Kinh Hoa Nghiêm Đại Phương Quảng Phật Giảng Giải Trọn Bộ

Ca lăng tần già dịch là "chim tiên". Tiếng của nó rất thanh nhã hay vô cùng, người nghe tiếng đó, bèn sinh tâm niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Nó cũng gọi là chim cực lạc, hoặc chim tiếng hay.

Trong Kinh A Di Đà có nói: ‘’Nước đó thường có đủ thứ chim kỳ diệu đủ màu, nào là chim bạch hạc, khổng tước, anh vũ, xá lợi, ca lăng tần già, cộng mệnh. Các chim đó, ngày đêm sáu thời, hót tiếng hòa nhã.’’

Các tiếng hòa hợp hay vi diệu, nghe rất êm tai. Còn có đủ thứ tiếng phạm âm thanh tịnh, đều đầy đủ viên mãn. Mười phương các Đức Phật Bồ Tát, tùy thuận tâm ưa thích của chúng sinh, mà vì chúng sinh nói pháp, khiến cho chúng sinh nghe được âm thanh hay, thì sẽ phát tâm bồ đề.

Tám vạn bốn ngàn các pháp môn

Chư Phật dùng đây độ chúng sinh

Bồ Tát cũng dùng pháp khác biệt

Tùy thuận thế gian mà hóa độ.

Phật pháp có tám vạn bốn ngàn pháp môn, môn nào cũng đều là đệ nhất, chứ chẳng phải là đệ nhị. Pháp môn nào hợp với chúng sinh thì là đệ nhất. Vì chúng sinh vô lượng, cho nên Phật nói pháp môn cũng vô lượng. Mười phương chư Phật dùng tám vạn bốn ngàn pháp môn, để độ chúng sinh, tùy thuận căn tánh của chúng sinh mà nói pháp khác nhau. Tùy thuận pháp thế gian, mà dùng phương pháp tốt nhất để giáo hóa chúng sinh, khiến cho họ phát tâm bồ đề, thành tựu Phật quả. Tóm lại, đáng dùng pháp gì độ được, thì nói pháp đó để độ, đây tức là pháp môn phương tiện. Ở trên là dùng ái ngữ (lời dịu dàng) để nhiếp thọ chúng sinh.

Chúng sinh khổ vui lợi suy thảy

Tất cả các pháp thế gian làm

Thảy đều ứng hiện những đồng sự

Dùng đây phổ độ các chúng sinh.

Chúng sinh có cảm thọ khổ, vui, lợi, suy .v.v... đây là thuộc về tám gió. Tám gió tức là: Khen, chê, lợi, suy, được, mất, khổ, vui. Khen, lợi, được, vui là cảnh thuận. Chê, suy, mất, khổ, là cảnh nghịch, nếu trong cảnh nghịch mà chẳng động tâm, thì có thể chứng minh có công phu định lực.

1). Khen: Tức là khen ngợi. Dùng lời lẽ hoặc văn tự để tán thán khen ngợi, khiến cho người nghe sinh tâm hoan hỷ.

2). Chê: Tức là chỉ trích. Dùng lời lẽ nóng lạnh để phê bình chỉ trích, khiến cho người nghe chẳng vui.

3). Lợi: Tức là lợi ích, đắc được lợi lộc.

4). Suy: Tức là suy bại.

5). Được: Đắc được tài vật, danh thơm tiếng tốt.

6). Mất: Mất mát những gì mình đã có.

7). Khổ: Là thống khổ, thân tâm bị thống khổ.

8). Vui: Tức là vui vẻ. Thân tâm cảm thọ sung sướng vui mừng.

Thế gian là như thế. Người xấu thì cũng có người khen ngợi họ. Người tốt thì cũng có người hủy báng họ. Có người khen thì vui mừng, đó là bị gió khen thổi động. Có người hủy báng thì chẳng vui, đó là bị gió hủy báng thổi động. Tám gió này thổi con người lay động phải sụp đổ. Tô Đông Pha nói: ‘’Tám gió thổi không lay.’’ Chúng ta người tu đạo, tức là tu tâm chẳng lay động. Nếu tám gió thổi không lay, thì có biện pháp. Lúc đó, vàng ở trước mặt cũng chẳng biến đổi khí tiết; sắc đẹp ở trước mặt cũng chẳng động tâm, đó là tám gió thổi không lay.

Vào đời Tống, cư sĩ Tô Đông Pha có nghiên cứu nhiều về Phật pháp. Ông ta chẳng phải là ‘’khẩu đầu thiền’’ văn tự Bát Nhã, mà là rất dụng công tham thiền. Một ngày nọ, đang lúc ngồi thiền thì thấy được cảnh giới, cảm thấy mình hiện ra pháp thân, đến mười phương thế giới lễ lạy chư Phật. Lại thấy chư Phật thân phóng đại quang minh, chiếu khắp ba ngàn đại thiên thế giới. Lại thấy chư Phật ngồi trên tòa hoa sen báu màu tía, mà mình cũng ngồi ở trên tòa hoa sen. Ông ta cảm thấy mình tám gió cũng thổi chẳng động, do đó làm bài kệ:

‘’Khể thủ Thiên Trung Thiên

Hào quang chiếu đại thiên.

Bát phong suy bất động

Đoan tọa tử liên hoa.’’

Cho rằng đây chắc là kệ khai ngộ, bèn sai kẻ hầu cận mang đến Trấn Giang Kim Sơn Tự, thỉnh Thiền sư Phật Ấn ấn chứng. Không ngờ Thiền sư Phật Ấn phê bốn chữ trên bài kệ rằng:

‘’Đánh dấm, đánh dấm.’’ Đem nguyên bài kệ đưa lại người mang về, chứ chẳng nói câu gì hết.

Tô Đông Pha xem xong thì lửa vô minh nổi lên cao đến ba trượng, ông ta nổi giận nói:

‘’Đâu có lý này! Đây là kệ khai ngộ, mà lại nói là đánh dấm.’’ Do đó, bèn qua sông tìm đến Thiền sư Phật Ấn.

Đến trước cửa chùa Kim Sơn, thì Thiền sư Phật Ấn đang ở đó cười, cười lớn nói:

‘’Tô học sĩ! Tám gió thổi không lay, mà bị hai chữ ''Đánh dấm'' thổi bay qua sông. Xin hỏi, đây là khai ngộ gì‘’? Tô Đông Pha cảm thấy đây thật có lý, bụng đầy lửa tức tối, chẳng tiêu mà diệt, thừa nhận mình chưa tu đến hỏa hầu. Câu chuyện này nói về tri hành (biết và làm) chẳng hợp nhất, chẳng có ích gì.

Hết thảy tất cả thế gian là pháp hữu vi, chư Phật Bồ Tát đều ứng hiện được, để cùng thọ khổ vui, được mất, khen chê, lợi suy .v.v... với chúng sinh. Dùng đủ thứ phương pháp đồng sự để khắp giáo hóa tất cả chúng sinh.

Tất cả thế gian các khổ hoại

Sâu rộng không bờ như biển cả

Đồng sự với họ đều nhẫn được

Khiến họ lợi ích được an lạc.

Tất cả thế gian có các khổ não hoạn nạn, chẳng có bờ bến. Như biển cả sâu rộng không thể dò, không thể lường được. Bồ Tát thị hiện thọ khổ với chúng sinh, bất cứ khổ như thế nào, đều nhẫn chịu được hết, khiến cho chúng sinh ở trong khổ hoạn chẳng cảm thấy khổ, mà đắc được an lạc, thoát khỏi tất cả khổ hoạn, mà đắc được bình an khoái lạc vĩnh viễn. Ở trên là nói về đạo lý đồng sự.

Nếu họ không biết pháp thoát ra

Không cầu giải thoát lìa quên loạn

Bồ Tát vì hiện bỏ quốc tài

Thường ưa xuất gia tâm vắng lặng.

Nếu như chúng sinh, chẳng nhận thức phương pháp thoát khỏi biển khổ, cũng chẳng muốn tìm cầu pháp môn giải thoát, thì cũng không lìa khỏi sự hay quên và hôn loạn. Bồ Tát vì họ mà thị hiện xả bỏ tất cả tài vật châu báu. Giống như Phật Thích Ca Mâu Ni, Ngài vốn là thái tử, tương lai kế thừa ngôi vua, lại có thể làm Chuyển Luân Thánh Vương, bảy báu thường theo mình. Song, Ngài cam nguyện xả bỏ ngôi vua mà xuất gia tu đạo, nội tâm vắng lặng, chẳng bị cảnh bên ngoài làm lay dộng.

Nhà là nơi tham ái trói buộc

Dục khiến chúng sinh chẳng lìa được

Nên bày xuất gia được giải thoát

Nơi các dục lạc chẳng chỗ thọ.

Nhà là nơi chúng sinh tham ái, cũng là nơi bị trói buộc, khiến cho chúng sinh chẳng được tự tại giải thoát. Bồ Tát vì khiến cho chúng sinh lìa khỏi sự trói buộc, được tự tại mà độ chúng sinh xuất gia tu đạo. Bồ Tát thị hiện tám tướng thành đạo, đắc được chân chánh giải thoát. Đối với cảnh giới lấy khổ làm vui, Bồ Tát chẳng tham luyến.

Bồ Tát bày mười thứ hạnh tu

Cũng tu tất cả pháp đại nhân

Các tiên tu thảy đều không thừa

Vì muốn lợi ích các chúng sinh.

Bồ Tát thị hiện tu hành, phải tu mười thứ hạnh thanh tịnh, cũng phải tu năm thứ pháp đại nhân. Tất cả đạo của các tiên tu hành đều viên mãn. Tại sao? Vì muốn lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Mười thứ thanh tịnh lợi hành, phân ra có nương ngoài thanh tịnh và nương trong thanh tịnh. Nương ngoài thanh tịnh có năm:

1). Không tội lợi hành.

2). Không chuyển lợi hành.

3). Thứ lớp lợi hành.

4). Khắp hành lợi hành.

5). Như ứng lợi hành.

Nương trong thanh tịnh có năm:

1). Tất cả Bồ Tát đối với tất cả chúng sinh khởi tâm từ bi rộng lớn, ý lạc hiện tiền mà hành lợi hành.

2). Tất cả Bồ Tát, đối với tất cả chúng sinh, làm nghĩa lợi, chỉ thọ tất cả đại khổ não, nhưng tâm chẳng nhàm mỏi, ngược lại sinh tâm hoan hỷ sâu xa, mà hành lợi hành.

3). An nơi tối thắng bậc đệ nhất tài, mà tự khiêm nhường, như con như tôi tớ, lìa kiêu ngạo, mà hành lợi hành.

4). Tâm Bồ Tát chẳng nhiễm ái, chẳng hư ngụy, là chân thật, là từ mẫn mà hành lợi hành.

5). Khởi tâm từ tất kính chẳng thối chuyển mà hành lợi hành.

Năm thứ pháp đại nhân:

1). Nơi nghĩa chân thật, khuyên dẫn chúng sinh.

2). Lúc đúng thời, khuyên dẫn chúng sinh.

3). Nơi năng hành nhiếp thắng diệu nghĩa, khuyên dẫn chúng sinh.

4). Nhu nhuyến khuyên dẫn hữu tình.

5). Từ tâm khuyên dẫn hữu tình.

Nếu có chúng sinh thọ vô lượng

Phiền não vi tế vui đầy đủ

Bồ Tát trong đó tự tại nhất

Bày thọ già bệnh chết các hoạn.

Nếu như có chúng sinh sống rất lâu dài. Tại sao sống lâu dài? Vì ít phiền não nên thường sinh an vui, đó là bí quyết sống lâu, do đó có câu:

‘’Từ xưa thần tiên chẳng pháp nào khác

Rộng sinh hoan hỷ chẳng sầu muộn.’’

Bồ Tát đối với bốn tướng mà đắc được tự tại, nhậm vận mà tu. Bồ Tát thị hiện già khổ, bệnh khổ, chết khổ đủ thứ hoạn nạn, khiến cho chúng sinh sống lâu đừng sinh tâm tự mãn, phải biết vẫn còn sinh tử, do đó mà phát tâm bồ đề, cầu đạo vô thượng.

Hoặc có tham dục sân hận si

Phiền não lửa dữ thường thiêu đốt

Bồ Tát vì hiện già bệnh chết

Khiến chúng sinh đó đều điều phục.

Hoặc có chúng sinh vì tâm tham dục quá nặng, tâm sân hận cũng nhiều, cho nên ngu si. Loại chúng sinh đó, phiền não rất nhiều, lợi hại như lửa dữ, luôn luôn thiêu đốt thân họ. Bồ Tát vì chúng sinh mà thị hiện già, bệnh, chết, các thứ khổ, để cảnh tỉnh, khiến cho chúng sinh khó điều, khó phục, xả lìa tâm tham sân si ba độc. Khiến cho họ diệt trừ tám trói buộc: Không hổ, không thẹn, hôn trầm, trạo cử, làm ác, đố kỵ, thùy miên, xan tham, khiến cho tâm thanh tịnh, chẳng có tạp niệm.

Phật có mười lực vô sở úy

Và có mười tám pháp bất cộng

Hết thảy vô lượng các công đức

Đều dùng thị hiện độ chúng sinh.

Phật có mười lực, cho nên có bốn vô sở uý (bốn điều không sợ hãi) và mười tám pháp bất cộng. Hết thảy tất cả vô lượng công đức, dùng mười lực, bốn vô sở uý, mười tám pháp bất cộng, làm trợ duyên để thị hiện độ chúng sinh.

Mười lực là:

1). Trí lực biết xứ phi xứ.

2). Trí lực biết nghiệp báo ba đời.

3). Trí lực biết thiền giải thoát tam muội.

4). Trí lực biết các căn thắng liệt.

5). Trí lực biết đủ thứ giải.

6). Trí lực biết đủ thứ giới.

7). Trí lực biết tất cả chí xứ đạo.

8). Trí lực biết thiên nhãn vô ngại.

9). Trí lực biết túc mạng vô lậu.

10). Trí lực biết vĩnh đoạn tập khí.

Bốn vô sở úy là:

1). Nhất thiết trí vô sở úy.

2). Lậu sạch vô sở uý.

3). Nói chướng đạo vô sở úy.

4). Nói đạo hết khổ vô sở uý, tức cũng là hóa tâm của họ chẳng khiếp sợ, cho nên là vô sở uý.

Mười tám pháp bất cộng, tức là chẳng cùng với Bồ Tát và nhị thừa, vì các Ngài chưa đạt đến cảnh giới này. Phật đầy đủ phước huệ, đạt đến cảnh giới chí chân, chí thiện, chí mỹ.

Mười tám pháp bất cộng là:

1). Thân không lỗi.

2). Miệng không lỗi.

3). Ý không lỗi.

4). Không tưởng gì khác.

5). Tâm đều ở trong định.

6). Đều biết mình xả.

7). Dục không diệt.

8). Tinh tấn không diệt.

9). Niệm không diệt.

10). Huệ không diệt.

11). Giải thoát không diệt.

12). Giải thoát tri kiến không diệt.

13). Tất cả thân nghiệp làm theo trí huệ.

14). Tất cả khẩu nghiệp làm theo trí huệ.

15). Tất cả ý nghiệp làm theo trí huệ.

16). Trí huệ biết đời quá khứ không chướng ngại.

17). Trí huệ biết đời vị lai không ngại.

18). Trí huệ biết đời hiện tại không ngại.

Nay nói ra danh từ mười lực, bốn bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng. Nếu muốn nghiên cứu tỉ mỉ, thì hãy nghiên cứu trong Phật học tự điển.

Ký tâm giáo giới và thần túc

Đó là Như Lai tự tại dụng

Các Đại Sĩ đó đều thị hiên

Hay khiến chúng sinh điều phục hết.

Phật thọ ký cho chúng sinh, nói trước vào lúc nào sẽ thành Phật. Phàm là chúng sinh có tâm, đều có thể thành Phật. Phật dùng đủ thứ giáo giới để giáo hóa chúng sinh, khiến cho chúng sinh đừng làm các điều ác, làm các điều lành. Hoặc dùng thần túc thông để giáo hóa chúng sinh. Tóm lại, Phật từ bi thương xót để giảng nói đạo lý, khiến cho chúng sinh y theo pháp tu hành. Các đại Bồ Tát cũng đều thị hiện pháp môn đó, để giáo hóa chúng sinh, vì khiến cho chúng sinh cang cường đều được điều phục.

Bồ Tát đủ thứ môn phương tiện

Tùy thuận pháp đời độ chúng sinh

Ví như hoa sen chẳng dính nước

Như vậy nơi đời khiến tin sâu.

Bồ Tát dùng đủ thứ pháp môn phương tiện, tùy thuận pháp thế gian để độ thoát tất cả chúng sinh. Lục Tổ Huệ Năng có nói:

‘’Phật pháp tại thế gian

Chẳng lìa thế gian giác

Lìa đời cầu bồ đề

Ví như tìm sừng thỏ’’.

Tức cũng là đạo lý này. Chư Phật Bồ Tát giáo hóa chúng sinh, giống như hoa sen, tuy sống ở trong bùn, mà chẳng nhiễm bùn, rất thanh tịnh chẳng nhiễm ô. Đạo lý như đã nói ở trước, khiến cho chúng sinh thế gian, tin sâu Phật pháp, chẳng khởi hoài nghi, mà hay tu hành thì sẽ thành Phật. Tám bài kệ ở trên là nói về đạo lý lợi hành.

Là vua thi nhân bậc văn tài

Ca múa luận bàn mọi người thích

Tất cả kỹ thuật của thế gian

Ví như huyễn sư đều hiện đủ.

Các Ngài biết làm thơ, văn chương, ai ai cũng đều hoan hỷ đọc tụng. Giống như Bàng Thống của thời đại Tam Quốc, ông ta có thiên tài:

‘’Mắt nhìn mười hàng chữ

Tai nghe trăm người nói.’’

Thời gian người ta nhìn một hàng chữ, thì ông ta nhìn mười hàng. Có một trăm người nói cùng một lúc, chẳng những ông ta nghe rất rõ ràng, mà còn biết người nào nói lời gì, đó tức là vua văn tài.

Ca là ca xướng, xướng ca khúc về Phật, khiến cho người nghe sinh tâm cung kính, mà quy y Tam Bảo. Múa chân dậm chân, tay múa chân dậm là một kỹ thuật đặc biệt trong nghi thức. Luận bàn là đàm luận, chẳng gì mà không biết, phân tích sự lý, đầu đầu thị đạo, nói có lý lẽ, âm thanh trong trẻo, khiến cho người nghe sinh tâm hoan hỷ thích nghe, có cảm giác:

‘’Nghe một buổi luận đàm

Hơn mười năm đọc sách.’’

Bồ Tát thị hiện tất cả đủ thứ kỹ thuật của thế gian, ví như nhà huyễn thuật, chẳng có gì mà không làm được. Từ không hóa có, từ có hóa không, biến hóa khó dò, ảo diệu vô cùng.

Hoặc làm trưởng giả chủ trong ấp

Hoặc làm thương mại chủ buôn bán

Hoặc làm ông vua và đại thần

Hoặc làm lương y nhà hùng biện.

Bồ Tát hoặc thị hiện trưởng giả giàu có, hoặc làm chủ nhân trong thành, hoặc thị hiện làm lãnh tụ thương mại, người buôn đi khắp nơi mua sắm hàng hóa; người bán thì mở tiệm bán một chỗ cố định. Hoặc thị hiện làm vua một nước, hoặc thị hiện làm đại thần, hoặc thị hiện làm lương y, hoặc nhà hùng biện.

Vào đời nhà Minh, có vị đại học sĩ tên là Tống Liêm, ông ta dùng máu để biên Kinh Hoa Nghiêm, đó là Bồ Tát hóa thân. Biên chép Kinh Hoa Nghiêm và các Kinh khác đều có công đức không thể nghĩ bàn. Có người biên chép Kinh Hoa Nghiêm phóng thần quang năm màu, chiếu sáng khắp phòng. Có người biên chép Kinh Hoa Nghiêm mẹ con tỏa hào quang, thần nhân hộ pháp. Đó đều là điềm lành cảm ứng đạo giao.

Hoặc nơi hoang dã làm cây to

Hoặc làm thưốc hay các bảo tạng

Hoặc làm châu báu tùy sở cầu

Hoặc dùng chánh đạo bày chúng sinh.

