Kinh Hoa Nghiêm Đại Phương Quảng Phật Giảng Giải Trọn Bộ

A tu la có bốn thứ sinh: Hóa sinh là A tu la trên trời, thai sinh là A tu la ở nhân gian, noãn sinh là A tu la súc sinh, thấp sinh là A tu la ngạ quỷ. A tu la có khi thuộc về ba đường lành (trời, người, A tu la), có khi thuộc về bốn đường ác (A tu la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục). Trong sáu nẻo thì nơi nào cũng có A tu la.

A tu la là gì? Nói một cách ngắn gọn, phàm là kẻ ưa đấu tranh, tức là A tu la. Giống như quan binh trong quân đội luôn luôn đấu tranh, đó là Thiên tánh A tu la. Giống như bọn thổ phỉ trong bọn cướp, dùng bạo lực đi chiếm đoạt của cải người khác, đó là ác tánh A tu la.

A tu la trên trời thường đánh nhau với trời Đế Thích. Tại sao? Vì ma A tu la muốn thống lãnh chư Thiên (trời Đao Lợi), cho nên muốn lật đổ trời Đế Thích, để làm Thiên chúa. Song, đa số đều thất bại bỏ chạy. A tu la đem hết thảy binh khí như xe cộ, quân lính, cùng nhau ẩn trốn, chẳng để lại dấu tích, khiến cho Đế Thích chẳng cách chi tìm được.

Tu la có tham dục sân si

Còn biến hóa được không nghĩ bàn

Huống bậc trụ thần thông vô úy

Sao lại không thể hiện tự tại.

A tu la trên trời còn có tâm tham sân si, chưa hoàn toàn đoạn trừ; tuy sinh lên trên trời, vẫn còn có tâm đấu tranh. Chúng còn có thể biến hóa ra cảnh giới không thể nghĩ bàn, hà huống là Bồ Tát trụ tại thần thông pháp vô sở úy, sao lại không thể hiện ra tự tại thần thông? Bồ Tát chắc chắn sẽ hiện ra tự tại thần thông diệu dụng.

Thích Đề Hoàn Nhân có voi chúa

Lúc nó biết Thiên chủ muốn đi

Tự hóa làm ba mươi hai đầu

Mỗi đầu sáu ngà đều đầy đủ.

Thích Đề Hoàn Nhân tức là Đế Thích. Đế Thích có con voi chúa, tuy nó là voi nhưng có thần thông, biết được Thích Đề Hoàn Nhân muốn đi, thì lúc đó nó tự động đi đến trước mặt và biến hóa ra ba mươi hai cái đầu, mỗi cái đầu có đủ ba mươi sáu cái ngà.

Trên mỗi ngà có bảy ao nước

Mỗi ao đầy nước thơm trong sạch

Trong mỗi ao nước thơm trong sạch

Có bảy hoa sen nghiêm sức đẹp.

Trên mỗi ngà đầu con voi đều có bảy ao nước. Nước đó trong sạch thơm tho, sâu và đầy. Trong mỗi ao nước trong sạch đều có bảy đóa hoa sen báu, để trang nghiêm ao báu đó.

Trên mỗi hoa sen nghiêm sức đó

Đều có bảy ngọc nữ cõi trời

Khéo nghề đờn ca tấu âm nhạc

Thảy đều vui chơi với Đế Thích.

Trên mỗi hoa sen nghiêm sức trong ao, đều có bảy ngọc nữ cõi trời, ở trên hoa sen biểu diễn hòa tấu đủ thứ âm nhạc, hoặc đờn ca cùng vui chơi với trời Đế Thích, khiến cho Đế Thích sinh tâm hoan hỷ.

Voi đó hoặc lại bỏ hình cũ

Tự hóa ra thân như chư Thiên

Oai nghi đi đứng đều chỉnh tề

Nó có thần thông biến như vậy.

Voi chúa đó, hoặc lại bỏ hình tướng cũ, tự hóa ra thân hình giống như chư Thiên, oai nghi đi đứng đều chỉnh tề như chư Thiên. Nó có sức thần thông biến hóa như thế.

Voi có tham dục sân hận si

Còn hiện được thần thông như vậy

Hà huống bậc đủ trí phương tiện

Mà trong các định chẳng tự tại.

Voi chúa đó còn có tham dục sân hận si mê, mà còn có thể hiện ra thần thông biến hóa như thế, hà huống là Bồ Tát đầy đủ trí phương tiện. Sao lại ở trong định chẳng tự tại ư? Nhất định sẽ đắc được tam muội du hí, tất cả đều ở trong tự tại.

Như A tu la biến hóa thân

Chân đứng trong biển kim cang tế

Nước biển sâu thẳm đến nửa thân

Đầu cao ngang bằng núi Tu Di.

A tu la cũng có thần thông, biến hóa ra thân thể, chân đứng ở trong biển kim cang tế; nước biển tuy sâu, nhưng chỉ ngập đến nửa thân, còn đầu thì ngang bằng núi Tu Di.

Tu la có tham dục sân si

Còn hiện được đại thần thông đó

Huống phục ma oán chiếu thế đăng

Chẳng có tự tại oai thần lực!

A tu la chưa hoàn toàn phá trừ tham sân si, lại có tâm dâm dục quá nặng. Vì thuở xưa tu pháp đại thừa, cho nên có đại thần thông. Hà huống là bậc Bồ Tát hay hàng phục tất cả thiên ma ngoại đạo, lại hay tiêu trừ tất cả oán địch, trở thành đèn sáng chiếu soi thế gian, khiến cho thế giới đen tối hiện ra ánh sáng, lại chẳng có tự tại đại oai thần lực chăng? Nhất định các Ngài sẽ có đại oai thần lực đó.

Lúc trời, A tu la đánh nhau

Thần lực Đế Thích không nghĩ bàn

Tùy số quân lính A tu la

Hiện thân đồng số để đánh nhau.

Khi Đế Thích và A tu la đánh nhau, thì sức thần thông của trời Đế Thích không thể nghĩ bàn. Tuỳ theo số lượng quân lính của A tu la bao nhiêu, thì ông ta sẽ hiện ra bấy nhiêu, để đánh với quân A tu la, cuối cùng sẽ đánh bại A tu la và A tu la bỏ chạy.

Tại sao A tu la thường đánh nhau với trời Đế Thích? Vì thuở xưa trời Đế Thích nghĩ muốn phản đối họ, hoàn toàn tiêu diệt, cho nên thường đánh nhau với người, do nhân duyên đó, mà có A tu la đến gây phiền phức ông ta, đến đánh ông ta. Thuở xưa ông ta tu đủ thứ công đức, cho nên có thần thông, ông ta hiểu rằng oán cừu nên giải không nên kết, là chân đế của hòa bình, do đó ông ta kết hôn với con gái của vua A tu la. Như vậy sẽ hóa can qua thành ngọc lụa.

Các A tu la nghĩ như vầy :

Thích đề hoàn nhân đến đánh ta

Tất sẽ bắt ta trói tay chân

Do đó họ đều sinh lo sợ.

Có rất nhiều A tu la sinh ra ý niệm như vầy: Thích Đề Hoàn Nhân đến để đánh ta, thì nhất định phải dũng mãnh tác chiến, nếu đánh bại thì Thích Đề Hoàn Nhân tất sẽ bắt ta trói lại. Do đó A tu la đều sinh tâm lo âu sợ hãi.

Đế Thích hiện thân có ngàn mắt

Tay cầm kim cang tuôn lửa ngọn

Mặc giáp cầm gậy rất oai nghiêm

Tu la xa thấy đều bỏ chạy.

Khi trời Đế Thích và A tu la đánh nhau, thì trời Đế Thích hiện ra thân hình ngàn mắt, tay cầm chùy báu kim cang, chùy báu phóng ra lửa ngọn, thân mặc áo giáp, đầu đội mũ sắt, tay cầm gậy rất là uy nghi. Binh lính A tu la một khi thấy trời Đế Thích uy nghi như thế, thì sinh tâm sợ hãi, liền bỏ chạy trốn mà bị hàng phục.

Đế Thích nhờ chút phước đức nhỏ

Còn phá tan được oán địch lớn

Hà huống bậc cứu độ tất cả

Đầy đủ công đức chẳng tự tại!

Phước đức của Thích Đề Hoàn Nhân rất nhỏ, song cũng phá tan được đại quân địch A tu la xâm phạm. Hà huống là Bồ Tát hay cứu độ tất cả chúng sinh, đã đầy đủ viên mãn hết thảy công đức, sao lại không đắc được tự tại tam muội? Công đức của Bồ Tát vĩ đại nhất, nhất định sẽ được đại tự tại.

