Có và Không

Chương III theo quan niệm về vũ trụ và nhân sinh

Q

uan niệm của Đức Phật về vũ trụ rất bao la vi diệu; không nằm cục bộ ở một nơi nhất định nào, mà tất cả chúng sanh trong thế giới nầy hay thế giới khác cũng chỉ là một hạt bụi nhỏ li ti trong 3.000 thế giới lớn nhỏ mà thôi. Con số 3.000 là con số tượng trưng, chứ thật ra một Đại Thiên Thế Giới như thế gồm có nhiều thế giới khác và một Tam Thiên Đại Thế Giới nếu nhân ra sẽ có những con số như sau:

"Kinh nói: Thế giới chia ra làm Tiểu Thiên, Trung Thiên và Đại Thiên, ba loại khác nhau. Gộp 4 đại châu, mặt trời, mặt trăng, chư thiên lại thì thành một thế giới. Một ngàn thế giới gọi là một Tiểu Thiên Thế Giới. Một ngàn Tiểu Thiên Thế Giới thành một Trung Thiên Thế Giới và một ngàn Trung Thiên Thế Giới thành một Đại Thiên Thế Giới. (PHTĐ Hán-

Việt, trang 365).

Nếu làm con số nhân ta sẽ có: 1.000 Thế giới = 1 Tiểu Thiên thế giới 1.000 Tiểu Thiên thế giới = 1 Trung Thiên thế giới 1.000 Trung Thiên thế giớI = 1 Đại Thiên thế giới Cả 3.000 Đại Thiên thế giới như thế thì quả thật vũ trụ nầy rất bao la vô tận, không có cái cuối cùng. Mà một thế giới theo như định nghĩa bên trên thì gồm có 4 đại châu. Tức là các châu nầy nằm 4 phía của núi Tu Di gồm có: Nam Thiệm Bộ Châu, Đông Thắng Thần Châu, Tây Ngưu hóa Có và Không 43 châu và Bắc Câu lư châu. Kể thêm cả mặt trời mặt trăng nữa thì thành một thế giới. Một thế giới của Phật Giáo rộng lớn như thế, chứ không phải chỉ có 5 châu lục trên quả địa cầu nầy. Ngày nay khoa học đã đi đến mặt trăng và nhiều ngôi sao khác. Tuy chưa đến mặt trời, nhưng cũng đã hiểu ra lời Phật dạy là: Thế giới nầy, vũ trụ nầy nó không có cái cuối cùng. Ở đây xin cắt nghĩa rõ ràng từng châu một để chúng ta có một cái nhìn khái quát hơn: Nam Thiệm Bộ Châu (Jambudvipa - có nghĩa là Đất). Còn gọi là Nam Diêm Phù Đề. Diêm Phù Đề tức là tên của một loài cây ở Thiệm Bộ. Đề là nghĩa của châu. Nơi đất nầy có cây Thiệm Bộ, cho nên đem nó để đặt tên châu. Ở trong Diêm Hải, Nam Thiệm Bộ Châu nằm ở phía Nam núi Tu Di. Đông Thắng Thần Châu. Châu nầy ở trong biển Hàm Hải;

nằm về phía Đông núi Tu Di. Hình thể châu nầy rất đẹp, cho nên gọi là Thắng Thân. Tây Ngưu Hóa Châu (Aparagodàniya - Tạp danh) tên một châu lục lớn ở Tây Thiên. Còn gọi là Cù Đà Ni, dịch là Ngưu Hóa; do phong tục ở đây dùng trâu làm tiền tệ để trao đổi.

Châu nầy nằm phía Tây núi Tu Di.

Bắc Câu Lưu Châu là một trong 4 châu được nhắc tới trong kinh Phật. Châu nầy ở phía Bắc núi Tu Di. Nhân dân châu nầy bình đẳng an lạc, thọ đủ 1.000 tuổi. Châu nầy hình vuông. Trước kia gọi là Uất Đan Việt. Châu nầy còn gọi là

Uất Đa La Cứu Lưu (Uttara-Kuru).

