Vô Thường

Cái giá của một đêm trực

E

m sinh viên Y4 hỏi: Một đêm trực cấp cứu của bác sĩ ở tuyến đầu như anh được trả bao nhiêu?

- Theo em thì nó đáng giá bao nhiêu?

Nếu em biết một đêm trực cấp cứu đầy căng thẳng mệt mỏi với bao nhiêu áp lực này, chỉ với giá bảy mươi lăm ngàn, không biết em còn đủ can đảm và nhiệt huyết để tiếp tục đi? Học Y sáu năm, ra trường làm thêm mười tám tháng mới được ký tên, mới được cấp chứng chỉ hành nghề, chưa kể học thêm sau đại học bốn năm và phải đào tạo y khoa liên tục... thời gian dài đăng đẵng.

Em nhìn mình mỉm cười nói: Đối với những người gần chết được cứu sống thì nó vô giá. - Sao anh thấy có nhiều người trải qua cơn thập tử nhất sinh vẫn không biết được sự sống là vô giá? Họ đến, họ đi khỏi bệnh viện vội vã... và rồi họ lại sống với lối sống như trước.

- Cấp cứu, bác sĩ ơi, cấp cứu !

Bệnh nhân được đưa vào trong tình trạng lơ mơ, lay gọi không trả lời, là nữ, 59 tuổi, làm nghề buôn bán ở quận 4.

- Mấy tháng trước mẹ tôi hay bị nhức đầu, dạo gần đây nhức đầu tăng, mỏi vùng gáy có ra tiệm thuốc tây mua thuốc uống, khi thì para, khi thì efferalgan... uống vô thấy đỡ. Hôm nay tôi đi làm về thấy bà nằm mê mệt, ú ớ, hoảng quá tôi đưa bà vô đây.

Mình cầm tấm phim CT Scan sọ não lên xem và thở dài. Xuất huyết não, não thất bên phải diện rộng. Nhìn monitor theo dõi huyết áp bệnh nhân lúc này là 220/100 mmHg.

- Sao anh, chị không đưa cô đi bác sĩ khám bệnh trước đó?

- Mẹ tôi không chịu đi, bả nói khám bệnh mất thời gian lắm !

- Vậy chứ thời gian rảnh rỗi cô ở nhà làm gì?

- Ờ thì... coi tivi... nói chuyện với mấy bà hàng xóm... đi du lịch. Bả đi du lịch suốt à bác sĩ.

- Mấy anh chị có biết người lớn tuổi nên đi khám sức khỏe định kỳ không? Mấy anh chị có biết tăng huyết áp là kẻ giết người thầm lặng? - Ơ... biết... nhưng chủ quan quá... thấy còn khỏe mạnh đùi đụi, đi chơi ầm ầm... ai ngờ...

Bệnh nhân không đi khám bệnh vì không có thời gian. Tới khi bệnh nặng, trở tay không còn kịp nữa. Mình ra y lệnh đặt nội khí quản thở máy rồi thở dài.

Mình thấy có hai điều kì lạ ở bệnh nhân: thứ nhất, họ luôn sẵn sàng trả tiền thiệt nhiều cho những dịch vụ như ăn uống, ngủ nghỉ, du lịch cao cấp đắt đỏ... nhưng ít khi sẵn sàng trả tiền cho những khoản cần thiết để chăm lo sức khỏe của mình. Thứ hai, khi họ bệnh phải đến bệnh viện, họ luôn đòi hỏi được phục vụ tốt nhất, bởi bác sĩ giỏi nhất, xét nghiệm chính xác nhất, thời gian chờ đợi nhanh nhất... nói chung mọi thứ đều nhất nhưng trả tiền ít nhất. Tại sao vậy?

- Mẹ tôi có khả năng cứu được không?

- Tỷ lệ tử vong rất cao.

- Trời, nặng vậy sao bác sĩ? Chết hả bác sĩ? Bác sĩ ơi gắng sức cứu giùm...

Bốn người con của bệnh nhân bây giờ đã có mặt tại phòng cấp cứu. Họ rối bời. Họ chạy ra chạy vô hỏi mình mấy số đỏ đỏ xanh xanh trên Monitor theo dõi là gì? Rồi lấy khăn ấm lau mặt cho mẹ. Thấy thương lắm. Nhưng không còn ý nghĩa nữa rồi.

Tại sao lúc cha mẹ chúng ta còn khỏe mạnh chúng ta không quan tâm? Có ai biết ôm hôn cha mẹ trước khi đi làm? Có ai biết xoa bóp chân cho cha mẹ mỗi đêm? Có ai chịu khó dẫn cha mẹ đi tái khám bác sĩ theo lịch hẹn? Có ai biết khớp xương cha mẹ đang đau? Có ai biết đêm nào cha mẹ cũng mất ngủ?

- Cấp cứu, bác sĩ ơi...

Bệnh nhân kế tiếp cũng tương tự, có bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường nhưng không biết và không điều trị.

Thực tế, ở Việt Nam có hơn 50% bệnh nhân mắc hai bệnh đó không hề biết cho đến khi đến cấp cứu ở bệnh viện vì một lý do gì đó. - Chân chú bị lở loét như vậy bao lâu rồi?

- Cả tháng nay, tôi ra tiệm thuốc tây mua thuốc uống mà không lành. - Cả tháng nay? Tại sao chú không đi khám bác sĩ? - Vết thương có chút xíu mà khám gì?

- Một chút xíu? Ngón một và hai đã hoại tử đen, bàn chân thì sưng tấy... X quang thấy hình ảnh viêm xương. Có thể phải đoạn chi.

- Đoạn chi là sao bác sĩ?

- Là cắt cụt chân của chú. Cắt đến một phần ba cẳng chân này nè.

- Trời... Nghiêm trọng vậy sao? Thấy có chút xíu hà, không đau. - Do chú bị tiểu đường lâu ngày không biết, đã bị biến chứng thần kinh nên không còn cảm giác đau nữa. Mình hết nhìn bệnh nhân, rồi lại nhìn những người con. Có ngỡ ngàng, có xót xa trong đôi mắt của họ. Giá như...

Mình ghét phải nói “giá như”

... nhưng mỗi ngày cứ phải nói và nghe hai từ đó...

- Không ngờ bệnh tiểu đường lại tàn phá cơ thể đến như vậy.

- Đúng rồi, nó cứ âm thầm phá nát cơ thể chúng ta mà chúng ta cứ ngỡ không có vấn đề gì. Trong cuộc sống cũng vậy đó, những thái độ sống không tốt, như thói quen ăn uống, sinh hoạt... chúng ta cứ ngỡ vô hại... nhưng cứ tích lũy từ từ... rồi một ngày giật mình... cuộc đời chúng ta đã mục nát.

Mình chưa thấy nơi nào mà việc mua thuốc, dùng thuốc lại cực kì dễ dàng như ở đây. Bạn đau đầu - đến tiệm thuốc tây. Bạn đau bụng -đến tiệm thuốc tây. Bạn trễ kinh - đến tiệm thuốc tây. Bạn không hề biết người đang bán thuốc cho bạn là ai. Bạn không cần biết trình độ người ấy đến đâu? Dược tá? Dược sĩ trung học? Hay dược sĩ đại học? Hay chị ô sin bán thuốc giùm khi chủ nhà thuốc đi đâu đó? Bạn không cần biết điều gì cả. Bạn chỉ cần biết nó có tiện không thôi.

- Bác sĩ, có cần thiết phải cắt cụt chân hay không?

- Chỗ nào hư thì nên cắt bỏ, nếu không nó sẽ tiếp tục ăn lan sang mô lành may mắn còn sót lại.

- Ờ... ờ... chỗ nào hư thì nên cắt bỏ...

Nhìn chị hộ lý đẩy bệnh nhân đi mà mình thấy đắng đót trong lòng. - Ba tôi cố chấp lắm bác sĩ ơi. Với lại ổng khắc khẩu với tôi nên tôi ít tiếp xúc lắm.

- Ba anh khắc khẩu hết với cả hai người con à?

- Ừm, tánh nết ổng kì cục lắm. Cứ rượu chè, hút thuốc. Mẹ tôi nói cách mấy cũng không nghe.