Trên trời Đao Lợi có trống trời

Do nghiệp báo trời mà sinh ra

Khi biết các chúng trời phóng dật

Trong không tự nhiên vang tiếng rằng:

Trời Đao Lợi dịch là trời Ba Mươi Ba. Hướng đông có tám trời, hướng nam có tám trời, hướng tây có tám trời, hướng bắc có tám trời, chính giữa có một trời, hợp lại là Ba Mươi Ba trời, trong Ba Mươi Ba trời đó, có cái trống trời không có hình tướng, chỉ nghe tiếng của nó mà chẳng thấy hình, đó là nghiệp báo của người trời chiêu cảm ra, mới sinh ra cái trống trời đó. Người trời thường ở trong thiền định, luôn luôn yên tĩnh chẳng có tạp niệm, nếu khi nào phóng dật thì trống trời chẳng đánh mà kêu, từ trên không tự nhiên vang ra tiếng cảnh cáo nói: ‘’Người tu hành không thể có vọng tưởng’’!

Tất cả năm dục đều vô thường

Như bọt nước tự tánh như ngụy

Các cõi như mộng như ánh nắng

Cũng như mây trôi trăng trong nước.

Tất cả tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn ngon, ngủ nhiều, năm dục này đều là vô thường, giống như bọt nước tích tụ lại, đều là hư ngụy chẳng thật, vốn chẳng có thật thể. Tất cả pháp hữu vi, như mộng huyễn bọt bóng, lại giống như ánh nắng, cũng giống như mây trôi trong hư không, lại giống như mặt trăng trong nước, đều là hư vọng, không thể tham luyến.

Phóng dật là oán là khổ não

Là đường sinh tử chẳng mát mẻ

Nếu ai làm các hạnh phóng dật

Đi vào miệng cá lớn sinh tử.

Phóng dật tức là chẳng giữ quy cụ. Người tu hành đi đứng nằm ngồi bốn đại oai nghi, đều phải giữ quy cụ. Ví như khi ngồi thiền, thì phải ngồi ngay ngắn. Nếu ngả về trước, nghiêng về sau đều là phóng dật. Không thể nhiếp thân tâm, vọng tưởng trùng trùng cũng là phóng dật. Cho nên Bồ Tát Phổ Hiền nói: « Hãy nhớ vô thường, đừng có phóng dật.’’ Phóng dật tức là oán tặc, cũng là gốc khổ não, chẳng phải là đạo tràng cam lồ mát mẻ, cũng chẳng phải tu lối tắt sinh tử. Tóm lại, chẳng phải là đạo tràng pháp môn chấm dứt sinh tử, nếu như có ai làm đủ thứ hành vi phóng dật, thì tương lai sẽ bị cá lớn trong biển nuốt, hoặc bị quỷ vô thường bắt đi.

Hết thảy các gốc khổ thế gian

Tất cả Thánh nhân đều nhàm sợ

Ngũ dục tánh diệt hoại công đức

Ông nên ưa thích pháp chân thật.

Từ cái trống trời vang ra âm thanh, là diễn nói hết thảy tất cả gốc rễ khổ của thế gian, tức là do năm dục (cũng có thể nói là sắc thanh hương vị xúc) mà sinh ra. Cho nên tất cả Thánh nhân, đều không hoan hỷ vui năm dục mà sinh nhàm chán, năm dục là tánh diệt hoại công đức. Một khi có chút công đức, thì bị nó phá hoại, các vị đại chúng phải chú ý! Nên ưa thích pháp chân thật, đừng tham cầu vui năm dục.

Trời Ba Mươi Ba nghe tiếng đó

Cùng nhau đi đến diệu pháp đường

Đế Thích vì họ nói diệu pháp

Đều khiến thuận theo trừ tham ái.

Chúng trời Ba Mươi Ba nghe được trống trời tự nhiên nói pháp, thì mọi người tự động cùng nhau đi đến Diệu Pháp Đường, đạo tràng của Thích Đề Hoàn Nhân, lắng nghe trời Đế Thích diễn nói pháp thâm sâu vi diệu, khiến cho chư Thiên đều y pháp tu hành, trừ khử tham ái.

Tiếng đó vô hình chẳng thấy được

Mà hay lợi ích các Thiên chúng

Huống tùy tâm thích hiện sắc thân

Mà không tế độ các quần sinh.

Các Thiên chúng tuy nghe được tiếng trống trời tự nhiên phát ra, song nhìn chẳng thấy hình tướng cái trống trời. Trống trời còn có thể lợi ích các Thiên chúng, hà huống là Bồ Tát hay tùy tâm ưa thích mà hiện ra sắc thân, lẽ nào không thể cứu tế độ thoát các quần sinh ư? Những Bồ Tát hành Bồ Tát đạo đó, nhất định sẽ phát tâm đại từ đại bi để phổ độ chúng sinh, rộng cứu chúng sinh, tuyệt đối chẳng có vấn đề. Việc làm của Bồ Tát là cứu chúng sinh lìa khổ được vui, chấm dứt sinh tử, khiến cho chúng sinh đắc được thường, lạc, ngã, tịnh, bốn đức Niết Bàn.

Khi trời, A tu la đánh nhau

Nhờ phước đức chư Thiên thù thắng

Trống trời vang tiếng bảo chúng trời

Các ông không nên có kinh sợ.

A tu la thường đánh nhau với trời Đế Thích, lúc đánh nhau thì nhờ chư Thiên có phước đức thù thắng, cho nên trống trời tự nhiên bèn vang ra tiếng, bảo các chúng trời rằng: ‘’Các ông mọi người, phải cố gắng đánh, đừng có sinh tâm sợ hãi, các ông nhất định sẽ thắng lợi. A tu la nhất định sẽ thua.’’ Trống trời luôn luôn cổ lệ binh trời, tướng trời, khiến cho họ dũng cảm đánh địch, mà đắc được sự thắng lợi.

Chư Thiên nghe được tiếng trống đó

Đều hết lo sợ thêm sức lực

Lúc đó A tu la tâm khiếp sợ

Hết thảy binh tướng đều bỏ chạy.

Tất cả các chúng trời nghe được tiếng trống trời vang ra, thì liền giải trừ tâm lo sợ, mà tăng thêm sức chiến đấu, dũng khí thêm vạn bội, hướng về trước giết địch. Lúc đó, binh tướng A tu la nghe được tiếng trống trời, thì ngược lại sinh tâm sợ hãi, hết thảy binh tướng A tu la đều bỏ chạy.

Cam lồ diệu định như trống trời

Luôn vang tiếng hàng ma vắng lặng

Đại bi thương xót cứu tất cả

Khắp khiến chúng sinh diệt phiền não.

Bồ Tát tu cam lồ diệu định, giống như trống trời, luôn vang ra âm thanh vắng lặng hàng ma. Bồ Tát có tâm đại bi, có tâm thương xót cứu hộ chúng sinh, khắp khiến cho hết thảy chúng sinh, hoàn toàn tiêu diệt trừ sạch vô minh phiền não, thân tâm thanh tịnh.

Kinh văn ở trên là dạy chúng ta nơi nơi đoạn trừ phiền não, song chúng ta nơi nơi đi tìm phiền não, tương phản lại với nghĩa của kinh, quay lưng lại với đạo mà bỏ chạy, càng chạy càng xa nhà, chẳng biết hồi đầu, do đó:

‘’Biển khổ vô biên hồi đầu là bờ.’’

Khi nào biết quay trở lại, thì sẽ trở về cội nguồn, tức cũng là đồng chân nhập đạo, chứng quả giải thoát.

Thiên đế khắp ứng các Thiên nữ

Chín mươi hai Na do tha thân

Khiến họ ai nấy tâm tự bảo

Vua trời chỉ vui chơi với ta.

Trời Đế Thích khắp ứng sự yêu cầu của các Thiên nữ, vui chơi cùng với họ. Có bao nhiêu Thiên nữ? Có chín mươi hai Na do tha Thiên nữ. Trời Đế Thích có thần thông, từ một thân mà biến hóa ra chín mươi hai Na do tha thân, khiến cho những Thiên nữ đó ai nấy đều tự nghĩ: Trời Đế Thích chỉ vui chơi với mình ta thôi.

Như khắp ứng với các Thiên nữ

Trong Thiện Pháp Đường cũng như vậy

Hay trong một niệm hiện thần thông

Đều đến trước họ mà nói pháp.

Trời Đế Thích ứng hiện ra chín mươi hai Na do tha thân, vui chơi với chín muơi hai Na do tha Thiên nữ, khiến cho họ đều sinh tâm hoan hỷ, trời Đế Thích ở tại Thiện Pháp Đường, diễn nói diệu pháp cũng như thế, hay khiến cho tất cả chúng sinh cảm giác, chỉ vì họ một người mà nói pháp, bèn sinh tâm vui mừng. Trời Đế Thích trong một niệm hiện ra đại thần thông, biến hóa vô lượng thân, đến ở trước tất cả chư Thiên để vì họ nói diệu pháp.

Đế Thích có đủ tham sân si

Hay khiến quyến thuộc đều hoan hỷ

Huống bậc phương tiện đại thần thông

Mà không thể khiến tất cả vui!

