Nhập Bồ Tát Hạnh

Nhập Bồ Tát Hạnh

NHẬP BỒ TÁT HẠNH

Tịch Thiên (Shantideva)

Nguyên tác Phạn ngữ: Bodhisattvacharyavatara

Hoa dịch: Trần Ngọc Giao

Việt Dịch: Thích Nữ Trí Hải

Mục Lục

Thành kính dâng lên Giác linh

Ni Trưởng ( thượng ) DIỆU ( hạ ) KHÔNG, người trọn đời thể hiện tâm BỒ ĐỀ tôn quý

Tiểu Sử Tôn Giả Tịch Thiên (Shàntideva)

Dẫn Nhập

Lời Giới Thiệu

Lời Người Dịch Việt Ngữ

Chương 01 - Những Lợi Lạc Của Bồ Đề Tâm

Chương 02 - Sám Hối Tội Nghiệp

Chương 03 - Gìn Giử Tâm Bồ Đề

Chương 04 - Không Buông Lung

Chương 05 - Giữ Gìn Chánh Trí

Chương 06 - Nhẫn Nhục

Chương 07 - Tinh Tấn

Chương 08 - Thiền Định

Chương 09 - Tri Tuệ

Chương 10 - Hồi Hướng

Tiểu Sử Tôn Giả Tịch Thiên (Shàntideva)

Thích Trí Siêu

Theo truyền thuyết tôn giả Sàntideva sinh ở miền Nam Ấn , vùng Sri Nagara vào khoảng thế kỷ thứ 7 . Ngài là thái tử con vua Surastra . Từ những kiếp quá khứ , ngài đã cúng dường phụng thờ nhiều đức Phật và đã tích tụ nhiều căn lành đưa đến giải thoát .

Nhờ phước đức ấy nên ngay từ lúc ấu thơ , ngài đã nhiều lần chiêm bao thấy Văn Thù Bồ Tát . Lớn lên , đến tuổi sắp được vua cha truyền ngôi , một hôm ngài nằm mộng thấy hai vị Bồ tát : Văn thù và Tara .

Bồ tát Văn Thù ngồi trên ngai vàng bảo ngài rằng : “ Ở đây không có chỗ cho hai người ” . Bồ tát Tara tưới nước nóng trên đầu ngài và nói : “ Vương quyền chính là nước sôi bỏng của địa ngục . Ta đang tấn phong cho ngươi với nước này đây ” .

Tỉnh dậy , ngài hiểu rằng đó là sự khuyến cáo của hai vị Bồ tát . Nên đêm hôm trước ngày lên ngôi , ngài rời bỏ cung thành trốn vào rừng sâu . Sau 21 ngày lang thang trong rừng vừa khát vừa đói . Ngài gặp được một con suối định uống thì có một thiếu nữ xuất hiện bảo ngài đừng uống vì đó là nước độc . Sau đó thiếu nữ dâng cho ngài một thứ nước thơm ngọt như cam lồ .

Giải khát xong , ngài hỏi thiếu nữ: “ Cô ở đâu đến ? ” . Thiếu nữ trả lời: “ Ở giữa khu rừng mênh mông này là nơi thầy tôi ở . Ngài rất đạo đức, từ bi và đã thành tựu phép tam muội của Văn Thù Kim Cang Sư Lợi ( Sri Manjuvajra ). Tôi từ đó đến ” . Vừa nghe như thế, tôn giả Sàntideva mừng rỡ như kẻ nghèo bắt được vàng , yêu cầu thiếu nữ dẫn Ngài đến gặp vị thầy . Đến nơi ngài thấy đó là một hành giả ( Yogi ) sống trong một chòi lá , ngài liền đảnh lễ , xưng tán cúng dường và cầu xin được truyền phép tam muội của Văn thù Bồ tát .

Sau 12 năm tu tập , ngài chứng được phép tam muội trên . Thấy được vị thầy chính là Văn Thù và thiếu nữ chính là Tara . Kể từ đó ngài luôn luôn được thấy Văn Thù Bồ tát .

Sau đó ngài đi về phương đông , xin làm việc trong triều của vua Pancamasimha . Nhờ tài giỏi và thông minh nên ngài được vua trọng vọng cho làm Thừa tướng . Để tỏ lòng thành kính nhớ ơn vị thần linh chủ hộ của mình - tức Văn Thù Bồ tát, ngài luôn đeo trên mình một thanh kiếm gỗ .

Ngài giúp vua trị vì đúng theo Phật pháp và truyền dạy nhiều kỹ nghệ mới lạ . Điều đó khiến các vị đại thần khác ganh tức , tìm cách dèm pha và hãm hại . Họ bảo vua rằng : “ Thừa tướng là một người gian xảo , luôn đeo trên mình một thanh kiếm mà không bao giờ rút ra cho ai xem cả . Chúng tôi biết thanh kiếm ấy làm bằng gỗ . Gặp lúc nguy biến làm sao Thừa tướng có thể cứu nguy cho Bệ hạ được ? . Xin Bệ hạ hãy khám nghiệm ” .

Vua tin lời, cho triệu Thừa tướng vào bắt phải rút kiếm ra khỏi vỏ cho vua xem. Thừa tướng nói : “ Kiếm của tôi , bệ hạ không thể nhìn được, nếu không Bệ hạ sẽ hối hận ” . Nghe vậy , vua càng nghi ngờ nhất quyết đòi xem . Cuối cùng, Thừa tướng nói : “ Nếu Bệ hạ nhất quyết muốn xem thì hãy theo tôi đến chỗ vắng , lấy tay che mắt phải lại , chỉ nhìn bằng mắt trái thôi ” .

Vua chấp thuận và thừa tướng rút kiếm ra, hào quang lóe lên quá mạnh khiến con mắt trái của vua rơi xuống đất . Vua liền ăn năn hối hận , biết ngài là một người đắc đạo , một Đại thành tựu giả nên cầu xin sám hối .

Biết vua đã ăn năn . Thừa tướng nhặt mắt trái của vua bỏ vào tròng lại khiến vua khỏi mù . Sau đó tôn giả từ bỏ chức Thừa tướng , tìm đến Tu viện Nalanda xuất gia thọ giới được đặt tên là Sàntideva .

Sau khi nghe hết 3 tạng kinh điển , tôn giả thầm biên soạn 3 bộ luận :

Siksàsamuccaya , Sùtrasamuccaya và Bodhi-caryàvatàra . Ngài tu mật hạnh , học trực tiếp với Văn Thù Bồ tát trong thiền định . Tất cả thời ăn , ngủ , đi , đứng , ngài đều thiền quán về Thanh Quang .

Tuy vậy chúng tăng bên ngoài thấy ngài chỉ ăn với ngủ không chịu văn , tư , tu gì . Thấy thế một số Thượng tọa , học giả họp nhau lại định tống khứ ngài ra khỏi tu viện . Có người cho ý kiến: “ Nếu chúng ta họp lại , bắt mỗi người phải tuần tự trùng tuyên lại Kinh Luận . Chắc chắn y phải tự động rút lui rời bỏ tu viện . Vì y chỉ ăn và ngủ đâu có bao giờ tu học gì ” .

Thế rồi đến phiên tôn giả Sàntideva phải trùng tuyên lại Kinh Luận . Ban đầu ngài từ chối nói không biết gì . Chúng tăng muốn làm nhục nên làm bộ nài nỉ, cuối cùng ngài nói : “ Nếu vậy, phải làm cho tôi một tòa sư tử tôi mới trùng tuyên ” .

Nghe vậy có vài người đâm ra nghi ngờ , nhưng đa số chấp thuận vì tin rằng ngài không thể trùng tuyên Kinh Luận được . Sau khi lên ngồi tòa sư tử , ngài hỏi: “ Các vị muốn tôi tụng lại Kinh Luận đã có từ trước hay những sáng tác mới sau này ? ” . Vì muốn chế giễu nên đại chúng nói : “ Những sáng tác mới sau này ” .

Thế là ngài bắt đầu tụng lên Bồ Tát Hạnh ( Bodhisattava-caryavatara ) . Khi tụng đến câu : Khi Có và Không không còn khởi lên trong tâm . . . , thì ngài bay lên hư không rồi từ từ biến mất , nhưng tiếng của ngài còn vọng lại cho đến câu kệ cuối cùng của Bồ Tát Hạnh . Không thấy ngài nữa , tăng chúng hối hận trở về phòng ngài tìm kiếm . Thấy trên bàn để lại 3 quyển: Sùtrasamuccaya , Siksacamuccaya và Bodhi-caryàvatàra .

