Nhập Bồ Tát Hạnh

Chương 05 - Giữ Gìn Chánh Trí

1-2.

Giới là gìn giữ tâm căn ,

Voi say không hại bằng tâm si cuồng .

Tâm cuồng nếu cứ thả rông ,

A tỳ địa ngục sẽ trông đợi mình .

3.

Dây chính niệm buộc tâm điên dại ,

Ta đâu còn lo ngại điều chi .

Nếu làm được vậy thường khi ,

Thì công đức ấy không gì quý hơn .

4-5.

Bao nhiêu thú dữ , cừu nhân ,

Ngục hình , la sát , quỷ thần .

Đều vô hiệu hóa nếu mà giử tâm ,

Thấm nhuần tất cả vì tâm đã thuần .

6-7.

Phật từng dạy vô vàn thống khổ ,

Do tâm sinh tất cả không chừa .

Ngục hình ai đã tạo ra .

Nữ nhân địa ngục ấy là ai sinh.

8.

Bao nhiêu hình cụ kể trên ,

Đều do tâm ác tà nên hiện hành .

Thế nên vật đáng sợ kinh ,

Trong ba cõi chỉ tâm mình đấy thôi .

9.

Nếu làm mọi chúng sinh hết khổ ,

Mới gọi là thí độ cao siêu .

Sao nay chúng vẫn khó nghèo ,

Khi xưa bố thí Phật theo cách nào .

10.

Cái tâm hoan hỷ tặng trao ,

Thân, tài, thiện quả cho bao hữu tình .

Gọi là thí độ cao minh ,

Cho nên bố thí cốt hành từ tâm .

11.

Lùa đâu các loại cá tôm ,

Cùng muôn thú vật tránh cơn săn tầm .

Hãy trừ diệt mọi ác tâm ,

Tức thành Giới độ việc làm không sai .

12.

Trên thế gian dẫy đầy kẻ ác ,

Điều phục sao cho hết chúng đây .

Nhưng khi chấm dứt sân si ,

Cũng như tận diệt thù kia một lần .

13.

Làm sao có đủ lượng da ,

Trải trên đại địa để mà êm chân .

Chỉ cần mảnh nhỏ dưới chân ,

Cũng như lót thảm toàn phần đất đai .

14-15

Kẻ thù ngoài không sao dẹp hết ,

Điều phục tâm cần diệt chi đâu .

Tâm minh quả báo cao siêu ,

Hơn hành động tốt tâm nhiều xấu xa .

16-17.

Tụng kinh , khổ hạnh sa đà ,

Nhưng tâm tán loạn cũng là vô công .

Phật đà cốt dạy tâm tông ,

Không tường lẽ ấy trầm luân ba đường .

18-19.

Khéo giữ đạo tâm thường như thế ,

Thì đâu cần giữ các giới kia .

Giữa đời ác độc xấu xa ,

Nên xem Tâm ấy như là vết thương .

20.

Ta lo chữa nhọt trên thân ,

Sợ khi phát tác khó phần ở yên .

A tỳ ngục khổ vô biên ,

Tâm này ung nhọt đáng nên kinh hoàng .

21-22.

Dù ở giữa ác nhân , nữ sắc ,

Quyết giữ tâm chắc chắn không lui .

Thà ta mất hết thân , tài ,

Quyết không tổn hại tâm này được đâu .

23.

Chắp tay thành khẩn khuyên nhau ,

Giữ tâm cốt yếu gồm thâu hai điều .

Một là chính niệm thường theo ,

Hai là tỉnh giác lúc nào tâm lung .

24.

Kẻ thân bệnh thì không còn sức ,

Làm việc gì lợi ích cho ai .

Tâm mà phiền não sử sai ,

Thiện hành thật cũng không tài nào xong .

25.

Người không tỉnh giác trong tâm ,

Thì không nhớ được pháp phần hay ho .

Những gì học bởi văn , tư ,

Như bình rò rỉ nước vô chảy dài .

26.

Dù có tín , đa văn , tinh tấn ,

Tỉnh giác không, cũng chẳng ích chi .

Nghĩa là khi mất chính tri ,

Liền sa tội lỗi sân si đủ điều .

27.

Lỗi không tỉnh giác thường theo ,

Sau đuôi thất niệm ngõ hầu hại ta .

Cướp bao công đức hà sa ,

Khiến xui ta đọa nẻo tà ác kia .

28.

Bọn giặc bất chính tri , thất niệm ,

Luôn rắp ranh cướp thiện pháp mình .

Pháp thân huệ mạng tiêu dên ,

Lấp đường đến cõi nhân thiên tốt lành .

29.

Vậy nên hành giả tu tâm ,

Không lơi chính niệm trong tâm ý mình .

Nhớ luôn tai họa voi điên ,

Tức thì chính niệm ở yên tâm này .

30.

Nhờ sợ đọa , theo thầy học đạo ,

Nhớ những lời chỉ giáo đinh ninh .

Kẻ nào có đủ đức tin ,

Dễ làm chính niệm phát sinh nơi lòng .

31-32.

Bằng tri kiến rất suốt thông ,

Phật và Bồ tát thấy trong tâm mình .

Đáng nên tàm quý sợ kinh ,

Tư duy như vậy ta liền chính tâm .

33.

Do cửa ý không lơi chính niệm ,

Mà chính tri xuất hiện theo sau .

Những gì quên mất từ lâu ,

Cũng liền trở lại làu làu trong tâm .

34.

Khi mầm ác mới manh nha ,

Biết ngay tai họa để mà giữ tâm .

Ở trong chính niệm bình an ,

Như cây bám vững trong lòng đất kia .

35-36.

Chớ bao giờ ngó lia dáo dác ,

Luôn quyết tâm hạ mắt tầm trông .

Khi cần dưỡng mục nhìn mông ,

Thấy ai hãy cứ ôn tồn hỏi han .

37.

Khi đi quan sát bốn phương ,

Đề phòng bất trắc trên đường ta đi .

Muốn xem sau có việc gì ,

Dừng chân rồi sẽ xoay người ngó lui .

38.

Khi xem kỹ trước sau đường lối ,

Mới tiến lên hoặc thối quay về .

Ở vào tất cả mọi khi ,

Phải nên nhận thức hành vi đáng làm .

39-40.

Mỗi khi đi đứng ngồi nằm ,

Hãy luôn rõ biết thân đang làm gì .

Cái tâm voi chúa cuồng si ,

Buộc nơi trụ Pháp hết khi chạy quàng .

41.

Bậc hành giả tinh chuyên tập định ,

Không lúc nào quên tỉnh giác tâm .

Luôn luôn để ý canh chừng ,

Xem trong tâm ý hiện hành ra sao .

42.

Gặp cơn nguy, dịp ăn khao ,

Không sao chuyên chú tâm vào chính tri .

Cũng nên trú xả an vi ,

Như khi bố thí khó bề trú tâm .

43.

Khi làm một việc gì đã định ,

Nên chú tâm đừng tính lăng xăng .

Phải làm việc ấy cho xong ,

Tính qua việc khác cũng không hại gì .

44.

Thế thì mọi việc thi vi ,

Sẽ nên thành tựu, chính tri cũng thành .

Tâm kia tán loạn không tăng .

Thói quên tỉnh giác không hằng lớn thêm.

45-46.

Giữa đám người xem phim , tán chuyện ,

Hãy đoạn tâm tham luyến việc này .

Đừng vô cớ hại cỏ cây ,

Việc gì phạm giới bỏ ngay không làm .

47-48.

Thân di động, miệng nói năng ,

Trước nên quán xét nên chăng sẽ làm .

Khi tâm nổi giận hay tham ,

Như cây đứng lặng dứt làm, nói phô .

49-50.

Khi tâm khởi lăng xăng tán loạn ,

Phê bình người , ngã mạn , dối , khinh .

Lời thô , ly gián , khen mình ,

Hãy như cây đứng , dứt dừng lời thô .

51-52.

Khi tâm nghĩ đến lợi danh ,

Ham người cung kính muốn thành chủ ông .

Muốn điều ích kỷ hại nhân ,

Hãy như cây đứng , ở an không làm .

53.

Tâm không nhẫn, biếng làm, sợ hãi ,

Muốn thốt lời vô nghĩa linh tinh .

Hoặc sanh thiên ái không bình ,

Hãy như cây nọ đứng yên vững vàng .

54.

Xét từng tâm lý nhiễm ô ,

Ưa làm những việc bá vơ chẳng cần .

Dùng phương pháp trị mỗi lần ,

Kiên trì quyết giữ định an tâm này .

55.

Có tín đức sâu xa , cương quyết ,

Tâm an bình, cung kính, siêng năng .

Biết tàm quý, sợ gieo nhân ,

Luôn luôn mong muốn vui an cho người .

56.

Đừng sinh chán ghét trong tâm ,

Thấy bao nhiêu kẻ thường hằng trái nhau .

Từ bi trải khắp một bầu ,

Thương thay sinh chúng xiết bao mê lầm .

57.

Muốn cho lợi ích riêng mình ,

Và cho sinh chúng, khéo đừng trái sai .

Luôn luôn buộc chặt tâm đây ,

Quán đời như huyễn mây bay cuối trời .

58.

Hãy luôn thấy thân người khó được ,

Được an nhàn vô bệnh khó thay .

Vậy nên cốt giữ tâm này ,

Ở yên bất động sánh tày non cao .

59-60.

Này tâm, ngươi vẫn không sao ,

Lúc chim kên đến tranh nhau thân này .

Đừng xem nó chính tôi đây ,

Ngươi không phải nó , ôm thây ích gì .

61.

Này tâm ý rất ngu si ,

Sao không giữ tịnh thân như cây rừng .

Giữ chi cái bộ máy thân ,

Chứa bao ô uế bại vong thế mà .

62-64.

Trước dùng ý tách da khỏi thịt ,

Dùng tuệ đao lóc thịt khỏi xương .

Chẻ cho đến tận tủy gân ,

Thấy chi tinh diệu , mến thương nỗi gì .

65.

Sao ngươi bám chặt thân này ,

Khi không ăn uống được gì nơi thân .

Máu phân mũi dãi ruột gan ,

Toàn là những thứ vô vàn uế dơ .

66.

Cái thân này chỉ như thực phẩm ,

Cho quạ chồn thú vật ăn thây .

Chỉ nên ham thích thân này ,

Để khi hành thiện sử sai mọi điều .

67.

Nếu ngươi tiếc giữ cái thân ,

Khi giờ chết đến liệu làm được chi .

Tử thần sẽ đoạt tử thi ,

Cho chim thú rỉa , chẳng gì xót thương .

68-69.

Khi tôi tớ không đương nổi việc ,

Ông chủ thường dứt tiệt thù lao .

Nuôi thân mà nó tẩu đào .

Chẳng nên quý chuộng , tơ hào không cho .

70.

Hãy nên xem cái thân đây ,

Như con thuyền tốt đưa người lại qua .

Chuyển thân trong cõi ta bà ,

Thành thân như ý Phật đà bảo ban .

71.

Hãy tự chủ thân lời tâm ý ,

Hãy thường nên lộ vẻ vui tươi .

Chớ nên nhăn mặt nhíu mày ,

Luôn làm bạn tốt mọi loài chúng sinh .

72.

Mỗi khi di chuyển ghế giường ,

Hoặc khi mở cửa, tránh ồn inh tai .

Nói năng hiền dịu hòa hài ,

Luật nghi Con Phật nhớ hay giữ gìn .

73.

Chim bắt cá , mèo rình , trộm cắp ,

Hành động im phăng phắc, nín thinh .

Cho nên thành tựu việc mình ,

Phật hành cũng vậy , mới nên đạo mầu .

74.

Sống chung hãy khéo khuyên nhau ,

Làm lành lánh dữ lời câu chân thành .

Ai khuyên điều lợi cho mình ,

Xem như thầy dạy , tận tình sửa sai .

