Kinh Phật Bản Hạnh Tập

–T—

Cõi Diêm-phù-đề đặc biệt có một Đại đạo sư tên La Ma đã qua đời. Trưởng tử thủ lãnh đồ chúng trong rừng A lan nhã, gần thành Vương Xá. Khi Bồ-tát đến cầu học, La Ma Tử dạy:

Đại đức Cồ Đàm, phàm thủ ở tưởng hay phi tưởng đều sai, tức là ung độc lớn. Nếu thật nghiệm sẽ nhận được chân thể tịch định vi diệu tối thắng, tối thượng giải thoát. Nghĩa là đi đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Bồ-tát suy nghĩ một chút liền chứng pháp này. Biết lời nói của La Ma Tử là thật không hư. Lại thưa: “Nhờ người dạy bảo, tôi đã biết được pháp ấy, thấy pháp ấy. Nay muốn cầu hơn”.

Đại đức Cồ Đàm, thế thì Đại đức với Thầy tôi không khác. Xin lưu lại đây bảo lãnh đồ chúng. Chúng tôi được cúng dường Đại đức, tâm hoan hỷ chẳng xiết.

Bồ-tát từ tạ ra đi.

Bồ-tát dần dần đến núi Bát Trà Bà, tìm đá bằng phẳng có cây che mát, ngồi kiết già, thân ngay tâm trụ, chánh niệm bất động. Bồ-tát tâm cầu đoạn trừ phiền não như cứu lửa cháy trên đầu. “Bao giờ ta đánh tan đống đại phiền não? Bao giờ phá được tảng đại ngu si? Bao giờ chứng đạo vô sanh tử?”. Nghĩ như thế rồi nghiễm nhiên thiền định.

Người đi kiếm củi, người đi săn, người cày ruộng, người chăn trâu, người đi đường v.v… xa nhìn thấy Bồ-tát như pho tượng báu diệu kim, lạ lùng bảo nhau: Hay là thần núi?

Bấy giờ nước Ma Già Đà, chủ thành Vương Xá tên là Tần Đầu Ta La vẫn có năm nguyện: 1) Sớm được làm vua. 2) Trong địa phận có Phật xuất thế. 3) Tự thân thừa sự cúng dường Phật. 4) Đáng nghe pháp gì được Phật cho nghe. 5) Như pháp phụng hành cho đến chứng pháp. Nay nghe tiếng đồn có Bồ-tát giáng thế ở núi Bát Trà Bà, Tần Đầu vương mừng rỡ, vội xa giá tới chỗ Bồ-tát. Bồ-tát đang ngồi dưới gốc cây suy ngẫm nghĩa: “Không ta không người, không chúng sanh, không thọ mạng, không dưỡng dục, không ngũ cái, không ngũ ấm. Tất cả đều không, không mạng, không thức. Tất cả các pháp chỉ có giả danh, gọi là chúng sanh”.

Vua tới bạch: Bồ-tát là trời, rồng hay thiên thần?

Đại vương, tôi là người. Vì muốn cầu tịch tĩnh nên xuất gia.

Nhân giả hãy còn trai tráng thiếu niên, đoan chính vô song. Tôi nay thỉnh Nhân giả về cảnh giới tôi, cùng tôi thọ dục lạc. Sẽ tùy ý Nhân giả, muốn vàng bạc có vàng bạc, muốn thể nữ có thể nữ…

Ma Già đại vương nói lời bất thiện, nói như người vô trí, chẳng xứng pháp vua nói. Đại vương nên biết, tôi xuất gia chính vì sợ hãi sanh già bệnh chết. Cha mẹ thân tộc nước mắt đầy mặt, ảo não khóc than. Tôi không sợ rắn độc, không sợ thiên lôi sấm sét, không sợ lửa cháy nước trôi, không sợ bão táp mưa sa mà chỉ ghê sợ năm dục thế gian.

Tham tiếc ái nhiễm là nhân bất thiện. Dục là giặc cướp, bao nhiêu công đức từ nhiều kiếp nó cũng cướp hết. Người đời một khi vướng mắc sẽ không biết chán. Như biển lớn thâu nạp trăm sông từ kiếp quá khứ mà tới nay vẫn không biết đủ. Người trí tuệ biết dục hư dối, không thật, như huyễn, như hóa, dại gì cầu năm dục để tự rước oán.

Tần Đầu vương chắp mười đầu ngón tay bạch Bồ-tát rằng: “Nguyện không ma chướng, nguyện sớm thành công, nguyện đắc Bồ-đề. Tôi sẽ ở bên Ngài làm Thanh-văn đệ tử”.

Phẩm 13 KHỔ HẠNH

Bồ-tát tới thôn Ưu Lâu Tần Loa, rừng cây nhiều hoa trái, suối ngòi nước trong thơm. Bồ-tát trụ lại, tâm niệm muốn cho chúng sanh phát tâm cầu giải thoát, ta phải khổ hạnh.

Khổ hạnh có nhiều thứ: Treo hai chân lên để bỏ tất cả hữu vi. Không nhận món ăn từ người chống gậy, cầm dao. Đứng sững trên đất. Chỉ ngồi không di chuyển. Nằm trên tổ kiến, chỗ rắn ở v.v…

Bồ-tát bảo một Bà-la-môn: Ta nay lấy bàn tay đựng chút nước cơm hoặc đậu để nuôi mạng mỗi ngày. Ngươi có thể vì ta cấp lương thực không?

Thưa được.

Người này luôn sáu năm cúng dường như vậy. Dần dần thân thể Bồ-tát suy nhược, hơi thở mệt nhọc. Thân như trái mướp đắng phơi khô. Tuy hai mắt hõm như đáy giếng nhưng vẫn tinh anh.

Khi bấy giờ, mùa xuân trở lại, khắp nơi xanh lá, chim chóc nhảy hót. Vua Tịnh Phạn, nước mắt giàn giụa, gọi lớn: Ô hô! Con ta Tất Đạt Đa, sáu năm bỏ cha, một mình lang thang trong các nẻo rừng, dã thú vây quanh. Chắc đã bị những nanh nhọn móng sắt cắn xé ăn thịt rồi.

Trong khi cung vua thảm sầu như thế thì ở rừng Ưu Lâu Tần Loa, Bồ-tát còn yếu, đứng dậy không nổi, bèn ngã lăn ra.

Linh tính khiến vua Tịnh Phạn, thân tâm bức thiết, lên tiếng nói to: “Ô hô! Con ta cớ sao chết một mình ở trong rừng sâu”. Nói xong thân tâm mê muội chết ngất. Hoàng tộc xúm lại an ủi. Vua tỉnh dậy nói: “Muốn ta sống được, xin đi tìm Thái tử cho ta”. Ai cũng biết là vô ích nên nín thinh.

Ưu Đà Di, con trai Quốc sư, tình nguyện một mình len lỏi vào rừng, dụ dỗ Thái tử về cung. Từ ngày Thái tử xa nhà, vua Tịnh Phạn vẫn cho người theo dõi. Ưu Đà Di đã biết Thái tử ở thôn Ưu Lâu Tần Loa, bên sông Ni Liên nên sửa soạn xe cộ đi từ thành Ca Tỳ La thẳng tới. Xa thấy Kiều Trần Như năm người liền đến hỏi thăm. Được biết Thái tử khổ hạnh trong rừng, thí chủ hàng ngày tên A Sa Du. Ưu Đà Di tìm đến A Sa Du, nhờ thông báo với Thái tử, có sứ giả của đại vương tìm đến, mong được tương kiến. A Sa Du đáp: “Tôi không dám. Sáu năm nay Thái tử không hề nói đến thành Ca Tỳ La”. Ưu Đà Di đành tự vào rừng, thấy Bồ-tát nằm trên đất, bụi bặm khắp người, chẳng còn oai quang. Da dẻ đồng màu với đất. Thân thể ốm gầy chỉ có da bọc xương. Ưu Đà Di động lòng khóc lớn: “Ô hô! Ô hô! Thích chủng tử của chúng ta ngày nay ách nạn thế này! Hình dung đoan chính tươi đẹp nay thành đống đất khác gì. Chẳng thấy an lạc giải thoát đâu, chỉ luống uổng tổn hại diệu thân.

Ai ưu sầu khổ não như lửa đốt thế?

Đại Thánh Thái tử, tôi là Ưu Đà Di, con của Quốc sư thành Ca Tỳ La. Đức vua sai tôi đem xe đến rước Thái tử về.

Tạ ơn phụ vương. Cảm ơn công lao nhà ngươi. Nhưng ta chỉ muốn được xứ Niết-bàn, chẳng muốn về xứ sanh tử. Dù thân ta bị phá vụn ra bụi đất, nếu chưa giải quyết được vấn đề tự lợi lợi tha mong ước thì ta chưa đi đâu.

Thái tử không về, tôi sao dám về?

Ví mà ta mạng chung thì ngươi đem xác ta về, thưa với phụ vương và nhân dân rằng: “Thái tử giữ đúng lời hứa, không dám hai lời”. Ưu Đà Di ngươi nay nên đi về. Ta chẳng dùng ngươi cùng ta làm bạn.

Ưu Đà Di nghe lệnh quyết liệt, đành trở về tâu vua Tịnh Phạn: “Đã gặp Thái tử còn sống, bình an mạnh khỏe”.