Dẫn Nhập

Thích Như Thạch

( Trần Ngọc Giao )

Nhập Bồ Tát Hạnh Đạo Luận

Nói một cách tổng quát , nội dung bộ Nhập Bồ Tát Hạnh muốn chỉ rõ thứ lớp tu tập pháp môn Đại thừa : Thế nào phát khởi Bồ Đề tâm và tu tập Bồ Tát hạnh . Toàn bộ luận phân làm mười chương .

Chương thứ nhất :

Những lợi lạc của tâm Bồ Đề ,

Khuyến khích chúng sinh phát tâm Bồ Đề chân thực .

Chương thứ hai :

Sám hối tội nghiệp ,

Kế đó tu tùy hỉ ,

Khuyến thỉnh và hồi hướng phúc đức rộng lớn .

Chương thứ ba :

Gìn giữ tâm Bồ Đề ,

Phát khởi tâm Bồ Đề nguyện ;

Cùng thọ giới Bồ Tát .

Chương thứ tư :

Không buông lung ,

Tu tập hạnh không buông lung ;

Hầu tránh vi phạm Bồ Tát học xứ .

Chương thứ năm :

Giữ gìn chánh tri ,

Cho biết làm thế nào để giữ gìn Bồ Tát học xứ .

Chương thứ sáu :

Nhẫn nhục ,

Dạy tu nhẫn nhục trừ khử tâm chướng ngại

trong sự tu tập Bồ Tát hạnh .

Chương thứ bảy :

Tinh tấn ,

Vì muốn được tăng trưởng Bồ Tát hạnh ,

Phải tinh cần tu tập .

Chương thứ tám :

Thiền định ,

Trước tiên tu tĩnh lự để đối trị hôn trầm , tán loạn

( Đặc biệt quở trách sự tham dục ) .

Sau đó tiến thêm một bước tu tập pháp môn tự tha hoán

( Trao đổi mình và người ) ,

Để tăng trưởng tâm Bồ Đề thế tục .

Chương thứ chín :

Trí Huệ ,

Vì muốn thông đạt thực tướng của chư pháp ,

Dẫn đến tâm Bồ Đề thắng nghĩa .

Hầu có thể đoạn trừ phiền não ,

Nên phải có trí huệ .

Chương thứ mười :

Hồi hướng ,

Đem tất cả công đức của nghiệp lành ;

Hồi hướng đến tất cả chúng sinh .

Phần trên là đại ý nội dung của bộ luận này .

Nếu qui nạp lại , có thể chia làm bốn phần :

Phần 1 :

Ba chương đầu là tông chỉ chủ yếu , đối với chúng sinh chưa phát tâm . Dẫn phát thế tục tâm nguyện Bồ Đề và tâm hạnh Bồ Đề .

Phần 2 :

Ba chương Không buông lung , Giữ gìn chánh tri , Nhẫn nhục . Chỉ dẫn , khuyến khích thế nào giữ gìn tâm Bồ Đề . cùng nghiêm trì giới luật Bồ Tát . Không để ngoại duyên làm ô nhiễm , thoái thất .

Phần 3 :

Ba chương Tinh tiến , Thiền định , Trí tuệ . Một mặt giúp hành giả tăng tiến tâm Bồ Đề thế tục , một mặt đem hành giả đến sự phát sinh tâm Bồ Đề thắng nghĩa , thuần tịnh không nhiễm . Cùng y vào đây thực hành xuất thế gian Ba la mật , tăng trưởng phúc tuệ tư lương , tăng tiến cho đến lúc thành Phật .

Phần 4 :

Cuối cùng là chương Hồi hướng . Hồi hướng phát nguyện , đây cũng là một phương cách tăng trưởng vô tận phúc đức .

Nếu từ khía cạnh khác , theo quan điểm chính ngài Tịch Thiên trong quyển Học Xứ Tập Yếu, có thể giải thích như sau :

1

Tông chỉ chủ yếu ba chương đầu : Muốn dẫn phát một loại ý nguyện tối thù thắng . Nguyện đem thân thể , tài sản , thiện căn của mình . Hoàn toàn bố thí cho tất cả chúng sinh . Hơn nữa , bắt đầu chân thành tu tập hạnh Bồ Tát .

2

Ba chương Không buông lung , v . v . . . Chủ yếu muốn nói đến quá trình tu học . Làm thế nào để giữ gìn thân thể , tài sản , thiện căn để thuận tiện cho việc lợi ích chúng sinh

3

Bốn chương cuối : Muốn chỉ đạo hành giả , sau khi giữ gìn thân thể, tài sản v . v . . . Làm thế nào tiến thêm một bước trong công việc tịnh hóa cùng tăng trưởng .

Nói một cách tổng quát , nội dung chủ yếu của bộ Nhập Bồ Tát Hạnh dùng để chỉ dẫn hành giả trong quá trình tu học hạnh Bồ Tát . Làm sao tu tập lục độ vạn hạn h, để thuận tiện dùng những phương thức bố thí , giữ gìn , tịnh hóa cùng tăng trưởng thân thể , tài sản , thiện căn v . V . . . Trong việc lợi tế quần sinh .

Tịch Thiên trong quyển Học Xứ Tập Yếu . Chương Học tập bố thí nói : “ Đem thân thể , tài vật cùng thiện căn hoàn toàn bố thí cho tất cả hữu tình . Hơn nữa , phải giữ gìn , tịnh hoá cùng tăng trưởng chúng . Đây là yếu lĩnh của Bồ Tát học xứ ” .

Tại cuối chương , Tịch Thiên dẫn kinh Bảo Vân để kết luận như sau : “ Thí xả là Bồ Đề của Bồ Tát ” . Nhập Bồ Tát Hạnh , chương thứ ba, bài kệ 10 - 11 cũng nói :

“ Vì muốn thành tựu sự lợi ích của tất cả hữu tình .

Con bố thí thân mệnh mình không chút luyến tiếc .

Bố thí tất cả tài sản cùng thiện căn phúc đức .

Nếu có thể từ đáy lòng thí xả tất cả thân thể , tài sản , thiện căn .

Con sẽ vượt qua tất cả khổ, thành tựu Niết Bàn ” .

Do đây , có thể thấy được Tịch Thiên rất chú trọng đến sự tu tập bố thí . Từ cái nhìn của ngài , chữ Xả là tổng trì trong sự hành trì của cả Đại thừa lẫn Tiểu thừa . Hành giả Tiểu thừa , do vì xả ly tất cả sự tham luyến đối với tam giới mà chứng được sự diệu lạc của Niết Bàn .

Hành giả Đại thừa , tiến thêm một bước. Xả bỏ luôn sự diệu lạc của Niết Bàn , đạt tới cái gọi là : “ Trí không trụ ba cõi . Bi không trụ Niết Bàn ” . Chính là cảnh giới vô trụ của vô thượng Bồ Đề .

Chính Tịch Thiên nghĩ rằng :

Tu tập bố thí là trọng yếu nhất trong quá trình tu học Bồ Tát hạnh . Vì thế ngài không lập riêng chương Bố thí , mà đem quan niệm “ Thí xả tất cả ” vào trong tất cả các chương . Nhân đây , trong mỗi chương của quyển Nhập Bồ Tát Hạnh . Chúng ta có thể thấy rõ ý nghĩa của sự “ Thí xả tất cả ” này .

Thuật Ngữ

Tara : Là một hóa thân nữ của Quán Thế Âm . Trong Phật giáo Ấn độvà Tây tạng nói đến rất nhiều . Quán Thế Âm, khi nhìn thấy chúng sinh đau khổ , ngài nhỏ lệ từ bi và giọt lệ này rơi xuống hóa thành Tara .

Văn Thù Bồ tát :Thường hiện thân , tay phải cầm kiềm trí huệ , tay trái cầm kinh Bát Nhã .

Mahasiddha : Người tu hành đắc đạo có thần thông.

Simhasana : Tòa ngồi chỉ dành cho những hàng Tỳ kheo Trưởng lão Pháp sư.

Hai tập Siksàsamuccaya ( Giáo Tập Yếu ) ;

Và Bodhicaryàvatàra ( Bồ TátHạnh ) :

Chắc chắn tác giả là ngài Sàntideva , riêng tập Sùtrasamuccaya đa số các học giả đều công nhận tác giả là ngài Long Thọ ( Nàgàrjuna ) .

Tiểu sử này tôi rút từ 2 tài liệu History of Buddhism in India của Taranatha và La Légende de Sàntideva trong Indo-Iranian Journal Volume XVI . Trong tạng Luận của Tây tạng có nói đến bộ Mdo.sde.sna.tshogs.kyi.mdo.btus.pa ; được học giả Marcelle Lalou chuyển sang lại Sanskrit là Visvasùtrasamuccaya . Tập này ngày nay đã bị mất tích .

