Bàng Uẩn Ngữ Lục

Bài Số 116

愚 人 打 瓮 破

Ngu nhân đả úng phá 求 人 望 錮 護

Cầu nhân vọng cố hộ 惡 法 得 錢 財

Ác pháp đắc tiền tài 布 施 擬 補 處

Bố thi nghĩ bổ xứ 物 色 不 相 當

Vật sắc bất tương đương 此 事 無 煩 做

Thử sự vô phiền tố 縱 然 有 少 福

Túng nhiên hữu thiểu phước 那 將 地 獄 去

Na tướng địa ngục khứ 罪 福 當 頭 行

Tội phước đương đầu hành 何 時 相 值 遇

Hà thời tướng trị ngộ 自 本 猶 折 卻

Tự bổn do chiết khước 安 得 有 利 路

An đắc hữu lợi lộ .

Dịch :

Người ngu đánh gạch vỡ Cậy người che chở mình Ác pháp được tiền của Bổ xứ đâu tới mình ?

Tương đương vật và sắc Phiền não chẳng phát sinh Giả sử có ít phúc Địa ngục phô bóng hình Đời người đầy tội phúc Lúc nào mới tỏ tường Vốn không muốn chân mỏi Lợi được một con đường.

Bài Số 117

先 須 持 五 戒

Tiên tu trì ngũ giới 方 始 得 人 身

Phương thuỷ đắc nhân thân 有 財 將 布 施

Hữu tài tướng bố thi 身 即 不 窮 貧

Thân tức bất cùng bần 若 行 十 善 業

Nhược hành thập thiện nghiệp 聞 道 得 天 人

Văn đạo đắc thiên nhân 天 人 生 滅 福

Thiên nhân sanh diệt phước 來 去 如 車 輪

Lai khứ như xa luân 有 為 接 梵 世

Hữu vi tiếp phạn thế 不 及 一 毫 真

Bất cập nhất hào chân 更 欲 談 玄 妙

Cánh dục đàm huyền diệu 慮 恐 法 王 瞋

Lự khủng pháp vương sân.

Dịch :

Trước hãy giữ năm giới Mới có được thân người Có tiền tưởng bố thí Thân sẽ không nghèo rồi Tu hành mười thiện nghiệp Nghe nói làm người trời Người trời nếu hết phúc Thì phải chịu luân hồi Hữu vi tiếp phạn thế Chẳng một pháp là chân Chớ nói huyền, nói diệu Lo sợ pháp vương sân.

Bài Số 118

一 皮 較 一 皮

Nhất bì giác nhất bì 孫 子 不 如 兒

Tôn tử bất như nhi 坐 禪 勝 讀 經

Toạ thiền thắng độc kinh 讀 經 勝 有 為

Độc kinh thắng hữu vi 尋 文 不 識 理

Tầm văn bất thức lý 棄 母 養 阿 姨

Khí mẫu dưỡng A Di 阿 姨 是 色 身

A Di thị sắc thân 阿 娘 是 法 體

A nương thị pháp thể 色 身 是 文 字

Sắc thân thị văn tự 法 入 無 為 理

Pháp nhập vô vi lý 文 字 有 生 滅

Văn tự hữu sanh diệt 無 相 宛 然 爾

Vô tướng uyển nhiên nhĩ.

Dịch :

So sánh da và da Cháu chẳng bằng con mà Tọa thiền thắng tụng đọc Đọc kinh thắng hữu vi Tìm văn chẳng thấy lý Bỏ mẹ nuôi bà dì Bà dì là thân sắc Pháp thể là mẹ à Sắc thân là văn tự Pháp vào lý vô vi Văn tự có sanh diệt Vô tướng mới chính là.

Bài Số 119

佛 教 本 無 妄

Phật giáo bổn vô vọng 句 句 須 論 實

Cú cú tu luận thực 剋 已 饒 益 他

Khắc dĩ nhiêu ích tha 俗 所 謂 陰 騭

Tục sở vị âm chất 遮 莫 是 天 王

Già mạc thị thiên vương 饒 君 宰 相 姪

Nhiêu quân tể tướng điệt 世 間 有 貴 賤

Thế gian hữu quý tiện 業 力 還 同 一

Nghiệp lực hoàn đồng nhất 語 汝 富 貴 人

Ngữ nhữ phú quý nhân 貧 兒 莫 欺 屈

Bần nhi mạc khi khuất 習 重 業 力 成

Tập trùng nghiệp lực thành 翻 覆 難 得 出

Phiên phúc nan đắc xuất.

Dịch :

Không vọng là Đạo Phật Lời, lời đều là thật Quên mình lợi cho người Tục ngữ gọi âm chất (sự an bài của trời) Độ chẳng do thiên vương Cháu tể tướng là ông Thế gian có quý tiện Nhưng nghiệp lực là không Bảo cho người giầu có Chớ có khinh người nghèo Tập thành nghiệp lực trọng Ra được biết ngày nào ? !

Bài Số 120

自 恨 已 身 癡

Tự hận dĩ thân si 有 事 無 人 知

Hữu sự vô nhân tri 橫 展 兩 腳 睡

Hoành triển lưỡng giác thuỵ 至 曉 不 尋 思

Chí hiểu bất tầm tư 諸 佛 為 我 爺

Chư Phật vi ngã gia 我 是 世 尊 兒

Ngã thị thế tôn nhi 兒 今 已 長 大

Nhi kim dĩ trưởng đại 替 父 為 導 師

Thế phụ vi đạo sư 父 子 同 宅 住

Phụ tử đồng trạch trú 寸 步 不 相 離

Thốn bộ bất tướng ly 法 身 無 相 貌

Pháp thân vô tướng mạo 世 人 那 得 知

Thế nhân na đắc tri .

Dịch :

Tự hận thân mình si Có chuyện chẳng biết gì Ruỗi thẳng hai chân ngủ Tới sáng, chẳng nghĩ suy Tôi gọi Phật là bố Tôi là con Thế Tôn Trẻ nay đã khôn lớn Tôn bố là tôn sư Bố, con ở cùng nhà Ly, tấc chẳng rời xa Pháp thân không tướng mạo Người đời khó biết qua.

Bài Số 121

此 箇 一 群 賊

Thử cá nhất quần tặc 生 生 欺 主 人

Sanh sanh khi chủ nhân 即 今 識 汝 也

Tức kim thức nhữ dã 不 共 汝 相 親

Bất cộng nhữ tương thân 你 若 不 伏 我

Nễ nhược bất phục ngã 我 則 處 處 說

Ngã tắc xứ xứ thuyết 教 人 總 識 汝

Giáo nhân tổng thức nhữ 遣 汝 行 路 絕

Khiển nhữ hành lộ tuyệt 你 若 能 伏 我

Nễ nhược năng phục ngã 我 亦 不 分 別

Ngã diệc bất phân biệt 共 汝 同 一 身

Cộng nhữ đồng nhất thân 永 離 於 生 滅

Vĩnh ly ư sanh diệt.

Dịch :

Cái đó là bầy giặc Chỉ thích khinh chủ nhân Nay tôi nhận ra hắn Chẳng cùng hắn làm thân Nếu ông chẳng phục tôi Tôi đi khắp nơi thuyết Chỉ ông cho người hay Khiến hành lộ ông tuyệt Nếu ông nhận ra tôi Tôi cũng không phân biệt Với ông một thân thôi Chẳng lìa sinh và diệt.

Bài Số 122

世 人 重 珍 寶

Thế nhân trọng trân bảo 我 則 不 如 然

Ngã tắc bất như nhiên 名 聞 即 知 足

Danh văn tức tri túc 富 貴 心 不 緣

Phú quý tâm bất duyên 唯 樂 簞 瓢 飲

Duy lạc đan biều ẩm 無 求 澡 鏡 銓

Vô cầu tảo kính thuyên 饑 食 西 山 稻

Cơ thực tây sơn đạo 渴 飲 本 源 泉

Khát ẩm bổn nguyên tuyền 寒 披 無 相 服

Hàn phi vô tương phục 熱 來 松 下 眠

Nhiệt lai tùng hạ miên 知 身 無 究 竟

Tri thân vô cứu cánh 任 運 了 殘 年

Nhậm vận liễu tàn niên.

Dịch :

Người đời trọng châu báu Tôi chẳng coi tự nhiên Nghe tên tự biết đủ Phú quý tâm chẳng duyên Uống thì có chai nước Không cần tắm nhà gương Gạo Tây Sơn khi đói Uống nước suối bản nguyên Lúc lạnh chẳng mặc ấm Nóng ngủ dưới rặng thông Biết thân không cứu cánh Mặc cho đến năm cùng.