Ở đây chúng ta cũng nên tìm hiểu thêm về núi Tu Di để biết một ít về địa lý của 4 châu trong một thế giới theo cái nhìn của Đạo Phật. Tu Di (Sumeru) là tên núi. Trung tâm của một Tiểu Thế Giới, dịch là Diệu Cao, Diệu Quang, An Minh, Thiện Tích, Thiện Cao v.v... Phần dưới cùng của khí thế giới là Phong luân, trên là Thủy luân, trên nữa là Kim luân, tức Đại luân. Trên đó có 9 núi 8 bể là: Trì Song, Trì Trục, Đảm Mộc, Thiện Kiến., Mã Nhĩ, Tượng Tỵ, Trì Biên và Tu Di, cùng

44

với núi Thiết Vi. Núi trung tâm của khu vực nầy là núi Tu Di. Sâu vào nước 8 vạn do tuần, trên đỉnh núi là nơi ở của Đế Thích, lưng chừng là nơi ở của Tứ Thiên Vương; chung quanh có 7 Hương Sơn và 7 Kim Sơn. Ngoài Kim Sơn thứ 7 có bể nước mặn. Phía ngoài là núi Thiết Vi. Cho nên gọi là 9 núi 8 bể. Bốn Đại Châu của Thiệm Bộ Châu, tức là bốn châu ở bốn phía của bể mặn nầy.

Như vậy là một thế giới. Một thế giới của Phật Giáo nó rộng rãi bao la như thế, chứ không phải chỉ gồm có 5 châu lục trong quả địa cầu nầy. Nếu đen 5 châu lục trên quả địa cầu nầy để so sánh với một thế giới của Phật Giáo hẳn còn nhỏ bé lắm. Phật Giáo không những chỉ có một thế giới như thế, mà có đến vô lượng thế giới như thế. Ngày nay khoa học đã phải thầm phục trí tuệ siêu việt của Đức Phật đã vượt hẳn không gian vô cùng và thời gian vô tận ấy. Sự hình thành của thế giới là do tâm niệm của chúng sanh trong thế giới ấy mà tạo nên và khi thế giới ấy bị hủy diệt, có nghĩa là do nghiệp lực và tâm niệm của chúng sanh trong thế giới ấy đã không còn phước đức nữa. Nên sự suy tàn đã đến và sự hủy diệt lại kéo theo sau, để rồi các vi trần tại thế giới nầy sẽ di chuyển đi các nơi khác để thành lập một thế giới khác vậy. Như trên chúng ta đã thấy, một thế giới được thành lập, đầu tiên là do chất nóng biến thể mà thành. Sau đó là không khí bao bọc bên ngoài. Không khí sẽ tạo nên nước; nước sẽ tạo thành đất. Bốn chất nầy gọi là Tứ Đại. Trong thân thể của chúng ta đều đầy đủ 4 chất nầy. Từ 4 chất nầy sẽ biến đổi qua thân nầy đến thân kia. Rồi thời gian năm tháng, 100 năm, 1.000 năm, 10.000 năm hay một triệu năm, rồi 1 tỷ năm, 2 tỷ cho đến 5 hay 10 tỷ năm sau con người đã thay đổi hẳn từ hình thức nầy đến hình thức khác. Con người cũng chỉ là một sinh vật trong vô lượng sinh vật khác hiện có mặt trên quả địa cầu nầy và con người cũng phải bị luật tự nhiên chi phối. Có nghĩa là: Có sinh ra, có lớn lên, có già thì phải có chết. Không ai tránh khỏi định Có và Không 45 luật nầy. Đối với Phật Giáo, không có một đấng toàn năng, toàn trí sáng tạo ra vũ trụ, sáng tạo ra con người; mà vũ trụ nầy do nhân duyên hòa hợp mà thành; rồi cũng do nhân duyên mà tan rã. Con người cũng thế. Con người do nghiệp lực đã tạo ở nhiều đời trước; nên đời nầy phải sinh trở lại làm người để trả lại nơi xưa và cũng có thể ở đời nầy, sau khi chết, sẽ đi đầu thai vào thế giới cao hơn; nếu trong kiếp nầy chúng ta đã trả nợ xưa đầy đủ và bồi đắp phước đức dư thừa; nên mới sanh thiên giới. Hoặc giả sanh vào một thế giới cao hơn nữa. Cũng có nhiều chúng sanh trong kiếp nầy đã không tạo được những phước đức mà còn gây thêm nhiều tội lỗi khổ đau cho kẻ khác, thì chúng sanh ấy chắc chắn phải đi vào những cõi khổ sở hơn, như làm trâu, ngựa, heo, bò, gà. vịt v.v... hay bị đọa vào những chốn hiểm trở của địa ngục A Tỳ hoặc giả phải trở lại chốn nầy để đền trả nợ xưa v.v...