Theo học giả J.W.De Jong có lẽ 2 tập này tương tự nhau nên các sử gia Tây tạng và luận gia Ấn độ cùng cho tác giả của Kinh Tập Yếu ( Sùtrasamuccaya) là ngài Sàntideva . Kinh Tập Yếu đã được Hòa thượng Linh Sơn thượng Huyền hạ Vi dịch từ Hán văn ra Việt văn năm 1985 với tựa đề là Yếu Nghĩa Phật Pháp .

Lời Giới Thiệu

Bộ luận Nhập Bồ Tát Hạnh là một kiệt tác của Phật giáo Ấn Độ . Không những trên phương diện tư tưởng , tu chứng mà còn cả trên phương diện văn học . Nó đã đem lại niềm vui cho biết bao nhiêu thế hệ .

Tương truyền ở Ấn Độ đã có hơn một trăm bộ chú thích cho bộ luận này và ở Tây Tạng nó đã trở thành một trong sáu bộ luận “ gối đầu ” cho những kẻ học Phật . Bộ luận này được truyền đến Trung Hoa vào đời Triệu Tống .

Lúc ấy Phật giáo vừa trải qua cơn pháp nạn khốc liệt thời Đường Vũ Tông . Kế tiếp lại bị nhiều nạn đao binh phá hoại trong thời Ngũ đại . Cho nên sinh khí của Phật giáo lúc bấy giờ gần như bị kiệt quệ , ngoài Thiền Tông và Tịnh Độ Tông , các tông phái khác gần như tuyệt tích .

Hơn nữa , vào thời đó . Các vị tăng sĩ ít “ hứng thú ” trong việc khảo cứu các tác phẩm mới được phiên dịch từ Ấn Độ . Vì lý do này , hầu hết các dịch phẩm mới dưới thời Triệu Tống ít được các nhà học Phật để ý đến và “ Nạn nhân chính ” trong đó là bộ Nhập Bồ Tát Hạnh .

Điều tệ hại nữa là bản dịch của ngài Thiên Tức Tai , một cao tăng Ấn Độ . Không những thiếu sót nhiều chỗ , văn chương lại tối tăm khó hiểu . Thành thử số phận nó lại càng hẩm hiu . Kết quả là bộ luận này đã bị bỏ quên trong bộ Đại Tạng Kinh của Trung Hoa hơn một ngàn năm mà không ai biết đến .

Trái lại , ở Tây Tạng lưu truyền rất thịnh hành và gần đây Âu Tây phong trào nghiên cứu bộ luận này càng lúc càng trở nên rầm rộ . Theo như sự hiểu biết của tôi , đã có hơn mười bộ : phiên dịch , chú giải , luận án nghiên cứu bằng tiếng Anh đã được xuất bản . Chưa kể đến các ngôn ngữ khác như Nhật, Đức , Pháp , Ý . . .

Điều này chứng tỏ nó phải có một giá trị nào đó mới có thể thu hút được sự chú ý của nhiều người như thế . Sự đặc sắc của bộ luận này có thể được nhìn từ hai phương diện :

1- Phương diện tư tưởng :

Ngài Tịch Thiên trên phương diện trước tác để lại vỏn vẹn hai ( có chỗ nói ba ) . Tác phẩm chính tức bộ luận này cùng bộ Học Xứ Tập Yếu . Tuy số lượng ít oi như thế . Nhưng chỉ cần nhìn vào , chúng ta có thể quả quyết rằng không những ngài là một học giả uyên bác mà còn là một nhà tư tưởng cao siêu .

Trong chiếc áo nhà tu , Tịch Thiên biểu hiện cho chúng ta biết ; ngài không những là bậc trí tuệ siêu phàm mà còn là một kẻ rạt rào tình cảm . Lý trí và tình cảm không bắt buộc phải bị tách đôi như các nhà triết học Tây phương quan niệm mà lý có thể hợp nhất với tình .

Vì lý do này , Phật giáo Đại thừa chú trọng nhiều đến phương diện tình cảm , Vì nếu tình cảm được đặt đúng vị trí , sẽ trở thành một động lực căn nguyên của tâm Đại Từ Bi . Muốn thành Phật , tất nhiên phải có đủ cả hai đức tính từ bi và trí tuệ . Thiếu một không thể được ! .

Phát Bồ Đề Tâm ! . Tu Bồ Tát Hạnh ! . Nghe qua có vẻ đơn giản . Nhưng chắc chắn không phải là công việc của một kẻ tầm thường . Đây là khung trời của những kẻ mà ý chí cao vượt đến những dãy ngân hà xa tít .

Phương tiện của những kẻ mà tâm nguyện kiên cường vững chãi hơn trăm ngàn thành lũy . Của những kẻ mà trăm ngàn lưỡi đao bén nhọn không làm nao núng và trăm ngàn sự vui cõi trời không làm họ xao động ! .

Ai là kẻ có thể nắm giữ được gia nghiệp của Đức Như Lai ? . Ai là kẻ có thể làm xán lạn cho gia tộc Phật ? . Những kẻ chí nguyện vững chắc hơn trăm ngàn kim cương . Chỉ có thể là những kẻ vì chúng sinh chảy dòng lệ nhạt nhòa như người mẹ hiền nức nỡ trước nỗi khổ của đứa con mình . Từ những dòng tư tưởng trong bộ luận này chúng ta có thể thấy một cách mông lung tầm kích vĩ đại của ngài Tịch Thiên ! .

2- Phương diện thực tiễn tu hành :

Điều trọng đại nhất cho hành giả bắt đầu dấn bước trên con đường Bồ Tát là phát tâm Bồ Đề . Phát tâm Bồ Đề là sự chuyển mình của hành giả từ thân phận tầm thường của một phàm phu vào đến tầm kích của vũ trụ .

Đây là sự biểu hiện của một nhân cách vĩ đại không có một hệ thống triết học hay tôn giáo nào có thể tự hào . Khi hành giả lột bỏ được bộ quần áo tâm linh cũ nát để thay vào đó bằng bộ quần áo lộng lẫy - Bồ Đề Tâm . Trên phương diện người ” , hành giả trở nên cao quí hơn tất cả muôn loài trong thế giới :

Kẻ tù ngục sinh tử ,

Nếu phát Bồ Đề tâm .

Tức khắc tên Phật tử ,

Trời người nên cung kính ! .

Trong kinh Hoa Nghiêm , Bồ tát Di Lặc đã mô tả cho Thiện Tài một cách tỉ mỉ về hành trạng của tâm Bồ Đề như sau :

Bồ đề tâm như hạt giống ,

Vì từ đó sinh ra tất cả Phật pháp .

Bồ đề tâm như ruộng tốt ,

Vì nơi đây sản xuất ;

Các thứ thuần tịnh cho thế gian .

Bồ đề tâm như cõi đất ,

Vì gìn giữ tất cả thế gian .

Bồ đề tâm như dòng nước ,

Vì rửa sạch tất cả cáu bẩn của tham dục .

Bồ đề tâm như ngọn gió ,

Vì thổi khắp thế gian ;

Không gì làm ngăn ngại .

Bồ đề tâm như ngọn lửa ,

Vì đốt cháy tất cả củi hý luận . . .

Bồ đề tâm như cha lành ,

Vì bảo hộ hết thảy các Bồ tát .

Bồ đề tâm như mẹ hiền ,

Vì dưỡng dục hết thảy Bồ tát .

Bồ đề tâm như nhũ mẫu ,

Vì chăm sóc hết thảy Bồ tát . . .

Bồ đề tâm như người tỉnh thức ,

Vì đẩy lui tất cả các xấu xa .

Bồ đề tâm như lưới trời Đế thích ,

Vì khuất phục những quỷ phiền não A tu la .

Bồ đề tâm như lửa trời Đế thích ,

Vì đốt cháy tất cả tập quán ;

Tham dục và phiền não bất tịnh .

Bồ đề tâm như tháp thờ xá lợi ,

Vì hết thảy thế gian ;

Loài người và A tu la đồng kính ngưỡng .

Rồi Bồ tát Di Lặc kết luận :

“ Này thiện nam tử , Bồ đề tâm thành tựu vô lượng công đức tuyệt diệu như vậy . Tóm lại Bồ đề tâm cũng đồng như Phật pháp và các công đức của quả Phật . Tại sao thế ? . Bởi vì , chính từ Bồ đề tâm mà hạnh Bồ tát bắt đầu khởi hành và cũng chính từ đó hết thảy Như Lai trong quá khứ , hiện tại và vị lai xuất hiện ở thế gian .

