Chứng Đạo Ca

Chứng Đạo Ca

Chứng Đạo Ca

Lama Tông Khách Ba

(Lama Tsong Khapa)

Hồng Như dịch

(1) Con xin chí thành

Đảnh lễ đức Phật,

Là người đứng đầu

Dòng họ Thích Ca.

Thân Phật nhiệm màu

Phát sinh ra từ

Vô vàn thiện hạnh

Cùng với vô vàn

Thành tựu viên mãn.

Ngữ Phật nhiệm màu

Hoàn thành ước nguyện

Vô lượng chúng sinh.

Ý Phật nhiệm màu

Thấy hết khắp cả

Đúng như sự thật.

(2) Con xin đảnh lễ

Bồ tát Di lạc,

Bồ tát Văn thù,

Là bậc trưởng tử

Của đấng Đạo Sư,

Không đâu sánh bằng.

Hai vị là người

Giữ gìn thiện hạnh

Của mười phương Phật;

Thị hiện sắc thân

Hằng sa cõi giới.

(3) Con xin đảnh lễ

Dưới chân hai ngài

Long thọ, Vô Trước,

Quí như châu ngọc

Trang hoàng cõi Nam.

Danh hiệu hai ngài

Vang lừng ba cõi,

Là người thuyết giảng

Ý nghĩa “Phật mẫu”,

Giáo pháp thâm sâu

Khó tin nhận nhất

Hoàn toàn thuận theo

Ý thật của Phật.

(4) Con đảnh lễ thầy

Đi-pam-ka-ra,

[thầy A-ti-sha]

Là người tiếp giữ

Kho tàng chánh pháp,

Giữ gìn ngọn đèn

Soi đường giác ngộ.

Bao nhiêu tinh túy

Đường tu Quảng, Thâm

Truyền lại từ hai

Bậc đại tổ sư

Đều được giữ gìn

Chính xác nguyên vẹn

Trong giáo pháp này.

(5) Con xin kính cẩn

Đảnh lễ đạo sư.

Đạo sư là mắt

Giúp chúng con nhìn

Vào biển kinh điển

Bao la vô tận;

Là lòng sông cạn

Nâng đỡ gót chân

Cho kẻ thiện duyên

Vượt sang bờ giác.

Thầy mở lòng từ

Vô lượng vô biên,

Vận dụng muôn vàn

Phương tiện thiện xảo

Giúp cho mọi sự

Rõ ràng trong sáng.

(6) Con đường tuần tự

Dẫn đến giác ngộ

Được các bậc thầy

Nối gót hai tổ

Long Thọ, Vô Trước

Khéo léo giữ gìn.

Trong số chư Tăng

Nơi vùng đất Nam

Các thầy là hạt

Ngọc châu vương đỉnh.

Tràng phan các thầy

Cao trội hơn cả.

Tu theo con đường

Tuần tự giác ngộ

Sẽ có khả năng

Hoàn thành ước nguyện

Chín loại chúng sinh.

Vì vậy pháp này

Là đấng Pháp vương,

Là lòng biển rộng

Cho ngàn dòng suối

Luận văn đổ về.

(7) Pháp này vi diệu -

Giúp cho người tu

Hiểu được dễ dàng

Trăm vạn pháp môn

Vốn không mâu thuẫn;

Giúp cho toàn bộ

Biển rộng kinh điển

Đồng loạt tỏa rạng

Trong trí người tu

Như lời giáo hóa

Dành riêng cho mình;

Giúp cho dễ dàng

Hiểu được ý Phật;

Hộ trì người tu

Thoát khỏi hố thẳm

Sai lầm tai hại.

Vì bốn lợi ích

Lớn lao như vậy

Nên các hành giả

Ấn độ, Tây tạng

Ai người có trí

Cũng đều hoan hỉ

Với diệu pháp này;

Là pháp chỉ rõ

Con đường tuần tự

Dẫn đến giác ngộ

Tùy theo căn cơ;

Là pháp cao tuyệt

Mà kẻ thiện duyên

Luôn luôn dốc tâm

Tinh tấn tu hành.

(8) Diệu pháp này do

Ngài A-ti-sa

Thu tóm tinh túy

Của lời Phật dạy

Mà soạn thành luận.