Phẩm 14 BỒ ĐỀ

Bồ-tát suy nghĩ: Ta khổ hạnh mà tri kiến không đi đến đâu, chẳng thấy lợi ích. Rõ ràng đói khát chẳng phải là nhân Bồ-đề. Bồ-tát bảo A Sa Du từ nay Ngài nhận món ăn như thường và xin nước ấm để tắm gội. Hai cô gái Nan Đà và Ba La nghe nói vội đem sữa chín cúng dường. Một người chăn dê hàng ngày cúng sữa dê. Năm anh em Kiều Trần Như cho rằng Bồ-tát đã thoái tâm, rủ nhau bỏ đi, về Ba La Nại, vào vườn Lộc Uyển, tiếp tục tu hành như cũ.

Bồ-tát khỏe mạnh trở lại, xuống sông Ni Liên tắm, vui vẻ kinh hành, thấy cây Pippala muốn ngồi. Một người cắt cỏ xưng tên Cát Tường cúng dường bó cỏ lớn. Bồ-tát trải tòa ngồi, nguyện: “Ở trong thế gian rối loạn chứng pháp không loạn, vượt biển phiền não qua tới bờ kia”.

Bồ-tát kiết già, thân tâm đoan trực, vững vàng không động, thề tất cả lậu nếu chẳng trừ hết, tất cả tâm nếu không giải thoát, trọn chẳng đứng lên. Bồ-tát vừa ngồi yên chỗ thì một người thân đầy cát bụi, nói từ thành Ca Tỳ La tới, báo tin cho Thái tử biết Đề Bà Đạt Đa đã cướp ngôi vua, bắt giam Tịnh Phạn vào ngục, chiếm cung điện và phi hậu của Tất Đạt Đa. Bao nhiêu người họ Thích đều bị trục xuất ra khỏi thành. Dân Ca Tỳ La mong mỏi Thái tử trở về lên ngôi vua, để cùng họ đuổi Đề Bà Đạt Đa. Bồ-tát đáp: “Muôn sự có nhân quả, chẳng nên đấu tranh, chỉ nên từ bi. Ta nay quyết cầu đạo Bồ-đề chính vì để trên đền ân phụ vương, dưới giải thoát cho tất cả dòng họ Thích và nhân dân Ca Tỳ La”.

Ma Ba Tuần liền biến mất.

Vì khiến tất cả chúng sanh lợi ích an vui, vì khiến tất cả ác chúng sanh phát đại từ tâm, Bồ-tát ngồi tòa kim cương, lần lượt nhập Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, đoạn trừ ngũ cái (tham, sân, thùy miên, trạo hối, nghi ngờ).

Bồ-tát thanh tịnh nhất tâm, không chướng không ế (bị che mờ), tất cả khổ hoạn đều trừ. Chập tối canh sơ thành Thần thông, thọ các cảnh giới thần thông. Nghĩa là một thân hiện nhiều thân, nhiều thân hợp làm một thân v.v… Như thợ đúc cho đất vào khuôn muốn thành đồ vật nào cũng được. Được thần túc thông rồi, nửa đêm Bồ-tát chứng Trí thiên nhĩ, nghe đủ tiếng từ trên trời xuống địa ngục. Đồng thời Bồ-tát được Thiên nhãn, thấy rõ thiện nghiệp chúng sanh xả thân sanh về thiện xứ, ác nghiệp chúng sanh chịu khổ đọa lạc. Cũng chứng Tha tâm thông, biết được tâm niệm tất cả chúng sanh. Quá đêm gần sáng Bồ-tát được Túc mạng thông, biết bao nhiêu đời cùng với chúng sanh chết đây sanh kia, lưu chuyển vô thường.

Tiếp đến Bồ-tát được Lậu tận thông. Bồ-tát thấy rõ guồng máy sanh tử có mười hai khoen nối nhau thành một vòng vần xoay vô tận.

Có già bệnh chết là vì có sanh. Có sanh vì có hữu. Có hữu vì có thủ. Có thủ vì có ái. Có ái vì có thọ. Có thọ vì có xúc. Có xúc vì có sáu nhập. Có sáu nhập vì có danh sắc. Có danh sắc vì có thức. Có thức vì có hành. Có hành vì có vô minh.

Muốn không già chết thì đừng có sanh. Muốn không sanh đừng có hữu. Muốn không hữu đừng có thủ. Muốn không thủ đừng có ái. Muốn không ái đừng có thọ. Muốn không thọ đừng có xúc. Muốn không xúc đừng có sáu nhập. Muốn không sáu nhập đừng có danh sắc. Muốn không danh sắc đừng có thức. Muốn không thức đừng có hành. Muốn không hành đừng có vô minh.

Biết vô minh nhân như thế sanh, nhân như thế diệt, chân thật tỏ rõ. Đây là tướng vô minh tận diệt. Vì đã được chánh đạo nên chân thật biết.

Đây là Khổ Tập Diệt Đạo như thật biết. Bồ-tát nhất thiết trí, nhất thiết kiến, giải thoát dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu.

Tuệ giải thoát tự biết mầm sanh đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, chẳng còn thọ sanh đời sau. Canh tư đêm ấy, giờ sao mai mọc, Bồ-tát thành đạo Vô-thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Khắp thế gian đều sáng rực. Núi Thiết Vi, Đại Thiết Vi xưa nay u tối, bỗng nhiên sáng bừng. Các chúng sanh thấy nhau ngạc nhiên: “Xứ này có chúng sanh”.

Hư không thanh tịnh, phơi phới chút mưa bay, khí hậu ôn hòa, thiên nhạc vang trời, thiên hoa rải trên Phật, rải rồi lại rải. Đại địa chấn động. Tất cả chúng sanh thân thể khinh an khoan khoái.

Thành đạo, Phật đầu tiên mở lời:

Bao đời tạo tác công đức lợi,

Chí nguyện rộng sâu nay viên mãn.

Bao nhiêu tất cả các oán địch

Trở về vui vẻ đã quy y.

Nếu hay dũng mãnh, hằng tinh tấn,

Cầu Thánh trí tuệ đâu có khó.

Được rồi tức hết sanh, già, bệnh,

Thung dung an ổn cảnh Niết-bàn.

Thấy trái đất chấn động, thiên thần xôn xao. Sa-môn với Ma, ai thắng ai bại? Các thầy thiên văn bảo cho dân chúng biết rằng: Trong nước Ma Già Đà có hai đại lực cùng nhau thi đấu. Một bên cầu làm xuất thế Pháp-vương. Một bên cầu làm thế gian đại vương. Pháp-vương toàn thắng, không lâu sẽ quay vô thượng pháp luân.

Ma Ba Tuần nhìn chư thiên cúng dường Như Lai, buồn bã nói: Lạ thật! Khó nghĩ bàn! Các vị Tiên kia, ta còn làm cho thoái lui. Đế Thích, các trời, ta còn làm cho phát dục. Làm sao Sa-môn Thích chủng lại cứ nhất tâm trụ Tam muội khiến quân ta phải đầu hàng.

Về sau đức Phật nói cho các Tỳ-kheo biết, chiến tranh bắt đầu ngay từ khi phát tâm. Cứ thế tinh tấn, không ngơi nghỉ kiếp này sang kiếp khác, mới có thành công ngày nay.

Cũng như một thương chủ lỡ đánh rơi ngọc ma-ni xuống biển. Thương chủ cầm một cái đấu quyết múc cạn nước biển để tìm ngọc. Thần biển quở trách là ngu si. Thương chủ đáp: Bởi vì ngọc quý hơn thân mạng nên tôi nguyện đời đời kiếp kiếp tát mãi. Bao giờ cạn biển tìm được ngọc mới thôi. Hải thần khen chí nguyện, xót công lao, lấy bảo châu trả lại cho thương chủ.

(Ngọc dụ chân tâm bản tánh. Biển dụ tạng thức vô minh. Thương chủ: Người phát tâm Bồ-đề. Bán: Đem tiền về = tự lợi. Buôn: Bỏ tiền ra = lợi tha. Hải thần: Năng lực chuyển phiền não thành Bồ-đề, chuyển sanh tử thành Niết-bàn).

Tinh tấn nơi nơi được xứng tâm,

Lười biếng là gốc của đại khổ.

Vì thế Tỳ-kheo phải dũng mãnh.

Chỉ có trí tuệ là sự nghiệp.

Phẩm 15 THỈNH PHÁP

Đức Thế Tôn thành đạo rồi nhập định bảy ngày dưới gốc Bồ-đề. Xuất định, Ngài rời cây Bồ-đề không xa. Lại kiết già nhập định bảy ngày, mắt nhìn cây Bồ-đề không chớp. Chỗ này về sau xây tháp, gọi là Bất Thuấn Mục tháp để kỷ niệm việc Quán đạo thọ. Xuất định, Ngài tới Ma Lê Chi nhập định bảy ngày. Xuất định, Ngài nhận lời mời của Ca La Long vương. Tại Long cung nhập định bảy ngày. Xuất định, Ngài truyền Tam quy Ngũ giới cho Ca La Long vương, Ưu-bà-tắc đầu tiên trong loài bàng sanh.

Lại bảy ngày nhập định tại Long cung Mục Chân Lân Đà. Trong thời gian này, gió lạnh mưa to, vua rồng quấn khúc quanh Phật, lấy bảy đầu làm lọng che Phật, xin thọ Tam quy Ngũ giới khi Phật xuất định.

Người chăn dê đã cúng dường Bồ-tát trong thời gian khổ hạnh và đã cắm cành cây Ni-câu-đà để che mát cho Bồ-tát, lâm chung sanh về cõi trời ba mươi ba tên là Đại Oai Đức Lực. Nay thiên tử xuống Long cung thỉnh Phật trở về nhân gian. Cành Ni-câu-đà nay đã thành cây lớn. Phật nhập định tại đây bảy ngày. Xuất định, Ngài truyền Tam quy Ngũ giới cho thiên tử, làm Ưu-bà-tắc đầu tiên trong cõi Trời.