Hoặc Bồ Tát ở nơi khoáng dã, hóa làm cây đại thụ to lớn, hoặc hóa làm thuốc hay. Như nhân sâm, tức là thuốc hay. Nhân sâm sinh ở trong núi sâu, chỗ người không đến được. Tại sao? Vì nhân sâm bị người thấy một lần, thì sẽ ẩn tàng dưới đất sáu mươi năm, chẳng trồi lên. Tại sao gọi là nhân sâm? Vì hình của nó như thân người, có tứ chi. Ngàn năm lão sâm. Nếu có thể lớn thành tám lạng, thì có thể thành hình người, thứ sâm này có công hiệu cải tử hồi sinh. Bồ Tát hoặc thị hiện làm bảo tạng, như mỏ vàng bạc, mỏ đá quý, mỏ kim cương .v.v... Hoặc làm châu như ý, tùy tâm mong cầu. Hoặc dùng pháp chánh đạo, để khai thị mở bày cho chúng sinh.

Nếu thấy thế giới mới thành lập

Chúng sinh chưa có vật cần dùng

Lúc đó Bồ Tát làm công thợ

Vì họ bày ra đủ thứ nghề.

Khi thế giới vừa mới thành lập, thì con người chưa có cơm ăn, chưa có quần áo mặc, chưa có nhà cửa ở, cùng ở ngoài đồng trống, tất cả súc sinh và người làm bạn, chẳng hại nhau. Mùa hè thì dùng lá cây che thân, mùa đông thì dùng da thú che thân. Mùa hè ở trên cây, mùa đông ở trong động. Con người lúc đó chưa có đồ dùng cho thân. Bồ Tát mới thị hiện ra đủ thứ công nhân, dạy họ làm ruộng, dạy họ làm nhà, dạy họ dệt vải, dạy họ đủ thứ kỹ thuật cần trong cuộc sống. Lại thị hiện đủ thứ hành nghiệp, khiến cho học sinh học tập, khiến cho họ an cư lạc nghiệp, đời sống an ổn thì họ sẽ phát tâm bồ đề, học vô thượng đạo.

Chẳng làm vật bức não chúng sinh

Chỉ nói việc lợi ích thế gian

Các luận chú thuật và cỏ thuốc

Như vậy hết thảy đều nói rành.

Những gì Bồ Tát làm, đều là hành vi lương thiện. Ngài dạy chúng sinh cải tà theo chánh, chứ chẳng làm việc bức não chúng sinh, cũng chẳng làm công cụ sát hại chúng sinh. Bồ Tát chỉ nói việc có lợi ích cho chúng sinh thế gian, hoặc dạy chúng sinh pháp thuật tụng Kinh, trì chú, hoặc dạy chúng sinh biết cỏ thuốc, hoặc dạy chúng sinh tất cả lý luận học vấn. Nhưng công xảo minh vừa nói ở trên, là dạy chúng sinh, khiến cho họ đều hiểu biết.

Người xuất gia tu đạo phải nghiên cứu sự học về năm minh:

1). Thanh minh: Minh bạch ngôn ngữ văn tự.

2). Công xảo minh: Minh bạch kỹ thuật về tất cả công nghệ.

3). Y phương minh: Minh bạch y học thường thức, hiểu lý của bệnh, biết tánh của thuốc.

4). Nhân minh: Minh bạch đạo lý chánh tà thật giả.

5). Nội minh: Minh bạch bản tánh của tâm tánh ta, người.

Năm học này là quá trình phải tu.

Tất cả tiên nhơn hạnh thù thắng

Trời người các loài cùng tín ngưỡng

Như vậy khó hành pháp khổ hạnh

Bồ Tát tùy ứng đều làm được.

Hết thảy tất cả thiên nhơn, các Ngài đều tu khổ hạnh thù thắng, có người tu khổ hạnh chẳng ăn thức ăn nấu chín, có người tu khổ hạnh chẳng ăn năm vị, có người ăn cỏ xanh và lá cây để duy trì mạng sống, đó đều là hạnh thù thắng, đó là một số người làm không được, cho nên người trời và người nhân gian đều tín ngưỡng sự tu hành của họ. Pháp khổ hạnh khó hành như vậy, Bồ Tát quán sát nhân duyên của chúng sinh, tùy thời mà ứng hiện đủ thứ khổ hạnh, để cảm hóa chúng sinh phát tâm bồ đề.

Hoặc làm người xuất gia ngoại đạo

Hoặc trong rừng núi tự cần khổ

Hoặc lõa hình thể chẳng y phục

Mà trong chúng đó làm sư trưởng.

Bồ Tát thị hiện đủ thứ khổ hạnh ngoại đạo để giáo hóa tất cả ngoại đạo, khiến cho họ bỏ tà về chánh, bỏ trần hợp giác, cho nên Bồ Tát có lúc thị hiện người xuất gia ngoại đạo. Hoặc ở trong rừng núi, tự trồng tự ăn, chuyên cần tu khổ hạnh, tự lực cánh sinh, chẳng hóa duyên bên ngoài. Hoặc lõa thể chẳng mặc quần áo, chẳng có mọi sự chấp trước. Hoặc làm sư truyền của ngoại đạo, để dạy kẻ ngoại đạo tu hành như thế nào, phát bồ đề tâm như thế nào.

Hoặc hiện tà mạng đủ thứ hạnh

Tập làm phi pháp cho là thắng

Hoặc hiện Phạm Chí các oai nghi

Mà trong chúng đó làm thượng thủ.

Bồ Tát có lúc thị hiện tà mạng đủ thứ hạnh, tức cũng là tiêu dị hiện kỳ, cao thanh hiển oai, nói việc lành dữ họa phước. Giống như phê bát tự, coi tướng bói quẻ, xem phong thủy .v.v... đều ở trong năm tà mạng, tập làm việc bất hợp pháp, cho là thù thắng. Hoặc thị hiện Phạm Chí tu hạnh thanh tịnh, đủ thứ các oai nghi. Ở trong các chúng đó làm thượng thủ, làm lãnh tụ.

Hoặc chịu ngũ nhiệt phơi dưới nắng

Hoặc giữ giới bò chó và nai

Hoặc mặc y rách phụng thờ lửa

Vì độ chúng kia làm sư trưởng.

Bồ Tát có lúc thị hiện ngoại đạo chịu ngũ nhiệt, dùng lửa đốt thân, hoặc xông mũi. Hoặc phơi nắng dưới ánh mặt trời. Hoặc thị hiện ngoại đạo giữ giới bò, giới chó và giới nai. Ngoại đạo có thiên nhãn thông, thấy được bò, chó, nai sau khi chết sinh lên trời, họ cho rằng học cách sống của bò, chó, nai, thì có thể sinh về trời, cho nên giữ giới bò, chó, nai, thì ăn cỏ xanh, chẳng ăn cơm, thế người giữ cửa, ngủ ở ngoài nhà. Nhưng chẳng biết bò, chó, nai, kiếp trước tu quả lành sinh về trời, tại đời này chịu xong quả báo làm bò, chó, nai, thì lập tức được sinh về trời. Những kẻ ngoại đạo đó, chẳng minh bạch luật nhân quả tiền nhân hậu quả.

Hoặc thị hiện ngoại đạo mặc đồ rách rưới, cho rằng có thể hết khổ thêm vui. Hoặc thị hiện ngoại đạo lạy lửa, cho rằng lửa là chân thần. Bồ Tát vì giáo hóa những ngoại đạo tà tri tà kiến đó, mà thị hiện đồng loại làm sư trưởng để giáo hóa họ phát tâm bồ đề.

Hoặc hiện yết kiến miếu chư Thiên

Hoặc lại hiện vào nước sông Hằng

Ăn rễ quả thảy đều làm được

Nơi đó thường nghĩ pháp tối thắng.

Bồ Tát hoặc thị hiện ngoại đạo, đi yết kiến lạy miếu của chư Thiên. Hoặc thị hiện ngoại đạo ẩn dưới sông Hằng, nhưng nước chẳng làm chết đặng; nhảy vào trong lửa dữ, cũng chẳng thiêu chết được. Hoặc ăn nhành cây rễ cỏ và các thứ trái cây. Bồ Tát đều thị hiện đủ thứ khổ hạnh, khiến cho kẻ ngoại đạo tu tà tri tà kiến, thấy pháp tối thắng của Bồ Tát tu.

Hoặc hiện ngồi xổm hoặc co chân

Hoặc nằm cỏ gai hoặc trên tro

Hoặc nằm trên chày cầu giải thoát

Mà trong chúng đó làm sư trưởng.

Bồ Tát thị hiện ngoại đạo, tu khổ hạnh ngồi chồm hổm suốt ngày không động. Hoặc co chân mà đứng, suốt ngày chẳng dời. Hoặc lõa thể nằm trên cỏ có gai (bây giờ còn có nằm trên giường đinh), hoặc nằm ở trên tro nóng, hoặc nằm trên chày nhọn. Tại sao phải như thế? Vì muốn cầu thoát khỏi ba cõi, cho nên tu đủ thứ khổ hạnh. Bồ Tát vì những thứ ngoại đạo đó, mà làm sư truyền, hiện ra thần thông cao hơn họ, khiến cho họ kính phục mà tín ngưỡng, khiến cho họ bỏ tà về chánh mà phát tâm bồ đề.

Như vậy đủ thứ các ngoại đạo

Quán hiểu tâm họ và đồng sự

Thị hiện khổ hạnh đời chẳng kham

Khiến họ thấy rồi đều điều phục.

Các thứ ngoại đạo như đã nói, Bồ Tát quán sát minh bạch tâm của họ, đồng sự với họ, tu đủ thứ khổ hạnh, nhưng cao minh hơn họ. Những khổ hạnh đó chẳng phải người thế gian kham nhẫn chịu đựng được, khiến cho ngoại đạo thấy công phu như thế rồi đều bị điều phục, bèn bỏ khổ hạnh vô ích của họ mà tu thiền định chánh tông, như thế rất lợi ích đối với thân tâm không thể nghĩ bàn.

Chúng sinh mê hoặc bẩm tà giáo

Trụ nơi ác kiến thọ các khổ

Vì dùng phương tiện nói diệu pháp

Đều khiến hiểu rõ nghĩa chân thật.

Chúng sinh là do các duyên hòa hợp mà sinh. Chúng sinh có mười hai loài. Chúng sinh vì có vô minh mà sinh mê hoặc, do đó:

‘’Khởi hoặc, tạo nghiệp, thọ báo.’’

Đây tức là nói đạo lý trồng nhân lành kết quả lành, trồng nhân ác kết quả ác, nhân thế nào quả thế ấy. Đời nay thọ nhận là do đời trước tạo ra. Đời nay làm thì đời sau chịu. Do đó có câu:

‘’Muốn biết nhân đời trước

Hãy xem đời này thọ

Muốn biết quả vị lai,

Xem mình đang làm gì.’’

Đời trước trồng nhân tà tri tà kiến, thì đời này bẩm tà giáo, tín ngưỡng bàng môn tả đạo, trụ ở trong ác kiến, thọ đủ thứ quả khổ.

Bồ Tát vì khiến ngoại đạo sinh tư tưởng chánh tri chánh kiến, bèn dùng pháp môn phương tiện khéo léo để giáo hóa, vì họ nói đủ thứ diệu pháp, khiến cho họ hiểu rõ đạo lý chân chánh thực tại, không còn vào rừng tà kiến nữa.

Hoặc biên chú ngữ nói bốn đế

Hoặc thiện mật ngữ nói bốn đế

Hoặc nhân trực ngữ nói bốn đế

Hoặc thiên mật ngữ nói bốn đế.

Vì chúng sinh ở trong mê hoặc, cho nên Bồ Tát dùng đủ thứ phương pháp, để nói đạo lý khổ tập diệt đạo bốn đế, khiến cho chúng sinh bỏ mê về giác. Hoặc dùng biên chú ngữ để nói bốn đế. Ở nam Ấn Độ có nước Biên, nhân dân nước đó bẩm tánh thuần chất, lời nói ra trở thành thần chú. Nếu nước láng giềng đếm xâm chiếm, thì chẳng dùng binh gậy, chỉ dùng lời thì phá tan, cho nên gọi là biên chú ngữ. Hoặc dùng thiện mật ngữ để nói pháp bốn đế, hoặc dùng nhân trực ngữ để nói pháp bốn đế, hoặc dùng thiên mật ngữ để nói pháp bốn đế.

Phân biệt văn tự nói bốn đế

Quyết định nghĩa lý nói bốn đế

Khéo phá ngoại đạo nói bốn đế

Ngoại đạo chẳng động nói bốn đế.

Hoặc dùng văn tự khác nhau, để nói khổ tập diệt đạo bốn đế, hoặc dùng quyết định (chân thật) nghĩa lý, để nói pháp bốn đế. Dùng đủ thứ nghĩa lý để phá đạo lý bàng môn tả đạo, để nói pháp bốn đế. Hoặc dùng lý luận chẳng phải ngoại đạo làm lay động được, để nói pháp bốn đế.

Hoặc lời bát bộ nói bốn đế

Hoặc tất cả lời nói bốn đế

Tùy lời lẽ tiếng họ hiểu được

Vì nói bốn đế khiến giải thoát.

Hoặc dùng lời lẽ của trời rồng tám bộ, để nói pháp khổ tập diệt đạo bốn đế. Hoặc dùng tất cả lời lẽ, để nói pháp bốn đế. Tuy nhiên:

‘’Phật dùng một âm để nói pháp

Chúng sinh theo loài đều hiểu được.’’

Song, vẫn có những chúng sinh chẳng hiểu hết hoàn toàn, hoàn toàn minh bạch thì chiếu thấy các pháp thật tướng, chẳng minh bạch thì chỉ biết ít phần đạo lý của pháp. Cho nên phải tùy thuận lời lẽ âm thanh chúng sinh minh bạch, để nói pháp bốn đế, khiến cho chúng sinh đắc được giải thoát.

Hết thảy tất cả các Phật pháp

Đều nói như vậy đâu chẳng hết

Biết cảnh giới lời không nghĩ bàn

Tên là thuyết pháp tam muội lực.

Hết thảy tất cả các Phật pháp, giống như dùng đủ thứ lời lẽ để nói pháp bốn đế. Cũng dùng đủ thứ lời lẽ âm thanh để nói tất cả pháp. Đạo lý nói ra đều chí thiện chí mỹ, chẳng có nơi nào mà chẳng hết hoàn toàn. Bồ Tát biết cảnh giới của tất cả lời lẽ, đều là không thể nghĩ bàn, danh từ đó gọi là thuyết pháp tam muội lực.

Có thắng tam muội tên An lạc

Hay khắp cứu độ các quần sinh

Phóng đại quang minh không nghĩ bàn

Khiến cho người thấy đều điều phục.

Mười phương chư Phật Bồ Tát, có tam muội thù thắng tên là tam muội An lạc, hay ở trong định đến mười phương thế giới, để khắp cứu độ tất cả chúng sinh, khiến cho họ được an lạc. Lại phóng ra quang minh không thể nghĩ bàn, khắp chiếu chúng sinh, do đó: ‘’Phật quang phổ chiếu.’’ Phàm là chúng sinh thấy được đại quang minh đó, đều bị điều phục, phát tâm bồ đề, hướng về Phật đạo.

Quang minh phóng ra tên Thị hiện

Nếu có chúng sinh gặp quang này

Tất được lợi ích chẳng luống uổng

Do đó được thành vô thượng trí.

Mười phương chư Phật Bồ Tát, do tại nhân địa tu hành và phát nguyện lực, nên phóng ra quang minh không thể nghĩ bàn, tên gọi là tam muội thị hiện. Giả như có chúng sinh gặp được đại quang minh đó, thì chắc chắn sẽ được lợi ích, chẳng luống qua. Chúng sinh thấy được quang minh đó, đều đắc được trí huệ vô thượng.

Quang đó thị hiện nơi chư Phật

Hiện pháp hiện Tăng hiện chánh đạo

Cũng hiện tháp Phật và hình tượng

Do đó được thành quang minh này.

Ở trong quang minh đó, thị hiện mười phương chư Phật, lại thị hiện tất cả tôn pháp của chư Phật nói, lại thị hiện tất cả hiền Thánh Tăng của chư Phật hóa độ, lại thị hiện chánh pháp của chư Phật giáo hóa chúng sinh, và tháp cùng với hình tượng của chư Phật, đều thị hiện ra ở trong quang minh. Vì nhân duyên đó mà quang minh chiếu soi, tận hư không biến pháp giới.

Lại phóng quang minh tên Chiếu diệu

Sáng lấp tất cả quang chư Thiên

Hết thảy chướng ngại thảy đều trừ

Khắp vì chúng sinh làm lợi ích.

Lại phóng ra đại quang minh tên là tam muội chiếu diệu. Quang minh đó chiếu sáng che lấp hết tất cả ánh sáng của chư Thiên, hết thảy chỗ đen tối chướng ngại đều trừ sạch hết, khắp vì chúng sinh mà làm lợi ích.

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến cầm đèn sáng cúng dường Phật

Do dùng đèn cúng dường chư Phật

Được thành vô thượng đăng trong đời.

Quang minh chiếu diệu đó, chiếu thân chúng sinh, khiến cho họ giác ngộ mà phát tâm bồ đề, cầm đèn sáng đến cúng dường chư Phật. Do dùng đèn dầu để cúng dường mười phương chư Phật, mà được thành tựu trí huệ vô thượng trong đời. Vì đèn đại biểu cho quang minh, quang minh tức là trí huệ. Muốn được trí huệ quang minh, thì cúng dường đèn dầu ở trước Phật.

Thắp các đèn dầu và đèn tô

Cũng thắp đủ thứ các đuốc sáng

Các hương thơm, thuốc hay, nến báu

Dùng để cúng Phật được quang này.

Hoặc thắp tất cả đèn dầu và đèn tô, hoặc tất cả đuốc sáng, dùng những ánh sáng đó để cúng dường Phật. Hoặc dùng đủ thứ hương báu, đủ thứ thuốc hay, đủ thứ nến báu. Dùng đủ thứ đồ cúng để cúng dường Phật, thì sẽ đắc được quang minh chiếu sáng đó, mà được vô lượng vô biên trí huệ.

Lại phóng quang minh tên Tế độ

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến họ phát được tâm thệ nguyện

Độ thoát quần sinh trong biển dục.

Lại phóng ra đại quang minh tên là tam muội tế độ. Quang minh đó hay độ chúng sinh từ bờ sinh tử bên này, qua sông phiền não, đưa đến bờ Niết Bàn bên kia. Tức cũng là nguyện thứ nhất trong bốn nguyện lớn ‘’Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ.’’ Chúng sinh nhiều vô lượng vô biên, chúng ta phải phát nguyện, độ tất cả chúng sinh thoát khỏi biển khổ, đắc được an lạc. Phát nguyện chẳng phải niệm niệm trong miệng, mà phải cung hành thực tiễn thì mới được. Chúng ta phải nghĩ ‘’Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ.’’ Chúng ta đã độ chưa? Chúng ta độ chúng sinh, hay là bị chúng sinh độ? Chúng ta chuyển được cảnh giới, hay là bị cảnh giới chuyển? Mình có tùy duyên không đổi, không đổi tùy duyên, có định lực chân chánh đó chăng? Những vấn đề này thời khắc phải phản tỉnh.

Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, tức cũng là ‘’Phiền não vô biên thệ nguyện đoạn.’’ Nếu giác ngộ thì mới nhận thức được phiền não, mới chuyển phiền não thành bồ đề được. Nếu chẳng giác ngộ thì chẳng chuyển được, cho nên phải giác ngộ. Giác ngộ cái gì? Giác ngộ phiền não của sinh tử. Phiền não tức là vô minh, bồ đề tức là trí huệ, tu đạo tức là phá vô minh, cầu trí huệ.

Quang minh đó hay khiến chúng sinh phát tâm thệ nguyện, tức cũng là ‘’Pháp môn vô lượng thệ nguyện học.’’ Phát thệ nguyện để học Phật pháp, thì mới đoạn trừ được phiền não, chứng được đạo quả bồ đề. Nếu không phát thệ nguyện, thì không thể vào sâu tạng Kinh, cũng không được trí huệ như biển.