75-76.

Hãy khen ngợi những lời khéo thuyết ,

Vui theo cùng việc phước của người .

Nếu ai ca tụng đức ngươi ,

Phản quan xem thử lời người đúng sai .

77.

Hãy nên tùy hỉ thiện hành ,

Niềm vui khó được biến thành bao la .

Khi trong khắp cõi ta bà ,

Xiết bao thiện sự người ta hiển bày .

78.

Vui theo chẳng có gì mất mát ,

Mà đời sau phúc lạc càng sâu .

Nếu do ganh tị phát rầu ,

Sẽ thêm thống khổ đớn đau nhiều bề .

79.

Lời chân thật hãy nói ra ,

Nghĩa lời minh bạch nghe mà hân hoan .

Lìa bao động lực tham sân ,

Nhu hòa , thích đáng thêm phần an vui .

80.

Hãy nhìn với từ tâm, thành thực ,

Mọi hữu tình, xem thật từ đây .

Tôi nhờ cậy chúng sinh này ,

Mà ngôi chính giác tương lai viên thành .

81.

Nhiệt tâm khởi niệm làm lành ,

Hãy tu đối trị ác hành thường xuyên .

Như nơi ba thứ phước điền ,

Nếu gieo sẽ gặt vô biên phúc phần .

82.

Trang bị đủ đức tin, trí sáng ,

Hãy thường nên hành thiện không lơ .

Bao nhiêu việc tốt chớ từ ,

Tự mình đương lấy chẳng nhờ cậy ai .

83.

Tiến tu sáu độ đêm ngày ,

Chớ vì việc nhỏ mất ngay pháp lành .

Hãy thường thương tưởng chúng sinh ,

Sao cho tất cả hữu tình an vui .

84.

Rõ đạo lý như Kinh vẫn dạy ,

Nên thường xuyên ích lợi hữu tình .

Như lai Thiện thệ cao minh ,

Khai vài giới cấm thanh văn phải gìn .

85.

Lúc ăn san sẻ trước tiên ,

Cho ba ác đạo , bậc hiền , đơn côi .

Khi ăn vừa đủ nên thôi ,

Mặc thì nhớ giữ không ngoài ba y .

86.

Cái thân để duy trì chính pháp ,

Chớ nên vì việc vặt hi sinh .

Nếu hay như vậy tu hành ,

Chóng nên ước nguyện chúng sinh mong chờ .

87.

Chẳng nên thí xả mạng này ,

Nếu không bi nguyện sánh tày biển non .

Đời đời chỉ nguyện xả thân ,

Mưu cầu lợi ích muôn vàn chúng sinh .

88-89.

Không nói pháp cho người thiếu lễ ,

Cầm gậy , dù , binh khí , trùm đầu .

Cho người nữ không bạn bầu .

Với người thiếu trí pháp sâu chớ bàn .

90.

Nương theo kinh giáo tu hành ,

Không tuyên pháp tiểu cho trình độ cao .

Hạnh bồ tát chớ lãng xao ,

Không dùng chú thuật âm mưu dối người .

91.

Khi vứt tăm xỉa và nhổ bọt ,

Đồ uế dơ hãy lấp đất lên .

Những gì phế thải linh tinh .

Nước trong , đất sạch không nên vứt vào .

92.

Lúc ăn chớ ngậm cơm đầy ,

Không nhai ra tiếng miệng thì há to .

Khi ngồi không duỗi chân ra ,

Hai bàn tay chớ xoa chà vào nhau .

93.

Ở những nơi xe, tàu hỗn tạp ,

Không cùng người khác phái kề bên .

Tránh điều dễ mất niềm tin ,

Thế gian dị nghị cơ hiềm dứt ngay .

94-95.

Chớ ra hiệu bằng búng tay ,

Nên cung kính duỗi bàn tay chỉ đường .

Tỏ bày ý kiến nhẹ nhàng ,

Vung tay múa ngón thói thường chớ theo .

96.

Khi nằm ngủ quay đầu phương Bắc ,

Hướng niết bàn của Phật Thế tôn .

Duy trì tỉnh giác quyết tâm .

Đến khi muốn thức phải choàng dậy ngay .

97.

Giới điều bồ tát luật nghi ,

Không sao kể xiết những gì trong kinh .

Hãy nên dốc hết sức mình ,

Tu trì giới tịnh tâm hành như trên .

98-99.

Kinh Ba tụ ngày đêm sáu buổi ,

Đọc cho thường , sám hối tội khiên .

Nương theo năng lực kể trên ,

Theo lời Phật dạy tinh chuyên tu hành .

100.

Giới nào có giới chẳng cần ,

Cho Con Phật muốn viên thành phước sơn .

Khéo hành như vậy luôn luôn ,

Quyết là phước đức tràn tuôn vô ngần .

101.

Dù trực tiếp hay là gián tiếp ,

Mỗi hành đều hướng nghiệp lợi tha .

Bao nhiêu công đức hà sa ,

Hướng về quả Giác cũng cho hữu tình .

102.

Dù cho mất tính mạng mình ,

Quyết không từ bỏ Bạn lành đáng ưa .

Tinh thông giáo nghĩa đại thừa ,

Thực hành viên mãn giới Bồ tát kia .

103.

Những phép tắc hầu thầy nên biết ,

Được nói trong hầu hết Luật, Kinh .

Như trong truyện Cát tường sinh .

Kinh Hoa nghiêm ấy hãy xem cho tường .

104.

Giới thường rải rác trong kinh ,

Vậy nên người học phải tinh Kinh tàng .

Trong Ba kho chứa lời vàng ,

Có kinh “ Thánh xử Không tàng ” đáng xem .

105.

Lại nên biết lý do tu tập ,

Những điều này phải đọc trong kinh .

Học xứ tập yếu là kinh ,

Kèm theo bộ luận trùng tên giải rành .

106-107.

Xem Toát yếu tất cả kinh ,

Luận ngài Long thụ nên xem cho tường .

Những gì Luật chẳng cấm ngăn ,

Hãy nên tu học thế gian nương nhờ .

108-109.

Tóm tắt , nghĩa không lơ tỉnh giác ,

Là luôn luôn quan sát thân tâm .

Và nên y giáo phụng hành ,

Chỉ xem toa thuốc chẳng lành bệnh đâu .

Chương 06 - Nhẫn Nhục

1-2.

Thiện hành tích lũy ngàn năm ,

Một giây nóng giận tiêu tan tức thì .

Ác nào sánh kịp sân si .

Hạnh tu nhẫn nhục không gì quý hơn .

3.

Hận thù nếu cứ ôm giữ mãi ,

Chẳng bao giờ tìm thấy an vui .

Còn đâu hạnh phúc thảnh thơi ,

Bỏ ăn mất ngủ, trọn đời bất an .

4.

Một người gia chủ nổi sân ,

Có khi bị giết bởi chân tay mình .

Những người ông đã tận tình ,

Giúp cho tài sản an bình bấy lâu .

5.

Vì nóng giận, bạn bầu thân quyến ,

Đều bỏ ta, chẳng luyến lưu chi ,

Dù ta bố thí tràn trề ,

Tâm sân hận mãi khổ vì cô đơn .

6.

Kẻ thù giận dữ tạo nên ,

Bao nhiêu đau khổ triền miên đọa đày ,

An vui hiện tại tương lai ,

Đều là quả phúc cho người không sân .

7.

Được nuôi dưỡng bằng tâm bất mãn ,

Ái biệt ly, ghét chán gặp hoài .

Hận thù cứ thế dằng dai ,

Cuối cùng hủy diệt con người nơi ta .

8-9.

Hãy nên trừ khử thức ăn ,

Duy trì lớn mạnh hận sân nơi lòng .

Gặp gì cũng cứ như không ,

Giận thì tổn đức điều mong chẳng thành .

10.

Tại sao phải tự hành tự phạt ,

Với việc còn biện pháp cứu nguy .

Nếu không còn có cách chi ,

Thì đau khổ liệu ích gì cho ai .

11.

Với bản thân và người bằng hữu ,

Ta cầu mong cho khỏi khổ đau .

Khỏi lời lăng nhục, ác thô ,

Nhưng còn với kẻ oán thù không đâu .

12.

Đời vui hiếm, lắm sầu đau ,

Nếu không có khổ, ai nào xuất ly .

Tâm ơi dũng cảm lên đi ,

Dù bao đau khổ sá chi lẽ thường .

13.

Kẻ ngoại giáo theo đường khổ hạnh ,

Chuốc vào thân những cảnh đớn đau .

Nay ta muốn đắc đạo mầu .

Sao không can đảm chịu bao oan tình .

14-15.

Đói lòng, nóng lạnh, bọ sâu ,

Kẻ quen chịu đựng có đâu than phiền .

Nhờ quen những hại nhỏ nhen ,

Ta dần nhẫn được rối ren khổ nàn .

16.

Những nỗi khổ trói giam đánh đập ,

Thời tiết hay bệnh tật gây nên .

Đừng nên vì chúng não phiền .

Chỉ càng thêm khổ cho mình ta thôi .

17-18.

Trước cùng một cảnh máu me ,

Kẻ thì ngất xỉu người thì tiến lên .

Đều do tập quán mà nên ,

Vậy ta hãy tập xem khinh khổ sầu .

19-20.

Bậc trí dù trải bao gian khó ,

Vẫn giữ tâm ổn cố bình an .

Như người chiến sĩ vinh quang ,

Bị thương vẫn tiến khi chưa tan thù .

21.

Nhờ đau khổ, hết kiêu căng ,

Chán xa sinh tử, xót thương hữu tình .

Ăn năn tội ác, vui lành ,

Đây bao thiện đức do từng khổ đau .

22.

Trên đời có biết bao thống khổ ,

Bệnh tật và mưa gió gây nên .

Khổ nào cũng bởi duyên sinh ,

Sao ta chỉ giận hữu tình mà thôi .

23-24.

Ốm đau cùng những sân si ,

Dù không ai muốn vẫn thì khởi lên .

Cơn sân không tự biết mình ,

Kẻ sân không tính ta nên nổi sùng .

25-26.

Tội ác và lỗi lầm đủ thứ ,

Không bỗng dưng vô cớ phát sinh .

Nhân duyên tụ hội mà thành ,

Các duyên cùng quả đã đành vô tâm .

27-31.

Việc gì cũng bởi duyên sinh ,

Hiểu ra lẽ ấy không nên oán hờn .

Những gì sinh diệt hợp tan ,

Chỉ như huyễn hóa bóng vang thôi mà .

32.

“ Nếu mọi sự đã là không thực ,

Ai là người chế phục cái chi .

Sao còn nói diệt sân si ” ,

Đời này thật có khổ vì nổi sân .

33.

Khi ai vô cớ hại mình ,

Hãy nên xem đấy duyên sinh, vô thường .

Duyên kia có hợp có tan ,

Ta nên hoan hỉ dễ dàng bỏ qua .

34.

Nếu đau khổ do ta tự chọn ,

Thì không ai lựa chọn khổ đau .

Lẽ ra không kẻ khổ sầu ,

Vậy nên tất cả quy vào duyên sinh .

35.

Có người sơ ý bị thương ,

Vì gai nhọn hoặc dao gươm đâm mình .

Có người ham muốn dục tình ,

Đâm ra sầu khổ hại mình bỏ ăn .

36-37.

Có người tự ải, tự trầm ,

Tự ăn độc dược do tâm khổ sầu .

Tự mình còn hại mình thay ,

Làm sao không tác hại dây đến người .

38.

Dù không thể xót thương những kẻ ,

Vì sân si đã giết hại ta .

Đừng nên giận họ ít ra ,

Bởi vì tất cả chỉ là duyên sinh .

39.

Nếu là một kẻ ngu si ,

Thói ưa tác hại chỉ vì ác tâm .

Nổi sân với họ cũng lầm ,

Như sân ngọn lửa đã làm cháy ta .