Bài Số 123

霧 重 日 難 出

Vụ trọng nhật nan xuất 雲 厚 月 朧 朧

Vân hậu nguyệt lung lung 有 心 求 覓 佛

Hữu tâm cầu mịch Phật 晝 夜 用 心 功

Trú dạ dụng tâm công 見 夢 言 將 實

Kiến mộng ngôn tướng thực 聞 真 耳 卻 聾

Văn chân nhĩ khước lung 群 賊 當 路 坐

Quần tặc đương lộ toạ 道 理 若 為 通

Đạo lý nhược vi thông 見 性 若 玲 瓏

Kiến tính nhược linh lung 多 求 說 處 通

Đa cầu thuyết xứ thông 取 他 凡 聖 語

Thủ tha phàm thánh ngữ 到 頭 渾 是 空

Đáo đầu hồn thị không.

Dịch :

Sương nặng trời khó mọc Mây đầy trăng mông lung Có tâm tìm kiếm Phật Ngày đêm dụng tâm công Thấy mộng cho là thật Bị điếc, tai thật nghe Bọn giặc ngồi trên lộ Đạo lý dường sáng lòe Kiến tánh dường mông lung Cầu nhiều, nhiều chỗ thông Nắm lấy phàm thánh ngữ Cuối cùng cũng là không.

Bài Số 124

云 何 為 人 演

Vân hà vi nhân diễn 離 相 說 如 如

Ly tướng thuyết như như 心 鏡 俱 空 靜

Tâm kính câu không tĩnh 無 實 亦 無 虛

Vô thực diệc vô hư 心 通 常 嘿 用

Tâm thông thường hắc dụng 出 世 入 無 餘

Xuất thế nhập vô dư 梵 釋 咸 恭 敬

Phạm thích hàm cung kính 菩 薩 亦 同 居

Bồ tát diệc đồng cư 語 是 凡 夫 語

Ngữ thị phàm phu ngữ 理 合 釋 迦 書

Lý hợp Thích gia thư 若 能 如 是 學

Nhược năng như thị học 不 枉 用 工 夫

Bất uổng dụng công phu.

Dịch :

Vì sao vì người diễn Lý tưởng nói như như Tâm cảnh đều yên tĩnh Không thật cũng không hư Tâm thường thích công dụng Xuất thế nhập vô dư Phạm Thích hàm cung kính Bồ đề cũng đồng cư Lời là phàm phu ngữ Lý hợp Thích gia thư Nếu có thể học thế Không uổng dụng công phu.

Bài Số 125

寅 朝 飲 稀 粥

Dần triều ẩm hy chúc 飯 後 兩 束 薪

Phạn hậu lưỡng thúc tân 貨 得 二 升 米

Hoá đắc nhị thăng mễ 支 我 有 餘 身

Chi ngã hữu dư thân 身 無 饑 火 逼

Thân vô cơ hoả bức 安 余 無 相 神

An dư vô tướng thần 神 安 佛 土 淨

Thần an Phật thổ tịnh 內 外 絕 埃 塵

Nội ngoại tuyệt ai trần 無 間 說 般 若

Vô gian thuyết bát nhã 豁 達 啟 關 津

Khoát đạt khải quan tân 火 燒 家 計 盡

Hoả thiêu gia kế tận 全 成 無 事 人

Toàn thành vô sự nhân.

Dịch :

Giờ Dần thì ăn cháo Sau bữa hai bó rau Tiêu hóa hai thăng gạo Duy trì thân hữu dư Thân không bị đói ép Yên ổn không tướng thần Thần an Phật thổ tĩnh Trong, ngoài không bụi trần Vô gián nói Bát Nhã Người đạt chỉ bến mê Đốt lửa gia kế tận Cả thành vô sự mà.

Bài Số 126

圓 鏡 朗 如 日

Viên kính lãng như nhật 湧 出 無 礙 智

Dũng xuất vô ngại trí 梵 語 波 羅 蜜

Phạn ngữ ba la mật 唐 言 無 量 義

Đường ngôn vô lượng nghĩa 說 者 說 無 相

Thuyết giả thuyết vô tướng 離 者 離 文 字

Ly giả ly văn tự 但 說 無 上 道

Đản thuyết vô thượng đạo 利 他 還 自 利

Lợi tha hoàn tự lợi 若 能 入 理 行

Nhược năng nhập lý hành 不 動 到 如 地

Bất động đáo như địa 緣 事 常 區 區

Duyên sự thường khu khu 不 如 展 腳 睡

Bất như triển giác thuỵ.

Dịch :

Gương tròn sáng mặt nhật Trí vô ngại hiện ra Phạn ngữ Ba La Mật Đường ngôn lắm nghĩa mà Người nói chuyện vô tướng Lìa bỏ văn tự thôi Nhưng nói đạo vô thượng Lợi mình rồi lợi người Nếu hiểu được lý đó Phải như đất không lay Duyên sự thường cố chấp Thẳng hai chân ngủ ngay.

Bài Số 127

我 觀 三 界 有

Ngã quán tam giới hữu 有 人 披 草 舍

Hữu nhân phi thảo xá 蛇 鼠 同 穴 住

Xà thử đồng huyệt trụ 白 日 恆 如 夜

Bạch nhật hằng như dạ 鳩 鴿 為 親 情

Cưu cáp vi thân tình 羅 剎 同 心 話

La sát đồng tâm thoại 五 狗 常 嗥 吠

Ngũ cẩu thường tạo phệ 思 之 令 人 怕

Tư chi linh nhân phạ 我 觀 總 是 幻

Ngã quán tổng thị huyễn 虛 空 名 亦 假

Hư không danh diệc giả 放 牛 喫 草 庵

Phóng ngưu khiết thảo am 三 身 同 一 化

Tam thân đồng nhất hoá.

Dịch :

Tôi quán ba giới có Có kẻ ở nhà gianh Rắn chuột cùng một huyệt Ngày trắng như đêm đen Cưu, cáp là thân hữu La sát là đồng tình Ngũ khuyển thường hay sủa Suy nghĩ hại tâm mình Tôi quán đời là ảo Là hại đến cái tâm Thả trâu ăn am cỏ Đồng hóa cả ba thân.

Bài Số 128

若 能 相 用 語

Nhược năng tướng dụng ngữ 教 君 一 箇 訣

Giáo quân nhất cá quyết 捻 取 三 毒 箭

Niệm thủ tam độc tiễn 一 時 總 拗 折

Nhất thời tổng ảo triết 田 地 成 四 空

Điền địa thành tứ không 五 狗 牙 總 缺

Ngũ cẩu nha tổng khuyết 色 蘊 自 消 亡

Sắc uẩn tự tiêu vong 六 賊 俱 磨 滅

Lục tặc câu ma diệt 閻 羅 成 法 王

Diêm la thành pháp vương 羅 剎 成 菩 薩

La sát thành bồ tát 勿 論 已 一 身

Vật luận dĩ nhất thân 舉 國 一 時 悅

Cử quốc nhất thời duyệt.

Dịch :

Nếu có thể dùng lời Dạy ông một câu quyết Ba tên độc trong tay Bẻ gẫy ông phải biết Đất mộng thành bốn không Răng năm cẩu đều khuyết Sắc uẩn tự tiêu vong Sáu giặc đều bị diệt Diêm La thành pháp vương La sát thành Bồ tát Chớ luận chỉ một thân Cả nước nhất thời duyệt.

Bài Số 129

達 人 知 是 幻

Đạt nhân tri thị huyễn 縱 損 心 亦 如

Túng tổn tâm diệc như 諸 天 不免 難

Chư thiên bất miễn nạn 況 復 此 閻 浮

Hùng phục thử diêm phù 須 尋 無 上 理

Tu tầm vô thượng lý 莫 更 苦 踟 躕

Mạc cánh khổ trì trù 衣 食 纔 方 足

Y thực tài phương túc 不 用 積 盈 餘

Bất dụng tích doanh dư 少 欲 有 涅 槃

Thiểu dục hữu niết bàn 知 足 非 凡 夫

Tri túc phi phàm phu 當 來 無 地 獄

Đương lai vô địa ngục 現 在 出 三 塗

Hiện tại xuất tam đồ.

Dịch :

Người đạt biết là ảo Tâm tổn cũng là như Chư thiên chẳng mắc nạn Hàng phục cõi Diêm Phù Phải tìm lý vô thượng Chẳng phải khổ liền liền Áo, cơm đều đầy đủ Chẳng tiêu của để dành Niết bàn là chẳng muốn Biết đủ không phải thường Đương lai không địa ngục Hiện tại ra ba đường.

Bài Số 130

外 若 絕 攀 緣

Ngoại nhã tuyệt phan duyên 歡 喜 常 現 前

Hoan hỷ thường hiện tiền 本 來 何 所 得

Bổn lai hà sở đắc 吉 祥 自 現 形

Cát tường tự hiện hình 空 生 稱 長 老

Không sanh xứng trưởng lão 燃 燈 常 照 明

Nhiên đăng thường chiếu minh 彌 勒 是 同 學

Di lặc thị đồng học 釋 迦 是 長 兄

Thích Ca thị trưởng huynh 神 通 次 第 坐

Thần thông thứ đệ toạ 無 勞 問 姓 名

Vô lao vấn tính danh 名 相 有 差 別

Danh tướng hữu sai biệt 法 身 同 一 形

Pháp thân đồng nhất hình.