Vì vậy , này thiện nam tử . Một khi ước vọng giác ngộ tối thượng được phát khởi , vô số công đức cũng được phát sinh và cả đến ý thức ẩn áo nhất của Nhất thiết trí cũng phát sinh từ đó ” .

( Trích từ Thiền Luận của Suzuki , bản dịch Tuệ Sỹ ) .

Thế nhưng , trong quá trình trui luyện chí nguyện Bồ tát , các công hạnh tuy đa dạng và nhiều đến vô lượng . Song mục đích không ngoài cốt yếu là buông bỏ tự ngã ” . Suzuki trong quyển “ Khai Ngộ Đệ Nhất ” có nói : “ Lúc buông bỏ tự ngã cũng chính là lúc tha lực hiển hiện ” .

Khi hành giả tìm đến bờ vực của tâm linh trong sự thành khẩn tha thiết đến cực độ , ngay phút giây bàng hoàng đó , hành giả có thể tạm thời quên mất tự ngã . Và chính trong giây phút huyền diệu này . Lạ lùng thay , tha lực hiển hiện như một luồng ánh sáng chan hòa ! .

Trong giây phút tuyệt vời này không còn sự phân biệt tự và tha . Mình và đối tượng đã trở thành một ! . Và ngay chính trong sự tha thiết cùng độ đó ; lại chính là giây phút hành giả thể nghiệm được chân lý , và đây chính là thể ngộ về Tính Không ! .

Dịch bản tiếng Việt bộ Nhập Bồ Tát Hạnh là một công trình kiệt xuất của Ni sư Trí Hải . Ni sư không những dịch thành văn xuôi mà lại còn dịch thành văn vần . Cả hai đều có thể gọi là những dịch phẩm quan yếu cho Phật giáo Việt Nam . Đây là một sự đóng góp lớn lao , không những cho nền văn hóa Phật giáo Việt Nam nói riêng mà còn cho cả nền văn hóa dân tộc Việt Nam nói chung .

Tôi may mắn được nghiên cứu qua tác phẩm vĩ đại của ngài Tịch Thiên và đã phiên dịch bộ luận này theo thể tài kệ tụng bốn câu năm chữ . Đồng thời cũng viết xong một quyển chú giải . Song nhận thấy chúng chỉ là những viên sỏi vụn không có chút giá trị nào . Nay có nhân duyên gặp được “ trân châu bảo ngọc ” nên không ngần ngại , vội vàng vứt đi những viên sỏi vụn “ sần sùi ” .

Chắp tay kính cẩn dâng hai dịch phẩm quý giá đến quý vị độc giả . Đồng thời phát tâm “ hợp đính ” để tiện cho người đọc . Nếu không thể lãnh hội phần văn vần , có thể tham khảo thêm phần văn xuôi để lãnh hội thêm ý chỉ uyên thâm của bộ luận .

Hai phần văn xuôi và văn vần có được là nhờ sư huynh tôi , thầy Thích Pháp Quang trụ trì chùa Tịnh Luật ở Texas , liên lạc với Ni sư Trí Hải ở Việt Nam gửi qua cho thầy bằng “ email ” .

Khi nhận được hai phần từ thầy Pháp Quang , tôi cảm thấy vui mừng như “ kẻ khát được cam lộ , kẻ nghèo gặp ngọc quý ” . Bèn không quản tài học thô thiển viết lên vài hàng giới thiệu hầu kết duyên với tất cả những hành giả “ Đã , đang , hoặc sẽ phát tâm học tập Bồ tát hạnh ” .

Cũng nhân đây “ phát lộ ” với tất cả đại chúng rằng mình được “ diễm phúc ” tắm gội trong hào quang của Tam Bảo cùng ánh sáng chói ngời của con người vĩ đại Tịch Thiên ! .

Nguyện đem công đức truyền bá “ áo nghĩa ” Đại thừa hồi hướng đến thân mẫu , Sư cô Thích Nữ Chúc Phước , đàn na tín chủ . Cùng tất cả chúng sinh .

Nguyện tất cả những ai thấy nghe tin hoặc không tin , hiểu hay không hiểu , khen , chê , kính hoặc hủy . Đời đời đều trở thành Pháp quyến của nhau , dìu dắt nâng đở cho đến ngày tất cả đều thành Chánh Giác .

Xin tất cả hãy cùng nhau phát lên lời thệ nguyện vĩ đại của Tịch Thiên :

Cho đến tận hư không ,

Nơi nào có chúng sinh .

Nguyện sẽ đến nơi đó ,

Diệt khổ đau cho họ ! .

Mùa Phật Đản 2547, tháng 5-2003

Tường Quang Tự,

Tỳ kheo Thích Pháp Chánh cẩn thức

Lời Người Dịch Việt Ngữ

Cách đây vài năm , tôi đã được đọc dịch phẩm Bồ tát hạnh của thầy Trí Siêu và bản dịch tiếng Pháp Vivre en héros pour l'éveil sau đó . Sách này đã gây cho tôi một chấn động sâu xa , nhất là thấy đa số các học giả và hành giả Phật giáo hiện nay trên thế giới đều ít nhiều chịu ảnh hưởng của nó trong hầu hết các bài giảng , tác phẩm , dịch phẩm của họ ; đủ biết ảnh hưởng sâu rộng chừng nào .

Được biết luận này mang tên Nhập bồ tát hạnh của bồ tát Tịch thiên sống tại miền Nam Ấn vào thế kỷ thứ bảy ( xem tiểu sử do thầy Trí Siêu biên soạn ) . Đây là một trong ba tác phẩm của ngài để lại , nguyên văn Phạn ngữ theo thể kệ tụng . Là sách gối đầu giường của tăng ni Phật tử tại các nước theo đại thừa ở Ấn độ vào thế kỷ thứ tám , thời gian đại thừa cực thịnh và sau đó tại các nước tây vức như Mông cổ , Tây tạng suốt ngàn năm rất thịnh hành ở các nước Tây phương và đã có nhiều bản dịch đủ các thứ tiếng .

Riêng Pháp ngữ đã có hai ba bản dịch , Anh ngữ cũng vậy , so ra không sai biệt bao nhiêu , đủ biết các dịch giả Tây phương làm việc rất nghiêm túc , nhờ sự hướng dẫn của chính các vị thượng sư đang thực hành các pháp đề cập trong sách này .

Các ngài là những bài Pháp sống động đã vừa hướng dẫn , vừa đem lại nguồn hứng khởi cho những dịch giả . Các pháp được đề cập không ngoài mười hạnh Phổ hiền , sáu ba la mật , tịnh chỉ và tuệ quán , lý Tánh không theo lập trường Trung quán mà tác giả , bồ tát Tịch thiên là đại biểu . Có thể nói đây là một bổ túc và giải rộng giới bản Bồ tát đặc biệt dành cho giới xuất gia , nhưng cũng có thể phổ cập cho tất cả mọi người , nhất là tám chương đầu của sách đã được chuyển dịch thành thơ lục bát và song thất .

Sự gò bó của vần điệu, chắc chắn dịch thơ không thể nào lột hết thánh ý trong nguyên bản , nên song song với bản dịch thơ , còn có bản văn xuôi . Bởi vậy , gặp những chỗ khó hiểu trong bản dịch thơ , xin độc giả tham khảo câu , phần tương đương trong bản dịch văn xuôi ở một tập khác . Ngoài ra , trong khi dịch văn xuôi để giúp người chưa rành những từ ngữ Phật giáo và pháp số , tôi có chú thêm giải thích trong ngoặc đơn kèm theo ngay sau mỗi từ khó hiểu .

Bản dịch này căn cứ trên bản gốc bằng Hán ngữ của Trần Ngọc Giao dịch từ Tạng ngữ kèm chú giải bằng tiếng Phổ thông do Tạng hải xã Đài Bắc xuất bản ( Trung hoa dân quốc năm 81 ) . Đồng thời tham khảo bản tiếng Pháp của Georges Driessens , Editions du Seuil xuất bản 1993 và bản Anh dịch của Stephen Batchelor , A Guide to the Bodhisattva's Way of Life , Library of Tibetan Works and Archives xuất bản 1979 . Xin chư Bồ tát gia hộ cho bản dịch này không quá xa Thánh ý .

Bản dịch này có ra là nhờ thầy Pháp Quang ở Texas đã khuyến khích dịch văn vần , và gửi tài liệu để tham khảo . Xin nhân dịp này bày tỏ lòng biết ơn đối với quý thầy Pháp Quang , Hạnh Nguyện cùng nhiều vị khác ở hải ngoại từ bao năm nay đã gửi cho rất nhiều tư liệu quý báu và cập nhật . Nguyện đời đời kiếp kiếp được gặp Bồ đề quyến thuộc , chỉ ra đời và sống vì an lạc cho nhiều người , vì hạnh phúc cho nhân loại và chư thiên .