40.

Nếu sự hại phát sinh ngẫu hứng ,

Nơi một người tính vốn hiền lương .

Nổi sân vì họ cũng dường ,

Giận hư không để khói vương bụi mù .

41.

Khi ta bị đánh bằng cây ,

Ta thường oán ghét con người đánh ta .

Kẻ kia cũng bị sử sai ,

Bởi cơn giận dữ vậy ai đáng thù .

42.

Có lẽ xưa ta từng tác hại ,

Nên ngày nay đáng phải tổn thương .

Tư duy như vậy nguồn cơn ,

Không còn sân hận đau buồn làm chi .

43.

Từ hai phía có đau này ,

Bên kia là gậy bên này là thân .

Kẻ mang gậy người mang thân ,

Vậy ta nên phải giận sân kẻ nào .

44.

Tấm thân thương tích dạng người ,

Chút chi động đến cũng thời đớn đau .

Chính vì ngã ái mê ngu ,

Ta ôm giữ nó vậy giờ trách ai .

45.

Kẻ ngu không muốn khổ đau ,

Mà sao cứ tạo nhân sầu khổ luôn .

Rồi khi hại đến bản thân ,

Do mình tự tác sao sân hận người .

46.

Ví như quỷ sứ canh giữ ngục ,

Cùng núi đao rừng kiếm hỏa xa .

Đều do tự nghiệp mà ra ,

Gieo nhân gặt quả, đừng ta thán người .

47-48.

Kẻ hung ác vì hại ta ,

Mà sa địa ngục chịu bao khổ nàn .

Còn ta nhờ nhẫn không sân ,

Tiêu trừ ác nghiệp phước tăng vô vàn .

49.

Rốt cuộc ta mới là người hại ,

Kẻ ác nhân có lợi cho ta .

Sao còn sân hận người ta ,

Hỡi tâm thô bạo hồ đồ kia ơi .

50.

Công phu Nhẫn nhục giúp ta ,

Khỏi sa địa ngục, phần ta đã đành .

Nhưng còn kẻ xấu hại mình ,

Số phần nào sẽ để dành cho y .

51.

Nếu ta tác hại người gây hấn ,

Tội của y cũng vẫn không tan .

Mà ta lại mất bình an ,

Hạnh tu nhẫn nhục khó làm phải tiêu .

52.

Tâm ta đâu có dạng hình ,

Chẳng ai có thể tổn thương tâm này .

Nếu tâm chấp trước thân đây ,

Liền sinh đủ thứ ách tai khốn nàn .

53.

Những lời thô ác khó nghe ,

Chẳng can hệ đến thịt da thân này .

Hỡi tâm ngu xuẩn kia ơi ,

Vì sao nó lại khiến ngươi khổ sầu .

54.

Nếu ngươi bảo vì câu nói ấy ,

Làm người ta hết thấy ưa tôi. .

Nhưng dù ai ghét, thương ngươi ,

Có ai thay đổi nghiệp ngươi đâu mà .

55.

Nếu vì thế mà ngươi mất lợi ,

Hãy nhớ như mây nổi, chiêm bao .

Chết không mang được gì theo ,

Ngoài ra ác nghiệp vẫn đeo bên mình .

56-58.

Làm điều ác để nuôi thân ,

Cuối cùng cũng chết, sao bằng chết non .

Chiêm bao vui sướng trăm năm ,

Với trong khoảnh khắc tỉnh đồng hư vô .

59.

Dù kẻ có rất nhiều tài sản ,

Hưởng thú vui sống trọn tuổi trời .

Nhưng khi chết vẫn đơn côi ,

Khác nào bị cướp , nước trôi , cháy nhà .

60.

Nếu bảo nhờ tiền tài mới sống ,

Mới làm lành lánh dữ tu thân .

Nhưng ngươi vì lợi nổi sân ,

Phước bèn mất hết còn tăng tội nhiều .

61.

Nếu vì sự sống nhu cầu ,

Chuyên làm ác nghiệp để sau đọa đày .

Một đời sống thật xấu xa ,

Thì đâu có lợi cho ta hay người .

62.

Nếu sân hận “ Vì lời phỉ báng ,

Khiến người không tin tưởng nơi tôi ” .

Vậy sao không giận một người ,

Khi y cũng phỉ báng người khác kia .

63.

Người kia bị mất lòng tin ,

Không can hệ đến tôi nên chẳng phiền .

Lời thô ác bởi đảo điên ,

Sao không nhẫn được lại sinh oán hờn .

64.

Nếu nổi sân vì người phá tháp ,

Phá hại chùa , tượng , Pháp cao siêu .

Thật là vô lối xiết bao .

Vì chư Thiện thệ tơ hào chẳng suy .

65.

Với ai làm hại bạn, thầy ,

Thân bằng quyến thuộc ta hay bậc hiền .

Hãy xem tất cả do duyên ,

Chẳng nên sân hận chuốc thêm đau lòng .

66.

Thế gian đủ thứ hại mình ,

Do vô tình hoặc hữu tình gây nên .

Sao ta chỉ giận hữu tình ,

Hãy nên nhẫn chịu, chớ sinh oán cừu .

67-68.

Kẻ do ngu si mà tác hại ,

Người do ngu chấp ngã nổi lên .

Đều do oan nghiệt gây nên ,

Vậy ai có lỗi ai không trong này .

69.

Khi đà thấy biết vậy rồi ,

Hãy nên nỗ lực tiến tu hạnh lành .

Đãi nhau bằng tấm chân tình ,

Từ tâm giải thoát, chớ hành khổ nhau .

70.

Ví như khi mái nhà bốc lửa ,

Hãy mau tìm cách chữa cháy lan .

Như là rút bớt cỏ tranh ,

Hoặc là những thứ dễ thành mồi ngon .

71.

Những gì do bởi tâm tham ,

Làm cho lửa giận lan tràn đến nơi .

Đốt kho công đức tơi bời ,

Chóng nên trừ khử kịp thời tâm kia .

72.

Như kẻ bị trói tay chờ chết ,

Chịu đứt tay để được thoát nguy. .

Ta nhờ các khổ lúc tu ,

Mà may thoát khỏi ngục tù Diêm vương .

73.

Nếu hiện tại ta không chịu được ,

Những khổ đau nhỏ nhặt hàng ngày .

Sao không sợ thói sân si ,

Cái nhân địa ngục A tỳ gớm ghê .

74.

Vì tham dục chẳng chán chê ,

Mà ta luống chịu trăm bề khổ đau .

Nhưng chưa được lợi ích nào ,

Cho bản thân hoặc cho bao nhiêu người .

75.

Cái khổ này thực không đáng kể ,

Nhưng viên thành lợi ích vô biên .

Là trừ khổ hại chúng sinh ,

Vậy khi nhẫn chịu còn nên vui mừng .

76.

Có người rất đỗi sướng vui ,

Ngợi ca công đức kẻ ngươi đang thù .

Vậy này tâm ý ta ơi ,

Hãy cùng ca ngợi cho vơi khổ sầu .

77.

Sự tùy hỷ phát sinh như thế ,

Là suối nguồn an lạc thanh cao .

Được chư Phật cùng khen lao ,

Cách hay thu phục biết bao nhiêu người .

78.

Nếu ngươi bảo “ Nó được khen ,

Nhưng tôi không muốn nó nên anh hào ” . ,

Vậy thì chớ trả thù lao ,

Rồi ngươi sẽ chuốc xiết bao não phiền .

79.

Ngươi khoái chí chúc lành kẻ khác ,

Khi họ khen công đức của ngươi .

Nhưng sao ngươi lại không vui ,

Khi nghe khen ngợi kẻ ngươi oán thù .

80.

Phát tâm vô thượng bồ đề ,

Là mong tất cả mọi người an vui .

Vậy nay chúng được thảnh thơi ,

Sao ngươi trở lại giận sôi trong lòng .

81.

Lúc đầu ngươi phát tâm mong ước ,

Cho hữu tình được phước lớn lao .

Cớ sao nay lại khổ sầu ,

Thấy người hưởng chút tơ hào lợi danh .

82.

Chúng sinh vốn cha mẹ mình ,

Đáng ngươi cấp dưỡng tận tình lo toan .

Họ nay tự lực bình an ,

Đã không mừng lại đem tâm ghét hiềm .

83.

Không mong chúng được niềm vui nhỏ ,

Nói gì mong giác ngộ toàn vui .

Tâm bồ đề ấy còn đâu ,

Nơi người ganh ghét kẻ giàu hơn ta .

84.

Quà kia được biếu kẻ thù ,

Hoặc đang còn ở trong kho nhà người .

Thì đâu có phải phần ngươi ,

Không chi can hệ khiến ngươi phải rầu .

85.

Sao tự phá phước cùng công đức ,

Còn khiến cho kẻ khác mất tin .

Gia tài công đức không gìn ,

Chính ngươi đáng tự giận mình là hơn .

86.

Ngươi không sợ những ác hành ,

Do mình đã tạo, nên thành kém may .

Thế mà còn nổi sân si ,

Vì ganh tị với phúc người hay sao .

87.

Giả như kẻ thù ngươi bị hại ,

Có gì đâu trong ấy để vui .

Kẻ kia do đến vận xui ,

Không do ngươi muốn mà người tổn suy .

88.

Dù người khổ như ngươi mong muốn ,

Thì cũng không đáng để vui mừng .

Không gì là địa ngục nhân ,

Cho bằng cái sự ăn mừng khổ đau .

89.

Đấy là một cái lưỡi câu ,

Vô minh phiền não buông câu hại người .

Nếu ai mắc phải mồi này ,

Đồng sôi địa ngục khó ngày thoát ra .

90.

Sự vinh quang cùng lời ca tụng ,

Không khiến cho kẻ nhận bình an .

Không đem trường thọ, kiện khang ,

Không làm hết bệnh đa mang chút nào .

91.

Nếu rõ biết thế nào thật lợi ,

Thì những lời khen ngợi ích chi .

Còn như muốn đỡ sầu bi ,

Chỉ cần uống rượu trau tria giải buồn .

92.

Nếu vì muốn được nổi danh ,

Mà tài sản, tính mạng mình mất luôn .

Thì khi chết được tiếng thơm ,

Còn ai ở đó mà buồn với vui .

93.

Khi sụp đổ lâu đài trên cát ,

Kẻ ngu cùng trẻ nít khóc than .

Cũng như khi mất tiếng tăm ,

Tâm ta điên đảo giống tuồng trẻ ngu .

94.

Âm thanh đã biết vô thường ,

Thì nghe khen ngợi cũng dường như không .

Nếu vì người ấy vui lòng ,

Trong khi khen ngợi, nên lòng ngươi vui .

95-96.

Thế thì sao lại không vui ,

Nghe ai khen ngợi kẻ ngươi oán cừu .

Dù khen ngươi hoặc kẻ thù ,

Người khen vui vẻ ngươi nào liên can .

97-98.

Khi tâm nghĩ “ Ta được ngợi khen ” ,

Thật không thích đáng để sinh vui mừng .

Ngợi khen làm tán loạn tâm ,

Phá nhiều thiện pháp, hết tâm chán lìa .

99.

Nếu hiện tại có người bôi bác ,

Muốn phá cho tan nát danh ta .

Chính là người đã cứu ta ,

Khỏi sa địa ngục đường tà đấy thôi .

100.

Đã cầu giải thoát luân hồi ,

Thì không trói buộc bởi đời lợi danh .

Sao còn giận tức hữu tình ,

Những người cởi mở cho mình trói trăn .

101.

Khi ta đến một nơi nguy khốn ,

Mà bị người đóng cổng chận ngăn .

Ấy là Phật tổ gia ân ,

Sao còn giận tức kẻ ngăn can mình .

102.

Nếu ngươi bảo kẻ thù tác hại ,

Trở ngại bao công đức của ngươi .

