Chứng Đạo Ca

THI CA 18 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ ĐẠI THỪA THIỀN

Phiên âm:

Hành diệc thiền, tọa diệc thiền

Ngữ mặc động tĩnh thể an nhiên

Túng ngộ phong đao thường thản thản

Giả nhiêu độc dược dã nhàn nhàn

Dịch nghĩa:

Tu THIỀN tọa, không chỉ ngồi mới "tọa"

Thiền cả đi, khi đứng lúc cần nằm

Dẫu gươm đao dọa dẫm vẫn bình tâm

Phải độc dược, cố giữ lòng thanh thản

TRỰC CHỈ

Xét cho kỹ mọi sinh hoạt ở đời, người ta sẽ thấy THIỀN là một môn luyện tập thuộc phạm trù nội tâm, một phương pháp điều Tâm hiệu quả. Do vậy, người ta ứng dụng hầu hết mọi lãnh vực, mọi ngành nghề. Thiếu chất THIỀN khó mà phát triển tài năng kể cả hai mặt: sinh lý và tâm lý. Muốn đánh trúng chỗ nhược của đối phương, người võ sĩ phải thiền. Nấu ăn thật ngon, người đầu bếp phải có thiền. Phát minh một khoa học, một vật lý, một dược liệu mới, nhà bác học phải có thiền… Đó là thế gian THIỀN.

Ở lãnh vực "tôn giáo", còn có ngoại đạo thiền, tiểu thừa thiền.

"Hành diệc thiền, tọa diệc thiền,

"Ngữ mặc động tĩnh thể an nhiên…"

Đấy thuộc ĐẠI THỪA THIỀN. Tại sao Đại thừa thiền có một phong thái xem thường những đe dọa, chết chóc? Chừng nào THIỀN GIẢ giải đáp được câu hỏi đó thì mới hiểu được rằng ĐI, ĐỨNG, NGỔI, NẰM, đều không rời THIỀN của Đại thừa THIỀN.

Than ôi!

"Duy chứng nãi tri nan khả trắc

"Kính lý chiếu hình khán bất nan

"Thủy trung tróc nguyệt tranh niêm đắc".

THI CA 19 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ SINH TỬ

Phiên âm:

Kỷ hồi tử, kỷ hồi sinh

Sinh tử du du vô định chi!

Ngã sư đắc kiến nhiên đăng Phật

Đa kiếp tằng vi nhẫn nhục tiên

Dịch nghĩa:

Việc sinh tử kể sao cùng số…

Tử rồi sinh, sinh tử lững lờ trôi

Bổn sư ta vô lượng kiếp phát tâm lành

Làm tiên nhẫn nhục, tu hành từ thời

NHIÊN ĐĂNG cổ Phật.

TRỰC CHỈ

Ham sinh sợ tử là việc thường tình. Bởi vì người đời quan niệm rằng "đời người có một lần". Một lần sinh ra. Một lần thi đỗ. Một lần kết hôn và đáng sợ nhất, một lần chết. Cuối cùng chết là hết!

Dưới nhãn quan của người chứng đạo: vạn pháp không có cái gì mất hẳn. Vạn pháp là hiện tượng vô thường nhưng chúng duyên sinh từ bản thể chân thường. Vì vậy, việc sinh tử không thể luận kiếp số, không có sự chấm dứt dòng sinh tử. Dòng sinh tử tử sinh cứ trôi mãi không có bến bờ dừng trụ. Nó "hằng" mà "chuyển". "Chuyển" trong cái "hằng".

"… Tử rồi sinh, sinh tử lững lờ trôi"

Không phải chỉ có con người mới tử sinh vô cùng vô tận về kiếp số. Qua cái thấy của người chứng đạo, Phật Bổn sư Thích Ca Mâu Ni của ta cũng vậy, chư Phật trong mười phương ba đời cũng cùng thọ dụng một chân lý.

"… Việc sinh tử, kể sao cho cùng số…"

THI CA 20 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ THÚ VUI CỦA THIỀN GIẢ

Phiên âm:

Nhập thâm sơn trụ lan nhã

Sầm ngâm u thúy trường tòng hạ

Ưu du tĩnh tọa dã tăng gia

Khuých tịch an cư thật tiêu sái!

Dịch nghĩa:

Vào rừng thẳm, trụ am thanh tĩnh mịch

Dưới cội tùng, bên gộp đá bóng râm che

Làm Tăng quê, vui sâu trong tĩnh tọa, trong êm đềm

Cảnh lặng lẽ, an lành sao nói hết… !

TRỰC CHỈ

Là con người, ai cũng như ai. Ngày ngày lo toan sinh kế, phục vụ bản thân gia đình, thừa ra đóng góp phần cho xã hội. Ngoài những ngày giờ làm việc mệt nhọc, mỗi người dành cho mình một cách "giải trí", một "thú vui". Thú vui xem phim, thú vui đọc sách, thú vui đánh cờ, thú vui câu cá, thú vui ca nhạc…

Dưới mắt người chứng đạo, người đạo sĩ cũng có thú vui, một thú vui khác với tất cả thú vui của người thường. Thú vui của đạo sĩ, người thường nghe có thể không thấy có gì vui. Vì người ta không thưởng thức nổi cái hương vị giải thoát thậm trầm, sâu kín, mầu nhiệm của tâm hồn người đạo sĩ.

Nói một cách khẳng định rằng, người đạo sĩ có thực tu, tu đúng chánh pháp, người đạo sĩ đó thưởng thức trọn vẹn cái thú vui "vô vi" mà người thường không có cơ hội được thưởng thức. Thú vui VÔ VI muốn thưởng thức nó, còn có cách là phải theo dấu chân của người trước đã đi qua.

"Vào rừng thẳm, trụ am thanh tĩnh mịch

Dưới cội tùng, bên gộp đá, bóng râm che

"Làm Tăng quê, vui sâu trong tĩnh tọa, trong êm đềm

"Cảnh lặng lẽ, an lành sao nói hết… !"

THI CA 21 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO KHÔNG NÊN TRỤ PHÁP TU PHƯƠNG TIỆN

Phiên âm:

Giác tức liễu, bất thi công

Nhất thiết hữu vi pháp bất đồng

Trụ tướng bố thí sanh thiên phước

Do như ngưỡng tiễn xạ hư không

Thế lực tận, tiễn hoàn trụy

Chiêu đắc lai sanh bất như ý

Tranh tự vô vi thật tướng môn

Nhất siêu trực nhập Như Lai địa.

Dịch nghĩa:

* Giác là hết, chẳng cần tu với chứng!

Pháp hữu vi nhiều lắm kể sao cùng

Bố thí ra, lòng chấp, phước sanh thiên

Lúc phước hết, sinh lại cuộc đời không như ý

* Như tên bắn, xé hư không bay vút

Sức mỏn rồi, tên rớt biết về đâu!

Sao bằng ta, thẳng tiến THẬT TƯỚNG MÔN

Nhảy một nhảy, đến ngay vùng đất Phật

TRỰC CHỈ

Muốn đi con đường Phật, phải chú ý những điều cần biết ban đầu:

Về pháp môn, đại để có phương tiện và cứu cánh…

Về chủng tánh, đại để có tiểu thừa và đại thừa…

Về giáo lý, đại để có tiệm, đốn, viên…

Về căn cơ, đại để có lợi, độn…

Có hiểu những điều cốt lõi đó, trong quá trình nghiên cứu, học Phật mới không sửng sốt, ngạc nhiên, kinh hãi, thậm chí phản đối và nguyền rủa, khi đọc:

"Giác là hết, chẳng cần tu với chứng".

Đối với tư tưởng Đại thừa của người chủng tánh Đại thừa, đó là sự thật, không hề cường điệu, đại ngôn, càng không hề dụng ý phủ định, chê bai, bôi bác sự tu hành của người khác không cùng căn cơ, chủng tánh, trình độ và pháp tu giống mình.

Người Đại thừa nhận thức rõ, pháp hữu vi "thiên sai vạn biệt", pháp tu thì "vô lượng pháp môn", chạy theo nó mình sẽ làm gì đây? Làm cái nào cho mau hiệu quả? Tu món gì để được "phước nhiều"? Hành kiểu chi để mau thành Phật? v.v… Vô số vấn đề, bao nhiêu câu hỏi được đặt ra, chắc chắn chẳng ai biết chắc phải làm gì để được thành công sớm nhất và to lớn đến cỡ nào!

Riêng về pháp môn tu THIỀN của THIỀN TÔNG cũng còn không biết cơ man nào rắc rối. Nếu không có duyên tu học VÔ VI THẬT TƯỚNG MÔN thì đa số, người ta chỉ dạy nhau và tu với nhau những pháp môn THIỀN LÁ SẢ mà thôi! Với người Đại thừa "Nhảy một nhảy đến ngay vùng đất Phật".