Cuộc sống của chúng ta cũng giống như một bóng điện và dòng điện. Bóng điện tượng trưng cho thân thể của con người. Dòng điện tượng trưng cho tâm thức của chúng ta.

Khi bóng điện bị hư cũng giống như thân thể của chúng ta một ngày nào đó rồi cũng phải chết. Khi bóng điện hư và thân thể bị chết, chúng ta không có quyền nói rằng không có dòng điện hoặc không còn tâm thức nữa. Nếu không còn thì tại sao chúng ta thay bóng đèn khác, chúng lại sáng và nếu không có tâm thức, thì sau khi chết, sự hiểu biết ấy tan vào đâu, nhập vào gì? Cha mẹ của chúng ta chỉ sinh ra ta bằng hình hài, chứ không có cha mẹ nào sinh ta cả tâm thức nữa. Cái tâm thức nầy, chính là cái biến hiện của nội tâm, của luân hồi sinh tử, của làm Phật, làm chúng sanh trong thế giới nầy hay thế giới khác là vậy.

Hương Hải Thiền Sư có nói rằng:

"Có thời có tự mảy may

Không thời cả thế gian nầy cũng không Cho hay bóng nguyệt dòng sông Nào ai hay biết có không là gì".

Nếu nói về có thì một chút cũng gọi là có. Nếu nói về không, dầu to lớn như vũ trụ nầy; như quả địa cầu nầy; như Tam Thiên Đại Thế Giới nầy, tất cả cũng sẽ ra không, nhỏ hơn cả hạt cát. Vì cái gì có hình tướng, cái ấy đều thay đổi. Mặt trăng soi mình trên dòng nước. Cả 2 đều vô tình; nhưng đều hiện hữu, để rồi dòng nước chảy đi, mặt trăng sẽ thay đổi vị trí, để lúc có thì đẹp đẽ sáng rỡ và rồi lúc không thì mờ tối, ẩn hiện. Cả 2 không hẹn nhưng gặp. Rồi cả hai không hẹn; nhưng lại tan đi. Tất cả đều do nhân duyên cả. Nhân duyên để hòa hợp; nhân duyên để chia ly. Vì vậy Thiền Sư đã hỏi chúng ta rằng: Sự có không đó, ai là người biết được ? Ai là người cảm nhận được ?

Hương Hải Thiền Sư cũng đã có cái nhìn về cuộc đời qua sự hiện hữu của con nhạn với dòng sông như bài thơ dưới đây:

"Nhạn quá trường không Ảnh trầm hàm thủy Nhạn vô lưu tích chi ý

Thủy vô lưu ảnh chi tâm"

Nghĩa là:

"Nhạn bay qua không gian Ảnh chìm sâu vào nước Nhạn không có ý lưu dấu vết

Nước cũng không giữ ảnh nhạn lại"

Đọc bài thơ nầy, chúng ta thấy rằng tác giả đã ngộ triệt tánh không một cách tuyệt vời. Do vậy mới có những thí dụ độc đáo như thế. Con nhạn tượng trưng cho sự hiện hữu của một vật thể trên thế gian nầy. Khoảng không gian tượng trưng cho khoảng cách và hoàn cảnh. Mặt nước cũng tượng Có và Không 47 trưng cho sự hiện hữu và hình ảnh của con nhạn bay qua tượng trưng cho sự thay đổi của thế gian nầy. Có vật thay đổi trong nháy mắt, có vật thay đổi trong một năm, 10 năm hoặc 100 năm. Có loại phải cần thời gian nhiều hơn nữa; nhưng cuối cùng rồi cũng chẳng có gì cả.