Trời Đế Thích còn đầy dẫy tham sân si, song ông ta còn có thể làm cho hết thảy Thiên nữ quyến thuộc đều sinh hoan hỷ. Hà huống là Bồ Tát đại phương tiện đại thần thông, sao lại không thể khiến cho tất cả chúng sinh đều vui mừng? Bồ Tát có tâm đại từ bi thì nhất định sẽ khiến cho chúng sinh đắc được sự vui vẻ!

Tha Hóa Tự Tại Đại Thiên Vương

Ở trong dục giới được tự tại

Dùng nghiệp cảm khổ làm rọ lưới

Trói buộc tất cả các phàm phu.

Tha Hóa Tự Tại Thiên Vương ở trên đỉnh trời dục giới, tức cũng là tầng trời thứ sáu. Ông ta ở trong dục giới đắc được tự tại, song tư tưởng của ông ta chẳng thanh tịnh, có tâm niệm dâm dục. Ông ta lợi dụng chúng sinh khởi hoặc, tạo nghiệp, thọ báo, để làm rọ lưới, trói buộc tất cả phàm phu ngu si vào trong lưới sinh tử mà chẳng được giải thoát.

Ông ta có tham dục sân si

Với chúng sinh còn được tự tại

Huống bậc được mười lực tự tại

Sao không thể khiến chúng cùng tu!

Tha Hóa Tự Tại Thiên Vương chẳng những ông ta còn tâm dâm dục, mà cũng còn tâm ba độc tham sân si. Song, ông ta còn có thần thông, hay bắt phàm phu bỏ vào trong lưới sinh tử, hà huống là Bồ Tát đầy đủ mười thứ lực tự tại, sao không thể khiến cho tất cả chúng sinh cùng tu hành với nhau? Nhất định sẽ được.

Ba ngàn thế giới vua Đại Phạm

Chỗ ở của tất cả Phạm Thiên

Thảy đều hiện thân ngồi trước họ

Diễn xướng tiếng Phạm âm vi diệu.

Vua Đại Phạm quản lý ba ngàn đại thiên thế giới, ông ta có thể trong một niệm, hiện thân ngồi ở trước hết thảy chỗ ở của tất cả Phạm Thiên, để diễn xướng tất cả tiếng Phạm âm vi diệu không thể nghĩ bàn, vì họ mà chuyển bánh xe pháp, giáo hóa họ tinh tấn tu thiền định.

Vua Phạm Vương kia ở thế gian

Thiền định thần thông còn như ý

Huống bậc tu hành pháp xuất thế

Nơi thiền giải thoát chẳng tự tại!

Đại Phạm Thiên Vương, ông ta ở trong sắc giới tu hành đạo thanh tịnh, công phu thiền định và thần thông diệu dụng của ông ta còn toại tâm như ý, hà huống là Bồ Tát tu hành pháp xuất thế, đối với thiền định giải thoát chẳng lẽ không được tự tại? Nhất định sẽ được tự tại.

Ma Hê Thủ La trí tự tại

Lúc đại hải Long Vương mưa xuống

Đều phân biệt được số giọt mưa

Ở trong một niệm đều biết rõ.

Ma Hê Thủ La là vua trời Đại Tự Tại Thiên, ông ta ở trên đỉnh trời sắc giới, tức cũng là trời Sắc Cứu Kính. Trí huệ của ông ta rất tự tại, toại tâm như ý, biến hóa vô cùng. Khi Đại Hải Long Vương mưa xuống, thì bao nhiêu giọt nước mưa, chỉ trong một niệm ông ta đều biết rất rõ ràng.

Vô lượng ức kiếp siêng tu học

Đắc được trí vô thượng bồ đề

Sao không thể ở trong một niệm

Khắp biết tất cả tâm chúng sinh.

Bồ Tát tu Bồ Tát đạo, trong vô lượng kiếp đều siêng tu học tập Phật pháp, đắc được trí huệ vô thượng bồ đề. Sao không thể ở trong một niệm, khắp biết tất cả tâm chúng sinh.

Nghiệp báo chúng sinh không nghĩ bàn

Dùng sức gió lớn khởi thế gian

Biển rộng các núi cung điện trời

Các báu quang minh vạn loài vật.

Vì chúng sinh khởi hoặc, tạo nghiệp, thọ báo, cho nên ở trong sáu nẻo luân hồi chuyển qua chuyển lại, vĩnh viễn không ngừng. Nghiệp báo đó không thể nghĩ bàn. Dùng sức gió nghiệp lớn, sinh ra tất cả pháp thế gian. Có biển rộng lớn, lại có núi to lớn và tất cả cung điện trời, các báu quang minh, vạn loài vật .v.v... đều là gió nghiệp tạo thành.

Cũng hay nổi mây trút mưa lớn

Cũng hay tan diệt các mây khí

Cũng hay thành thục các ngũ cốc

Cũng hay an lạc các quần sinh.

Sức gió nghiệp lớn đó, cũng hay nổi lên tất cả các mây lớn, trút xuống các trận mưa lớn. Cũng hay tan diệt tất cả mây khí, cũng hay thành thục tất cả ngũ cốc đủ loại, cũng hay dạy tất cả chúng sinh đắc được an lạc, phát tâm bồ đề, siêng tu Phật đạo, rộng độ chúng sinh.

Gió không thể học Ba La Mật

Cũng không học các công đức Phật

Mà thành việc không thể nghĩ bàn

Hà huống bậc đầy đủ các nguyện.

Sức gió nghiệp, tuy hay thành tựu vạn sự vạn vật của thế gian, nhưng không thể học tập pháp môn Ba La Mật, cũng không thể học tập tất cả công đức tu hành của Phật. Song, nó hay thành tựu những sự vật đó không thể nghĩ bàn. Hà huống là Bồ Tát đầy đủ tất cả đại nguyện? Các Ngài phát bốn thệ nguyện lớn và tất cả các nguyện khác, những Bồ Tát đó càng thành tựu việc không thể nghĩ bàn.

Người nam người nữ đủ thứ tiếng

Tất cả các tiếng của chim thú

Tiếng biển cả nước chảy sấm chớp

Đều khiến chúng sinh vui hoan hỷ.

Người nam có tiếng của người nam, người nữ có tiếng của người nữ, người già có tiếng của người già, người trẻ có tiếng của người trẻ. Đủ thứ tiếng đều có thể phân biệt rõ ràng. Tiếng của tất cả phi cầm điểu thú đều khác nhau. Tiếng của biển cả, tiếng suối chảy cũng khác nhau. Tiếng sấm chớp, có tiếng lớn tiếng nhỏ cũng khác nhau. Song, mỗi thứ tiếng đều khiến cho chúng sinh sanh tâm vui vẻ hoan hỷ.

Huống bậc biết tiếng tánh như vang

Đắc được diệu biện tài vô ngại

Khắp ứng chúng sinh mà nói pháp

Sao không thể khiến thế gian vui!

Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, lại còn biết tiếng tánh như vang, đã đắc được diệu biện tài tam muội vô ngại, khắp ứng tất cả cơ duyên chúng sinh mà diễn nói tất cả diệu pháp, để giáo hóa chúng sinh, sao Ngài không thể khiến cho thế gian tất cả chúng sinh hoan hỷ? Nhất định tất cả đều hoan hỷ.

Biển có pháp lạ lùng đặc thù

Hay vì tất cả bình đẳng ấn

Chúng sinh báu vật và dòng nước

Thảy đều bao dung chẳng cự tuyệt.

Biển cả tuy là vô tình chúng sinh, nhưng có diệu pháp lạ lùng đặc thù. Nó hay hải ấn phát quang, làm tất cả bình đẳng ấn, hết thảy tất cả vạn vật đều bình đẳng ấn ở trong biển. Tức là tất cả chúng sinh và tất cả báu vật đều ấn ở trong biển, cùng với tất cả dòng nước lớn nhỏ đều chảy vào trong biển cả, mà biển đều dung nạp hết, vĩnh viễn chẳng cự tuyệt.

Bậc vô tận thiền định giải thoát

Là bình đẳng ấn cũng như vậy

Phước đức trí huệ các diệu hạnh

Tất cả đều tu chẳng nhàm đủ.

Bồ Tát đắc được vô tận thiền định trí huệ và giải thoát, hay bình đẳng giáo hóa tất cả chúng sinh, mà chẳng có tâm phân biệt, giống như biển cả chẳng cự tuyệt, dù là dòng nước nhỏ. Bồ Tát tu Bồ Tát đạo, tu tất cả phước đức, tu tất cả trí huệ. Do đó ‘’Phước huệ cùng tu.’’ Tu phước là lợi ích người, tu huệ là lợi ích mình. Nếu chỉ có lợi người mà chẳng biết lợi mình, thì có phước mà chẳng có huệ; nếu chỉ biết lợi mình mà chẳng biết lợi người, thì có huệ mà chẳng có phước. Làm thế nào để lợi mình mà tu huệ? Tức là nghiên cứu tất cả kinh điển, do đó ‘’Vào sâu tạng kinh, trí huệ như biển.’’ Làm thế nào để lợi người mà tu phước? Tức là trong phạm vi khả năng của mình, mà làm hết mình. Phàm là việc có lợi cho chúng sinh, thì làm hết mình, không tính toán báo đáp, hoặc có xí đồ khác. Tóm lại, chỉ biết hoằng pháp lợi sinh, mà chẳng có tâm danh văn lợi dưỡng.