Dịch :

Nếu ở ngoài các duyên Vui vẻ thường hiện tiền Bản lai được gì chứ Tốt lành tự hiện hình Không sanh gọi trưởng lão Nhiên đăng thường chiếu minh Di Lặc là đồng học Thích Ca là trưởng huynh Thần thông sau đả tọa Không nhọc hỏi tánh danh Có danh có sai biệt Pháp thân cùng một hình.

Bài Số 131

知 余 轉 般 若

Tri dư chuyển Bát Nhã 見 余 轉 金 剛

Kiến dư chuyển Kim Cương 合 掌 恭 敬 了

Hợp chưởng cung kính liễu 不 動 見 空 王

Bất động kiến không vương 亦 勝 身 命 施

Diệc thắng thân mệnh thi 亦 勝 坐 天 堂

Diệc thắng toạ thiên đường 亦 勝 五 臺 供

Diệc thắng ngũ đài cúng 亦 勝 求 西 方

Diệc thắng cầu Tây Phương 於 住 而 無 住

Ư trú nhi vô trú 其 福 不 可 量

Kỳ phước bất khả lượng 有 為 如 夢 幻

Hữu vi như mộng ảo 無 相 契 真 常

Vô tướng khế chân thường.

Dịch :

Biết tôi chuyển Bát Nhã Thấy tôi chuyển Kim Cương Cung kính chắp tay lạy Bất động thấy không vương Cũng thắng bỏ thân mạng Thắng thân, ngồi thiên đường Cũng thắng ngũ đài cúng Cũng thắng cầu Tây Phương Nếu trú mà không trú Phúc ấy không thể lường Hữu vi như mộng ảo Vô tướng khế chân thường.

Bài Số 132

無 有 報 龐 大

Vô hữu báo bàng đại 空 空 無 處 坐

Không không vô xứ toạ 家 內 空 空 空

Gia nội không không không 空 空 無 有 貨

Không không vô hữu hoá 日 在 空 裡 行

Nhật tại không lý hành 日 沒 空 裡 臥

Nhật một không lý ngoạ 空 坐 空 吟 詩

Không toạ không ngâm thi 詩 空 空 相 和

Thi không không tướng hoà 莫 怪 純 用 空

Mạc quái thuần dụng không 空 是 諸 佛 座

Không thị chư Phật toạ 世 人 不 別 寶

Thế nhân bất biệt bảo 空 即 是 實 貨

Không tức thị thực hoá 若 嫌 無 有 空

Nhược hiềm vô hữu không 自 是 諸 佛 過

Tự thị chư Phật quá.

Dịch :

Không, hữu báo Bàng đại Không , không, không xứ tọa Trong nhà không, không, không Không, không, không hữu hóa Cứ đi khi trời mọc Trời lặn ngồi trong nhà Không ngồi, không ngâm vịnh Không thi, không tương hòa Chẳng lạ thuần dụng công Chủ Phật tọa là không Người đời chẳng phân biệt Bảo bối cũng là không Nếu chẳng có không hữu Tội của chư Phật chăng ?

Bài Số 133

有 人 有 所 知

Hữu nhân hữu sở tri 有 事 有 是 非

Hữu sự hữu thị phi 聞 道 無 相 理

Văn đạo vô tướng lý 心 執 不 生 疑

Tâm chấp bất sanh nghi 五 歲 更 不 長

Ngũ tuế cánh bất trưởng 祇 作 阿 孩 兒

Kỳ tác a hài nhi 將 拳 口 裡 咬

Tướng quyền khẩu lý giảo 百 年 不 肯 離

Bách niên bất khẳng ly 假 花 雖 端 正

Giả hoa tuy đoan chánh 究 竟 不 充 饑

Cứu cánh bất sung cơ 都 緣 癡 孩 子

Đô duyên si hài tử 不 識 是 權 宜

Bất thức thị quyền nghi 如 來 無 相 理

Như Lai vô tướng lý 有 作 盡 皆 非

Hữu tác tận giai phi.

Dịch :

Có người có sở tri Có sự có thị phi Nghe đạo lý vô tướng Tâm chấp, không sinh nghi Năm tuổi chẳng khôn lớn Chỉ là đứa hài nhi Cho tay vào miệng cắn Trăm năm chẳng chia ly Hoa giả tuy đoan chính Kết quả khỏi đói đâu Đều duyên đứa si ngốc Chẳng biết quyền nghi đâu Như Lai thực vô tướng Có làm cũng không đâu.

Bài Số 134

合 瞋 不 須 瞋

Hợp sân bất tu sân 合 喜 不 須 喜

Hợp hỷ bất tu hỷ 喜 即 婬 慾 生

Hỷ tức dâm dục sanh 瞋 即 毒 蛇 起

Sân tức độc xà khởi 毒 蛇 起 猛 火

Độc xà khởi mãnh hoả 婬 慾 成 貪 鬼

Dâm dục thành tham quỷ 猛 火 和 貪 鬼

Mãnh hoả hoà tham quỷ 癡 狼 咈 心 底

Si lang phất tâm đắc 妄 想 如 恆 沙

Vọng tưởng như hằng sa 煩 惱 無 遮 止

Phiền não vô già chỉ 無 明 黑 漆 漆

Vô minh hắc tất tất 渴 來 飲 鹹 水

Khát lai ẩm hàm thuỷ 終 日 緣 事 走

Chung nhật duyên sự tẩu 不 肯 入 空

Bất khẳng nhập không.

Dịch :

Hợp sân chẳng tu sân Hợp hỷ chẳng tu hỷ Hỷ tức dâm dục sinh Dâm tức độc sà khởi Độc sà khởi lửa mạnh Dâm dục thành quỷ tham Lửa mạnh và âm quỷ Để sói si đáy tâm Vọng tưởng : cát sông hằng Phiền não lúc nào ngưng Vô minh đen như mực Khát : nước muối đó ông Cả ngày chỉ duyên sự Chẳng nhập vào lý không.

Bài Số 135

我 見 好 畜 生

Ngã kiến hảo súc sanh 知 是 嘍 羅 漢

Tri thị lâu la hán 枉 法 取 人 錢

Uổng pháp thủ nhân tiền 誇 道 能 計 算

Khoa đạo năng kế toán 得 即 渾 家 用

Đắc tức hồn gia dụng 受 苦 沒 人 伴

Thụ khổ một nhân bạn 有 力 任 他 騎

Hữu lực nhiệm tha kỵ 棒 鞭 脊 上 楦

Bổng tiên tích thượng tuyên 觜 上 著 龍 頭

Chuỷ thượng trước long đầu 口 中 銜 鐵 片

Khẩu trung hàm thiết phiến 項 領 被 磨 穿

Hạng linh bị ma xuyên 鼻 孔 芒 繩 絆

Tỵ khổng mang thằng ban 自 種 還 自 收

Tự chủng hoàn tự thu 佛 也 不 能 斷

Phật dã bất năng đoạn.

Dịch : 143

Tôi thấy súc sanh mạnh Biết là Lâu la hán Uổng pháp lấy tiền người Khoe có thể tính toán Được cả đồ gia dụng Khổ chẳng có bạn bè Có sức mặc chủ cưỡi Roi vọt quất lưng nè Trên miệng là râu mép Hàm thiếc vây quanh mồm Đầu, cổ bị cọ sát Lỗ mũi dây thừng mơn Gieo nhân thì hái quả Phật cũng khó dứt cơn.

Bài Số 136

慚 愧 一 軀 身

Tàm quý nhất khu thân 梵 號 波 羅 柰

Phạn hào ba la nại 被 賊 一 群 使

Bị tặc nhất quần sứ 尋 常 不 自 在

Tầm thường bất tự tại 亦 名 為 枯 井

Diệc danh vi khô tỉnh 亦 名 為 韝 袋

Diệc danh vi câu đại 亦 名 朽 故 宅

Diệc danh hủ cố trạch 亦 名 幻 三 昧

Diệc danh huyễn tam muội 佛 罵 作 死 屍

Phật mạ tác tử thi 乘 屍 渡 大 海

Thừa thi độ đại hải 大 海 元 無 水

Đại hải nguyên vô thuỷ 死 屍 非 是 船

Tử thi phi thị thuyền 熟 看 世 上 事

Thục khan thế thượng sự 總 是 假 因 緣

Tổng thị giả nhân duyên 若 了 身 心 相

Nhược liễu thân tâm tướng 空 裡 任 橫 眠

Không lý nhiệm hoành miên 具 此 六 慚 愧

Cụ thử lục tàm quý 實 是 不 求 天

Thực thị bất cầu thiên.