Đó là chuyện có thật. Nhưng có điều chua chát là lời thật không phải ai cũng bằng lòng. Tuy nhiên, không vì vậy mà người chứng đạo không vì lẽ thật, nói ra lời thật để cho ai đó "đạt giả đồng du…" chứng nhập quả bồ đề chân thật.

THI CA 22 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO NHÌN BAO QUÁT NẮM TRỌNG TÂM

Phiên âm:

Đản đắc bổn, mạc sầu mạt

Như tịnh lưu ly hàm bảo nguyệt

Ký năng giải thử như ý châu

Tự lợi, lợi tha chung bất kiệt

Dịch nghĩa:

* Cần ôm gốc, quan tâm chi cành ngọn

Gốc vững rồi, cành ngọn sẽ sum suê

Như lưu ly, thu hết ánh trăng vàng

Sáng vằng vặc, sáng mơ màng, châu lưu ly thu trọn vẹn

* Cũng như thế, tâm ta là châu NHƯ Ý

NHƯ Ý châu, giá trị lớn vô cùng

Tỉnh thức rồi, với THƯỜNG TRÚ CHÂN TÂM

Dùng tự lợi, dẫu lợi tha đời không bao giờ hết.

TRỰC CHỈ

Nhìn bao quát nắm lấy trọng tâm là cách nhìn của người khôn ngoan trong cuộc sống.

Nhà quân sự, cất cánh chiếc máy bay thám thính, bay lượn một vùng trời hàng trăm "cây số" để nhìn bao quát và tìm nắm lấy một mục tiêu, một "trong tâm" của đối phương trong một vài điểm.

Tiều phu vào rừng. Ngư phủ ra khơi. Người nội trợ đi chợ. Cô bán hàng rong… đều vận dụng cách "nhìn bao quát, nắm lấy trọng tâm" trong nghề nghiệp của mình. Đến như những bậc tiền bối dòng dõi tiên rồng cũng dạy cho con cháu cách "nhìn bao quát nắm lấy trọng tâm" để chọn cho mình một ý trung nhân trong lứa tuổi "xuân xanh xấp xỉ" búi tóc cài trâm rằng:

"Trai khôn tìm vợ chợ đông

Gái khôn tìm chồng giũa chốn ba quân".

Người đạo sĩ cũng có cái nhìn "bao quát" trong đường học đạo và hành đạo. Người ta thường gặp nó trong một cái từ đẹp đẽ mới nghe qua tưởng như hữu lý:

"Bồ-tát đa hạnh"

Thực vậy, "đa hạnh" không có gì phải chê trách và chối bỏ. Nhưng "đa hạnh" chỉ là cách "nhìn bao quát" mà người thông minh, cần phải biết "trọng tâm" để nắm lấy. Đa hạnh chỉ là lá, ngọn, cành… Lá, cành, ngọn, đọt có thể tiêu ma tàn tụi dễ dàng nếu gốc sùng, hà, mục ruỗng.

Trọng tâm của đạo sĩ, qua cái thấy của người chứng đạo là TÂM. Tâm ở đây được ví "tịnh lưu ly". Tịnh lưu ly thu hết ánh trăng vàng. "Chân tâm thường trú", "Như Lai Viên Giác Diệu Tâm" mà phát hiện, mà tỉnh thức, mà tỏ ngộ, mà thể nhập thì diệu dụng sẽ vô cùng vô cực. Dùng cho việc lợi mình, dùng cho việc lợi chúng sinh từ đời nầy cho đến vĩnh viễn vô lượng đời sau công đức không bao giờ cạn kiệt.

THI CA 23 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỮNG CHÁNH NIỆM TRONG MỌI THỜI

Phiên âm:

Giang nguyệt chiếu, tòng phong xuy

Vĩnh dạ thanh tiêu hà sở vi?

Phật tánh giới châu tâm địa ấn

Vụ lộ vâ hà thể thượng y

Dịch nghĩa:

* Trăng vằng vặc, lung linh vờn đáy nước

Gió ngọn tùng, nghe như cật vấn lương tri

Cảnh đêm thanh, trăng sáng: Đã làm gì?

Rằng, Phật tánh, giới châu tôi in sâu vào tâm địa.

* Tôi lấy cả ráng, mây, làm màu áo

Lấy mù mai, sương sớm để làm màn

Vui trăng sông, tùng núi, gió vi vu

Ôm Phật tánh, giới châu làm bạn đường chung chăn gối!

TRỰC CHỈ

Cái thấy của người chứng đạo đối với việc "tu hành" nhẹ nhàng, cởi mở, tự tại mà hiệu quả rất cao, người chứng đạo họ có giải thoát thật sự, họ có giác ngộ chân lý thật sự, vì vậy không có gì ràng buộc được thân tâm con người chứng đạo. Dưới mắt của người chứng đạo, vạn pháp đồng nhất thể. Tùy duyên biến hiện mà dáng vẻ hình hài có sai khác đó thôi. Tất cả đều cùng chung một tự tánh thanh tịnh bản nhiên của tự nó. Từ nhận thức chân lý đó, cho nên vấn đề gọi là TU HÀNH chẳng có gì cực khồ khó khăn.

Van xin, cầu nguyện. Không cần

Lạy ngũ bách danh, tam thiên Phật. Không cần.

Tụng kinh, tay chuông, tay mỏ, ngày sáu thời. Không cần.

Tay lần chuỗi, miệng niệm danh hiệu Phật suốt ngày. Không cần.

Vậy người đạo sĩ, cần gì?

- Cần vững CHÁNH NIỆM. Có chánh niệm là có tất cả. Có chánh niệm người đạo sĩ sẽ không rời Phật tánh. Luôn luôn tỉnh thức sống bằng Phật tánh, đương nhiên có "giới châu", có "định châu", có "tuệ châu". Giới, định, tuệ mà in sâu tâm địa thì còn cái gì ràng buộc được, lý do nào làm cho hành giả "bận lòng"!

Như vậy, người đạo sĩ:

"Tôi lấy cả ráng, mây, làm màu áo

Lấy mù mai, sương sớm để làm màn

Vui trăng sông, tùng núi, gió vi vu

Ôm Phật tánh, giới châu làm bạn đường chung chăn gối!"

Đó là việc có thật. Có thật, tuy nhiên:

"Duy chứng nãi tri, nan khả trắc…"

THI CA 24 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO SỰ LÝ TƯƠNG HỒ

Phiên âm:

Hàng long bát, giải hổ tích

Lưỡng cô kim hoàn minh lịch lịch

Bất thị tiêu hình hư sự trì

Như Lai bảo trượng thân tung tích

Dịch nghĩa:

* Gậy đuổi cọp, đến nay còn chứng tích

Bát thu rồng, của Lục Tổ hãy còn lưu

Thấy vật xưa, như gặp lại người xưa

Nhìn kỷ vật, để nhủ lòng thêm tinh tấn

* Cầm tích trượng, tưởng như nắm trong tay chân lý

Tứ diệu đề với thập nhị duyên sinh…

Trượng của Như Lai là biểu tượng của "bần tăng"

Chân đạo sĩ, chớ nên nghĩ: Đó là HƯ SỰ!

TRỰC CHỈ

Người học Phật, phải học, hiểu những vấn đề then chốt của nền giáo lý Phật, trước khi vào nhà Phật học đồ sộ. Đó là vấn đề:

• Sự - Lý

• Phương tiện – Cứu cánh

• Bất liễu nghĩa – Liễu nghĩa.

• Tục đế – Chơn đế

Hiểu được ý nghĩa và công dụng của những cặp phạm trù đó, người đạo sĩ thấy biết rộng sâu vào vấn đề:

- Lý pháp giới

- Sự pháp giới

- Lý sự pháp giới

- Sự sự pháp giới

- Lý vô ngại

- Sự vô ngại

- Lý sự vô ngại

- Sự sự vô ngại

Hiểu tõ tánh chất "vô ngại" qua bốn cách nhìn "pháp giới", người đạo sĩ chợt nhận ra chân lý "Pháp giới nhất chân". Sự là "sự" của "lý". Lý là "lý của "sự". SỰ LÝ VIÊN DUNG. Bấy giờ nhìn thấy gậy đuổi cọp, bát thu rồng, bình bát, tích trượng như nhìn thấy Phật, Pháp và Tăng. Thấy được chân lý: "Một là tất cả". "Tất cả là một". Thế cho nên với người chứng đạo những chứng tích "hữu vi", "sự tướng" đó không ngoài "bản thể nhất chân" thì sao được gọi là HƯ SỰ TRÌ?