Bồ Tát siêng tu tất cả trí huệ Bát Nhã, lục độ vạn hạnh. Tám vạn bốn ngàn pháp môn, mỗi môn đều tu viên mãn, thì chẳng lúc nào biết nhàm chán và biết đủ, bất cứ lúc nào cũng đều siêng tu giới định huệ, sẽ diệt tham sân si.

Khi đại hải Long Vương du hí

Khắp thảy mọi nơi đều tự tại

Nổi mây đầy khắp bốn thiên hạ

Mây đó đủ thứ màu trang nghiêm.

Long vương ở trong biển, lúc du hí thần thông, thì khắp hết thảy mọi nơi đều đắc được tự tại. Nổi mây đầy khắp một tứ thiên hạ, tức cũng là Đông Thắng Thần Châu, Nam Thiệm Bộ Châu, Tây Ngưu Hóa Châu, Bắc Câu Lư Châu. Mây nổi lên trong bốn thiên hạ đó, có đủ thứ màu sắc trang nghiêm vi diệu, rất mỹ lệ.

Trời Tha Hóa Tự Tại thứ sáu

Nơi đó mây màu như vàng thật

Trên trời Hóa Lạc màu châu đỏ

Trời Đâu Suất Đà màu sương tuyết.

Trời dục giới thứ sáu, gọi là trời Tha Hóa Tự Tại, ở cõi trời đó màu mây nổi lên giống như màu vàng thật. Mây nổi lên ở trên trời Hóa Lạc màu giống như châu đỏ. Màu mây nổi lên ở trời Đâu Suất, giống như màu sương tuyết.

Trên trời Dạ Ma màu lưu ly

Trời Ba Mươi Ba màu mã não

Trời Tứ Thiên Vương màu pha lê

Trên nước biển cả màu kim cang.

Trời Dạ Ma là tầng trời thứ ba của dục giới, màu mây nổi lên giống như màu lưu ly. Màu mây nổi lên ở trên trời Ba Mươi Ba, giống như màu mã não. Màu mây nổi lên ở trên trời Tứ Thiên Vương giống như pha lê. Màu mây nổi lên ở trên nước biển cả, giống như kim cang.

Trong Khẩn na la màu diệu hương

Chỗ các rồng ở màu hoa sen

Chỗ Dạ Xoa ở màu hạc trắng

Trong A tu la màu núi đá.

Chỗ Khẩn na la ở màu mây nổi lên giống như màu diệu hương. Chỗ các rồng ở, màu mây nổi lên giống như màu hoa sen. Chỗ Dạ Xoa ở, màu mây nổi lên giống như màu hạc trắng. Chỗ A tu la ở, màu mây nổi lên giống như màu núi đá.

Nơi Uất Đơn Việt màu vàng lửa

Cõi Diêm phù đề màu xanh báu

Hai thiên hạ kia tạp trang nghiêm

Tùy họ ưa thích mà ứng hiện.

Nơi Bắc Câu Lư Châu, màu mây nổi lên giống như màu vàng lửa. Nơi Nam Thiệm Bộ Châu, màu mây nổi lên giống như màu xanh báu. Đông Thắng Thần Châu và Tây Ngưu Hóa Châu, hai nơi này màu mây nổi lên là màu tạp trang nghiêm. Đó đều là tùy thuận sự ưa thích của chúng sinh, mà ứng hiện ra các thứ mây màu sắc khác nhau.

Và lại trời Tha Hóa Tự Tại

Trong mây chớp sáng như nhật quang

Trên trời Hóa Lạc như nguyệt quang

Trên trời Đâu Suất vàng Diêm Phù.

Đại hải Long vương có đại thần thông, nổi mây lớn khắp nơi, màu sắc của mây đều khác nhau, lại hiện ra đại quang minh khắp mọi nơi. Trong mây của trời Tha Hóa Tự Tại, ánh chớp sáng giống như ánh nắng mặt trời. Trong mây ở trên trời Hóa Lạc, chớp sáng giống như ánh sáng mặt trăng. Trong mây trên trời Đâu Suất, ánh chớp sáng giống như ánh sáng vàng cõi Diêm phù.

Trên trời Dạ Ma màu kha tuyết

Trời Ba Mươi Ba màu vàng lửa

Trời Tứ Thiên Vương màu các báu

Ở trong biển cả màu châu đỏ.

Trong mây ở trên trời Dạ Ma, ánh chớp sáng giống như màu kha tuyết. Trong mây ở trên trời Ba Mươi Ba, ánh chớp sáng giống như màu vàng lửa. Trong mây trên trời Tứ Thiên Vương, ánh chớp sáng giống như màu các báu. Trong mây ở trong biển, chớp sáng giống như màu châu đỏ.

Cõi Khẩn na la màu lưu ly

Chỗ Long vương ở màu bảo tạng

Chỗ Dạ Xoa ở màu pha lê

Cõi A tu la màu mã não.

Chỗ của Khẩn na la ở, trong mây ánh chớp là màu lưu ly. Chỗ của Long vương ở, trong mây ánh chớp là màu bảo tạng. Chỗ của Dạ Xoa ở, trong mây ánh chớp là màu pha lê. Chỗ của A tu la ở, ánh chớp là màu mã não.

Cõi Uất Đơn Việt màu hỏa châu

Trong Diêm phù đề màu đế thanh

Hai thiên hạ kia tạp trang nghiêm

Như màu sắc mây chớp cũng vậy.

Ở Bắc Câu Lư Châu, trong mây chớp sáng là màu hỏa châu. Cõi Nam Thiệm Bộ Châu, trong mây chớp sáng là màu đế thanh. Ở Đông Thắng Thần Châu và Tây Ngưu Hóa Châu, trong mây hai châu đó, chớp sáng là màu xen tạp trang nghiêm, giống như màu sắc của mây, tùy thuận tâm ưa thích của chúng sinh mà hiện ra đủ thứ màu chớp sáng.

Tha hóa sấm nổ như Phạm âm

Trong trời Hóa Lạc tiếng trống trời

Trên trời Đâu Suất tiếng ca xướng

Trên trời Dạ Ma tiếng Thiên nữ.

Màu mây do đại hải Long vương nổi lên, màu chớp sáng, cho đến tiếng phát ra đều khác nhau. Do đó trên thế giới vạn sự vạn vật đều đang diễn nói diệu pháp. Nói nhân quả người tại sao làm người? Chó tại sao làm chó? Con người là do trong quá khứ, làm việc người, cho nên làm người. Chó là do trong quá khứ, làm việc chó, cho nên làm chó. Các loại khác cũng cùng đạo lý ấy.

Chúng ta người tu hành, phải biết rõ nhân quả, không thể sai nhân quả. Nhất định phải tin nhân quả báo ứng, là chuyện thiên chân vạn thật, tơ hào chẳng sai. Nên nhớ! Không thể tùy tiện nói thị phi bậy bạ, hoặc không giữ quy cụ, đó là sai nhân quả, tương lai nhất định sẽ đọa vào địa ngục chẳng nghi ngờ gì hết.

Tiếng sấm ở trên trời Tha Hóa Tự Tại, giống như tiếng Phạm âm. Tiếng sấm ở trên trời Hóa Lạc như tiếng trống trời. Tiếng trống trên trời Đâu Suất như tiếng ca xướng. Tiếng sấm trên trời Dạ Ma như tiếng Thiên nữ.

Ở trên trời Ba Mươi Ba kia

Tiếng như Khẩn na la đủ loại

Chỗ chư Thiên Tứ Vương hộ đời

Tiếng như Càn thát bà nói ra.

Tiếng ở trên trời Đao Lợi giống như Khẩn na la tấu lên đủ thứ pháp nhạc trang nghiêm. Âm thanh đó, hay khiến cho chúng sinh khởi tâm niệm Phật, niệm pháp, niệm Tăng. Tiếng trên trời Tứ Thiên Vương, giống như tiếng nhạc của Càn thát bà tấu lên, hay khiến cho người nghe đều sinh tâm vui thích.

Trong biển tiếng như hai núi chạm

Trong Khẩn na la tiếng tiêu địch

Trong thành Long Vương tiếng Tần già

Chỗ Dạ Xoa ở tiếng Long nữ.

Tiếng ở trong biển, giống như hai núi chạm nhau. Tiếng ở trong Khẩn na la giống như tiếng tiêu địch. Tiếng ở trong thành Long vương, giống như tiếng chim Tần Già hát. Tiếng chỗ Dạ Xoa ở, giống như tiếng của Long nữ ca xướng.

Trong A tu la tiếng trống trời

Ở trong loài người tiếng hải triều.