Hạnh tu nhẫn nhục cao vời ,

Sao không nhân đấy tu ngay một lần .

103.

Nếu ta có lắm ưu phiền ,

Nên không chịu nổi kẻ hiềm khích ta .

Ấy mình tự chướng hạnh tu ,

Bao nhân phước đức nhẫn là tối cao .

104.

Không tổn hại, nhẫn nào sinh khởi ,

Nhẫn kẻ thù công đức phát sinh .

Vậy thù địch chính ân nhân ,

Cho ta tu phước đâu ngăn ngại gì .

105.

Khi cho mà gặp kẻ xin ,

Thì sao gọi đấy chướng duyên cho mình .

Cũng vô lý như bảo rằng ,

Giới sư trở ngại cho mình xuất gia .

106.

Thế gian đầy dẫy người xin ,

Cho ta bố thí gieo duyên phước lành .

Nhưng thù nghịch lại hiếm khan ,

Ta không sinh sự, ai màng hại ta .

107.

Thù nghịch cũng như là báu vật ,

Ta chẳng tìm mà được đến tay .

Giúp ta giác ngộ là đây ,

Hãy nên ưa mến kẻ hay hại mình .

108.

Muốn tu nhẫn nhục cho thành ,

Kẻ thù hợp tác với mình mới xong .

Vậy bao phước đức thành công ,

Hãy nên phụng hiến kẻ từng hại ta .

109.

Nếu bảo “ Kẻ thù đâu muốn giúp ,

Cho ta thành quả phúc thanh cao ” .

Vậy thì thánh pháp cao siêu ,

Cũng đâu muốn giúp nương theo tu hành .

110.

Nếu bảo : “ Thù chỉ chuyên tác hại ,

Đâu muốn gì ích lợi cho tôi ” .

Hại kèm thiện ý cứu đời ,

Thì như y sĩ, đâu thời nhẫn kham .

111.

Nhờ một kẻ sân si tột độ ,

Nhẫn nhục thành kiên cố nơi ta .

Kẻ thù nhân tốt cho ta ,

Nên cung dưỡng họ như là Pháp thân .

112.

Đức Mâu ni có dạy rằng ,

Chúng sinh với Phật cũng ngang phước điền .

Muốn thành lục độ vô biên ,

Hãy gieo giống phước lên trên ruộng này .

113.

Kể bao đối tượng ta nương ,

Để tu chứng đạo , chúng sinh Phật đồng. .

Chỉ tôn Phật chẳng chúng sinh ,

Là lời chẳng có ở trong kinh nào .

114.

Xét trên trí đức cao sâu ,

Dĩ nhiên Phật, chúng sinh nào giống nhau .

Chúng sinh giúp chứng đạo mầu ,

Nên đồng với Phật, ấy do quả lành .

115-116.

Cúng dường tất cả chúng sinh ,

Với tâm từ mẫn, vô biên phước tồn .

Vì là nhân của quý tôn ,

Cũng như kính Phật Thế tôn vô lường .

117.

Hằng sa công đức nan lương ,

Đồng quy nơi một kim thân Phật ngài .

Một công đức nhỏ trong đây ,

Đủ cho ba cõi quay về cúng dâng .

118.

Nhờ chúng sinh Phật thành chính đạo ,

Nên hữu tình có tạo phần công .

Vì hai đức ấy tương đương ,

Cho nên thực đáng cúng dường chúng sinh .

119.

Như lai đấng nói lời chân ,

Ban vui tất cả thiết thân hữu tình .

Cách nào báo Phật thâm ân ,

Cho bằng giúp chúng sinh hằng an vui .

120.

Phật từng xả thân vào hỏa ngục ,

Cứu chúng sinh lăn lóc tam đồ .

Nhớ ân đức Phật sâu xa ,

Con nguyền tu hạnh lợi tha báo đền .

121.

Phật xưa không tiếc thân mình ,

Đem cho tất cả hữu tình an vui .

Ngu si kiêu mạn là tôi ,

Nếu không làm kẻ tôi đòi chúng sinh .

122.

Phật vui khi chúng sinh an ,

Chúng sinh tổn hại Phật tan nát lòng .

Hữu tình sướng, Phật an tâm ,

Làm cho chúng khổ tổn thương Phật ngài .

123.

Như thân thể quấn trong lửa rực ,

Dù ai cho ngũ dục không màng .

Phật đà không thể hân hoan ,

Nếu ta tổn hại chúng sinh con Ngài .

124-125.

Khi xưa con hại hữu tình ,

Khiến đau lòng Phật, nay xin sám chừa .

Từ nay con nguyện dứt trừ ,

Dù ai chà đạp xin thề nhẫn kham .

126.

Phật với tâm đại bi vô ngại ,

Trong hữu tình thấy tánh Như lai .

Sao không kính trọng tánh này ,

Ở trong tất cả muôn loài chúng sinh .

127.

Hãy làm cho chúng sinh vui ,

Thì ta sẽ khiến Như lai vui lòng .

Lại còn lợi lạc bản thân ,

Bao nhiêu đau khổ xóa tan trên đời .

128.

Ví như có kẻ làm quan lớn ,

Hại dân lành, tán tận lương tâm .

Nhưng người dũng sĩ khôn ngoan ,

Dù dư sức cũng chẳng ham báo thù .

129.

Vì quan ấy chẳng đơn cô ,

Sau ông còn có ô dù lớn lao : .

Phật đà bi mẫn gồm thâu ,

Và bao ngục tốt, lẽ nào coi khinh .

130-131.

Hãy làm cho chúng sinh hoan hỉ ,

Như bề tôi phụng thị ác vương .

Ta không đọa bởi vua sân ,

Mà sa địa ngục nếu sân hữu tình .

132.

Và dù bạo chúa hân hoan ,

Cũng không thể biếu niết bàn cho ta .

Quả do đức tính nhân hòa ,

Ban vui cứu khổ mọi nhà chúng sinh .

133.

Kết quả làm hữu tình vui sướng ,

Là đời này được hưởng vinh quang .

Đời sau thoát khỏi khổ nàn ,

Hãy luôn ghi nhớ lời vàng chớ quên .

134.

Trong vòng sinh tử liên miên ,

Sống lâu vô bệnh dung nhan tuyệt trần .

Tiếng thơm nhờ đức vô sân ,

Và bao hạnh phúc sánh bằng Luân vương .

Chương 07 - Tinh Tấn

1.

Kế nhẫn nhục cần tu tinh tấn ,

Tâm bồ đề mới vững trú luôn .

Gió lay quả phúc tràn tuôn ,

Không siêng khó động mạch nguồn tâm linh .

2.

Siêng là hăng với việc lành ,

Không bao giờ tự bỉ thối lui .

Cũng không biếng nhác nằm dài ,

Hay là tham đắm việc đời lăng xăng .

3.

Do ham hưởng thú vui làm biếng ,

Ưa ngủ nhiều thành tánh trong ta .

Luân hồi sinh tử khó ra ,

Vì không chán khổ, mê sa thói lười .

4.

Sao chưa biết được lẽ này: ,

Lưới mê đã vướng khó ngày thoát ra. .

Bào thai ngục ấy lại sa ,

Để thêm tái diễn bi ca khổ sầu .

5.

Không thấy sao bao người thân thích ,

Đã dần theo thần chết ra đi .

Vẫn tham say ngủ li bì ,

Như trâu bất động trước người đồ phu .

6-7.

Niêm phong ngõ thoát không chừa, ,

Tử thần rình rập, đang chờ nạn nhân .

Đợi khi nước đã đến chân ,

Mới lo thì đã muộn màng ích chi .

8-9.

Bất kể việc ta còn dang dở ,

Thần chết liền chiếu cố thân ta .

Bà con tuyệt vọng lân la ,

Đau buồn sưng mặt lệ sa đầm đìa .

10.

Hãi hùng nghe tiếng âm ty ,

Cuống cuồng phóng uế lấp che thân mình .

Ăn năn tội lỗi bình sinh ,

Nhưng đà quá muộn trước tình thế nay .

11.

Trước thần chết tâm này hoảng hốt ,

Như cá nằm trên thớt bất an .

Huống chi thống khổ muôn vàn ,

Ở trong địa ngục ác hành tạo nên .

12.

Như thịt da trẻ sơ sinh ,

Nước sôi chạm đến, cực hình nào hơn .

Sao ta có thể an nhiên ,

Khi mình đã tạo tội khiên quá nhiều .

13.

Tai họa đến cho người biếng nhác ,

Mong quả lành không quyết gắng công .

Khi thần chết đến bên hông ,

Miệng kêu khổ đến thiên thông thét gào .

14.

Thân người như chiếc xuồng nan ,

Đưa ta vượt biển muôn vàn hiểm nguy .

Khó tìm khi đã mất đi ,

Chớ ham ngủ kẻ ngu si biếng lười .

15.

Sao bỏ luống niềm vui chính pháp ,

Suối nguồn bao pháp lạc cao siêu .

Thú vui thấp kém đuổi theo ,

Chỉ đưa ngươi đến đủ điều rối ren .

16.

Hãy can đảm trữ hành trang: ,

Tập thiền tự chủ thân tâm cho thường; .

Quán ta bình đẳng tha nhân ,

Đổi trao địa vị bản thân với người .

17.

Đừng nên khiếp nhược thối lui ,

Nghĩ rằng ta chẳng có tài cán chi .

Làm sao giác ngộ được gì ,

Hãy nghe kinh giáo Như lai dạy rành .

18-19.

Chỉ cần có đức siêng năng ,

Dù cho ruồi muỗi ( cũng ) chứng thành ngôi cao .

Huống là nhân loại như ta ,

Nếu không xả giới quyết là chứng nên .

20.

Nếu ngươi sợ bỏ tay chân ,

Như trong Giới luật khuyên nên gắng làm .

Thật là lo sợ viễn vông ,

Kẻ ngu chưa biết biện phân chính tà .

21.

Ngươi đã trải qua vô số kiếp ,

Nào bị đâm bị đốt, xả cưa .

Mà ngu si vẫn như xưa ,

Bồ đề vô thượng vẫn chưa viên thành .

22-23.

Nay ta vì hạnh bồ đề ,

Như người chữa bệnh không nề đớn đau .

Chịu đau nhỏ trừ hại to ,

Khổ này có hạn, không lo kéo dài .

24.

Phương pháp này Y vương chẳng dụng ,

Chữa lành vô số chứng nan y .

Dược phương ngài rất tinh vi ,

Không gây đau đớn chút gì chúng sinh .

25.

Dạy tu bố thí trước tiên ,

Đem cho vật thực Phật khuyên nên hành .

Đã quen thí vật linh tinh ,

Dần cho cả máu thịt trên thân mình .

26.

Khi đối tự thân mình đã rõ ,

Không khác gì cọng cỏ lá rau .

Thì không khó nhọc chi đâu ,

Xả thân bố thí mình đầu chân tay .

27.

Ác hành khi đã cạn vơi ,

Thì không còn khổ, trọn đời an nhiên .

Dứt tà phân biệt, hết phiền ,

Thân tâm thanh tịnh tội khiên sạch làu .

28.

Phước đức trang nghiêm thân tươi mát ,

Tuệ sáng ngời Bồ tát tâm an .

Vì đời nguyện trú tử sanh ,

Đâu còn chán ghét thế gian não phiền .

29.

Bồ đề năng lực vô biên ,

Tiêu trừ ác nghiệp tiền khiên bao đời .

Lại tăng phước tận trùng khơi ,

So Thanh văn chúng chẳng ai sánh bì .

30.

Hãy ngự trên bồ đề tuấn mã ,

Làm tiêu tan tất cả chán chường .

Chớ lùi hãy vững dây cương ,

Từ an vui đến vô vàn an vui .

31.

Dục , tín , hỉ , xả không lơi ,

Khiến ta lợi lạc cho người thế gian .

Dục là mong thoát tai nàn ,

Việc làm thiếu dục không xong được nào .