Đức Thế Tôn đi dần đến rừng Sai Lê Ni Ca, lại nhập định bảy ngày. Xuất định, Ngài nhận cúng dường của hai thương gia nhưng chưa có bát. Bốn đại Thiên vương vội xuống dâng bát đá. Phật nhận cả bốn, chồng lên nhau, ấn dẹp thành một chiếc. Hai thương chủ thọ Tam quy Ngũ giới đầu tiên trong loài người và được Phật cho tóc và móng tay đem về cúng dường.

Vì luôn bốn mươi chín ngày không ăn, nay thọ ngay thức ăn nặng, đức Thế Tôn đau bụng. Nữ dược thần tại núi đó dâng trái A-lê-lặc rất thơm ngon. Phật khỏi bệnh, truyền Tam quy Ngũ giới cho nữ thần làm Ưu-bà-di đầu tiên trong quỷ loại.

Thế Tôn nhập Biến Quán Thế Gian Tam Muội, thấy có chúng sanh từ địa ngục ra lại vào địa ngục. Có chúng sanh từ địa ngục ra đi về cõi trời. Cứ như thế, sáu đạo luân hồi cùng nhau vần xoay. Lửa dục, lửa sân, lửa si thiêu đốt. Kiến chấp tạo nghiệp nên có Hữu (nhân sanh tử). Biết Hữu là hoạn nạn, không tạo nghiệp, gọi là Phạm Hạnh. Còn trụ ở Hữu là còn sống ở trong vô thường, vô ngã, khổ và không.

Dùng chánh trí mà thấy, tức hết các Hữu. Ái hết, ở xứ Vô hữu cũng không tâm niệm. Ấy gọi là được Diệt. Được Diệt rồi, không thọ thân sau, thì hàng phục tất cả chúng ma, thắng tất cả trần cấu, ở tất cả mọi xứ được đại lợi ích.

Thế Tôn suy tư: Pháp sâu xa ta chứng được, thế gian khó nhận lãnh.

Phạm Thiên Vương một mặt thấy vô thượng pháp bảo Như Lai chứng được, quả tình quá hiếm. Một mặt, thấy chúng sanh không chỗ quy y nên tận tình cầu thỉnh.

Bạch Thế Tôn! Cúi xin từ bi chỉ dạy, cúi xin từ bi thuyết pháp. Trong số chúng sanh, cũng có nhiều vị ít nhiễm trần cấu, kết sử mỏng nhẹ, các căn lanh lợi. Nếu được chỉ dẫn, họ có thể quay về.

Thế Tôn, chúng mù sắp rơi hố

Người muốn cứu vớt lại không sức

Chư Phật xuất thế khó được gặp

Đạo sư phương tiện xin đừng trễ!

Con thỉnh Như Lai thả pháp thuyền

Đời sau vô lượng chúng giải thoát

Thế Tôn đã qua biển phiền não

Đoái tình thương cứu lũ trầm luân!

Thế Tôn của cải để trong kho

Trong khi cháu con nghèo đói khát

Thế Tôn nay có vô tận tạng

Xin đem cứu tế những bần cùng.

Thế Tôn nhìn ra ao sen, biết trong bùn ngậm chứa toàn ngó trắng ngần. Có những mầm sen còn nằm trong sình, có những hoa lá ngụp trong lòng nước, có hoa lá nằm ngay mặt nước nhưng cũng nhiều bông dũng xuất lên cao, trong hư không trắng đỏ rực rỡ nở tươi. Phật nhãn nhìn thế gian thấy có chúng sanh mê ác còn đọa tam đồ. Cõi nhân thiên đỡ khổ si ám nhưng còn trầm luân. Có căn tánh có thể thoát dục lưu nhưng còn trệ ở thiên kiến. Lại có những khả năng giải thoát vẫy vùng. Chủng tánh tuy khác nhau nhưng đồng một thể thanh tịnh, đồng một tánh Phật.

Phật hứa mở cửa cam lồ.

Phẩm 16 CHUYỂN DIỆU PHÁP LUÂN

Thế Tôn thở dài nghĩ đến các Thầy ngoại đạo Ngài đã gặp trong thời gian cầu đạo. Một vị tâm trí xảo diệu, biện liễu thông minh, trong tâm thật ít nhiễm trần, kết sử đã mỏng, căn cơ thuần thục mềm hiền. Nhưng đã mạng chung, sanh về cõi trời Phi phi tưởng, sẽ trụ thọ tám mươi bốn ngàn đại kiếp. Xong rồi chịu thân Phi-ly, đi trên mặt đất ăn nuốt loài nhỏ, bay lên hư không cướp mạng chim bay, lặn xuống dưới nước sát hại thủy tộc. Như thế rốt cuộc tránh sao không vào địa ngục.

Liên tưởng đến A La La vừa chết đêm qua sanh về Vô sở hữu xứ. Sau này sẽ làm Quốc vương ở xứ không có Phật pháp. Kiếp sau nữa làm người địa ngục. Những chúng sanh này nếu được gặp Thiện tri thức, thì tự lợi lợi tha biết đến thế nào cho cùng!

Một Bà-la-môn khất sĩ hỏi: Nhân giả diện mạo trang nghiêm, các căn tịch lặng. Thầy Ngài là ai?

Ta đã hàng phục pháp thế gian

Thành tựu đầy đủ nhất thiết trí

Ở trong vạn pháp không đắm vướng

Thoát hết tất cả các lưới ái.

Nay Ngài đi đâu?

Ta nay muốn chuyển

diệu pháp luân.

Đường đi đến nước Ba La Nại,

Khai mở chúng sanh chân trí tuệ

Đánh trống diệu pháp mưa cam lồ.

Thế nào là đã hàng phục pháp thế gian?

Ta đã dẹp xong hết mọi oán,

Hết tận pháp ác cùng hữu lậu.

Thương xót chúng sanh còn u mê

Nên khai trí tuệ thắp đèn sáng.

Bà-la-môn miệng nói: Trưởng lão hảo hành! Tay vỗ về Như Lai nhưng nhanh chân rẽ đi đường khác.

Đức Thế Tôn thong thả đi tới sông Hằng, bảo người lái đò: Xin cho qua sông.

Xin cho tiền.

Ta đã xả bỏ tất cả tài bảo nên không có tiền.

Tôn giả không cho tôi giá. Tôi không đưa Tôn giả qua sông. Tôi cần nuôi thân và vợ con.

Thế Tôn chỉ đàn nhạn đang bay qua sông Hằng:

Kìa trông đàn nhạn muốn qua sông,

Đâu cần trả giá với thuyền sư.

Tự vận thân lực, diệu phương tiện,

Trên không tự tại tùy ý đi!

Lái đò thấy Phật bay vút nhanh hơn đàn nhạn, hối tiếc: Than ôi! Ta mất đại lợi. Gặp Thánh nhân phước điền mà không cúng dường. Mọi người khuyên: Thân phận kém trí, biết ai Thánh ai phàm. Từ nay cứ thấy người xuất gia cầu qua sông nên vui vẻ đưa ngay.

Thế Tôn bay thẳng về Ba La Nại. Chỗ Ngài đặt chân, vua rồng tên Thương Khư xây tháp cúng dường. Ngài nghỉ lại ở đây một đêm. Người sau kệ rằng:

Ban đêm không đến nhà người,

Đến giờ trai mới khất thực.

Phi thời tức là phi pháp

Thánh nhân mới biết đợi thời.

Vào thành Ba La Nại khất thực rồi, tới bên dòng nước dùng cơm, rửa tay sạch sẽ, Phật mới vào Lộc Uyển. Năm Tiên nhân xa thấy, bảo nhau không đón tiếp. Nhưng khi Phật tới nơi, một ông vụt xướng to: Lành thay! Lành thay! Cồ Đàm quang lâm! Một ông trải tòa ngồi, một ông lấy nước rửa chân, một ông đỡ bình bát, một ông đảnh lễ chân Phật.

Chớ xách mé gọi tên ta. Vì tiếc phước cho các Tiên nhân nên ta phải bảo. Ta đã thành Phật.

Xưa kia khổ hạnh như vậy còn không chứng Thánh, huống chi ngày nay đã trở về giải đãi?

Các ngươi đã biết ta từ bé, có thấy ta nói dối bao giờ không?

Thưa không.

Như Lai thè lưỡi rộng khắp mặt, che hết trán rồi thâu về như cũ. Cả năm Tiên nhân vội quỳ đảnh lễ xin cầu pháp.

Này các Tỳ-kheo, y theo giáo pháp của ta xuất gia, sẽ không còn phải thọ thân sau.

Vừa dứt lời, cả năm vị râu tóc rụng hết, cà sa trên thân, oai nghi cử động đúng như pháp trụ, hình dung như các Trưởng lão Tỳ-kheo.

Này các Tỳ-kheo chí tâm lắng nghe Bốn Thánh đế:

Khổ Thánh đế: Thấy rõ thế gian toàn khổ: sanh già bệnh chết, ân ái biệt ly, oán thù gặp gỡ, cầu chi chẳng được, năm ấm xí thịnh.

Tập Thánh đế: Biết rõ ái động tâm, phát ra từ tưởng dục sự. Xứ xứ tư tưởng.

Diệt Thánh đế: Xa lìa ái, trừ tận không còn mảy may, tâm và tưởng tịch định.

Đạo Thánh đế: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

Khổ Thánh đế, ở trong các pháp, tự sanh trí nhãn, soi biết thông suốt thế gian quyết định chỉ có Khổ.

