Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Ngữ lục và trước tác
Chứng Đạo Ca
- Tác giả
- HT Thuyền Ấn
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
Chứng Đạo Ca
CHỨNG ĐẠO CA
HUYỀN GIÁC
Bản dịch thơ Chứng Đạo Ca của HT Thuyền Ấn ---o0o---
Mục Lục
I. Ngộ Phật tánh
II. Cảnh giới tự chứng III. Bảo tạng Như Lai IV. Niết bàn lộ
V. Chuyển chướng duyên thành trợ duyên VI. Thông đạt
VII. Tâm ấn Tào khê VIII. Tự giác
IX. Giác tha
X. Như Lai địa
XI. Hành Như Lai sự XII. Pháp tánh viên dung XIII. Truyền tâm pháp yếu XIV. Ma chướng thời mạt pháp XV. Khí tượng Phật thừa XVI. Pháp viên đốn
XVII. Chứng tích cá nhân XVIII. Duy Ma sư tử hống XIX. Pháp vương
I. Ngộ Phật tánh
1. Ai có hay chăng bực Đạo nhân Vô vi tuyệt học, vọng là chân?
Chính vô minh tánh: Bồ đề tánh Thân huyễn không nầy tức Pháp thân.
2. Đốn ngộ Pháp thân vạn vật không Pháp thân, Phật tánh bản nguyên đồng Thân mây năm ấm bay qua lại Ba độc nổi chìm bọt biển đông.
3. Thực tướng chứng rồi không pháp, nhân Diệt A-tỳ nghiệp sát na phân Nếu ta vọng ngữ lừa nhân thế Lưỡi cắt ngàn đời tội vướng thân.
II. Cảnh giới tự chứng 4. Hoát nhiên đốn ngộ Như Lai thiền Sáu độ vẹn toàn muôn hạnh viên Mê mộng đó đây sinh lục thú Giác rồi không cả cõi tam thiên.
5. Không tội phước, không thêm bớt đâu Bản nhiên tánh tịnh chớ tìm cầu Từ xưa gương bụi chưa lau rửa Tẩy sạch ngay đi đừng đợi lâu.
6. Ai không niệm? Liễu ngộ không sanh Nếu có không sanh, không chẳng sanh Xin hỏi mộc nhân[1] nguyên cớ ấy Giúp công nhờ Phật việc không thành.
7. Buông bốn đại không hề vướng mang Trong tâm ăn uống sống thanh nhàn Vô thường vạn pháp toàn không cả Viên Giác Như Lai huệ ngọc vàng.
III. Bảo tạng Như Lai 8. Nói quyết định nêu rõ Thánh tăng Có người chưa dám lộ cao đăng Chân tâm liễu ngộ Phật minh chứng Vạch lá tìm cành không khả năng.
9. Ma-ni châu, có ai hay đâu Bảo tạng Như Lai toàn vẹn thâu Vô tận thần thông gì chẳng có Viên quang diệu thể quá thâm sâu.
10. Tịnh năm nhãn, diệu lực toàn năng Ai chứng mới hay người thấu chăng Ngắm ảnh trong gương điều chẳng khó Đáy song ai dễ kiếm mò trăng.
IV. Niết bàn lộ
11. Thường độc hành, đi bộ một mình Niết bàn lộ liễu ngộ quang minh Tinh thần trầm mặc, hình siêu thoát Thân huyễn không nầy đầy tánh linh.
12. Xuất gia thoát tục làm bần tăng Say đạo, vui nghèo, quên khó khăn Nghèo tất thân choàng manh áo rách Đạo thì tâm ngọc sáng như trăng.
13. Dùng chẳng hết vô giá bảo châu Tùy duyên cứu độ thiếu gì đâu Ba thân, bốn trí tâm sẵn đủ Tám giải, sáu thông Đạo nhiệm mầu.
14. Thượng sĩ quyết tâm tất cả thông Bực trung, bực hạ ngu và ngông Hãy tìm bảo ngọc trong áo rách Vô ích bề ngoài khoe tính công.
V. Chuyển chướng duyên thành trợ duyên 15. Mặc ai hủy báng, chê bai gì Đem lửa đốt trời có ích chi Lời mắng nghe như cam lộ thủy Tiêu dung thể nhập nan tư nghì.
16. Xem như công đức những rầy la Người ấy thiện tri thức của ta Không khởi hận thù, không oán trách Nhân từ, nhẫn nhục lòng dung tha.
VI. Thông đạt
17. Đạo lý suốt thông, tông chỉ thông Sáng ngời định tuệ bỏ mê không Điều nầy nào chỉ mình ta đạt Chư Phật hằng sa ngộ tánh đồng.
18. Sư tử rống lên vô úy thanh Thất kinh muôn thú chạy tan tành Cong đuôi hoảng nhảy chúa voi trốn Thiên long nghe được tâm an lành.
VII. Tâm ấn Tào khê 19. Đạo rừng thiêng, thưởng ngoạn trùng dương Học đạo tầm sư khắp vạn phương Từ lúc Tào khê duyên hạnh ngộ Liễu sinh thoát tử chứng chân thường.
