-kheo là: Các vị tỷ-kheo khác là.

Những kẻ ủng hộ: (Vị chia rẽ hội chúng) có quan điểm gì, có điều mong mỏi gì, có sự thích ý gì thì các vị ấy cũng có quan điểm ấy, có điều mong mỏi ấy, có sự thích ý ấy.

Những kẻ tuyên bố ly khai: là những vị đứng trong phe, trong nhóm của vị ấy.

Một vị, hoặc hai vị, hoặc ba vị: là một vị, hoặc hai vị, hoặc ba vị và các vị ấy nói như vầy: “Các đại đức chớ có nói bất cứ điều gì về vị tỷ-kheo này. Vị tỷ-kheo này là người nói đúng Pháp. Vị tỷ-kheo này là người nói đúng Luật. Vị tỷ-kheo này nắm được và phát biểu về ước muốn và điều thích ý của chúng tôi, vị ấy hiểu và nói cho chúng tôi; hơn nữa điều ấy hợp ý chúng tôi.”

[604] Các vị tỷ-kheo ấy: những kẻ ủng hộ là các vị tỷ-kheo ấy.

Bởi các tỷ-kheo: là bởi các vị tỷ-kheo khác. Các vị nào thấy, các vị nào nghe, các vị ấy nên nói rằng: “Các đại đức chớ có nói như thế. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Pháp. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Luật. Các đại đức chớ có thích ý về việc chia rẽ hội chúng. Các đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc, thì sống được an lạc.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (các vị ấy) dứt bỏ thì như thế là điều tốt, nếu (các vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Các vị sau khi nghe mà không nói thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Các vị tỷ-kheo ấy nên được kéo đến giữa hội chúng và nên được nói rằng: “Các đại đức chớ có nói như thế. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Pháp. Vị tỷ-kheo này không phải là người nói đúng Luật. Các đại đức chớ có thích ý về việc chia rẽ hội chúng. Các đại đức hãy hòa nhập cùng hội chúng vì hội chúng hợp nhất, thân thiện, không cãi cọ, chung một nguyên tắc, thì sống được an lạc.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (các vị ấy) dứt bỏ thì như thế là điều tốt, nếu (các vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[605] Tuyên ngôn nhắc nhở

Các vị tỷ-kheo ấy nên được các tỷ-kheo nhắc nhở. Và này các tỷ-kheo, nên được nhắc nhở như vầy: Hội chúng cần được thông báo bởi vị tỷ-kheo có kinh nghiệm, đủ năng lực:

“Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) là những kẻ ủng hộ của tỷ-kheo tên (như vầy) đang ra sức chia rẽ hội chúng, tức là những kẻ tuyên bố ly khai. Các vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Nếu là thời điểm thích hợp cho hội chúng, hội chúng nên nhắc nhở các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đây là lời đề nghị.

Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) là những kẻ ủng hộ của tỷ-kheo tên (như vầy) đang ra sức chia rẽ hội chúng, tức là những kẻ tuyên bố ly khai. Các vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Hội chúng nhắc nhở các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ nhì: ...(như trên)...

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ ba: Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) là những kẻ ủng hộ của tỷ-kheo tên (như vầy) đang ra sức chia rẽ hội chúng, tức là những kẻ tuyên bố ly khai. Hội chúng nhắc nhở các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Các tỷ-kheo tên (như vầy) và tên (như vầy) đã được hội chúng nhắc nhở để dứt bỏ sự việc ấy. Sự việc được hội chúng đồng ý nên mới im lặng, tôi ghi nhận sự việc này là như vậy.”

[606] Tội tác ác (dukkaṭa) do lời đề nghị. Các trọng tội (thullaccaya) do hai lời thông báo (dvīhi kammavācāhi). Khi chấm dứt lời thông báo (thứ ba) thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa). Đối với các vị vi phạm tội Saṅghādisesa, thì tội dukkaṭa do lời đề nghị và các tội thullaccaya do hai lời thông báo hết hiệu lực. Hai ba vị nên được nhắc nhở chung (một lượt), không nên nhắc nhở nhiều hơn số lượng đó.

Tội Tăng tàng (Saṅghādisesa): ...(như trên)... vì thế được gọi là “tội Tăng tàng.”

[607] Các yếu tố xác định tội

Hành sự đúng Pháp, các vị nhận biết là hành sự đúng Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, các vị có sự hoài nghi, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, các vị (lầm) tưởng là hành sự sai Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự sai Pháp, các vị (lầm) tưởng là hành sự đúng Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, các vị có sự hoài nghi thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, các vị nhận biết là hành sự sai Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[608] Các trường hợp không phạm tội

Các vị chưa được nhắc nhở, các vị dứt bỏ, các vị có tâm bị rối loạn, các vị bị thọ khổ hành hạ, các vị bị điên, các vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Dứt điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười một.

12. Điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười hai: Vị tỳ-khưu có bản tánh khó dạy

[609] Câu chuyện về tỳ-khưu Channa. Sự quy định điều học

Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Kosambī, ở tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, đại đức Channa hành xử sai nguyên tắc.

Các tỷ-kheo đã nói như vầy:

- Này đại đức Channa, chớ có làm điều như vậy. Việc ấy không được phép.

Vị ấy đã nói như vầy:

- Này các đại đức, điều gì khiến các ngươi nghĩ là ta cần được dạy bảo? Chính ta mới nên dạy bảo các ngươi. Đức Phật là của chúng ta, Giáo Pháp là của chúng ta, Giáo Pháp đã được chứng đạt bởi ngài thái tử của chúng ta. Cũng giống như cơn gió mạnh thổi qua thì gom tụ cỏ, cành khô, lá rụng đó đây chung lại thành đống; cũng giống như dòng sông phát xuất từ ngọn núi thì gom tụ các loại rong rêu chung lại thành đống; tương tợ y như thế, các ngươicó tên khác nhau, có họ khác nhau, có dòng dõi khác nhau, có gia tộc khác nhau đã được xuất gia và quy tụ chung lại. Điều gì khiến các ngươi nghĩ là ta cần được dạy bảo? Chính ta mới nên dạy bảo các ngươi. Đức Phật là của chúng ta, Giáo Pháp là của chúng ta, Giáo Pháp đã được chứng đạt bởi ngài thái tử của chúng ta.

Các vị tỷ-kheo ít ham muốn, tự biết đủ, khiêm tốn, có hối hận, ưa thích sự học tập, các vị ấy phàn nàn, phê phán, chê bai rằng:

- Vì sao trong khi được các tỷ-kheo dạy bảo đúng theo Pháp, đại đức Channa lại tỏ ra ương ngạnh?

Sau đó, các vị tỷ-kheo ấy đã trình sự việc ấy lên đức Thế Tôn. Khi ấy, đức Thế Tôn nhân lý do ấy, nhân sự kiện ấy đã triệu tập hội chúng tỷ-kheo lại và hỏi đại đức Channa rằng:

- Này Channa, nghe nói trong khi được các tỷ-kheo dạy bảo đúng theo Pháp, ngươi lại tỏ ra ương ngạnh, có đúng không vậy?

- Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

Đức Phật Thế Tôn đã khiển trách rằng:

- Này kẻ rồ dại, thật không đúng đắn, . .(như trên)... không nên làm. Này kẻ rồ dại, vì sao trong khi được các tỷ-kheo dạy bảo đúng theo Pháp, ngươi lại tỏ ra ương ngạnh vậy? Này các tỷ-kheo, sự việc này không đem lại niềm tin cho những kẻ chưa có đức tin, ...(như trên)... Và này các tỷ-kheo, các ngươi nên phổ biến điều học này như vầy: “Ngay cả vị tỷ-kheo có bản tánh khó dạy¹⁰³ , trong khi được dạy bảo bởi các tỷ-kheo về các điều học thuộc về giới bổn lại tỏ ra ương ngạnh: ‘Các đại đức chớ có nói bất cứ điều gì đến tôi dầu là tốt hay là xấu; tôi cũng sẽ không nói bất cứ điều gì đến các đại đức dầu là tốt hay là xấu. Các đại đức hãy kềm chế lại việc đề cập đến tôi.’ Vị tỷ-kheo ấy nên được nói bởi các tỷ-kheo như vầy: ‘Đại đức chớ tỏ ra ương ngạnh, đại đức hãy tỏ ra là người dễ dạy. Đại đức hãy dạy bảo các tỷ-kheo đúng theo Pháp, các tỷ-kheo cũng sẽ dạy bảo đại đức đúng theo Pháp; bởi vì như vậy hội chúng của đức Thế Tôn ấy được phát triển, tức là với sự dạy bảo lẫn nhau, với sự khích lệ lẫn nhau.’ Và khi được nói như vậy bởi các tỷ-kheo mà vị tỷ-kheo ấy vẫn chấp giữ y như thế, thì vị tỷ-kheo ấy nên được các tỷ-kheo nhắc nhở đến lần thứ ba để dứt bỏ việc ấy. Nếu được nhắc nhở đến lần thứ ba mà dứt bỏ việc ấy thì như thế là điều tốt, nếu không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).”

[610] Giải nghĩa từ ngữ của điều học

Ngay cả vị tỷ-kheo có bản tánh khó dạy: là vị khó dạy, là hội đủ các đức tính làm cho vị ấy trở thành khó dạy, không nhẫn nhịn, thọ nhận sự giáo huấn không nghiêm chỉnh.

Về các điều học thuộc về giới bổn: về các điều học thuộc về giới bổn pātimokkha.

Bởi các tỷ-kheo: là bởi các vị tỷ-kheo khác.

Đúng theo Pháp nghĩa là điều học đã được đức Thế Tôn quy định; điều ấy nghĩa là đúng theo Pháp.