Tập Thánh đế chẳng những từ nghe mà được, phải từ trí nhãn diệt Tập, diệt tận Tập.

Diệt Thánh đế cũng thế, chẳng những nghe hiểu mà phải dùng trí nhãn, ở trong các pháp, chứng biết.

Đạo Thánh đế cũng thế, chẳng những nghe hiểu mà phải ở trong các pháp, biết đạo chứng diệt, biết đạo chứng ngộ.

Trí tuệ diệt khổ chứng đạo phải làm cho xong. Này các Tỳ-kheo, Bốn chủng Thánh đế như thế ta ba lần chuyển, như thật chứng mười hai tướng. Nên tin chắc là ta đã biết rõ.

Này các Tỳ-kheo! Ta được trí, được kiến như thế, tâm không tán loạn, được chánh giải thoát, không còn phải thọ thân sau.

Trưởng lão Kiều Trần Như, như vải trắng dễ nhuộm, ngay tòa ngồi, xa trần lìa cấu, trừ các triền phược, sạch các phiền não, được pháp nhãn tịnh. Tất cả tập pháp diệt hết, thấy chứng biết như thật. Chư thiên địa cư nhất tề xướng to: “Đức Vô-thượng Chánh đẳng Chánh giác, ở nước Ba La Nại, trong vườn Lộc Uyển, vì năm Tiên ông, chuyển vi diệu pháp luân. Phạm Thiên Vương không thể có”.

Âm thanh vang lên đến cõi Tứ Thiên Vương. Tứ Thiên Vương nghe rồi lại cao xướng, vang lên đến cõi Đao Lợi. Như thế truyền lên đến khắp các cõi trời.

Lúc Phật cử lời, quang minh phổ chiếu khắp thế gian, suốt thấu các địa ngục. Nơi nơi khổ thống an ninh.

Trưởng lão Kiều Trần Như, thân tự được thấy các pháp như thật, biết các pháp như thật, chứng các pháp như thật. Đã qua đường hiểm phiền não, đã qua sa mạc sanh tử, không còn sợ hãi. Bốn vị kia về sau cũng lần lượt chứng A-la-hán.

Thế gian từ đấy có đủ ba ngôi Tam-bảo.

Thế Tôn dạy các Tỳ-kheo: Sắc vô ngã, sắc là không. Thấy biết như thế, sắc chẳng thể não hại, sẽ không thọ khổ. Nếu chấp sắc là có thật, sắc sanh não khổ. Dù sanh khổ não, sắc vẫn không định tánh.

Này các Tỳ-kheo! Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như thế. Năm ấm đã vô ngã, vô thường, khổ và không thì có nên nhận là ta, ta là nó, nó ở ta, như thế được không?

Bạch đức Thế Tôn, không.

Này các Tỳ-kheo! Sắc quá khứ, hiện tại, vị lai, trong hay ngoài, thô hay tế, cao hay thấp, xa hay gần đều không nên tác niệm: Sắc ở ta, ta ở sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng vậy. Như thế là như thật chánh trí, chánh kiến.

Này các Tỳ-kheo! Thanh-văn nghe như thế, suy nghĩ như thế, chán lìa năm ấm, tức được giải thoát, được trí tuệ nhãn.

Các Tỳ-kheo bạch Phật nhân duyên gì mà Kiều Trần Như vừa nghe pháp qua tai đã lãnh ngộ.

Chí tâm nghe kỹ! Thuở xưa, cũng ở xứ này, thành Ba La Nại, có một Bích Chi Phật đến nhà một người làm nghề đúc ngói gạch, xin an cư ba tháng để dưỡng bệnh. Thợ đúc vui mừng tận tình cúng dường, mời thầy chữa bệnh. Một đêm Bích Chi Phật nhập Hỏa Quang Tam Muội. Thợ đúc tưởng am cỏ của Ngài bị cháy, lật đật chạy đến, thấy Ngài ngồi kiết già trong quang minh sáng rực.

Thợ đúc mừng rỡ, bội phần tin kính. Bích Chi Phật thị tịch. Năm trăm Bích Chi Phật từ hư không bay tới đem gỗ chiên đàn làm lễ hỏa thiêu.

Đây là Đại lão của chúng ta, ngươi được cúng dường phước đức vô lượng!

Lành thay! Cung thỉnh quý Ngài lưu lại cho con được cúng dường.

Các Bích Chi Phật thọ trai xong bảo thợ đúc rằng: “Đời vị lai, đức Thích Ca Như Lai xuất thế, ngươi sẽ được xuất gia trong giáo pháp của Ngài”.

Tôi nguyện được làm Đại lão thành, tối thượng tọa, như Tiên nhân vừa quá cố.

Nguyện cầu ước mong của ngươi sẽ được thành tựu.

Thợ đúc là tiền thân của Kiều Trần Như.

Phẩm 17 DA DU ĐÀ TÚC DUYÊN

Cách thành Ba La Nại không xa có một cây Ni-câu-đà tươi tốt. Nhân dân thường ra cúng dường. Trong thành có một đại phú trưởng giả không con. Thân quyến ân cần khuyên ông tới cây xin con. Ông tới trước cây nói rằng: “Nếu được con trai tốt, ta sẽ cúng dường đền ơn. Nếu không được, ta sẽ chặt cây, moi tận gốc rễ”. Thần cây hoảng sợ, cầu cứu Đế Thích Thiên vương. Bấy giờ có một Thiên tử tận số đáng sanh về nhân gian. Thiên chúa khuyên vào nhà trưởng giả và hứa sẽ giúp cho được theo Hộ Minh Bồ-tát tu phạm hạnh.

Bà trưởng giả sanh một trai cực đoan chính, đặt tên là Da Du Đà. Lớn lên chỉ đòi xuất gia. Một đêm, Da Du Đà chợt tỉnh dậy, thấy các thể nữ ngủ say như những xác chết, sanh chán cho đến sợ hãi. Da Du Đà liền ra khỏi nhà, đi mãi tới sông Ba La Nại mới dừng nghỉ. Trong đêm thanh vắng, chỉ có một mình, chàng thanh niên hô lớn: “Đại hoạn nạn! Đại khủng bố!”. Không dè bên kia sông có tiếng gọi: “Lành thay! Tới đây! Da Du Đà! Nơi đây an vui! Nơi đây an ổn!”. Biết rằng đức Thế Tôn đang đi kinh hành bên kia sông, Da Du Đà liền hết ưu khổ, tâm được tịnh định, vội trút đôi dép quý giá để lại, lội qua sông tìm đến chỗ đức Thế Tôn.

Phật vì nói Tứ đế. Ngay tại chỗ anh xa trần lìa cấu, được pháp nhãn tịnh.

Trưởng giả sáng dậy, biết mất con, vội đi tìm. Đến bên sông, thấy đôi dép, biết ngay con mình đã hướng về Phật. Chẳng đoái đến đôi dép bảy báu, ông qua sông, xin phép Phật cho Da Du Đà về nhà, kẻo bà trưởng giả đang lo rầu đến chết.

Phật hỏi: Trưởng giả nghĩ sao? Học nhân đã biết pháp, đã có trí tuệ giải thoát, có nên trở về nhà thọ dục lạc thế gian nữa không?

Lành thay! Lạy đức Thế Tôn! Da Du Đà đã được đại thiện lợi, đã được giải thoát. Cúi xin Thế Tôn nhận lời con thỉnh cúng dường cùng với Da Du Đà thiện nam tử nữa.

Trưởng giả ra về. Da Du Đà lễ Phật xin xuất gia. Phật đáp: Thiện lai Tỳ-kheo! Ngươi nay ở trong pháp ta tu phạm hạnh, chính tâm đoạn lậu!

Vừa dứt lời, Da Du Đà thành tướng xuất gia, làm thị giả đức Thế Tôn đi phó trai.

Tại nhà trưởng giả, đức Thế Tôn nói pháp bá thí và thanh tịnh. Tất cả họ hàng quyến thuộc Da Du Đà đều xin thọ Tam quy Ngũ giới.

Có bốn trưởng giả tới dự nghe pháp cũng xin xuất gia. Phật gọi: Tỳ-kheo các ngươi, thanh tịnh lại đây! Cùng một lúc cả bốn vị râu tóc tự rụng. Ở trong Phật pháp chẳng bao lâu chứng A-la-hán. Năm mươi người bạn của Da Du Đà cũng xin xuất gia, tại chỗ thành A-la-hán.

Phật rời thành Ba La Nại đi giáo hóa phương khác, khuyên Da Du Đà ở lại để độ những người hữu duyên.

Khi bấy giờ Phật ở thành Xá Vệ, vườn Kỳ Hoàn. Bỗng nhiên thấy Tăng phòng huyên náo. Hỏi ra mới biết đây là Da Du Đà đem năm trăm Tỳ-kheo đệ tử về yết kiến Phật. Phật ra lệnh đuổi cả đi, không cho ở tinh xá. Họ rủ nhau ra bờ sông an trụ. Ngày đêm tinh cần tu tập không ngơi nghỉ, thành tựu phạm hạnh, đủ sáu thần thông, chứng A-la-hán. Phật bảo Anan cho gọi cả năm trăm tân A-la-hán Tỳ-kheo về.

Tới nơi, thấy Phật đang nhập Bất Động Tam Muội. Da Du Đà cùng năm trăm Tỳ-kheo cũng nhập Bất Động Tam Muội. Đến sáng đức Phật xuất định nói kệ:

Đã qua phiền não các bùn đục

Lại đã diệt trừ những đống gai

Tham sân si kia đã rũ sạch

Dù khổ dù vui chẳng bận lòng

Chân dũng mãnh đã lên bờ kia

Đây thật là Tỳ-kheo phá ác!