20. Ngồi cũng thiền, đi đứng cũng thiền Nói phô động tịnh tâm an nhiên Kiếm đao hung dữ lòng thanh tịnh Độc dược vướng nhằm thân vẫn yên.
VIII. Tự giác
21. Bổn sư ta gặp Phật Nhiên Đăng Tu nhẫn nhục tiên nhiều khó khăn Sinh tử, tử sinh bao nạn kiếp Liễu sinh thoát tử Phật cao thăng.
22. Từ khi đốn ngộ pháp vô sinh Vui khổ không còn đổi nhục vinh Vào tận thâm sơn, Lan nhã ở Rừng tùng xanh, núi ngợp U linh Tọa thiền thanh thản quên trần thế Siêu thoát an nhiên trí tuệ minh.
23. Giác là liễu ngộ không thi công Các pháp hữu vi vốn bất đồng Bố thí phước sinh trời hưởng lạc Thân như tên bắn lên hư không Đến khi lực hết tên rơi xuống Phiêu bạt trầm luân khổ não lòng Đốn ngộ pháp môn: Chân thực pháp Ai tu triệt chứng Như Lai tông.
IX. Giác tha
24. Cội gốc phải lo, chớ bận cành Lưu ly ngậm trọn trăng trời xanh Trân châu ý ấy ai thông đạt Độ thế cứu nhân siêu tuyệt danh Trăng chiếu trên sông, tùng vút gió Tuyệt vời trăng, nhạc thiền thanh thanh.
25. Phật tánh viên minh ẩn chứng tâm Cà sa Phật bận hết thăng trầm Hàng long bình bát, trượng trừ hổ Hai dãy vòng vàng ngân diệu âm Pháp khí trân châu không hủy bỏ Như Lai dấu tích chẳng sai lầm.
X. Như Lai địa
26. Chẳng đoạn vọng, rồi chẳng chứng chân Vọng chân không tướng khó ai phân Không “KHÔNG”, không “CÓ” siêu siêu hết Chính đấy Như Lai chân Pháp thân.
27. Chân tâm sáng chiếu khắp nơi nơi Thế giới hằng sa quá tuyệt vời Vạn pháp muôn trùng tâm hiện rõ Viên quang diệu thể khó nên lời.
28. Chẳng tin nhân quả, đắm mê không Phóng đãng nghênh ngang họa vướng vòng Bỏ “CÓ”, chấp “KHÔNG” bịnh cũng thế Khác nào tránh nước, lửa thiêu ông.
29. Chân lý giữ, tâm vọng bỏ xa Tâm thủ xả nầy loại quái ma Liễu ngộ chẳng thông tu luyện bậy Bỏ con ôm giặc đừng rên la.
30. Tâm, ý, thức mê vọng ám đi Mất công đức, đạo lực còn gì Nên thiền môn dạy thông tâm pháp Đốn ngộ vô sanh trí diệu vi.
XI. Hành Như Lai sự 31. Đại trượng phu, thanh kiếm huệ cầm Tuyệt vời bát nhã ngời chân tâm Thiên ma khiếp đảm tàn lui bước Ngoại đạo tỉnh mê bỏ chấp lầm.
32. Pháp âm ngân, sấm pháp rền vang Cam lộ mưa rơi trong nắng vàng Vạn loại tam thừa đều giải thoát Siêu nhân xuất hiện cứu trần gian.
XII. Pháp tánh viên dung 33. Cỏ phì nhị[2] tuyết sơn tươi xanh Nơi tạo đề hồ ta biết danh Một tánh bao hàm tất cả tánh Viên dung một pháp vạn hình sanh Ánh trăng chiếu khắp muôn sông nước Trăng nước muôn sông một ánh trăng Chư Phật pháp thân tâm liễu nhiếp Tâm ta, tâm Phật: diệu huyền đăng.
34. Tất cả địa trong một địa thông Chẳng tâm, chẳng sắc, chẳng tây đông Sát na diệt nghiệp ba kỳ kiếp[3] Pháp môn muôn vạn phút giây xong Văn chương chữ nghĩa toàn không cả Chẳng dính líu gì giác tánh ông.
35. Chê khen vượt thoát, tâm thường an Tĩnh lặng hư không thể niết bàn Viên giác diệu tâm ngay trước mặt Tìm là không thấy chớ nghênh ngang Vướng vào thủ xả toàn không được Không được ấy mà giác đạo quang Lúc nói im, khi im lại nói Mở khai thí hội tâm thênh thang.
36. Có người lại hỏi giảng tông gì?
Bát nhã kinh truyền tâm đại bi Hoặc trái, hoặc sai người chẳng biết Việc làm thuận nghịch trời hay chi.
XIII. Truyền tâm pháp yếu 37. Trải qua nhiều kiếp ta chuyên tu Nào dại bịp người hạnh ngốc ngu Khai đạo tràng, truyền tâm pháp yếu Tào khê liễu ngộ Tổ công phu.