Nếu độ thoát biển dục của các quần sinh, thì sẽ thành Phật, tức cũng là ‘’Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.’’ Khiến cho chúng sinh chưa trồng căn lành, thì trồng căn lành, chúng sinh đã trồng căn lành, thì làm cho tăng trưởng, chúng sinh căn lành đã tăng trưởng, thì khiến cho chín mùi, chúng sinh căn lành đã chín mùi, thì khiến cho giải thoát. Vì căn tánh của chúng sinh khác nhau, ý nghĩ khác nhau, sở thích khác nhau, cho nên phải quán sát căn cơ mà nói pháp, vì người mà nói pháp thì mới có hiệu quả. Ví như căn cơ tiểu thừa thì khiến cho họ hồi tiểu hướng đại, nhưng chẳng phải là việc dễ dàng. Căn khí đại thừa khiến cho họ học pháp tiểu thừa, cũng chẳng phải là việc dễ dàng. Phật nói tất cả pháp, là đối với căn cơ của tất cả chúng sinh mà nói. Nếu chẳng có tất cả căn cơ, thì cũng chẳng dùng tất cả pháp. Căn cơ là tâm của chúng sinh.

Chúng ta chúng sinh đều trôi nổi bất định ở trong biển dục. Khi minh bạch thì nổi lên, muốn thoát khỏi biển dục. Khi hồ đồ thì chìm xuống, chẳng muốn thoát khỏi biển dục. Cho nên Phật Bồ Tát muốn độ thoát biển dục các quần sinh, sớm thành Phật đạo.

Nếu hay phát được tâm thệ nguyện

Độ thoát quần sinh trong biển dục

Thời vượt qua được bốn dòng nước

Sẽ đến thành vô ưu giải thoát.

Nếu như khắp phát được tâm đại thệ nguyện, lại muốn độ thoát hết thảy pháp giới tất cả chúng sinh, nhất là các quần sinh ở trong biển dục. Vì họ tham luyến hồng trần, cho nên chẳng dễ gì thoát khỏi biển dục. Nếu độ thoát được biển dục, thì sẽ vượt qua khỏi bốn dòng nước mà đạt đến thành giải thoát không sầu không lo.

Dòng nước là ví dụ, nghĩa là nguy hiểm giống như dòng nước chảy mạnh, sẽ làm chết người. Tam giới hai mươi lăm cõi tức là dòng nước.

Dòng nước có bốn thứ:

1). Dục lưu: Dục niệm lợi hại giống như dòng nước.

2). Kiến lưu: Tức là kiến hoặc tam giới, cũng là ngũ kiến (thân kiến, biên kiến, kiến thủ kiến, giới thủ kiến, tà kiến), cũng là tướng ta chấp ta. Đó giống như dòng nước, khiến cho chúng sinh phiêu lưu trong biển dục, chẳng được thoát khỏi.

3). Hữu lưu: Chúng sinh hữu tình lưu chuyển không ngừng trong biển dục sinh tử của tam giới, quả báo có sinh thì có diệt, vĩnh viễn không ngừng nghỉ, giống như dòng nước.

4). Vô minh lưu: Vô minh là gốc rễ của điên đảo. Ví như nói chánh pháp mà họ chẳng muốn nghe, còn nói tà pháp thì họ rất thích nghe, đó tức là dòng nước vô minh. Phiêu lưu bất định trong biển dục, nên không thể đến được bờ kia. Nếu chẳng có tà tri tà kiến, thì chẳng có vô minh phiền não, thì chẳng có tất cả dục niệm, thì chẳng có tất cả chấp trước, sẽ đạt đến thành vô ưu giải thoát.

Nơi các đường đi có nước lớn

Tạo lập cầu đò và thuyền bè

Chê bai hữu vi khen vắng lặng

Do đó được thành quang minh này.

Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, thì nơi nơi chí tại lợi ích chúng sinh, cho đến nơi chúng sinh đi qua như sông lớn, hoặc sông nhỏ đều làm cầu và thuyền bè, để cho người đi qua. Chê bai hữu vi tức là nói pháp hữu vi không thể dứt sinh tử, không thể thoát khỏi ba cõi. Khen ngợi vắng lặng (thiền định), tức là nói pháp vô vi, mới đắc được giải thoát, mới thành tựu đạo nghiệp. Vì đời đời kiếp kiếp hành Bồ Tát đạo, cho nên đắc được thành tựu quang minh này.

Lại phóng quang minh tên Diệt ái

Quang này giác ngộ tất cả chúng

Khiến họ xả lìa nơi năm dục

Chuyên nghĩ vị diệu pháp giải thoát.

Lại phóng ra đại quang minh tên là tam muội diệt ái. Quang minh đó hay tiêu diệt tất cả ái dục. Chúng sinh chấp trước tức là ái dục. Vì có dục nam tham nữ ái, cho nên không thể dứt sinh tử. Quang minh đó hay khiến chúng sinh giác ngộ ái là gốc rễ sinh tử, lại hay khiến cho chúng sinh xả lìa tài, sắc, danh, ăn, ngủ, vui năm dục, lại có thể nói là lìa sắc, thanh, hương, vị, xúc, năm trần. Năm thứ dục này chi phối chúng sinh điên đảo. Nếu xả lìa năm dục, thì chẳng có gì để chấp trước, chuyên nghĩ pháp môn giải thoát, thì sẽ đắc được vị diệu pháp, cảnh giới này không thể nghĩ bàn, hay lìa khổ được vui, chấm dứt sinh tử.

Nếu xả lìa được nơi năm dục

Chuyên nghĩ vị diệu pháp giải thoát

Thì hay dùng Phật pháp cam lồ

Khắp diệt các khát ái thế gian.

Nếu như xả lìa được năm dục, mà chuyên nhất để tu pháp môn thiền định, thì sẽ đắc được vị diệu pháp giải thoát, thì hay dùng cam lồ pháp vũ của Phật, khắp diệt tất cả ái của thế gian. Ái này giống như đói khát cần, thật khiến cho người không thể nhẫn thọ. Song, thấm nhuần được mưa pháp cam lồ của Phật, thì dần dần sẽ tiêu trừ phiền não ái, mà thoát khỏi biển dục, đạt đến cảnh giới mát mẻ.

Bố thí ao giếng và suối nước

Chuyên cầu đạo bồ đề vô thượng

Chê bai năm dục khen thiền định

Do đó được thành quang minh này.

Bồ Tát tu đủ thứ bố thí, đối với mọi người đều có ân huệ, lợi ích tất cả. Hoặc đào ao và giếng nước uống, khiến cho người đi đường có nước giải khát. Hoặc đào suối nước, khiến cho chúng tắm rửa bụi bặm trong thân tâm, khiến cho thân tâm thanh tịnh. Tại sao phải như thế? Vì muốn lợi ích chúng sinh, muốn tài bồi công đức cho mình, cũng là cầu đạo bồ đề vô thượng.

Hoặc chê bai năm dục, vì năm dục rất có hại đối với người tu đạo, cho nên phải xả lìa nó. Hoặc khen ngợi diệu pháp thiền định, vì thiền định là lối tắt mau khai ngộ nhất. Do đó phải tinh tấn tham thiền, một giây một phút cũng luống qua. Vì tu bố thí, xả bỏ năm dục, mà thành tựu quang minh diệt ái này.

Lại phóng quang minh tên Hoan hỷ

Quang này giác ngộ tất cả chúng

Khiến họ ái mộ Phật bồ đề

Phát tâm nguyện chứng đạo vô sư.

Lại phóng ra đại quang minh tên là hoan hỷ tam muội. Bất cứ loại chúng sinh nào, được quang minh này chiếu đến, thì liền sinh tâm hoan hỷ. Quang minh này hay khiến cho tất cả chúng sinh giác ngộ, phát tâm bồ đề và hay khiến cho chúng sinh ái mộ Phật bồ đề. Chữ ‘’ái‘’ này là ái mộ, chẳng phải chữ ‘’ái‘’ đã nói ở trước, đó là tham ái tài sắc danh thực thùy năm dục; đây là ái mộ Phật Pháp Tăng Tam Bảo. Ái năm dục là ái nhiễm ô, ái Tam Bảo là ái thanh tịnh.

Phải lập chí phát tâm nguyện chứng đạo vô sư, tức cũng là vô sư tự thông, chẳng cần thầy dạy, tự mình minh bạch đạo lý. Đạo này do kiền, thành, hằng, ba chữ để siêng tu giới định huệ, để tiêu diệt tham sân si, như vậy mới có sự thành tựu.

Tạo lập tượng đại bi Như Lai

Các tướng trang nghiêm ngồi tòa sen

Luôn khen các công đức tối thắng

Do đó được thành quang minh này.

Ai muốn được tướng tốt trang nghiêm, thì phải dùng hương hoa để cúng dường Phật, hoặc tu sửa làm chùa, tạo tượng Phật. Trang nghiêm tượng Phật, tức là trang nghiêm chính mình, cho nên phải tạo tượng đại bi Như Lai. Tạo tượng trang nghiêm ba mươi hai tướng tám mươi vẻ đẹp, ngồi trên tòa sen, lại phải luôn luôn khen ngợi công đức thù thắng của chư Phật, vì nhân duyên đó mà được quang minh hoan hỷ này.

Lại phóng quang minh tên Ái lạc

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến tâm họ thích các đức Phật

Và thích ưa pháp thích chúng Tăng.

Lại phóng quang minh tên là ái lạc. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho họ bỏ mê về giác, cải tà quy chánh mà phát tâm bồ đề. Quang minh đó hay khiến tâm chúng sinh an vui, hoan hỷ mười phương chư Phật, mười phương tôn pháp, mười phương hiền Thánh Tăng. Vì tâm sinh hoan hỷ mà an lạc, bèn quy y Tam Bảo, cung kính Tam Bảo, gần gũi Tam Bảo, cúng dường Tam Bảo, đây là điều kiện Phật giáo đồ phải đầy đủ.

Nếu tâm thường thích các đức Phật

Và thích tôn pháp thích chúng Tăng

Tức trong chúng hội của Như Lai

Sớm thành thâm pháp nhẫn vô thượng.

Nếu như tâm luôn luôn ưa thích các Đức Phật, pháp của chư Phật nói, tuyên dương Hiền Thánh Tăng của Phật pháp, thì sẽ có tư cách tham gia tất cả pháp hội của Như Lai, mà được thấy Phật, lại được nghe pháp. Hoặc gần gũi thiện tri thức và bạn hiền, như vậy lập tức sẽ thành tựu pháp nhẫn sâu xa vô thượng. Tất cả pháp đều nhẫn thọ được, đều y pháp tu hành, thì cách Phật đạo không xa mấy.

Khai ngộ chúng sinh vô số lượng

Đều khiến niệm Phật Pháp Tăng bảo

Và bày phát tâm tu công đức

Do đó được thành quang minh này.

Bồ Tát vì khiến cho chúng sinh, từ trong mê mộng sớm giác ngộ, cho nên khai ngộ chúng sinh nhiều đến vô số lượng. Khiến cho chúng sinh minh bạch pháp môn niệm Phật niệm Pháp niệm Tăng là khai ngộ. Bồ Tát lại chỉ bày cho chúng sinh phát tâm bồ đề như thế nào, tu đạo như thế nào, làm việc lành như thế nào, làm công đức như thế nào, nói rất rõ ràng. Nếu y pháp tu hành, thì sẽ chấm dứt sinh tử, thành tựu được quang minh này.

Lại phóng quang minh tên Phước tụ

Quang này giác ngộ tất cả chúng

Khiến tu đủ thứ vô lượng thí

Dùng đây nguyện cầu đạo vô thượng.

Lại phóng ra đại quang minh tên là phước tụ. Quang minh đó hay tụ tất cả phước lại. Phước là từ đâu đến? Tức là từ bố thí mà đến. Hay bố thí thì có công đức, thì có phước báo. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho họ tu đủ thứ vô lượng pháp môn bố thí, đem công đức bố thí đó, nguyện cầu đạo vô thượng, tức cũng là thành Phật.

Lập hội đại bố thí vô hạn

Ai đến cầu xin đều thỏa mãn

Chẳng khiến tâm họ có thiếu thốn

Do đây được thành quang minh này.

Thiết lập pháp hội đại bố thí. Vô hạn, bất cứ gì cũng đều bố thí, chẳng có hạn lượng, muốn bao nhiêu thì được bấy nhiêu. Có cầu tất ứng, đều khiến cho họ thỏa mãn, chẳng khiến tâm của họ cảm giác thiếu thốn. Do nhân duyên đó mà thành tựu quang minh phước tụ.

Lại phóng quang minh tên Đủ trí

Quang này giác ngộ tất cả chúng

Khiến cho trong một pháp một niệm

Đều hiểu vô lượng các pháp môn.

Lại phóng đại quang minh tên là đủ trí, tức cũng là quang minh đầy đủ nhất thiết trí huệ. Quang minh đó, hay khiến chúng sinh chưa giác ngộ thì sẽ giác ngộ. Khiến cho tất cả chúng sinh, từ minh bạch một pháp mà minh bạch tất cả các pháp. Trong một niệm biết đạo lý:

‘’Một làm vô lượng, vô lượng làm một.’’

Do một pháp môn mà thấu hiểu vô lượng pháp môn, do đó cảnh giới:

‘’Một thông tất cả đều thông.’’

Vì các chúng sinh phân biệt pháp

Và dùng quyết rõ nghĩa chân thật

Khéo nói nghĩa pháp chẳng khuyết giảm

Do đây được thành quang minh này.

Bồ Tát vì tất cả chúng sinh, mà phân biệt đạo lý các pháp thật tướng, khiến cho chúng sinh minh bạch nghĩa chân thật của Phật pháp. Dùng đủ thứ pháp phương tiện, khéo nói nghĩa lý của diệu pháp, chẳng có thiếu khuyết giảm bớt. Dùng phương pháp vào sâu ra cạn, nói rõ nghĩa lý Kinh điển, do nhân duyên đó nên đắc được quang minh đủ trí này.

Lại phóng quang minh tên Huệ đăng

Quang này giác ngộ tất cả chúng

Khiến biết tánh chúng sinh vắng lặng

Tất cả các pháp không chỗ có.

Lại phóng ra đại quang minh tên là huệ đăng. Quang minh đó hay giác ngộ chúng sinh vô minh, khiến cho tất cả chúng sinh, biết tánh chúng sinh vốn không sinh không diệt, vốn đầy đủ trí huệ đức tướng Như Lai. Tất cả các pháp vốn vắng lặng. Do đó:

‘’Các pháp do duyên sinh

Các pháp do duyên diệt.’’

Tất cả các pháp chẳng có một thật thể, đều là không, chẳng chỗ có.

Diễn nói các pháp không vô chủ

Như huyễn như diệm trăng trong nước

Cho đến giống như mộng bóng hình

Do đây được thành quang minh này.

Bồ Tát diễn nói vô thường, khổ, không, vô ngã, tất cả các pháp, đều là vắng lặng, chẳng có một thật thể để chủ tể. Tất cả pháp tức là phương pháp, cũng là pháp phương tiện. Vì chúng sinh chấp trước, cho nên mới nói đủ thứ pháp môn phương tiện, để phá tất cả chấp trước của chúng sinh. Pháp hữu vi như huyễn chẳng thật, như dương diệm đại địa mùa xuân, như mặt trăng trong nước, như hình bóng trong gương, đều chẳng thật thể. Lại như hình bóng trong mộng, hư vọng không thật. Bồ Tát hết lòng khuyên dạy chúng sinh đừng chấp trước pháp hữu vi. Do nhân duyên đó mà đắc được quang minh huệ đăng.

Lại phóng quang tên pháp tự tại

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến được vô tận đà la ni

Đều trì tất cả các Phật pháp.

Lại phóng ra quang minh tên là pháp tự tại. Nơi tất cả các pháp, đắc được tự tại viên dung vô ngại. Quang minh đó, hay giác ngộ tất cả chúng sinh chẳng tự tại, mà khiến cho họ đắc được tự tại, đắc được vô tận đà la ni. Đà la ni dịch là tổng trì, tức là ‘’Tổng tất cả pháp, trì vô lượng nghĩa’’, tức cũng là tổng trì thân khẩu ý ba nghiệp thanh tịnh, thì hoàn toàn tu trì tất cả pháp của Phật.

Người cung kính cúng dường trì pháp

Cung cấp thủ hộ các Thánh hiền

Dùng đủ thứ pháp thí chúng sinh

Do đây được thành quang minh này.

Người cung kính tu trì Phật pháp, người cúng dường tu trì Phật pháp. Phát tâm trợ giúp đạo tràng làm việc, tức là cung cấp; lại phát tâm thủ hộ các Thánh hiền Tăng. Dùng đủ thứ pháp thí cho chúng sinh, khiến cho họ minh bạch đạo lý của pháp, để cải ác hướng thiện mà phát tâm bồ đề. Do nhân duyên đó, nên đắc được quang minh pháp tự tại này.

Lại phóng quang minh tên Năng xả

Quang đó giác ngộ chúng sinh sẻn

Khiến biết tài bảo đều không thường

Luôn ưa bố thí tâm không chấp.

Lại phóng ra đại quang minh tên là năng xả, tức cũng là quang minh bố thí, hay khiến cho chúng sinh xan tham, phát tâm bố thí, giác ngộ tất cả tài bảo chẳng phải là vật vĩnh viễn không hoại, do đó thường ưa thích bố thí cho tất cả chúng sinh. Song, chẳng có người bố thí, vật thí, người nhận, ba thứ chấp trước, mới là thật bố thí. Do đó: ‘’Làm thiện vui nhất, ’’ sự an lạc này chẳng gì sánh bằng.

Tâm sẻn khó điều mà điều được

Hiểu tài như mộng như mây trôi

Tăng trưởng tâm bố thí thanh tịnh

Do đây được thành quang minh này.

Chúng sinh tâm xan tham chẳng dễ gì điều phục, song, bị quang minh năng xả chiếu đến, thì sẽ chuyển biến thành tâm bố thí. Hiểu rõ tài vật như mộng, như mây trôi. Khổng Tử có nói:

‘’Phú quý với tôi như mây trôi’’.

Tức là nói phú quý giống như mây trôi trên trời, chẳng có tánh vĩnh cửu, thời khắc sẽ tan biến. Người sau chịu ảnh hưởng tư tưởng này, mới sinh ra tâm lý không cưỡng cầu, do đó:

‘’Phú quý như hoa trong nước

Công danh như sương trên ngói’’.

Phải việc gì cũng tri túc. Tư tưởng của nhà nho là:

‘’Việc biết tri túc tâm thường lạc.

Đến chỗ không cầu phẩm tự cao.’’

Khổng tử lại nói: ‘’Phú quý mà cầu được, thì dù là việc cầm roi, tôi cũng làm. Nếu chẳng chỗ cầu, thì tôi làm theo điều tôi thích.’’ Ý nghĩa là nếu như phú quý có thể cầu, thì tuy là việc đánh xe thấp hèn, tôi cũng nguyện ý đi làm. Nhưng nếu phú quý không thể nào cầu được, thì tôi làm điều tôi hoan hỷ. Ví như thích đánh đàn thì đánh, thích đánh cờ thì đánh, thích viết chữ thì viết, thích họa thì họa. Tư tưởng của nhà Nho có chỗ giống Phật giáo, nhưng Phật giáo chủ trương từ bi, chẳng có tâm tham mà phải bố thí. Chủ trương cứu giúp chúng sinh, thương xót chúng sinh. Bất quá nhà Nho là pháp thế gian, cầu làm toàn nhân. Phật giáo là pháp xuất thế, cầu làm bậc giác ngộ, tức cũng là cầu có đại trí huệ.

Quang minh năng xả đó, hay khiến chúng sinh tâm bố thí tăng trưởng, mà đắc được tâm thanh tịnh không nhiễm. Bồ Tát tại nhân địa tu đủ thứ pháp môn bố thí, triển chuyển giáo hóa chúng sinh tu pháp môn bố thí, do nhân duyên đó mà đắc được quang minh năng xả.

Lại phóng quang minh tên Trừ nhiệt

Quang đó giác ngộ người phạm giới

Khiến cho họ trì giới thanh tịnh

Phát tâm nguyện chứng đạo vô sư.