Vì vậy dù chỉ

Đọc nghe một lần

Cũng sẽ có được

Vô vàn công đức,

Huống chi gắng công

Chuyên cần học hỏi,

Giảng giải phong phú

Cho người cùng nghe,

Chắc chắn công đức

Sẽ như sóng cả.

Vì vậy các con

Hãy gắng chú tâm

(Tu học pháp này Cho thật đúng đắn.)

(9) (Sau khi phát tâm

Qui y Tam Bảo)

Các con phải thấy

Gốc rễ điều lành

Của kiếp hiện tiền

Và mọi kiếp sau

Đều nằm ở tâm

Nương dựa đúng cách

Nơi đấng đạo sư,

Trong từng ý tưởng

Trong từng hành động.

Đạo sư là người

Đưa các con vào

Đường tu giác ngộ,

Vì vậy các con

Phải gắng làm cho

Đạo sư hoan hỉ

Bằng cách chăm chỉ

Tinh tấn tu hành

Theo đúng như lời

Của đạo sư dạy;

Dù mất mạng sống

Cũng không từ bỏ

Lời dạy của thầy,

Lấy sự tu hành

Dâng thành cúng phẩm.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(10) Kiếp người này có

Tám sự tự tại,

Quí giá còn hơn

Bảo châu Như Ý,

Đến chỉ một lần,

Cực kỳ khó gặp,

Nhưng lại dễ mất,

Tựa như tia chớp

Thoắt trên trời không.

Nhìn rõ kiếp người

Chóng vánh như vậy

Thấy chuyện thế tục

Khác gì trấu lép.

Các con hãy gắng

Vắt lấy tinh túy

Của kiếp sống này,

Trong từng phút giây,

Ngày cũng như đêm

Đừng để phí uổng.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(11) Khi vào cõi chết

Không thể biết chắc

Mình sẽ không rơi

Vào cõi ác đạo.

Chỉ có Tam bảo

Là đủ khả năng

Che chở các con

Thoái nỗi sợ hãi.

Vì lý do này

Các con phải gắng

Dưỡng tâm Qui Y

Cho thật vững chắc.

Thuận theo Tam Bảo

Đừng để sơ sót

Công phu qui y.

Muốn được như vậy

Phải đủ khả năng

Nhận diện chính xác

Thiện nghiệp, ác nghiệp

Cùng với nghiệp quả,

Nhờ vậy có thể

Sống thuận chánh pháp

Biết điều cần theo

Và điều cần bỏ.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(12) Thân người đầy đủ

Tám sự tự tại

Nếu như thiếu đi

Thì không thể có

Bước nhảy vượt bực

Trên con đường tu

Thành tựu giác ngộ.

Do đó phải nên

Lánh ác làm lành

Để khỏi tái sinh

Vào cảnh khiếm khuyết;

Cũng nên siêng năng

Tẩy sạch ác nghiệp

Phá phạm giới hạnh

Đang vấy bẩn ba

Cửa thân miệng ý;

Và nhất là để

Sám hối nghiệp chướng

Khiến không thể sinh

Trở lại làm người.

Các con hãy gắng

Siêng năng áp dụng

Bốn lực sám hối

Thanh tịnh nghiệp chướng.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(13) Nếu không cố gắng

Quán chiếu về khổ

Sẽ không thể nào

Tinh tấn nhất tâm

Hướng về giải thoát.

Không biết đâu là

Nguyên nhân của khổ,

Không biết điều gì

Ràng buộc mình trong

Cảnh sống luân hồi

Thì không thể thấy

Đâu là phương tiện

Bứng sạch gốc rễ

Của vòng tái sinh

Triền miên lẩn quẩn.

Các con nên biết

Chán cảnh sinh tử

Từ bỏ luân hồi;

Phải biết quán sát

Điều gì trói chặt

Mình trong sinh tử.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(14) Cốt tủy đại thừa

Là sao cho tâm

Vô thượng bồ đề

Luôn luôn tăng trưởng

Đây là căn bản

Cũng là nền tảng

Của khắp mười phương

Hành trạng giác ngộ

Trùng trùng vời vợi

Như sóng đại dương

[Của chư Phật đà].