32.

Lực tinh tấn muốn tăng thêm mãi ,

Phải cố trừ giải đãi ươn hèn .

Mong cầu, hỉ, xả, tự tin ,

Tiến lên tự chủ cần chuyên thiện hành .

33.

Nguyện trừ vô số tội khiên ,

Vì thân ta, lẫn vô biên hữu tình .

Dứt điều ác tận ngọn ngành ,

Phải bao đời kiếp tu hành mới xong .

34.

Nhưng nếu ta chưa từng phát khởi ,

Một niệm trừ tội lỗi mầm tà .

Khổ nàn chắc sẽ đọa sa ,

Làm sao không khiến tim ta hãi hùng .

35.

Vô biên công đức nguyền tu ,

Đem bao lợi ích cho ta lẫn người .

Chỉ duy một đức trong đây ,

Cũng cần vô số kiếp dày công tu .

36.

Thế mà nay ta chưa có được ,

Chút phần nào công đức phải tu .

Một đời vô nghĩa luống qua ,

Lạ thay chẳng tiếc thân kia khó còn .

37.

Ta chưa vì Phật hiến dâng, ,

Chưa bày yến tiệc mời từng chúng sinh .

Chưa theo giáo lý thực hành ,

Chưa tầng thỏa mãn hữu tình khát khao .

38.

Với người sợ, chưa bao che nổi ,

Chưa mang vui sướng tới kẻ sầu .

Riêng mình chắc phải khổ đau ,

Nhập thai , già chết , sầu ưu não nề .

39.

Bao nhiêu thống khổ ê chề ,

Đều do tôi đã chưa hề ham tu .

Thuốc hay sao lại chối từ ,

Khi đà biết rõ ngục tù đớn dau .

40.

Phật đã dạy mong cầu là gốc ,

Làm phát sinh bao đức tốt lành .

Muốn cầu diệu pháp quang minh ,

Tư duy khổ quả nghiệp nhân cho tường .

41.

Bao nhiêu khiếp sợ, đau thương ,

Xa lìa ân ái, ghét thường kề bên .

Cầu không toại ở không yên ,

Đều do ta đã gây nhân bao đời .

42.

Đến đâu cũng được thảnh thơi ,

Là do phúc trước chiêu vời quả son .

Việc lành ta đã vuông tròn ,

Mong người thoát khổ nỗi lòng ước ao .

43.

Kẻ ác nhân mong cầu hạnh phúc ,

Vẫn gặp đầy nhung nhúc khổ đau .

Vì chưng khổ báo thường theo ,

Chân trời góc biển không đâu thoát nàn .

44a.

Tu nhân tích chứa phúc lành ,

Hóa sinh vào đóa bạch liên thơm lừng .

Trong hoa mát mẻ thênh thang ,

Diệu âm pháp hỷ chứa chan thân mình .

44b.

Thân tâm tràn ngập quang minh ,

Phật quang chiếu xúc hoa liền mở ra. .

Hân hoan kính lễ Di Đà ,

Tôi thành Con Phật trước tòa Như Lai .

45.

Tạo nghiệp ác ghê thay thống khổ ,

Bị đọa vào những chỗ rên la .

Nước đồng sôi rưới tuột da ,

Giữa nền sắt nóng ngã ra nát nhừ .

46.

Vậy nên ta phải chuyên tu ,

Mong cầu thiện pháp siêng lo việc lành .

Hãy đọc kinh Kim cang tràng ,

Dạy tu tự tín, thực hành điều hay .

47.

Mỗi khi muốn bắt tay vào việc ,

Khả năng mình hãy xét trước tiên .

Không kham nên bỏ ngay liền ,

Làm thì cho đến vẹn tuyền mới thôi .

48.

Bởi vì nếu cứ thối lui ,

Thói quen ảnh hưởng nhiều đời vị lai .

Khổ đau cứ thế nối dài ,

Việc lành dang dở quả thời dở dang .

49.

Với thiện hành hãy nên tự tín ,

Nghĩ mình ta nhất định đảm đương .

Khả năng đoạn hoặc chứng chân ,

Trong ta có sẵn, chớ thường tự khinh .

50.

Người đời khó đạt lợi mình ,

Xiết bao phiền não xích xiềng buộc thân .

Huống là lợi kỷ lợi nhân ,

Như ta đã được phúc phần xuất gia .

51.

Thế nhân vẫn cần cù việc vặt ,

Sao ta đành ngoảnh mặt an thân .

Cho rằng việc chẳng tương ưng ,

Siêng năng thiện sự nhớ đừng kiêu căng .

52.

Với con rắn độc chết nhăn ,

Quạ kia lẫm liệt uy phong đại bàng .

Đức tin yếu kém nơi lòng ,

Thì suy sụp bởi sai lầm nhỏ nhoi .

53.

Kẻ yếu kém bỏ rơi nỗ lực ,

Khó giải trừ phước đức hiếm khan .

Với người cố gắng tinh chuyên ,

Dù bao trở ngại không phiền não chi .

54.

Đức tin tôi sẽ kiên trì ,

Vượt qua đọa lạc tiêu trừ ác duyên .

Lỗi lầm nếu thắng lướt mình ,

Làm sao ra khỏi tử sinh luân hồi .

55.

Phải chiến thắng não phiền tội ác ,

Đừng để cho tội ác thắng ta .

Như lai pháp tử giống nhà ,

Kiên trì tự tín mới ra con nòi .

56.

Những người ngã mạn hợm mình ,

Là không có đủ tự tin nơi lòng .

Tự tin nên khỏi long đong ,

Như người ngã mạn khó hòng an tâm .

57.

Trong ngã mạn ngoài kiêu căng ,

Sẽ sa đường ác gian nan lâu dài .

Mất toi phúc lạc kiếp người ,

Làm thân nô bộc trọn đời hẩm hiu .

58.

Ngu si xấu xí hao gầy ,

Đến đâu cũng bị mọi người rẻ khinh. .

Kẻ tu khổ hạnh hợm mình ,

Không vào trong số tự tin thiện hành .

59.

Ai muốn thắng quân thù ngã mạn ,

Mà kiên trì tự tín trong tâm .

Chính là chiến thắng vẻ vang ,

Chóng thành nguyện ước thế gian mong chờ .

60.

Giữa rừng phiền não bao vây ,

Trăm ngàn nhẫn chịu không hề nóng nôn .

Như sư tử giữa bầy chồn ,

Quyết không để giặc não phiền hại ta .

61.

Kẻ lâm nạn giữ gìn đôi mắt ,

Giữa chợ đời dễ gặp khốn nguy .

Nếu ta mắt tuệ bảo trì ,

Ma quân phiền não chẳng hề đáng lo .

62.

Thà bị thiêu đốt, chặt đầu ,

Còn hơn khuất phục giặc ngu não phiền .

Ở nơi đâu, mọi thời gian ,

Thề không làm việc bất ưng vô nghì .

63.

Như con trẻ trò chơi theo đuổi ,

Tôi cũng thề săn đuổi thiện hành .

Đam mê thích thú hết mình ,

Không bao giờ chán, nhiệt tình hăng say .

64.

Thế nhân nỗ lực cầu vui ,

Mà không chắc được niềm vui mong cầu .

Lợi tha mang lại an vui ,

Nếu không làm chẳng có vui được nào .

65.

Người đời không chán ham năm dục ,

Mãi ham mê liếm mật đầu gươm .

Dẫn sanh an lạc niết bàn ,

Thiện hành công đức đáng ham gấp mười .

66.

Để viên thành phước cao thâm ,

Hãy siêng hành thiện với niềm hân hoan .

Như voi lao xuống đầm sen ,

Giữa trưa nóng bức ngâm mình khoái thay .

67.

Khi thân tâm đã mệt nhoài, ,

Thì nên dưỡng sức, tạm thời xả buông .

Việc gì khi đã làm xong ,

Cũng nên xả để tính sang việc ngoài .

68.

Như chiến sĩ sa trường lão luyện ,

Phản công ngay đường kiếm kẻ thù .

Trước gươm nhọn của si ngu ,

Khéo nên kềm chế giặc thù vô minh .

69.

Khi đánh nhau lỡ làm rơi kiếm ,

Vội vàng ta sẽ lượm nhặt lên .

Mất đi chính niệm hiện tiền ,

Sợ sa hỏa ngục nên liền chính tri .

70.

Độc khi đã thấm vào thân ,

Do tuần hoàn máu, sát nhanh thân này .

Độc phiền não cũng như đây ,

Làm cho tội ác lấp đầy bản tâm .

71-72.

Hãy gìn giữ bản tâm chuyên chú ,

Như bưng dầu bị cổ kề gươm .

Hoặc như rắn độc bên lưng .

Xua tan biếng nhác bốc đồng nổi lên .

73-74.

Mỗi khi lỡ phạm lỗi lầm ,

Hãy nên tự trách, thề không bao giờ .

Mọi thời chính niệm siêng tu ,

Mong thành đạo nghiệp, minh sư phải tầm .

75-76.

Muốn năng lực để làm thiện sự ,

Không buông lung lời dạy nhớ ghi .

Như bông theo gió nhẹ bay ,

Tâm vui mọi việc khéo hay viên thành .

Chương 08 - Thiền Định

1.

Sau khi tinh tấn khởi công, ,

Kế là thiền định dốc lòng chuyên tu .

Tâm mà tán loạn lo âu ,

Dễ sa nanh vút não sầu vô minh .

2.

Tâm tán loạn do gần thân tộc ,

Cùng đắm mê thế tục phồn vinh .

Nên cần xa lánh tài danh ,

Ở nơi vắng vẻ quyết tình viễn ly .

3.

Tu là danh viễn lợi ly ,

Bà con xem tợ áng mây ngang trời .

Thực hành thiền quán không lơi ,

Tuân theo kinh giáo như lời dạy răn .

4.

Tuệ luôn phải theo liền tịnh chỉ ,

Mới dẹp tan não loạn mê si .

Trước tiên tịnh chỉ tu trì ,

Do lìa tham dục, định thì dễ an .

5.

Bản thân vốn đã vô thường ,

Mẹ cha dường thể lá vàng thu rơi .

Tái sinh đến cả ngàn đời ,

Cũng không gặp lại những người yêu thương .

6.

Chưa gặp họ, đương nhiên sầu khổ ,

Do não phiền nên khó định tâm .

Gặp rồi cũng phải ly tan ,

Rốt cùng đau khổ lai hoàn khổ đau .

7.

Hữu tình thực chất gì đâu ,

Mến yêu ngang trái thêm rầu lòng ta .

Đã mong giải thoát ta bà ,

Sao không dứt khoát lìa xa thân bằng .

8.

Đời vô nghĩa theo thương với nhớ ,

Những bà con như lá thu bay .

Vô thường quyến thuộc nào hay ,

Phá tan cơ hội chứng ngay chân thường .

9.

Hành vi như vậy ngu phàm ,

Khiến ta chắc đọa vào trong tam đồ .

Đã ly gia, hướng đường tu ,

Sao còn thân cận phàm phu mê lầm .

10.

Vừa phút trước bạn thân bè thiết ,

Đã giây sau hóa địch hóa cừu .

Vui chơi cũng chuốc oán thù ,

Không sao khiến kẻ phàm phu vừa lòng .

11.

Nếu mình thành thực khuyên can ,

Chẳng nghe thì chớ, nổi sân, xúi càn. .

Mình không theo, họ nổi sân ,

Sa vào ác đạo biết chừng nào ra .

12.

Đối với kẻ hơn ta ganh ghét ,

Với đồng hàng, không ngớt tranh đua .

Kiêu căng với kẻ kém thua ,

Trái tai nổi giận phàm phu khó gần .

13.

Bạn bầu với kẻ ngu phàm ,

Lại thêm cái lỗi luận đàm linh tinh .