Mình lặng thinh nhìn ra ngoài cửa. Tháng Mười một phố hanh hao quá. Nắng nóng làm con người ngột ngạt. Nhưng có phải vì nắng hay do lòng mình đã ngột ngạt sẵn? - Bác sĩ biết sao không, hồi nhỏ tôi hay nghĩ rằng khi mọi thứ xung quanh tốt đẹp tôi sẽ thoải mái dễ chịu. Nhưng bây giờ tôi nghĩ khác rồi, khi lòng tôi thoải mái dễ chịu thì mọi thứ xung quanh sẽ tốt đẹp.

- Ông ơi, ông mất bao lâu để hiểu được điều đó?

Mình hỏi bệnh nhân khác của mình, một ông cụ 83 tuổi cũng bị tiểu đường, cao huyết áp, phì đại tiền liệt tuyến. Đêm nay ông bí tiểu phải vào bệnh viện đặt thông tiểu. Làm người khổ thật. Còn thân là còn khổ.

- Biết điều đó thì rất lâu rồi, nhưng để sống được như thế mới gần đây thôi. Hồi nãy tôi ngồi nhìn bác sĩ rất khó chịu mắng bà kia quá chừng khi thấy đường huyết và huyết áp của bả quá cao mà lại không chịu tái khám, uống thuốc, tập thể dục, ăn kiêng... nên tôi mới nói thế.

- Hồi nãy con dữ lắm à?

- Ừa, dữ thiệt.

- Tại con nói hoài mà chẳng chịu nghe.

- Bác sĩ biết sao không, cuộc sống không đơn giản như bác sĩ nghĩ đâu. Làm cha làm mẹ đôi khi rất sợ làm phiền con cái nên thế...

Ông cụ nói xong nắm tay mình thật chặt rồi được đẩy vào khoa để theo dõi tiếp, nhưng lời của ông còn ở lại. Làm cha làm mẹ bao giờ cũng hy sinh thật nhiều thật nhiều cho con... mà con nào có biết có hay.

Chúng ta hay đổ lỗi cho điều gì đó, như khắc khẩu, không hợp...

rồi chúng ta xa dần cha mẹ mỗi ngày, cho đến khi biết cha mẹ sắp mất hay đã mất... chúng ta cuống cuồng lên, khóc lóc ầm ĩ. Nhiều khi chúng ta lại tiếp tục đổ lỗi cho bệnh viện quá dở, bác sĩ quá dở...

Chúng ta ít chịu nhìn lại mình, bạn nhỉ?

Theo bạn thì một đêm trực của bác sĩ đáng giá bao nhiêu?

Rồi mai một mầm xanh bắt đầu

C

ô Thủy đã ra đi vĩnh viễn trong một đêm mưa tầm tã. Kết thúc một phận người, kết thúc cả những vui buồn, vinh nhục. Chẳng còn lại gì ngoài cái xác lạnh căm. 55 tuổi, có gọi là “chết trẻ”? 55 tuổi, mới nghe thấy nó dài đăng đẵng, nhưng chớp mắt một cái... đã như một giấc chiêm bao.

Có lẽ cô Thủy đã chuẩn bị từ rất lâu cho một đêm như thế này, nên mình nhìn thấy khuôn mặt cô rất an nhiên.

Ung thư giai đoạn cuối, và cô đã từ chối mọi điều trị. Vết thương nơi quầng vú bị bội nhiễm, hoại tử, máu mủ cứ rịn ra. Đôi gò bồng đảo này, ngày nào đã mê hoặc không biết bao nhiêu người, mà giờ đây...

Ừ thì cuộc sống này, sinh – lão – bệnh – tử, liệu có ai tránh được hay không?

Chú Tâm, người chồng đã ly dị cô hơn hai mươi năm, nói oang oang trong phòng cấp cứu, chứng minh không liên đới trước cái chết của vợ:

- Tui kêu bả vô bệnh viện điều trị, bả không nghe, cứ ở nhà tụng kinh ăn chay. Bác sĩ xem, vợ gì kì lạ thế này, tôi chia tay bả cũng đúng... Bả định làm thế để trị bệnh ung thư sao, hay cầu nguyện có vận may thay đổi số phận...

Tiếng mưa khỏa lấp tiếng người.

Giá như chú Tâm có thể im lặng...

Mình biết cô Thủy ăn chay, tụng kinh không phải để cầu nguyện xuất hiện vận may có thể chuyển hóa tế bào ung thư... mà để chuyển hóa tâm mình. Có lẽ cô ấy đã ngộ ra và sống từng ngày còn lại trong sự tỉnh thức, không muốn làm tổn thương đến sự sống xung quanh nữa. Sống thanh thản, chết sẽ bình an.

Theo mình, phải có nợ duyên sâu dày lắm con người mới gặp được nhau, mới nên vợ thành chồng. Nhưng đôi khi họ lại bỏ nhau dễ dàng vì những điều phi lí nhất. Thật lạ. Có thể họ đến với nhau, chỉ để trốn chạy nỗi cô đơn của chính mình, hơn là đến vì tình yêu. Họ không can đảm đứng một mình, sống một mình giữa xã hội.

Bởi nếu có tình yêu thì họ không thể nào đánh mất nhau vì những bất đồng nhỏ nhoi được. Họ cứ cố gắng sở hữu nhau, thay đổi nhau cho phù hợp với chính mình, mà họ quên, sự chết đi của chính mình... hoa tình yêu mới có thể mọc lên.

Ngay như khi cô Thủy đã mất, chú Tâm còn không thể nói một lời từ tâm, hay chí ít là một lời tử tế.

Tại sao không để người khác sống theo ý họ muốn?

Rồi tất cả sẽ qua đi. Có ích gì khi cứ lấy muối chà xát lên những vết thương? Có nhiều người nghĩ, chết là hết. Có nhiều người cho rằng: Sống là sự biểu hiện. Chết là ngưng sự biểu hiện đó. Chết là bước vào vòng luân hồi sanh tử mới, để được tái sinh, nên họ đã sống ngày hôm nay thật an lành. Cho đi những niềm vui, gieo xuống những nụ cười...

Mỗi ngày, trong cơ thể chúng ta cũng có hàng triệu, hàng triệu tế bào chết đi, và hàng triệu, hàng triệu tế bào mới được sinh ra thay thế. Ừ thì, chúng phải chết đi, bởi vì chúng đã quá già cỗi với hình dáng và chức năng của mình. Cũng vậy, khi chúng ta đã hết phận sự của mình trên cuộc đời này, thì hãy thanh thản ra đi. Càng cầu sống càng hoảng loạn.

Mây trời hợp rồi tan, đời người có rồi không, mọi thứ chỉ là thoáng chốc. Chính vì có cái chết mà sự sống của mỗi sinh linh đều trở nên ý nghĩa.

Nếu mình cứ già mãi già mãi mà không chết, thì sao? Chẳng phải chết lúc này là cứu cánh tốt nhất ư?(1)

Huê, con gái cô Thủy nói trong nước mắt: Cám ơn bác nha. Nhờ bác mà mẹ con mới ra đi nhẹ nhàng như thế.

Mình muốn ôm cô ấy và nói: Rồi mai... từ nấm mồ ấy, một mầm xanh sẽ bắt đầu.

Nơi tình yêu bắt đầu

ác sĩ thấy tui không bác sĩ?

-B

Ông vừa nói vừa kéo tay áo sơ mi lên khoe “chuột” làm mình bật cười. Và mình đã cười suốt cho lần đầu tiên đến khám bệnh tại nhà bệnh nhân mới.

- Tui khỏe lắm. Nhưng vợ tui yếu lắm. Bả bị tai biến, liệt nửa người đi lại khó khăn.

- Nhưng vợ tui giỏi lắm nghe bác sĩ. Một tay bả chăm sóc mười một đứa con đó.

Ông dẫn mình ra phòng khách chỉ lên bức hình treo trên tường.

- Đó, thằng đứng giữa là con lớn nhất, nó là chủ tịch tỉnh X, nhỏ đứng kế bên làm viện trưởng viện Y... Bác sĩ thấy sao?

Mình nhìn thấy trong mắt ông long lanh niềm hạnh phúc. Còn niềm hạnh phúc và tự hào nào hơn cho một người cha bao nhiêu năm vất vả chắt chiu nuôi con, và thấy được con mình đã trưởng thành.

Thoáng đó thôi mà đã bảy năm... Mình chẳng nhớ nổi đã khám và điều trị cho ông bà bao nhiêu lần rồi.

Mỗi lần ông hay bà nhập viện là mỗi lần mình cảm nhận được tình yêu rất đỗi dịu dàng nơi họ.

Bà bị tai biến rất ít nói. Còn ông thì lúc nào cũng líu lo.