Dịch :

Hổ thẹn một tấm thân Phạn kêu Ba la Nại Bị bầy giặc sai thân Tầm thường chẳng tự tại Cũng gọi là khô tỉnh Cấu đại cũng là danh Cũng gọi nhà cũ nát Là tam muội đó anh Phật mắng là thây chết Cưỡi thây độ biển to Biển lớn vốn không nước Thây chết không thuyền đò Xem kỹ chuyện người thế Dều là giả nhân duyên Tướng thân tâm cứ chấp Ngủ trong không vậy a Đó là sáu con quỷ Chẳng cầu trời đó mà.

Bài Số 137

如 來 一 真 智

Như lai nhất chân trí 遍 滿 娑 婆 界

Biên mãn sa bà giới 慇 懃 說 方 便

Ân cần thuyết phương tiện 有 人 自 不 解

Hữu nhân tự bất giải 無 處 不 生 心

Vô xứ bất sanh tâm 有 處 多 貪 愛

Hữu xứ đa tham ái 心 王 作 黑 業

Tâm vương tác hắc nghiệp 教 他 口 懺 悔

Giáo tha khẩu sám hối 口 懺 心 不 改

Khẩu sám tâm bất cải 心 口 相 違 背

Tâm khẩu tướng vi bối 不 服 無 心 藥

Bất phục vô tâm dược 病 根 終 不 差

Bệnh căn chung bất sai 著 相 求 菩 提

Trước tướng cầu bồ đề 不 免 還 他 債

Bất miễn hoàn tha trái.

Dịch :

Như Lai nhất chân trí Đầy khắp cõi Ta bà Ân cần nói phương tiện Có người không hiểu ra Không chỗ không sanh tâm Có chỗ có ái tâm Tâm vương tạo ác nghiệp Dạy hắn hối lỗi lầm Tâm hối lòng không đổi Tâm miệng đối nghịch nhau Chẳng uống vô tâm dược Căn bệnh có sai đâu Cầu Bồ đề chấp tướng Nợ cũ có trả đâu ?

Bài Số 138

無 貪 勝 布 施

Vô tham thắng bố thi 無 癡 勝 坐 禪

Vô si thắng toạ thiền 無 瞋 勝 持 戒

Vô sân thắng trì giới 無 念 勝 求 緣

Vô niệm thắng cầu duyên 盡 見 凡 夫 事

Tận kiến phàm phu sự 夜 來 安 樂 眠

Dạ lai an lạc miên 寒 時 向 火 坐

Hàn thời hướng hoả toạ 火 本 實 無 煙

Hoả bản thực vô yên 不 忌 黑 闇 女

Bất kỵ hắc ám nữ 不 求 功 德 天

Bất cầu công đức thiên 任 運 生 方 便

Nhiệm vận sanh phương tiện 皆 同 般 若 船

Giai đồng bát nhã thuyền 若 能 如 是 學

Nhược năng như thị học 功 德 實 無 邊

Công đức thực vô biên.

Dịch :

Vô tham, thắng bố thí Vô si, thắng tọa thiền Vô sân, thắng giữ giới Vô niệm, thắng cầu duyên Đã thấy phàm phu sự Đêm tới ngủ yên vui Lạnh thì hướng lửa tọa Lửa vốn không khói rồi Chẳng kỵ hắc ám nữ Chẳng cầu công đức thiên Mặc kệ sinh phương tiện Đều dùng Bát Nhã thuyền Nếu như thế mà học Công đức thật vô biên.

Bài Số 139

十 方 同 一 等

Thập phương đồng nhất đẳng 此 是 真 如 寺

Thử thị chân như tự 裡 有 無 量 壽

Lý hữu vô lượng thọ 本 來 無 名 字

Bổn lai vô danh tự 凡 夫 不 入 理

Phàm phu bất nhập lý 心 緣 世 上 事

Tâm duyên thế thượng sự 乞 錢 買 瓦 木

Khất tiền mãi ngoã mộc 蓋 他 虛 空 地

Cái tha hư không địa 卻 被 六 賊 驅

Khước bị lục tặc khu 背 卻 真 如 智

Bối khước chân như trí 終 日 受 艱 辛

Chung nhật thụ gian tân 亡 想 圖 名 利

Vong tưởng đồ danh lợi 如 此 學 道 人

Như thử học đạo nhân 累 劫 終 不 至

Luỹ kiếp chung bất chí.

Dịch :

Mười phương cùng một hạng Đó là chùa chân như Trong có vô lượng thọ Vốn là không danh từ Người phàm không hiểu lý Tâm duyên chuyện trên đời Xin tiền mua ngói gạch Chỉ là hư không thôi Bị sáu giặc xua đuổi Chân như trí đối đầu Cả ngày chịu cay đắng Vọng tưởng danh lợi đâu Cứ như thế học mãi Vạn kiếp chẳng tới đâu.

Bài Số 140

楞 伽 寶 山 高

Lăng già bảo sơn cao 四 面 無 行 路

Tứ diện vô hành lộ 惟 有 達 道 人

Duy hữu đạt đạo nhân 乘 空 到 彼 處

Thừa không đáo bỉ xứ 羅 漢 若 悟 空

La hán nhược ngộ không 擲 錫 騰 空 去

Trịch tích đằng không khứ 緣 覺 若 悟 空

Duyên giác nhược ngộ không 醒 見 三 生 事

Tỉnh kiến tam sanh sự 菩 薩 若 悟 空

Bồ tát nhược ngộ không 十 方 同 一 處

Thập phương đồng nhất xứ 諸 佛 若 悟 空

Chư Phật nhược ngộ không 妙 理 空 中 住

Diệu lý không trung trú 空 理 真 法 身

Không lý chân pháp thân 法 身 即 常 住

Pháp thân tức thường trú 佛 身 祇 這 是

Phật thân kỳ giá thị 迷 人 自 不 悟

Mê nhân tự bất ngộ 一 切 若 不 空

Nhất thiết nhược bất không 苦 厄 從 何 度

Khổ ách tùng hà độ.

Dịch :

Bảo Sơn, Lăng già cao Bốn mặt không người nào Chỉ có người đạt đạo Cưỡi không bỏ đến nơi nao La Hán nếu ngộ không Tích trượng cưỡi hư không Ngộ không là duyên giác Thấy ba sự khi thông Bồ tát nếu ngộ không Mười phương đồng một chỗ Chư Phật nếu không ngộ Diệu lý trú trong không Chân lý chân pháp thân Pháp thân là thường trú Chính là Phật pháp thân Người mê thì không ngộ Tất cả nếu không, không Khổ ách từ đâu độ.

Bài Số 141

大 海 闊 三 千

Đại hải khoát tam thiên 巨 深 五 六 萬

Cự thâm ngũ lục vạn 余 特 七 尺 軀

Dư đặc thất xích khu 入 裡 飲 一 頓

Nhập lý ẩm nhất đốn 當 時 枯 竭 盡

Đương thời khô kiệt tận 龍 王 自 出 現

Long vương tự xuất hiện 大 閱 經 藏 門

Đại duyệt kinh tạng môn 請 為 說 一 遍

Thỉnh vi thuyết nhất biến 依 如 說 無 法

Y như thuyết vô pháp 龍 王 悟 知 見

Long vương ngộ tri kiến 賣 君 髻 中 珠 152 Mại quân kế trung châu 隱 在 如 來 殿

Ẩn tại Như lai điện 戴 將 軍 陣 頭

Đái tướng quân trận đầu 賊 降 不 敢 戰

Tặc hang bất cảm chiến 世 上 有 仁 人

Thế thượng hữu nhân nhân 得 永 離 貧 賤

Đắc vĩnh ly bần tiện 不 貪 有 為 身

Bất tham hữu vi thân 當 見 如 來 面

Đương kiến như lai diện.

Dịch :

Biển lớn rộng ba ngàn Bề sâu năm sáu vạn Thân mình cao bẩy thước Vào đó uống một lần Bao khát đều hết cả Vua rồng đã hiện hình Duyệt đọc các kinh tạng Mời giảng một thời kinh Cứ thế nói pháp không Vua rồng ngộ tri kiến Đem báu bán cho ông Ẩn ở Như Lai điện Đeo đồ tướng ra trận Giặc hàng không chiến tranh Trên đời người nhân ái Vĩnh kiếp chẳng chịu bần Chẳng tham thân hữu vi Gập ngay mặt Như Lai.