Chê người khác, tự khen mình ,

Cùng bao nhiêu thói chẳng hiền thiện chi .

14.

Người chẳng lợi ích gì ta cả ,

Ta cũng không có lợi cho người .

Thân gần chỉ hại mà thôi ,

Vậy nên xa lánh những người phàm ngu .

15.

Gặp thì vui vẻ đón chào ,

Không thân mật quá, xã giao vừa chừng .

Hãy theo cách của chính nhân ,

Lạnh lùng như nước trăng rằm đêm thu .

16.

Như ong hút mật hoa nào khác ,

Khi ra ngoài vì pháp hóa duyên .

Xong xuôi việc hãy tịch nhiên ,

Như vừng trăng mới ghé hiên nhà người .

17.

Kẻ nào ôm thói ta đây ,

Nhiều tiền lắm của mọi người nể nang .

Thì khi chết đến kinh hoàng ,

Sợ sa ác đạo, khó toàn an vui .

18.

Vậy này ngu ý ta ơi ,

Sao còn tham luyến cuộc đời lợi danh .

Ham danh vướng lụy trần gian ,

Chuốc thêm thống khổ muôn vàn mai sau .

19.

Bậc trí chẳng màng đâu danh lợi ,

Rõ ham danh rước lấy đắng cay .

Kiếp sau nẻo ác đọa đày ,

Lợi danh bản chất mây bay cuối trời .

20.

Dù cho bạc chảy tiền rơi ,

Tiếng tăm lừng lẫy dưới trời trần gian .

Những danh cùng lợi đa đoan ,

Chẳng làm toại ý ta càng khổ tâm .

21.

Lời ca tụng đáng ham chi lắm ,

Khi có người hủy báng coi khinh .

Chê bai đâu đáng bực mình ,

Vì tôi cũng có người khen ấy mà .

22.

Chúng sinh trăm tính trăm nhà ,

Ngay chư Phật cũng khó mà làm vui .

Huống chi hèn mọn như tôi ,

Vậy nên xả mối lo người chê khen .

23.

Bần cùng bị miệt khinh hết chỗ ,

Giàu chuốc thêm tật đố ghét ganh .

Thói kia đâu phải lương bằng ,

Bạn bầu với chúng bình an nỗi gì .

24.

Phật từng dạy kẻ ngu si ,

Nếu không được lợi sầu bi nát lòng .

Vậy nên chớ bạn bầu cùng ,

Chỉ thêm bất ổn nhọc công sức mình .

25.

Làm bạn với cây rừng, chim chóc ,

Chẳng làm ta long óc inh tai .

Tâm luôn an lạc hòa hài ,

Đến bao giờ được ở nơi núi rừng .

26.

Bao giờ được ở động hang ,

Gốc cây tĩnh mịch, chùa hoang vắng người .

Nguyện nay cắt đứt duyên đời ,

Không còn tham luyến trần ai thân bằng .

27.

Bao giờ mới được dời thân ,

Đến nơi khoáng đạt thiên nhiên u nhàn .

Không tham chỗ tạm dừng chân ,

Tự do mặc ý dưỡng thần khoái sao .

28.

Bao giờ được chẳng lo cùng sợ ,

Ở rừng sâu chỉ có trời trăng .

Vật hèn trộm chẳng ghé trông ,

Độc cư thậm chí chẳng màng che thân .

29.

Bao giờ đến được thi lâm ,

Nhìn xương thây chết sinh tâm chán lìa .

Thân ta và bộ xương kia ,

Đồng là những thứ đi về hư vô .

30.

Thân này sẽ rồi ra vữa nát ,

Mùi hôi xông thú giật mình kinh .

Sói chồn cũng chẳng thèm tranh ,

Đấy là chung cục biến thiên thân này .

31.

Sống thì xương thịt liền ngay ,

Chết bèn phân tán chỗ này chỗ kia .

Tấm thân này đã chia lìa ,

Huống chi thân tộc bạn bè gần xa .

32.

Khi sinh cũng chỉ mình ta ,

Chết đi cũng một thân ta độc hành .

Ai san sẻ được với mình ,

Mà đeo quyến thuộc linh tinh ích gì .

33.

Như lữ khách đường dài không đắm ,

Chỗ dừng chân nghỉ tạm qua đêm .

Ai người muốn dứt tử sinh ,

Chẳng nên ái luyến gia đình bà con .

34.

Chờ khi quyến thuộc lương bằng ,

Theo sau khóc lóc còn mong nỗi gì .

Thân này đã hóa tử thi ,

Mới vào núi ở thì e muộn màng .

35.

Một mình độc trú sơn lâm ,

Lánh xa kẻ oán người thân chẳng kề .

Tự xem đã chết thân này ,

Thì khi chết thật còn ai khóc mình .

36.

Trong rừng vắng, bốn bề tĩnh mịch ,

Kẻ hại cùng thương tiếc đều không .

Dễ dàng an trú định tâm ,

An nhiên trút bỏ tấm thân bọt bèo .

37.

Ai người khổ hạnh học theo ,

Độc cư rừng núi ít điều phiền lo . ,

Thiên nhiên cảnh đẹp xinh sao .

Lắng yên tư tưởng lao xao rộn ràng .

38.

Niệm thế tục đã ngưng bỏ hết ,

Thì ta nên chuyên nhất tâm mình .

Đi vào tịnh chỉ tinh minh ,

Phá trừ mê muội dứt phiền não kia .

39.

Đời này cùng kiếp tương lai ,

Dục tham mang đến họa tai khôn lường .

Một đời bắt trói sát sanh ,

Kiếp sau địa ngục súc sinh sa vào .

40.

Trước mặt những ông tơ bà mối ,

Sao không hề sợ tội đa mang .

Khẩn cầu cho được một nàng ,

Mặc bao dị nghị tiếng tăm không cần .

41.

Dù nguy hiểm, cứ lần khân ,

Gia tài khánh kiệt bất cần kệ thây ,

Miễn là gái đẹp vào tay ,

Tiêu diêu khoái lạc sánh tày tiên ông .

42.

Trừ bộ xương, có gì nơi ấy ,

Chỉ vì đam mê gái đâm ngu .

Không còn tự chủ bản thân ,

Niết bàn thanh tịnh chẳng gần lánh xa .

43a.

Lúc đầu phải gan dạ lắm ,

Mới thò đầu để ngắm nhìn ta .

Vén khăn che mặt nàng ra ,

Thì nàng cúi mặt thẹn thùa ngó lơ .

43b.

Trước khi thân thể ra ma ,

Mặt nàng vẫn cứ phất phơ sau màn ,

Dù ai nhìn ngắm hay không ,

Cũng như lúc chết lụa hồng đắp lên .

44.

Dung nhan ấy ngươi từng mê đắm ,

Giữa rừng thây lặng ngắm mây trôi .

Quạ tha khăn phủ mất rồi ,

Sao ngươi thấy mặt rụng rời tránh xa .

45.

Xưa ai lén ngó mặt kia ,

Tận tình bảo vệ cũng vì ghen tuông .

Sao nay trước lũ quạ chồn ,

Ngươi không tranh thủ giữ luôn cho mình .

46.

Đã trông thấy thịt sình vữa nát ,

Chim thú đang giành giật nhau ăn .

Sao còn khó nhọc điểm trang ,

Vật kia vốn dĩ thức ăn quạ chồn .

47.

Bộ xương trắng gây kinh hồn ,

Khi nằm bất động không còn máu me .

Vậy sao ngươi chẳng gớm ghê ,

Nữ nhân linh hoạt như thây đứng ngồi .

48.

Ngươi tham thân ấy hồi mặc áo ,

Sao nay không còn áo không ham .

Nếu thây chết đã không màng ,

Thì sao thây sống yêu thương hết mình .

49.

Phân và nước bọt phát sinh ,

Từ nơi những thức uống ăn ngon lành .

Tại sao có thứ rẻ khinh ,

Thứ thì quý chuộng chẳng bình đẳng chi .

50.

Gối bông tơ sạch và êm ái ,

Không đủ làm khoái kẻ đa dâm .

Ưa mùi hương của nữ nhân ,

Hóa ra hôn ám hồn thần đảo điên .

51.

Kẻ ham dâm dục bảo rằng ,

Gối tuy mềm mại chẳng thành uyên ương .

Lại còn vì gối nổi sân ,

Vật mình vứt gối chẳng cần nữa chi .

52.

Nếu ngươi bảo của dơ không muốn ,

Vậy cớ sao ham muốn bộ xương .

Đang còn dính với thịt gân ,

Nơi người phụ nữ ngươi tầng ấp yêu .

53.

Ngày nào cũng trải bấy nhiêu ,

Những kinh nghiệm của khá nhiều uế dơ .

Nơi thân thể của chính ta ,

Sao còn tham hưởng túi da của người .

54.

Nếu ngươi bảo chỉ ưa ve vuốt ,

Thịt da mềm não nuột nữ nhân .

Vậy sao không khoái tấm thân ,

Khi thành bất động thức thần lìa xa .

55.

Vậy nên tâm thức nàng ta ,

Mới là đối tượng để mà đắm mê .

Nhưng tâm không thể vuốt ve ,

Ôm chi một khối chẳng hề tương can .

56.

Cũng không lạ khi ngươi chẳng rõ ,

Thân mọi người cái ổ uế dơ .

Không hay dơ uế thân ta ,

Mới là kỳ lạ mù lòa lắm thay .

57.

Này tâm tham những thối thây ,

Sao không tham đóa liên đài tinh khôi? .

Vừng triêu dương chiếu hoa khai ,

Lại đi tham một túi đầy nhiễm ô .

58-59.

Ngươi không muốn sờ vào đất uế ,

Sao mong sờ thân thể nhuốc nhơ .

Sinh từ tinh huyết thối tha ,

Chỗ mà thân ấy xuất ra cũng hèn .

60-61.

Con dòi bọ giữa đống phân ,

Khiến ngươi ghê tởm sao ham thân người .

Một nơi bất tịnh dẫy đầy ,

Do tham thân của mình người đều ưa .

62.

Những thực phẩm rau dưa khoái khẩu ,

Cơ thể này thẩm thấu bài ra .

Làm cho đại địa thối tha ,

Rõ ràng thân ấy bẩn dơ quá nhiều .

63-64.

Thân bất tịnh là điều rõ rệt ,

Còn nghi nên quan sát thây ma .

Hoặc xem thân bị xẻ cưa ,

Để trừ tham đắm thân ta thân người .

65.

Mùi hương thoảng đến mũi ngươi ,

Là hương của nước hoa người kia mang .

Chứ đâu có phải thể thân ,

Mà ngươi tham đắm cho rằng nó thơm .

66.

Nếu cái thân vốn thường hôi hám ,

Tốt hơn là đừng bám theo thân .

Sao còn bôi trát hoa hương ,

Dối mình gạt chúng thế gian lắm điều .

67.

Nếu thơm là của nước hoa ,

Thì thân thể ấy toát ra mùi gì .

Mùi hương khác với thân kia ,

Sao ham thân thể chỉ vì thơm tho .

68.

Cũng thân ấy không do trang sức ,

Tóc móng dài chẳng cắt, miệng hôi .

Sẽ làm khiếp đảm bao người ,

Có gì đáng để tâm ngươi tham nào .

69.

Dục tình gươm giáo hại tai ,

Không cho cùn nhụt, lại mài bén thêm .

Cái phường mê muội đảo điên ,

Đầy trong thiên hạ đáng phiền lắm thay .

70.

Chỉ một nắm xương ngoài nghĩa địa ,

Đủ khiến ngươi thấm thía vô thường .

Sao ngươi có thể hân hoan ,

Thấy xương di động lan tràn thành đô .

71.

Cái thân phụ nữ uế dơ ,

Làm cho tan nát cơ đồ nam nhi .

Chạy theo cát bụi đời ni ,

Kiếp sau còn đọa âm ty héo mòn .

72.