Và kể chuyện tiền thân Da Du Đà:

Thuở xưa, tại thành Ba La Nại, có một người ham làm lành. Việc này thành tựu lại làm việc kia. Việc kia xong rồi lại làm việc khác. Đem tâm dũng mãnh làm thiện nghiệp, mọi sự tính toán đều đã thành công. Người ấy sửa soạn món ăn hảo hạng đặt trên bàn, đợi vị Sa-môn nào đầu tiên đi qua sẽ cúng dường.

Vừa may một Bích Chi Phật đến, nhận món ăn. Nhưng chưa tới giờ, Ngài ra bờ sông ngồi thiền. Mặt trời lên cao, người kia đem lọng che mát. Vị Bích Chi Phật xuất định thấy công lao che nắng nên xót thương hiện thần thông cho thấy mà vui mừng. Người ấy quỳ lạy, nguyện đời đời không đọa ác đạo. Nguyện được gặp Thánh nhân nghe pháp chứng quả. Lại khuyến hóa bà con quyến thuộc đến thảo am vị Bích Chi Phật hầu hạ cúng dường.

Một thời gian sau người này xin xuất gia, ba lần cầu xin tha thiết. Bích Chi Phật giới thiệu cho tới một ngoại đạo, huân tu điều phục thân tâm với tâm niệm rằng: “Nguyện đời mai sau Thích Ca Mâu Ni Như Lai xuất thế, con được xuất gia theo chánh pháp của Ngài, xa lìa tất cả khổ nạn”.

Tới khi vị Bích Chi Phật nhập Niết-bàn, người này cùng bà con xây tháp, thắp đèn liên tục cúng dường. Một hôm, thấy ở trong rừng một tử thi xanh đen trương phềnh, ruồi bọ rúc rỉa, người này tới gần quán kỹ. Từ đó luôn luôn niệm tưởng, thành tựu tâm tứ thiền. “Nguyện con được gặp Thích Ca Mâu Ni Phật ra đời, được nghe pháp chứng quả”. Mạng chung, người này sanh cõi trời Phạm Thiên. Từ đó đi lại hai cõi trời người cho tới ngày nay là Da Du Đà.

Cúng dường chư Phật,

Duyên-giác điền,

Và các Thanh-văn, giải thoát chúng,

Hiện tại thọ quả báo trời người

Sau được Niết-bàn đại tịch diệt.

PHÚ LÂU NA

Đô thành Ca Tỳ La có một quốc sư Bà-la-môn cự phú. Con trai tên là Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử rất đoan chính thông minh trí tuệ, chí cầu giải thoát, tâm hằng tịch định, sanh cùng một ngày với Thái tử Tất Đạt Đa. Thấy Thái tử xuất gia, Phú Lâu Na cũng cùng ba mươi người bạn vào núi Tuyết theo Ba Lê Già Bà Ca xuất gia. Dũng mãnh tinh tấn thành tựu bốn thiền năm thông.

Phú Lâu Na nhập định tìm biết đức Thế Tôn đang ở thành Ba La Nại. Thế là cả ba mươi mốt Tiên ông bay về xin nhập chúng Tỳ-kheo. Chẳng bao lâu tất cả thành A-la-hán. Đức Phật tuyên bố Phú Lâu Na là bậc thuyết pháp đệ nhất.

NA LA ĐÀ

Nam Thiên Trúc, cự phú Đại Ca Chiên Diên có người con thứ, tên Na La Đà tu theo tiên A Tư Đà, được bốn thiền năm thông. Trước khi chết, Tiên lập cho Na La Đà một thảo am ở dưới núi, gần thành Ba La Nại. Ngày đêm sáu thời, nói to dặn rằng: Lành thay! Lành thay! Phật đã ra đời, Na La Đà phải tới chỗ Phật, cầu phạm hạnh lợi mình lợi người.

Thành Dạ Xoa ở cánh đồng rộng, tương truyền một bài kệ, đợi Phật ra đời mới đọc được, và chỉ có Phật mới giải nghĩa được. Kim Tế Dạ-xoa vương hôm ấy đọc được bài kệ, biết rằng Như Lai đã xuất thế. Các Long vương biến cáo khắp thế gian: “Ai giải nghĩa được bài kệ, sẽ thưởng một bát bạc đầy thóc vàng và một long nữ tuyệt đẹp”.

Na La Đà đến bờ sông Hằng khấn các Long vương xin cho nghe kệ. Thượng Khư Long vương vì Tiên đọc:

Ở nơi đâu mà tự tại?

Nhiễm bẩn nên gọi là nhiễm.

Kia làm sao thanh tịnh

Mà lại gọi tên là si?

Si vì nhân gì mà mê?

Thế nào gọi là người trí?

Làm sao hội họp đã biệt ly

Gọi là nhân duyên tận?

Na La Đà hẹn bảy ngày trả lời. Tìm hỏi khắp nơi, lục sư, Sa-môn, Bà-la-môn, trưởng lão… chẳng ai hay. Sau cùng đến niên thiếu Sa-môn ở vườn Lộc Uyển, được đáp rằng:

Trong tám tâm vương tự tại

Thức này đứng hàng thứ sáu

Tâm vương nhiễm trần gọi là nhiễm

Vốn không nhiễm mà nay nhiễm

Cho nên gọi là si.

Đã chìm hẳn. Nay chỉ ra minh bạch.

Cho nên nói là tận dùng phương tiện.

Người tận dùng được tất cả phương tiện.

Nên được tôn xưng là bậc đại trí.

Na La Đà tâm khai ý mở, vui mừng hớn hở, vội vàng đến chỗ Long vương: “Đại Thánh Thế Tôn đã xuất hiện”. Theo lời chỉ dẫn của Na La Đà, Y Bát La Long vương tới Phật hỏi: Chúng sanh tu hạnh gì để được làm người? – Đáp:

Cúng dường người già

chớ mắng nhiếc.

Yết kiến tôn trưởng phải thời tiết.

Thường ưa làm lành và nói pháp.

Chín chắn vâng nghe bạn lợi ích.

Lời nói chân thật, tu phạm hạnh.

Bá thí, siêng năng, không phóng dật.

Siểm khúc, ngạo mạn, gấp xa lìa.

Niệm lành, thân ngay,

tâm chánh niệm.

Học nhiều, trí rộng, tu nhẫn nhục.

Y Bát La Long vương nước mắt như mưa: Bạch Thế Tôn! Thời đức Như Lai Ca Diếp, con là Tỳ-kheo dùng tay ngắt cỏ. Đức Phật bảo tội đọa Lao Cố địa ngục. Con không tin. Mạng chung đọa vào loài rồng trường thọ. Con mang thân rồng về bạch đức Ca Diếp: Bao giờ con được trở lại thân người?

Đức Thích Ca Mâu Ni Phật xuất thế sẽ thọ ký cho ngươi được thân người. Con đợi mãi. Bao nhiêu ngàn ức năm, rồi lại ngàn ức năm. Hôm nay con mới được hỏi Phật. Ngưỡng mong cho con biết bao giờ con được thân người?

Này Long vương! Từ nay trở đi lại ngần ấy năm nữa, sẽ có đức Phật Di Lặc ra đời. Ngươi sẽ được thân người xuất gia tu hành phạm hạnh và giải thoát hết khổ.

Y Bát La Long vương nơi Phật xin sám hối cầu Tam quy Ngũ giới.

Bấy giờ, Na La Đà đạo dẫn tám mươi bốn ngàn người đến Phật xin thọ Tam quy Ngũ giới. Riêng Na La Đà xin xuất gia. Phật gọi: Thiện lai Tỳ-kheo! Vào trong pháp ta, tu hành phạm hạnh sẽ hết mọi khổ, tiến lên bờ kia.

Na La Đà Tỳ-kheo xả bỏ huyên náo, giới hạnh tinh nghiêm, thân miệng ý dũng mãnh, không bao lâu thành A-la-hán, tâm thiện giải thoát, tuệ thiện giải thoát.

Vì đại chúng, đức Bổn Sư ban huấn từ:

Phàm đã tu hành lìa thế tục,

Tán thán, hủy nhục, tâm bình đẳng.

Tâm ý tán loạn phải đề phòng!

Cầu mong tịch định Vô-thượng quả.

Xa lìa xan tham và ngã mạn.

Tất cả phàm ngu đắm nhiễm thân,

Những ai có trí nên lìa oán,

Như tham thuốc độc hẳn phải chết.

Tay cầm bình bát đi khất thực

Tuy có biện tài, hãy im lặng.

Dù cho rất ít, tâm chớ giận

Xin mà không được, tâm chớ phiền.

Duyên trần chớ tưởng, chỉ tĩnh lặng.

Ở dưới gốc cây, chăm thiền quán.

Lưỡi chống hàm, theo dõi hơi thở.

Điều hòa sáu căn, tịnh ba nghiệp.

Rộng học trí nhiều, kính minh sư.

Tôn trọng thừa sự bậc ly dục.

Như thế nghĩ suy đoạn mọi hoặc

Ấy gọi Tỳ-kheo pháp xuất gia.

Chớ moi thiên hạ việc phải trái.

Chớ hủy chê người, khen ngợi mình.

Đừng để lửa dữ văng ra xa

Nói năng cử động chớ thô tháo.

Khi cần nói nhiều hãy nói nhiều

Lời ít, kỹ càng chính là trí.

Đối với một người nói Thánh pháp

Mọi người suy ngẫm cùng chứng biết.