Tuy nhiên, với người chưa tỏ ngộ châ lý, ôm giữ bình bát tích trượng, ba y, chánh gốc của Phật tổ Như Lai, để mà "lễ bái" mà "cầu nguyện" mà "van xin" mà "hy vọng", mà trông nhờ sự "phù hộ" sự "cứu rỗi" của Phật thì rõ là HƯ SỰ TRÌ. Vì sự chỉ là sự "hữu vi pháp" thì của ai cũng đều như huyễn, như hóa, như sương mai, như điện nhoáng mà thôi. Bo bo ôm giữ "sự tướng" là dẫm chân một chỗ. Mà phải hiểu:

Sự để đạt đến Lý

Phương tiện để đạt đến cứu cánh

Bất liễu nghĩa để đưa lên liễu nghĩa

Tục đế để nhận thức tư duy chân đế".

THI CA 25 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỌNG, CHÂN ĐỀU VỌNG

Phiên âm:

Bất cầu chân, bất đoạn vọng

Liễu tri nhị pháp không vô tướng

Vô tướng vô không vô bất không

Tức thị Như Lai chân thực tướng

Dịch nghĩa:

* Chân đạo sĩ chẳng cầu chân bỏ vọng

Vốn biết rằng: Chân, vọng không có gì!

Bảo rằng "KHÔNG", nhưng không được hiểu "NGOAN KHÔNG"

Rằng là "CÓ", mà không nói là "THỰC CÓ"

* Nhận thức rõ, "Như Lai chân thực tướng"

Sắc là không, không là sắc, bất tương ly

Chân lý duyên sanh, một đạo lý nhiệm mầu

Nhìn "đương thể": SẮC là KHÔNG, KHÔNG là SẮC

TRỰC CHỈ

Giáo lý liễu nghĩa thượng thừa trong đạo Phật, vần đề CHÂN, VỌNG không là vấn đề đáng được bàn cãi đúng sai chân vọng nữa.

"Tánh chân thực của pháp hữu vi là KHÔNG

Vì duyên sinh

Ví như huyễn

Bản chất của pháp vô vi, không sinh không diệt

Vì không có thật

Ví như hoa đốm trong hư không"

Chỉ cái vọng, cốt hiển bày CHÂN. Không vọng tự nó CHÂN. Không có CHÂN nào ngoài VỌNG. Vọng và Chân đều không tự tướng. Không tự tướng đồng nghĩa với "không có gì". Gọi là CÓ chỉ là sự hội tụ duyên sinh còn hòa hợp. Gọi là KHÔNG chỉ là sự phân tán của duyên sinh tan rã.

Người học Phật khi nói CÓ phải ý thức, mình đang nói CÓ cái gì. Lúc nói KHÔNG cũng phải ý thực, mình đang nói KHÔNG cái gì!

SẮC KHÔNG, KHÔNG SẮC là vấn đề của người học đạo, hành đạo và chứng đạo mới thấy rõ:

"… Đạt giả đồng du Niết-bàn lộ…"

"… Duy chứng nãi tri nan khả trắc…"

Đó không phải là vấn đề nên "thảo luận" trong những buổi "tửu hậu trà dư". Càng không được nói để chứng minh rằng đó là sai hay đúng. Nếu cả đời mà ta chưa gặp "đạt giả" để "đồng du" thì chỉ còn một cách: "độc hành độc bộ" mà thôi! Rồi thỉnh thoảng chờ nghe tiếng vọng trong không gian thủ thỉ:

"Vui thì vui gượng kẻo là

Ai tri âm đó, mặn mà với ai…"

THI CA 26 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO … NHẤT THIẾT DUY TÂM…

Phiên âm:

Tâm cảnh minh, giám vô ngại

Hoát nhiên huýnh triệt châu sa giới

Vạn tượng sum la ảnh hiện trung

Nhất lỏa viên quang phi nội ngoại

Dịch nghĩa:

Gương tâm sáng, rõ soi không ngăn ngại

Thoắt ngộ rồi, thu hết thế giới hằng sa

Vạn tượng sum la, là ảnh hiện của tâm này

Có TUỆ GIÁC, "trong" "ngoài" không ranh giới

TRỰC CHỈ

Trong giáo lý Phật, đề cập TÂM là đi vào lãnh vực "chuyên", vào chiều sâu thăm thẳm của tư duy và quán chiếu. Nói cách khác, người học Phật muốn nhận thức về TÂM, thưởng thức được hương vị giải thoát của TÂM, công dụng tuyệt vời thánh thiện của TÂM, người đạo sĩ phải thực hiện THIỀN, phải vận dụng CHÁNH QUÁN.

Bởi vì TÂM ở trong đạo Phật nói có nhiều tên gọi. Mỗi tên gọi, một công dụng, một giá trị lợi hay bất lợi, "bạn" hay "thù", chỉ người thực học, thực tu, mới hiểu hết, hiểu kỹ từng công dụng của các thứ TÂM.

1. Nhục đoàn tâm

2. Vọng tâm

3. Chân tâm

4. Thường trú chân tâm

5. Như Lai Viên Giác diệu tâm

6. Duyên lự tâm

7. Bát thức tâm

8. Tích tụ tinh yếu tâm

Tâm có nhiều tên gọi như vậy, cho nên nghiên cứu đạo Phật sơ sài, hời họt mà bàn luận về TÂM thì khó mà quán triệt vấn đề.

TÂM CẢNH MINH, chỉ cho cái tâm được loại bỏ "vọng tâm", loại bỏ "duyên lự tâm", nhưng thứ tâm nghĩ ngợi lăng xăng, tạp nhạp, thứ tâm gây ra một nguyên nhân và hậu quả khổ đau cho con người.

TÂM CẢNH MINH là NHƯ LAI VIÊN GIÁC DIỆU TÂM là THƯỜNG TRÚ CHÂN TÂM của con người vốn có. Theo giáo lý đạo Phật, đó là "bản thể" của vũ trụ vạn hữu. Hiện tượng vạn hữu là pháp "duyên sinh" từ tâm thể đó mà ra:

"Nhược nhơn dục liễu tri

Tam thế nhất thiết Phật

Ưng quán pháp giới tánh

NHẤT THIẾT DUY TÂM TẠO"

"Duy tâm tạo" là "tâm thể" bao hàm thu tóm hết vạn tượng sum la, không còn vật nào "ở trong", cái gì "ở ngoài" nữa. Cũng như sóng mòi, bọt bong bóng, không có cái gọi là "trong", là "ngoài", vì là cùng loại duyên sinh trên mặt biển bao la vô tận của nước đại dương.

THI CA 27 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO CẢNH GIÁC VỀ Ý NIỆM CHẤP CỦA CHÍNH MÌNH

Phiên âm:

Hoát đạt không bát nhân quả

Mảng mảng đãng đãng chiêu ương họa

Khí hữu trước vô bệnh diệc nhiên

Hoàn như tịch nhi đầu hỏa

Dịch nghĩa:

* Kẻ thiển trí, chủ trương: RỖNG TUẾCH

Cõi đời KHÔNG, NHÂN, QUẢ cũng KHÔNG

Khù khờ thay! Một hiểu biết đáng thương!

Rước tai họa cho bản thân mà không hay biết

* Kẻ chấp CÓ bị khổ đau vì CÓ

Người chấp KHÔNG sẽ đau khổ bởi KHÔNG

Tránh lửa thiêu, đâm đầu chạy nhảy sông

Khỏi chết nóng, chết lạnh cũng là một cách chết!

TRỰC CHỈ

Chữ CHẤP ở trong đạo Phật có ý nghĩa rất quan trọng. Chấp đồng nghĩa như chữ "cho là". Sự vật tôi "cho là" CÓ hoặc tôi "cho" sự vật "là" KHÔNG. Cho là CÓ: CHẤP CÓ. Cho là KHÔNG: CHẤP KHÔNG. Cho là KHÔNG NHÂN QUẢ: CHẤP KHÔNG NHÂN, KHÔNG QUẢ.

CHẤP thế gian là có, chấp thế gian là không, đồng nghĩa với "chấp thường", "chấp đoạn", không hợp với chánh pháp.

Cho vạn pháp thực có, con người sẽ bị sa lầy, vì đam mê vạn pháp. Vì vạn pháp mà tạo nghiệp mà chiêu báo. Cho vạn pháp là không, con người mất hết lý tưởng để sống. Và nếu sống cũng dễ mất hết lương tâm, lương tri, không biết vấn đề thiện ác là gì. Cho rằng không có nhân quả, cũng là hạng người rất đáng sợ, vì người ta không quan tâm, không lượng định việc làm và hậu quả của việc làm, nếu việc làm đó là "bất thiện nghiệp".