Lại phóng ra đại quang minh tên là trừ nhiệt, tức cũng là trì giới. Quang minh đó chiếu khắp chúng sinh, hay tiêu trừ bệnh nhiệt khổ phiền não. Lại khiến cho chúng sinh phạm giới, sinh tâm giác ngộ, phát tâm giữ giới. Phàm là chúng sinh chẳng giữ gìn giới luật đều vì ngu si, vô minh quá nặng, mê hoặc quá sâu, cho nên có đủ thứ nhiễm ô chẳng thanh tịnh. Người tại gia giữ năm giới tức là không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu.

Quang minh đó, hay khiến cho người phạm giới khôi phục lại giới thể thanh tịnh, mà giữ gìn giới luật, phát tâm nguyện chứng được đạo vô sư, tức cũng là Phật đạo. Các bạn không thể giải thích theo chữ nghĩa, cho rằng đạo vô sư tức là chẳng có thầy chỉ dạy, thì có thể thành tựu đạo nghiệp. Giải thích như thế là tà tri tà kiến, hoàn toàn sai lầm, sai mười vạn tám ngàn dặm. Người tu đạo nhất định phải lạy thầy, thì mới học được pháp chân chánh, tức cũng là chánh tri chánh kiến. Nếu chẳng có thiện tri thức chỉ dạy, thì tu mù luyện đui, lãng phí công phu. Cuối cùng vẫn đọa vào địa ngục, song, mình vẫn không biết cho nên phải lạy thiện tri thức làm thầy, thì mới có thể thành tựu Phật đạo.

Khuyên dắt chúng sinh thọ trì giới

Thập thiện đạo nghiệp đều thanh tịnh

Lại khiến phát tâm hướng bồ đề

Do đó được thành quang minh này.

Bồ Tát khuyên dẫn dắt chúng sinh thọ trì giới luật thanh tịnh, làm cho mười điều thiện của thân khẩu ý ba nghiệp hoàn toàn được thanh tịnh. Lại vì khiến cho chúng sinh trì giới phát tâm hồi hướng, hồi tiểu hướng đại, hồi sự hướng lý, hồi nhân hướng quả. Lại phát tâm bồ đề, trên cầu Phật đạo, dưới độ chúng sinh, vì tu đủ thứ hạnh môn, cho nên được quang minh trừ nhiệt này.

Lại phóng quang minh tên Nhẫn nghiêm

Quang đó giác ngộ kẻ sân hận

Khiến họ trừ sân lìa ngã mạn

Thường thích pháp nhẫn nhục nhu hòa.

Lại phóng ra đại quang minh, tên là nhẫn nghiêm, tức cũng là nhẫn nhục. Dùng nhẫn nhục để trang nghiêm pháp thân thanh tịnh, quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh có tâm sân hận, tức cũng là chúng sinh có vô minh rất nặng. Vô minh là gốc tạo nghiệp, do đó ‘’Lửa vô minh, thần cọp dữ, đó là gốc tội nghiệp kiếp trước.’’ Cọp vốn đã lợi hại rồi, nếu nó thành thần thì càng thêm lợi hại! Một khi con người nổi giận lên, thì chẳng sợ bất cứ cái gì, cho đến cọp cũng chẳng sợ. Nổi giận lên thì có phiền não, cho nên chúng ta người tu đạo, quan trọng nhất là đừng nổi giận. Người xưa có nói:

‘’Ngàn ngày nhặt củi

Một đóm lửa nhỏ thiêu sạch.’’

Vất vả khổ cực ngàn ngày đi nhặt củi, bị một chút lửa mà thiêu sạch hết. Cũng có nghĩa là công phu tu hành bao nhiêu năm, một khi nổi giận, thì thiêu sạch hết công đức đã tu. Do đó:

‘’Một đốm lửa nhỏ

Thiêu sạch hết rừng công đức’’.

Tại sao chúng ta phải nổi giận? Vì có vô minh. Làm thế nào phá được vô minh? Thì phải tu pháp môn nhẫn nhục. Nếu có ai đến mắng bạn, đến đánh bạn, đến phỉ báng bạn, đến nhục mạ bạn, thì đừng động tâm, ngược lại hãy nghĩ đây là báo ứng. Thời khắc hồi quang phản chiếu, cầu nơi chính mình. Như vậy thì lửa vô minh sẽ từ từ đè nén xuống, dần dần giảm bớt, đến trình độ trong tro hết lửa, thì việc lớn sẽ hóa nhỏ, việc nhỏ chẳng còn nữa.

Quang minh này hay khiến cho chúng sinh có tâm sân hận, tu pháp môn nhẫn nhục Ba la mật, tiêu trừ nóng giận, lìa khỏi ngã mạn. Thường sinh an lạc mà nhẫn nhục được, thì tánh tình sẽ biến thành nhu hòa. Các bạn xem! Răng thì cứng lưỡi thì mềm; con người đến tuổi già thì răng rụng hết, còn lưỡi thì vẫn tồn tại. Đây tức là đạo lý nhu khắc cương (mềm chế cứng), cho nên nhẫn nhục là pháp môn trên hết.

Chúng sinh bạc ác khó nhẫn được

Vì bồ đề nên tâm không động

Thường thích khen ngợi công đức nhẫn

Do đó được thành quang minh này.

Gặp được kẻ ác thô bạo chẳng cứ đạo lý, thì rất khó nhẫn được, nhưng cũng phải nhẫn thọ, do đó:

‘’Khó nhẫn nhẫn được, đó là thật nhẫn.’’

Tức cũng là nhẫn là cao, hòa là quý. Tại sao phải nhẫn? Vì muốn chứng bồ đề, cho nên tâm chẳng động, chẳng động tức là nhẫn, nhẫn tức là định. Thiền định tức là tu thân không động, tâm không động. Mới đắc được cảnh giới như như bất động, liễu liễu thường minh.

Phải luôn luôn khen ngợi công đức nhẫn nhục, gì là công đức? Tức là người ta nhẫn không được mà bạn nhẫn được, người ta chịu không được mà bạn chịu được, người ta không thể tu mà bạn tu được, người ta không thể làm mà bạn làm được, đó tức là công đức. Có người nói: Chùa Kim Sơn quá khổ! Ngày ăn một bữa, sáng cũng đói, tối cũng đói, thật chịu chẳng được. Còn đả thiền thất thì sáng sớm ba giờ đã ngồi hương, tối mười hai giờ đêm mới nghỉ, thật là nhẫn thọ chẳng đặng. Đó tức là biểu hiện nhẫn thọ không đặng. Nếu nhẫn chịu được, thì đắc được quang minh nhẫn nhục.

Lại phóng quang minh tên Dũng mãnh

Quang đó giác ngộ kẻ lười biếng

Khiến họ thường ở trong Tam Bảo

Cung kính cúng dường chẳng nhàm mỏi.

Lại phóng ra đại quang minh tên là dũng mãnh, tức cũng là tinh tấn. Quang minh đó hay khiến chúng sinh lười biếng giác ngộ, sinh tâm dũng mãnh tinh tấn, siêng tu Phật đạo. Đối với Tam Bảo thường khởi tâm cung kính và tâm cúng dường, chẳng lúc nào mỏi mệt, nhàm chán.

Người học Phật pháp phải càng ngày càng tinh tấn, không thể có tâm lười biếng, cũng không thể giải đãi, càng không thể phóng dật. Phải luôn giữ quy cụ, ngày đêm sáu thời luôn tinh tấn. Chúng ta đời này tại sao phải chịu khổ? Vì kiếp trước chẳng tu hành. Đời này lại không tu hành, thì đời sau càng khổ. Đây tức là đạo lý Phật giáo cơ bản nhất, hy vọng mọi người chú ý! Hãy mau tu hành!

Nếu họ thường ở trong Tam Bảo

Cung kính cúng dường chẳng nhàm mỏi

Thì sẽ thoát khỏi cảnh bốn ma

Sớm thành Phật bồ đề vô thượng.

Nếu như thường ở trong Tam Bảo sinh tâm cung kính và cúng dường, chẳng có tư tưởng và hành vi nhàm mỏi, thì sẽ thoát khỏi ma năm ấm, ma phiền não, ma chết, thiên ma, bốn cảnh giới ma chướng, thì sớm sẽ thành tựu đạo quả Phật bồ đề vô thượng.

Người tu đạo phải có tâm từ bi, có tư tưởng ta, người, đồng một thể. Tóm lại, tức là vô duyên đại từ, đồng thể đại bi. Người ta tốt tức là mình tốt, người ta xấu tức là mình xấu. Hy vọng ai ai cũng đắc được lợi ích, ai ai cũng đều thành Phật. Ai ai cũng đều giỏi hơn mình, tốt hơn mình, đó mới là bản hoài của người tu đạo. Nếu chẳng có tâm đố kỵ chướng ngại, thì sớm sẽ thành tựu đạo nghiệp. Nếu có chút tâm đố kỵ chướng ngại, thì cách Phật đạo mười vạn tám ngàn dặm, do đó ‘’Sai một ly, đi ngàn dặm.’’

Khuyên hóa chúng sinh khiến tấn sách

Thường siêng cúng dường nơi Tam Bảo

Lúc pháp muốn diệt chuyên giữ gìn

Do đó được thành quang minh này.

Khuyên nhủ dạy bảo chúng sinh nhàm mỏi, khiến cho họ tinh tấn, khiến cho họ cảnh sách. Giống như lúc đả thiền thất, nếu có ai ngủ, hoặc phạm quy cụ, thì nhất định phải đánh hương bản. Người bị đánh chẳng những chẳng có tâm sân hận, mà ngược lại càng thêm tinh tấn tu hành, đó tức là cảnh sách. Do đó, trên hương bản biên hai chữ cảnh sách. Đánh bạn tức là cảnh sách bạn, dạy bạn giữ quy cụ. Bất cứ ai vào trong đạo tràng đều phải giữ quy cụ.

Còn phải thường cúng dường Tam Bảo, phát nguyện vào thời đại mạt pháp, phải chuyên tâm giữ gìn Tam Bảo, ủng hộ Tam Bảo, khiến cho pháp đừng diệt. Phật pháp vừa đến tây phương, làm thế nào khiến Phật pháp đừng tiêu diệt, cho nên mọi người phải nỗ lực để bảo vệ Phật pháp. Do nhân duyên đó, mà thành tựu được quang minh dũng mãnh.

Lại phóng quang minh tên Tịch tĩnh

Quang đó giác ngộ kẻ loạn tâm

Khiến họ xa lìa tham sân si

Tâm chẳng giao động mà chánh định.

Lại phóng ra đại quang minh, tên là tịch tĩnh, tức cũng là thiền định. Thiền định là đối trị mao bệnh tán loạn. Quang minh đó, hay khiến cho chúng sinh tâm loạn tình mê được giác ngộ, xa lìa tham sân si ba độc, tức cũng là khiến cho chúng sinh có dục niệm, có vô minh, có sân hận, gặp được cảnh giới dẫn dụ mà chẳng động tâm. Đây là đắc được công phu chánh định, tức cũng chuyển được cảnh giới.

Xả lìa tất cả ác trí thức

Luận đàm vô nghĩa hạnh tạp nhiễm

Khen ngợi thiền định A lan nhã

Do đây được thành quang minh này.

Có chánh định thì nhận thức được thiện tri thức. Gì là thiện tri thức? Tức là chẳng có tâm chấp trước, chẳng có tâm tham, chẳng ích kỷ, chẳng tư lợi, chẳng đố kỵ, chẳng chướng ngại, chẳng cống cao, ngã mạn. Tất cả đều nghĩ về người, chẳng những thiện về thân mình, mà cũng thiện về thiên hạ, khiến cho tất cả chúng sinh đều hiểu rõ Phật pháp nghĩa chân thật, đầy đủ chánh tri chánh kiến.

Có định lực thì xả lìa được ác tri thức. Gì là ác tri thức? Tức là người ích kỷ tư lợi, đố kỵ chướng ngại, cống cao ngã mạn, tất cả chỉ vì nghĩ riêng mình mà chẳng nghĩ đến kẻ khác, có lợi thì tranh, không lợi thì nhường. Chẳng có tâm đạo đức, cũng chẳng có tâm đồng tình. Sự hiểu biết đều là tà tri tà kiến, khiến cho người sinh tư tưởng nhiễm ô, khiến cho tâm chẳng thanh tịnh.

Thiện tri thức chẳng nói pháp vô nghĩa, chẳng luận về hạnh tạp nhiễm, càng không bàn về tất cả tà pháp; chỉ khen ngợi thiền định là diệu pháp môn khai ngộ. A lan nhã là nơi yên tĩnh tu hành. Do nhân duyên đó, cho nên đắc được quang minh tịch tĩnh.

Lại phóng quang minh tên Huệ nghiêm

Quang đó giác ngộ kẻ ngu mê

Khiến họ chứng đế hiểu duyên khởi

Các căn trí huệ đều thông đạt.

Lại phóng ra đại quang minh tên là huệ nghiêm, tức cũng là trí huệ, dùng trí huệ để trang nghiêm. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh ngu si, khiến cho họ chứng được chân lý pháp bốn đế, lại khiến cho họ hiểu rõ đạo lý tánh duyên khởi, khiến cho sáu căn trí huệ thông đạt vô ngại, đây tức là cảnh giới sáu căn dùng với nhau.

Nếu chứng bốn đế hiểu duyên khởi

Các căn trí huệ đều thông đạt

Sẽ được pháp tam muội Nhựt đăng

Trí huệ quang minh thành Phật quả.

Nếu như chứng được pháp bốn đế, hiểu rõ pháp mười hai nhân duyên, thì sáu căn trí huệ sẽ thông đạt vô ngại, thì sẽ đắc được pháp tam muội nhựt đăng, để chiếu khắp tất cả chúng sinh. Có trí huệ quang minh, thì chẳng bao lâu sẽ thành quả vị Phật.

Quốc tài thân mình đều xả được

Vì bồ đề nên cầu chánh pháp

Nghe rồi chuyên khuyên vì họ nói

Do đây được thành quang minh này.

Trước khi chưa thành Phật, thì phải thực hành đạo Bồ Tát, đem tài sản đất nước nhà cửa và thân tâm tánh mạng của mình, đều bố thí cho chúng sinh. Tại sao? Vì cầu bồ đề chánh pháp, đem pháp bốn đế, pháp mười hai nhân duyên, pháp lục độ vạn hạnh mình đã nghe được, chuyên nhất khuyên vì chúng sinh mà nói, do nhân duyên đó, mà được thành quang minh huệ nghiêm. Ở trên là phóng ra đại quang minh sáu độ.

Lại phóng quang minh tên Phật huệ

Quang đó giác ngộ các hàm thức

Khiến thấy vô lượng vô biên Phật

Thảy đều ngồi trên hoa sen báu.

Lại phóng ra đại quang minh tên là Phật huệ, tức cũng là trí huệ của Phật. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho họ thấy được vô lượng vô biên chư Phật. Hết thảy chư Phật đều ngồi kiết già trên hoa sen báu lớn.

Khen Phật oai đức và giải thoát

Nói Phật tự tại vô số lượng

Hiển bày Phật lực và thần thông

Do đây được thành quang minh này.

Lại khen ngợi oai đức và đạo giải thoát vi diệu của chư Phật, rộng nói tự tại thần lực và đạo giải thoát vô thượng của chư Phật, đều là vô lượng vô biên. Ở trong quang minh lại hiển bày đủ thứ phương tiện và đủ thứ thần thông diệu dụng. Bởi nhân duyên đó, nên được thành quang minh Phật huệ.

Lại phóng quang minh tên Vô úy

Quang đó chiếu đến kẻ sợ hãi

Kẻ ác cầm giữ các độc hại

Hết thảy đều khiến sớm tiêu trừ.

Lại phóng ra đại quang minh tên là vô úy. Quang minh đó hay chiếu đến chúng sinh sợ hãi, khiến cho họ chẳng có các độc hại. Quang minh đó hay làm cho kẻ ác chẳng có nhân tánh hại người, cầm vũ khí giết người, hoặc thuốc độc hại người, đều sớm tiêu trừ sạch.

Nơi các chúng sinh thí vô úy

Gặp kẻ não hại khuyên dừng lại

Cứu người hiểm nạn cô bần cùng

Do đây được thành quang minh này.

Hay khiến chúng sinh rộng bố thí pháp vô úy, gặp kẻ muốn não loạn thương hại chúng sinh, thì khuyên họ dừng lại hành vi đó, phải cứu giúp người cô độc, nguy hiểm, khốn khổ bần cùng. Bởi nhân duyên đó, mà được thành tựu quang minh vô úy.

Lại phóng quang minh tên an ổn

Quang đó chiếu đến kẻ bệnh tật

Khiến trừ tất cả các thống khổ

Đều được vui chánh định tam muội.

Lại phóng ra đại quang minh tên là an ổn. Quang minh đó hay chiếu phá tất cả bệnh tật của chúng sinh, khiến cho họ tiêu trừ tất cả thống khổ, đều đắc được an vui chánh định chánh thọ.

Thí dùng thuốc hay cứu các bệnh

Diệu báu sống lâu hương thoa thân

Dầu tô sữa mật làm ăn uống

Do đây được thành quang minh này.

Nếu như hay bố thí đủ thứ thuốc hay, để cứu đủ thứ chứng bệnh, theo bệnh cho thuốc, giải trừ thống khổ, tức là diệu báu, có thể sống lâu. Hoặc dùng hương thoa thân, hoặc dùng dầu tô thắp đèn, hoặc dùng sữa, mật làm thức ăn uống. Như thế mới đắc được quang minh an ổn.

Bệnh tật của chúng sinh, tức là tham, sân, si, mạn, nghi, năm thứ bệnh nhiệt độc, dùng thuốc pháp bốn đế, mười hai nhân duyên, sáu độ, để đối trị thì chắc chắn thuốc đến sẽ lành bệnh, do đó ‘’theo bệnh cho thuốc.’’ Ví như chứng bệnh nhiệt, thì phải uống thuốc có tánh mát mẻ; chứng bệnh hàn, thì phải uống thuốc có tánh nhiệt.

Lại phóng quang minh tên Thấy Phật

Quang đó giác ngộ kẻ sắp chết

Khiến họ nhớ niệm thấy Như Lai

Mạng chung được sinh về tịnh độ.

Lại phóng ra đại quang minh tên là thấy Phật. Ở trong quang minh thấy được mười phương tất cả chư Phật. Quang minh đó hay giác ngộ chúng sinh sắp chết, khiến cho họ tùy thời nhớ niệm Phật A Di Đà, để niệm danh hiệu Phật. Chỉ cần nhất tâm bất loạn, niệm mười tiếng danh hiệu Phật, thì có thể vãng sinh về cõi Tây Phương Cực Lạc Thế Giới.

Thấy người lâm chung khuyên niệm Phật

Lại bày Thánh tượng khiến chiêm kính

Khiến nơi chỗ Phật sâu quy ngưỡng

Do đây được thành quang minh này.

Nếu thấy người lúc lâm chung, thì khuyên họ niệm Phật, khiến cho họ có thể vãng sinh về cõi nước thanh tịnh. Tại sao hiện tại chúng ta phải niệm Phật? Tức là huấn luyện lúc lâm chung còn nhớ mà niệm Phật, mới có thể vãng sinh về thế giới Cực Lạc, hoặc thế giới Phương Đông.

Có người nói:

‘’Vậy, bình thường chúng ta không cần niệm Phật, đợi đến lúc lâm chung thì hãy niệm Phật không được chăng‘’?

Không thể được, vì: ‘’Bình thường không thắp hương, lúc chết ôm chân Phật, ’’ thì đã quá muộn màng. Vì con người vào giờ phút cuối cùng, hay hoang mang lo âu sợ sệt, hoặc lưu luyến con cái, thì sẽ quên niệm Phật. Cho nên lúc bình thường hãy niệm Phật cho nhiều, khiến cho tâm thanh tịnh, phiền não quét sạch, tất cả buông xả, chẳng chấp trước thứ gì, thì đến lúc lâm chung, tâm tịnh không phiền não, một lòng một dạ cầu sinh Tây Phương, thì chắc chắn sẽ được Tây Phương Tam Thánh cầm đài sen vàng đến tiếp dẫn.

Con người lúc lâm chung thì thần chí không tịnh, không thể niệm Phật, hoặc thỉnh chư Tăng đến trợ niệm, hoặc thỉnh thiện tri thức đến trợ niệm, hoặc thỉnh bạn bè đến trợ niệm. Như thế sẽ khiến cho người lâm chung sinh tâm bồ đề, trong một niệm hoạch được vô lượng công dụng, có công đức không thể nghĩ bàn.