Tựa như thuốc thần

Hóa sắc thành vàng

Tâm bồ đề cũng

Có được khả năng

Khiến mọi hành động

Biến thành hai bồ

Tư lương phước tuệ,

Tích lũy kho tàng

Công đức đồ sộ

Đến từ vô lượng

Tánh đức bồ đề.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(15) Thí ba la mật

Là ngọc Như Ý

Có được khả năng

Hoàn thành ước nguyện

Của mọi chúng sinh;

Là loại vũ khí

Hữu hiệu bậc nhất

Chặt phăng nút thắt

Của lòng keo bẩn.

Thái độ vì người

Sẽ làm tăng nguồn

Can đảm, tự tín.

Người có hạnh Thí

Mười phương thế giới

Sẽ đều tán dương.

Vì biết điều này

Nên người có trí

Dốc tâm tinh tấn

Tu hành hạnh Thí,

Cho đi toàn vẹn

Thân thể, của cải,

Cho cả hai bồ

Tư lương công đức.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(16) Giới là nước trong

Giặt sạch tất cả

Vết nhơ ác nghiệp.

Giới là trăng thanh

Xoa dịu tất cả

Vết bỏng nhiễm tâm.

Ai người tu Giới

Thân thể rạng ngời

Như núi Tu Di

Chiếu soi khắp cả

Chín loại chúng sinh.

Năng lực của Giới

Sẽ giúp các con

Thuần phục tất cả

Không cần thị oai.

Chúng sinh cứng cõi Sẽ đều qui thuận.

Vì biết điều này

Nên các bậc Thánh

Giữ gìn giới hạnh

Như giữ đôi mắt.

Thầy là hành giả Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(17) Nhẫn là trang sức

Đẹp nhất cho người

Có nhiều quyền năng.

Nhẫn là pháp tu

Khổ hạnh tốt nhất

Cho người thường bị

Vọng tâm tác hại.

Là cánh chim ưng

Bay vút trời cao,

Khắc tinh của rắn

Sân hận giận dữ.

Là áo giáp dày

Ngăn chận tất cả

Vũ khí thóa mạ.

Vì biết điều này

Nên người có trí

Tu tập đủ cách

Thích ứng tâm mình

Với lớp áo giáp

Hạnh Nhẫn tối thượng.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(18) Khoát được áo giáp

Của hạnh Tinh Tấn

Khi ấy sức học,

Tu hành, chứng ngộ

Sẽ tăng trưởng nhanh

Như vầng trăng non

Đang đến độ rằm,

Hành động nào cũng

Tràn đầy ý nghĩa

Hướng về giải thoát

Và đều mang lại

Kết quả mong cầu.

Vì biết điều này,

Nên chư bồ tát

Cuộn sóng tinh tấn

Quét sạch hết thảy

Giải đãi biếng lười.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(19) Định là đại vương

Ngự trị tâm thức.

Khi thâu tâm lại

Tâm sẽ an trụ

Như núi Tu Di

Vững không lay động.

Khi mở tâm ra

Tâm sẽ thâu nhiếp

Toàn bộ thiện pháp.

Định khiến thân tâm

Nhu nhuyễn bén nhạy

Hỉ lạc khinh an.

Vì biết điều này

Nên các hành giả

Ai người khéo tu

Cũng đều dốc sức

Miên mật thiền chỉ

Cố gắng hàng phục

Kẻ thù tán tâm.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(20) Tuệ là đôi mắt

Thâm chứng tánh Không

Và là con đường

Bứng sạch toàn bộ (Vô minh căn bản)

Gốc rễ luân hồi.

Tuệ là tất cả

Kho tàng nhiệm màu

Mà bao kinh luận

Vẫn hằng tán dương,

Là đèn tối thượng

Phá tan bóng tối

Cố chấp hẹp hòi.

Vì biết điều này

Nên người có trí

Mong cầu giải thoát

Đều dốc tâm sức

Nỗ lực bước theo

Con đường tu Tuệ.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(21) Có Định thiếu Tuệ

Sẽ không thể nào

Đạt được chứng ngộ,

Không đủ khả năng

Chặt đứt gốc rễ

Ràng buộc luân hồi.

Có Tuệ thiếu Định

Thì dù quán sát

Miên mật đến đâu

Cũng không thể nào

Tách lìa vọng cảnh.