Không CHẤP CÓ, vì chán ý niệm có, vì ý niệm CHẤP CÓ gây ra nhiều nguyên nhân đau khổ. Bấy giờ xoay lại nảy sanh ý niệm CHẤP KHÔNG. CHẤP KHÔNG vẫn là một ý niệm chấp sai lầm chân lý. Dính líu vào ý niệm chấp có đã không đem lại an lạc hạnh phúc được. Dính líu vào ý niệm chấp không, làm sao có được sự an vui. Vả lại ở trên cõi đời làm sao phủ định vạn pháp, làm sao trốn chạy vạn pháp, khiến cho vạn pháp trở thành KHÔNG, cho được?

Mà người học đạo phải hướng về "Thật tướng", phải chứng cho được "Thật tướng" thì mới khỏi vướng hai bên.

THI CA 28 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VẤN ĐỀ XẢ BỎ VÀ TÌM LẤY

Phiên âm:

Xả vọng tâm, thủ chân lý

Thủ xả chi tâm thành xảo ngụy

Học nhân bất liễu dụng tu hành

Chân thành nhận tặc tương vi tử

Dịch nghĩa:

Bỏ tâm vọng. Vọng tìm không có

Chân lý tìm? Chân lý biết ở đâu?

Sai lầm ngay trong ý niệm BỎ, TÌM

Lơi cảnh giác, tưởng con mà là giặc!

TRỰC CHỈ

Hễ có ý niệm LẤY, BỎ thì cũng có các ý niệm tốt, xấu, thương, ghét, thân, sơ, sang, hèn, phải, quấy, ta, người… Đó là những ý niệm phát xuất từ vô minh vọng động, khiến cho CHÂN TÂM thanh tịnh vốn có của con người bị ẨN mất. Ví như sóng mòi, bọt bèo của nước biển không thể hiện được tánh phẳng lặng như tờ của biển.

Theo giáo lý Bát Nhã Ba La Mật, pháp sai lầm trái chân lý trừ bỏ đã đành mà pháp gọi là chánh là đúng, cũng phải bỏ nốt.

Một bàn tay cầm nắm phải bùn đất, cần buông bỏ đã đành, bàn tay cầm nắm kim cương, vàng ròng thì bàn tay đó cũng bị "nắm cứng" vì mớ vàng ròng và kim cương ấy. Bàn tay sẽ không dùng được vào một việc gì khác, trong khi công dụng của bàn tay có thể phát huy diệu dụng, lợi ích vô cùng.

Sai lầm của THỦ, XẢ nó không đóng khung trong "thủ xả" mà nó liên can lôi cuốn theo nhiều thứ khác. Vì vậy, tác giả nói:

"Thủ xả chi tâm thành xảo ngụy…"

THI CA 29 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO CHẾ TÂM NHỨT XỨ…

Phiên âm:

Tổn Pháp tài, diệt công đức

Mạc bất do tư tâm ý thức

Thị dĩ thiền môn liễu khước tâm

Đốn nhập vô sinh tri kiến lực

Dịch nghĩa:

Công đức giảm, pháp tài sa sút mãi

Thảy đều do: Tâm, Ý, Thức mà ra

Thế cho nên, Thiền Đạo đối với Tâm

Cần Trực Diện, un đúc sức Vô Sinh Tri Kiến

TRỰC CHỈ

TÂM tức là đệ bát thức, cũng gọi "A lại da", là "Di thục" hay "Nhất thiết chủng thức". Nó là tổng thể, hàm chứa hết mọi thứ: cả SẮC cả TÂM. Tên là ĐỆ BÁT THỨC TÂM VƯƠNG, nhưng nó còn có cái tên "Tàng". Vì vậy, nó không phải chỉ có phần "tâm" mà nó hàm tàng cả "sắc".

Ý: ở đây chỉ cái công dụng chấp ngã tức là "đệ thất thức". Ý làm "tổn pháp tài", "diệt công đức" thuộc hành đầu.

THỨC ở đây chỉ cho "tiền lục thức", công dụng tiếp thu, xuất nhập "lục cảnh": sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp.

Người đạo sĩ, chừng nào chưa chuyển thức thành trí, chưa làm chủ được bát thức tâm vương, chưa tăng tiến bồi dưỡng sức TRI KIẾN VÔ SINH thì hãy còn bị sự phân biệt, sự chấp nê, sự thị phi nhơn ngã tác động hoành thành. Do vậy mà "tổn pháp tài" và "công đức" suy mòn dần mất hết. Và cũng do vậy. Thiền gia rất xem trọng cái TÂM. Thiền gia chủ trương đối với TÂM phải trực diện với nó, phải nhìn thẳng vào mặt nó mà nhất cử nhất động của nó Thiền giả phải thấy hết, biết hết. Biết rõ từng nguyên nhân của ý nghĩ, biểu hiện lời nói và hành động: Đã khởi, đang khởi và sẽ khởi. Biết rõ cả hậu quả của nguyên nhân, dù còn trong ý niệm. Con người của mình, mình phải biết mình là ai. TÂM mình, mình phải "trực diện" với nó mọi nơi mọi lúc.

Thiền gia gọi đó là cách tu:

"Trực chỉ nhân tâm"

và "Kiến tánh thành Phật"

THI CA 30 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO BÁT NHÃ PHONG HỀ…

Phiên âm:

Đại trượng phu, bỉnh tuệ kiếm

Bát nhã phong hề kim cang diệm

Phi đản năng thôi ngoại đạo tâm

Tảo tằng lạc khước thiên ma đảm

Dịch nghĩa:

Chuôi kiếm tuệ, đại trượng phu nắm lấy

Bát nhã gươm, lóe sáng ánh kim cang

Không những xưa, sàm sở của "đạo ngoài"

Làm vỡ mật, bọn thiên ma nhếu nháo

TRỰC CHỈ

Tôn chỉ của đạo Phật, có TUỆ là có tất cả. Quả VÔ THƯỢNG BỔ ĐỀ là đỉnh cao tột của TUỆ. Quả VÔ THƯỢNG NIẾT BÀN là diệu dụng của TUỆ. Trong tam vô lậu học, GIỚI, ĐỊNH là hạt, là cây, là cành, là lá mà TUỆ là hoa, là trái. Tu GIỚI, tu ĐỊNH cốt để có được TUỆ. Hiểu được chân lý đó, người đệ tử Phật chân chính có học Phật, tu hành không sợ lầm lạc. Tu GIỚI, ĐỊNH phát sanh TUỆ GIÁC là tu đúng chánh pháp. Gọi là GIỮ GIỚI, gọi là TỌA THIỀN tốn công, khổ luyện, dù phải trải qua mấy mươi năm, mà không sanh TRÍ TUỆ, không có khả năng nhận thức chân lý, tư duy về chân lý, đó là tu sai lầm. Nhọc mệt thân tâm không đem lợi ích luống uổng một đời.

Nói một cách khẳng định rằng, tu hành mà không phát sanh TUỆ GIÁC thì không nên theo pháp đó nữa, vì đã sai lạc pháp tu, trồng phải một thứ cây không có hoa trái thì nên chặt bỏ nó đi.

"Đại trượng phu" là người phải nắm cho được cái chuôi "kiếm tuệ". Phải có khả năng sử dụng "gươm" BÁT NHÃ KIM CANG để "tồi tà phụ chánh", để đối phó ngoại đạo, thiên ma, phải làm cho chúng vỡ mật bay hồn, khiến cho chúng "chích luân bất phản", tấn công chúng "phiến giáp bất hoàn". Để "sử tri Phật giáo ta bà chi hữu chủ"!

Dưới mắt của người chứng đạo, người đệ tử Phật phải bồi dưỡng trí tuệ. Đó là ý nghĩa: DUY TUỆ THỊ NGHIỆP

THI CA 31 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO TRUYỀN BÁ CHÁNH PHÁP LÀ MỘT NHIỆM VỤ CAO CẢ

Phiên âm:

Chấn pháp lôi, kích pháp cổ

Bố từ vân hề sái cam lộ

Long tượng xúc đạp nhuận vô biên

Tam thừa ngũ tánh giai tỉnh ngộ

Dịch nghĩa:

Vang sấm pháp, gióng lên hồi trống pháp

Bủa mây từ, mưa sương ngọt nơi nơi

Nhuận vô biên, làm "Long tượng" cho trời người

Hạng ngũ tánh, tam thừa đều nhờ và tỉnh ngộ

TRỰC CHỈ

Tu GIỚI, ĐỊNH, TUỆ để hoàn thành tự giác "Chấn pháp lôi", "Kích pháp cổ, "Bố từ vân", "Sái cam lộ" là công hạnh hoằng pháp để lợi lạc chúng sanh. Đó là "tha giác". Đủ hai hạnh "tự giác", "tha giác" gọi đó là "Giác hạnh viên mãn" là thành bậc Vô Thượng Chánh Giác, thành Phật. Đó là điểm cao tột, cần đạt đến của một tu sĩ Phật giáo.