Và rồi một ngày ông bị trượt chân gãy cổ xương đùi. 90 tuổi, chẳng làm gì được nữa ngoài việc chăm sóc ông tại giường.

- Bác sĩ biết sao không. Mỗi sáng cô đẩy ba má cô ra sân phơi nắng cho tập mấy động tác quơ tay quơ chân như bác sĩ dặn, ba cô đều cầm tay má cô hun rất dịu dàng đó. Ly cà phê đá cũng uống chung nữa.

Thật, ngôn từ giới hạn quá, mình không làm sao để diễn tả được tình cảm của ông dành cho bà.

Khi ông nôn ra máu và đi cầu phân đen, với kết quả soi cộng giải phẫu bệnh: Ung thư dạ dày, mình nghĩ ông sẽ ra đi trước. Ai ngờ sáng hôm nọ bà lại hôn mê. Người nhà đưa vào bệnh viện, mấy hôm sau thì mất.

Tất cả người con đều đồng ý là không cho ông hay. Ngày đầu ông hỏi: Má tụi bây đâu rồi?

- Đi bệnh viện để bác Du điều trị rồi. Má bị sốt. Rồi hai tuần sau ông lại hỏi: Sao má tụi bây lâu quá không về? - Dạ tại bệnh đợt này hơi nặng.

- Ủa, bình thường con Hường hay chăm má tụi bây, sao ba thấy nó ở nhà?

- À... Tại vì chị Hường phải chăm sóc cho ba.

- Tụi bây có giấu ba chuyện gì không?

- Dạ, đâu có...

Một buổi chiều nọ mọi người trong nhà giật mình thấy ông ngồi trước bàn thờ của bà. Ông khóc. Không biết bằng sức lực nào ông có thể leo xuống giường và bò ra được phòng khách.

Từ đó ông bỏ ăn và không nói chuyện nữa.

Người nhà mời mình đến... Mình nhìn ông nằm lặng lẽ trên giường với đôi mắt buồn vời vợi... Thú thật lúc đó mình nghe xơ xác cả lòng. Mình tin trong cuộc sống đầy khắc nghiệt này luôn luôn có một tình yêu dịu dàng tinh khiết như nắng ban mai, không gì có thể làm thay đổi được.

- Đặt ống nuôi ăn qua mũi thì không được rồi vì ông còn tỉnh, ông sẽ giật ra. Chỉ còn cách truyền dịch và đạm thôi. Nhưng người nhà phải ngồi canh mới được.

Hai tháng nữa trôi qua, và rồi chín giờ Chủ nhật này mình nhận được điện thoại: Bác Du ơi, xuống nhà cô gấp đi. Ông sắp đi rồi.

Mình vội chạy xuống. Trong nhà bây giờ đã đủ mười một người con và rất nhiều cháu. Mình đến bên giường nắm lấy tay ông. Nơi khóe mắt ông tuôn chảy một dòng lệ. Dòng lệ long lanh. Mình có cảm giác ông xiết tay mình một cái rồi nhẹ nhàng nhắm mắt.

- Ba ơi...

Những người con như đổ gục xuống.

Ông đã ra đi!

Mình biết ông đã để mặc cho mình chết đi vì trên cuộc đời này chẳng còn gì có thể níu kéo ông nữa...

Mình biết bà đang đứng đợi ông nơi khu vườn đầy tiếng chim sẻ hót và hoa ti gôn nở với nụ cười thật hiền từ yêu thương…

Đừng vội tin tưởng đừng vội bài xích

ỏi xoài chua quá. Phù chúc quay hôi dầu quá, có lẽ làm lại vài

-G

lần rồi.

- Ừa. Nhưng kệ đi. Đừng để những điều nhỏ nhặt làm mất đi một buổi tối mưa dịu dàng như thế này. - Ông bắt đầu hiển lộ cốt tu rồi đó.

Bốn đứa cùng bật cười.

Thật mà, được ngồi ăn chay cùng những người bạn thân trong nhà hàng, được ngắm mưa qua ô cửa kính... chẳng phải rất thú vị và dễ thương? - Ê ông Du, ông có nghe cảnh báo mới của FDA về nhóm thuốc DX trong điều trị bệnh đái tháo đường típ 2 không?

- Kể tui nghe với.

- FDA cảnh báo khi dùng thuốc đó có thể gây đau khớp nghiêm trọng và không thể đi lại được. Bổ sung thêm vào tác dụng phụ trước đó là làm gia tăng tỉ lệ nhập viện vì suy tim.

- Vậy mà giá thuốc ở trên trời. Đâu phải cái gì mắc cũng đều có giá trị.

- Nữa, lại thích triết lí giống ông Du.

Lại cười. Ngoài kia, phố xá đã lên đèn thật đẹp, thật dịu dàng.

Hàng cây me hai bên đường được tắm gội đã đời.

- Nhớ hồi xưa nhóm RoS(1) mới xuất hiện trên thị trường đã gây bão vì giảm đường huyết hiệu quả, ai ngờ lại gia tăng biến cố tim mạch cho bệnh nhân nên phải rút khỏi thị trường.

- Bao giờ cũng vậy mà, bên cạnh những tác dụng có lợi sẽ có những tác dụng phụ. Quan trọng là bác sĩ có cái đầu tỉnh và cân nhắc thiệt hơn thôi.

- Nghĩ cũng buồn nhỉ.

- Sao buồn?

- Bác sĩ chân chính ra toa luôn cân nhắc từng viên thuốc. Và khi người ta càng biết sâu càng trải nghiệm nhiều, người ta càng dùng ít thuốc đi.

Câu chuyện vẫn tiếp diễn rôm rả trong mưa. Thi thoảng vài tia chớp lóe lên giữa bầu trời đen thẳm. Ở giữa bàn ăn là chậu cỏ khô nhỏ bé nhưng rất đẹp, rất sang. Ừ thì có những thứ rất nhỏ bé, rất tầm thường, nhưng khi biết đặt đúng chỗ, ngồi đúng nơi lại trở nên hết sức ý nghĩa.

Bởi vậy dù là một lời nói hay một hành động nhỏ, chúng ta cũng nên cân nhắc, nếu không lại làm tổn thương cho người khác. Đôi khi những niềm vui niềm hạnh phúc mình mang đến cho người, người sẽ quên rất nhanh, còn một lời nói vô tình, một ánh mắt lạnh lùng...

người lại nhớ, nhớ mãi... Rồi đau... Rồi oán hận... Rồi tìm cách đáp trả... Rồi rơi vào vòng lẩn quẩn của hận thù...

- Mưa lớn như vầy chạy xe ngoài đường sợ cây gãy quá, đè chết người chứ chẳng chơi. Nhỏ Loan nói. - Mấy ông nhớ trong bệnh viện tui ngay trước hồ cá có một cây tùng rất lớn và cứng cáp không?

- Ờ nhớ. Rồi sao?

- Hôm chiều thứ Hai, trời không mưa, không giông gió, tự nhiên nó gãy đổ. Mà gãy đổ ngay gốc. May mà không trúng ai. Khi mọi người chạy lại xem mới biết vì sao nó gãy đổ. Bên trong thân cây đầy mối mọt... - Thấy không? - Thấy gì?

- Cây tùng đó, bề ngoài rất xanh tốt khỏe mạnh nhưng bên trong đầy mối mọt. Có những thứ mình nhìn thấy tận mắt, sờ được tận tay... ngỡ đó là tốt là hay... nhưng sự thật, tấm lòng ở bên trong... thì không phải dễ dàng nhìn thấy được.

- Lại triết lý.

Lại cười.

- Mấy ông không nghe nhạc sĩ Vũ Thành An viết đó sao: Tình mình đã chết khi nhìn rõ mặt người... Có hai thứ trên đời này, đừng cố nhìn cho rõ, đó là mặt trời và mặt người đấy.

- Bởi đôi khi họ đeo mặt nạ à?

- Càng trống rỗng, mục nát bên trong càng phải điểm tô chau chuốt chứng minh ở bên ngoài à?

- Ờ... Thì cứ cho là vậy đi. Nhưng theo Du nghĩ: Thời gian là câu trả lời tốt nhất. Đừng vội tin tưởng và cũng đừng vội bài xích.

Mưa tạnh rồi, về thôi... Về thắp nén nhang trầm... để nghe lòng mình nhẹ lại... Chẳng phải tất cả đều là phù vân... Là gió là mây...

Rạch ròi chi giữa đúng hay sai, phải hay trái...