Tôi đi giảng nhiều nơi và đã được nhiều người nghe và cũng lắm người hỏi. Có nhiều câu hỏi rất thực tế và cũng có nhiều câu hỏi đã chứng tỏ phần nào hiểu rõ về tánh không của Phật Giáo. Hoặc giả chẳng hiểu gì cả về giáo lý nầy. Do vậy mới cho rằng Phật Giáo yếm thế, Phật Giáo tiêu cực v.v... Có người hỏi rằng: Vậy cuộc đời nầy có ý nghĩa gì? Tôi sẵn sàng trả lời rằng: Chẳng có ý nghĩa gì cả. Vi sao vậy? Vì tất cả chỉ sống với nhau bằng đối đãi, tạm thời v.v... không có gì chắc thật, không có gì bảo đảm. Họ nghe hiểu vậy;

nhưng việc thực hành để cảm nhận và chấp nhận về tánh không của Phật Giáo không phải dễ dàng trong một ngày, một tháng hay một năm. Ngay cả đối với những người trí thức cũng vậy.

Thông thường thì ai ai trong chúng ta cũng bị sự chấp trước và ái nhiễm ràng buộc; nên nói phủ định về một việc hiện hữu thật khó chấp nhận vô cùng. Ví dụ như người ta sẽ tự nhận rằng: Đây là cái nhà của tôi. Đây là tài sản của tôi.

Đây là người thân của tôi. Đây là vợ, là con của tôi v.v... tất cả là của tôi và tất cả đều là của tôi v.v... nhưng phân tích cho kỹ, chẳng có cái gì là của tôi cả. Cái tài sản mà ta có đó, chẳng qua do nhân duyên mà ta làm chủ. Rồi một thời gian ngắn hay dài không phân biệt được, chúng sẽ hao mòn, tiêu tán đi, biến thể, không còn như xưa nữa. Một mai đây ta cũng mất mà vật cũng mất. Ta còn lại gì với núi sông cây cỏ? hay chỉ còn một nắm đất nằm bất động trong bãi tha ma, để làm phân cho cây cỏ. Rồi cây cỏ cũng sẽ tàn lụi để bón phân cho sự tồn tại của cây cỏ kế tục.

Ta bảo: Đó là vợ ta. Đó là con ta. Điều ấy chẳng thật. Vì khi vui là thế; nhưng khi buồn thì ta sẽ chối từ và lúc vui

48

khác lại chấp nhận. Cứ thế mà ta bị vòng vô minh và ái dục chi phối mãi trong cõi tử sinh nầy. Hôm ngày 16 đến 18 tháng 6 năm 2000 tôi đã có dịp đi thăm thành phố nổi tại Ý. Đó là thành phố Venezia, nói theo tiếng Ý. Venic nói theo tiếng Anh và Venedig nói theo tiếng Đức. Thành phố nầy đã có mặt hơn 1.300 năm lịch sử. Gọi là thành phố nổi, vì lẽ chung quanh thành phố là biển. Gồm những kênh rạch lớn và kênh rạch nhỏ đan chéo với nhau và nghe đâu người ta đã đóng cừ xuống biển, để rồi làm những ngôi nhà 5 hay 7 tầng trên đó. Tôi nhìn những phiến đá cẩm thạch; những tấm đá hoa cương được dựng làm cột nhà thờ hay trang trí trên những bức tường và chính mình lấy ngón tay quẹt vào mặt đá, cảm nhận được cái vô thường của cuộc đời liền. Vì lẽ đá đẹp ngày xưa, bây giờ chỉ còn là một lớp bột, lớp bụi nổi lên bên trên, qua sự xâm thực của nước biển bởi thời gian năm tháng. Cách đây hơn 1.000 năm trước, khi mà những người chủ, những người thợ xây dựng những loại đá quý nầy để làm nhà và nhà thờ, họ nghĩ rằng sẽ tồn tại luôn luôn với thế giới; nhưng chỉ mới hơn 1.000 năm sau thôi. Bây giờ chỉ còn là bóng mờ của dĩ vãng mà thôi.