Tháng 3, 1998

Tỳ kheo ni Trí hải .

Chương 01 - Những Lợi Lạc Của Bồ Đề Tâm

1 - 4 .

Kính lễ Phật - Pháp thân thường tại ,

Kính lễ hiền thánh trải mười phương .

Con nay ghi lại lời vàng ,

Luật nghi Phật chế cho hàng xuất gia .

Vụng về dệt mấy vần thơ ,

Chỉ mong mình khỏi phai mờ tín tâm .

Phúc thay ta được thân nhân loại ,

Hãy dùng thân tự lợi , lợi tha .

Dịp này nếu để luống qua ,

Thì khi chết đến biết là về đâu .

5.

Như làn chớp loáng qua mau ,

Chiếu soi vạn vật giữa mầu đêm đen .

Thế gian nhờ đấng Chí tôn ,

Pháp lành hi hữu vô ngần hiện ra .

6.

Căn lành ở trong ta thường yếu ,

Ác nghiệp thì công hiệu xiết bao .

Bồ đề tâm chẳng nương theo ,

Không sao thắng nổi quá nhiều chướng duyên .

7.

Ba đời chư Phật chứng minh ,

Bồ đề tâm ấy thực lành lợi thay .

Hữu tình vô lượng nhờ đây ,

Mà mau được hạnh phúc tày non cao .

8.

Ai muốn dứt khổ sầu cõi tạm ,

Muốn được nhiều vô hạn niềm vui .

Muốn mong cứu giúp mọi người ,

Đừng bao giờ để buông lơi tâm này .

9.

Chúng sinh trong cõi luân hồi ,

Bồ đề tâm ấy tạm thời khởi lên ,

Tức thì tất cả nhân thiên ,

Gọi là con Phật rất nên nể vì .

10.

Như hóa chất để xi vàng khối ,

Bồ đề tâm chuyển đổi thân dơ .

Sinh từ máu huyết mẹ cha ,

Ra thân Phật thật một tòa kim cương .

11.

Đạo sư trí tuệ vô ngần ,

Xem tôn quý nhất là tâm bồ đề .

Ai người muốn thoát sông mê ,

Hãy nên giữ vững bồ đề tâm kia .

12.

Hạnh lành khác chỉ như cây chuối ,

Cho quả xong tàn lụi héo hon .

Cây Bồ đề vẫn xanh luôn ,

Không ngưng kết trái đơm bông cõi đời .

13.

Như người phạm tội tơi bời ,

Nhờ nương dũng sĩ tức thời được an .

Kẻ cầu thoát khỏi nguy nan ,

Sao không sớm liệu nương tâm bồ đề .

14.

Như ngọn lửa ở thời kiếp hoại ,

Trong phút giây thiêu cháy tội khiên .

Công đức tâm ấy vô biên ,

Được ngài Di lặc dạy khuyên Thiện Tài .

15.

Tóm thâu hai loại sau đây ,

Cũng từ một họ Bồ đề tâm ta .

Một là Tâm nguyện tỉnh ra ,

Hai là Tâm hạnh gắng mà làm theo .

16.

Bậc hiền trí hiểu sâu hai thứ ,

Chỗ khác nhau giữa muốn và làm .

Như du hành mới phát tâm ,

Khác xa với việc dấn thân trên đường .

17.

Trong vòng sinh tử nhiễu nhương ,

Nguyện Bồ đề đủ đem đường yên vui .

Nhưng kho công đức bời bời ,

Là Bồ đề hạnh nơi người phát tâm .

18.

Và với kẻ trong tâm nắm vững ,

Hạnh bồ đề thề chẳng thối lui .

Mong sao cứu vớt muôn loài ,

Chúng sinh thoát khỏi cảnh đời trầm luân .

19.

Kể từ khi phát đại tâm ,

Dù khi đang ngủ hoặc không nghĩ gì .

Thiện căn tiếp tục tràn trề ,

Như hư không nọ chẳng hề sút sa .

20.

Đức Phật vì xót xa kẻ dại ,

Ham dừng chân ở tại Tiểu thừa .

Bản kinh Diệu Tý hỏi thưa ,

Nói nhiều công đức kẻ vừa phát tâm .

21.

Dù khi thấy một chúng sinh ,

Gặp cơn đau nhức không đành làm ngơ .

Tâm nhiêu ích ấy còn dư ,

Phúc lành cho kẻ tâm từ bủa lan .

22.

Huống hồ kẻ phát tâm quảng đại ,

Mong xua tan vạn loại khổ sầu

Mong đem hạnh phúc thanh cao ,

Cho vô lượng chúng sinh nào trầm luân .

23.

Có ai , cha mẹ , chư thiên ,

Phạm thiên cõi dục ai nguyền phát tâm .

Lớn lao quảng đại nào bằng ,

Bồ đề tâm nguyện của hàng sơ cơ ? .

24.

Người ta chẳng bao giờ mơ tưởng ,

Tâm bồ đề dù hướng bản thân .

Huống là hướng đến tha nhân ,

Mà mong phát nổi chân tâm thượng thừa .

25.

Chỉ vì một bản thân ta ,

Còn chưa phát được huống là vì ai .

Phát tâm lợi ích muôn loài ,

Là tâm tôn quý muôn đời hiếm khan .

26.

Như ngọc báu trần gian không khác ,

Bồ đề tâm an lạc cho đời .

Thuốc mầu đau khổ nhẹ vơi ,

Cỗi nguồn hạnh phúc không lời nào đo .

27.

Nghĩ lành cho chúng sinh thôi ,

Còn hơn lễ lạy Như Lai pháp tòa .

Nói gì công đức bao la ,

Mang cho tất cả muôn nhà niềm vui .

28.

Ai cũng muốn xa rời khổ não ,

Tại sao mà khổ não càng tăng .

Muốn mình hạnh phúc an khương ,

Ngu si tự phá phước dường cừu nhân .

29.

Với người không chút bình an ,

Trong tâm chất chứa miên man khổ sầu .

Bồ đề tâm ngọc báu mầu ,

Xua tan thống khổ rạt rào vui dâng .

30.

Lại xóa tan mê lầm bao nỗi ,

Hạnh lành nào sánh với tâm đây .

Bạn hiền nhân thế nào tày ,

Bồ đề công đức lành thay ai bì .

31.

Kẻ nào đền đáp ân nghì ,

Còn nên khen ngợi chỉ vì nhớ ơn .

Huống gì Bồ tát gia ân ,

Với niềm vui suớng chẳng cần chờ xin .

32.

Thế gian kính hiền nhân những kẻ ,

Một đôi lần san sẻ thức ăn .

Cho người thiếu thốn cơ bần ,

Thỏa cơn bỉ cực chút phần nào thôi .

33.

Huống chi Bồ tát suốt đời ,

Đem nguồn phúc lạc Như Lai trọn lành .

Trút cho vô lượng quần sanh ,

Nhờ đây thỏa được muôn nghìn ước ao .

34.

Phật từng dạy kẻ nào nghĩ quấy ,

Về một người như vậy ân nhân .

Sẽ sa địa ngục muôn lần ,

Bao nhiêu nghĩ bấy nhiêu phân đọa đày .

35.

Một lời ca tụng lành thay ,

Gặt nên quả phúc gấp hai ba lần .

Hiền nhân dù gặp khó khăn ,

Không sinh lầm lỗi còn tăng hạnh lành .

36.

Ai người phát đại tâm trân quý ,

Cho tôi xin kính lễ chân thành .

Cho vui đến kẻ hại mình ,

Tôi xin quy kỉnh suối lành Từ Bi .

Chương 02 - Sám Hối Tội Nghiệp

1.

Mong gìn giữ tâm tối tôn

Con xin dâng cúng Thế tôn vô lường

Pháp ngài vô cấu thanh lương

Thánh tăng công đức sánh dường biển khơi .

2.

Bao nhiêu thứ hoa tươi quả quý ,

Và đủ mùi mỹ vị cao lương .

Bao nhiêu kho báu trần gian ,

Nước trong suối mát giải cơn khát lòng .

3.

Nguy nga núi ngọc chất chồng ,

Vườn thiên khả ái rừng tòng yên vui .

Hoa tươi trái báu cây trời ,

Thướt tha buông rủ khắp nơi rừng này .

4.

Những hương lạ cõi trời thơm ngát ,

Hương bột cùng Cây ước trang nghiêm .