Người có trí tuệ, có đạo đức, có được sự giác ngộ giải thoát hơn người thường. Kinh điển ví hạng người đó là "Long tượng". "Long tượng" sức mạnh hơn "Hương tượng"…

Là một tu sĩ, trưởng tử Phật, phải học chánh pháp, hành chánh pháp, sống theo chánh pháp và truyền bá chánh pháp. Được vậy, xứng danh một Thích tử, "tác Như Lai sứ", "hành Như Lai sự", đóng vai trò Long tượng, khai rừng, xẻ lối cho chúng sanh, vượt qua rừng vô minh tối tăm nguy hiểm.

THI CA 32 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ MỘT LÀ TẤT CẢ, TẤT CẢ LÀ MỘT

Phiên âm:

Tuyết sơn phì nị cánh vô tạp

Thường xuất đề hồ ngã thường nạp

Nhất tánh viên thông nhất thiết tánh

Nhất pháp biến hàm nhất thiết Pháp

Nhất nguyệt phổ hiện nhất thiết thủy

Nhất thiết thủy nguyệt, nhất nguyệt nhiếp

Chư Phật Pháp thân nhập ngã tánh

Ngã tánh đồng cộng Như Lai hợp

Dịch nghĩa:

* Vùng núi tuyết cỏ phì tươi tốt,

Sữa bò thơm sản xuất vị đề hồ

Rất hữu duyên với Phật pháp trên đời

Được thọ dụng, vị đề hồ: chánh pháp

* Trong một tánh, bao hàm hết thảy tánh

Một pháp nầy, chứa cả chất pháp kia

Một vầng trăng, in bóng khắp sông hồ

Trăng vô số, kỳ thực, một trăng duy nhất

Pháp thân Phật tánh ta không khác

Tánh của ta là Phật tánh, Như Lai.

TRỰC CHỈ

Chủng tánh Đại thừa, nhìn vạn pháp qua tư tưởng liễu nghĩa thượng thừa, hành giả sử dụng "tuệ nhãn", họ thấy rất rõ chân lý: "một" là "tất cả". "Tất cả" là "một".

Người chưa có cơ hội nghiên cứu, tu học Đại thừa nghe qua, họ không tiếp thu dễ dàng được, còn nói chi bằng lòng chấp nhận. Muốn tìm hiểu vấn đề "một" là "tất cả" nầy, trước hết nghiên cứu về chân lý: "vạn pháp duyên sinh" của Phật giáo. "Duyên sinh" nghĩa là vạn pháp không pháp nào đơn độc tự sinh, mà một sự vật nào đó, đều phải kết hợp nhiều yếu tố và điều kiện… Bông hồng không thể tự dựng có ra bông hồng. Trái táo không tự dưng có ra trái táo… Trong trái táo có đất, có nước, có phân xanh, có NPK, có UG, có "bồ tạt"… có cả mây đen, ánh nắng, cả mặt trời và còn có hình bóng con người nữa chứ!

Giáo lý MỘT là TẤT CẢ, phải thấy bằng TUỆ NHÃN với một THIỀN TÂM. Không có THIỀN TÂM, không có TUỆ NHÃN sẽ không thấy được sự nhiệm mầu của vạn pháp, của đất trời mà ta đang sinh hoạt.

Vấn đề Pháp thân chư Phật vào trong tâm tánh ta. Tâm tánh ta và Pháp thân cũng vậy. Trong ta có Phật. Trong Phật có ta. Khi ta mê thì ta là ta, ta không là Phật, lúc ta không còn mê, ta đã GIÁC thì ta là Phật, ta không còn là chúng sinh mê muội tội lỗi nữa. Bởi vì Phật xưa kia, khi còn mê mờ chân lý thì vẫn là một con người, một chúng sanh. Khi chúng sanh GIÁC, tỉnh thức thì không còn là chúng sanh nữa mà là Phật. Thế cho nên:

"Nhất tánh viên thông nhất thiết tánh"

Tánh Phật và tánh chúng sanh không có ranh giới riêng khác, mà chỉ khác ở điểm MÊ và GIÁC.

THI CA 33 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO PHÁP GIỚI NHẤT CHÂN

Phiên âm:

Nhất địa cụ túc nhất thiết địa

Phi sắc phi tâm phi hạnh nghiệp

Nhất thiết số cú phi số cú

Dữ ngô linh giác hà giao thiệp

Đàn chỉ viên thành bát vạn môn

Sát na diệt khước tam kỳ nghiệp

Dịch nghĩa:

* Đất một cõi cùng với đất hằng hà sa cõi

Cõi nhất chân, không sắc cũng không tâm

Cõi như nhau, không CỰU LẠC, TA BÀ

Đất một cõi là đất hằng hà sa cõi

* Danh văn cú… vốn là danh ngôn giả đặt

Linh giác ta nào có dính dáng chi!

Khảy móng tay, tròn đủ tám vạn pháp môn tu

Trong nháy mắt, dứt sạch A tăng kỳ nghiệp chướng

TRỰC CHỈ

ĐỊA có nghĩa là cõi, là cảnh giới. Cảnh giới có loại cảnh giới vật chất, cụ thể như những hành tinh, thiên thể mà các nhà thiên văn học đang khám phá, đang tìm hiểu về sự cấu tạo, hình thành. Cảnh giới nào có thể có sự sống, cảnh giới nào không… Theo giáo lý Phật dạy, cảnh giới vật chất cụ thể nầy nhiều lắm, phải dùng thứ ngôn từ vượt ngoài tính đếm để nói: "Hằng hà sa số". Hằng hà sa số đã nhiều vô lượng vô biên A tăng kỳ thế giới"… Cái từ nghe như sâu xa hun hút và ngộp thở ấy, nó nhiều biết chừng nào! Vậy mà, qua cái thấy của người chứng đạo thì tất cả cõi hay cảnh giới đó, gộp lại trong một từ PHÁP GIỚI. Rồi qua sự quán chiếu và tư duy, người chứng đạo đánh giá: NHẤT CHÂN.

PHÁP GIỚI NHẤT CHÂN

Nghĩa là pháp giới cùng chung một bản thể là CHÂN là NHƯ. Không cảnh giới nào ngoài cảnh giới nào, không cảnh giới nào tốt hơn, quý hơn, sướng hơn cảnh giới nào. Vì tất cả đều CHÂN NHƯ, cùng một chất lượng CHÂN NHƯ giống nhau. Do vậy, dưới con mắt tuệ của người chứng đạo:

"Nhất địa cụ túc nhất thiết địa".

Ngoài "cảnh giới" hay "cõi" cụ thể vật chất ấy, còn một thứ "cảnh giới" một thứ cõi lòng, cái thứ "cõi ở lòng" nầy nó tác động trực tiếp vào cuộc sống của con người. Đây mới là cảnh giới đáng kinh sợ, đáng quan tâm để tu học. Phật TÂM của ta vốn trong sáng, thanh tịnh vốn có, tự thể của Tâm là thể thanh tịnh, trong sáng. Nó là NHẤT CHÂN. Nó không có sầu muộn, ưu tư, khổ vui… gì gì cả. Thế, nó cũng là một thứ:

PHÁP GIỚI NHẤT CHÂN

Vậy mà thực tế, có lúc ta vui, lúc buồn, lúc tham lúc si, lúc không còn muốn sống, thậm chí có người quyên sinh thật.

Thế vui khổ do con người. Ta bà hay Cực lạc do con người.

Cảnh giới thanh tịnh an lành đáng sống hay ô trọc khổ đau không muốn nhìn thấy cõi đời… cũng do con người. TÂM con người thì TÂM ai cũng như TÂM ai, đều là CHÂN NHƯ và cùng một bản thể NHẤT CHÂN PHÁP GIỚI ở lòng ta đó chứ !