Hoặc trong phòng bệnh nhân bày Thánh Tượng (Phật A Di Đà, Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Thế Chí), khiến cho người lâm chung chiêm ngưỡng cung kính, thì khi mạng chung cũng sẽ sinh về Tây Phương Tịnh Độ. Khiến cho bệnh nhân đến chỗ Phật để quy y Phật, cung kính lễ bái, tu hành như thế, thì sẽ đắc được quang minh thấy Phật.

Lại phóng quang minh tên Lạc pháp

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến nơi chánh pháp thường an lạc

Lắng nghe diễn nói và biên chép.

Lại phóng ra đại quang minh tên là lạc pháp. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho người nghe chánh pháp thường sinh tâm hoan hỷ, đắc được cảnh giới vui thiền định làm thức ăn, niềm vui của pháp tràn đầy. Quang minh đó lại khiến cho chúng sinh hoan hỷ Phật pháp, bất cứ ở đâu có người giảng Kinh thuyết pháp, thì đều đến tham gia. Phải biết nghe Kinh có lợi ích diệu không thể tả, sau khi nghe rồi thì phải diễn nói hoặc biên chép.

Lúc pháp sắp diệt hay diễn nói

Khiến người cầu pháp ý sung mãn

Nơi pháp ưa thích siêng tu hành

Do đây được thành quang minh này.

Vào thời đại mạt pháp, nên đem chánh pháp đã được nghe, diễn nói cho chúng sinh nghe, hoặc biên chép cho chúng sinh xem, khiến cho chúng sinh thấy nghe, để đắc được pháp ích mãn ý. Đối nơi pháp sinh tâm ưa thích, thì sẽ siêng năng tu hành. Tu hành thì phải quán triệt thủy chung, không thể ‘’một ngày nóng mười ngày lạnh, ’’ tu hành như thế thì chẳng đắc được lợi ích. Vì muốn nghe pháp, diễn nói, tu hành, biên chép, ấn tống .v.v... nên đắc được quang minh pháp lạc.

Lại phóng quang minh tên Diệu âm

Quang đó khai ngộ các Bồ Tát

Hay khiến hết thảy tiếng ba cõi

Người nghe đều là tiếng Như Lai.

Lại phóng ra đại quang minh tên là diệu âm. Tất cả âm thanh thế gian đều biến thành diệu âm. Vào đời Tống, Tô Đông Pha đã từng nói:

‘’Kê thanh tận thị quảng trường thiệt

Sơn sắc vô phi thanh tịnh thân.’’

Tiếng suối nước chảy, đều là đang diễn nói diệu âm; núi xanh tất cả màu sắc, đều là diệu thân thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho tất cả Bồ Tát khai ngộ. Bồ Tát mới phát tâm bồ đề, thấy được quang minh này, thì sẽ đắc được trí huệ biện tài vô ngại. Quang minh này lại khiến cho hết thảy tất cả tiếng của ba cõi, khiến cho chúng sinh nghe được đều là diệu âm của Như Lai.

Dùng âm thanh lớn khen ngợi Phật

Và thí linh chuông các âm nhạc

Khắp khiến thế gian nghe tiếng Phật

Do đây được thành quang minh này.

Khi Bồ Tát tại nhân địa tu hành sáu độ vạn hạnh, thì thường dùng âm thanh lớn, để khen ngợi công đức của mười phương ba đời tất cả chư Phật, và bố thí linh báu, chuông báu cùng tất cả âm nhạc, khiến cho khắp tất cả chúng sinh thế gian nghe được diệu âm của Phật. Do đủ thứ hạnh môn tu hành tại nhân địa, mà đắc được quang minh diệu âm này.

Lại phóng quang tên Thí cam lồ

Quang đó khai ngộ tất cả chúng

Khiến xả tất cả hạnh phóng dật

Tu tập đầy đủ các công đức.

Lại phóng ra đại quang minh tên là thí cam lồ. Quang minh đó hay khai ngộ tất cả chúng sinh, hay giải trừ đói khát và phiền não, lại hay xả lìa tất cả hành vi phóng dật (chẳng giữ quy cụ), mà y giáo phụng hành. Không phóng dật thì tinh tấn. Tinh tấn thì tu tập đầy đủ tất cả công đức. Người tu đạo, không thể theo tham sân si đi làm việc điên đảo, nhất định phải tinh tấn dũng mãnh tiến về trước.

Nói pháp hữu vi chẳng an ổn

Vô lượng khổ não đều đầy dẫy

Luôn thích khen ngợi vui vắng lặng

Do đây được thành quang minh này.

Vì chúng sinh diễn nói pháp hữu vi, nói đây chẳng phải là pháp an ổn. Tại sao? Vì pháp này là hư vọng không thật. Ví như công danh phú quý đều là tạm thời. Giống như hoa ở trong gương, trăng ở dưới nước đều hư vọng chẳng chân thật. Đừng bị công danh phú quý hư vọng làm lay động, hãy nhận thức tất cả hết thảy đều là vô thường, khổ, không, vô ngã. Hết thảy pháp hữu vi đều có vô lượng khổ não. Lớn là quốc gia, nhỏ là gia đình, cũng đều có khổ não. Ai ai cũng đều có khổ não, ví như làm quan thì có khổ não làm quan, buôn bán thì có khổ não về buôn bán, đi học thì có khổ não về đi học. Tóm lại, chẳng có ai mà chẳng có khổ não, cho nên vô lượng khổ não đều đầy dẫy. Phải luôn an vui mà hoan hỷ khen ngợi pháp vắng lặng là vui, đó tức là niềm vui thiền định, chẳng phải nhân gian tìm được, cũng chẳng cách gì hình dung được. Vì khen ngợi tán thán vui vắng lặng, cho nên đắc được quang minh thí cam lồ.

Lại phóng quang minh tên Tối thắng

Quang đó khai ngộ tất cả chúng

Khiến ở chỗ Phật khắp nghe được

Giới định trí huệ pháp tăng thượng.

Lại phóng ra đại quang minh tên là tối thắng. Quang minh đó hay khai ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho chúng sinh có tâm tham, sẽ sinh tâm bố thí, có tâm sân sẽ sinh tâm từ bi, khiến cho chúng sinh có tâm si, sẽ sinh trí huệ. Quang minh đó hay biến đổi tư tưởng của chúng sinh, khiến cho tham thì chẳng tham, sân thì chẳng sân, si thì chẳng si. Tất cả đều bỏ mê về với giác ngộ, cải ác làm lành, có công dụng như thế. Khiến cho chúng sinh đều phát tâm bồ đề, ở trong đạo tràng của Phật, khắp nghe tất cả các pháp, tu tập giới, định, huệ, ba học vô lậu, đó là pháp tăng thượng, hay tăng trưởng căn lành.

Luôn thích khen ngợi tất cả Phật

Thắng giới thắng định huệ thù thắng

Như vậy vì cầu đạo vô thượng

Do đây được thành quang minh này.

Phải luôn luôn ưa thích khen ngợi tán thán ba lậu vô học thù thắng, của mười phương ba đời tất cả chư Phật. Giới là gì? Tức là ngừa ác phòng quấy, không làm các điều ác, siêng làm các điều thiện. Định là gì? Tức là tâm chẳng động. Như như chẳng động, sáng suốt rõ ràng, chẳng bị cảnh vật bên ngoài làm giao động, nhận thức tự tánh vốn có. Huệ là gì? Tức là trí huệ Bát Nhã. Phân biệt thiện ác, biện rõ thị phi. Chẳng bị điên đảo mê hoặc, chẳng bị cảnh giới lay chuyển. Tóm lại, chẳng làm việc hồ đồ, toàn làm chuyện sáng suốt, đó tức là phương pháp cầu đạo vô thượng. Do nhân duyên đó, mà đắc được quang minh tối thắng.

Lại phóng quang minh tên Bảo nghiêm

Quang đó khai ngộ tất cả chúng

Khiến được bảo tạng vô cùng tận

Dùng để cúng dường các Như Lai.

Lại phóng ra đại quang minh tên là bảo nghiêm. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho họ đắc được bảo tạng chẳng cùng tận, bèn dùng bảo tạng đó để cúng dường các Như Lai. Do đó có câu:

‘’Đời này phú quý là nhân gì?

Đời trước đem tiền làm Phật vàng

Đời này nghèo cùng là nhân gì?

Đời trước chẳng chịu cứu người nghèo

Đời này xinh đẹp là nhân gì?

Đời trước mua hương đèn cúng Phật

Đời này xấu xí là nhân gì?

Đời trước thân nhơ ở trước Phật

Đời này ngu si là nhân gì?

Đời trước gian xảo khi người lành

Đời này trí huệ là nhân gì?

Đời trước ấn tống các Kinh Phật.’’

Đây đều là báo ứng và chiêu cảm của tiền nhân hậu quả.

Bây giờ nói về một câu chuyện bỏn xẻn thành tánh nết: Thuở xưa có một ông phú hộ, một xu cũng chẳng chịu bố thí, rất bỏn xẻn đối với mọi người. Ông ta có bốn người con. Vì ông ta thương yêu tài, cho nên thằng con lớn, ông đặt tên là Vàng, thằng con thứ hai tên là Bạc, thằng thứ ba tên là Đá Quý, thằng thứ tư tên là Nghiệp Chướng. Ba người con đều đậu đại học. Ông anh cả đậu bằng tiến sĩ, ông thứ hai đậu thạc sĩ, ông thứ ba đậu bằng học sĩ, đều kết hôn sinh con đẻ cái, sự nghiệp đều thành tựu vẻ vang. Chỉ có đứa em út, chỉ học đến tiểu học, chẳng kết hôn, chẳng có chức nghiệp. Tại sao? Vì bố anh ta chẳng thích anh ta, do đó chịu đủ thứ thiệt thòi. Song, anh ta rất có hiếu, rất nghe lời của cha, còn ba ông anh tuy là có học vấn, nhưng chẳng nghe lời bố.

Ông đó tuổi già nhiều bệnh, thì tự biết rằng bệnh đã đến lúc nguy kịch, chẳng còn hy vọng gì nữa. Cảm thấy một mình đi xuống âm phủ thì quá cô đơn, muốn đem theo một đứa con đi làm bạn cho vui. Do đó bèn kêu thằng anh cả đến để thương lượng:

‘’Vàng con! Chúng ta cha con có cảm tình rất mật thiết, con có thể cùng đi theo cha không‘’?

Thằng anh cả nghe rồi thì sửng sốt, chẳng nể nang gì nói:

‘’Cha chết chẳng có quan hệ gì đến con! Con chưa hưởng thụ xong vinh hoa phú quý, con không thể nào đi được! Con không đi.’’

Đại phú ông rất thương tâm, bèn gọi thằng con thứ hai đến nói:

‘’Bạc con! Cha sắp chết, con có thể cùng đi với cha chăng‘’?

Không ngờ thằng Bạc trừng mắt nói:

‘’Cha thật là hồ đồ, con tuổi còn trẻ như thế này, mà làm sao đi theo chết với cha chứ! Con muốn sống một cuộc sống sung sướng, con không đi với cha.’’

Đại phú ông buồn rầu thảm não, chẳng cách gì hơn. Còn thằng con thứ ba mà ông cũng rất thương nó, muốn thương lượng thử nó có chịu đi với mình chăng. Do đó bèn kêu thằng con thứ ba đến và nói:

‘’Đá Quý con! Con là đứa con mà ba thương nhất (học về Kinh tế học), có thể nào con cùng đi với ba xuống âm phủ làm cố vấn tinh tế cho ba không‘’?

Thằng con thứ ba nghe Kinh hồn thất sắc nói:

‘’Ba à! Không thể được đâu! Tuy con học về kinh tế, nhưng sở học còn chưa phát huy hết, con muốn ở lại thế gian học thêm nữa, để tốt nghiệp tiến sĩ, trở thành nhà đại tư bản của thế giới. Xin lỗi, bây giờ con không thể đi cùng với ba xuống âm phủ, tha thứ cho con tội bất hiếu.’’

Đại phú ông quá thất vọng buồn bã vô cùng. Trong lúc đó thì đứa con thứ tư, người cha chẳng kêu đến, mà anh ta quyết chí theo cha, cha ở đâu thì anh ở đó, làm theo nguyện vọng của cha, đại phú ông lúc đó vui mừng rơi lệ nói:

‘’Nghiệp Chướng con! Ba thật tình xin lỗi con, chẳng để cho con học đại học, cũng chẳng cho con thành gia lập nghiệp, ba đối đãi với con rất bạc bẽo. Hy vọng con tha thứ tâm thiên lệch của ba.’’ Nói xong thì tay không ra đi, chỉ có thằng Nghiệp Chướng theo ông ta đi. Do đó:

‘’Vạn thứ chẳng mang theo được

Chỉ có nghiệp theo mình.’’

Lúc người chết, gì cũng chẳng mang theo đặng, chỉ có nghiệp chướng đi theo. Lúc còn sống làm nghiệp thiện, thì có nghiệp thiện; lúc còn sống làm nghiệp ác, thì có nghiệp ác. Vàng, bạc, đá quý, đều chẳng đi, chỉ nghiệp chướng hoan hỷ đi theo thọ báo.

Đời người trên thế gian, tất cả đều như huyễn như hóa, hư vọng không thật, cho nên tất cả đừng cho là thật. Nếu cho là thật thì càng hồ đồ, chẳng cho là thật thì càng minh bạch. Minh bạch nhiều thì hồ đồ ít, thì chẳng làm việc điên đảo mộng tưởng.

Chúng ta người tu đạo thì tu cái gì? Tức là tu tâm không tham sân si. Đừng tham mà không biết chán, đừng tham vui năm dục, đừng nóng giận, tất cả đều phải nhẫn nại. Người tu hành mà không thể nhẫn nại, chẳng có công phu nhẫn nại, thì tất cả pháp môn, bất cứ tu hành đến trình độ nào, cũng chẳng thành tựu, đồng thời sẽ càng biến thành ngu si.

Dùng đủ thứ diệu báu vô thượng

Dâng lên cúng Phật và tháp Phật

Cũng bố thí cho các kẻ nghèo

Do đây được thành quang minh này.

Dùng tất cả thứ diệu báu vô thượng, để cúng dường Phật và kiến lập tháp Phật. Lại dùng tất cả châu báu bố thí cho kẻ nghèo, để giúp đỡ tất cả người nghèo khổ, khiến cho họ đắc được lợi ích. Do nhân duyên đó mà đắc được quang minh bảo nghiêm.

Lại phóng quang minh tên Hương nghiêm

Quang đó giác ngộ tất cả chúng

Khiến người ngửi được tâm vui mừng

Quyết định sẽ thành công đức Phật.

Lại phóng ra đại quang minh tên là hương nghiêm. Quang minh đó hay giác ngộ tất cả chúng sinh, khiến cho chúng sinh ngửi được hương vị đó, thì tâm sinh vui mừng, quyết định sẽ thành tựu công đức của Phật.

Trời người dùng hương thơm thoa đất

Cúng dường tất cả đấng Tối Thắng

Cũng tạo tháp Phật và tượng Phật

Do đây được thành quang minh này.

Trời, người dùng hương thơm để thoa đất. Tại sao? Vì trang nghiêm để cúng dường tất cả đấng Tối Thắng, tức cũng là Phật. Cũng tạo tháp báu trang nghiêm, cũng tạo tượng Phật trang nghiêm, để cúng dường Phật. Do nhân duyên đó, cho nên đắc được quang minh hương nghiêm.

Lại phóng quang tên Tạp trang nghiêm

Tràng phan lọng báu vô số lượng

Đốt hương rải hoa tấu âm nhạc

Thành ấp trong ngoài đều đầy dẫy.

Lại phóng quang minh tên là tạp trang nghiêm. Có tràng báu, phan báu, lọng báu, có nhiều vô lượng số. Lại đốt lên đủ thứ hương thơm, lại rải khắp đủ thứ hoa báu, lại diễn tấu đủ thứ âm nhạc để cúng dường Phật, để trang nghiêm chỗ Đức Phật. Trong thành ngoài ấp đều đầy dẫy các thứ báu nghiêm sức.

Lại dùng âm kỹ nhạc vi diệu

Các hương hoa đẹp tràng lọng thảy

Đủ thứ trang nghiêm cúng dường Phật

Do đây được thành quang minh này.

Lại dùng đủ thứ âm kỹ nhạc vi diệu không thể nghĩ bàn, đủ thứ hương thơm, hoa quý, tràng báu, lọng báu .v.v… đủ thứ sự trang nghiêm để cúng dường Phật. Vì nhân duyên đó, cho nên đắc được thành tựu quang minh tạp trang nghiêm.

Lại phóng quang minh tên Nghiêm khiết

Khiến đất bằng phẳng như bàn tay

Trang gnhiêm tháp Phật và đạo tràng

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng đại quang minh tên là nghiêm khiết. Quang minh đó chiếu soi đến đâu, thì khiến cho đất nơi đó bằng phẳng như bàn tay, chẳng có chỗ nào lồi lõm, hay khiến tạo tháp báu và đạo tràng của Phật. Do nhân duyên đó, cho nên đắc được quang minh nghiêm khiết.

Lại phóng quang minh tên Đại vân

Hay nổi mây thơm mưa nước thơm

Dùng nước rưới tháp và chùa viện

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng đại quang minh tên là đại vân (mây lớn). Quang minh đó hay nổi mây thơm để mưa xuống nước thơm. Dùng nước thơm để rưới lên tháp báu và chùa viện. Do công đức đó, mà đắc được quang minh đại vân.

Lại phóng quang minh tên Nghiêm cụ

Khiến người lõa thể được y phục

Vật tốt nghiêm thân thí cho họ

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng đại quang minh tên là nghiêm cụ. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh lõa thể chẳng có quần áo mặc, thì được quần áo đẹp. Dùng đủ thứ vật quý giá trang nghiêm thân bố thí cho chúng sinh. Do thực hành hạnh bố thí như thế, cho nên được thành quang minh nghiêm cụ.

Lại phóng quang minh tên Thượng vị

Hay khiến kẻ đói được ăn ngon

Đủ thứ cỗ quý đem bố thí

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng đại quang minh tên là thượng vị. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh đói khát, được thức ăn ngon. Lại dùng đủ thứ thức ăn uống thượng hạng cúng dường Tam Bảo, bố thí chúng sinh. Do nhân duyên đó, cho nên được thành quang minh thượng vị.

Lại phóng quang minh tên Đại tài

Khiến kẻ bần cùng được bảo tàng

Dùng vật vô tận cúng Tam Bảo

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng đại quang minh tên là đại tài. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh bần cùng đắc được bảo tàng. Dùng của cải vô tận để cúng dường Tam Bảo, bố thí cho chúng sinh. Do nhân duyên đó, cho nên được quang minh đại tài.

Lại phóng quang tên Mắt thanh tịnh

Hay khiến kẻ mù thấy các sắc

Dùng đèn cúng Phật và tháp Phật

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là mắt thanh tịnh. Quang minh đó, hay khiến cho chúng sinh mù mắt nhìn thấy được đủ thứ màu sắc. Vì dâng đèn cúng dường Phật và tháp Phật, cho nên đắc được đại quang minh này.

Một trong mười đệ tử lớn của Đức Phật, có thiên nhãn thông đệ nhất, đó là tôn giả A Nậu Lâu Đà, là em bà con với Đức Phật. Sau khi tôn giả xuất gia rồi, vì lười biếng, cho nên thường hay ngủ. Một ngày nọ, Phật đang nói pháp thì tôn giả ngủ gục, cho nên bị Phật quở. Tôn giả sinh tâm hổ thẹn, phát nguyện không ngủ. Do đó dũng mãnh tinh tấn, bảy ngày bảy đêm không ngủ, sau đó hai mắt bị mù. Tuy nhìn không thấy, nhưng vẫn tinh tấn, cho nên chứng được thiên nhãn thông, được gọi là thiên nhãn đệ nhất.

Chúng ta mỗi người toàn thân có tám vạn bốn ngàn lỗ chân lông, trong mỗi lỗ chân lông đều có con mắt. Trong mỗi bàn tay đều có con mắt, đáng tiếc không thể mở đặng. Tại sao? Vì không tu hành, nếu chân thật tu hành, nhân duyên thành thục thì sẽ khai mở, nhìn thấy tất cả sự vật.