Mùa màng tươi tốt tự nhiên ,

Mọi đồ trang sức đáng nên cúng dường .

5.

Hồ ao đầy dẫy sen thơm ,

Tiếng thiên nga hót dịu êm tai người .

Bao nhiêu cảnh sắc nơi nơi ,

Nước non vô chủ cuối trời chân mây .

6.

Bằng tâm tưởng con nay tạo tác ,

Hiến dâng ngài - chư Phật Thế Tôn .

Cùng chư Bồ tát mười phương ,

Xin thương nhận của cúng dường con đây .

7.

Con nghèo phước đức trắng tay ,

Chẳng còn chi khác dâng ngài cho đương .

Cúi xin Từ phụ xót thương ,

Cho con được chút cúng dường này thôi .

8.

Nguyện đem thân tâm này tất cả ,

Dâng Phật và Bồ tát ngôi cao .

Đức từ thương xót nhận thâu ,

Con xin làm kẻ tớ hầu chư tôn .

9.

Chở che nhờ đức chư tôn ,

Lợi sanh thẳng tiến con còn lo chi .

Thân tâm ác nghiệp viễn ly ,

Nguyện muôn đời kiếp xa lìa tội khiên .

10.

Đây nhà tắm trang nghiêm thơm ngát ,

Ngọc lưu ly đá lát nền gương .

Lung linh thạch trụ sáng choang ,

Trên cao buông rủ bảo tràng lọng châu .

11.

Đây bao bình đẹp báu mầu ,

Nước thơm sung mãn như bầu rượu tiên .

Nhạc âm thánh thót êm đềm ,

Xin chư tôn ngự bước lên tẩy trần .

12.

Đây khăn sạch ướp xông hương quý ,

Trên thế gian không thứ so bì .

Xin lau ngọc thể chư vì ,

Dâng lên những tấm thượng y đẹp màu .

13.

Trăm ngàn y phục nhuyến nhu ,

Cùng đồ trang sức nhiệm mầu tuyệt luân .

Trang nghiêm Bồ tát pháp thân ,

Văn thù , Biến cát , Quan âm các ngài .

14.

Đây hương bột vượt ngoài tam thế ,

Con dùng thoa thân thể Như lai .

Kim thân vi diệu các ngài ,

Như vàng khéo luyện sáng ngời pháp thân .

15.

Mâu ni ruộng phước nào bằng ,

Con xin dâng cúng hoa thơm đủ màu .

Huệ, lài, sen đẹp xinh sao ,

Tràng hoa đeo cổ con đều hiến dâng .

16.

Và mây hương ngút tầng thiên giới ,

Mùi hương thơm ngát cõi người ta .

Thức ăn vi diệu thiên hà ,

Con xin dâng cúng pháp tòa Như lai .

17.

Những đèn trân báu con dâng ,

Ngự trên những đóa sen bằng vàng nguyên .

Đất thơm đầy rải khắp nền ,

Hoa tươi đẹp ý dâng lên các ngài .

18.

Chúa tể đại bi Ngài xứng hiệu ,

Đây lầu cao muôn điệu ca ngâm .

Với bao báu vật rủ giăng ,

Đầy hư không giới , con dâng lên ngài .

19.

Con xin cúng Phật Như lai ,

Lọng che dát ngọc cán tay bằng vàng .

Viền quanh đủ thứ điểm trang ,

Rất nên mỹ lệ mắt nhìn khó lơ .

20.

Thêm những thứ rất là tao nhã ,

Đồ cúng kèm nhã nhạc điểm tô .

Như mây tan hết buồn đau ,

Nguyện cho cảnh ấy bao lâu vẫn còn .

21.

Xin cho mưa báu tràn tuôn ,

Rưới hoa châu ngọc cúng dường Như lai .

Rưới trên bảo tháp, tượng đài ,

Trên hàng con Phật, mưa này xối chan .

22.

Như xưa Diệu cát tường bồ tát ,

Đã cúng dâng chư Phật cách nào .

Con nay cách ấy học theo ,

Cúng dường Thiện thệ cùng bao con ngài .

23.

Biển công đức đấng Như lai ,

Hải triều thanh vận mãi hoài ngân nga .

Xin cho vô tận âm ba ,

Hãy vang lên để ngợi ca đức Ngài .

24.

Con sẽ hóa thân này muôn ức ,

Như vi trần, lễ đức Như lai .

Thế tôn trong cả ba đời ,

Con đều kính lễ đồng thời Pháp , Tăng .

25.

Lễ ngôi xá lợi thiêng liêng ,

Lạy nguồn gốc của tâm thiên bồ đề .

Chư tăng giới hạnh kiên trì ,

Cùng hàng thánh chúng trú trì xà lê .

26.

Từ hôm nay đến kỳ chánh giác ,

Con nguyền quay về Phật náu nương .

Xin nương Pháp bảo tối tôn ,

Nương chư Bồ tát thánh tăng cứu đời .

27.

Trước mười phương Phật Như lai ,

Và chư thánh chúng sẵn bồ đề tâm .

Cùng tâm bi mẫn vô ngần ,

Con xin bộc bạch những vần tâm can .

28.

Từ vô thủy lan man lưu chuyển ,

Trong đời này hoặc những kiếp qua .

Con hằng tạo tội hà sa ,

Tự làm hoặc khuyến người ta chung làm .

29.

Vui theo những kẻ ác nhân ,

Do tâm mê muội khôn phân chính tà .

Bây giờ khi đã tỉnh ra ,

Con xin sám hối thiết tha nguyện chừa .

30.

Phiền não động thân và lời ý ,

Khiến xui con não hại người trên .

Ba ngôi, sư trưởng, song thân ,

Cùng là những kẻ láng giềng gần xa .

31.

Bao nhiêu tội nghiệt hằng sa ,

Xưa nay đã tạo khó mà thứ dung .

Chắp tay quỳ trước chư tôn ,

Con xin sám hối thề không giấu gì .

32.

Tội lỗi có khi chưa sám hết ,

Mà thân con đã chết mất tiêu .

Làm sao qua khỏi hiểm nghèo ,

Xin thương cứu độ con mau thoát nàn .

33.

Tử thần không thể cậy tin ,

Không chờ ai hết tội khiên ai còn .

Chẳng cần có bệnh hay không ,

Cướp ngang thọ mạng bốc đồng thế thôi .

34.

Bỏ tất cả chết rồi đi biệt ,

Bởi ngu si không biết nghĩ xa .

Vì thân thích lẫn oan gia ,

Xưa kia con đã tạo ra tội nhiều .

35.

Đời qua như giấc chiêm bao ,

Chuyện đời thôi cũng như trào nước dâng .

Chỉ còn niệm tưởng trong tâm ,

Việc đi đi mãi không từng tái lai .

36.

Thù địch cũng phôi phai như khói ,

Người chí thân không khỏi ra tro .

Thân ta rồi cũng hư vô ,

Thế gian đồng một tấn trò huyễn hư .

37.

Đời này kể thật phù du ,

Kẻ thân cùng với oán thù chết luôn .

Nhưng bao tội lỗi đa mang ,

Do tâm yêu ghét rõ ràng còn đây .

38.

Không nhận thức mạng này mau chóng ,

Có rồi không như bóng câu qua .

Nên con tạo đủ nghiệp tà ,

Tham sân xúi giục theo đà ngu si .

39.

Ngày đêm cứ vậy trôi đi ,

Đời con cứ vậy từng giây hao mòn .

Thời gian đâu chảy ngược dòng ,

Làm sao không đến tử vong thân này ? .

40.

Nghĩ đến lúc mạng này sắp hết ,

Dù vây quanh chi xiết thân bằng .

Nhưng bao thống khổ thê lương ,

Riêng mình phải chịu dễ dường ai hay ? .

41.

Tử thần khi đã kề vai ,

Người thân, bằng hữu, đâu ai ích gì ? .

Chỉ còn phước để cứu nguy ,

Mà con quả thực chưa hề tu qua .

42.

Hỡi các đấng chở che cứu vớt ,

Con đâu ngờ đến nước nôi này .

Cuộc đời ngắn ngủi lắm thay ,

Mà con vì nó chất đầy tội khiên .

43.

Xem người tội trước phán quan ,

Nơi y còn nỗi kinh hoàng nào hơn .

Miệng khô , sắc mặt héo hon ,

Hình hài tiều tụy khác hơn mọi ngày .

44.

Nói chi xiết trăm bề hãi sợ ,

Nơi tôi khi quỷ sứ bắt hồn .

Phút giây thần thức lìa thân ,

Rối ren lắm nỗi bội phần hoang mang .

45.