Thế là dưới mắt của THIỀN GIA của người chứng đạo. Pháp giới ngoại cảnh hay pháp giới nội tâm đều là:

NHẤT CHÂN PHÁP GIỚI

THI CA 34 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO NHƯ NHƯ BẤT ĐỘNG

Phiên âm:

Bất khả hủy, bất khả tán

Thể nhược hư không vô nhai ngạn

Bất ly đường xứ thường trạm nhiên

Mịch tức tri quân bất năng kiến

Dịch nghĩa:

Tâm TĨNH ĐỊNH, có an lành ngay tại chỗ

Chê hay khen, không giận cũng không mừng

Rỗng như hư không lồng lộng sáng trong

Tìm rồi tự hiểu, không chỉ cho ai thấy được

TRỰC CHỈ

Người thực học, thực tu và chứng đạo thực. Họ có sự an lành giải thoát thực mà người thường khó biết. Kinh điển Phật gọi đó là: "Bất tư nghì giải thoát pháp môn". Họ giải thoát và an lành ngay trong lúc nói, nín, động, tĩnh, ngay khi đi, đứng, ngồi, nằm. Kinh điển Phật gọi qua cái từ: "Bất ly ư đương xứ".

Trạng thái an lành, giải thoát đó, là sự biểu hiện của một con người, một THIỀN GIẢ, một tâm hồn đạt đến trình độ NHƯ NHƯ BẤT ĐỘNG, trước ngoại cảnh khen, chê, lợi, suy, hủy, dự…

Yếu tố khiến cho hành giả đạt đến cảnh giới như như bất động ở nội tâm, là phải tư duy, quán chiếu, thấy cho được TÂM THỂ. Tâm thể vốn rỗng rang, thanh tịnh, trong sáng như hư không. Hư không không phải là sự sự vật vật, nhưng hư không không chống cự sự phát huy sinh trưởng của sự vật. Sự vật dù sinh trưởng phát huy trong hư không nhưng hư không vĩnh viễn là hư không thanh tịnh.

Dữ kiện và yếu tố tư duy quán chiếu đó, khiến cho hành giả có được sự tự tại an nhiên.

"Bất khả hủy, bất khả tán"

Hành giả có được cái an vui "bất ly đương xứ"

THI CA 35 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ KHÔNG ĐƯỢC MỚI LÀ ĐƯỢC TẤT CẢ

Phiên âm:

Thủ bất đắc, xả bất đắc

Bất khả đắc trung chỉ ma đắc

Ngô tảo tằng kinh đa kiếp tu

Bất thị đẳng nhàn tương cuống hoặc

Dịch nghĩa:

Bỏ không được, lấy lại càng không được,

KHÔNG ĐƯỢC gì, là cái ĐƯỢC của kẻ chân tu

Từ xa xưa, đã nhiều kiếp tôi thực hành

Không ăn xổi, ở suông, nói ra lời dối mị !

TRỰC CHỈ

ĐƯỢC, MẤT, LẤY, BỎ, THÀNH, BẠI, THÂN, SƠ… là biểu hiện của tâm chấp ngã và chấp pháp, của phiền não, của vô minh. Chúng là nguyên nhân sanh ra vô vàn đau khổ. Một người hành đạo giải thoát, luôn luôn cảnh giác hóa giải nó từ ý niệm ban đầu.

Ở đây tác giả Chứng Đạo Ca Huyền Giác nhắc nhở một điều đơn giản: Không nên ĐƯỢC một thứ ĐƯỢC nào. Mà nên "Được cái KHÔNG ĐƯỢC". Bởi vì cái chân lý "vạn pháp duyên sanh" chi phối hết cả rồi, có pháp nào thật đâu để mà LẤY mà BỎ. Vì vậy, có muốn LẤY, cũng chẳng có gì để lấy. Có muốn BỎ, cũng chẳng có gì để bỏ. Chỉ còn một con đường tỉnh thức của những kẻ chân tu:

"KHÔNG ĐƯỢC ấy, là cái ĐƯỢC của kẻ chân tu"

Mong được Bồ đề Niết-bàn còn không nên, huống chi mong được cái gì khác. Vì Bồ đề, Niết-bàn không phải đối tượng sở đắc. Vì rằng Bồ đề, Niết-bàn là "không hư", nhưng cũng không là "thực pháp". Vào vườn hoa, chỉ chăm chú nhìn một đóa hoa, người đó sẽ không thưởng thức được cái đẹp, thơm của cả vườn bông hoa thơm đẹp.

Chỉ có người không được gì hết, mới là người được tất cả, tất cả những gì trong vũ trụ bao la vô tận.

THI CA 36 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ TỰ TẠI BẤT TƯ NGHÌ

Phiên âm:

Mặc thời thuyết, thuyết thời mặc

Đại thí môn trung vô ủng tắc

Hữu nhân vấn ngã giải hà tông

Báo đạo Ma Ha Bát Nhã lực

Hoặc thị hoặc phi nhân bất thức

Thuận hành nghịch hành thiên mạc trắc

Dịch nghĩa:

* Khi im lặng, mấy kẻ biết: đó là đang nói

Lúc nói nhiều, có ai hiểu: Chẳng nói gì !

Đúng khi cần, sẽ nói mãi, nói tuôn thao

Không trở ngại, không hề vơi cạn ý

* Có người hỏi: cho biết pháp môn tu chứng

Xin thưa rằng: Ma ha bát nhã là Tông

Việc làm ra, lúc như Thị lúc như Phi

Khi như thuận, lúc như nghịch, trời còn khó biết !

TRỰC CHỈ

Thiền sư im lặng nhiều, nói ít. Im lặng cả lúc đi, đứng, ngồi, nằm. Sự thật, thấy vậy mà không phải vậy. Thiền sư là người nói rất nhiều, nói nhiều hơn người thường có thể hàng vạn lần hơn. Bởi vì lục căn của một thiền sư rất bén nhạy trong việc thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc… Vì vậy, Tâm ý của thiền sư là một cơ quan tiếp thu, phân tích, nhận thức và đánh giá vô số vấn đề bởi lục căn đưa vào. Thuật ngữ gọi đó là "tư duy", "quán chiếu". Cho nên im lặng, thật sự nói rất nhiều. Nói bằng DIỆU ÂM, QUÁN THẾ ÂM, nói bằng PHẠM ÂM và HẢI TRIỀU ÂM.

Ngược lại, có lúc người ta thấy thiền sư nói nhiều, nói thoải mái, kể cả cười "kha khả" vang cả vườn rừng. Sự thật, trong thời điểm đó, Thiền sư chả nói gì. Chỉ vì muốn cho đẹp lòng mọi người mà nói, mà cười. Nói cười mà lòng thường chua xót, vì đã nói, đã chỉ bày cho chúng sanh những thứ không đáng giá, không đúng ý mà mình muốn tặng cho mọi người về chánh pháp của Như Lai.

Đó là nói rất nhiều, mà như không có nói gì. Thành tựu, thâm nhập cái "lực" của Bát Nhã Ba La Mật, con người có "sức" trí tuệ vượt hơn và khác hẳn hơn với lối hiểu biết qua những khuôn sáo, nghi lễ, cố chấp tầm thường. Do vậy, người thường khó nhận thức đúng việc nói việc làm của người thể nhập "Ma ha Bát Nhã". Cái đúng của Thiền sư, người thường nhìn hành động của Thiền sư, có việc thấy đúng, có việc thấy như sai. Có khi thấy thuận, có lúc thấy trái… tại vì người thường chưa rời "chấp".

Chấp về "tập tục", chấp về "lễ nghi" chấp về "danh ngôn"… Đúng với ý "chấp" của họ thì họ cho THỊ là THUẬN. Trái với ý "chấp" của họ thì họ bảo PHI là NGHỊCH. Cho nên, Thiền sư phải là người:

"Hoặc THỊ hoặc PHI nhân bất thức

Thuận hành, nghịch hành thiên mạc trắc"

THI CA 37 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO VỀ TÂY THIỀN TỨ THẤT, ĐÔNG ĐỘ NHỊ TAM

Phiên âm:

Kiến Pháp tràng lập tông chỉ

Minh minh Phật sắc tào khê thị

Đệ nhất Ca Diếp thủ truyền đăng

Nhị thập bát đại tây thiên ký

Pháp đông lưu nhập thử độ

Bồ Đề Đạt Ma vi sơ tổ

Lục đại truyền y thiên hạ văn

Hậu nhân đắc đạo hà cùng số

Dịch nghĩa:

* Dựng cờ pháp, lập ra tông chỉ

Ý của Tào Khê, y lời Phật bảo ban

Sự truyền đăng, ngài Ca Diếp đứng đầu

Xét lịch đại, hai tám đời sử Tây Thiên ghi rõ

* Khi chánh Pháp truyền sang Đông Độ

Bồ đề Đạt Ma sơ tổ tông Thiền

Truyền sáu đời y bát để làm tin

Người đắc đạo đời sau không đếm hết

TRỰC CHỈ

"NIỆM HOA ĐỐN NGỘ THỪA ĐƯƠNG LINH THỨU CHẤN TÔNG PHONG

Y BÁT CHÂN TRUYỀN VĨNH KẾ HUỲNH MAI HƯNG ĐẠI ĐẠO"

Đọc hai câu đối trên gợi trong trí độc giả về truyền thừa chánh pháp của đức Phật qua hai giai đoạn lịch sử ở hai quốc gia: Ấn Độ và Trung Hoa.