Tuổi ấu thơ chưa kham kiếm bạc ,

Lớn tiền đâu rước được cô nàng . ,

Đến khi cơ nghiệp vững vàng .

Cái già ập đến còn toan nỗi gì .

73.

Kẻ nghèo lao động mệt đừ ,

Để mong có được đồng dư hưởng nhàn .

Khổ thay tinh lực tiêu tan ,

Đêm về như tử thi lăn ngủ dài .

74.

Lại có kẻ trang đài lữ thứ ,

Vì mưu sinh chồng vợ rẽ chia .

Trải bao cay đắng ê chề ,

Mấy năm hồ dễ đi về gặp nhau .

75.

Có người ham lợi bán thân ,

Tha phương cầu thực gió trăng mấy mùa .

Tiền chưa có được đồng dư ,

Thân kia gió nghiệp đẩy đưa sa đà .

76.

Lại có kẻ đi ra làm mướn ,

Thân tôi đòi chẳng được tự do .

Cửa nhà sa sút đơn cô ,

Vợ lâm bồn giữa mả mồ đồng hoang .

77.

Phàm phu tham dục trói trăn ,

Tự lừa dối bảo nuôi thân kiếm tiền ,

Làm bao nghề nghiệp đảo điên ,

Hoặc đăng cửa lính sa trường bỏ thây .

78.

Vì tham dục có người tự sát ,

Bị giáo dài xuyên suốt ruột gan .

Hoặc là đoản kiếm sát thương ,

Hoặc cơn hỏa hoạn thiêu thân cháy nhà .

79.

Tham tiền trải lắm khổ đau ,

Làm ra cất giữ âu sầu tài hao .

Vì tiền tâm lực tiêu ma ,

Biết bao giờ mới thoát ra khổ này .

80.

Tham dục khổ não nhiều, vui ít ,

Chẳng khác nào con vật kéo xe .

Ruột sa nước mắt đầm đìa ,

Chỉ mong ngụm cỏ đỡ khi đói lòng .

81.

Lợi nhỏ này súc sanh dễ được ,

Chứ con người chật vật hết hơi .

Bôn ba góc biển chân trời ,

Tiếc thay hủy hoại thân người hiếm khan .

82.

Sắc tài rồi cũng tiêu tan ,

Đam mê khiến đọa muôn vàn khổ đau .

Vui giây lát khổ dài lâu ,

Súc sinh quỷ đói về sau đọa đày .

83.

Kham nhẫn một phần ngàn khổ ấy ,

Để tu hành cũng thấy vinh quang .

Dục tham luống chịu nhọc nhằn ,

Qua vô lượng kiếp chẳng mang lại gì .

84.

Lấy đau khổ để mà suy ,

Mới hay tham dục lắm bề tai ương .

Địch thù binh lửa không bằng ,

Hố sâu độc dược chẳng nhằm nhò chi .

85.

Vậy nên hãy chán chê thanh sắc ,

Vui núi rừng tranh chấp lánh xa .

Thân tâm chấm dứt bôn ba ,

Thì còn đâu nữa bi ca khổ sầu .

86.

Dưới trăng vằng vặc đêm thâu ,

Hương rừng phảng phất gió đầu thu êm .

Vui thay ẩn sĩ tâm thiền ,

Từ bi lan khắp hữu tình khổ đau .

87.

Dưới gốc cây hoặc ngôi nhà trống ,

Hoặc ở nơi hang động cô liêu .

Tung tăng mặc ý tiêu diêu ,

Chẳng còn sở hữu nên nhiều tự do .

88.

Lìa tham ái chẳng âu lo ,

Còn đâu vướng bận trâu bò ngựa xe .

Vương hầu khanh tướng thua xa ,

Thú vui ẩn sĩ rừng già đạm thanh .

89.

Sau thiền quán hại tai năm dục ,

Và quán về công đức yểm ly .

Đến phần tu quán bồ đề ,

Dứt tâm phân biệt người - ta rạch ròi .

90.

Trước tiên nên quán ta, người ,

Giống nhau ở chỗ tìm vui tránh phiền .

Nên cần thương cả chúng sinh ,

Cũng như thương bản thân mình thế thôi .

91.

Thân thể dù chân tay đủ thứ ,

Giữ chân tay đồng nghĩa lo thân .

Khổ vui khác mỗi cá nhân ,

Tìm vui tránh khổ vẫn hằng giống nhau .

92.

Khổ mà ta chịu nơi thân ,

Không gây tổn hại đến thân của người .

Nhưng vì xem khổ là tôi ,

Khó kham bởi ngã chấp nơi tâm mình .

93.

Khổ người chẳng liên can bản ngã ,

Nhưng lắng nghe tận đáy tim ta .

Thì ta sẽ thấy xót xa ,

Như mình đau khổ khó mà nhẫn kham .

94.

Khổ đau người, hãy xua tan ,

Và đem an lạc muôn vàn chúng sinh .

Ai ai cũng vốn như mình ,

Ưa vui ghét khổ hữu tình thói chung .

95-96.

Ta lẫn người đều mong vui sướng ,

Sướng vui sao muốn hưởng riêng mình .

Có ai muốn khổ vào thân ,

Sao ta chỉ tự che thân thoát nàn .

97.

Nếu người bảo : “ Chẳng tương quan ,

Khổ nơi người khác không quàng đến tôi ” .

Vậy thì nỗi khổ tương lai ,

Can chi hiện tại mà ngươi phải phòng .

98.

Nếu vì “ Khi chết mang thân khác ,

Thân tái sinh cũng khác thân này .

Sẵn sàng chấp nhận tương lai” ,

Ấy là tà kiến hại tai khôn lường .

99.

Bảo “ Ai khổ tự lo thân ,

Tôi không phải nó đâu cần chở che ” .

Vậy thì chân chẳng phải tay ,

Đáng ra tay chớ chở che chân mình .

100.

Nếu ngươi bảo “ Quả tình phi lý ,

Chỉ do tôi nắm lấy bản thân ” .

Vậy đừng chấp tự tha thân ,

Đấy là tà kiến phải cần bỏ đi .

101.

Chỉ do tương tục thời gian ,

Và năm uẩn kết hợp thành cái thân .

Thật không có tự tha nhân ,

Thì ai trừ diệt khổ nàn cho ai .

102.

“ Nếu kỳ thực không người chịu khổ ,

Thì ta người nào có khác nhau ” .

Nhưng đà thấy có khổ đau ,

Quyết trừ diệt chớ mè nheo ta người .

103.

Đừng nói “ Chẳng cần chi diệt khổ ,

Cho mọi người vì có thực đâu” .

Vậy thì khi bạn khổ đau ,

Cũng nên thây kệ như bao hữu tình .

104.

“ Vì sao nỗ lực phát sinh ,

Cái tâm bi mẫn khiến mình khổ thêm ” .

Thực khi thương khổ chúng sinh ,

Thì không còn có sầu riêng chút nào .

105.

Kẻ có lòng vị tha quảng đại ,

Thì sẽ vì tự lợi lợi tha .

Rước phiền đến bản thân ta ,

Để trừ thống khổ hằng sa hữu tình .

106.

TrongTam ma địa vương kinh ,

Nói về Bồ tát hi sinh cứu người .

Biết vua mưu hại cho ngài ,

Vẫn cam chịu để vạn người sống an .

107.

Quán bình đẳng, ai chuyên pháp đó ,

Sẽ ham trừ thống khổ thế gian .

Như thiên nga xuống đầm sen ,

A tì địa ngục hân hoan bước vào .

108.

Hiền nhân vui sướng rạt rào ,

Khi sinh chúng hết khổ đau, thoát nàn. .

Niềm vui như thể đại dương ,

Không còn đâu những tính toan riêng mình .

109.

Hãy mưu lợi ích tha nhân ,

Mà không tự đắc kiêu căng chút nào .

Không chờ quả tốt mai sau ,

Vui làm thiện nghiệp chẳng cầu lợi danh .

110.

Như ta tự giữ mình tránh khổ ,

Dù chỉ là đau khổ linh tinh .

Ta nên che chở hữu tình ,

Yêu người như thể yêu mình không hai .

111-112.

Giọt tinh huyết chẳng phải ta .

Nhưng ta quen thói chấp “ Ta, thân này ” .

Thân ta hoán vị thân người ,

Cũng thành không khó nếu dời thói quen .

113.

Tự thương thân gặp nhiều tai họa ,

Thương thân người phúc hóa hằng sa .

Hãy nên tu tập vị tha ,

Diệt trừ ngã chấp mới là an vui .

114.

Tay chân đồng một thân thôi ,

Một phần đau đớn cả người bất an .

Cuộc đời như một thể thân ,

Hữu tình cũng tợ tay chân ấy mà .

115.

Thân này vốn không ta, vô ngã ,

Ta lại quen nhìn nó của ta .

Sao không xem kẻ khác kia ,

Cũng dường như thể đấy là thân tôi .

116.

Hãy lo lợi ích muôn người ,

Như lo chính bản thân tôi sống còn .

Ai cần đền đáp, kiêu căng ,

Khi nuôi dưỡng chính thể thân của mình .

117.

Một lời nặng khiến mình khó nhẫn ,

Những đớn đau cẩn thận tránh xa .

Như ta thương bản thân ta ,

Hãy đem tâm ấy trải ra muôn người .

118.

Đại bi cứu hộ muôn loài ,

Quan âm bồ tát thương hoài chúng sinh .

Gia trì thánh hiệu thiêng linh ,

Trừ bao khiếp sợ hữu tình trầm luân .

119.

Dù thấy khó xin đừng thối chí ,

Mọi việc đều hóa dễ do quen .

Có người ta sợ nghe tên ,

Nhưng khi kề cận trở nên bạn hiền .

120.

Kẻ nào muốn tự cứu mình ,

Và bao kẻ khác khỏi vành khổ đau .

Tập quen tha, tự đổi trao ,

Ấy là bí quyết đi vào Vô sanh .

121.

Chỉ vì tham đắm tự thân ,

Mà sinh ra đủ muôn ngàn sợ run .

Nguồn lo ấy chính bản thân ,

Đáng nên giận nó cừu nhân đâu bằng .

122.

Vì bản ngã trăm mưu ngàn kế ,

Trị đói gầy lắm kẻ sát sinh .

Thú chim không chốn ẩn mình ,

Lại thêm trộm cướp nấp rình đường quan .

123.

Kẻ vì lợi lộc danh xưng ,

Hại cha giết mẹ lương tâm không còn .

Trộm Tam bảo vật bán luôn ,

Gieo nhân địa ngục muôn vàn khổ đau .

124.

Kẻ thông minh ai nào thiển cận ,

Bảo hộ và cưng dưỡng tấm thân .

Chỉ nên xem nó cừu nhân ,

Dễ đưa ta đến mười tầng âm ty .

125.

Nếu cho hết tôi còn gì ,

Đây là cửa quỷ lối suy nghĩ này .

Đường đi lên cõi lành thay ,

Là tâm nghĩ tưởng của này để cho .

126.

Ai vì bản thân ta hại chúng ,

Sẽ sa vào rẻ rúng khổ đau .

Vì người chuốc lấy thương đau ,

Thì bao nhiêu việc cũng mau viên thành .

127.

Muốn mình ở tuốt trên cao ,

Sẽ rơi vào chốn vực sâu thấp hèn .

Hạ mình nâng kẻ khác lên ,

Thì sinh đến cõi nhân thiên tốt lành .

128.

Sai người phục dịch cho mình ,

Mai sau chịu cảnh rẻ khinh tôi đòi .

Hậu người để bạc phần tôi ,

Sẽ thành vương tước sống đời cao sang .

129.

Bao nhiêu hạnh phúc trần gian ,

Ấy do xả kỷ lợi nhân mà thành .

Bao nhiêu thống khổ lênh đênh ,

Đều do ích kỷ mong mình sướng thôi .

130.