Có ai làm chỗ tựa nương ,

Cho tôi trong nỗi kinh hoàng này không ? .

Mắt nhìn dáo dác mông lung ,

Tôi tìm chỗ trú bốn phương cõi bờ .

46.

Không thấy giữa bao la vũ trụ ,

Một nơi nào ẩn trú an thân .

Lòng thêm hãi sợ muôn phần ,

Bây giờ còn biết xoay vần sao đây ? .

47.

Phật thương phò hộ chở che ,

Cứu sinh linh đức từ bi khôn lường .

Ban cho vô úy tâm an ,

Con quay về để tựa nương Phật ngài .

48.

Lại quy y Pháp ngài chứng ngộ ,

Có thể trừ kinh bố tử sinh .

Quy y thánh chúng chư tăng ,

Chư Bồ tát ấy vì năng cứu người .

49.

Trong cơn hoảng sợ tơi bời ,

Con xin đem tánh mạng này hiến dâng .

Phổ hiền bồ tát chí tôn ,

Văn thù bồ tát , xin dâng lên ngài .

50.

Con cất tiếng bi ai thống thiết ,

Kêu cứu lên bồ tát Quan âm .

Đại bi thề nguyện rất thâm ,

Xin thương xót kẻ mê lầm là con .

51.

Hỡi ngài kho chứa hư không ,

Là Hư không tạng, và ông Địa tàng .

Cùng chư Bồ tát mười phương ,

Sẵn tâm bi mẫn, dũ lòng chở che .

52.

Quy y Kim cương trì bồ tát ,

Đấng đủ đầy uy lực vô song .

Mà khi sứ giả Diêm vương ,

Thấy là khiếp vía tứ phương chạy dài .

53.

Từ lâu con đã trái sai ,

Không tuân thánh giáo các ngài dạy răn .

Trước cơn lo sợ kinh hoàng ,

Xin nương bóng cả xua tan hãi hùng .

54.

Khi trái gió trở trời thân bệnh ,

Còn phải theo lời dặn lương y .

Huống hồ chứng bệnh mê si ,

Từ bao đời kiếp bủa vi tâm này .

55.

Chỉ căn ác bệnh này thôi ,

Đủ tàn phá cả muôn người thế gian .

Không tìm đâu thấy thuốc thang ,

Chữa sân si bệnh cho an tâm người .

56.

Đấng Vô thượng y vương toàn trí ,

Sẵn thuốc hay đặc trị khổ đau .

Biết mà không dụng thuốc mầu ,

Rất nên thống trách còn ngu nào bằng .

57.

Gặp nguy hiểm nhỏ trên đường ,

Còn nên tránh né đề phòng bước chân .

Mê si hiểm gấp nghìn lần ,

Một phen đọa xuống khó hòng ngoi lên .

58.

Đừng nghĩ chết hôm nay chưa đến ,

Cứ an nhiên lơ chuyện tu trì .

Nhưng đời ta mãi trôi đi ,

Cuối cùng tất phải đến kỳ mệnh chung .

59.

Ai cho ta tấm bình an ,

Làm sao thoát khỏi muôn vàn sợ run .

Chết là chắc đến bên hông ,

Thì sao có thể yên tâm hưởng nhàn .

60.

Còn gì chăng những kinh nghiệm cũ ,

Hay chỉ còn ký ức trong ta .

Vì ôm chấp cái thây ma ,

Ta quên giáo huấn thầy đà bảo ban .

61.

Chết là đi giữa cô đơn ,

Giã từ quyến thuộc, bỏ luôn xác này .

Độc hành phiêu giạt như mây ,

Sao còn bạn với thù ai ích gì .

62.

Tạo điều ác phát sinh đau khổ ,

Làm sao ta thoát khỏi khổ nhân .

Tư duy như vậy chuyên cần ,

Ngày đêm không nghỉ thoát vòng tội khiên .

63.

Bao nhiêu tội lỗi gây nên ,

Thuộc về bốn trọng sát sinh dâm tà .

Tội do vô ý gây ra ,

Không hành Phật giới xấu xa đủ điều .

64.

Trước khổ báo kèm theo ác nghiệp ,

Con vô cùng khủng khiếp ăn năn .

Khấu đầu kính lạy chư tôn ,

Con xin sám hối muôn vàn tội xưa .

65.

Xin ngài lân mẫn thứ tha ,

Bao nhiêu tội lỗi thật là đảo điên .

Những gì không phải thiện hiền ,

Từ nay vĩnh viễn con nguyền xả ly .

Chương 03 - Gìn Giử Tâm Bồ Đề

1.

Con vui theo những hạnh lành ,

Dứt trừ thống khổ chúng sinh ba đường .

Và đem an lạc cát tường ,

Cho bao nhiêu kẻ còn vương khổ sầu .

2.

Con tùy hỉ hạnh tu phước đức ,

Tích lũy nhân chánh giác trọn lành .

Con vui theo hạnh hữu tình ,

Quyết tâm ra khỏi tử sinh luân hồi .

3.

Vui theo Chánh Giác tột vời ,

Vui theo Bồ tát ở mười ngôi cao .

Vui theo vô lượng công lao ,

Ban vui cứu khổ cho nhiều chúng sinh .

4.

Khi biết Phật rắp ranh nhập diệt ,

Con vội vàng tha thiết cầu xin :

Xin ngài trụ thế liên miên ,

Cho nhân gian khỏi sa miền mê luân .

5.

Con quỳ trước Phật mười phương ,

Chắp tay cầu khấn xin thương hữu tình .

Xin vì tất cả chúng sinh ,

Đốt lên Đèn Pháp quang minh thế trần .

6.

Bao thiện hành như trên tích tập ,

Vui theo cùng thỉnh Phật chuyển luân .

Xin cầu cho cả chúng nhân ,

Tiêu trừ hết mọi não phiền khổ đau .

7.

Chúng sinh nào mắc bệnh lâu ,

Giờ đây cũng muốn tìm cầu thuốc thang .

Nguyện làm y sĩ , dược phương ,

Cùng là khán hộ đỡ cơn khổ nàn .

8.

Mong mưa thực phẩm xối chan ,

Giải trừ đói khát lan tràn khắp nơi .

Gặp cơn tai ách cơ trời ,

Hóa thành thực phẩm vơi cơn đói lòng .

9.

Với bao kẻ trong cơn túng quẫn ,

Hóa làm kho vô tận không vơi .

Hiện ra ở trước mắt người ,

Bao nhu yếu phẩm cho đời ấm no .

10.

Chỉ vì mong muốn lợi tha ,

Con không tiếc lẫn dù là vật chi .

Thân cùng tài sản những gì ,

Hạnh lành tất cả hướng về chúng nhân .

11.

Khi chết tất không mang theo được ,

Sao bằng nay xả trước là hơn .

Thân , tà i, thiện hạnh thí luôn ,

Niết bàn hiển lộ trong nguồn tâm ngay .

12.

Thân này con đã xả ly ,

Chúng sinh dụng tất kể chi nhọc nhằn .

Dù ai giết hại cũng cam ,

Nói chi đánh chửi không phiền mảy may .

13.

Dù chúng đem thân này đối tượng ,

Để chê bai trào lộng linh tinh .

Đã cho tất cả hữu tình ,

Đâu còn luyến tiếc xem mình quý trân .

14.

Từ nay con nguyện xả thân ,

Làm bao thiện sự giúp phần yên vui .

Hữu tình ở khắp nơi nơi ,

Nguyện ai thấy được con thời ích tăng .

15 - 16.

Người thấy con kẻ tin kẻ ghét ,

Cả hai nhà lợi lạc cùng nên .

Dèm pha lăng nhục đảo điên ,

Cũng thành kết một mối duyên bồ đề .

17 - 18.

Xin chỉ lối cho người lữ khách ,

Xin làm cầu thuyền chở sang sông .

Hóa hòn đảo chốn nghỉ chân ,

Làm đèn , nô bộc đáp ưng nhu cầu .

19 - 20.

Hóa bò báu , bảo bình như ý ,

Thuốc tiên cùng thần chú , cây thiêng .

Hóa làm đất nước , hư không .

Duy trì sự sống suốt trong muôn đời .

21.

Với tất cả muôn loài sinh vật ,

Ở tận cùng biên giới không gian .

Xin làm nguồn sống ủi an .

Đến khi tất cả niết bàn mới thôi .

22 - 23.

Noi theo chư Phật Như lai ,

Sau khi lập nguyện siêng thay tu hành .

Con vì lợi ích quần sinh ,

Phát tâm rồi cũng quyết tình tiến tu .

24.

Bậc trí giả từ khi phát được ,

Tâm Bồ đề hết sức thanh cao .