Tiếng ở trong A tu la, giống như tiếng trống trời. Tiếng ở trong cõi người, giống như tiếng hải triều. Cùng một tiếng sấm mà các cõi nghe đều khác nhau. Đó là nghiệp báo của chúng sinh khác nhau, cho nên tiếng ở mỗi cõi đều khác nhau.

Tha Hóa Tự Tại mưa diệu hương

Đủ thứ tạp hoa làm trang nghiêm

Trời Tha Hóa mưa hoa đa la

Hoa mạn đà la và rưới hương.

Trên trời Tha Hóa Tự Tại thường mưa diệu hương và đủ thứ tạp hoa để làm trang nghiêm. Trên trời Hóa Lạc thường mưa hoa đa la, hoa mạn đà la và rưới hương hoa để trang nghiêm.

Trên trời Đâu Suất mưa ma ni

Đầy đủ các thứ báu trang nghiêm

Bảo châu trong tóc như nguyệt quang

Y phục thượng hạng màu vàng thật.

Trên trời Đâu Suất thường mưa ma ni, đầy đủ các thứ báu để trang nghiêm, trong búi tóc có châu báu, phóng ra ánh sáng như ánh sáng mặt trăng. Có quần áo đẹp đẽ thượng hạng màu vàng thật, rực rỡ chói mắt, rất mỹ lệ.

Trời Dạ Ma mưa tràng phan lọng

Tràng hoa hương thoa đồ nghiêm sức

Y thượng hạng màu trân châu đỏ

Cùng với đủ thứ các kỹ nhạc.

Trên trời Dạ Ma thường mưa tràng báu, phan báu, lọng báu .v.v... lại có đủ thứ tràng hoa, lại có đủ thứ hương thoa, lại có đủ thứ đồ dụng cụ trang nghiêm vi diệu, lại có đủ thứ y tốt đẹp thượng hạng màu trân châu đỏ, lại có đủ thứ kỹ nhạc, để trang nghiêm trời Dạ Ma.

Trời Đao Lợi mưa châu như ý

Hương trầm thủy chiên đàn đen chắc

Uất kim, kê la, và đa ma

Hoa đẹp nước thơm cùng mưa xuống.

Trên trời Ba Mươi Ba thường mưa châu như ý, lại có hương trầm thủy chiên đàn màu đen kiên cố, lại có hương uất kim, hương kê la, hương đa ma .v.v... lại có hoa đẹp và nước thơm, ở trong hư không thường cùng nhau mưa xuống để trang nghiêm trời Đao Lợi.

Trong thành hộ thế mưa thức ngon

Sắc hương vị đủ sức tăng trưởng

Cũng mưa châu báu khó nghĩ bàn

Thảy đều do Long vương làm ra.

Trong thành trời Tứ Thiên Vương thường mưa thức ăn ngon, sắc hương vị đều đầy đủ, làm cho ăn nhiều, khiến cho tăng thêm sức lực. Thức ăn ngon đó có dinh dưỡng, lại có vị thơm ngon. Tuy nhiên chúng chẳng được ăn, nhưng hiện tại giảng đến đoạn kinh này, nên cảm thấy rất no nê. Tại sao? Vì thiền duyệt vi thực, pháp hỷ sung mãn. Cũng mưa xuống đủ thứ châu báu vi diệu không thể nghĩ bàn. Cảnh giới đó đều do đại hải Long Vương hiện thần thông biến hóa ra.

Và lại ở trong biển cả kia

Mưa rào chẳng dứt như trục xe

Lại mưa vô tận đại bảo tạng

Cũng mưa đủ thứ báu trang nghiêm.

Lại ở trong biển cả, thường mưa rào chẳng dứt, giống như trục xe quay đi quay lại cũng chẳng dừng nghỉ. Lai mưa xuống vô tận đại bảo tạng, cũng mưa đủ thứ báu trang nghiêm, giống như là trời mưa xuống, từ trên không rơi xuống, số nhiều như nước mưa.

Cõi Khẩn na la mưa anh lạc

Y màu hoa sen và các báu

Hương bà lợi sư ca, mạt lợi

Các thứ âm nhạc đều đầy đủ.

Thế giới Khẩn na la thường mưa anh lạc, lại có y phục đủ thứ màu hoa sen và báu đẹp. Lại có hương bà lợi sư ca và hương mạt lợi, lại có đủ thứ âm nhạc, tất cả đều đầy đủ viên mãn.

Trong thành loài rồng mưa châu đỏ

Trong thành Dạ Xoa mưa ma ni

Cõi A tu la mưa binh gậy

Hàng phục tất cả các oán địch.

Trong thành loài rồng thường mưa châu đỏ. Trong thành Dạ Xoa thường mưa báu ma ni. Cõi A tu la thường mưa binh gậy, hay hàng phục tất cả kẻ oán địch.

Trong Uất Đơn Việt mưa anh lạc

Cũng mưa vô lượng hoa thượng diệu

Phất Bà, Cù Gia hai thiên hạ

Đều mưa đủ thứ đồ trang nghiêm.

Trong Bắc Câu Lư Châu thường mưa anh lạc vi diệu, cũng mưa vô lượng hoa quý thượng diệu. Ở Đông Thắng Thần Châu và Tây Ngưu Hóa Châu thường mưa đủ thứ đồ trang nghiêm vi diệu.

Diêm phù đề mưa nước trong sạch

Thấm nhuần tất cả thường phải thời

Nuôi lớn các hoa quả cây thuốc

Thành thục tất cả các lúa mạ.

Ở cõi Nam Thiệm Bộ Châu thường mưa nước trong sạch, mưa đúng thời đúng lúc, thấm nhuần tất cả vạn vật, khiến cho người hoan hỷ. Sự mưa đó hay nuôi lớn tất cả hoa quả, thuốc và ngũ cốc .v.v... thành thục tất cả lúa mạ. Ở nơi nào mưa xuống các báu vật, đó là do nghiệp của chúng sinh chiêu cảm ra mà thành tựu, mới có cảnh giới như thế.

Chúng ta nghiên cứu Phật pháp thì phải tin nghĩa lý. Nghĩa lý viên mãn tức là Phật nói, nghĩa lý không viên mãn tức là ma nói. Đây là pháp tuyển chọn tốt nhất, đừng nghiên cứu câu kinh văn này là Phật nói, câu văn kinh kia là đệ tử nói. Mạnh Tử có nói: ‘’Tận tín thư, tắc bất như vô thư.’’ Tại sao Mạnh Tử phải nói như thế? Vì trong Kinh Thư có ghi rằng: ‘’Vũ Vương phạt Trụ, huyết lưu phiêu chử.‘’ Vua Vũ đánh vua Trụ, là kẻ trí đánh kẻ vô trí, thì có việc máu chảy, chùy nổi trôi chăng! Cho nên tin sách chẳng bằng đừng có sách, chúng ta có thể nói như vầy: ‘’Tận tin kinh, tắc bất như vô kinh.’’ Trong mỗi bộ kinh điển, nghĩa lý quan trọng nhất chỉ có chút chút. Có thể nhớ nghĩa lý quan trọng trong đầu óc, thì đủ dùng rồi. Bất cứ bộ kinh điển nào đều có giá trị của nó, chỉ cần biết tánh quan trọng, thì đó là điều cần thiết nhất, đừng có nuốt trựng không nhai, ăn mà chẳng biết mùi vị. Tục ngữ có nói: ‘’Tham nhiều thì nhai chẳng nát.’’ Ăn nhiều không tiêu thì có ích gì.

Khi Phật sắp vào Niết Bàn, có vị đệ tử hỏi Phật rằng: ‘’Thế Tôn! Ngài nói những kinh điển đó, làm thế nào‘’? Phật nói: ‘’Ta chưa từng nói một chữ, kinh điển từ đâu đến‘’? Phật nói pháp bốn mươi chín năm, hơn ba trăm hội, sao lại chẳng nói một chữ? Vậy, chẳng phải là Phật nói dối chăng? Chẳng phải! Ý nghĩa ở đây là dạy người đừng chấp trước vào kinh điển, bảo người phải quét tất cả pháp, phải lìa tất cả tướng, chẳng chấp trước tất cả hình tướng.

Như vậy vô lượng diệu trang nghiêm

Đủ thứ mây chớp và sấm mưa

Long vương tự tại đều làm được

Mà thân chẳng động chẳng phân biệt.

Vô lượng sự trang nghiêm như vừa nói ở trên, đều là biểu hiện trang nghiêm cõi Phật, có đủ thứ mây, chớp, sấm, mưa .v.v... đó đều là thần thông tự tại của đại hải Long Vương biến hóa ra. Những cảnh giới đó đều làm được mà bổn thân chẳng động, lại chẳng phân biệt mà thành tựu được những cảnh giới vi diệu trang nghiêm như thế.