Những câu chuyện nhỏ

1, Làm sao có thể thương

- Chồng tôi nghe lời bác sĩ về ăn chay, làm từ thiện, công đức cho chùa chiền thật nhiều, nhưng cuối cùng ổng cũng chết.

- ? - Bác sĩ nói, tâm tốt việc tốt số mệnh đổi được, chẳng qua là lời nói suông. Có ung thư nào mà không chết, có ai sống trong đời này mà không chết? Vậy thì trước khi chết, sao không sống hưởng thụ cho đã đi, muốn ăn gì thì cứ ăn, muốn chơi gì thì cứ chơi...

- Cô đang trách cứ cháu à?

- Tôi... Tại tôi không cam tâm...

- Cháu nghĩ, chú kịp nói lời xin lỗi với những người mà chú đã làm tổn thương, cũng kịp tha thứ cho ai làm tổn thương mình, đúng không? Đôi khi chúng ta quên nói lời cám ơn với cuộc sống, với những người đã giúp chúng ta trên bước đường đời, cô ạ.

Khoảng thời gian này, tuy ngắn ngủi, nhưng cháu nghĩ đã giúp chú bình tâm lại, sống thật nhẹ nhàng thanh thản.

Khi mà chúng ta sống nhẹ nhàng thanh thản, chúng ta sẽ chết bình an.

- Ơ... - Bệnh ung thư thì không thể nào cứu chữa, nhưng cháu nghĩ chú đã kịp cứu chữa trái tim của chính mình.

Nhìn dáng cô liêu xiêu đi thắp nhang mà mình muốn bật khóc. Ngần ấy năm trời tình nghĩa vợ chồng... sao mà không lưu luyến tiếc thương!

Rồi những khi đêm về, rồi mùa đông lặng vắng, rồi biết tìm đâu hơi ấm...

Trong khi tình yêu lại là một kho tàng kỉ niệm... Có phải vì thế mà chúng ta đã bám quá chặt và rồi trách cứ Thượng Đế đã không nghe lời chúng ta khẩn cầu.

- Thưa Thầy, nếu mọi sự như là một giấc mơ, vậy những chuyện con làm, ăn chay tránh sát sinh, sống thiện, gieo những hạt giống tốt lành... đều là vô ích hay sao?

- Đúng, mọi sự đều như là một giấc mơ. Nhưng chúng ta có thể biến giấc mơ thành tích cực trọn vẹn và dễ thương! Con thấy không, chính con đã làm cho giấc mơ của mình nên khác biệt, vì tình thương!

- Làm sao con có thể thương được khi cuộc sống ngoài kia quá khắc nghiệt, và con phải mắc bệnh trầm kha này?

- Con có thể thương nếu con hiểu: Tất cả đều vô thường!

2, Cài hoa hồng lên áo

- Bác sĩ ơi, cứu... Cứu... - Nhanh... Anh Khang đặt nội khí quản. Bé An Adre mau... Mình vừa ép tim bệnh nhân vừa ra y lệnh.

Bệnh nhân nữ 50 tuổi, bị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường tự mua thuốc theo toa uống không tái khám định kì tại bệnh viện. - Lấy ven không được bác ơi. - Gắng lên em. Hôm nay là Vu Lan đó.

- Nội khí quản. - Anh Khang bóp bóng cho em nghe.

- Vào rồi. Mau, máy thở.

Từng phút từng phút trôi qua - Bác Du lau mồ hôi đi... - Em mời người nhà vào giùm bác. Bệnh nhân mất rồi. Nhớ đo lại điện tim sau mười lăm phút nhé.

- Bác sĩ ơi, mẹ con sao rồi? - Mẹ con mất rồi.

- Hả? Bác sĩ ơi... Cứu mẹ con với bác sĩ ơi...

Hai người con, một gái một trai chạy ào lại bên xác bệnh nhân, nước mắt tuôn tầm tã...

- Mẹ ơi, sao mẹ bỏ con... Mẹ ơi...

Người con gái khoảng 20, 21 ngã quỵ xuống sàn. Mấy chị y tá lại dìu lên ghế.

- Con gắng bình tĩnh đi.

- Mẹ con mất thiệt rồi hả cô? Con mất mẹ thiệt rồi hả cô?

- Mẹ con mới có 50 tuổi mà. Sao mà chết được? Bác sĩ dùng thuốc tốt nhất chưa bác sĩ? Người con trai nói trong nước mắt giàn giụa. - Mẹ con đã mất trước khi vào bệnh viện rồi. Nãy giờ bác và các cô chú đây đã cố gắng hết sức. Con thấy đó, mẹ con ngay ở nhà đã tím tái, ngưng tim ngưng thở.

- Con đâu biết đâu... Con đi làm về thì thấy mẹ nằm sõng soài trong bếp.

- Con là đàn ông, con phải mạnh mẽ lên, để còn lo hậu sự cho mẹ nữa chứ!

- Bác sĩ... Con mất mẹ thiệt rồi hả bác sĩ?

Mình cố ngăn giọt nước mắt trào ra... Hôm nay là ngày Vu Lan mà... Mình và cả ê kíp cấp cứu đã cố gắng... Bệnh nhân đến bệnh viện quá muộn...

Mới 50 tuổi...

Mới còn cười nói, còn bao nhiêu chuyện để làm, để lo toan cho hai đứa con... Vậy mà chớp mắt một cái... đã thành mây khói... đã là hư không...

Nhìn chị hộ lí đẩy bệnh nhân vào nhà xác mà lòng mình hoang vu... Mình bất lực quá...

- Con mất mẹ thiệt rồi hả bác sĩ?

Lời nói của hai đứa trẻ làm nhói tim mình.

Ngày Vu Lan, có người không còn mẹ nữa rồi. Bạn ơi, nếu bạn còn mẹ, hãy chạy về bên mẹ ngay đi.

Về ngồi thật lâu...

Và hãy nắm tay mẹ thật chặt...

“Mẹ ơi, mẹ có biết hay không?

Biết gì?

Biết là con yêu mẹ không...”

“Mẹ là nải chuối buồng cau Mẹ là nắng ấm nương dâu...

Mẹ là vốn liếng yêu thương cho cuộc đời...”

Còn mẹ là còn một kho báu vô giá!

3, Tự dưng khóc òa khi có nhau

- Bác sĩ ơi có sao không?

- Không, chỉ là u trung mô gan phải lành tính thôi. Đừng lo nữa. - Thiệt hả bác sĩ?

- Thiệt.

Khi mình nói thiệt, hai vợ chồng bệnh nhân ôm nhau bật khóc nức nở giữa phòng khám đông đúc ồn ào. Mình cũng vui lây. Thứ Sáu tuần trước người chồng đến khám vì đau bụng, kết quả siêu âm: Khối u bờ rõ không rõ bản chất gan phải. Nghĩ ung thư gan, hai vợ chồng họ như sụp đổ. Đã nghèo rồi mà còn bệnh nữa. Ba ngày qua, họ đi chụp MRI và xét nghiệm mà lo lắng đến tột cùng. Ung thư gan như là bản án tử.

Và giờ đây họ hạnh phúc khi nghe mình báo kết quả, nước mắt trào ra không làm sao giữ lại.

Lúc họ về mình khe khẽ hát: Tình yên ấm rồi, em sẽ nghe. Tự dưng khóc òa khi có nhau...

Ừ thì người ta sẽ khóc òa khi có được nhau ngỡ như đã mất. Giữa cuộc đời hối hả và đầy bất trắc, chẳng phải có được nhau là một niềm hạnh phúc hay sao?

Ừ thì cứ khóc nữa đi. Vì chẳng ai nhọc công đi lau những dòng nước mắt hạnh phúc!

Những câu chuyện từ phòng cấp cứu

M

ười hai giờ đêm - Cấp cứu, cấp cứu.

- Anh đưa bệnh nhân lên giường đi. - Chích thuốc liền đi, chứ đau như vầy ai chịu nổi hả? Người nhà bệnh nhân trợn mắt nhìn mình đe dọa. Mình cố giữ bình tĩnh và nói:

- Thì anh cứ đưa bệnh nhân lên giường đi, chưa khám bệnh, chưa biết đau do bệnh lý gì thì làm sao mà tôi cho chích thuốc được. Trước mắt mình một người đàn ông 54 tuổi, béo phì vùng bụng, tứ chi teo, đang lăn lộn trong cơn đau vùng hạ sườn phải. Kết quả siêu âm: Viêm túi mật cấp do sỏi. Theo dõi viêm phúc mạc. - Bệnh này cần phải mổ khẩn, trước đây chú có bệnh gì không, tiểu đường, rối loạn đông máu hay dùng thuốc chống đông chống dính gì không?