Vị ấy khi được dạy bảo lại tỏ ra ương ngạnh: “Các đại đức chớ có nói bất cứ điều gì đến tôi dầu là tốt hay là xấu; tôi cũng sẽ không nói bất cứ điều gì đến các đại đức dầu là tốt hay là xấu. Các đại đức hãy kềm chế lại việc đề cập đến tôi.”

[611] Vị tỷ-kheo ấy: là vị tỷ-kheo có bản tánh khó dạy ấy.

Bởi các tỷ-kheo: là bởi các vị tỷ-kheo khác. Các vị nào thấy, các vị nào nghe, các vị ấy nên nói rằng: “Đại đức chớ tỏ ra ương ngạnh, đại đức hãy tỏ ra là người dễ dạy. Đại đức hãy dạy bảo các tỷ-kheo đúng theo Pháp, các tỷ-kheo cũng sẽ dạy bảo đại đức đúng theo Pháp; bởi vì như vậy hội chúng của đức Thế Tôn ấy được phát triển, tức là với sự dạy bảo lẫn nhau, với sự khích lệ lẫn nhau.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (vị ấy) dứt bỏ thì như thế là điều tốt, nếu (vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Các vị sau khi nghe mà không nói thì phạm tội tác ác (dukkaṭa). Vị tỷ-kheo ấy nên được kéo đến giữa hội chúng và nên được nói rằng: “Đại đức chớ tỏ ra ương ngạnh, đại đức hãy tỏ ra là người dễ dạy. Đại đức hãy dạy bảo các tỷ-kheo đúng theo Pháp, các tỷ-kheo cũng sẽ dạy bảo đại đức đúng theo Pháp; bởi vì như vậy hội chúng của đức Thế Tôn ấy được phát triển, tức là với sự dạy bảo lẫn nhau, với sự khích lệ lẫn nhau.” Nên được nói đến lần thứ nhì. Nên được nói đến lần thứ ba. Nếu (vị ấy) dứt bỏ thì như thế là điều tốt, nếu (vị ấy) không dứt bỏ thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[612] Tuyên ngôn nhắc nhở

Vị tỷ-kheo ấy nên được nhắc nhở. Và này các tỷ-kheo, nên được nhắc nhở như vầy: Hội chúng cần được thông báo bởi vị tỷ-kheo có kinh nghiệm, đủ năng lực:

“Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy), trong khi được dạy bảo bởi các tỷ-kheo đúng theo Pháp lại tỏ ra ương ngạnh. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Nếu là thời điểm thích hợp cho hội chúng, hội chúng nên nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đây là lời đề nghị.

Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy), trong khi được dạy bảo bởi các tỷ-kheo đúng theo Pháp lại tỏ ra ương ngạnh. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Hội chúng nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ nhì: ...(như trên)...

Tôi xin thông báo sự việc này lần thứ ba: Bạch các ngài, xin hội chúng hãy lắng nghe tôi. Vị tỷ-kheo này tên (như vầy), trong khi được dạy bảo bởi các tỷ-kheo đúng theo Pháp lại tỏ ra ương ngạnh. Vị ấy không dứt bỏ sự việc ấy. Hội chúng nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy. Đại đức nào đồng ý việc nhắc nhở vị tỷ-kheo tên (như vầy) để dứt bỏ sự việc ấy, vị ấy nên im lặng; vị nào không đồng ý, có thể nói lên.

Vị tỷ-kheo tên (như vầy) đã được hội chúng nhắc nhở để dứt bỏ sự việc ấy. Sự việc được hội chúng đồng ý nên mới im lặng, tôi ghi nhận sự việc này là như vậy.”

[613] Tội tác ác (dukkaṭa) do lời đề nghị. Các trọng tội (thullaccaya) do hai lời thông báo (dvīhi kammavācāhi). Khi chấm dứt lời thông báo (thứ ba) thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa). Đối với vị vi phạm tội Saṅghādisesa, thì tội dukkaṭa do lời đề nghị và các tội thullaccaya do hai lời thông báo hết hiệu lực.

Tội Tăng tàng (Saṅghādisesa): ...(như trên)... vì thế được gọi là “tội Tăng tàng.”

[614] Các yếu tố xác định tội

Hành sự đúng Pháp, vị nhận biết là hành sự đúng Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, vị có sự hoài nghi, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự đúng Pháp, vị (lầm) tưởng là hành sự sai Pháp, không dứt bỏ thì phạm tội Tăng tàng (Saṅghādisesa).

Hành sự sai Pháp, vị (lầm) tưởng là hành sự đúng Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, vị có sự hoài nghi thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

Hành sự sai Pháp, vị nhận biết là hành sự sai Pháp thì phạm tội tác ác (dukkaṭa).

[615] Các trường hợp không phạm tội

Vị chưa được nhắc nhở, vị dứt bỏ, vị bị điên, vị vi phạm đầu tiên thì vô tội.

Dứt điều Tăng tàng (Saṅghādisesa) thứ mười hai.