Nghiệp lành dữ như bánh xe quay

Trí tuệ kém thiếu thường mê ngủ.

Những người tịnh định

hằng sáng suốt

Thánh nhân xứ xứ hành trung đạo.

(Bài này mục đích nói về sự xuất gia của ngài Na La Đà, đồng thời chỉ rõ hai con đường nhân quả).

Long vương lạc lối nên khổ. Đây là cái nguy của nhiễm duyên.

Na La Đà như pháp tu hành nên giải thoát. Đây chỉ ích lợi của tịnh duyên.

Nên đức Phật ân cần khuyên các Tỳ-kheo phải tinh chuyên rèn luyện ý thức.

SA TỲ GIA

Xứ Bắc Ấn Độ, một nữ ngoại đạo nuôi một đệ tử gái, dạy đủ chú thuật và các luận giải. Lớn lên, cô gái tay cầm cờ ba màu, đi khắp nơi nơi, tìm người luận nghĩa, chiết phục tất cả. Gặp một đạo nhân tướng mạo tốt đẹp phi thường. Cô bị vướng mắc nên ở trong luận nghị, giả vờ thua để được theo hầu đạo nhân. Đến khi có thai cô phải ra đi, đạo nhân cho một cái nhẫn. Nếu sanh con trai thì dùng nhẫn này làm tin để nhận cha. Đứa trẻ lấy tên thôn là Sa Tỳ Gia. Lúc nhỏ học mẹ. Lớn lên được đạo nhân dạy pháp thiền định. Sau khi cha chết, Sa Tỳ Gia đi về Hải Ngân Biên làm thảo am, tịch tịnh tư duy được bốn thiền năm thông, tự cho đã chứng A-la-hán.

Mẹ Sa Tỳ Gia, vì biết ăn năn sám hối, trở về thanh tịnh, mạng chung sanh lên cõi trời ba mươi ba. Nửa đêm giáng xuống bảo Sa Tỳ Gia: Con chưa chứng A-la-hán, phải tìm đức Thế Tôn ở thành Ba La Nại, vườn Lộc Uyển hỏi đạo.

Sa Tỳ Gia được Thế Tôn chỉ dạy đầy đủ liền đảnh lễ xin xuất gia. Phật gọi: Thiện lai! Thiện lai! Sa Tỳ Gia trong pháp tu hành, chứng được giải thoát hết khổ.

Trưởng lão Sa Tỳ Gia liền thành Tỳ-kheo, dũng mãnh tinh tấn chứng A-la-hán.

Năm ấy, ở nước Ba La Nại trong vườn Lộc Uyển, Phật và tám A-la-hán, tháng sáu ngày mười sáu an cư, đến mười lăm tháng chín cùng chín mươi ba A-la-hán giải hạ.

KẾT DUYÊN GIẢI THOÁT

Bốn phương thiên hạ rủ nhau về Ba La Nại xuất gia, đường đi vất vả mỏi nhọc. Phật dạy các Tỳ-kheo chia đi các thôn ấp tụ lạc để tùy nghi giáo hóa quần chúng. Có ai cầu xuất gia thọ giới cụ túc thì cứ như pháp mà cho.

Bạch Thế Tôn, nếu có ai hỏi thế nào là Tỳ-kheo, chúng con phải đáp làm sao?

Trừ hết siểm khúc và ngã mạn

Tham dục giận hờn, phá các lậu

Tinh tấn biết đủ là Sa-môn

Cầu xuất trần lao, chân xuất gia!

Đi khất thực chúng con phải nói thế nào?

Thánh giả lặng yên đứng an định. Tùy người biết ý đón cúng dường. Thí rồi ta chúc nguyện đại an ổn, đại cát lợi, đại công đức, đại phước duyên.

Bá thí vun trồng đại phước đức.

Nhẫn nhục giải đi các oán thù.

Người lành sám rửa các sai quấy.

Xả dục đương nhiên sẽ thoát trần.

Tu phước thường được vui an ổn.

Cầu gì dễ được, các thứ lành.

Hiện thế tâm tịch định.

Mai sau chứng Niết-bàn.

Riêng đức Thế Tôn trở về Ưu Lâu Tần Loa chỗ tu khổ hạnh trước, ngồi nghỉ dưới một gốc cây, điều hòa hơi thở. Bỗng có ba mươi thanh niên tới hỏi: Đại thiện Tôn giả! Ngài ngồi đây có thấy một phụ nữ đi qua không?

Này các thiện nam tử, các ngươi thấy đi tìm mình cần hơn hay đi tìm một nữ nhân cần hơn?

Bọn họ ngơ ngác không hiểu. Đức Thế Tôn giảng dạy. Như áo trắng dễ nhuộm màu, ba mươi người ngay tòa ngồi được pháp nhãn tịnh, quỳ lạy xin xuất gia.

Lại đây các thiện nam tử! Vào trong giáo pháp của ta tu hành phạm hạnh, diệt tận hết khổ.

Đức Thế Tôn tiếp nói pháp yếu. Họ chứng A-la-hán.

Đức Thế Tôn du hành tới rừng Bạch Điệp, ngồi dưới gốc cây. Bỗng có sáu mươi người đến lễ chân Phật, lui ngồi một bên. Phật vì nói pháp. Tất cả sáu mươi vị, tức tòa chứng A-la-hán.

Đức Thế Tôn tới bờ sông Hằng. Lái đò thỉnh Phật qua sông. Ngồi trên thuyền, Phật giảng về Từ Bi Hỷ Xả. Lái đò mừng quá xin Phật cho xuất gia. Phật gọi: “Thiện lai Tỳ-kheo!”. Râu tóc tự rụng. Đức Phật lại vì nói pháp, lái đò Tỳ-kheo chứng A-la-hán.

Thế Tôn một mình thong thả đi đến tụ lạc Ưu Lâu Tần Loa. Đế Thích hóa làm một đồng tử dùng thần thông bay khắp xóm làng, châu huyện rồi đứng dừng ở hư không khiến cho trăm ngàn muôn người tụ hội. Đế Thích hô lớn: “Thầy tôi Như Lai Thế Tôn sắp tới đây”. Vừa dứt lời thì Phật bước tới. Mọi người thấy Ngài trang nghiêm như vầng tinh tú, bảo nhau rằng: “Cả Thầy lẫn trò đều hiếm có”. Đức Thế Tôn vì nói pháp. Họ xin thọ Tam quy. Có người cầu Ngũ giới. Có người phát tâm xuất gia. Có người chứng quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Có người lãnh hạt giống Thanh-văn, Duyên-giác cho đến Bồ-tát thừa.

Đức Phật vào thôn khất thực. Hai cô gái Nan Đà và Bà La dâng cúng ngọ trai, Phật vì giảng Tứ đế. Hai cô chứng quả Tu-đà-hoàn xin thọ Tam quy và Ngũ giới.

Bấy giờ A Sa Du là người đã sáu năm cúng dường Bồ-tát. Nay nghe Ngài đã thành Phật và trở về thôn, vội đến nhà Binh tướng đại Bà-la-môn vay năm trăm tiền. Xin đem sức vợ chồng làm thuê trả nợ. Vợ chồng về nhà sắm sửa thỉnh Phật thọ trai xong, quét đất dọn rác đến góc nhà. Hốt nhiên đất nứt, nhìn xuống thấy toàn vàng, bới lên vẫn vàng. Bới mãi được cả chum vàng. A Sa Du trước nhất đem tiền trả Binh tướng. Binh tướng đến tận nơi, đích mắt thấy vàng, bảo rằng: “Nhân giả! Đây là thiện nghiệp đem quả báo, không ai đoạt được chớ có hồ nghi, cứ yên ổn mà hưởng thọ”.

Vợ chồng A Sa Du sau khi nghe pháp cùng chứng Tu-đà-hoàn.

Các Tỳ-kheo nên biết, sáu năm ta khổ hạnh, A Sa Du cúng dường. Nay ta thành Phật lại cúng dường trai soạn. Được vàng là quả báo hiện đời, còn quả kiếp sau chưa kể. Cho nên Tỳ-kheo các ông phải hướng Phật Pháp Tăng mà sanh tâm khao khát cung kính cúng dường. Thời gian đức Thế Tôn ở tụ lạc Ưu Lâu Tần Loa có tám mươi ngàn người thọ giáo hóa, được vào trong Phật pháp.

BA ANH EM CA DIẾP

Trong Ưu Lâu Tần Loa tụ lạc, có ba Tiên nhân anh em ruột họ Ca Diếp. Phật tới bảo người anh cả: Lành thay Ca Diếp! Ta muốn vào chỗ tế tự hỏa thần để an cư nếu ngươi vui lòng cho phép.

(Nguyên vì trước kia, Ca Diếp có một đệ tử bị bệnh hạ lỵ nằm đây, phân tiểu hôi hám, bị các huynh đệ xua đuổi. Tên này xả mạng với niệm báo oán nên chịu thân rồng độc. Bất luận người hay vật bén mảng đến đều bị giết chết. Vì thế chỗ này đã lâu bỏ không).

Ba lần Thế Tôn yêu cầu, ba lần Ca Diếp từ chối. Thế Tôn nhất định nói không sợ, Ca Diếp đành để tùy ý, nhưng vẫn lo âu. Thế Tôn vào hỏa đường ngồi lưng thẳng, Độc long liền phun độc. Như Lai nhập Hỏa Quang Tam Muội, thân phóng lửa dữ dội, chiếc bát bỏ ngỏ để trước mặt. Rồng thấy chỉ có chỗ đó không bị cháy nên rướn mình vào, bụng nghĩ: “Thế gian bị bệnh sân nặng trĩu. Chỉ có Thế Tôn đại trượng phu có thuốc nhẫn nhục”.