38. Ca Diếp truyền tâm vị Tổ đầu Tây thiên hăm tám Tổ truyền nhau Khai thiền Đông độ Đạt Ma Tổ Y bát tâm truyền sáu Tổ sau Tiếp nối nhiều người tâm Phật chứng Truyền tâm đốn ngộ: Pháp tu mau.
39. Chân không lập, vọng vốn toàn không Trút bỏ có không mê chấp thông Không tưởng đắm say trừ sạch hết Như Lai thể tánh xưa nay đồng.
40. Tâm thành căn, pháp biến ra trần Như bụi che gương đều khó phân Căn cảnh băng tiêu gương bụi sạch Ngàn đời lưu hộ Như Lai thân.
XIV. Ma chướng thời mạt pháp 41. Than ôi! Mạt pháp: ác gian thời!
Phước bạc chúng sinh say đắm đời Cách Phật lâu xa tà kiến nặng Ma cường pháp nhược oán không vơi Được nghe đốn ngộ Như Lai giáo Cuồng hận phá, tan nát tả tơi.
42. Ác do tâm, khổ lụy thân sầu Chớ oán trời người, không được đâu Muốn khỏi sa vào vô gián ngục Như Lai diệu pháp phải qui đầu.
XV. Khí tượng Phật thừa 43. Thú thường không ở rừng chiên đàn Sư tử một mình sống dọc ngang Lãnh chúa sơn lâm uy dũng ngắm Thú chim trốn đến nơi bình an.
44. Sống cạnh Mẹ đàn sư tử con Lúc lên ba tuổi hét vang non Chó rừng, muôn thú run lo sợ Khi thấy Pháp vương vía chẳng còn.
XVI. Pháp viên đốn
45. Pháp viên đốn vượt thoát thường tình Diệt bỏ nghi nan chớ để sinh Nhân ngã luận bàn xin chẳng dám Đoạn, thường hố thẳm tránh điêu linh.
46. Thị chẳng thị, phi cũng chẳng phi Lạc xa ngàn dặm, sai hào li Thị như Long nữ khắc thành Phật Thiện Tịnh vì phi đọa A-tỳ.
XVII. Chứng tích cá nhân 47. Ta nay học vấn đã từ lâu Kinh luận sớ sao nghiên cứu sâu Mê đắm văn chương quên nhọc mệt Biển mò đếm cát ngu như trâu Đáng nghe quở trách Như Lai mắng Đếm bảo châu người lợi ích đâu?
Tính lại mới hay công sức phí Làm phong trần khách nhiều đêm thâu.
48. Hiểu lầm lạc, tánh chấp mê tà Đốn giáo Như Lai không ngộ ra Tinh tiến tiểu thừa thiếu huệ lực Thông minh ngoại đạo trí yêu ma Vừa ngông ngu, lại vừa thơ dại Tay chỉ trời khờ khạo tưởng là:
“Tay chính mặt trăng”. Si tối thế!
U mê căn cảnh loạn phong ba.
49. Rời xa các tướng tức Như Lai Như Quán Thế Âm giác huệ khai Liễu được, tan vong toàn nghiệp chướng Bằng không, oan trái vướng lâu dài.
50. Đói gặp tiệc vua không thể ăn Bịnh xa thầy thuốc bịnh càng tăng Thiền trong rừng dục thiền kiên cố Biển lửa sen sinh thân vạn năng Phạm giới Dũng Thi tâm liễu ngộ Sớm thành Phật đạo quả cao đăng.
XVIII. Duy Ma sư tử hống 51. Sư tử rống lên giọng dũng uy Thương người mê tối lắm ngu si Chỉ hay phạm trọng[4], chướng thành Phật Chẳng rõ Như Lai ý diệu vi.
52. Hai vị tỳ kheo phạm sát, dâm Ba-ly trí cạn tội phân lầm Duy Ma Đại sĩ trừ nghi hoặc Tội tiêu, vọng hết, chứng chân tâm.
53. Giải thoát nhiệm mầu sức tuyệt vời Hằng sa diệu dụng hiện nơi nơi Cúng dường tứ sự dâng không thiếu Hiến triệu lượng vàng, hiến trọn đời Thịt nát xương tan, đền chẳng đủ Trần gian siêu thoát một câu thôi.
XIX. Pháp vương
54. Tối thắng Pháp vương: Đức Thế Tôn Đồng nhau chư Phật chứng tâm môn Pháp vương tâm ngọc ta minh ngộ Quên hết trần gian những dại khôn.
55. Liễu thoát thấy: không một vật nào Không người, không Phật, không trăng sao.
Hằng sa thế giới: bọt trong biển Tất cả Thánh hiền: điện chớp cao.
56. Giả sử thiết luân quay đỉnh đầu Viên minh định tuệ mất nào đâu Mặt trời lạnh, hoặc vừng trăng bừng nóng Ma quỷ phải hàng Phật đạo mầu Đường dốc xe voi lên vững mạnh Cản đường châu chấu chuyện còn lâu.
57. Voi lớn không theo dấu thỏ đi Ngộ rồi chấp tiểu tiết làm gì Ếch ngồi đáy giếng chê trời hẹp Chưa ngộ ta bày chỗ diệu vi.
Hết
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