Vạn sự vạn vật trên thế gian đều đang diễn nói diệu pháp, do đó ‘’Nước chảy hoa nở, gió thổi vi vu‘’, đều đang diễn pháp âm, nếu nhận thức được, tức là diệu pháp. Tất cả sự vật, hiển hiện tinh tế, hay thô, đều đang nói pháp. Nếu chẳng minh bạch diệu pháp này, tức là pháp Phật nói ra cũng chẳng nhận thức. Cổ đức có nói:

‘’Trúc biếc xanh tươi, đều là chân như

Hoa vàng héo úa, đâu chẳng Bát Nhã.’’

Đây tức là vô tình nói pháp. Tôi thường nói: ‘’Ai nói pháp có đạo lý, thì tôi tin người đó; ai nói pháp chẳng có đạo lý, thì tôi chẳng tin họ. Tôi thì tin chân lý, chẳng tin văn tự, văn tự chỉ là công cụ hiển lý.‘’

Long vương ở trong biển thế giới

Còn hiện được sức khó nghĩ đó

Huống vào biển pháp đủ công đức

Mà không thể hiện đại thần biến.

Long vương ở trong biển thế giới, mà còn có thể hiện ra cảnh giới không thể nghĩ bàn như thế, có sức lực như thế. Hà huống là Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, vào sâu tạng kinh, đắc được trí huệ như biển, đã vào trong biển pháp, lại đầy đủ công đức của chư Phật, sao không thể hiện đại thần thông biến hóa? Nhất định sẽ có thần thông diệu dụng.

Môn giải thoát của các Bồ Tát

Tất cả ví dụ không hiển được

Nay tôi dùng các ví dụ này

Lược nói về thần lực tự tại.

Môn giải thoát của tất cả Bồ Tát tu, dùng hết thảy tất cả ví dụ, cũng không thể hiển lộ rõ ràng được, cũng chẳng cách chi nói hết được. Bồ Tát Hiền Thủ nói: ‘’Hiện tại tôi dùng ví dụ này, chẳng qua là nói sơ lược về sức thần thông tự tại mà thôi‘’!

Trí huệ bậc nhất huệ rộng lớn

Trí huệ chân thật huệ vô biên

Thắng huệ cùng với huệ thù thắng

Pháp môn như vậy nay đã nói.

Bồ Tát có trí huệ đệ nhất, hoặc trí huệ rộng lớn, mới minh bạch đạo lý này, người có trí huệ chân thật, hoặc trí huệ vô biên, thì mới tin đạo lý này. Bậc có trí huệ đặc thắng, hoặc trí huệ thù thắng, thì mới hiểu rõ đạo lý này, các pháp môn trí huệ như đã nói ở trên, hiện tại tôi đã nói xong.

Pháp này ít có rất kỳ đặc

Nếu người nghe rồi hay nhẫn được

Hay tin hay thọ hay khen nói

Làm được như vậy rất là khó.

Pháp này là pháp rất ít có, cũng là pháp kỳ đặc. Nếu như có người nghe được pháp này, thì hay nhẫn nơi tâm, ngộ vô sinh pháp nhẫn, chẳng có tơ hào tâm hoài nghi, hay tin pháp này, tiếp thọ pháp này, khen ngợi pháp này. Nếu làm được như thế là một việc khó khăn ít có.

Thế gian tất cả các phàm phu

Người tin pháp này rất khó được

Nếu người siêng tu phước thanh tịnh

Nhờ nhân lành xưa mới tin được.

Thế gian tất cả các phàm phu ngu si, nếu hay tin pháp vi diệu này, thì rất là khó được. Nếu như có người siêng tu phước thanh tịnh, thì đều là nhờ sức nhân và công đức tu hành thuở xưa, cho nên mới tin được diệu pháp này.

Tất cả thế gian các quần sinh

Ít người muốn cầu Thanh Văn thừa

Người cầu Độc Giác lại càng ít

Người hướng đại thừa rất khó gặp.

Hết thảy tất cả các quần sinh của thế gian, rất ít người muốn cầu Thanh Văn thừa. Người cầu Độc Giác lại càng ít. Người thú hướng đại thừa thì càng ít lại ít, rất khó gặp được.

Người hướng đại thừa còn là dễ

Tin được pháp này càng khó hơn

Huống lại trì tụng vì người nói

Như pháp tu hành hiểu chân thật.

Người hướng về đại thừa, khó gặp khó thấy, cho là dễ dàng đi, song tin pháp của Bồ Tát Phổ Hiền nói, thì càng khó hơn. Tin là chuyện chẳng dễ dàng, hà huống có thể trì tụng, lại có thể vì người giải nói, đó lại càng khó hơn. Hay y theo pháp tu hành và hiểu rõ nghĩa lý chân thật thì lại càng khó hơn.

Nếu người đem ba ngàn thế giới

Đội đầu một kiếp thân chẳng động

Việc người đó làm chưa là khó

Người tin pháp này mới là khó.

Nếu như có người, đem ba ngàn đại thiên thế giới, đội trên đầu, trải qua thời gian một kiếp mà thân chẳng động, đây vốn là việc không thể được. Làm như thế cũng chưa cho rằng khó, song người tin pháp này mới là rất khó. Vì đạo lý Kinh Hoa Nghiêm mà Bồ Tát Phổ Hiền nói quá vi diệu, cho nên khiến cho người không thể tin được.

Có người tay bưng mười cõi nước

Đứng trong hư không suốt một kiếp

Việc làm người đó chưa là khó

Tin được pháp này mới là khó.

Nếu như có người dùng tay để bưng mười cõi Phật thế giới, đứng ở trong hư không suốt thời gian một kiếp mà thân chẳng lay động. Việc làm đó vốn chẳng thể làm được, song việc làm đó chẳng phải là khó. Tin được pháp này mới là khó nhất. Vì diệu pháp không thể nghĩ bàn này, cảnh giới quá huyền diệu, chẳng phải sức trí huệ của một số phàm phu đạt đến được, cho nên không thể tin được.

Số chúng sinh mười cõi hạt bụi

Đều thí đồ vui suốt một kiếp

Phước đức làm đó chưa là thắng

Người tin pháp này là tối thắng.Nếu như có người, ở trước các chúng sinh nhiều như số hạt bụi mười cõi Phật, bố thí cho mỗi người đồ vật mà họ ưa thích, trải qua thời gian một kiếp. Phước đức đó là vô lượng vô biên, song vẫn chưa phải là tối thù thắng. Phước đức tin diệu pháp này mới là tối thù thắng. Tóm lại, phước đức tin pháp này thù thắng hơn, so với bố thí trăm ngàn vạn ức lần.

Nơi Như Lai mười cõi hạt bụi

Đều kính cúng dường suốt một kiếp

Nếu nơi phẩm này hay trì tụng

Được phước tối thắng hơn người kia.

Nếu như có người ở trước các Đức Như Lai, nhiều như số hạt bụi mười cõi Phật, tại mỗi vị Phật cúng dường bốn việc:

1). Thức ăn uống.

2). Y, áo.

3). Đồ dùng.

4). Thuốc men, để thừa sự nơi Phật, cung kính Phật, gần gũi Phật. Như vậy trải qua thời gian một kiếp, đã gieo trồng xuống rất nhiều phước báo. Nhưng nếu có người hay trì tụng kệ Phẩm Hiền Thủ này, thì được phước đức tối thù thắng hơn, là cúng dường mười phương ba đời tất cả chư Phật.

Bấy giờ, Bồ Tát Hiền Thủ nói kệ này rồi, thì mười phương thế giới đều có sáu thứ chấn động, cung ma ẩn khuất, các đường ác dừng nghỉ. Mười phương chư Phật khắp hiện ở trước Bồ Tát Hiền Thủ, đều dùng tay phải xoa đầu, đồng thanh khen ngợi rằng: Lành thay! Lành thay! Ông khéo nói pháp này, chúng ta tất cả thảy đều tùy hỷ.

Lúc đó, Bồ Tát Hiền Thủ nói bài kệ ở trên xong rồi, thì trong mười phương thế giới đều có sáu thứ chấn động, tức là chấn, hống, kích, đây là thuộc về tiếng. Động, dũng, khởi, đây là thuộc về hình. Sáu thứ hiện tượng này biểu thị sự trang nghiêm. Lúc đó cung điện của ma vương cũng ẩn khuất đi. Ba đường ác cũng dừng nghỉ. Mười phương chư Phật cùng hiện khắp ở trước Bồ Tát Hiền Thủ. Mỗi vị Phật đều dơ tay phải sắc vàng lên xoa đỉnh đầu Bồ Tát Hiền Thủ, khác miệng cùng lời khen ngợi rằng: ‘’Lành thay! Lành thay! Ông khéo nói pháp này, chúng ta mọi người thảy đều tùy hỷ.’’

Phẩm Thăng Lên Đỉnh Núi Tu DI Thứ Mười Ba

Núi Tu Di nằm chính giữa bốn đại châu (Đông Thắng Thần Châu, Nam Thiệm Bộ Châu, Tây Ngưu Hóa Châu, Bắc Câu Lư Châu), dùng kim cang làm nền móng. Trong biển có tám vạn bốn ngàn do tuần. Phía ngoài núi Tu Di là biển Hương Thủy (biển nước thơm), bao bọc núi Tu Di. Có bảy tầng biển Hương thủy chảy chung quanh, có bảy tầng núi vàng bao bọc. Phía ngoài núi vàng của tầng thứ bảy thì có biển nước mặn. Phía ngoài của biển nước mặn thì có núi Thiết Vi.