Lại phóng quang tên Tai thanh tịnh

Hay khiến kẻ điếc đều được nghe

Trống nhạc cúng Phật và tháp Phật

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là tai thanh tịnh. Quang minh đó, hay khiến cho kẻ điếc nghe được tất cả âm thanh rõ ràng. Dùng âm nhạc của trống để dâng cúng Phật và tháp Phật. Do nhân duyên đó, cho nên được thành tựu quang minh tai thanh tịnh.

Lại phóng quang tên Mũi thanh tịnh

Xưa chưa ngửi hương đều được ngửi

Dùng hương cúng Phật và tháp Phật

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là mũi thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh xưa chưa được ngửi hương vị, đều ngửi được hương vị, dùng hương để cúng dường Phật và tháp Phật. Do nhân duyên đó, cho nên được thành tựu quang minh mũi thanh tịnh.

Lại phóng quang tên Lưỡi thanh tịnh

Hay dùng tiếng hay khen ngợi Phật

Vĩnh trừ lời thô ác bất thiện

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là lưỡi thanh tịnh. Quang minh đó hay dùng tiếng hay để khen ngợi công đức của chư Phật. Vì vĩnh viễn tiêu trừ lời thô ác chẳng thiện, cho nên được thành tựu quang minh lưỡi thanh tịnh.

Lại phóng quang tên Thân thanh tịnh

Các căn ai thiếu khiến đầy đủ

Dùng thân lễ Phật và tháp Phật

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là thân thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh nào sáu căn không đủ, thì đều được đầy đủ, chẳng thiếu khuyết. Vì dùng thân lễ Phật và tháp Phật, có công đức đó, cho nên được thành tựu quang minh thân thanh tịnh.

Lại phóng quang tên Ý thanh tịnh

Khiến kẻ mất tâm được chánh niệm

Tu hành tam muội đều tự tại

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là ý thanh tịnh. Quang minh đó, hay khiến cho chúng sinh phát cuồng đắc được chánh niệm, chẳng còn nghĩ tưởng hồ đồ, tán loạn, hoặc tinh thần hoảng hốt. Vì tu hành chánh định chánh niệm, hoàn toàn đều tự tại, cho nên đắc được quang minh ý thanh tịnh.

Sáu bài kệ ở trên là nói về mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, sáu căn thanh tịnh. Sáu bài kệ dưới đây là nói về sắc, thanh, hương, vị, súc, pháp, sáu trần thanh tịnh. Lúc điên đảo, thì sáu căn đối với sáu trần phát sinh tác dụng. Khi giác ngộ, thì sáu căn dối với sáu trần chẳng khởi tác dụng. Nói tóm lại, dụng được sáu căn sáu trần, thì sẽ giác ngộ; chẳng dụng được sáu căn sáu trần, thì mê hoặc. Do đó:

‘’Giác ngộ là Phật, mê hoặc là chúng sinh.’’

Nếu chẳng bị sáu trần lay chuyển, mà chuyển được sáu trần, tức là sáu căn thanh tịnh, như vậy sẽ đắc được cảnh giới sáu căn dụng với nhau, cảnh giới đó thật là diệu không thể tả! Con mắt nói được, lỗ tai nhìn được sự vật, lỗ mũi ngửi được, lưỡi thân ý ba căn cũng đầy đủ tác dụng của sáu căn. Làm thế nào để có được cảnh giới sáu căn dùng với nhau, trước hết phải khiến cho sáu căn thanh tịnh, không bị sáu trần làm lay chuyển, thì tự nhiên sẽ được dụng với nhau. Song, phải hạ một phen khổ công phu thì mới được thành tựu.

Lại phóng quang tên sắc thanh tịnh

Khiến thấy Phật sắc không nghĩ bàn

Dùng các sắc đẹp trang nghiêm tháp

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là sắc thanh tịnh. Quang minh đó, hay khiến cho tất cả chúng sinh thấy được sắc tướng của chư Phật không thể nghĩ bàn. Dùng các sắc đẹp để trang nghiêm tháp Phật. Vì minh bạch đạo lý này, cho nên thành tựu quang minh sắc thanh tịnh để giáo hóa chúng sinh.

Lại phóng quang tên thanh thanh tịnh

Khiến biết thanh tánh vốn vắng lặng

Quán thanh duyên khởi như tiếng vang

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là thanh thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho tất cả chúng sinh biết tự tánh của tiếng vốn là vắng lặng, đừng trầm mê ở trong thanh trần, nên thấu suốt tiếng là do nhân duyên mà khởi. Ví như đạo lý trong hang động truyền thanh, hay ở trong núi niệm lớn tiếng ‘’Nam Mô A Di Đà Phật, ’’ thì trong hang núi cũng vang lại tiếng ‘’ Nam mô A Di Đà Phật, ’’ đó là tiếng hồi lại. Do minh bạch đạo lý này, cho nên thành tựu quang minh thanh thanh tịnh để giáo hóa chúng sinh.

Lại phóng quang tên hương thanh tịnh

Khiến chỗ hôi dơ đều thơm sạch

Nước thơm rưới tháp cây bồ đề

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là hương thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho tất cả chỗ hôi dơ đều biến thanh thơm tho trong sạch. Dùng nước thơm để rưới tượng Phật và tháp Phật, để tưới lên cây bồ đề. Do công đức nhân duyên đó, mà được thành tựu quang minh hương thanh tịnh, để giáo hóa chúng sinh.

Lại phóng quang tên vị thanh tịnh

Hay trừ tất cả vị trúng độc

Luôn cúng Phật Tăng và cha mẹ

Do đây được thành quang minh này.

Lại phóng ra đại quang minh tên là vị thanh tịnh. Quang minh đó hay tiêu trừ tất cả độc tố ở trong vị, khiến cho biến thành vị cam lồ, vừa ngọt vừa thơm, chẳng những không có độc, mà có dinh dưỡng, ăn vào có thể khai mở trí huệ. Luôn luôn dùng thức ăn uống thượng hạng, để cúng dường Tam Bảo và cha mẹ. Do có công đức này, cho nên được thành tựu quang minh vị thanh tịnh, để giáo hóa chúng sinh.

Lại phóng quang tên xúc thanh tịnh

Hay khiến ác xúc đều nhu nhuyến

Đao mâu kiếm kích từ không mưa

Đều khiến biến thành tràng hoa đẹp.

Lại phóng ra đại quang minh tên là xúc thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho chúng sinh ác xúc đều buông xả hết tất cả sự chấp trước về hoan hỷ ưa thích, như vậy sẽ được nhu nhuyến. Ác xúc có thể biến thành lợi khí giết người, thiện xúc hay biến thành hoa thơm mềm mại. Cho nên tham xúc trần rất nguy hiểm lợi hại thống khổ, giống như đao mác cắt thân, kiếm kích hại thân. Đao mác, kiếm kích từ trên không rơi xuống, giống như mưa. Song quang minh đó, hay khiến binh khí hại người biến thành tràng hoa đẹp. Chẳng những không thể hại người, ngược lại làm đồ trang sức.

Thời xưa đánh nhau thì dùng mâu thuẫn để làm vũ khí. Mâu là công, binh nhọn đâm người. Thuẫn là thủ, công cụ dùng ngăn cản mâu. Tâm lý người làm cái mâu bén nhọn, bất cứ cái thuẫn như thế nào cũng ngăn cản không được. Tâm lý người làm cái thuẫn, là nghĩ muốn làm cái thuẫn cho thật bền chắc, bất cứ cái mâu gì cũng đâm chẳng lủng. Làm cái mâu thì muốn giết người, làm cái thuẫn thì muốn bảo vệ người.

Tại sao lại có sự việc như vậy? Vì chấp trước về sự xúc trần. Thậm chí giữa nam nữ rất dễ phát sinh quan hệ xúc trần nhất. Cảnh thuận thì phát sinh tình ái, cảnh nghịch thì phát sinh can qua (cái mộc, cái mác). Nếu chẳng chấp trước xúc trần, buông xả tất cả, thì hóa can qua thành ngọc lụa.

Thời xưa, có người bán binh khí đi khắp nơi tuyên truyền cái mâu của họ bán bén nhọn như thế nào, bất cứ cái thuẫn nào cũng đỡ không được. Lại tuyên truyền cái thuẫn của họ bán, cứng chắc như thế nào, bất cứ cái mâu gì cũng đâm chẳng lủng. Lúc đó, có người hỏi ông ta: ‘’Dùng mâu để công thuẫn; dùng thuẫn để đỡ mâu, vậy phải làm thế nào‘’? Từ đó mà có câu ‘’Mâu thuẫn.’’

Bởi xưa từng ở giữa đường xá

Thoa hương, rải hoa, bày y phục

Nghênh đón Như Lai đi trên đó

Do đây nay được quang như vậy.

Làm thế nào khiến cho xúc trần thanh tịnh? Vì thuở xưa đã từng làm cầu, làm đường, khiến cho người đi được phương tiện. Hoặc ở giữa đường thoa hương, rải hoa, bày y phục nghênh đón chư Phật bước đi trên đó. Tại sao? Vì sợ chân Phật đạp trên bùn dơ chân. Do có công đức như thế, cho nên được thành tựu quang minh xúc thanh tịnh, để giáo hóa chúng sinh.

Thuở xưa, lúc Phật Thích Ca Mâu Ni làm Ma Nạp Tiên Nhân, chuyên tu khổ hạnh. Một ngày nọ, thấy Phật Nhiên Đăng từ phía trước đi lại. Phật Thích Ca Mâu Ni thấy phía trước có vũng bùn, sợ rằng chân Phật đạp lên bùn nhơ chân, bèn đi đến chỗ vũng bùn nằm xuống, dùng y phục và đầu tóc của mình trải trong vũng bùn, thỉnh Phật đi qua. Phật Nhiên Đăng bèn nói: ‘’Lành thay! Lành thay! Ông như vậy, ta cũng như vậy.’’ Do đó, bèn thọ ký cho Phật Thích Ca Mâu Ni: ‘’Ông ở đời sau sẽ thành Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni.’’

Lại phóng quang tên pháp thanh tịnh

Hay khiến tất cả các lỗ lông

Đều diễn diệu pháp không nghĩ bàn

Chúng sinh nghe được đều vui ngộ.

Lại phóng ra đại quang minh tên là pháp thanh tịnh. Quang minh đó hay khiến cho tất cả trong các lỗ chân lông đều chuyển đại pháp luân, diễn nói diệu pháp vô thượng không thể nghĩ bàn. Hết thảy chúng sinh nghe được diệu pháp đó đều vui mà khai ngộ.

Nhân duyên sinh ra chẳng có sinh

Pháp thân chư Phật chẳng phải thân

Pháp tánh thường trụ như hư không

Nhờ nói nghĩa này quang như vậy.

Tỳ Kheo Mã Thắng nói:

‘’Các pháp do duyên sinh

Các pháp do duyên diệt

Phật ta đại Sa môn

Thường hay nói như vậy.’’

Vì các pháp chẳng sinh chẳng diệt, cho nên nhân duyên sinh ra pháp đều là vắng lặng. Trong Trung Luận có nói:

‘’Nhân duyên sinh ra pháp

Ta nói tức là không

Tên cũng là giả danh

Tên cũng nghĩa trung đạo.’’

Cho nên nói nhân duyên sinh ra chẳng có sinh.

Pháp thân của chư Phật cũng là vô tướng, đừng dùng có tướng để thấy pháp thân của Phật. Trong Kinh Kim Cang có nói:

‘’Nếu dùng sắc thấy ta

Dùng âm thanh cầu ta

Người đó tu tà đạo

Chẳng thấy được Như Lai.’’

Vì pháp thân là vô tướng, tức nhiên là vô tướng, thì sao lại có thân thể? Cho nên pháp thân là vô tại vô bất tại. Vì vậy mà nói pháp thân chư Phật chẳng phải thân. Bổn tánh của pháp là thường trụ không sinh không diệt, đồng như hư không. Tuy pháp tánh như hư không, song luôn luôn diễn nói đạo lý diệu pháp, diệu nghĩa của hư không, cho nên đắc được quang minh là như vậy.

Môn quang minh ví như vậy thảy

Như cát sông Hằng chẳng số lượng

Đều từ lỗ lông Đại Tiên ra

Hết thảy tạo nghiệp đều khác nhau.

Giống như đủ thứ các môn quang minh đã ví như ở trước, nhiều như số cát sông Hằng, chẳng có số lượng. Tuy nói không hết, song, đều từ trong lỗ lông của Đại Tiên (Phật) phóng ra, hết thảy tất cả nghiệp tạo ra cũng khác nhau.

Như quang phóng ra một lỗ lông

Vô lượng số như cát sông Hằng

Tất cả lỗ lông đều như vậy

Đó là tam muội của Đại Tiên.

Ví như từ trong một lỗ chân long, phóng ra tất cả quang minh nhiều vô lượng vô biên, giống như số cát của sông Hằng. Chẳng những một lỗ lông phóng quang như thế, mà hết thảy tất cả lỗ lông đều như vậy, phóng ra đủ thứ quang minh đều khác nhau. Cảnh giới vi diệu như thế, là do sức tam muội của Phật gia trì, khiến cho Bồ Tát phóng ra đủ thứ quang minh, để giáo hóa đủ loại chúng sinh.

Như bổn hạnh trên được quang minh

Tùy họ túc duyên đồng tu hành

Nay phóng quang minh nên như vậy

Đây là Đại Tiên trí tự tại.

Ở trước nói về các Bồ Tát phóng ra đủ thứ quang minh, dùng đủ thứ sức tam muội, để giáo hóa chúng sinh. Trong lỗ lông của chư Phật, lại phóng ra vô lượng vô biên quang minh, để giác ngộ chúng sinh. Quang minh đó, có chúng sinh thấy được, có chúng sinh chẳng thấy được. Tại sao? Vì có quan hệ túc duyên hoặc hiện nhân. Cho nên, chúng sinh có trí huệ thì thấy được quang minh của Phật, chúng sinh ngu si thì chẳng thấy được quang minh của Phật.

Túc duyên có bốn thứ: Xưa đồng nghiệp, ưa thích tu hành, hay hoan hỷ và chỉ thấy làm.

1). Xưa đồng nghiệp: Vào thuở xưa, sống chung với Phật, cùng làm công việc, cho nên đời này được thấy quang minh của Phật.

2). Ưa thích tu hành: Khi Phật ở tại nhân địa tu hành đủ thứ khổ hạnh. Tuy nhiên mình không thể tu hành, song ưa thích mà khen ngợi, có túc duyên đó, mà thấy được của Phật.

3). Hay hoan hỷ: Hay hoan hỷ làm công đức. Ví như có người làm chùa, thì đem tiền đem sức ra, trợ giúp làm chùa. Có người làm đạo tràng, thì đem hết khả năng để giúp cho hoàn thành, đây mới có thể thấy được quang minh của Phật.

4). Chỉ thấy làm: Thuở xưa thấy được chư Phật Bồ Tát tại nhân địa tu các hạnh môn, tuy chẳng đồng nghiệp, chẳng ưa thích làm như thế, chẳng có hoan hỷ, song cũng chẳng phản đối. Như vậy cũng có cơ hội thấy được quang minh của Phật.

Hiện nhân có ba thứ: Tu phước rộng, cúng nhiều Phật và cầu Phật quả.

1). Tu phước rộng: Tức là tu ruộng phước rộng lớn, cúng dường Tam Bảo, cứu giúp chúng sinh. Tức cũng là ‘’Không làm các điều ác, làm các điều thiện.’’ hay tu ruộng phước, thì thấy được quang minh của Phật.

2). Cúng nhiều Phật: Phải cung kính cúng dường mười phương ba đời tất cả chư Phật, có công đức đó, cũng thấy được quang minh của Phật.

3). Cầu Phật quả: Mục đích tu đạo chẳng phải cầu phước báo trời người, mà là vì cầu Phật quả vô thượng. Như vậy cũng thấy được quang minh của Phật.

Có bảy thứ duyên xa nhân gần, mới thấy được quang minh của chư Phật. Nếu chẳng đầy đủ bảy thứ nhân duyên này, thì không thể thấy được quang minh của Phật. Không thấy được quang minh của Phật, có ba nguyên nhân, là ba nguyên nhân nào?

1). Phàm ngu: Người phàm ngu thì chẳng có cơ hội thấy được quang minh của Phật. Tại sao? Vì chẳng có trí huệ, cho nên chẳng nhận ra quang minh của Phật.

2). Tà tin ngoại đạo: Vì tin tà tri tà kiến luận bậy của ngoại đạo. Người này chẳng thấy được quang minh của Phật.

3). Liệt giải nhị thừa: Thanh Văn và Duyên Giác, tuy tu hành Phật pháp, nhưng chẳng thấu hiểu Phật pháp chân thật nghĩa, cho nên cũng chẳng thấy quang minh của Phật. Ba hạng người này giống như người mù không có mắt, chẳng biết quang minh của Phật như thế nào. Chúng ta là một phần tử trong ba hạng người này, cho nên chẳng thấy được quang minh của Phật. Nghĩ muốn thấy quang minh của Phật, tuy chẳng có túc duyên, nhưng tu hiện nhân, cũng có thể thấy được quang minh của Phật.

Hiện tại Phật phóng quang minh, có người thấy được, có người chẳng thấy được. Người thấy được là vì có nhân duyên như vừa nói, đó là đắc được trí huệ tự tại của viên mãn đại giác kim tiên, và cảnh giới thần thông diệu dụng biểu hiện.

Thuở xưa cùng tu các phước nghiệp

Và có ưa thích hay hoan hỷ

Thấy họ thực hành cũng làm theo

Do đó thấy được quang minh này.

Vào thuở xưa, Phật vì cầu Phật quả Vô thượng chánh đẳng chánh giác mà đã từng xả thân mà không tiếc. Vì tu phước tu huệ mà nhẫn điều người khác nhẫn không được, nhường điều người khác không thể nhường. Vì tu khổ hạnh người khác tu không được, làm công đức người khác không làm được, cho nên thành tựu Phật quả khó thành.

Đương thời chúng sinh có duyên, thọ hành vi cảm động của Phật, cũng cùng tu phước nghiệp, ưa thích hạnh môn của Phật tu, tùy hỷ khen ngợi công đức của Phật. Vì có túc duyên đó, cho nên thấy được quang minh của Phật. Đó là cảnh giới thần thông tự tại của Phật.

Nếu ai tự tu các phước nghiệp

Cúng dường chư Phật vô lượng số

Nơi công đức Phật thường nguyện cầu

Được quang minh này hay giác ngộ.

Nếu như có chúng sinh tự tu đủ thứ phước nghiệp, trước hết phải bắt đầu cúng dường chư Phật, phải cúng dường chư Phật không có số lượng. Không cần đến mười phương để cúng dường. Do đó:

‘’Phật tức là tâm, tâm tức là Phật.’’

Nếu như có tâm chí thành khẩn thiết, để cúng dường Phật, thì Phật sẽ tiếp thọ sự cúng dường của bạn. Phật ở đâu? Phật thì tận hư không khắp pháp giới, vô tại vô bất tại. Nếu thành tâm cúng dường, thì nơi nơi đều có Phật, chẳng thành tâm cúng dường thì ở đây cũng chẳng có Phật.

Khi chúng ta lạy Phật, thì phải tất cung tất kính, không thể dương đông vọng tây, càng không nên phô diễn. Một mặt lễ Phật, một mặt khởi vọng tưởng, nghĩ tưởng đâu đâu! Như vậy thì làm sao có cảm ứng đạo giao? Cho nên khi lễ Phật phải niệm bài kệ này:

‘’Năng lễ sở lễ tánh không tịch

Cảm ứng đạo giao nan tư nghì

Ngã thử đạo tràng như đế châu

Thập phương chư Phật ảnh hiện trung

Ngã thân ảnh hiện chư Phật tiền

Đầu diện tiếp túc quy mạng lễ.’’