Vì vậy các bậc

Đạo sư luôn lấy

Mắt Tuệ thâm nhập

Chân tướng thực tại

Mà trụ vững vàng

Trên lưng ngựa Định,

Rồi dùng vũ khí

Cực kỳ bén nhọn

Của luận Trung Đạo,

Không chút cực đoan,

Vận dụng rộng rãi

Trí tuệ quán sát,

Phá hủy trọn vẹn

Nền tảng vọng tâm

Chấp bám cực đoan,

Nhờ vậy Không tuệ

Dần dần khai mở.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(22) Thiền Chỉ đến khi

Đạt Xa-ma-tha.

Bấy giờ các con

Quán chiếu các pháp.

Hễ càng quán chiếu

Tâm càng an định,

Không chút mảy may

Lay động xao lãng,

Thấy rõ chân tướng

Tất cả các pháp.

Vì thấy điều này

Ai người tinh tấn

Đạt được kết hợp

Giữa Định và Tuệ

Đều thấy nhiệm mầu,

Huống gì các con.

Rất nên mong cầu

Được sự như vậy.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(23) (Đến khi Định Tuệ

Kết hợp được rồi)

Hãy nên quán chiếu

Hai loại tánh Không:

Không - tựa không gian -

Thu nhiếp tất cả

Khi nhập vào định;

Không - tựa huyễn cảnh -

Hiện ra như mộng

Khi từ trong định

Mà bước trở ra.

Nhờ tu như vậy

Phương tiện, trí tuệ

Thuần nhất bất nhị

Nên được tán dương

Là người viên toàn

Các hạnh bồ tát.

Vì ngộ điều này

Mà bậc thiện duyên

Không bao giờ nhận

Đường tu phân chia.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(24) - Chán cảnh sinh tử,

Phát tâm bồ đề,

Trực Chứng tánh Không,

Là ba yếu tố

Căn bản cần thiết

Để bước lên hai

Cỗ xe Đại Thừa:

Là xe tu nhân

Và xe tu quả.

Vậy khi các con

Phát huy đúng đắn

Ba điểm này rồi

Phải nên nương dựa

Vào đấng đạo sư

Đầy đủ phẩm hạnh.

Xin thầy hộ niệm

Đưa các con vào

(Cỗ xe tu quả)

Vượt qua biển rộng

Bốn bộ Mật tông.

Ai biết tôn kính

Noi theo lời dạy

Của đấng đạo sư

Sẽ không phí uổng

Kiếp người hiếm hoi

Đầy tự tại này

(Nhờ đạt giác ngộ

Ngay kiếp hiện tiền).

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

(25) Vì để thuần dưỡng

Tâm của chính mình

Và để lợi ích

Cho kẻ thiện duyên

(Đã gặp được đấng

Đạo sư chân chính

Và đủ khả năng

Tu tập đúng theo

Những gì thầy dạy)

Nên Thầy dùng lời

Rõ ràng dễ hiểu

Nói lại trọn vẹn

Đường tu giác ngộ

Mà mười phương Phật

Vẫn hằng hoan hỉ.

Nguyện công đức này

Giúp cho chúng sinh,

Không bao giờ xa

Đường tu trong sáng

Chắc thật, nhiệm mầu.

Thầy là hành giả

Đã tu như vậy.

Các con ai người

Đang cầu giải thoát

Hãy tự thuần dưỡng

Đúng theo lối này.

Đến đây chấm dứt bài Tiểu Luận về Đường Tu Tuần Tự Giác Ngộ, soạn theo thể dạng cực ngắn, dễ nhớ khó quên. Luận giải do tỷ kheo Losang Dragpa [Lama Tông Khách Ba] soạn thảo - là hành giả đã thọ trì nhiều chánh pháp - viết tại Tu viện Ganden Nampar Gyelwa'i, trên ngọn núi Riwoch, Tây tạng.

Nguyên bản Anh ngữ : The Short Lamrim or Lines of Experience or Songs of Spiritual Experiences. Hồng Như chuyển Việt ngữ từ bản tiếng Anh trích trong Illuminating the Path to Enlightenment, do đức Đạt-lai Lạt-ma thuyết giảng, Thubten Dhargye Ling Archive, Long Beach, California ấn hành. Bản dịch Việt ngữ hoàn tất tháng 2004, hiệu đính tháng 05/2005. Tháng 01/2007 soát lại bản thảo, chuẩn bị cho khóa tu học do Geshe Thubten Dawa hướng dẫn.

Hết