"Pháp bổn vô pháp pháp

Vô pháp pháp diệc pháp

Kim phó vô pháp thời

Pháp pháp hà tằng pháp"

Đó là lời phó chúc của Phật truyền bảo cho ông Ca Diếp về "cách nhìn vạn pháp" trong suốt quá trình tu tập. Thế là ông Ca Diếp lãnh sứ mệnh "tục diệm truyền đăng" để rồi người đời sau gọi ông là SƠ TỒ truyền thừa chánh pháp ở Ấn Độ. Người ta gọi ông Ca Diếp là "sơ tổ" phái "thiền tông" là nói sai rồi, đừng có nghe mà phải học:

"Đệ nhất Ca Diếp thủ truyền đăng

Nhị thập bát đại Tây thiên ký…"

Hai mươi tám đời tiếp tục hoằng truyền chánh pháp ờ Ấn Độ thời đó. Danh sách dưới đây:

1. Tổ Ma Ha Ca Diếp

2. Tổ A Nan

3. Tổ Thương Na Hòa Tu

4. Tổ Ưu Ba Cúc Đa

5. Tổ Đề Đa Ca

6. Tổ Di Da Ca

7. Tổ Bà Tu Mật

8. Tổ Phật Đà NAN Đề

9. Tổ Phục Đà Mật Đa

10. Tổ Hiếp Tôn Giả

11. Tổ Phú Na Dạ Xa

12. Tổ Mã MINH

13. Tổ Ca Tỳ Ma La

14. Tổ Long Thọ

15. Tổ Ca Na Đề Bà

16. Tổ La Hầu La Đa

17. Tổ Tăng Già NAN Đề

18. Tổ Già Da Xá Đa

19. Tổ Cưu Ma La Đa

20. Tổ Xà Dạ Đa

21. Tổ Bà Tu Bàn Đầu

22. Tổ Ma Noa La

23. Tổ Hạc Lặc Na

24. Tổ Sư Tử

25. Tổ Bà Xá Tu Đa

26. Tổ Bất Như Mật Đa

27. Tổ Bát Nhã Đa La

28. Tổ Bồ Đề Đạt Ma

Kinh sách Phật thường gộp chung trong một từ Hán, nói theo toán học là "Tây thiên tứ thất". Sau đây, ta tìm hiểu về "Đông độ nhị tam" qua thi ca:

"Pháp đông lưu nhập thử độ

Bồ đề Đạt Ma vi sơ tổ

Lục đại truyền y thiên hạ văn

Hậu nhân đắc đạo hà cùng số"…

Khi Phật pháp sang đông độ, tức Trung Hoa, thì Bồ đề Đạt Ma là người đem chánh pháp của đức Phật đầu tiên truyền bá ở Trung Hoa. Người sau gọi Bồ đề Đạt Ma là "Sơ Tổ". Tiếp theo là "Lục đại truyền y", nghĩa là sáu đời tiếp theo vẫn còn giữ cái truyền thống truyền trao y bát để làm "chứng tín" cho vai trò và nhiệm vụ kế thừa cho đến đời sau là Lục Tổ Huệ Năng.

Dưới đây là danh sách "Lục đại truyền y".

1. Tổ Bồ Đề Đạt Ma

2. Tổ Huệ Khả

3. Tổ Tăng Xán

4. Tổ Đạo Tín

5. Tổ Hoằng Nhẫn

6. Tổ Huệ Năng

THI CA 38 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO QUA VẤN ĐỀ CHÂN VỌNG HỮU VÔ

Phiên âm:

Chân bất lập vọng bổn không

Hữu vô câu khiển bất không không

Thập lục không môn nguyên bất trước

Nhất tánh Như Lai thể tự đồng

Dịch nghĩa:

* Chân không thực, lấy chân đâu để lập?

Vọng không CHÂN, tìm vọng ở nơi nao?

Có và KHÔNG, xóa sạch chớ để lòng

Có không thật, KHÔNG không hoàn toàn rỗng

* Mười sáu món (1), gọi là KHÔNG, không dính dáng

Chư Như Lai cùng chứng thể tịch nhiên nầy

TRỰC CHỈ

Bước vào đạo Phật, học đạo, hành đạo, người ta thường quan tâm về CÓ, KHÔNG, TỘI, PHƯỚC, THIỆN, ÁC và cao hơn một bậc là vấn đề CHÂN VỌNG.

Người ta hướng về những gì gọi là CHÂN và mong mõi tìm cầu CHÂN, tha thiết muốn CHỨNG được cái gọi là CHÂN ấy. Đã thích CHÂN thì người ta cũng rất sợ VỌNG. Họ bảo rằng: "Tu hành phải tĩnh tâm, quán chiếu tâm thường xuyên để mà DIỆT VỌNG. Chừng nào DIỆT HẾT VỌNG thì được CHÂN và sẽ chứng nhập CẢNH GIỚI CHÂN NHƯ… có được Niết-bàn !"

Lý lẽ đó, người học Phật chưa sâu, khó tìm thấy chỗ "phi chân lý". Cho nên có thể có rất nhiều người thích nghe thứ giáo lý "thùng rỗng kêu to" như vậy.

Qua cái thấy của người chứng đạo:

CHÂN không thật, lấy CHÂN đâu để lập?

CHÂN không tự thể, lấy gì để LẬP cái gọi là CHÂN? Đối với VỌNG thì:

"VỌNG không CHÂN, tìm VỌNG ở nơi nao?"

VỌNG không CHÂN nghĩa là tự nó không có thực thể thì lấy gì để DIỆT?

Thấy được vấn đề VỌNG CHÂN không tự thể, hành giả sẽ "rãnh" hết những ý niệm TRỪ và DIỆT. Ý niệm CẦU và CHỨNG hành giả trở thành "nhàn đạo nhân".

Vấn đề CÓ, KHÔNG cũng vậy. CÓ là CÓ cái gì? KHÔNG là KHÔNG cái gì? Người chứng đạo không hề phủ nhận sự hiện diện của vạn pháp mà cũng không khẳng định vạn pháp là CÓ theo kiểu thấy thông thường.

Người chứng đạo xóa sạch hết ý niệm CÓ, KHÔNG. Vì CÓ, không tự thể đó là CÓ mà không. KHÔNG, không tự thể nhưng không phải vĩnh viễn KHÔNG như sừng thỏ lông rùa. Hiểu chân lý đó hành giả không còn quan tâm vấn đề CÓ và KHÔNG.

HỮU VÔ CÂU KHIỂN BẤT KHÔNG KHÔNG

Người đạt đạo không những không vướng mắc vào một thứ không mà hai không, ba không… cho đến mười lăm không, mười sáu… thứ không cũng đều không vướng mắc. Tất cả chư Như Lai thành tựu quả vị của mình cũng từ sự thể nhập chân lý thanh tịnh rỗng rang vô trụ vô trước ấy.

THI CA 39 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO TÂM PHÁP CĂN TRẦN

Phiên âm:

Tâm chị căn, Pháp thị trần

Lưỡng chủng du như cảnh thượng ngân

Ngân cấu tận trừ quang thỉ hiện

Tâm Pháp song vong tánh tức chân

Dịch nghĩa:

* Tâm chủ động, nảy sinh nhiều thọ tưởng

Gọi là CĂN, vì hay sinh chi mạt quả hoa

Pháp là sơn lâm, là đại địa giang hà

TRẦN là BỤI, vì chúng có thể làm nhiễm ô tâm tánh

* Căn TRẦN ấy, chỉ là thứ bụi mờ trên kính

Bụi lau rồi, thể gương sáng hiện ra

TÂM vốn KHÔNG, CẢNH vốn TỊCH tự bao giờ

Tâm vắng lặng, Cảnh trở thành CHÂN NHƯ thanh tịnh

TRỰC CHỈ

CĂN có sáu: Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Đó là cơ quan để cho sáu thức tâm vương biểu hiện thông qua sáu căn ấy.

TÂM được biểu hiện ra sáu công dụng: Đó là tánh thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc và biết.

THỨC tâm Y căn mà biểu hiện. Căn là chỗ sở y của thức tâm, cho nên TÂM không ngoài sáu căn. Sáu căn không ngoài TÂM: TÂM là CĂN vậy.