Muốn cho tâm ấy càng sâu ,

Không ngừng ca tụng công lao tâm này.

25 - 26.

Phúc thay ta được thân người ,

Được sinh đất Phật, Như lai con nhà .

Phải theo tư cách Phật gia ,

Không dơ dòng giống Phật đà tối tôn .

27.

Như kẻ đui khốn cùng rách nát ,

Mò mẫm trong đống rác được châu .

Bồ đề tôn quý xiết bao ,

Ta nay đã được , phúc nào hơn đây .

28.

Bồ đề tâm cam lồ bất tử ,

Vô tận kho trừ khử khó nghèo .

Dược phương chữa bệnh cheo leo ,

Bóng cây che mát nhóc nheo hữu tình .

29.

Bồ đề tâm ấy kiều lương ,

Nối bờ sinh tử niết bàn bến kia .

Chúng sinh trên ấy đi qua ,

Vượt bao nẻo ác đường tà hiểm nguy .

30.

Như vừng trăng trong tâm héo hắt ,

Xua tan niềm khắc khoải sầu đau .

Như vầng nhật sáng lên cao ,

Mây vô minh cũng tan vào hư không .

31 - 32.

Từ trong diệu pháp Thế tôn ,

Đề hồ tinh chất ngọt ngon kết thành .

Hỡi bao lưu lạc hữu tình ,

Nguồn vui thắng diệu sẵn dành nơi đây .

33.

Trước chư Phật Như lai cứu thế ,

Con ân cần mời cả chúng sinh .

Hưởng vui chánh giác trọn lành ,

Mong thiên nhân chúng đồng tình hỉ hoan .

Chương 04 - Không Buông Lung

1.

Đã phát tâm bồ đề kiên cố ,

Bồ tát nên nỗ lực cần tu .

Siêng năng mỏi nhọc không từ ,

Luật nghi thề chẳng bao giờ trái sai .

2-3.

Việc nào do thiếu nghĩ suy ,

Hứa rồi có thể bỏ đi cũng đành .

Làm sao xả giới cao minh ,

Phật đà thấy rõ , chính mình cũng tin .

4-5.

Bội thề lợi lạc chúng sinh ,

Dối lừa quả báo sẽ dành mai sau .

Vật hèn đã hứa không trao ,

Còn sa quỷ đói , thể theo Kinh thường .

6-7.

Huống mời chúng hưởng vui tối thượng ,

Dối gạt nhau cõi thiện nào lên .

Xả tâm mà vẫn chứng nên ,

Là điều khó hiểu, chỉ riêng Phật rành .

8-9.

Xả bồ đề tội chẳng khinh ,

Làm cho tất cả chúng sinh mất nhờ .

Nếu ai dù chỉ sát na ,

Ngại ngăn bồ tát , quả kia khôn lường .

10-11.

Làm bất an một người đủ khốn ,

Huống muôn người cùng tận hư không .

Thọ rồi xả giới như không ,

Thì quanh quẩn mãi trong vòng trầm luân .

12-13.

Phải nên theo giới tu lần ,

Nếu không nỗ lực chắc đành đọa sa .

Độ sanh nhiều Phật đã qua ,

Do ta chướng nặng , hóa ra vô phần .

14.

Nay nếu chẳng tu tâm sửa tính ,

Sẽ sa vào những cảnh khổ đau .

Bệnh nhiều , trăn trói , xẻ cưa ,

Và bao tai họa đón chờ ác nhân .

15.

Khó thay Phật xuất thế gian ,

Làm người tin Phật, tu hành đủ duyên .

Những điều không hẹn mà nên ,

Biết sau có được như trên vẹn toàn .

16.

Nay ta được ổn an vô bệnh ,

Không não phiền , hạnh phúc lắm thay .

Mạng căn suy giảm từng giây ,

Hình hài như bọt tan ngay mấy hồi .

17-18.

Nếu ta vẫn cứ buông trôi ,

Đọa sa ác đạo khó thời ăn năn .

Đủ duyên làm thiện không hăng ,

Đến khi khổ bức còn toan nỗi gì .

19.

Khi ấy đã không sao hành thiện ,

Lại tích nhiều bất thiện càng tăng .

Trải qua vô tận thời gian ,

Đến tên của sự tốt lành chẳng nghe .

20.

Thân người khó được lắm thay ,

Phật từng ví dụ duyên may rùa mù .

Lênh đênh trên biển Thần phù ,

Ván kia hồ dễ cùng rùa gặp nhau.

21-22.

Phạm tội nặng sát na cũng đọa ,

Huống gì qua vô thỉ luân hồi .

Ở trong ác thú không thôi ,

Khó bề giải thoát còn khơi tội nhiều .

23-24.

Ở trong nhàn cảnh không tu ,

Tự coi thường thế còn ngu nào bằng .

Biết mà vẫn cứ trôi lăn ,

Thì khi sắp chết trăm phần khổ ưu .

25-26.

Lửa địa ngục thiêu thân khó nhẫn ,

Lửa ăn năn càng ngấm tâm can .

Được thân người thực khó khăn ,

Lại thêm có trí biện phân dữ lành .

27.

Mà nay vẫn đọa hỏa khanh ,

Khác nào như thể tâm mình hôn mê .

Chẳng hay mắc phải bùa chi ,

Mà sinh lú lẫn, lương tri không còn .

28-29.

Kẻ thù ta tham sân vô dạng ,

Không chân tay cũng chẳng thông minh .

Hại ta điêu đứng mặc tình ,

Khuất thân chịu nhục, hổ mình lắm thay .

30.

Dù chư thiên chúng , tu la ,

Cùng nhau hợp sức bắt ta đọa đày .

Vào trong hỏa ngục a tỳ ,

Cũng không thể được, nói gì tha nhân .

31.

Nhưng phiền não công năng ghê thực ,

Ném ta vào lửa ngục như chơi .

Dù cho cả núi Tu di ,

Cũng ra tro bụi chẳng chi sót chừa .

32.

Thế gian tất cả kẻ thù ,

Không như phiền não kẻ thù trong tâm .

Dằng dai vô thủy vô chung ,

Hại ta đến mức khốn cùng mới thôi .

33-34.

Thuận kẻ địch ở đời còn lợi ,

Theo não phiền chỉ hại mà thôi .

Làm sao sống được an vui ,

Giặc thù phiền não không lui , cứ lì .

35.

Khi còn phiền não sân si ,

Những tên ngục tốt bảo trì tử sinh .

Đồ đao hành hạ tâm linh ,

Làm sao có được an bình trong tâm .

36.

Kẻ cừu địch tham sân chưa dứt ,

Thì sao đành bỏ mất công phu .

Thế nhân hăm hở diệt thù ,

Còn quên ăn ngủ khi thù chưa tan .

37.

Dù thân trúng phải tên đao ,

Chưa phân thắng bại ai nào thối lui .

Mặc dù những địch thù kia ,

Trước sau cũng chết theo lề tự nhiên .

38-39.

Nay ta muốn dẹp yên phiền não ,

Dù trăm nguy ngàn khó không sờn .

Thương binh còn thấy vẻ vang ,

Nên vì đạo cả xem thường khổ đau .

40.

Kẻ chài , đồ tể , nông phu ,

Vì cơm áo chịu gian nguy cực hình .

Ta vì an lạc quần sinh ,

Sao không nhẫn nại trăm nghìn chướng duyên .

41-42.

Đã nguyền độ vô biên phiền não ,

Mà bản tâm rốt ráo chưa yên .

Sao không khéo lượng sức mình ,

Từ nay ta quyết đinh ninh diệt thù .

43.

Nâng niu kiếm báu trừ ma ,

Sân si thề diệt như là cừu nhân .

Ngộ, mê năng lực tương đương ,

Mới mong đoạn dứt thâm căn não phiền .

44-45.

Thà chịu khổ bị thiêu bị chặt ,

Thề quyết không khuất giặc si mê .

Giặc thường kéo đến rút đi ,

Giặc phiền não ấy một đi không về .

46.

Tuệ quang chiếu phá si mê ,

Trục ra khỏi khối tâm kia một lần .

Còn đâu tông tích tham sân ,

Chớ nên nhu nhược không cần gắng tu .

47.

Phiền não không ngoài , trong , giữa ,

Không ở đâu , xuất xứ huyễn hư .

Hãy vì tuệ giác tiến tu ,

Sao ta luống chịu ngục tù khổ đau .

48.

Tư duy lẽ ấy cho sâu ,

Luật nghi Phật chế nên mau tuân hành .

Y vương lời dặn đinh ninh ,

Không theo toa thuốc sao lành bệnh đây .