Bài Số 142

富 兒 空 手 行

Phú nhi không thủ hành 貧 兒 把 他 物

Bần nhi bả tha vật 被 物 牽 入 廛

Bị vật khiên nhập triền 買 賣 不 得 出

Mãi mại bất đắc xuất 覺 暮 便 歸 舍

Giác mộ tiện quy xá 黄 昏 黑 漆 漆

Hoàng hôn hắc tất tất 所 求 不 稱 意

Sở cầu bất xứng ý 合 家 總 啾 唧

Hợp gia tổng thu tức 自 無 般 若 性

Tự vô Bát Nhã tánh 又 乏 波 羅 蜜

Hựu phạp Ba La Mật 把 繩 入 草 裏

Bả thằng nhập thảo lý 自 繫 百 年 畢

Tự hệ bách niên tất 實 是 可 憐 許

Thật thị khả lân hứa 冥 冥 不 見 日

Minh minh bất kiến nhật 富 兒 雖 空 手

Phú nhi tuy không thủ 家 中 甚 富 益

Gia trung thậm phú ích 自 有 無 盡 藏

Tự hữu vô tận tạng 不 假 外 缘 物

Bất giả ngoại duyên vật 周 流 用 不 窮

Chu lưu dụng bất cùng 要 者 從 裏 出

Yêu giả tòng lý xuất.

Dịch :

Người giầu tay không nắm Người nghèo cầm vật gì Bị vật lôi vào chợ Mua bán chẳng đường ra Về nhà ngay khi tối Buổi chiều như mực đen Ước mong chẳng vừa ý Khổ sở cả nhà than Vì không tánh Bát Nhã Ba La Mật cho nên Đem dây vào đám cỏ Bị trói cả trăm năm Thật là đáng thương đấy Tối om nào thấy ngày Người giầu tay không nắm Trong nhà vật chất đầy Có kho báu vô tận Chẳng cần vật ở ngoài Dùng hoài cũng chẳng hết Lúc muốn, lấy ra thôi.

Bài Số 143

出 家 捨 煩 惱

Xuất gia xả phiền não 煩 惱 還 同 住

Phiền não hoàn đồng trú 癡 心 覓 福 田

Si tâm mịch phước điền 騃 意 承 救 度

Ngãi ý thừa cứu độ 十 二 因 緣 管

Thập nhị nhân duyên quản 無 繇 免 來 去

Vô diêu miễn lai khứ 依 智 不 依 識

Y trí bất y thức 依 義 不 依 語

Y nghĩa bất y ngữ 佛 心 一 子 地

Phật tâm nhất tử địa 蠢 動 皆 男 女

Xuẩn động giai nam nữ 平 等 如 虛 空

Bình đẳng như hư không 善 惡 俱 無 取

Thiện ác câu vô thủ 既 不 造 天 堂

Ký bất tạo thiên đường 誰 受 三 塗 苦

Thuỳ thụ tam đồ khổ 有 法 盡 無 餘

Hữu pháp tận vô dư 乘 空 能 自 度

Thừa không năng tự độ 神 作 如 來 身

Thần tác Như lai thân 智 作 如 來 庫

Trí tác Như lai khố 涌 出 波 羅 蜜

Dũng xuất Ba la mật 流 通 正 道 路

Lưu thông chánh đạo lộ 渾 身 總 是 佛

Hồn thân tổng thị Phật 迷 人 自 不 悟

Mê nhân tự bất ngộ.

Dịch :

Xuất gia bỏ phiền não Phiền não lại ở cùng Tâm si tìm ruộng phước Ý ngu cứu được ông Mười hai nhân duyên quản Chẳng lý đến và đi Theo trí chẳng theo thức Theo nghĩa theo lời chi Phật tâm cùng một đất Xuẩn động đều gái trai Như hư không bình đẳng Thiện ác chẳng gánh vai Chẳng tạo thiên đường ư ?

Ai chịu ba đường khổ Có pháp là vô dư Cưỡi không có thể độ Thần làm thân Như Lai Kho Như Lai là trí Ba La Mật giãi bầy Lưu thông chính đường đạo Là Phật toàn thân này Người mê chẳng tự ngộ.

Bài Số 144

八 十 隨 形 好

Bát thập tuỳ hình hảo 相 有 三 十 二

Tướng hữu tam thập nhị 四 諦 及 三 乘

Tứ đế cập tam thừa 同 一 無 生 智

Đồng nhất vô sanh trí 名 為 一 合 相

Danh vi nhất hợp tướng 非 是 人 同 類

Phi thị nhân đồng loại 凡 夫 共 佛 同

Phàm phu cộng Phật đồng 一 體 無 有 異

Nhất thể vô hữu dị 若 論 心 與 境

Nhược luận tâm dữ cảnh 懸 隔 不 相 似

Huyền cách bất tướng tự 凡 夫 惟 妄 想

Phàm phu duy vọng tưởng 攀 緣 遍 天 地

Phan duyên biến thiên địa 常 懷 三 毒 心

Thường hoài tam độc Tâm 損 他 將 自 利

Tổn tha tướng tự lợi 佛 心 常 慈 悲

Phật tâm thường từ bi 善 惡 無 有 二

Thiện ác Vô hữu nhị 蠢 動 諸 眾 生

Xuẩn động Chư chúng sanh 心 同 一 子 地

Tâm đồng nhất tử địa 六 識 空 無 生

Lục thức không vô sanh 六 塵 將 布 施

Lục trần tướng bố thi 意 根 成 妙 覺

Ý căn thành diệu giác 七 識 平 等 智

Thất thức bình đẳng trí.

Dịch :

Tám mươi tùy hình tốt Có tướng là ba hai Tam thừa và tứ đế Đồng nhất chẳng có hai Danh là nhất hợp tướng Chẳng là người đồng loài Người thường cũng là Phật Một thể, chẳng khác ai Nếu luận tâm và cảnh Tương đồng hay xa vời Người thường có vọng tưởng Phan duyên có đất trời Thường tiếc ba loài độc Để lợi mình hại người Từ bi là tâm Phật Thiện, ác không có hai Chúng sinh đều xuẩn động Cùng một cõi đất thôi Sáu thức, không trì độn Sáu trần bố thí ngay Ý căn là diệu giác Bình đẳng bẩy thức đây.

Bài Số 145

一 年 復 一 年

Nhất niên phục nhất niên 務 在 且 遷 延

Vụ tại thả thiên duyên 皮 皺 緣 肉 減

Bì trứu duyên nhục giảm 髮 白 髓 枯 乾

Phát bạch tuỷ khô càn 毛 孔 通 風 過

Mao khổng thông phong quá 骨 消 椽 梠 寬

Cốt tiêu duyên sủa khoan 水 微 不 耐 熱

Thuỷ vi bất nại nhiệt 火 少 不 耐 寒

Hoả thiểu bất nại hàn 幻 身 如 聚 沫

Huyễn thân như tụ mạt 四 大 亦 非 堅

Tứ đại diệc phi kiên 更 被 癡 狼 使

Cánh bị si lang sử 無 明 曉 夜 煎

Vô minh hiểu dạ tiễn 惟 知 念 水 草

Duy tri niệm thuỷ thảo 心 神 被 物 纏

Tâm thần bị vật triền 云 何 不 懺 悔

Vân hà bất sám hối 便 道 捨 財 錢

Tiện đạo xả tài tiền 外 頭 遮 曲 語

Ngoại đầu già khúc ngữ 望 得 免 前 愆

Vọng đắc miễn tiền khiên 地 獄 應 無 事

Địa ngục ưng vô sự 準 擬 得 生 天

Chuẩn nghĩ đắc sanh thiên 世 間 有 這 屬

Thế gian hữu giá thuộc 冥 道 不 如 然

Minh đạo bất như nhiên 除 非 不 作 業

Trừ phi bất tác nghiệp 當 拔 罪 根 源

Đương bạt tội căn nguyên 根 空 塵 不 實

Căn không trần bất thực 內 外 絕 因 緣

Nội ngoại tuyệt nhân duyên 積 罪 如 山 岳

Tích tội như sơn nhạc 慧 火 一 時 燃

Tuệ hoả nhất thời nhiên 須 臾 變 灰 燼

Tu du biến hôi tẫn 永 劫 更 無 煙

Vĩnh kiếp cánh vô yên.

Dịch :

Một năm lại một năm Tại việc cứ dùng dằng Da nhăn rồi thịt giảm Tóc bạc tủy khô cằn Lỗ chân lông thông gió Xương tiêu trong áo quan Nước thiếu chẳng ngại nhiệt Lửa nhỏ chẳng ngại hàn Thân ảo như bọt tụ Bốn đại cũng chẳng bền Lại bị sói si khiến Như vô minh nấu đêm Chỉ cần có nước cỏ Tâm thần bị vật lôi Sao nói chẳng sám hối Lại nói bỏ tiền tài Ngoài ngàn lời khuất khúc Tội trước được thoát rồi Địa ngục sẽ vô sự Đủ để sanh cõi trời Thế gian có loại đó Dốt đạo là dĩ nhiên Trừ phi không tạo nghiệp Thì không có căn nguyên.