Cần chi nói lắm lời, quá rõ ,

Kẻ phàm ngu chỉ biết có ta .

Đấng Mâu ni lợi muôn nhà ,

Xem hai nẻo ấy khác xa muôn trùng .

131.

Nếu không gác hạnh phúc mình ,

Để lo quần chúng khó thành tu nhân .

Ngôi cao chánh giác vô phần ,

Ở trong sinh tử cũng không an nào .

132.

Tạm gác chuyện đời sau để đó ,

Riêng đời này chịu khó có công .

Không vì kẻ khác hết lòng ,

Thì sao thành tựu uớc mong riêng mình .

133.

Lợi tha được phúc cho mình ,

Không làm như thế ắt mình kém vui .

Hại người chuốc lắm khổ xui ,

Kẻ ngu chắc phải làm mồi nạn tai .

134.

Bao nhiêu tai họa ở đời ,

Hãi hùng khốn khổ đêm dài bất an .

Đều do chấp ngã thương thân ,

Ác ma ăn hại ta cần để chi .

135.

Khi ma ngã chấp chưa trừ ,

Thì ta vẫn khổ đau như thuở nào .

Chưa quăng bó lửa trên tay ,

Đừng hòng nó chẳng cháy lây thân mình .

136.

Hãy đình chỉ ác hành tự hại ,

Với hữu tình mang lại an vui .

Thương người như thể thân tôi ,

Thì kho hạnh phúc trên đời chứa chan .

137.

Với tâm nên tự nhủ rằng ,

Từ đây ta thuộc của toàn chúng sinh .

Chuyên mưu lợi ích hữu tình ,

Ngoài ra việc đó không nên nghĩ gì .

138.

Mắt này với tứ chi thân thể ,

Từ nay không dùng để lợi riêng .

Không làm tổn hại chúng sinh ,

Bằng thân kia đã hiến mình lợi tha .

139.

Thân tài sản thảy mang ra ,

Để làm lợi lạc muôn nhà xung quanh .

Luôn luôn tôn trọng hữu tình ,

Giúp ta mau chóng viên thành quả tu .

140.

Cách thiền quán như sau hoán đổi ,

Địa vị tôi đổi với ba người .

Thấp bằng cao quý hơn tôi ,

Quán ba tâm trạng ba người nói trên .

141.

Trước là tâm trạng ghét ghen ,

Của người tự thấy thấp hèn hơn tôi .

“ Bao nhiêu hạnh phúc trên đời ,

Đều quy thân nó còn tôi không gì ” .

142.

“ Ta lao động mệt đừ vất vả ,

Kia an nhàn thư thả tấm thân .

Kia thì danh dự vẻ vang ,

Ta thì khốn đốn thân tàn danh hư ” .

143.

“ So vài kẻ, nó còn thua ,

Và ta cũng trội hơn xa lắm người .

Ta đây đâu phải bất tài ,

Đương nhiên ta cũng có vài điểm son ” .

144.

“ Sở dĩ ta không tròn giới kiến ,

Ấy đều do phiền muộn xui nên .

Đáng y ra mặt bạn hiền ,

Giúp ta tiến thủ không phiền khó khăn ” .

145.

“ Kẻ kia chẳng giúp ta cùng ,

Lại còn khi dễ, ôi lòng xấu xa .

Y dù có lắm tài ba ,

Cũng đâu ích lợi cho ta chút gì ” .

146.

“ Y không xót kẻ ngu si .

Kẹt nơi cửa ngục a tỳ gớm ghê .

Chỉ ra ngoài để tự khoe ,

Muốn tranh thắng với ai kia trí hiền ” .

147.

Đây tâm lý kẻ ngang hàng ,

“ Kia là người kể ngang bằng như tôi .

Tôi cần vượt nó xa vời ,

Về danh tài lợi tay đôi tranh hùng ” .

148.

“ Ta sẽ tự tuyên dương công đức ,

Khiến danh mình vang khắp gần xa .

Và dìm công trạng kẻ kia ,

Không ai được biết chút gì mảy may ” .

149.

“ Lỗi lầm ta hãy nên giấu kỹ ,

Để mọi người kiêng nể ta hơn .

Chỉ riêng ta được cúng dường ,

Không cho kẻ ấy được phần lợi danh ” .

150.

“ Mong sao y gặp tai nàn ,

Bôn ba lưu lạc chẳng phần yên vui .

Bị người trào lộng chê bai ,

Bị người quở trách mới hài lòng ta ” .

151.

Cuối cùng kẻ hơn ta lại nghĩ ,

“ Dung mạo ta tài trí giàu sang .

Kẻ kia sao dám tranh hơn ,

Rõ điên thực tợ tôm tranh với rồng ” .

152.

“ Khi nghe đại chúng đồng thanh ,

Ngợi ca công đức của mình ta đây .

Thì ta sung sướng ngất ngây ,

Lông mao dựng đứng nổi gai khắp người ” .

153.

“ Ta sẽ đoạt của y tài sản ,

Nếu y làm thuê mướn cho ta .

Chỉ bao vừa đủ ấm no ,

Còn dư chiếm hết khỏi lo y giàu ” .

154.

“ Phải làm y mãi lo âu ,

Mất ăn mất ngủ khổ sầu liên miên ” .

Chính do chấp ngã hại mình ,

Ở trong sinh tử chịu nghìn đớn đau .

155.

Hỡi tâm vì muốn lợi riêng ,

Trải vô số kiếp lưu linh nhọc nhằn .

Nhưng sao thống khổ càng tăng ,

Đều do ngã ái ngươi hằng chưa buông .

156.

Nay đổi lại nên vâng lời Phật ,

Tận tâm làm lợi lạc quần sanh .

Như lai luôn nói lời chân ,

Vâng theo giáo lý trăm phần yên vui .

157.

Nếu ngươi từ trước đến nay ,

Luôn hành như thế đâu hay khổ hoài .

Dù chưa chứng Phật Như lai ,

Cũng không đến nỗi lạc loài trầm luân .

158.

Từ tinh chất của mẹ cha ,

Sao ngươi có thể chấp là thân tôi .

Vậy thì với kẻ khác ngươi ,

Cũng nên cho chính thân tôi thể đồng .

159-160.

Thử xem hoán đổi thực không ,

Của mình lấy hết biếu không cho người .

Sẻ san lợi lộc an vui ,

Quan tâm mọi kẻ hết người ghét ganh .

161.

Ta nên bỏ hạnh phúc mình ,

Chịu thay thống khổ thường hành lợi tha .

Xem từng tâm niệm của ta ,

Xét tìm lầm lỗi để mà sửa sai .

162-163.

Tội kẻ khác ta hay nhận thế ,

Lỗi nhỏ mình không thể bỏ qua .

Tán dương tiếng tốt người ta ,

Đức mình ẩn giấu khó mà ai hay .

164.

Tự thân nhiều lỗi xưa nay ,

Công lao chẳng đủ cho người ngợi khen .

Vậy nên giữ phận thấp hèn ,

Luôn hầu hạ chúng tợ tên nô tỳ .

165.

Bởi trước đây tôi thường ích kỷ ,

Làm việc gì cũng hại chúng nhân .

Nên nay vì muốn ăn năn ,

Tôi nguyền lãnh hết khó khăn cho người .

166.

Khi tu hoán vị mình người ,

Chớ nên lộ vẻ ta đây, ngoan cường .

Như dâu mới đến nhà chồng ,

Hành vi nhút nhát nói năng rụt rè .

167.

Hạnh lợi tha kiên trì chớ xả ,

Luôn giữ gìn tất cả chúng sinh .

Chế tâm tham dục hiện hành ,

Nếu quên giữ giới tự mình răn tâm .

168.

“ Hỡi này tâm ý ta ơi .

Đã nghe giáo giới, cứ lơi tu hành ,

Thì bao tội lỗi, coi chừng ,

Chỉ do ngươi chịu chớ đừng trách ai ” .

169.

“ Từ trước ta bị ngươi khống chế ,

Trở thành người ích kỷ kiêu căng .

Hại kia thấy đã rõ ràng ,

Ta nay quyết đập tan tành thói hư ” .

170.

“ Từ nay tất cả tâm tư ,

Từ ích kỷ đến lợi tha chuyển thành .

Vậy ngươi hãy rán tuân hành ,

Quên thân thể với chúng sanh hết lòng ” .

171.

“ Nếu ta đã buông lung lơ đễnh ,

Chưa đem ngươi phụng hiến hữu tình .

Thì ngươi, tâm ý tinh ranh ,

Chắc đem ta bán mười thành âm ty ” .

172.

“ Trải qua vô số kiếp kỳ ,

Ta luôn điêu đứng cũng vì tâm đây .

Chỉ lo ích kỷ riêng tây ,

Nay ta quyết dẹp họa tai khôn lường ” .

173.

“ Nếu ngươi còn tự tiếc thân ,

Chớ nên chấp ngã, lần khân lo mình .

Nhớ luôn thương giúp hữu tình ,

Ấy là ngươi tự thương mình đấy thôi ” .

174.

“ Đãy da thối ngươi càng che chở ,

Càng nâng niu phục vụ tấm thân .

Thì càng khiến nó trầm luân ,

Đọa vào thống khổ muôn phần đáng thương ” .

175.

Dục tham vẫn cứ leo thang ,

Trong khi thân thể ngày càng suy vi .

Làm sao thỏa mãn tham kia ,

Chủ toàn cõi đất cũng chưa thỏa lòng .

176.

Theo tham dục bao giờ mới mãn ,

Chỉ chuốc thêm thất vọng não nề .

Nhưng người không ước mong chi ,

Thì bao hạnh phúc tràn trề như mưa .

177.

Hưởng nhiều tăng sự tham thân ,

Chớ nên cho túi da thân đủ đầy .

Vật ưa thích cũng không ôm ,

Tâm mà được thế, quý hơn kho tàng .

178.

Thân bất tịnh đáng nên kinh hãi .

Duy chỉ là một khối vô tri .

Do tâm thúc giục chuyển di .

Chết ra tro bụi chấp gì thân tôi .

179.

Dù còn sống hoặc ra ma ,

Cái thân chỉ một túi da vô tình .

Sao si chấp nó là mình ,

Sao không xả hết hợm mình kiêu căng .

180.

Do phụng thị tấm thân túi thịt ,

Chịu vô vàn bao xiết khổ đau .

Cần chi tức giận, tham cầu ,

Khi thân ấy chẳng khác nào khúc cây .

181.

Dù ta tận lực chở che ,

Hay là phó mặc chim tha thú vồ .

Thân kia có giận, vui đâu ,

Sao ta vì nó chuốc vào tham sân .

182.

Khen thân nào khiến thân mừng ,

Chê thân nó cũng chẳng từng giận chi .

Cái thân vô giác vô tri ,

Cần chi lao nhọc chỉ vì nó thôi .

183.

“ Ai ưa thích cái thân này ,

Chính là bạn tốt khiến tôi yêu vì ” .

Mọi người vẫn ái tự thân ,

Sao ngươi tất cả không từng mến ưa .

184.

Hãy quên mình, sống cho đại chúng ,

Lìa tham thân, phụng thị muôn người .

Thân này có lắm họa tai ,

Nhưng là lợi khí nếu hay giúp đời .

185.

Lối hành xử của kẻ ngu ,

Từ nay chán bỏ chỉ theo trí hiền. .

Dẹp tan giải đãi thùy miên ,

Tuân theo Giáo huấn cần chuyên tu trì .

186.

Như Con Phật đấng từ bi ,

Tôi nguyền hoàn tất những gì phải lo .

Nếu không tinh tấn chuyên tu ,

Bao giờ ra khỏi ngục tù khổ đau .

187.

Muốn trừ chướng ngại cho tu tập ,

Phải tránh xa nẻo ác đường tà .

Thường theo chính đạo Thích ca ,

Chuyên tâm tu học pháp Tam ma đề .