Đến sáng, Ca Diếp tới hỏi thăm, Phật đưa bát cho Ca Diếp xem. Rồng thò đầu ra, Ca Diếp sợ hãi lùi lại: “Đại Sa-môn thần lực không thể nghĩ bàn nhưng chưa được quả A-la-hán như ta”.

Đức Thế Tôn dùng thần thông đưa rồng ra biển ngoài núi Thiết Vi. Nửa đêm, bốn đại Thiên vương từ hư không xuống lễ Phật nghe pháp. Sáng ngày, Ca Diếp tới hỏi rừng này vì lý do gì mà đêm qua quang minh rực rỡ, Phật nói cho biết.

Đại Sa-môn thật oai đức cảm chư Thiên xuống nghe pháp. Thế mà vẫn chưa chứng A-la-hán như ta.

Này Ca Diếp! Ngươi còn chưa vào đạo A-la-hán huống chi đã được quả A-la-hán!

Ca Diếp bừng tỉnh, lạy chân Phật: “Bạch đức Thế Tôn, xin cho con xuất gia”. Cả năm trăm đệ tử cùng xin theo.

Hai em là Na Đề cùng ba trăm đệ tử, Già Gia cùng hai trăm đệ tử đồng xin xuất gia. Phật gọi: “Thiện lai Tỳ-kheo!”. Ứng thanh tất cả đều đầy đủ giới phẩm. Phật đưa tất cả lên núi Tượng Đầu, giáo dạy: Lửa ngu si cháy mạnh ở mắt, sắc và nhãn thức giới. Nhãn xúc sanh thọ khổ vui. Lửa phiền não bừng cháy. Người học rộng quan sát lửa nơi sáu căn đang cháy như thế liền biết yếm ly. Chán sáu căn, sáu trần, sáu thức. Xả cả lạc thọ, khổ thọ, si thọ. Chán lìa tức không nhiễm trước, tức giải thoát, an tịnh. Tự biết trí tuệ đã hiện tiền, sanh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không còn thọ thân hậu hữu. Như thế nội tâm thiện hảo giải thoát, gọi là Thanh-văn Tăng.

ƯU BA TƯ NA

Cháu nghe ba cậu Ca Diếp cùng các đệ tử bỏ hết tế tự hỏa thần, đi theo Sa-môn Cồ Đàm, vội đến hỏi thăm. Nghe Phật giảng pháp liền cùng hai trăm năm mươi đệ tử xin vào đạo.

Bấy giờ, chúng Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị đều từ Phạm Chí xuất gia thành A-la-hán, theo hầu Thế Tôn trong các hội thuyết pháp.

Đức Phật kể rằng: Thuở xa xưa, cả ngàn lái buôn trên đường về, gặp tháp thờ xá lợi Phật Ca Diếp bị nứt vỡ. Họ rủ nhau trùng tu, đồng thanh phát nguyện: “Đời đời không đọa ác đạo, được gặp Phật Thế Tôn, nghe pháp sớm mau chứng trí tuệ”. Ngày nay cùng nhau được quả A-la-hán là do nhân duyên bạn lành rủ làm công đức, dạy phát nguyện vô thượng. Lợi ích của bạn lành không thể nghĩ bàn.

Trí giả dạo chơi phải tự phòng,

Chớ gần bạn ác, bè đảng hư.

Tự tuy chẳng thấy thân làm tội,

Tà kiến tập gần thường dễ lây.

Thân gần tập học tự nhiên huân

Đang lành chuyển hóa đi đường xấu

Như thế vô tình kẻ ngu si

Tự đốt quá khứ rừng công đức.

Đời trước vì có tu đức nghiệp,

Đời này phước lộc thọ, an khang.

Những kẻ tạo tội không biết hối

Tai ương hoạn nạn sẽ dây dưa.

Kẻ ác mà nay được giàu sang

Bởi vì quá khứ đã bá thí.

Cỏ còn bị đè chưa trồi lên

Mai đây báo tới sẽ chịu khổ.

Những ai chăm tạo nghiệp nhân lành

Chẳng những mau sanh lên

thượng giới

Cửa nẻo Niết-bàn đã sẵn mở,

Người trí đi đường cần chọn bạn!

BÁ THÍ TRÚC VIÊN

Gần thành Vương Xá, trong rừng Pháp Vũ có năm trăm khổ hạnh đạo nhân đã đủ năm thông, tuổi già gầy ốm cứ ngồi trong hang. Đức Thế Tôn xót thương đứng ngoài cửa gọi:

Dù rằng thọ mạng đủ trăm năm

Ngu si tâm vẫn hằng tán loạn

Đâu bằng trí tuệ và thiền định

Dù sống một ngày vẫn quý hơn.

Dù rằng thọ mạng cả trăm năm

Không được thấy Phật,

không nghe pháp

Đâu bằng chỉ sống có một ngày

Quy y Tam Bảo uống cam lồ.

Thế Tôn vừa dứt lời, tất cả các Tiên ông đều được lục thông, ra khỏi hang, cúi đầu lễ chân Phật, bay lên hư không, xả thọ mạng, nhập Niết-bàn, tự thiêu thân, xá lợi rớt xuống đất. Đích tay đức Thế Tôn thâu xá lợi năm trăm A-la-hán. Đích thân Ngài cùng các Tỳ-kheo khuân đá xây tháp.

Phật và một ngàn hai trăm năm mươi Tỳ-kheo đến thành Vương Xá trụ ở trong rừng. Khi ấy vua Tần Đầu Ta La cùng mười hai na-do-tha người đi đến yết kiến Phật. Vua cầu Tam quy Ngũ giới và xin cúng dường trai soạn. Vua suy nghĩ: Nay phải quyết định một trụ xứ không gần thành để tránh ồn náo nhưng cũng không xa thành để tiện mọi người tới lui. Chỉ có Trúc Lâm Viên là tiện đường đi, đất đai bằng phẳng, không rắn rết bò cạp. Người xuất gia ở đây dễ bề an tâm như pháp hành đạo. Vua bạch Phật. Được hứa khả. Chủ nhân là trưởng giả Ca Lan Đà vui mừng dâng cúng.

Phật dạy: Vườn rừng nhà đất một khi đã cúng Phật tức thành chùa tháp, ngoài Phật không ai được dùng. Nay trưởng giả đem vườn bá thí chiêu-đề (bốn phương Tăng), hiện tại vị lai tất cả đại chúng đều được thọ dụng. Khuyên người như thế trân trọng bá thí.

Y Phật giáo sắc, con nay đem Trúc Lâm Viên cúng dường, hiện tại vị lai Tăng chúng tới đây tùy ý thọ dụng. Xin nguyện vì con thọ dụng vườn này, xin thương xót con.

ĐẠI CA DIẾP

Cách thành Vương Xá không gần không xa có một Bà-la-môn giàu có. Bà vợ vào vườn chơi, ở dưới gốc cây sanh một con trai khôi ngô đoan chính, nhìn không chán mắt, da màu hoàng kim. Ngay lúc sanh đồng tử, cũng ở cây ấy, thấy có treo lủng lẳng một thiên y. Cha mẹ mừng rỡ tin rằng áo trời này là do phước đức cảm ra nên đặt tên bé là Tất Bát La Gia Na. Bé rất thông minh, tuổi vừa lên tám, cha mẹ đã cho học đủ thứ. Bao nhiêu sách vở thế gian, các thứ kỹ thuật, địa lý, thiên văn, bói tướng v.v… bé đều thông suốt. Lớn lên người thanh niên này biện tài quảng bác, lợi căn đa xảo. Bản tính chất trực ngay thẳng, thường chán thế gian, biết dục bất tịnh, tâm sanh xả ly. Như người trồng căn lành ở nơi chư Phật đã được thành tựu, tâm hướng Niết-bàn, mong ước một đời thành Phật. Cha mẹ gợi chuyện lập gia đình thì đồng tử thưa: “Con nguyện tu phạm hạnh”.

Cha mẹ viện lý do chính đáng là trong Tương Thừa Truyền Văn có nói: Gia đình không người kế hậu thì cha mẹ chết không được sanh thiên.

Thưa cha mẹ, con không dùng nối dõi về sau, con tu phạm hạnh.

Cha mẹ vẫn cứ sớm chiều, năm lần mười lượt làm não, muốn con trai cũng có gia đình như ai. Đồng tử liền lấy vàng Diêm-phù-đàn làm hình một phụ nữ, đưa cho cha mẹ, xin tìm một người nước da màu sắc như thế thì con mới ưng. Cha mẹ buồn bã nhưng cũng nhờ một người đi tìm. Người tin cậy này là một Bà-la-môn nhiều trí. Người này dùng ngay pho tượng phụ nữ bằng vàng kia gọi là thần minh, cho người che tàn che lọng. Đi trước là một đoàn âm nhạc. Theo sau là một số người gặp ai cũng tuyên truyền: Đây là thần minh, đặc biệt các phụ nữ ai lễ bái cúng dường thì cầu gì cũng được. Đám rước cứ thế đi khắp tụ lạc, thành ấp, vương cung, xóm làng. Đàn bà con gái nô nức kẻ hương người hoa kéo nhau ùa tới. Dần dần đến thành Tỳ Gia Ly, có một đại phú Bà-la-môn, nhà ở trang nghiêm rực rỡ, chẳng kém gì cung điện của Bắc phương Tỳ Sa Môn Thiên vương. Đại phú ông có một con gái tuyệt đẹp da vàng sáng rực. Khi cô tới gần thần minh, oai quang của cô làm cho sắc vàng Diêm-phù-đàn mờ hẳn.