Căn trần đã chẳng thực Trong, ngoài tuyệt nhân duyên Tội chất cao như núi Lửa tuệ đốt cháy liền Chốc lát biến than đốt Không khói nhiều kiếp liền.

Bài Số 146

俄 成 貝 多 樹

Nga thành bối đa thụ 臨 行 途 路 難

Lâm hành đồ lộ nan 無 船 可 相 渡

Vô thuyền khả tướng độ 業 老 見 閻 公

Nghiệp lão kiến diêm công 沒 你 分 疏 處

Một nễ phân sơ xứ 若 見 優 曇 花

Nhược kiến ưu đàm hoa 處 處 無 疑 慮

Xứ xứ vô nghi lự 世 上 蠢 蠢 者

Thế thượng xuẩn xuẩn giả 相 見 只 論 錢

Tướng kiến chỉ luận tiền 張 三 五 百 貫

Trương tam ngũ bách quán 李 四 有 幾 千

Tý tứ hữu kỷ thiên 趙 大 折 卻 本

Triệu đại triết khước bổn 王 六 大 迍 邅

Vương lục đại truân chiên 口 常 談 三 業

Khẩu thường đàm tam nghiệp 心 中 欲 火 然

Tâm trung dục hoả nhiên 癡 狼 咬 肚 熱

Si lang giảo đỗ nhiệt 貪 鬼 撮 頭 牽

Tham quỷ toát đầu khiên 有 腳 復 有 足

Hữu giác phục hữu túc 開 眼 常 睡 眠

Khai nhãn thường thuỵ miên 羅 剎 同 心 腹

La sát đồng tâm phúc 何 日 見 青 天

Hà nhật kiến thanh thiên 青 天 不 可 見

Thanh thiên bất khả kiến 地 獄 結 因 緣

Địa ngục kết nhân duyên 故 宅 守 真 妻

Cố trạch thủ chân thê 不 好 求 外 色

Bất hảo cầu ngoại sắc 真 妻 生 男 女

Chân thê sanh nam nữ 長 大 同 榮 辱

Trưởng đại đồng vinh nhục 外 色 有 男 女

Ngoại sắc hữu nam nữ 長 成 愛 作 賊

Trưởng thành ái tác tặc 有 妻 累 我 來

Hữu thê lụy ngã lai 牽 我 入 牢 獄

Khiên ngã nhập lao ngục 我 亦 早 識 渠

Ngã diệc tảo thức cừ 誘 引 入 吾 室

Dụ dẫn nhập ngô thất 內 外 總 團 圓

Nội ngoại tổng đoàn viên 同 餐 一 缽 食

Đồng san nhất bát tự 食 飽 斷 虛 妄

Tự bão đoạn hư vong 無 相 即 無 福

Vô tướng tức vô phước 若 論 真 寂 理

Nhược luận chân tịch lý 同 歸 無 所 得

Đồng quy vô sở đắc 昔 日 在 有 時

Tích nhật tại hữu thời 常 被 有 人 欺

Thường bị hữu nhân khi 一 相 生 分 別

Nhất tướng sinh phân biệt 見 聞 多 是 非

Kiến văn đa thị phi 已 後 入 無 時

Dĩ hậu nhập vô thời 又 被 無 人 欺

Hựu bị vô nhân khi 一 向 看 心 坐

Nhất hướng khán tâm tọa 冥 冥 無 所 知

Minh minh vô sở tri 有 無 俱 是 執

Hữu vô câu thị chấp 何 處 是 無 為

Hà xứ thị vô vi 有 無 同 一 體

Hữu vô đồng nhất thể 諸 相 盡 皆 離

Chư tướng tận giai ly 心 同 虛 空 故

Tâm đồng hư không cố 虛 空 是 我 師

Hư không thị ngã sư 若 論 無 相 理

Nhược luận vô tướng lý 惟 我 父 王 知

Duy ngã phụ vương tri 老 來 無 氣 力

Lão lai vô khí lực 房 舍 不 能 修

Phòng xá bất năng tu 基 頹 柱 根 朽

Cơ đồi trụ căn hủ 椽 梠 脫 差 抽

Duyên sủa thoát sai trừu 泥 塗 零 落 盡

Nê đồ linh lạc tận 四 壁 空 颼 颼

Tứ bích không du du 舉 頭 看 梁 柱

Cử đầu khan lương trụ 星 星 見 白 頭

Tinh tinh kiến bạch đầu 慧 雲 降 法 雨

Tuệ vân hàng pháp vũ 智 水 沃 心 流

Trí thuỷ ốc tâm lưu 家 中 空 豁 豁

Gia trung không khoát khoát 屋 倒 亦 何 憂

Ốc đảo diệc hà ưu 山 莊 草 庵 破

Sơn trang thảo am phá 余 歸 大 宅 游

Dư quy đại trạch du 生 生 不 揀 處

Sanh sanh bất giản xứ 隨 類 說 無 求

Tuỳ loại thuyết vô cầu 人 有 五 般 花

Nhân hữu ngũ ban hoa 花 蘭(一作 爛) 變 成 香 Hoa lan (nhất tác lan) biến thành hương 氤 氳 滿 故 宅

Nhân huân mãn cố trạch 供 養 本 爺 娘

Cung dưỡng bổn gia nương 有 人 見 不 識

Hữu nhân kiến bất thức 報 道 十 月 桑

Báo đạo thập nguyệt tang 外 塵 一 念 愛

Ngoại trần nhất niệm ái 合 成 五 色 囊

Hợp thành ngũ sắc nang 囊 中 起 三 柱

Nang trung khởi tam trụ 柱 上 有 千 梁

Trụ thượng hữu thiên lương 梁 邊 成 地 獄

Lương biên thành địa ngục 地 獄 作 天 堂

Địa ngục tác thiên đường 緣 箇 一 群 賊

Duyên cá nhất quần tặc 自 作 自 消 亡

Tự tác tự tiêu vong 縱 令 存 草 命

Túng lệnh tồn thảo mệnh 何 時 還 故 鄉

Hà thời hoàn cố hương 文 字 說 定 慧

Văn tự thuyết định tuệ 定 慧 是 爺 娘

Định tuệ thị gia nương 何 不 依 理 智

Hà bất y lý trí 逐 色 在 他 鄉

Trục sắc tại tha hương 早 須 歸 大 宅

Tảo tu quy đại trạch 孝 順 見 爺 娘

Hiếu thuận kiến gia nương 爺 娘 聞 子 來

Gia nương văn tử lai 端 坐 見 咍 咍

Đoan toạ kiến khai khai 我 所 有 寶 藏

Ngã sở hữu bảo tạng 分 付 鑰 匙 開

Phân phó dược chuỷ khai 非 論 窮 子 富

Phi luận cùng tử phú 舉 國 免 三 災

Cử quốc miễn tam tai 如 意 用 無 盡

Như ý dụng vô tận 更 不 受 胞 胎

Cánh bất thụ bào thai 逍 遙 無 障 礙

Tiêu dao vô chướng ngại 終 日 見 如 來

Chung nhật kiến Như Lai 如 來 愍 諸 子

Như Lai mẫn chư tử 平 等 無 高 下

Bình đẳng vô cao hạ 諸 子 自 愚 癡

Chư tử tự ngu si 所 以 難 教 化

Sở dĩ nan giáo hoá 直 心 是 道 場

Trực tâm thị đạo tràng 子 心 轉 姦 詐

Tử tâm chuyển gian trá 遣 子 淨 三 業

Khiển tử tịnh tam nghiệp 轉 愛 論 俗 話

Chuyển ái luận tục thoại 遣 子 內 脩 真

Khiển tử nội tu chân 向 外 轉 尋 假

Hướng ngoại chuyển tầm giả 遣 子 學 無 相

Khiển tử học vô tướng 捻 他 有 相 把

Niệm tha hữu tướng bả 無 諍 最 第 一

Vô tranh tối đệ nhất 論 義 成 相 罵

Luận nghĩa thành tướng mạ.