PHÁP tóm chung có sáu dạng, đó là: sắc, thanh, hương vị, xúc và pháp. Sáu món nầy đại biểu cho tất cả hiện tượng vạn hữu trước mắt ta. Tánh của chúng vốn không nhiễm ô, nhưng vì chúng mà sáu căn của con người có thể nhiễm ô cho nên gọi chúng là TRẦN. TRẦN không ngoài các pháp, các pháp là những dữ kiện sanh ra TRẦN. PHÁP là TRẦN vậy.

CĂN và TRẦN vừa là nguyên nhân, vừa là kết quả sanh khởi phiền não vô minh. Nguồn gốc của mọi nguyên nhân đau khổ. Nhưng truy nguyên, chúng chỉ là một thứ "huyễn hư" không tự tánh. Đối với tâm tánh trong sáng, rỗng rang thanh tịnh của con người, chúng chỉ là thư bụi bặm phủ trên thể gương sáng mà thôi. Bụi lau rồi thì thể sáng tự khắc hiện ra.

TÂM con người, theo giáo lý Phật, từ xưa đến nay thể của nó vốn trong sáng rỗng rang thanh tịnh. Cảnh bên ngoài, sắc, thanh, hương, vị, xúc… tánh của chúng vốn lặng lẽ và vô tình, nào có gây nguyên nhân đau khổ cho ai! Hành giả hồi quan phản chiếu nhận lấy TÂM KHÔNG vốn có, nhận biết CẢNH TỊCH vốn vậy, hành giả sẽ?iễn ly được vọng tâm đắm nhiễm sai lầm chân lý trong cuộc sống hàng ngày. Bấy giờ hành giả sẽ sống trong "chân tâm thường trú", sống trong "thể tánh tịnh minh" vốn có của mình.

"TÂM PHÁP song vong tánh tức chân".

Và hành giả với tâm trạng an nhiên thanh thoát ngâm nga:

"… Căn Trần ấy chỉ là bụi bờ trên kính

Bụi lau rồi gương sáng hiển hiện ca

Tâm vốn không, cảnh vốn tịnh tự bao giờ

Tâm vắng lặng, cảnh là bầu trời thanh tịnh"

THI CA 40 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO NỖI ƯU TƯ VỀ PHÁP NHƯỢC MA CƯỜNG

Phiên âm:

Ta mạt pháp! Ác thời thế!

Chúng sinh phước bạc nan điều chế

Khứ thánh diêu hề tà kiến thâm

Ma cường pháp nhược đa oan hại

Văn thuyết Như Lai đốn giáo môn

Hận bất diệt trừ như ngỏa toái

Dịch nghĩa:

Ôi! Mạt pháp, cõi đời nhiều trược ác

Những chúng sinh phước mỏng khó dạy răn

Cách Phật lâu xa, tà kiến nặng sâu dần

Chánh pháp yếu, ma quân mạnh, gây nhiều oan hại

Nghĩ chánh pháp của Như Lai Đốn Giáo

Tiếc! Chưa được trừ tà kiến vụn nát như ngói tan!

TRỰC CHỈ

Phật pháp là CHÁNH PHÁP. Chánh pháp vô thỉ dĩ chí vô chung, không có MẠT gì cả. Cũng như LỬA vô thỉ đến nay đã nóng, đang nóng, dĩ chí vô chung LỬA sẽ mãi mãi là nóng. Khái niệm "mạt pháp" thuộc khái niệm nhận thức của tâm linh. Văn nhi tư, tư nhi tu một cách tinh tấn dũng mãnh đem lại hiệu quả như ý một trăm phần trăm, gọi đó là "thời kỳ chánh pháp". Nghe mà không suy nghĩ, nghe hời hợt, qua loa chiếu lệ, tin càn, mù quáng, có tu mà ít có người đạt đạo. Người ta gọi là "tượng pháp". Chữ "tượng" có nghĩa là "na ná" giống như tu dữ lắm, nhưng vì tu sai chánh pháp cho nên không đem lại kết quả. "Mạt" là ngọn, là sự cuối mùa, gió vẫn còn lai rai, nhưng không sập nhà được nữa. Sầu riêng còn bán, nhưng sượng ngắt chẳng ra gì…

Sự tu hành của những tâm trạng lơ mơ, có hình thức, thân, khẩu, ý chẳng tu sửa, chẳng trau dồi, trí tuệ chẳng mở mang. Ở chùa chỉ làm cái việc thỉnh chuông ngày hai buổi, kinh kệ ê a rên rỉ vài lần. "Đạo nghiệp bất cần, công quả vô nhân khắc tựu". Tóm lại, Pháp ở nội tâm của người "mạt", không phải chánh pháp của Phật có "mạt".

Chánh pháp trong lòng "mạt" thì ta sẽ là người ở trong "cõi đời nhiều trược ác", nghĩa là ta sẽ không có được sự an lành, thanh thoát, tự tại trong cuộc sống, gọi đó là "ác thời thế". MA ở lòng ta "cường", Phật pháp ở lòng ta "nhược". Ta không thương nhớ Phật, không tĩnh thức, trí tuệ bị vùi lấp bởi vô minh, cho nên sự hiểu biết sai quấy, mê tín dị đoan, duy tâm siêu hình… gọi chung là "tà kiến" ở lòng ta ngày càng sâu nặng nó làm cho tâm hồn, cuộc sống của ta quá nhiều phiền muộn khổ đau.

Khi tình cờ nghe đọc, nhớ chánh pháp Như Lai về "Đốn Giáo" bừng tỉnh ra, thì ta nhận ra rằng: Rừ lâu nay, cuộc sống của mình bị vô minh tà kiến dẫn dắt đi "lầm đường". Giờ này tĩnh ngộ, dõng dạc, đường hoàng thốt:

"Nghe chánh pháp của Như Lai về Đốn Giáo

Tiếc! Chưa được trừ tà kiến vụn nát như ngói tan!"

THI CA 41 - CÁI THẤY CỦA NGƯỜI CHỨNG ĐẠO TÂM LÀ ĐỘNG CƠ TẠO NGHIỆP

Phiên âm:

Tác hại tâm, ương tại thân

Bất tu oan tố cánh vưu nhân

Dục đắc bất chiêu vô gián nghiệp

Mạc báng Như Lai chánh pháp luân

Dịch nghĩa:

Dấy khởi niệm, dữ lành TÂM chủ động

Nghiệp hiện hành, THÂN chịu hậu quả kia

Chớ trách ai, đừng đổ lỗi oan khiên nào!

Nghiệp vô gián, muốn tránh xa hãy tu học Như Lai chánh pháp.

TRỰC CHỈ

Đạo Phật chú trọng TÂM, Ý, THỨC. Tâm, ý, thức gọi có ba tên khác nhau là tùy theo diệu dụng biểu hiện ở môi trường, ở vị trí và hoàn cảnh khác nhau mà TÂM là then chốt. TÂM là chủ động cho mọi hành vi và ngôn ngữ biểu lộ trong cuộc sống hàng ngày. Không ai thấy được TÂM, nhưng người ta có thể biết được tâm của mình, kể cả tâm của người khác.

TÂM có thể xây dựng cho con người những quả phúc an lành. Trời, thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát thậm chí địa vị Như Lai Vô thượng Bồ đề. Ngược lại, Tâm cũng tạo cho con người quả khổ gớm ghê như: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh mà con người mang chịu ngay trong cuộc sống trên cõi đời nầy.

"Tác tại tâm, ương tại thân"

Dấy khởi niệm dữ làm tâm là chủ. Nghiệp thiện, ác hiện hành ra thân miệng. Nếu hậu quả là xấu, tội lỗi thì thân mang chịu khổ đau. Với chân lý nhân quả trong đạo Phật, hành động thiện hay ác của mình làm, mình thọ lấy hậu quả khổ hay vui, không ai, cũng không do sự oan khiên thù hận của ai đó đem gán ép cho ta được, dù là của "thân linh, thánh hiền" của những tâm hồn nhẹ dạ cả tin.

Dựa trên chân lý NHÂN QUẢ, mọi người có thể xây dựng cho mình một thế giới an vui, hạnh phúc, tự tại, khinh an, giải thoát giác ngộ Niết-bàn tịnh lạc… Muốn làm được việc đó đừng phỉ báng chánh pháp của Như Lai mà phải học chánh pháp, hành theo chánh pháp và phải sống theo chánh pháp ngay bằng với giáo lý của THỪA mà mình tu học hành trì. Giáo lý Phật có "ngũ thừa", như năm công ty du lịch sẵn sàng đón đưa khách gần xa, tùy số tiền và ý muốn của khách hàng mua vé đi du lịch vậy. Thiện, ác do tâm. Vui khổ do Tâm…

"Chớ trách ai, đừng đổ lỗi oan khiên nào

Nghiệp vô gián muốn tránh xa hãy tu học Như Lai chánh pháp".