Diện tích tầng thứ hai là tám ngàn do tuần. Diện tích của tầng thứ ba là bốn ngàn do tuần. Diện tích của tầng thứ tư là hai ngàn do tuần. Lại có bốn thứ màu sắc, đó là: Màu vàng, màu bạc, màu kim cang, màu lưu ly.

Trời Tứ Thiên Vương ở lưng chừng giữa núi Tu Di. Trời Đao Lợi ở trên đỉnh núi Tu Di. Đỉnh núi này đều là nơi người trời và bậc Thánh nhân ở. Vì chưa lìa khỏi đất, cho nên gọi là địa cư Thiên.

Tu Di dịch là Diệu Cao. Từ hai chữ diệu cao mà nhìn, thì tòa núi này khả hữu khả vô (có thể có, có thể không). Lúc nhìn thấy thì chẳng thấy đỉnh của nó; lúc chẳng thấy thì núi vẫn sừng sững. Tại sao? Vì là diệu cao! Đỉnh núi đó ngoài các vị tiên và Thánh nhân dùng thần thông mới đến được đỉnh, còn các phàm phu chẳng đến đỉnh được. Vì nó là cảnh giới diệu không thể tả, cho nên gọi là núi Diệu Cao.

Phật Thích Ca Mâu Ni, từ Điện Phổ Quang Minh thăng lên đỉnh núi Tu Di, để vì chư Thiên mà diễn nói diệu pháp của kinh Hoa Nghiêm. SongNgài chẳng động tòa ngồi, vẫn ngồi ở dưới cội bồ đề nhập định. Ở trong định phóng quang minh, gia bị cho các Bồ Tát đại biểu diễn nói, phẩm Thăng Lên Đỉnh Núi thuộc về thứ mười ba.

Bấy giờ, do oai thần lực của Như Lai, mười phương tất cả thế giới, mỗi mỗi tứ Thiên hạ trong cõi Diêm Phù Đề, đều thấy Như Lai ngồi dưới cội bồ đề, đều có Bồ Tát nương thần lực của Phật mà diễn nói pháp, hết thảy đều cho rằng mình luôn ở trước Phật.

Khi nói xong hội thứ hai thì Đức Phật Thích Ca Mâu Ni hiện ra đại oai thần lực. Trong mười phương vô lượng vô biên thế giới, trong cõi Nam Diêm Phù Đề (Nam Thiệm Bộ Châu của một tứ thiên hạ (bốn đại châu), mười phương thế giới chúng sinh, đều thấy Phật ngồi dưới cội bồ đề thành Chánh Đẳng Chánh Giác. Bên thân của mỗi vị Phật, đều có vô lượng vô biên Bồ Tát, nương đại oai thần lực của Phật, để diễn nói tất cả các pháp. Mỗi vị Bồ Tát và tất cả chúng sinh, đều nói như vầy: ‘’Phật luôn đối diện với mình mà nói pháp.’’ Đây cũng giống như mặt trăng: Chúng sinh ở bốn hướng đông tây nam bắc, đều nói mặt trăng ở trước họ, chiếu sáng họ.

Ví như thuyền chạy ở trong biển. Thuyền chạy về hướng đông, thì cảm thấy mặt trăng đi theo họ để chiếu sáng họ. Thuyền chạy về hướng tây, thì cảm thấy mặt trăng đi theo họ để chiếu sáng họ. Thuyền đậu tại chỗ, thì cảm thấy mặt trăng trụ ở trong hư không để chiếu sáng họ. Chúng sinh cõi Nam Diêm Phù Đề, cảm thấy Phật đang ở trước họ để vì họ nói pháp. Chúng sinh cõi Nam Diêm Phù Đề trong mười phương thế giới, cũng đều nghĩ như thế.

Bấy giờ, đức Thế Tôn chẳng lìa khỏi dưới tất cả cội bồ đề, mà thăng lên đỉnh núi Tu Di, hướng về cung điện của trời Đế Thích.

Khi đó, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni chẳng lìa khỏi dưới tất cả cội bồ đề, vẫn an nhiên nhập định. Pháp thân của Phật dùng pháp giới làm thể tướng, hay ở khắp mọi nơi. Cho nên chẳng động bổn tòa, mà thăng lên đỉnh núi Tu Di, hướng về cung điện của trời Đế Thích.

Bấy giờ, trời Đế Thích ở trước điện Diệu Thắng, xa trông thấy đức Phật đến, bèn dùng thần lực, trang nghiêm cung điện đó, trang trí tòa sư tử Phổ quang minh tạng. Tòa đó đều dùng diệu báu làm thành.

Lúc đó, trời Đế Thích ở trước điện Diệu Thắng, xa trông thấy Phật Thích Ca Mâu Ni đến, bèn dùng sức thần thông để trang nghiêm điện Diệu Thắng. Trang trí tòa sư tử Phổ Quang Minh Tạng. Tòa đó dùng tất cả diệu báu làm thành.

Có mười ngàn tầng cấp, rất đẹp trang nghiêm. Mười ngàn lưới vàng, giăng che phía trên. Mười ngàn thứ màn, mười ngàn thứ lọng, bày trí chung quanh. Mười ngàn lụa thêu thòng rũ khắp nơi. Mười ngàn chuỗi châu báu xen kẽ khắp bốn phía. Mười ngàn y phục phô bày khắp trên tòa. Mười ngàn Thiên tử, mười ngàn Phạm Vương vây quanh trước sau. Mười ngàn quang minh chiếu sáng.

‘’Mười‘’ là bắt đầu vô lượng số, biểu thị ý nghĩa trùng trùng vô tận. Cảnh giới của kinh Hoa Nghiêm tức là trùng trùng vô tận, vô tận trùng trùng, diệu không thể tả. Tòa sư tử đó có mười ngàn tầng cấp trùng trùng vô tận, rất trang nghiêm đặc biệt thù thắng lại có mười ngàn lưới vàng trùng trùng vô tận, để giăng che ở phía trên tòa sư tử. Lại có mười ngàn thứ màn báu, lại có mười ngàn thứ lọng báu, bày bố trí khắp chung quanh. Lại có mười ngàn lụa thêu thòng rũ xuống, để làm đồ trang sức. Lại có mười ngàn chuỗi châu báu trùng trùng vô tận, xen kẽ nhau khắp bốn phía. Lại có mười ngàn thứ y phục phô bày trên tòa báu. Lại có mười ngàn vị Thiên tử và mười ngàn vị Phạm Vương vây quanh trước sau Đức Phật. Lại có mười ngàn ánh sáng trùng trùng vô tận, từ các báu phóng ra để chiếu sáng tòa sư tử.

Bấy giờ, trời Đế Thích vì Như Lai trang trí tòa xong rồi, cúi mình chắp tay cung kính, hướng về đức Phật mà bạch rằng: Thiện lai đức Thế Tôn! Thiện lai đức Thiện Thệ! Thiện lai đức Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác. Xin nguyện Ngài thương xót mà vào cung điện này.

Lúc đó, trời Đế Thích vì Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trang trí tòa sư tử xong rồi, bèn khom mình chắp tay, biểu thị thân cung kính. Mặt mày tươi cười cung cung kính kính, khẩn khẩn thiết thiết hướng về Đức Phật, đây là biểu thị ý cung kính. Mà bạch rằng, là biểu thị miệng cung kính. Thân miệng ý đều thanh tịnh, mà nói với đức Phật: ‘’Thế Tôn! Ngài đến đúng thời, thật là đúng lúc. Đấng Thiện Thệ Ngài đã đến, thật hợp thời, Đức Như Lai đã đến. Hiện tại con cầu xin Đấng Chánh Đẳng Chánh Giác thương xót, phát tâm đại từ bi vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói diệu pháp của Kinh Hoa Nghiêm Đại Phương Quảng Phật.’’

Bấy giờ, đức Thế Tôn thọ nhận lời thỉnh cầu, đi vào điện Diệu Thắng. Trong mười phương tất cả thế giới, cũng đều như thế.

Lúc đó, đức Phật thấy trời Đế Thích rất thành khẩn thỉnh cầu Ngài trụ ở Điện Diệu Thắng, bèn thọ nhận lời thỉnh cầu của trời Đế Thích, vào điện Diệu Thắng, thăng lên tòa sư tử. Trong mười phương hết thảy thế giới trong mỗi cõi Diêm Phù Đề, Đức Phật Thích Ca dưới cội bồ đề đều cùng nhau thăng lên đỉnh núi Tu Di, nhận lời thỉnh cầu của trời Đế Thích mà vào điện Diệu Thắng.