Dịch :

Nga thành nhiều cây bối Đi đường khó lắm thay Không thuyền có thể độ Nghiệp cũ lão Diêm đây Không phân mới, chẳng mới Hoa Ưu đàm thấy rồi Các nơi chẳng nghi ngại Kẻ ngu xuẩn khắp nơi Chỉ kể tiền khi gập Trương Tam trả năm trăm Vài ngàn là Lý Tứ Triệu Đại chẳng kể nguồn Vương Lục rất chậm chạp Ba nghiệp miệng thường đàm Trong tâm nếu lửa đốt Sói si ngậm lửa ngàm Quỷ tham có hướng dẫn Có sừng lại có chân Mở mắt thường là ngủ La Sát cùng một tâm Ngày nào trời mới thấy Xanh xanh thấy đâu nào Kết nhân duyên địa ngục Vợ chính, nhà cũ vào Chẳng cầu các vợ lẽ Vợ chính sinh gái trai Lớn lên có vinh nhục Vợ lẽ có gái trai Lớn lên thích làm giặc Có vợ lụy thân tôi Dẫn tôi vào tù ngục Tôi đã biết nó rồi Dẫn tôi vào nội thất Nội, ngoại đều gập cùng Ăn thì cùng mộ t bát No rồi, vọng tưởng không Vô tướng thì vô phúc Tình lý đã bàn rồi Đồng quy cũng chẳng được Ngày xưa lúc có thời Thường bị hữu nhân khi Một tướng sinh phân biệt Kiến văn nhiều thị phi Về sau vào không, biết Chẳng bị vô nhân khi Chỉ nhìn tâm mà tọa Tối tăm chẳng biết gì Có, không đều không chấp Chỗ nào là vô vi Có, không cùng một thể Các tướng đều chia ly Đều là hư không đó Hư không là thầy tôi Nếu luận về vô tướng Chỉ phụ vương biết thôi Già cả không có sức Phòng xá không tu sửa Kèo chính gốc bị dơ Kèo cột đều sai lạc Vữa gạch rơi đầy nhà Bốn phía gió lộng thổi Ngẩng đầu nhìn cột nhà Trăng, sao soi lấp lánh Mây tuệ, mưa pháp sa Nước trí tưới tâm chẩy Trong nhà không mở ra Phòng đổ cũng chẳng sợ Am Sơn trang đổ à ?

Tôi về căn nhà lớn Sinh động chẳng chọn nơi Nói vô cầu tùy loại Người có năm loại thôi Hoa lan mùi đã có Mờ mịt khắp cả nhà Cúng dường cha và mẹ Có thấy chẳng rõ mà Nói rằng ở quê đó Ngoại trần một niệm thương Hợp thành túi năm sắc Trong túi khởi ba rường Trên cột có ngàn lương Bên kèo là địa ngục Địa ngục tạo thiên đường Cơ duyên một bầy giặc Tự làm tự diệt vong Theo lệnh giữ mạng cỏ Ngày nào về cố hương Văn tự nói định tuệ Định tuệ là mẹ cha Sao chẳng theo lý trí Theo sắc về quê nhà Theo về căn nhà bự Hiếu thuận với mẹ cha Mẹ cha thấy con tới Ngồi ngay cười ha ha Ta có một kho báu Mở khóa phải có chìa Chẳng luận phú cùng tứ Cả nước miễn ba tai Như ý dùng vô tận Chẳng bị thọ bào thai Tiêu dao không chướng ngại Cả ngày thấy Như Lai Như Lai thương chư tử Bằng nhau nếu so bì Các con đều ngu cả Cho nên khó dạy đây Trực tâm đạo trường đó Gian trá chuyển tâm này Con quý tĩnh ba nghiệp Chuyển yêu thành ra lời Chân tu, người con quý Chuyển giả thành chân a Con quý học vô tướng Có niệm có tranh la Không tranh là đệ nhất Mắng nhau vô nghĩa à.

Bài Số 147

十 二 部 經 兼 戒 律 Thập nhị bộ kinh kiêm giới luật 執 相 依 文 常 受 持 Chấp tướng y văn thường thụ trì 生 生 獲 得 有 為 果 Sanh sanh hoạch đắc hữu vi quả 隨 在 三 界 無 出 期 Tuỳ tại tam giới vô xuất kỳ 若 能 離 相 直 入 理 Nhược năng ly tướng trực nhập lý 理 中 無 念 亦 無 思 Lý trung vô niệm diệc vô tư.

Dịch :

Mười hai bộ kinh kiêm giới luật Chấp tướng y văn thường thọ trì Sinh động được một hữu vi trái Xem trong ba giới chẳng xuất kỳ Nếu lìa được tướng vào chân lý Trong lý vô niệm cũng vô tư.

Bài Số 148

一 切 有 求 枉 用 功 Nhất thiết hữu cầu uổng dụng công 想 念 真 成 著 色 空 Tưởng niệm chân thành trước sắc không 差 之 毫 釐 失 千 里 Sai chi hào ly thất thiên lý 有 生 劫 劫 道 難 通 Hữu sanh kiếp kiếp đạo nan thông 癡 心 望 出 三 界 外 Si tâm vọng xuất tam giới ngoại 不 知 元 在 鐵 圍 中 Bất tri nguyên tại thiết vi trung.

Dịch :

Tất cả nếu cầu, luống uổng công Tưởng niệm chân thành chấp sắc, không Sai một sợi lông, xa vạn dậm Có sinh kiếp, kiếp đạo khó thông Tâm si mà đòi ra ba giới Chẳng biết ở trong thiết vi tròng.

Bài Số 149

莫 求 佛 兮 莫 求 人 Mạc cầu Phật hề mạc cầu nhân 但 自 心 裡 莫 貪 瞋 Đản tự tâm lý mạc tham sân 貪 瞋 癡 病 前 頓 盡 Tham sân si bệnh tiền đốn tận 便 是 如 來 的 的 親 Tiện thị Như Lai đích đích thân 內 無 垢 兮 外 無 塵 Nội vô cấu hề ngoại vô trần 中 間 豁 達 無 關 津 Trung gian khoát đạt vô quan tân 神 無 障 礙 居 三 界 Thần vô chướng ngại cư tam giới 恰 似 琉 璃 處 日 輪 Kháp tự lưu ly xứ nhật luân.

Dịch :

Chẳng cầu Phật hề, chẳng cầu nhân Nhưng tự tâm mình, chẳng tham sân Tham sân si đều chặt đứt hết Thì là Như Lai thân rất thân Ngoài không trần hề, trong vô cấu Khoáng đạt không bờ ở trong tâm Thần không chướng ngại trong ba giới Giống như lưu ly xứ nhật luân.

Bài Số 150

心 王 若 解 依 真 智 Tâm vương nhược giải y chân trí 一 切 有 無 俱 遣 棄 Nhất thiết hữu vô câu khiển khí 身 隨 世 流 心 不 流 Thân tuỳ thế lưu tâm bất lưu 夜 來 眼 睡 心 不 睡 Dạ lai nhãn thuỵ tâm bất thuỵ 天 堂 地 獄 總 無 情 Thiên đường địa ngục tổng vô tình 任 運 幽 玄 到 此 地 Nhiệm vận u huyền đáo thử địa.

Dịch :

Tâm vương nếu biết theo chân trí Tất cả có, không đều vất đi Thân theo người đời, tâm chẳng có Mắt ngủ mà lòng có ngủ chi Thiên đường, địa ngục, vô tình đó Mặc kệ u huyền đến chỗ ni.

Bài Số 151

報 汝 世 人 莫 癡 憨 Báo nhữ thế nhân mạc si hàm 暫 時 權 住 此 草 庵 Tạm thời quyền trú thử thảo am 無 想 衣 食 飽 暖 後 Vô tưởng ý tự bão noãn hậu 世 間 有 物 不 須 貪 Thế gian hữu vật bất tu tham 此 身 幻 化 如 燈 燄 Thử thân huyễn hoá như đăng diệm 須 臾 不 覺 即 頭 南 Tu du bất giác tức đầu Nam.

Dịch :

Bảo ông người đời chẳng si ngốc Tạm thời quyền trú ở thảo am Chẳng nghĩ áo, cơm khi no ấm Trên đời có vật chả nên tham Thân này ảo hóa như ngọn lửa Chốc lát, bất giác đầu hướng Nam.

Bài Số 152

貝 多 葉 裡 優 曇 華 Bối đa diệp lý ưu đàm hoa 萬 象 皆 如 同 一 家 Vạn tượng giai như đồng nhất gia 歡 喜 摘 華 不 見 果 Hoan hỷ trích hoa bất kiến quả 吉 祥 採 果 不 觀 華 Cát tường thải quả bất quan hoa 緣 之 本 來 元 不 識 Duyên chi bổn lai nguyên bất thức 法 王 呵 之 如 稻 麻 Pháp vương kha chi như đạo ma.

Dịch :

Cây hoa Ưu đàm nhiều lá lắm Vạn tượng dường như cùng một nhà Vui vẻ hái hoa, không có quả Cát tường hái quả, chẳng thấy hoa Nguyên tự bản lai là không biết Khi Pháp vương hét lúa gai à.

Bài Số 153

無 思 無 念 是 真 空 Vô tư vô niệm thị chân không 妙 德 法 身 自 見 中 Diệu đức pháp thân tự kiến trung 應 機 接 物 契 真 智 Ứng cơ tiếp vật khế chân trí 十 方 世 界 總 流 通 Thập phương thế giới tổng lưu thông 通 達 無 我 無 人 法 Thông đạt vô ngã vô nhân pháp 人 法 不 見 有 行 蹤 Nhân pháp bất kiến hữu hành tung 神 識 自 然 無 罣 礙 Thần thức tự nhiên vô quái ngại 廓 周 沙 界 等 虛 空 Khoách chu sa giới đẳng hư không 不 假 坐 禪 持 戒 律 Bất giả toạ thiền trì giới luật 超 然 解 脫 豈 勞 功 Siêu nhiên giải thoát khởi lao công.