- Ba tôi không có bệnh gì hết, chỉ có đau khớp hay dùng thuốc giảm đau. - Vậy chú có dùng Dexa, hay corticoid, hay thuốc tễ gì không?

- Không biết, mổ thì mổ đại đi, hỏi hoài. - Anh nghĩ một ca mổ bụng đơn giản lắm sao?

Một giờ ba mươi phút, kết quả xét nghiệm báo lên phòng mổ, test nhanh HIV dương tính. - Vậy mấy bác sĩ ngoại khoa có mổ cho bệnh nhân này không bác? Một nữ y tá thì thầm vào tai mình.

- Tất nhiên mổ rồi. Chẳng phải tất cả chúng ta đã được dạy, luôn xem bệnh nhân đến khám đều có nguy cơ lây nhiễm hay sao? Và chẳng phải chúng ta đã được dạy cách bảo vệ chính mình?

- Nhưng nói thật, em vẫn sợ sợ...

- Anh nghĩ, nếu chúng ta sợ, chúng ta không đứng đây đâu. Vì khi khoác lên mình chiếc áo blouse trắng là khi biết mình có nguy cơ mắc các bệnh lây nhiễm, tiếp xúc trực tiếp với hóa chất, tia X... nhưng mình vẫn chọn đứng đây, với những đêm trực căng thẳng, với những mệt mỏi vì áp lực chuyên môn, và với cả hành động quá khích đến từ bệnh nhân hay người nhà của họ.

Ba giờ ba mươi phút sáng, mình nghĩ không có máy quay nào có thể diễn tả được hai giờ căng thẳng của các bạn đồng nghiệp nơi phòng mổ. Những giọt mồ hôi, những trái tim thổn thức... Và rất ít người biết được rằng: tiền thù lao một ca mổ lớn đầy nguy cơ và khó khăn ấy chỉ được vài trăm ngàn đồng.

- Sao anh ta nói ba anh ta không bị bệnh gì trước đó? Có phải anh ta sợ chúng ta kì thị, không chịu cứu ba mình không?

- Có lẽ đúng. Nhưng bác nghĩ: cuộc sống chẳng ai kì thị ta cả, ngoài ta tự kì thị chính mình thôi.

Reng... Reng...

- Báo bác sĩ Du, ca mổ bệnh nhân AIDS đã thành công tốt đẹp.

Mình nghe xong buông tiếng thở phào nhẹ nhõm. Bầu trời buổi hừng đông vẫn còn thật sâu và yên tĩnh. Có một vì sao vừa lóe sáng.

Có lẽ đó là sinh mạng của một con người vừa được cứu sống.

Tấm lòng người mẹ

M

ột giờ sáng. - Cấp cứu, cấp cứu...

- Anh đưa chị lên giường nằm đi. Bị sao vào cấp cứu? - Đau quá bác sĩ ơi. Đau quá. Bệnh nhân nữ, 44 tuổi, hai tay ôm ngực trái lăn lộn trên giường. Khi mình dở được áo chị ta ra thì phải bước lùi lại vì mùi hôi thối nồng nặc xông vào mũi. Cả vú trái bị hoại tử. - Ung thư giai đoạn cuối rồi, không có tiền chữa bác sĩ ơi. Tôi thấy vợ tôi đau đớn quá nên mới đưa vào đây? - Sao không mua bảo hiểm. Sao không nhờ ai đó giúp đỡ? Chị y tá vừa tiêm Morphin giảm đau, vừa quay qua hỏi người chồng. - Khi có tiền, có địa vị thì bạn bạn bè bè, còn khi nghèo đói, bệnh tật, tìm bạn bè không có, cô y tá ơi. Mấy lần đưa vào bệnh viện ung bướu nhưng vợ tôi không chịu điều trị, bả nói để dành tiền cho con đi học. Chị y tá cất tiếng thở dài. Cuộc sống ngoài kia, có người ăn không hết, cũng có người lần mãi không ra. Mình vỗ vai chị và nói: Thở dài làm chi, đêm nào có ngắn lại.

Khi cô hộ lý đẩy bệnh nhân vào khoa ung thư để theo dõi tiếp, mình nghe văng vẳng câu nói của bệnh nhân: Anh đừng nói gì cho con nha anh, ngày mai nó thi tốt nghiệp.

Ôi... Tấm lòng của mẹ! Khi gần đến hơi thở cuối của cuộc đời, tình thương dành cho con vẫn vẹn nguyên vẫn đong đầy như biển.

Mẹ ơi

C

hín giờ đêm, mình nhận cấp cứu một bệnh nhân nữ 20 tuổi được chuyển đến trong tình trạng choáng nhiễm trùng đang dùng thuốc vận mạch liều cao.

Người nhà khai: Hai ngày trước nó sốt, nôn ói, có đến khám bác sĩ tư được cho uống thuốc. Sáng nay nó sốt cao hơn, nói sảng, bứt rứt, vợ chồng tui đưa đi cấp cứu tại trung tâm y tế và chuyển lên đây.

- Cô chú là cha mẹ của bệnh nhân?

- Dạ không. Tui là chú ruột. Ba nó mất lúc nó hai tuổi. Mẹ nó bỏ nó cho vợ chồng tui nuôi rồi đi biền biệt.

- Chú có biết bệnh nhân bị bệnh gì trước đây không?

- Dạ, vợ chồng tui mần ruộng, không biết chữ, hai năm trước nó sụt cân khám bệnh mới biết tiểu đường và phải chích Insulin gì đó mỗi ngày.

- Tình trạng bệnh nhân rất xấu, tri giác mê sảng, huyết áp tụt. Nãy giờ chúng tôi cấp cứu liên tục nhưng có lẽ không cứu vãn nổi.

- Bác sĩ nói sao tụi tui nghe vậy. Hồi trưa này nó còn rên la đau bụng mà bác sĩ. Hơn một giờ sau khi đến bệnh viện, bệnh nhân mê sâu, được thở máy, được dùng kháng sinh mạnh và vận mạch.

Lúc hai giờ sáng, bệnh nhân đột ngột ngưng tim. Mình và ê kíp trực xoa bóp tim, dùng Adrenaline. Gần ba giờ sáng, người nhà xin ngưng hồi sức và cho bệnh nhân xuất viện.

Mình lặng người đi. Giá như mình không phải trực cấp cứu... Giá như mình không phải nhìn thấy những cảnh mất mát chia lìa đau đớn này...

Nhưng biết làm sao được, hễ là con người thì phải có sinh có tử, có đến có đi.

Chú thím của bệnh nhân là nông dân, một chữ bẻ đôi cũng không biết, vậy mà vẫn gánh gồng nuôi dưỡng bệnh nhân trưởng thành. Công nuôi dưỡng bảo bọc nhiều khi còn quí hơn cả công sinh đẻ.

- Mẹ nó theo trai bác sĩ ơi, bỏ nó hồi còn đỏ hỏn à. Vợ chồng tui... hức hức... âu cũng là cái số của nó mà.

- Thôi đi bà. Đừng khóc nữa. Đâu có biết chắc mẹ nó theo trai, mà bà nói kẻo mang tội.

Chú bệnh nhân quàng tay qua vai vợ, giọng nói người miền Nam sao mà... thương quá. Ừ thì người miền Nam luôn là như vậy, sống chân chất, hiền lành và rộng lượng.

Tấm lòng như dòng sông đỏ nặng phù sa, luôn biết tha thứ luôn biết yêu thương.

Mình kể lại câu chuyện này vì trong suốt quá trình cấp cứu bệnh nhân nằm mê sảng, bên cạnh những tiếng rên là những tiếng kêu: Mẹ ơi... Mẹ ơi...

- Mẹ ơi... Mẹ ơi... Mẹ ơi... Ừ thì chiếc lá nào rồi cũng rơi về cội, trong tim chúng ta bao giờ cũng có Mẹ hiện diện bình yên để mỗi khi đau đớn, mỗi khi gục ngã, mỗi khi kiệt sức trước cuộc đời giông bão vô thường này, chúng ta sẽ cất tiếng gọi: Mẹ ơi!

- Mẹ ơi...

Lẽ Vô Thường

ác sĩ biết không, tôi bị bệnh tim. Tôi cứ nghĩ tôi đi trước ổng.