Chúng ta là chúng sinh năng lễ lạy chư Phật Bồ Tát, chúng ta sở lễ lạy là mười phương chư Phật Bồ Tát; hai chủng tánh này đều không tịch. Có người nói: ‘’Nếu là không tịch thì chúng ta không cần lạy Phật.’’ Tư tưởng này là sai lầm. Đây là nói bản tánh là không, nhưng muốn chứng đắc pháp vô vi, thì trước hết phải từ pháp hữu vi mà thực hành. Khi chưa chứng được lý không, thì không thể tồn tại tư tưởng không chánh đáng, phải thấu rõ chân không là từ diệu hữu sinh ra. Tuy tánh là không tịch, nhưng trong khoảng giữa có cảm ứng đạo giao. Sự cảm ứng đạo giao này không thể nghĩ bàn! Bạn lễ Phật thì Phật nhận lễ, làm tăng thêm phước huệ của bạn. Tức nghĩa là nói, lạy Phật là cảm, nhận lễ là ứng, như vậy tức là đạo giao. Đạo tràng của con giống như châu như ý của trời Đế Thích, bất cứ gì cũng đều hiện ra. Pháp thân của chư Phật Bồ Tát đều hiện ra trong châu như ý. Hiện tại con lễ Phật, thân của con hiện ở trước mười phương chư Phật. Đầu mặt của con rờ chân Phật, đó là thực hành quy mạng lễ. Hiện tại xin mọi người chú ý. Khi lạy Phật thì hãy chuyên tâm, sẽ có cảnh giới cảm ứng đạo giao không thể nghĩ bàn.

Đối với hết thảy công đức của Phật, chúng ta phải phát nguyện, hướng về Phật mà học tập, thành tựu công đức mà Phật đã thành tựu. Phàm là công đức của Phật tu, chúng ta đều phải làm được. Vì hay tự tu các phước nghiệp, hay cúng dường mười phương vô lượng chư Phật, nguyện cầu công đức của Phật, cho nên quang minh này, hay khiến giác ngộ, toại tâm mãn nguyện.

Ví như kẻ mù chẳng thấy trời

Chẳng phải mặt trời chẳng mọc lên

Những người có mắt đều thấy rõ

Tùy theo phận mình tu phước nghiệp.

Quang minh của chư Phật phóng ra, chiếu soi tất cả chúng sinh, song có chúng sinh thấy được, có chúng sinh chẳng thấy được. Tại sao? Vì chúng sinh có trí huệ mới thấy được quang minh của Phật; chúng sinh chẳng có trí huệ, thì chẳng thấy được quang minh của Phật. Giống như kẻ mù, một khi sinh ra mà chẳng có mắt, vốn chẳng thấy mặt trời, chứ chẳng phải không có mặt trời xuất hiện ra thế gian, tất cả những người có mắt, đều thấy được ánh sáng của mặt trời. Đây là tùy theo sự tu phước nghiệp của mỗi người, mà thấy được quang minh của Phật.

Quang minh Đại Sĩ cũng như vậy

Người có trí huệ đều thấy được

Phàm phu tin tà người hiểu cạn

Nơi quang minh này chẳng thấy được.

Quang minh của Bồ Tát phóng ra, cũng như ánh sáng mặt trời. Người có căn lành lớn, trí huệ lớn, thì đều thấy được quang minh này. Hết thảy phàm phu ngu si, tin tà giáo ngoại đạo, người nhị thừa hiểu cạn, tuy họ chứng quả, nhưng trí huệ chưa đủ, do đó:

‘’Có mắt chẳng thấy Lô Xá Na

Có tai chẳng nghe giáo viên đốn.’’

Ba hạng người này chẳng thấy được quang minh này.

Cung điện ma ni và xe kiệu

Báu đẹp hương thơm dùng thoa sáng

Người có phước đức tự nhiên đủ

Người không phước đức không ở được.

Cung điện dùng ma ni làm thành, xe kiệu đều dùng báu đẹp và hương thơm để trang nghiêm, để thoa sáng. Cung điện và xe kiệu này, người có phước đức thì tự nhiên đầy đủ. Nhưng người không có phước đức thì chẳng ở được.

Quang minh Đại Sĩ cũng như vậy

Người có trí sâu đều chiếu đến

Người phàm ngu tin tà hiểu cạn

Không thể thấy được quang minh này.

Quang minh của Bồ Tát phóng ra cũng như vậy, chiếu đến người có trí huệ. Phàm là người tin tà giáo ngoại đạo, tin tà không tin chánh, tri kiến chẳng chánh đáng, ích kỷ lại tự lợi, chẳng có chánh tri chánh kiến, thì hoàn toàn là tà tri tà kiến. Hàng nhị thừa hiểu cạn, tức cũng là Thanh Văn Duyên Giác, các Ngài chưa chân chánh thấu hiểu Phật pháp. Người phàm phu ngu si cũng chẳng có trí huệ, chẳng minh bạch Phật pháp. Ba hạng người này không thể thấy được quang minh này.

Nếu ai nghe quang này khác nhau

Hay sinh tin hiểu sâu thanh tịnh

Dứt hẳn tất cả các lưới nghi

Sớm thành tràng công đức vô thượng.

Nếu như có người thấy được quang minh này, có đủ thứ khác nhau, mà hay sinh tâm tin hiểu sâu thanh tịnh, thì vĩnh viễn đoạn trừ tất cả lưới nghi hoặc. Nếu có tâm hoài nghi, thì chẳng tương ưng với Phật pháp, chẳng có tâm hoài nghi, thì sớm sẽ thành tựu tràng công đức Phật quả vô thượng.

Có thắng tam muội hay xuất hiện

Quyến thuộc trang nghiêm đều tự tại

Tất cả mười phương các cõi nước

Phật tử chúng hội không sánh kịp.

Có quang minh thù thắng tam muội xuất hiện, chiếu soi hết thảy quyến thuộc, đều trang nghiêm tự tại. Trong mười phương tất cả cõi nước chư Phật, đệ tử của Phật, trong pháp hội của Phật không thể nào sánh kịp, công đức đó vô lượng vô biên.

Có diệu hoa sen quang trang nghiêm

Lượng đồng ba ngàn cõi đại thiên

Thân Phật ngồi thẳng khắp hoa sen

Do sức thần thông tam muội này.

Có một hoa sen lớn vi diệu, phóng ra đủ thứ quang minh để trang nghiêm, hoa sen đó lớn cỡ nào? Lớn bằng ba ngàn đại thiên thế giới, Phật ngồi kiết già ngay thẳng trên hoa sen báu lớn đó, là do sức thần thông tam muội.

Lại có mười cõi số hạt bụi

Hoa sen xinh đẹp bao chung quanh

Các chúng Phật tử ngồi trên đó

Trụ sức oai thần tam muội này.

Lại có hoa sen xinh đẹp, nhiều như số hạt bụi mười cõi Phật bao chung quanh bốn phía hoa sen báu lớn đó. Hết thảy đệ tử của Phật đều ngồi thẳng trên hoa sen đó, trụ ở trong sức đại oai thần tam muội quang minh đó.

Đời xưa thành tựu nhân duyên lành

Tu hành đầy đủ công đức Phật

Các chúng sinh đó quanh Bồ Tát

Cùng nhau chắp tay nhìn không chán.

Những đời xưa thành tựu nhân duyên lành, đã tu hành viên mãn đầy đủ công đức Phật. Những chúng sinh đó vây quanh Bồ Tát phóng quang, toàn thể cùng nhau chắp tay lại để chiêm ngưỡng Bồ Tát, mà chẳng nhàm mỏi. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trong quá khứ đã cúng dường tất cả chư Phật, hướng về Phật cúng hoa, đã từng dùng một chân đứng ỏ trước Phật, biểu thị tâm cung kính, đứng bảy ngày bảy đêm mà chẳng biết mỏi mệt.

Ví như trăng sáng trong tinh tú

Bồ Tát trong chúng cũng như thế

Pháp Đại Sĩ tu hành cũng vậy

Vào sức oai thần tam muội này.

Giống như trăng sáng ở trong hư không, sáng hơn các vì sao. Bồ Tát ở trong biển đại chúng hội cũng như thế. Pháp của Bồ Tát tu hành cũng như vậy, vào trong sức đại oai thần quang minh tam muội này.

Như sự thị hiện ở một phương

Các chúng Phật tử cùng vây quanh

Tất cả các phương đều như vậy

Trụ sức oai thần tam muội này.

Như Phật thị hiện ở một phương, hết thảy Phật tử đều cùng nhau vây quanh Phật, chẳng những một phương là như thế, mà mười phương thế giới cũng đều như vậy, đều trụ ở trong sức đại oai thần quang minh tam muội viên dung vô ngại này.

Có thắng tam muội tên phương võng

Bồ Tát trụ đây rộng khai thị

Trong tất cả phương đều hiện thân

Hoặc hiện nhập định hoặc xuất định.

Có tam muội thù thắng tên là phương võng, hết thảy Bồ Tát đều trụ ở trong tam muội phương võng, rộng khai thị cho tất cả chúng sinh, khiến cho họ giác ngộ. Trong mười phương thế giới, Bồ Tát đều hiện thân, diễn nói diệu pháp. Hoặc hiện tướng nhập định, hoặc hiện tướng xuất định, dùng đủ thứ tam muội để giáo hóa mười phương chúng sinh.

Hoặc ở phương đông nhập chánh định

Mà ở phương tây từ định xuất

Hoặc ở phương tây nhập chánh định

Mà ở phương đông từ định xuất.

Công phu tu tập thiền định, ban đầu đắc được cảnh giới khinh an. Khinh an là gì? Tức là cảm giác không người, không ta, không chúng sinh, không thọ mạng, tâm chẳng tham sân si, hết thảy tất cả đều ngừng lại, ví mhư mạch máu dừng lại, tim cũng dừng lại, ý niệm cũng dừng lại. Lúc đó, giống như lượm được một chìa khóa, mở tung cánh cửa ra. Sau khi cửa được mở ra rồi, thì trí huệ hiện tiền. Cảnh giới khinh an này, chỉ là phương tiện trình độ trước khi sắp nhập định mà thôi, tức cũng là trung đạo lý thể của thất tình hỷ, nộ, ai, cụ, ái, ác, dục, chẳng phát sinh.

Trung đạo tức là chân không, cũng là diệu hữu hay hòa hợp với chân không, thì sẽ sinh ra diệu hữu; hay hòa hợp với diệu hữu tức cũng là chân không. Lúc đó, chẳng rơi vào không, cũng chẳng rơi vào có, do đó ‘’chẳng rơi vào hai bên.’’

Tôi còn nhớ, lúc tôi mười sáu tuổi, thì đã từng làm một bài kệ:

‘’Việc muốn tinh thông

Phải dụng khổ công.

Công phu đến rồi

Tâm tự nhiên thông.’’

Bất cứ là việc gì, nghĩ muốn tinh thong, thì phải hạ một phen khổ công phu, đừng tham cầu hưởng thụ, đừng sợ khổ, đừng sợ khó, khi công phu đến nhà, thì trong sự yên lặng tự nhiên sẽ hiểu, đây là mấy câu tu thiền rất quan trọng.

Có vị Bồ Tát, hoặc ở phương đông ngồi thiền nhập chánh định, song vị Bồ Tát đó ở phương tây mà xuất định.

Hoặc có Bồ Tát ở phương tây nhập chánh định, song ở phương đông mà xuất định. Đây tức là ‘’Không nhập mà chẳng tự được vậy.’’ Toại tâm mãn nguyện, biến hóa vô cùng, do đó: ‘’Tùy duyên không đổi, không đổi tùy duyên.’’ Nhập định là diệu không thể tả, xuất định cũng là diệu không thể tả. Cho nên đông tây nam bắc, bốn hướng, trên dưới, ở trong định đều có thể đi khắp mọi nơi, đây tức là tam muội phương võng, tùy tâm biến hóa, cảm ứng đạo giao.

Hoặc ở phương khác nhập chánh định

Hoặc ở phương khác từ định xuất

Nhập xuất như vậy khắp mười phương

Đó gọi Bồ Tát tam muội lực.

Hoặc ở phương khác nhập chánh định, lại ở phương khác mà xuất định. Cảnh giới xuất nhập định không thể nghĩ bàn như thế, đầy khắp mười phương. Vì đó là sức tam muội phương võng của Bồ Tát, cho nên mới có được cảnh giới như thế.

Tận cùng phương đông các cõi nước

Hết thảy Như Lai vô lượng số

Đều hiện trước Phật gần gũi khắp

Trụ nơi tam muội yên chẳng động.

Tận cùng phương đông, có vô lượng các cõi Phật nhiều như số cát sông Hằng, trong mỗi cõi Phật, có một vị Phật, cho nên số lượng vị Phật cũng nhiều vô lượng như số cát sông Hằng. Bồ Tát ở trong định đều hiện ở trước chư Phật, đến khắp hết phương đông để gần gũi tất cả vô lượng chư Phật, nhưng vẫn đang ngồi nhập định, trụ ở trong tam muội, chỗ ngồi vắng lặng chẳng động, cảnh giới này thật là không thể nghĩ bàn.

Rồi ở phương tây các thế giới

Tất cả chỗ chư Phật Như Lai

Đều hiện từ tam muội xuất định

Rộng tu cúng dường vô lượng Phật.

Ở phương tây, hết thảy tất cả thế giới ở trong tất cả đạo tràng của chư Phật, Bồ Tát đều thị hiện từ tam muội xuất định, rộng tu cúng dường chư Phật, cúng dường chư Pháp, cúng dường chư Tăng.

Tận cùng phương tây các cõi nước

Hết thảy Như Lai vô lượng số

Đều hiện trước Phật gần gũi khắp

Trụ nơi tam muội yên chẳng động.

Bồ Tát có thể tận cùng phương tây, tất cả các cõi nước chư Phật, hết thảy chư Phật cũng vô lượng vô biên, cũng có thể hiện ở trước đạo tràng chư Phật, để gần gũi chư Phật, cúng dường chư Phật. Tuy nhiên như vậy, mà Bồ Tát vẫn ở trong tam muội, vắng lặng chẳng động.

Rồi ở phương đông các thế giới

Tất cả chỗ chư Phật Như Lai

Đều hiện từ tam muội xuất định

Rộng tu cúng dường vô lượng Phật.

Ở phương đông, hết thảy tất cả thế giới chư Phật, trong tất cả đạo tràng của chư Phật, Bồ Tát đều hiện từ trong tam muội xuất định, rộng tu cúng dường vô số vô lượng Tam Bảo.

Như vậy mười phương các thế giới

Bồ Tát đều vào chẳng sót thừa

Hoặc hiện tam muội yên chẳng động

Hoặc hiện cung kính cúng dường Phật.

Mười phương thế giới như vậy, đều cùng nhau cúng dường xoay vòng. Bồ Tát ở trong định cúng dường chư Phật, ở trong định xuất cũng cúng dường chư Phật, cho nên nói Bồ Tát đều vào khắp không sót thừa, hoặc hiện ra tam muội vắng lặng chẳng động, hoặc hiện ra cung kính chư Phật, cúng dường chư Phật.

Ở trong căn mắt nhập chánh định

Ở nơi sắc trần từ định xuất

Thị hiện sắc tánh không nghĩ bàn

Tất cả trời người không biết được.

Người có định lực thì chuyển được cảnh giới, mà chẳng bị cảnh giới chuyển, mắt tai mũi lưỡi thân ý, đối với sắc thanh hương vị xúc pháp sáu trần, trong khoảng giữa lại sanh ra sáu thức, song, sáu thức đó, có tác dụng khác nhau, nên có thể làm loạn tạo phản. Song, trợ giúp người tu đạo, hành đạo bồ đề, chứng quả bồ đề, cũng là tác dụng của sáu căn và sáu thức này.

Bồ Tát tu pháp tam muội phương võng, thì ở trong căn mắt nhập chánh định, chẳng bị sắc trần chuyển. Do đó:

‘’Mắt thấy hình sắc trong chẳng có

Tai nghe chuyện đời tâm chẳng hay.’’

Và nữa:

‘’Thấy việc hiểu việc lìa thế gian

Thấy người mê việc đọa trầm luân.’’

Chẳng bị mắt lay chuyển, chẳng bị sắc trần lay chuyển, đây tức là trong con mắt nhập chánh định, ở trong sắc trần từ định xuất, nhập định xuất định, chẳng bị cảnh giới lay chuyển, thường ở trong định kiên cố, chẳng lúc nào mà không định. Hay thị hiện sắc tánh, có cảnh giới không thể nghĩ bàn, cho nên các trời người đều không thể biết được.

Ở trong sắc trần nhập chánh định

Nơi mắt xuất định tâm chẳng loạn

Nói mắt không sinh không có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong sắc trần từ định xuất, lại có thể ở trong sắc trần nhập chánh định. Đây là căn trần vô ngại, viên dung với nhau, cho nên ở trong con mắt xuất định mà tâm chẳng loạn. Nghĩa là chẳng bị cảnh giới chuyển mà chuyển được cảnh giới, nói con mắt vốn chẳng chỗ sinh cũng chẳng khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trong căn tai nhập chánh định

Ở trong thanh trần từ định xuất

Phân biệt tất cả tiếng lời lẽ

Chư Thiên loài người không biết được.

Bồ Tát có thể ở trong căn tai nhập chánh định, lại có thể ở trong thanh trần từ định xuất, phân biệt được tất cả tiếng nói lời lẽ, cảnh giới không thể nghĩ bàn này, do đó chư Thiên và loài người đều không thể biết được.

Ở trong thanh trần nhập chánh định

Nơi tai xuất định tâm chẳng loạn

Nói tai không sinh chẳng có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong thanh trần nhập chánh định, ở trong lỗ tai từ định xuất, mà tâm chẳng tạp loạn, vẫn ở trong định. Nói lỗ tai vốn chẳng chỗ sinh, cũng chẳng có khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trong căn mũi nhập chánh định

Ở trong hương trần từ định xuất

Khắp được tất cả hương thượng diệu

Chư Thiên loài người chẳng biết được.

Bồ Tát ở trong căn mũi nhập chánh định, lại ở trong hương trần từ định xuất, khắp được tất cả hương thơm vô thượng, hết thảy chư Thiên và loài người đều không thể biết được.

Ở trong hương trần nhập chánh định

Nơi mũi xuất định tâm chẳng loạn

Nói mũi không sinh chẳng có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong hương trần nhập chánh định, ở trong lỗ mũi xuất chánh định, mà tâm chẳng tạp loạn, vẫn ở trong định. Nói lỗ mũi vốn chẳng chỗ sinh, cũng chẳng khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trong căn lưỡi nhập chánh định

Ở trong vị trần từ định xuất

Khắp được tất cả vị vô thượng

Chư Thiên loài người chẳng biết được.

Bồ Tát ở trong căn lưỡi nhập chánh định, lại có thể ở trong vị trần từ định xuất. Khắp được tất cả diệu vị vô thượng, hết thảy chư Thiên và loài người đều không thể biết được.

Ở trong vị trần nhập chánh định

Nơi lưỡi xuất định tâm chẳng loạn

Nói lưỡi không sinh chẳng có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong vị trần nhập chánh định, ở trong căn lưỡi xuất chánh định, mà tâm chẳng tạp loạn, vẫn ở trong định. Nói căn lưỡi vốn chẳng chỗ sinh, cũng chẳng có khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trong căn thân nhập chánh định

Ở trong xúc trần từ định xuất

Khéo hay phân biệt tất cả xúc

Chư Thiên loài người chẳng biết được.

Bồ Tát có thể ở trong căn thân nhập chánh định, lại có thể ở trong xúc trần từ định xuất. Khéo hay phân biệt tất cả xúc tánh, hết thảy chư Thiên và người đời đều không thể biết được.

Ở trong xúc trần nhập chánh định

Nơi thân xuất định tâm chẳng loạn

Nói thân không sinh chẳng có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong xúc trần nhập chánh định, ở trong căn thân xuất chánh định, mà tâm chẳng tạp loạn, vẫn ở trong định. Nói thân vốn chẳng chỗ sinh, cũng chẳng khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trong căn ý nhập chánh định

Ở trong pháp trần từ định xuất

Phân biệt tất cả các pháp tướng

Chư Thiên loài người chẳng biết được.

Bồ Tát có thể ở trong căn ý nhập chánh định, lại có thể ở trong pháp trần từ định xuất, hay phân biệt tất cả các pháp tướng, hết thảy chư Thiên và người đời đều không thể biết được.

Ở trong pháp trần nhập chánh định

Từ ý xuất định tâm chẳng loạn

Nói ý không sinh chẳng có diệt

Tánh không vắng lặng chẳng tác dụng.