Dịch :

Vô tư vô niệm là chân không Diệu đức, pháp thân, tự thấy trong Ứng cơ tiếp vật là chân trí Mười phương thế giới cùng lưu thông Hiểu rõ vô ngã, vô nhân pháp Nhân pháp không thấy có hành tung Thần thức tự nhiên vô quái ngại Quách nhiên sa giới bằng hư không Bất giả tọa thiền, trì giới luật Siêu nhiên giải thoát há nhọc công.

Bài Số 154

外 無 他 兮 內 無 自 Ngoại vô tha hề nội vô tự 不 動 干 戈 契 佛 智 Bất động can qua khế Phật trí 通 達 佛 道 行 非 道 Thông đạt Phật đạo hành phi đạo 不 捨 凡 夫 有 為 事 Bất xả phàm phu hữu vi sự 有 為 名 相 盡 空 華 Hữu vi danh tướng tận không hoa 無 名 無 相 出 生 死 Vô danh vô tướng xuất sanh tử.

Dịch :

Ngoài không nó, trong không tự ngã Chẳng động giáo gươm, gập Phật đà Thông đạt Phật đạo hành phi đạo Không xả phàm phu chịu hữu vi Hữu vi là không hoa danh tướng Không danh không tướng sinh tử ra.

Bài Số 155

空 中 自 見 清 涼 月 Không trung tự kiến thanh lương nguyệt 一 光 普 照 娑 婆 徹 Nhất quang phổ chiếu sa bà triệt 此 光 湛 然 無 去 來 Thử quang trạm nhiên vô khứ lai 不 增 不 減 無 生 滅 Bất tăng bất giảm vô sanh diệt 爾 是 妙 德 現 真 身 Nhĩ thị diệu đức hiện chân thân 剎 那 不 起 恆 沙 劫 Sát na bất khởi hằng sa kiếp 無 邊 無 盡 如 虛 空 Vô biên vô tận như hư không 虛 空 無 邊 不 可 說 Hư không vô biên bất khả thuyết.

Dịch :

Trong không tự thấy vầng trăng sáng Ánh sáng phổ chiếu khắp thế gian Sáng này vốn không đi và đến Không tăng không giảm diệt và sinh Đó là diệu đức chân thân hiện Hằng hà sa kiếp trong sát na Như hư không, vô biên, vô tận Như không vô tận nói được à.

Bài Số 156

清 淨 無 為 無 識 塵 Thanh tịnh vô vi vô thức trần 不 捨 肉 身 妙 法 身 Bất xả nhục than diệu pháp thân 祇 為 眾 生 有 漏 習 Kỳ vi chúng sanh hữu lậu tập 權 止 草 庵 轉 法 輪 Quyền chỉ thảo am chuyển pháp luân 法 輪 常 轉 無 人 見 Pháp luân thường chuyển vô nhân kiến 優 曇 時 時 一 出 現 Ưu đàm thời thời nhất xuất hiện 無 相 真 空 妙 法 身 Vô tướng chân không diệu pháp thân 歷 劫 恆 沙 不 遷 變 Lịch kiếp hằng sa bất thiên biến.

Dịch : 180

Thanh tịnh, vô vi, vô thức trần Chẳng bỏ nhục thân, diệu pháp thân Chỉ vì chúng sinh có lậu tập Tạm ngồi am cỏ chuyển pháp luân Pháp luân thường chuyển không ai thấy Ưu đàm thường thường khi hiện ra Chân không diệu pháp thân vô tướng Chẳng hề đổi thay nhiều kiếp qua.

Bài Số 157

但 自 無 心 於 萬 物 Đản tự vô tâm ư vạn vật 何 妨 萬 物 常 圍 遶 Hà phương vạn vật thường vi nhiễu 鐵 牛 不 怕 師 子 吼 Thiết ngưu bất phạ sư tử hống 恰 似 木 人 見 花 鳥 Cáp tự mộc nhân kiến hoa điểu 木 人 本 體 自 無 情 Mộc nhân bổn thể tự vô tình 花 鳥 逢 人 亦 不 驚 Hoa điểu phùng nhân diệc bất kinh 心 境 如 如 祇 箇 是 Tâm cảnh như như kỳ cá thị 何 慮 菩 提 道 不 成 Hà lự bồ đề đạo bất thành.

Dịch :

Vốn tự vô tâm với vạn vật Đâu sợ vạn vật quấy nhiễu mình Trâu sắt chẳng sợ sư tử rống Người gỗ nhìn hoa chẳng có tình Chim kia có gặp cũng chẳng kinh Tâm cảnh như như là vậy đó Sợ gì Bồ đề đạo chẳng thành.

Bài Số 158

菩 提 般 若 名 相 假 Bồ đề bát nhã danh tướng giả 涅 槃 真 如 亦 是 虛 Niết bàn chân như diệc thị hư 欲 得 心 神 真 解 脫 Dục đắc tâm thần chân giải thoát 一 切 名 相 本 來 無 Nhất thiết danh tướng bổn lai vô 十 方 世 界 風 塵 淨 Thập phương thế giới phong trần tịnh 州 州 縣 縣 絕 艱 虞 Châu châu huyện huyện tuyệt gian ngu 王 道 蕩 蕩 無 偏 黨 Vương đạo đãng đãng vô thiên đảng 舉 國 眾 生 同 一 如 Cử quốc chúng sanh đồng nhất như 不 動 干 戈 安 萬 姓 Bất động can qua an vạn tính 法 王 合 掌 髻 中 珠 Pháp vương hợp chưởng kế trung châu.

Dịch :

Bồ Đề, Bát Nhã danh tướng giả Niết Bàn chân không cũng là hư Muốn được tâm thần chân giải thoát Tất cả danh tướng vốn là vô Mười phương thế giới gió bụi tĩnh Các châu, các huyện hết cả ngu Vương đạo chẳng còn phe đảng nữa Cả nước chúng sanh đồng nhất như Bất động can qua, yên trăm họ Búi tóc trên đầu cài hạt châu.

Bài Số 159

大 唐 三 百 六 十 州 Đại đường tam bách lục thập châu 我 暫 放 閑 乘 興 遊 Ngã tạm phóng nhàn thừa hưng du 瞬 息 之 間 知 事 盡 Thuấn tức chi gian tri sự tận 若 論 入 理 更 深 幽 Nhược luận nhập lý cánh thâm u 共 外 知 識 呷 清 水 Cộng ngoại tri thức hạp thanh thuỷ 總 是 妄 想 無 骨 頭 Tổng thị vọng tưởng vô cốt đầu 卻 歸 東 西 山 道 去 Khước quy đông tây sơn đạo khứ 不 捨 因 緣 騎 牯 牛 Bất xả nhân duyên kỵ cổ ngưu 後 望 青 山 平 似 掌 Hậu vọng thanh sơn bình tự chưởng 前 瞻 漢 水 水 東 流 Tiền chiêm hán thuỷ thuỷ đông lưu 試 問 西 域 那 提 子 Thí vấn tây vực ná đề tử 遺 法 慇 懃 無 所 求 Di pháp ân cần vô sở cầu 自 入 大 海 歸 火 宅 Tự nhập đại hải quy hoả trạch 不 覺 乘 空 失 卻 牛 Bất giác thừa không thất khước ngưu 有 人 見 我 歸 東 土 Hữu nhân kiến ngã quy đông thổ 我 本 元 居 西 海 頭 Ngã bổn nguyên cư tây hải đầu 來 去 自 然 無 障 礙 Lai khứ tự nhiên vô chướng ngại 出 入 生 死 有 何 憂 Xuất nhập sanh tử hữu hà ưu.

Dịch :

Đại Đường ba trăm sáu chục châu Tạm thời bỏ qua hứng nhàn du Phút giây muốn biết hết mọi sự Nếu luận tâm lý càng thâm u Ngoài ra trí thức ngậm thanh thủy Đều là vọng tưởng không cốt gân Chẳng hướng Đông Tây mà đi chớ Chẳng cưỡi trâu, chẳng bỏ duyên nhân Sau thấy núi xanh phẳng như chưởng Muốn đi Hán Thủy, nước chẩy Đông Thử hỏi Tây Vực con đê đó Di pháp có cầu cầu nữa không Tự mình vào biển, vào nhà lửa Bất giác cưỡi không mất cả trâu Có người thấy tôi về Đông thổ Bờ biển Tây là nơi tôi ở Chẳng quái ngại, đến đi tự nhiên Có lo đâu, vào sinh ra tử.