-B

Ai ngờ...

Nói xong, cô thở dài. Một buổi sáng rất ảm đạm. Bầu trời xám xịt màu mây. Mình vỗ vai cô như một lời an ủi.

- Hôm trước đem hai mươi mấy cây vàng đi gửi tiết kiệm, tôi để ổng đứng tên. Tiền dành dụm cả đời, ngỡ sắp được hưởng. Ai ngờ...

- Bác sĩ hỏi gì? À, cả nhà tôi đạo Phật. Tôi hay đi chùa đọc kinh ngày rằm và mùng một.

- Vậy chắc cô cũng hiểu rõ đạo lý vô thường?

- Hiểu chứ bác sĩ. Ai rồi cũng mất đi mà. Nhưng đột ngột quá. Chưa kịp chuẩn bị gì hết. Chưa kịp nhìn vào mắt nhau thật sâu. Chưa kịp nói với nhau lời cuối cùng nào. Ai ngờ...

Nhìn dáng cô liêu xiêu đi ra đi vào phòng cấp cứu mà mình thấy thương vô hạn. Hai người sống với nhau gần ba mươi năm, có biết bao nhiêu kỉ niệm. Nay đột ngột một người ra đi, một người ở lại... Biết tìm đâu hơi ấm khi đông về? Biết tìm đâu bàn tay ân cần nắm lấy một bàn tay. Cuộc đời... chỉ một tích tắc, có thể thay đổi tất cả. Có đó, rồi mất đó.

Nhưng nếu mỗi ngày chúng ta biết sống trọn vẹn, thì có lẽ khi vô thường đến gõ cửa, chúng ta sẽ không nói “ai ngờ”.

- Mẹ tôi mất rồi sao bác sĩ?

- Trời ơi, mẹ ơi, sao mẹ bỏ con đi? Năm người con cùng khóc lên thất thanh. Mình vội nói: Cô chú hãy bình tĩnh. Đây là phòng cấp cứu, những bệnh nhân khác cần được yên tĩnh. Bà cụ đã 82 tuổi rồi.

Mình cố ý nhắc cho họ nhớ bà cụ đã 82 tuổi rồi, thượng thọ.

- Mấy cô chú cứ khóc lóc thảm thiết như vầy, vong linh bà sẽ lẩn quẩn thương tiếc, không siêu sinh được đâu. Thay vì khóc lóc, hãy niệm Phật đi.

Nghe mình nói xong, họ chợt lặng im. Hình như họ nhận ra điều gì đó rất quan trọng. Và họ bắt đầu niệm Phật. Mình cũng lấy lại bình tĩnh viết nốt tờ biên bản trực nội khoa bệnh tử vong.

Trong cuộc sống nhiều lúc gặp biến cố, trái tim chúng ta đau thắt, không kịp dừng lại để nhìn thật kĩ vào vấn đề. Chúng ta bị rối tung lên. Chúng ta cứ cảm tưởng như những khổ đau bất hạnh cứ ập đến đè nặng lên vai chúng ta.

Thật sự bà cụ đã ra đi thanh thản, chẳng phải chịu đau đớn thêm khi hồi sức như sốc điện, đặt nội khí quản, thở máy, chọc dò dịch não tủy. Nhẹ nhàng trút hơi thở cuối.

- Chúng tôi biết chứ bác sĩ, biết ngày này lâu lắm rồi. Lần trước đưa vào đây tưởng chết, ai dè sống. Lần này thấy mới ngồi đó, mới nói cười đó, mới hẹn đi ăn đám cưới đứa cháu ở Vũng Tàu... mà lại mất.

- Đôi khi, bác sĩ biết không, không phải mình mong cầu mẹ sống lâu hơn, nhưng mỗi khi đi đâu xa về, thấy mẹ còn đó, là còn cảm giác bình yên và hạnh phúc.

Mình ngồi lặng im nghe họ nói. Thật sự, mình chưa bao giờ phải trải qua những chuyện tử sinh như thế này. Có lẽ chỉ những người trong cuộc mới hiểu được thế nào là nước mắt, thế nào là nụ cười, thế nào là niềm đau, thế nào là hạnh phúc. Mình muốn nói điều gì đó giúp cho họ vơi bớt u uất trong lòng, nhẹ gánh với những thương đau mất mát nhưng ngập ngừng vì thấy lời lẽ thừa thãi quá.

*** - Chú là gì của bệnh nhân? - Là cậu.

- Ba mẹ bệnh nhân đâu?

- Ngoài Hà Nội. Nó từng gây lộn kịch liệt với bố mẹ, nên nó bỏ nhà vào trong Nam ở với tôi. Mà nó có bị sao không bác sĩ?

- Bị xuất huyết não diện rộng, cả bán cầu phải, chèn ép trung thất, di lệch đường giữa, bệnh nặng lắm, tiên lượng tử vong.

- Hả? Bác sĩ nói gì? Tử vong hả?

Bệnh nhân nam mới có 35 tuổi, nhìn rất nghệ sĩ. Theo như lời ông cậu khai, sáng nay lúc mười giờ, bệnh nhân than nhức đầu dữ dội rồi ngã gục xuống.

- Mới hồi nãy, nó còn tỉnh mà, nói chuyện như sáo. Sao từ lúc đưa vào bệnh viện tới giờ, nó lại lơ mơ và nặng như vầy. Có mổ hay dùng thuốc gì đó được không? Đắt tiền bao nhiêu cũng được.

Chú nhìn xem, đây là ổ xuất huyết. Nó đang tiến triển nặng dần trong não. Chú nên thông báo cho ba mẹ anh ta vô đi, để mà lo đủ thứ chuyện hết.

Người cậu ấy, cũng dáng nghệ sĩ, thân hình gầy gò, mái tóc hoa râm.

Mình không biết ba mẹ của bệnh nhân sẽ nghĩ gì khi nghe báo tin con mình sắp tử vong? Họ chẳng còn kịp gặp mặt con lần cuối để nói lời xin lỗi hay lời tha thứ. Khoảng cách giữa Hà Nội và Sài Gòn đến cả ngàn cây số. Mình chợt nhớ bài thơ của Thầy Thích Nhất Hạnh:

Giận nhau trong tích môn,

Nhắm mắt nhìn mai sau, Hơn ba trăm năm nữa, Anh đâu và em đâu?

Đã tan biến theo cát bụi mất rồi. Còn đâu... Mà đâu cần gì đến cái “ba trăm năm ấy”, chỉ cần một cái chớp mắt thôi...

Mình đã sống thật sâu chưa trong cuộc sống vô thường này, giữa lằn ranh mỏng manh của sinh và diệt?

Mình có hiểu hết và cảm nghiệm hết được hai câu thơ này không:

“Đôi khi lỡ hẹn một giờ

Lần sau muốn gặp phải chờ trăm năm.”

- Bệnh nhân không có vợ con gì sao?

- Có vợ, nhưng vừa li dị. Nãy giờ tôi dùng điện thoại của nó gọi cho vợ nó, nhưng được trả lời “thuê bao quí khách vừa gọi đang sử dụng dịch vụ chặn cuộc gọi từ số của quí khách...” Có lẽ lửa lòng đã tắt, lệ lòng đã vơi... Nhưng có lẽ người ta hận nhau nhiều vì người ta thương nhau sâu quá...

Cấp cứu

B

ốn giờ mình vào trực vẫn thấy chị trưởng khoa còn ở lại.

- Chị bàn giao cho em ca này, tuyến dưới chẩn đoán “phù phổi cấp, suy tim, suy thận giai đoạn cuối” , đã dùng Isoket và Dobu rồi chuyển lên. Chị thấy huyết áp thấp quá, đã ngưng Isoket rồi.

Mình đưa mắt nhìn thì thấy bệnh nhân đang thở khó nhọc với mask túi.

- Chị đã giải thích bệnh nặng cho người nhà chưa?

- Chưa, nãy giờ bệnh cấp cứu vô liên tục. Em xem nhịp tim bây giờ là 150 nên rất khó đo huyết áp!

Mình hết nhìn bệnh nhân rồi nhìn chị trưởng khoa. Không biết vì lí do gì người ta lại đẩy bác sĩ và bệnh nhân về hai phía đối kháng và đối phó với nhau. Trong khi những bác sĩ chân chính lúc nào cũng cố gắng cùng bệnh nhân vượt qua bao khổ đau bệnh tật, giữ cho bệnh nhân từng hơi thở từng nhịp tim.