Ngay tối hôm ấy, sứ giả đến xin ngủ trọ ở nhà đại phú ông, được đối đãi rất nồng hậu. Lân la quen biết rồi nói thẳng: “Nước Ma Già Đà có con trai một đại Bà-la-môn, tướng mạo đoan chính, trí tuệ thông minh, kỹ thuật tài ba không ai sánh nổi. Tôi khuyên nhân giả đem con gái gả cho đồng tử ấy”.

Sau khi đôi bên nhà trai nhà gái đã dò la lẫn nhau vừa ý cả rồi, đôi trẻ đã gặp nhau và cùng nhau giao ước: “Chúng ta tu phạm hạnh”. Như thế trải mười hai năm, hai thân tuy ở chung phòng, nhưng không xúc chạm. Cha mẹ qua đời. Nữ nói: “Chúng ta xuất gia”. Nam nói: “Hiền thiện hãy tạm ở nhà, tôi đi tìm Thầy. Tìm được rồi tôi sẽ báo tin cho cô biết, khi ấy cô hãy xả tục xuất gia”. Tất Bát La Gia thuộc dòng họ Ca Diếp nên người ta gọi là Đại Ca Diếp.

Ca Diếp nhờ người cạo râu tóc, lấy lụa bạch điệp vô giá làm y Tăng-già-lê. Ca Diếp khất thực lần lần đến nước Ma Già Đà, vào thành Vương Xá, thấy Như Lai đoan thân ngồi ở Nhất Thần Kỳ. Ca Diếp vừa thấy liền được thanh tịnh: “Ta nay gặp Thầy. Ta nay được thấy Nhất thiết trí. Ta nay được thấy Thế Tôn. Ta được thấy bậc Vô ngại tri kiến”.

Ca Diếp lễ chân Phật bạch rằng: Lạy đức Thế Tôn! Cúi xin đức Thế Tôn làm Thầy cho con. Con là Thanh-văn đệ tử của đức Thế Tôn.

Này Ca Diếp! Một Thanh-văn đệ tử chân thành chánh niệm xưng gọi “Thầy tôi”, mà ông Thầy kia chẳng biết nói biết, chẳng thấy nói thấy, hư vọng nhận sự tôn trọng cung kính cúng dường thì đầu phải vỡ làm bảy mảnh. Song này Ca Diếp, ta nay thấy biết như thật, thuyết pháp đúng cơ đúng thời. Nếu đệ tử như pháp phụng hành sẽ được lợi ích lâu dài.

Phải quán tướng sanh diệt của năm ấm. Đây là sắc, đây là sắc sanh, đây là sắc diệt. Đây là thọ, tưởng, hành, thức v.v…

Đức Thế Tôn đứng dậy bước đi, Ma-ha Ca Diếp theo hầu. Đến một gốc cây, Phật muốn ngồi nghỉ. Ca Diếp cởi Tăng-già-lê, gấp làm bốn, trải tòa thỉnh Phật ngồi.

Này Ca Diếp, Tăng-già-lê này vi diệu, mịn màng, mềm mại, tối thắng.

Lạy đức Thế Tôn! Lành thay! Đức Thế Tôn xót thương nhận tọa cụ cho con.

Ngươi chịu đắp y phấn tảo của ta không?

Thế là Ca Diếp đắp y phấn tảo của Phật. Từ đấy trọn đời Ca Diếp đắp y phấn tảo.

Đức Thế Tôn dạy các Tỳ-kheo: Đệ nhất đầu đà trong hàng Thanh-văn đệ tử của ta là Ma-ha Ca Diếp.

Này các Tỳ-kheo! Ta lìa dục, có giác có quán, ly sanh lạc, nhập Sơ thiền. Ca Diếp Tỳ-kheo cũng thế, lìa dục có giác có quán, ly sanh lạc nhập Sơ thiền.

Ta diệt giác quán, nội tâm thanh tịnh, định sanh hỷ lạc, nhập Nhị thiền. Ca Diếp cũng thế, diệt giác quán nhập Nhị thiền.

Ta ly hỷ, ức niệm chánh trí, trụ an lạc, nhập Tam thiền. Ca Diếp cũng thế, ly hỷ trụ lạc, nhập Tam thiền.

Ta đoạn khổ xả lạc, thanh tịnh nhập Tứ thiền. Ca Diếp cũng thế, đoạn khổ xả lạc, thanh tịnh nhập Tứ thiền.

Này các Tỳ-kheo! Ta từ tâm tỏa khắp một phương, nhập định an trụ. Bốn phương, trên dưới, tất cả xứ, tất cả thời, từ tâm biến mãn. Khi đó Ma- ha Ca Diếp Tỳ-kheo cũng thế.

Ta tu Bi, Hỷ, Xả. Ca Diếp cũng tu Bi, Hỷ, Xả.

Này các Tỳ-kheo! Ta bấy giờ diệt tướng đối đãi, nhập vô biên Hư không xứ. Ca Diếp cũng hành vô biên Hư không xứ. Ta nhập vô biên Thức xứ. Ca Diếp cũng hành vô biên Thức xứ.

Ta niệm tướng tất cả Vô sở hữu. Ca Diếp cũng nhập Vô sở hữu xứ hành.

Ta nhập Phi hữu tưởng phi vô tưởng. Ca Diếp cũng hành như thế.

Ta nhập bát giải thoát, hành nghịch thuận xuất nhập, xuất rồi lại nhập, nhập rồi lại xuất. Ta nhập bát xứ hành, nhất thiết xứ hành. Mỗi mỗi Ca Diếp đều làm đúng.

Thế là Ma-ha Ca Diếp đủ sáu thần thông, chứng A-la-hán.

–{—

Nhiều năm tháng đi qua. Một hôm Phật bảo: “Ca Diếp, ngươi nay không còn niên thiếu. Không nên mặc y phấn tảo nữa. Các trưởng giả cúng nhiều vải mỏng nhẹ nên dùng. Này Ca Diếp, ngươi đã già, đừng vất vả nhọc nhằn đi khất thực nữa, nên nhận các thí chủ thỉnh. Ngươi phải thường ở bên ta chớ có rời ta”.

Bạch đức Thế Tôn!

Con đã lâu ở A lan nhã, khen pháp A lan nhã.

Con đã lâu ở khất thực, khen pháp khất thực.

Con đã lâu mặc y phấn tảo, khen công đức y phấn tảo.

Con đã lâu không ăn phi thời, khen pháp không ăn phi thời.

Con đã lâu nhất tọa thực, khen pháp nhất tọa thực.

Con đã lâu tiết độ ăn uống, khen pháp tiết độ.

Con đã lâu ở nơi mồ mả, khen pháp ở mồ mả.

Con đã lâu trải tọa cụ dưới đất, khen pháp ngồi dưới đất.

Con đã lâu sống ở gốc cây, khen pháp ở dưới gốc cây.

Con đã lâu hay đi kinh hành, khen pháp kinh hành.

Con đã lâu thường ngồi ít nằm, khen pháp này.

Con đã lâu chỉ chứa ba y, khen pháp chỉ chứa ba y.

Con đã lâu ít dục biết đủ, khen pháp ít dục biết đủ.

Con đã lâu ưa tịch tĩnh, khen pháp tịch tĩnh.

Con đã lâu không nói lời vô ích, khen pháp này.

Con đã lâu thường tinh tấn, khen pháp tinh tấn.

Con đã lâu thành chánh niệm, khen pháp chánh niệm.

Con đã lâu thành chánh định, khen pháp chánh định.

Con đã lâu thành chánh tuệ, khen pháp chánh tuệ.

Con đã lâu thường nhập thiền, khen pháp nhập thiền.

Phật hỏi: Như thế có lợi ích gì?

Bạch đức Thế Tôn! Con hằng được an vui lại khiến hậu lai vui theo.

Phật khen: Hay lắm! Hay lắm! Đại lợi ích vô lượng an ổn cho cõi trời cõi người!

Này các Tỳ-kheo! Thuở xa xưa, Ma-ha Ca Diếp làm vua Đế Thích. Thời ấy không Phật xuất thế cũng không Bích Chi Phật, trời người mạng chung đọa lạc rất nhiều. Đế Thích hóa thân làm sư tử chúa, bốn Thiên vương hóa làm quyến thuộc. Đi các thôn xóm đòi nộp thịt người. Nhưng chỉ ăn thịt những người sát sanh, trộm cắp, tà dâm, vọng ngữ, uống rượu. Sư tử nhất định không chịu ăn thịt những người trì giới. Loài người hoảng sợ, ai cũng nguyện giữ năm giới, mười thiện nên sanh thiên vô số.

Này các Tỳ-kheo! Sau khi ta Niết-bàn, Ca Diếp nhiếp hộ Phật pháp và giới luật khiến trụ lâu ở thế gian.

Ngày cuối cùng, Ma-ha Ca Diếp vào trong núi Kê Túc, dùng thần lực giữ nhục thân. Đời vị lai, đức Di Lặc sẽ đưa các đệ tử tới đây mở quả núi ra, giảng về hạnh đầu đà của Ma-ha Ca Diếp và khuyến khích các Tỳ-kheo noi gương. Nhiều ngàn người vì đích mắt trông thấy Thanh-văn đệ tử, thiểu dục tri túc, đệ nhất đầu đà Ma-ha Ca Diếp của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, sẽ hành pháp ấy và sẽ được pháp nhãn thanh tịnh.