Ở trong pháp trần nhập chánh định, từ căn ý xuất chánh định mà tâm chẳng tạp loạn, vẫn ở trong định. Nói căn ý vốn chẳng chỗ sinh, cũng chẳng có khởi diệt, vì tánh không vắng lặng, cho nên chẳng có tác dụng.

Ở trên là về các căn và các trần chẳng có chướng ngại, viên dung với nhau. Vào tam muội chánh định, y báo vô ngại, chánh báo vô ngại, cảnh giới y chánh hai báo cùng nhau vô ngại.

Trong thân đồng tử nhập chánh định

Trong thân tráng niên từ định xuất

Trong thân tráng niên nhập chánh định

Trong thân lão niên từ định xuất.

Bồ Tát có thể ở khắp mọi nơi nhập chánh định, tất cả thời nhập chánh định, tất cả cảnh giới nhập chánh định, đây là cảnh giới đó đây vô ngại, viên dung với nhau, do đó:

‘’Một nhập tất cả nhập

Tất cả nhập một nhập.’’

Ở thân đồng nam, hoặc ở thân đồng nữ, nhập chánh định, thì ở trong thân tráng niên từ định xuất. Ở trong thân tráng niên nhập chánh định, thì ở trong thân lão niên từ định xuất. Đây là cảnh giới đó đây vô ngại, ta, người vô ngại, y, chánh vô ngại.

Trong thân lão niên nhập chánh định

Trong thân thiện nữ từ định xuất

Trong thân thiện nữ nhập chánh định

Trong thân thiện nam từ định xuất.

Bồ Tát ở trong thân lão niên nhập chánh định, thì ở trong thân thiện nữ từ định xuất. Ở trong thân thiện nữ nhập chánh định, thì ở trong thân thiện nam từ định xuất.

Trong thân thiện nam nhập chánh định

Thân Tỳ Kheo Ni từ định xuất

Thân Tỳ Kheo Ni nhập chánh định

Trong thân Tỳ Kheo từ định xuất.

Bồ Tát ở trong thân thiện nam nhập chánh định, thì ở trong thân Tỳ Kheo Ni từ định xuất. Ở trong thân Tỳ Kheo Ni nhập chánh định, thì ở trong thân Tỳ Kheo từ định xuất.

Trong thân Tỳ Kheo nhập chánh định

Thân học vô học từ định xuất

Thân học vô học nhập chánh định

Thân Bích Chi Phật từ định xuất.

Bồ Tát ở thân Tỳ Kheo nhập chánh định, rồi ở trong thân hữu học vô học từ định xuất. Ở trong thân hữu học vô học nhập chánh định, rồi ở trong thân Bích Chi Phật từ định xuất.

A La Hán phân làm bốn quả vị: Sơ quả A La Hán gọi là kiến đạo vị, nhị và tam quả A La Hán gọi là chứng đạo vị, ở trên là hữu học vị, tứ quả A La Hán là vô học vị. Hữu học vị tức là còn có chỗ học, có chỗ tu. Vô học vị tức là chẳng còn chỗ học, chẳng còn chỗ tu. Lúc đó, những gì cần làm đã xong, chẳng còn thọ thân sau nữa.

Bích Chi Phật dịch là Duyên Giác. Có Phật ở đời, mà ngộ đạo thì gọi là Duyên Giác, vì tu pháp mười hai nhân duyên mà giác ngộ. Bậc ngộ đạo lúc không có Phật ở đời gọi là Độc Giác, vì tự tu hành ở trong rừng sâu núi thẳm, ‘’Xuân quán trăm hoa nở, thu quán lá vàng rơi, ’’ quán sát sự sinh diệt, tất cả đều vô thường mà giác ngộ.

Thân Bích Chi Phật nhập chánh định

Hiện thân Như Lai từ định xuất

Nơi thân Như Lai nhập chánh định

Trong thân chư Thiên từ định xuất.

Bồ Tát ở trong thân Bích Chi Phật nhập chánh định, hiện ra thân Như Lai từ định xuất. Ở trong thân Phật nhập chánh định, ở trong thân chư Thiên từ định xuất. Cảnh giới này chẳng phải chư Thiên và phàm phu biết được.

Trong thân chư Thiên nhập chánh định

Trong thân đại long từ định xuất

Trong thân đại long nhập chánh định

Trong thân Dạ Xoa từ định xuất.

Bồ Tát ở trong thân chư Thiên nhập chánh định, ở trong thân đại long từ định xuất. Ở trong thân đại long nhập chánh định, ở trong thân Dạ Xoa từ định xuất, trời, rồng và Dạ Xoa cùng nhau vô ngại, viên dung với nhau, cảnh giới này vi diệu không thể nghĩ bàn.

Trong thân Dạ Xoa nhập chánh định

Trong thân quỷ thần từ định xuất

Trong thân quỷ thần nhập chánh định

Trong một lỗ lông từ định xuất.

Bồ Tát ở trong thân Dạ Xoa nhập chánh định, ở trong thân quỷ thần từ định xuất. Ở trong thân quỷ thần nhập chánh định, ở trong một lỗ chân lông từ định xuất.

Trong một lỗ lông nhập chánh định

Tất cả lỗ lông từ định xuất

Tất cả lỗ lông nhập chánh định

Nơi đầu sợi lông từ định xuất.

Bồ Tát ở trong một lỗ chân lông nhập chánh định, rồi có thể ở trong tất cả lỗ lông từ định xuất. Trong tất cả lỗ lông nhập chánh định, có thể ở nơi đầu một sợi lông từ định xuất. Đây là cảnh giới:

‘’Nơi đầu sợi lông hiện cõi Bảo vương

Ngồi trong hạt bụi chuyển bánh xe pháp.’’

Nơi đầu sợi lông nhập chánh định

Trong một hạt bụi từ định xuất

Trong một hạt bụi nhập chánh định

Trong tất cả bụi từ định xuất.

Bồ Tát nơi đầu một sợi lông nhập chánh định, ở trong một hạt bụi từ định xuất. Ở trong một hạt bụi nhập chánh định, ở trong tất cả hạt bụi từ định xuất. Đây là cảnh giới y, chánh hai báo vô ngại. Đầu sợi lông là chánh báo, một hạt bụi là y báo.

Trong tất cả bụi nhập chánh định

Trong kim cang địa từ định xuất

Trong kim cang địa nhập chánh định

Trên cây ma ni từ định xuất.

Bồ Tát ở trong tất cả hạt bụi nhập chánh định, ở trong kim cang địa từ định xuất. Ở trong kim cang địa nhập chánh định, trên cây ma ni báu từ định xuất.

Trên cây ma ni nhập chánh định

Trong quang minh Phật từ định xuất

Trong quang minh Phật nhập chánh định

Ở trong sông biển từ định xuất.

Bồ Tát ở trên cây ma ni báu nhập chánh định, ở trong quang minh Phật từ định xuất. Ở trong quang minh Phật nhập chánh định, ở trong sông biển từ định xuất.

Ở Trong sông biển nhập chánh định

Ở trong hỏa đại từ định xuất

Ở trong hỏa đại nhập chánh định

Nơi gió xuất định tâm chẳng động.

Bồ Tát ở trong sông biển nhập chánh định, ở trong hỏa đại từ định xuất. Ở trong hỏa đại nhập chánh định, ở trong phong đại xuất chánh định mà tâm chẳng tạp loạn, như như bất động, liễu liễu thường minh.

Ở Trong phong đại nhập chánh định

Ở trong địa đại từ định xuất

Ở trong địa đại nhập chánh định

Nơi cung điện trời từ định xuất.

Bồ Tát ở trong phong đại nhập chánh định, ở trong địa đại từ định xuất. Ở trong địa đại nhập chánh định, ở cung điện trời từ định xuất.

Nơi cung điện trời nhập chánh định

Nơi không xuất định tâm chẳng loạn.

Bồ Tát ở trong cung điện trời nhập chánh định, ở trong không xuất chánh định mà tâm chẳng tạp loạn, đó đều là cảnh giới y chánh hai báo cùng nhau vô ngại.

Đó gọi bậc vô lượng công đức

Tam muội tự tại khó nghĩ bàn

Mười phương tất cả các Như Lai

Trong vô lượng kiếp nói không hết.

Đó đều là tam muội làm vô lượng công đức mà thành tựu. Những tam muội đó đều tự tại vô ngại, cảnh giới không thể nghĩ bàn. Mười phương ba đời tất cả chư Phật, đều cùng nhau diễn nói pháp này, trong vô lượng kiếp cũng nói không hết được.

Tất cả Như Lai đều cùng nói

Nghiệp báo chúng sinh không nghĩ bàn

Các rồng biến hóa Phật tự tại

Thần lực Bồ Tát cũng khó nghĩ.

Mười phương tất cả chư Phật đều nói pháp này, nhân quả nghiệp báo của chúng sinh không thể nghĩ bàn. Biến hóa của các rồng có sức tự tại thần thông của Phật, sức thần thông của Bồ Tát cũng là không thể nghĩ bàn.

Rồng có sức thần thông, có thể biến hóa thân lớn, đầy khắp hư không; có thể biến hóa thân nhỏ, như một hạt bụi. Lúc hiện lúc ẩn, biến hóa vô cùng. Rồng ở tại nhân địa thì tu hành ‘’Thừa cấp giới hoãn.’’ Rất cấp thiết tu pháp đại thừa, rất tinh tấn để cầu được thần thông. Song, chẳng chú trọng về giới luật, chẳng nhận chân giữ gìn giới luật, cho nên đọa làm súc sinh, làm thân rồng.

Muốn dùng ví dụ để hiển bày

Nhưng không có dụ để dụ này

Song bậc trí huệ thông đạt được

Do ví dụ nên hiểu nghĩa này.

Hai thứ thần lực này, muốn dùng ví dụ để hiển bày cho rõ ràng, nhưng chẳng có ví dụ nào để ví dụ cảnh giới thần thông biến hóa này. Song, người có trí huệ sẽ thông đạt, vì dùng ví dụ, cho nên thấu rõ được nghĩa lý này.

Thanh Văn tâm trụ tám giải thoát

Hết thảy biến hiện đều tự tại

Hay dùng một thân hiện nhiều thân

Lại dùng nhiều thân làm một thân.

Thanh Văn chấp vào tám giải thoát, tức là giải thoát khỏi sự ràng buộc của tám thứ thiền định, hết thảy biến hóa thị hiện cũng rất tự tại, hay dùng một thân mà hiện ra nhiều thân, lại từ nhiều thân biến làm một thân. Ngàn biến vạn hóa, không thể hết được, cảnh giới này không thể nghĩ bàn.

Tám giải thoát là:

1). Trong có sắc tưởng quán ngoại sắc giải thoát.

2). Trong không sắc tưởng quán ngoại sắc giải thoát.

3). Tịnh giải thoát thân tác chứng cụ túc trụ.

4). Không vô biên xứ giải thoát.

5). Thức vô biên xứ giải thoát.

6). Vô sở hữu xứ giải thoát.

7). Phi tưởng phi phi tưởng xứ giải thoát.

8). Diệt thọ tưởng định thân tác chứng cụ túc trụ.

Ở trong hư không nhập hỏa định

Đi đứng nằm ngồi trong hư không

Trên thân ra nước dưới thân lửa

Trên thân ra lửa dưới thân nước.

A La Hán ở trong hư không có thể nhập hỏa định, đi đứng nằm ngồi đều ở trong hư không, hiện ra mười tám biến. Trên thân ra nước dưới thân ra lửa; hoặc trên thân ra lửa dưới thân ra nước. Sự biến hóa này không thể nghĩ bàn.

Như vậy đều ở trong một niệm

Đủ thứ tự tại vô biên lượng

Họ chẳng đầy đủ đại từ bi

Chẳng vì chúng sinh cầu Phật đạo.

Giống như mười tám biến thần thông, ở trong một niệm đều có thể hiện ra. Mà có đủ thứ tự tại thần thông lực, nhiều vô lượng vô biên. Vì A La Hán chẳng đầy đủ tâm đại từ bi, họ là tự liễu hán, chỉ biết vì mình cầu giải thoát, mà chẳng vì chúng sinh nói pháp cầu Phật đạo.

Còn hiện được việc khó nghĩ đó

Huống đại nhiêu ích tự tại lực.

A La Hán còn có thể hiện ra cảnh giới không thể nghĩ bàn như thế, hà huống là Bồ Tát phát tâm đại bồ đề để lợi ích cho tất cả chúng sinh, càng có đại tự tại thần thông lực, càng không thể nghĩ bàn.

Ví như trời trăng trên hư không

Hình bóng khắp hết thảy mười phương

Trong nước suối hồ ao đàm chậu

Các báu sông biển thảy đều hiện.

Bồ Tát thời khắc phát tâm đại bi, lợi ích chúng sinh. Giống như mặt trời mặt trăng trong hư không, hình bóng của nó khắp hết thảy trong mười phương thế giới. Phàm là nơi có nước suối, đầm, ao, hồ, chậu, hoặc trong các báu, hoặc ở trong sông biển, đều hiện ra hình bóng mặt trời mặt trăng, do đó có câu:

‘’Ngàn đầm có nước ngàn đầm có mặt trăng

Vạn dặm không mây vạn dặm trời xanh.’’

Nói tóm lại, chỗ nào có nước thì hiện ra hình bóng mặt trời mặt trăng, chẳng có nơi nào mà chẳng hiện. Nếu tâm của chúng ta thanh tịnh, thì hình bóng Phật Bồ Tát cũng sẽ hiện ra.

Sắc tượng Bồ Tát cũng như thế

Khắp hiện mười phương không nghĩ bàn

Đó đều tam muội pháp tự tại

Chỉ có Như Lai chứng biết được.

Sắc tượng của Bồ Tát giống như hình bóng mặt trời mặt trăng, trong mười phương thế giới, khắp hiện ra cảnh giới không thể nghĩ bàn. Đó tức là pháp tam muội tự tại của Bồ Tát đắc được. Chư Thiên và phàm phu không thể thấu rõ cảnh giới này, chỉ có Phật mới chứng biết rõ cảnh giới này.

Như trong nước sạch hình bốn binh

Hết thảy khác nhau chẳng xen tạp

Kiếm kích cung tên rất nhiều loại

Mão giáp xe cộ chẳng phải một.

Giống như trong nước sạch, hiển hiện ra voi, ngựa, xe, binh, hình bóng của bốn thứ. Tuy nhiên mỗi thứ có hình bóng khác nhau, song rõ ràng chẳng có xen tạp. Bốn thứ binh đó, có tay cầm kiếm báu, có tay cầm kích, có tay cầm cung tên, có tay cầm mâu thuẫn, nhiều thứ nhiều loại chẳng giống nhau. Có thân mặc giáp, đầu đội mão, đó là bảo vệ thân thể? Có người đứng ở trên chiến xa, một xe có bốn binh lính, mặt hướng về bốn phương để nghinh địch. Ở xa thì dùng tên bắn, gần thì dùng kiếm đâm. Trong bài điếu cổ chiến trường có nói:

‘’Bạch nhận giao hề bảo đao trảm

Lưỡng quân xúc hề sinh tử quyết.’’

Đó là hình dung sự tàn khốc của chiến tranh.

Tùy theo hết thảy tướng khác nhau

Thảy đều hiện ra ở trong nước

Mà nước vốn chẳng có phân biệt

Tam muội Bồ Tát cũng như vậy.

Bốn thứ hình binh, tùy theo hết thảy các hình tướng mà có sự khác nhau, thảy đều hiện ra ở trong nước. Song, bổn thể của nước chẳng có phân biệt. Vì nước là vô tâm, cho nên chẳng phân biệt đây là binh voi, kia là binh ngựa .v.v... tam muội của Bồ Tát hiện cũng cùng đạo lý ấy.

Trong biển có thần tên Thiện Âm

Tiếng đó thuận chúng sinh trong biển

Hết thảy lời nói đều hiểu rõ

Khiến cho tất cả đều vui mừng.

Trong biển có vị thần biển tên là Thiện Âm. Âm thanh của vị thần đó, khắp tùy thuận tất cả chúng sinh ở trong biển. Chúng sinh trong biển rất nhiều loại, hết thảy lời nói, vị thần đó đều thấu hiểu rõ ràng ý của họ, khiến cho tất cả chúng sinh đều sinh tâm hoan hỷ vui mừng.

Thần đó có đủ tham sân si

Mà còn khéo hiểu tất cả tiếng

Hà huống tổng trì tự tại lực

Sao không thể khiến chúng hoan hỷ.

Vị thần biển đó, chưa đoạn sạch tâm tham sân si, mà còn hiểu rõ tất cả tiếng nói và lời lẽ. Hà huống là Bồ Tát có sức thần thông tổng trì tự tại, sao không thể khiến cho tất cả chúng sinh sanh tâm hoan hỷ? Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, nơi nơi đều khiến cho chúng sinh hoan hỷ.

Có một phụ nữ tên Biện Tài

Cha mẹ cầu trời mà sinh nàng

Nếu ai lìa ác thích chân thật

Nhập vào thân nàng sinh diệu biện.

Có một phụ nữ tên là Biện Tài. Cô ta khéo về biện luận, có thiên tài biện tài vô ngại thao thao bất tuyệt. Chẳng những cô ta khéo về biện luận, mà cũng giáo hóa cho kẻ khác cũng được biện tài vô ngại. Cha mẹ của cô ta khẩn cầu Phạm Thiên mà sinh ra cô ta.

Nếu như có ai nghĩ muốn lìa khỏi ba đường ác, hoan hỷ ưa thích pháp chân thật, hướng về cô ta học theo, thì nhất định sẽ sinh ra biện tài vi diệu. Tức cũng là khiến cho người ngu si sẽ sinh ra trí huệ. Đó tức là nói pháp lợi sinh, khiến cho chúng sinh được lợi ích.

Nàng có tham dục sân hận si

Còn cho người theo được biện tài

Hà huống Bồ Tát đủ trí huệ

Sao không thể cho chúng lợi ích.

Phụ nữ biện tài đó, cô ta là người phàm phu bình thường, chứ chẳng phải là Thánh nhân. Vốn chưa đoạn trừ tham dục, sân hận và ngu si, cô ta còn tâm niệm tham dục, tâm hận người, lửa vô minh, song cô ta có bản lãnh biện tài vô ngại. Ai theo học hạnh cô ta, hoặc gần gũi cô ta, thì người đó sẽ được cô ta truyền thọ pháp biện tài vô ngại. Hà huống là Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, tất cả đều lợi ích chúng sinh; Bồ Tát đã đoạn trừ tham sân si, lại đầy đủ đại trí huệ, đại bi tâm, sao không thể ban cho chúng sinh lợi ích? Bồ Tát nhất định sẽ ban cho chúng sinh lợi ích, Bồ Tát là vì người chẳng vì mình, tất cả đều nghĩ về chúng sinh, chẳng có chút xí đồ.

Ví như huyễn sư biết pháp huyễn

Hay hiện đủ thứ vô lượng sự

Chốc lát hiện làm ngày tháng năm

Thành ấp phong phú đại an lạc.

Ví như nhà ma thuật, ông ta khéo biết pháp ma thuật. Tuy nhiên hư vọng không thật, song một số người thấy sẽ tin cho là thật. Nhà ma thuật đó, hay biến hóa ra đủ thứ sự vật không thể nghĩ bàn. Có thể khiến cho trong một sát na biến thành thời gian dài. Ví như ông ta dùng thuật thôi miên khiến cho bạn ngủ, khoảng một hai giây đồng hồ mà bạn cảm thấy đã trôi qua mấy mươi năm, giống như trong giấc mộng phát tài, giàu có bốn biển, đắc được đại an lạc.

Huyễn sư có đủ tham sân si

Còn huyễn hóa được vui thế gian

Huống chi sức thiền định giải thoát

Sao không thể khiến chúng hoan hỷ.

Vị huyễn thuật đó là phàm phu, còn tham sân si ba độc. Song, ông ta còn có thể dùng sức huyễn thuật để khiến cho người thế gian sinh tâm hoan hỷ. Hà huống là Bồ Tát lại có sức thiền định giải thoát, sao không thể khiến cho chúng sinh sanh tâm hoan hỷ? Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, nơi nơi đều vì lợi ích chúng sinh, thì nhất định sẽ khiến cho chúng sinh được hoan hỷ.

Khi trời A tu la đánh nhau

Tu la bị bại bỏ chạy trốn

Binh khí xe cộ và quân lính

Cùng nhau trốn mất không thấy được.