Bệnh nhân trước mắt mình rất nghèo, người nhà lại chân phương quê mùa... - Chị về đi, để đó em coi, đã sáu giờ chiều rồi.

Nhìn khuôn mặt chị đăm chiêu lo lắng với từng giọt mồ hôi lặng lẽ rơi mà thương. Phải chăng ngay giây phút cấp cứu này mới giúp chúng ta hiểu, trân trọng tấm lòng và chuyên môn của người thầy thuốc đang cố gắng để giữ lại mạng sống cho bệnh nhân, và tất cả những thứ còn lại, lương bổng, chức vụ, danh xưng... đều là vô nghĩa và phù phiếm?

Hơn ba giờ sau, bệnh nhân bớt khó thở và bứt rứt. Trên Monitor lúc này, huyết áp đã được nâng lên.

Mười giờ đêm, chị trưởng khoa gọi điện vào hỏi thăm: Đã ổn chưa em.

Mình cười trả lời: Ổn rồi chị. Và mình nghe có tiếng thở phào nhẹ nhõm mừng vui.

Một giờ sau, bệnh nhân nói thều thào qua mask túi: Bác sĩ... Bác sĩ...

- Ông đang mệt, hãy nghỉ ngơi đi.

- Tôi bớt mệt rồi... Cám ơn bác sĩ...

Từ lúc bác sĩ... bước vô phòng cấp cứu... tôi nhìn bác sĩ suốt. Bác sĩ trẻ quá... căng tràn sức sống... Bác sĩ... có một trái tim khỏe mạnh...

- Dạ? - Tôi ước tôi... có thể đứng dậy... chạy tới chạy lui... như bác sĩ. Mình thấy đôi mắt bệnh nhân ngân ngấn nước. Mình thầm nghĩ trong đầu: Khi người ta mất đi sức khỏe rồi, người ta mới chịu nhận ra nó đáng quí dường bao. Có sức khỏe là có tất cả. Nghĩ tới đó bỗng nhiên tự giật mình, tháng ngày qua có bao giờ mình ngừng lại lắng nghe nhịp tim mình đâu.

Mình cứ lăng xăng mà quên cách giữ gìn cơ thể. Thân có an thì tâm mới lạc. Và ngược lại tâm có lạc thì thân mới có an.

Mình là bác sĩ mà còn như thế huống chi bệnh nhân.

Chẳng phải khi mình đi đứng sinh hoạt ăn uống được bình thường là nhờ trái tim hoạt động bình thường?

Bởi thế bạn ạ, trong cuộc sống dù có hối hả đến đâu, cũng nên dành ít phút buổi tối trước khi nhắm mắt ngủ để “lắng nghe lại trái tim” nhé. Đừng để là bệnh nhân rồi mới biết lo biết nghĩ.

“Trái tim cho ta nơi về nương náu Được quên rất nhiều ngày tháng tiêu điều...”

Trái tim còn khỏe mạnh là còn hạnh phúc.

Khi bạn biết lắng nghe trái tim, bạn sẽ nhận thấy trái tim đã làm việc ngày đêm không ngừng nghỉ. Nó phải bơm liên tục hàng ngàn lít máu cho từng tế bào cơ thể. Vậy mà... mình chẳng biết ơn, chẳng biết yêu thương trái tim. Mình muốn ăn gì thì ăn, muốn uống gì thì uống, muốn hút bao nhiêu thuốc lá thì hút... mình chẳng biết trái tim và cơ thể phải hoạt động ra sao với những thứ mình tọng vào đấy. Chưa kể, trái tim còn phải gánh gồng bao nhiêu thứ hờn giận, ghen tị, thù oán... và tham lam.

Có bao giờ bạn chú ý khi mình giận? Mỗi khi giận, chúng ta thường đỏ mặt tía tai, nhịp tim lại tăng lên.

Và trái tim nào chịu đựng nổi nếu cứ chồng chất nhiều khổ đau như thế?

Hãy lắng nghe để yêu lại trái tim mình nhé. Một khi mình đã yêu trái tim của chính mình rồi, mình sẽ biết làm cho trái tim bớt khổ nhọc, biết nên ăn gì uống gì, biết nghỉ ngơi ra sao. Và quan trọng hơn là biết buông bỏ bớt những tập khí tồn tại bấy lâu nay, đó là những sân hận, cạnh tranh và đố kị. Cuộc sống này mình không cần biết mình sống được bao lâu, mà điều mình cần biết là mình có sống thật sâu chưa?

Mình có tiếp xúc được với phép nhiệm mầu của cuộc sống? Có biết lắng nghe lá gan, lá phổi, dạ dày đang hoạt động ra sao? Chỉ cần tiếp xúc được với phép nhiệm mầu cuộc sống ấy thôi, là tự nhiên mình có hạnh phúc. Khi mình có hạnh phúc bình an, thì mọi nơi mình đến mình chạm vào đều được như vậy! Hãy thử tưởng tượng xem nếu đôi mắt, đôi tai, gan, phổi mình có bệnh, mình sẽ ra sao?

Sao còn chưa biết cám ơn người bạn cuộc sống?

Ngủ trong lúc thức - thức trong lúc ngủ

B

ốn giờ chiều: Nhận trực.

Bé Hương y tá hỏi mình:

- Bác tin con người ta có “số” không?

- Tại sao em hỏi vậy?

- Nhỏ Lan khoa cấp cứu hô hấp đó, mới 25 tuổi đang mang thai con đầu lòng, mấy ngày trước nó bị sốt, trưa nay em nghe nó chết rồi, sốt xuất huyết ác tính. Chết cả mẹ lẫn con.

-...

Rất lâu sau đó mình mới nói được: Ừ, anh tin con người ta có “số” . Tự dưng ngày đó giờ đó phút đó chuyện đó xảy ra. Nhưng tin không có nghĩa là chấp nhận và buông xuôi, vì ông bà ta vẫn hay dạy: Đức năng thắng số. Ngày mai của chúng ta tuỳ thuộc vào thái độ sống hôm nay mà!

- Trời ơi, bác nói gì khó hiểu quá. - Ừ thì... Mà thôi... Chính vì có bất ngờ chúng ta mới có hy vọng và có hứng thú.

- Dạ?

- Chính vì có bệnh có tử, chúng ta mới bớt tự đại, tham lam và sân si.

-…

Tám giờ ba mươi phút tối: Một người mẹ tiều tụy đẩy đứa con trai khoảng 40 tuổi vào phòng cấp cứu.

- Nó uống thuốc ngủ tự tử.

Ba mươi phút xúc ruột trôi qua. Ba giờ đồng hồ chờ đợi trong mỏi mòn của người mẹ. Cuối cùng bệnh nhân cũng thoát chết. Điều đầu tiên phòng cấp cứu nghe được:

- Cứu tôi làm gì? Sao không để tôi chết đi.

Chị y tá nói thầm vào tai mình:

- Nói kiểu vô ơn vậy trời?

Mình mỉm cười. Có mấy ai đi qua phòng cấp cứu biết ơn bác sĩ đâu? Vì có ai nhận ra rằng: Trong cơn thập tử nhất sinh, bác sĩ cấp cứu như người mẹ, sinh ra mình lần thứ hai.

- Điều gì làm anh muốn chết?

- Tôi đã mất tất cả. Công ty thì phá sản. Tôi thì chẳng còn thanh danh. Tối qua người mà tôi yêu nhất cũng đã bỏ tôi đi... Chẳng còn gì đáng sống nữa. - Không. Anh còn một kho báu. - Bác sĩ đừng nói đó là kinh nghiệm. Rõ ràng bệnh nhân không đơn giản. Mình mỉm cười, lắc đầu, chỉ tay về phía cửa sổ lờ mờ trong đêm một bóng dáng.

- Chẳng phải mẹ là một kho báu đó sao?

- Ơ...

- Mẹ gần gũi quá đến nỗi ta chẳng nhận ra rằng ta còn mẹ.

- Bác sĩ...

Bệnh nhân bắt đầu nấc lên. Mình không hiểu hết giọt nước mắt.

Nhưng đối với mình, ai còn khóc được, người đó còn đáng sống.

Có lẽ tình yêu mẹ thầm lặng quá đến nỗi chúng chưa bao giờ cảm nhận rằng mẹ là kho báu quí giá nhất trên đời.