Bấy giờ, Đế Thích nương thần lực của đức Phật, trong các cung điện, hết thảy âm nhạc đều tự nhiên ngừng lại. Liền tự nghĩ nhớ ở chỗ chư Phật quá khứ, trồng các căn lành mà nói kệ rằng.

Lúc đó, trời Đế Thích nương đại oai thần lực của Phật, ở trong hết thảy cung điện, tất cả tiếng âm nhạc đều tự nhiên im bặt. Lúc đó, trời Đế Thích hồi tưởng lại nhân duyên trong quá khứ, đã từng ở chỗ đạo tràng của chư Phật, gieo trồng tất cả căn lành, bèn dùng kệ để nói rõ nhân duyên đời quá khứ.

Ca Diếp Như Lai đủ đại bi

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Ca Diếp dịch là "ẩm quang", vì Ngài hay che lấp tất cả ánh sáng. Hết thảy ánh sáng đều chẳng sáng bằng ánh sáng của Ngài; đó là ánh sáng nơi thân Ngài. Lại hay che khuất tất cả tà quang, đó là bi quang của Ngài. Vị Phật đó đầy đủ đại bi quang minh, ở trong tất cả việc cát tường là cát tường vô thượng nhất. Phật Ca Diếp đó, trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói Hoa Nghiêm pháp lớn. Do nhân duyên đó, nên nói đạo tràng điện Diệu Thắng này là cát tường nhất.

Câu Na Mâu Ni thấy vô ngại

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Câu Na Mâu Ni dịch là "kim tịch", kim có quang minh, tịch là vô ngại. Chỗ thấy của vị Phật đó, chẳng có chướng ngại. Trong tất cả việc cát tường, là cát tường vô thượng nhất. Vị Phật Câu Na Mâu Ni đó, đã từng vào trong điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói Kinh Hoa Nghiêm. Donhân duyên đó, cho nên nói điện Diệu Thắng là đạo tràng cát tường nhất.

Ca La Cưu Đà như núi vàng

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Ca La Cưu Đà dịch là "phiền não đã đoạn sạch". Thân thể của vị Phật đó, như là núi vàng, vàng thì thanh tịnh, núi thì chẳng động. Trong tất cả việc cát tường là cát tường vô thượng nhất. Vị Phật Ca La Cưu Đà, trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng để vì chư Thiên diễn nói Kinh Hoa Nghiêm. Vì nhân duyên đó, cho nên nói điện Diệu Thắng là đạo tràng cát tường nhất.

Phật Tỳ Xá Phù sạch ba cấu

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Tỳ Xá Phù dịch là "biến nhất thiết tự tại". Vị Phật đó chẳng có ba cấu. Ba cấu tức là nghiệp hiện tại, hạt giống quá khứ, tập khí thuở xưa. Cũng có thể nói thân miệng ý ba nghiệp thanh tịnh, chẳng có một chút nhiễm bụi. Vị Phật Tỳ Xá Phù trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói Hoa Nghiêm pháp lớn. Do nhân duyên đó, cho nên nói đạo tràng điện Diệu Thắng cát tường nhất.

Thi Khí Như Lai lìa phân biệt

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Thi Khí dịch là "trì kế". Vị Phật đó như minh châu trong búi tóc, lìa khỏi tất cả sự phân biệt, đầy đủ đại trí huệ, chiếu thấu các pháp thật tướng. Ngài đến nơi nào thì nơi đó cát tường. Như Lai Thi Khí đó đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói Hoa Nghiêm pháp lớn. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Phật Tỳ Bà Thi như trăng rằm

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Tỳ Bà Thi có bốn ý nghĩa, đó là: Tịnh quán, thắng quán, thắng kiến, biến kiến. Giống như mặt trăng tròn trí đầy, đây là biến kiến tức là thấy khắp. Phá sạch hoặc hết, đây là tịnh quán. Vừa tròn và tịnh, đây là thắng quán thắng kiến. Vị Phật đó như đêm trăng rằm, chiếu khắp tất cả. Ngài đến nơi nào thì nơi đó cát tường. Vị Phật Tỳ Bà Thi đó, trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói Hoa Nghiêm pháp lớn. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Phất Sa thấu rõ đệ nhất nghĩa

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Phất Sa dịch là "Tăng thịnh", tức cũng là nghĩa lý thù thắng. Vị Phật đó minh bạch thông đạt đạo lý đệ nhất nghĩa. Đệ nhất nghĩa, tức là trước một niệm chưa sinh. Nếu có một niệm thì chẳng phải đệ nhất nghĩa.

Một ngày nọ, Bồ Tát Văn Thù hỏi Ngài Duy Ma Cật rằng:

‘’Gì là đệ nhất nghĩa‘’?

Ông Duy Ma Cật im miệng chẳng nói.

Do đó có câu:

‘’Bất nhị pháp môn hưu khai khẩu

Đệ nhất nghĩa đế mạc vong đàm.’’

Một khi nói ra tức là đệ nhị. Đệ nhất nghĩa đế là một câu cũng chẳng có. Trong những cát tường là vô thượng cát tường nhất. Vị Phật Phất Sa đó, trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói diệu pháp Kinh Hoa Nghiêm. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Đề Xá Như Lai biện vô ngại

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Đề Xá dịch là "độ thuyết". Muốn độ thoát tất cả chúng sinh, thì phải thuyết pháp nói giáo. Vị Phật đó khéo về nói pháp, cho nên biện tài vô ngại. Trong tất cả những việc cát tường, là cát tường vô thượng nhất. Vị Như Lai Đề Xá trong quá khứ, đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói diệu pháp của Kinh Hoa Nghiêm. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Phật Ba Đầu Ma tịnh vô cấu

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Ba Đầu Ma dịch là "hoa sen đỏ", thân tâm của vị Phật đó, thanh tịnh giống như hoa sen, chẳng có nhiễm bụi bặm. Trong những việc cát tường, là cát tường vô thượng nhất. Vị Phật Ba Đầu Ma đó, trong quá khứ đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói diệu pháp kinh Hoa Nghiêm. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Nhiên Đăng Như Lai đại quang minh

Trong những cát tường vô thượng nhất

Phật đó từng vào cung điện này

Thế nên nơi này cát tường nhất.

Nhiên Đăng Như Lai lúc ban đầu phát tâm, thì thân phóng quang minh giống như đèn sáng. Về sau, đời đời kiếp kiếp, tu phước tu huệ. Khi tu hạnh Bồ Tát thì, siêng tu sáu độ, rộng hành vạn hạnh. Trong mỗi một đời, thân đều phóng đại quang minh, cho nên gọi là Nhiên Đăng Như Lai. Vị Phật đó, chẳng những có đại quang minh, mà còn đầy đủ trí huệ. Ngài là vị Phật thứ ba trong kiếp Hiền, Ngài đã từng thọ ký cho Phật Thích Ca Mâu Ni. Trong những việc cát tường là cát tường vô thượng nhất. Vị Phật Nhiên Đăng đó, đã từng vào điện Diệu Thắng, để vì chư Thiên diễn nói diệu pháp Kinh Hoa Nghiêm. Do nhân duyên đó, cho nên điện Diệu Thắng là cát tường nhất.

Đa số các vị Phật đều dùng đức lập tên. Giống như Phật Thích Ca, dịch là "Năng nhân tịch mặc". Năng nhân tức là động, tịch mặc tức là tĩnh. Năng nhân, khắp giáo hóa tất cả chúng sinh, có từ bi hỷ xả bốn tâm vô lượng. Tịch mặc tức là thường lạc ngã tịnh bốn đức Niết Bàn.

Như trong thế giới này, vua trời Đao Lợi do nhờ nương thần lực của Như Lai, dùng kệ khen ngợi hết thảy công đức của mười vị Phật. mười phương thế giới, các vua trời Đế Thích cũng đều như thế, khen ngợi công đức của Phật.

Trong thế giới Ta Bà, vua trời Đao Lợi tức cũng là trời Đế Thích, nương đại oai thần lực của Phật, dùng kệ để tán thán khen ngợi công đức của mười vị Phật. Hết thảy vua trời Đao Lợi trong mười phương thế giới cũng đều giống như trời Đế Thích ở cõi Ta Bà, dùng kệ để khen ngợi công đức của mười vị Phật.

Bấy giờ, đức Thế Tôn vào điện Diệu Thắng ngồi kiết già, thì điện đó bỗng nhiên rộng lớn vô cùng, như chỗ ở của các chư Thiên. Mười phương thế giới cũng đều như thế.

Lúc đó, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tiến vào điện Diệu Thắng, ngồi kiết già phu trên tòa sư tử làm bằng các báu phổ quang minh tạng. Lúc đó, điện Diệu Thắng bỗng nhiên rộng lớn vô cùng, có thể dung nạp hết thảy các Thiên chúng đến lắng nghe Phật Thích Ca Mâu Ni diễn nói diệu pháp của kinh Hoa Nghiêm Đại Phương Quảng Phật. Trong mười phương thế giới, hết thảy trời Đao Lợi điện Diệu Thắng cũng đều như thế.