- Trải qua bao thăng trầm dâu bể của cuộc sống này, khi mà chúng ta đã mệt nhoài, nơi mà chúng ta muốn được trở về nhất đó là mái nhà, người mà chúng ta mong gặp nhất đó là mẹ. Bởi vì mẹ luôn đợi chờ, luôn yêu thương vô điều kiện, và luôn tha thứ tất cả lỗi lầm của chúng ta.

Hãy trở về đi!

Mười hai giờ đêm...

- Bác, có ca chấn thương sọ não. Bệnh nhân nằm đó mê man, máu chảy ra từ mũi, từ lỗ tai, từ mắt. Vết rách da đầu kéo dài từ trán. Chuẩn bị hồi sức tích cực. Người đàn ông chở bệnh nhân vào viện khai: Chúng tôi uống một ít à, rồi cùng chạy về. Mỗi người một xe. thì đột ngột một chiếc xe ngược chiều đâm vào, bạn tôi té xuống và...

Và... cái chết đang được đếm lùi từng giây. Xuất huyết não.

Đôi khi mình vẫn tự hỏi: Rượu bia có ma lực gì mà hấp dẫn người ta đến thế? Nhưng ngay như Thượng Đế còn tôn trọng quyền tự do lựa chọn của mỗi con người, thì mình là ai mà phải nặng lòng về những điều như thế? Có vô ích không?

Uống một ít rượu, chạy rất chậm mà...

Mình ngước mắt lên nhìn đồng hồ, một giờ, trên phố đã khuya lắm rồi, vậy mà mình vẫn còn nghe những tiếng xe hú ga lướt ầm ầm trong đêm.

- Mạch bằng không, huyết áp bằng không. Chẳng phải cả cuộc đời này rồi sẽ bằng không? Hơn bốn mươi lăm phút hồi sức không hiệu quả. Đành buông.

Sống chỉ có một lần, làm sao quay trở lại để sửa những lỗi lầm bây giờ? Mình bất chợt rùng mình, những cơn gió đêm loáng thoáng lạnh.

Hai giờ sáng...

Lại một người đàn ông. Ông ta khó ngủ vì quá đau đầu, chịu không nỗi phải đến bệnh viện, xin một liều thuốc ngủ, nếu không đầu ông ta sẽ nổ tung mất.

Mình chợt nhận ra, ngủ chẳng dễ dàng chút nào. Càng già, người ta càng khó đi vào giấc ngủ. Và giấc ngủ càng ngắn lại.

Chẳng phải hơn nửa những bài hát của Trịnh là lời ru. Ru nhau vào giấc ngủ. Để rồi khi tỉnh giấc mới nghiệm ra mình ngủ quá sâu, cần phải thức.

- Chích một liều seduxen nha Bác.

Chích để được gì, ngoài kia trời đã bắt đầu sáng. Mình nghĩ thế trong đầu nhưng lại nói với y tá: Ừ chích đi em!

Thời đại này là thời đại của thuốc ngủ, thuốc Viagra, thuốc trợ tim và thuốc chống loét dạ dày...

Dường như càng ngày con người càng phụ thuộc vào thuốc do chính con người tạo ra. Rồi từ đó mê mải...

*** Ba giờ...

Giờ thân nhiệt hạ xuống thấp nhất, ngủ sâu nhất, vậy mà tiếng la của bệnh nhân làm cả phòng thức giấc. Vẫn là đàn ông, khoảng ngũ tuần:

- Đau quá, chích thuốc cho tôi ngay... Rõ ràng chỉ là rối loạn tiêu hóa nhẹ, nhưng bệnh nhân lại rên la dữ dội.

Mỗi con người có hoàn cảnh sống khác nhau, và vì thế chịu đựng những ngưỡng đau rất khác nhau. Mình nghĩ, có lẽ ông bệnh nhân béo phì, mặt đỏ gay gắt này có một địa vị nhất định trong cuộc sống nên mới có cái kiểu la hét và ra lệnh như thế.

Tiếng la của ông ta gây hốt hoảng cho bà cụ 80 tuổi nằm kế bên. Bà cụ bị suy tim, rung nhĩ đáp ứng thất nhanh. Bà vào cơn mệt khó thở... Mình buộc phải cấp cứu thêm một lần nữa bệnh nhân mà đã được điều trị ổn định, đang đợi chuyển khoa tim mạch.

Có người trưởng thành từ nỗi đau. Có người đánh mất mình trong những nỗi đau. Có người dùng nỗi đau của mình để gây chú ý, để được quan tâm, để thỏa mãn cái tôi. Họ không cần biết sự chịu đựng của người xung quanh. Họ chỉ biết họ. Họ là trung tâm.

Bảy giờ sáng...

- Cả đêm mất ngủ hả em. Bác sĩ trưởng khoa nhìn mình xanh xám mà thông cảm khi giao ban.

Mình khẽ trả lời: Không, em vẫn ngủ trong lúc thức anh ạ!

Ừ thì, có bao nhiêu người biết mình đang ngủ trong lúc thức?

Đêm trực đã qua

M

ười hai giờ đêm.

Một người đàn ông đến cấp cứu vì đau quặn bụng. Khi mình đến khám, ông ta cứ luôn miệng nói: Tôi quen anh giám đốc A. Tôi có làm ăn với chị trưởng phòng B. Có lẽ do ông ta nghĩ rằng khi nói ra những mối quan hệ ấy, mình sẽ làm việc chu đáo hơn. Mình đã đáp lời rằng:

- Anh có thể thôi nói tên và chức vụ của người khác. Anh hãy nói về chính anh đi, tên, chức vụ và bệnh của anh.

Ông ta trố mắt ra nhìn mình, phải mất vài phút sau ông ta mới có thể bắt đầu khai bệnh.

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta cũng hay như vậy, bạn nhỉ? Cứ vỗ ngực tự hào chứng tỏ với nhau rằng: Tôi là con ông D, cháu bà C, tôi quen biết ông E và có mối quan hệ thân thiết với bà F, thay vì chúng ta nói về chính mình. Nhưng một người trưởng thành thật sự lại là người luôn tự đứng vững trên đôi chân mình, can đảm chịu trách nhiệm về cuộc sống, không dựa dẫm vào ai, không đổ thừa tại ai.

Mười hai rưỡi đêm.

Một người phụ nữ 70 tuổi được đưa đến phòng cấp cứu trong tình trạng suy kiệt nặng, thở ngáp cá, toàn thân khai mùi phân dãi.

Khi mình xử trí cấp cứu xong, mình hỏi hai người con gái ăn bận rất chải chuốt, thơm tho: Bệnh nhân bị bệnh gì trước đây, điều trị ở đâu, và diễn tiến nặng bao lâu rồi?

Mình đã ngỡ ngàng khi nhận được một câu trả lời: Bệnh tim mạch và u hạch gì đó không rõ, mẹ tôi đã khó thở cả tháng nay rồi, nhưng tôi nghĩ không sao nên không đưa đi khám bệnh.

- Hai chị là con ruột?

- Ừ con ruột.

Mình im lặng thở dài khi kết quả xét nghiệm và MSCT trả về là bệnh Lymphoma ác tính di căn não, di căn phổi, đái tháo đường, suy thận... Làm sao mà cứu chữa? Mẹ thì chỉ có một trên đời.

Tuần trước mình có đi dự đám tang của một bệnh nhân rất thân và đã chứng kiến những giọt nước mắt ăn năn của người con út.

- Bác sĩ biết sao không, cả bốn tháng nay tôi chưa gặp mẹ, dù nhà tôi và nhà mẹ cách có vài bước chân. Ai ngờ trưa hôm thứ Bảy, nhận điện thoại báo mẹ đã mất rồi... Giá như tôi...

Thật, càng lớn tuổi, mình càng sợ trực cấp cứu. Không phải vì sức khỏe, vì chuyên môn hay vì áp lực phải tiếp xúc phơi nhiễm với những bệnh lây nhiễm hay vì có thể bị hành hung bất cứ lúc nào. Mà vì cứ phải chạm vào thật sâu bên sau mỗi con người dù mình không muốn...

Một giờ sáng Bệnh nhân nam 23 tuổi, cơ thể gầy teo, nấm trắng đầy miệng đến cấp cứu vì tiêu chảy. Khi mình giải thích tình hình bệnh và đề nghị nhập viện thì bệnh nhân không chịu vì không có tiền.

- Em điện thoại kêu ba mẹ vào viện đi.

- Ba mẹ em li dị hồi em còn nhỏ xíu. Em sống với bà, mà bà ở tuốt dưới Vĩnh Long, em nói thiệt, em bị nghiện ma túy đá và bị nhiễm