Những con đường mòn ấy cách đây hơn 1.000 năm đã lắm người đi và hôm nay đây, tôi, thầy Thiện Thông và một số Phật Tử cùng đi, để rồi 1.000 năm sau nữa trong kiếp luân hồi, nếu tôi hay một ai đó trở lại xứ nầy có nhận diện được ra mình của thuở nào không ? hay chỉ là cát bụi của thời gian và năm tháng ?

Trên đường về lại Đức từ Milano, một thành phố phía Bắc của Ý Đại Lợi. Từ trên phi cơ nhìn xuống, Thầy Thiện Thông phát hiện ra dãy núi Alpes chạy dọc theo biên giới Đức,

Thụy Sĩ và Pháp, Thầy ấy trầm trồ nói với tôi rằng: Sao giống núi Tu Di quá! Tôi làm thinh không phẩm bình gì. Vì núi Tu Di, như quý vị đã thấy Đức Phật đã diễn tả bên trên đó, không nhỏ và không có mặt trong 5 châu thiên hạ nầy.

Đoạn tôi quan sát một cặp vợ chồng già người Phần Lan Có và Không 49 ngồi bên cạnh. Sở dĩ tôi biết thế, vì nghe họ nói với cô Chiêu Đãi Viên hàng không rằng: Máy bay đến trễ quá làm sao họ về Phần Lan kịp ? Đó là một loại tiếng Anh hơi nặng giọng, dĩ nhiên không phải là người Đức. Vì nếu ông bà là người Đức thì đã không xử dụng tiếng Anh với cô Chiêu Đãi Viên người Đức trên chuyến máy bay Lufthansa nầy rồi. Ban đầu tôi nghe hai vợ chồng nói chuyện rất thân mật, nắm tay nhau và chỉ chỏ nói gì đó trông có vẻ thân tình lắm. Sau một hồi tôi nghe người đàn ông lớn giọng và sau một hồi lâu thì yên tĩnh lại, nên hai người đã vui vẻ với nhau. Bỗng nhiên sau một hồi nói chuyện bà ta lại lớn tiếng. Tôi bất chợt nhìn qua bên cạnh thì thấy bà ta dùng ngón tay trỏ chỉ thẳng và đay nghiến vào mặt ông ta. Lúc bấy giờ ông ta yên lặng và vội bỏ đi ra ghế phía sau để ngồi một mình tư lự và bà ta cũng buồn thiu, không xem báo cũng chẳng có thể nói chuyện với ai nữa. Tôi quay qua Thầy Thiện Thông bảo: "Thầy thấy đó!

Cuộc đời chẳng có gì vui và chắc thật phải không?". Thầy ấy hỏi việc gì. Tôi đã tường thuật lại chuyện của hai ông bà trên. Tôi bảo Thầy ấy: Đời là một tấn tuồng, mà mỗi diễn viên phải thủ một vai nào đó nhất định mà thôi. Khi màn buông xuống, sân khấu trở về khuya, những nghệ sĩ diễn tuồng trở về cuộc sống bình thường của họ.

Mới chỉ trong hơn một tiếng đồng hồ trong chiếc máy bay nhỏ bé nầy mà hai ông bà ấy đã diễn không biết bao nhiêu tuồng chứ đâu phải một tuồng và không biết trong cuộc sống nhân sinh của họ, khoảng chừng 60 năm đó họ đã diễn không biết bao nhiêu tuồng rồi và không biết họ có tự biết rằng họ là kẻ diễn tuồng không ? - Khi vui, vở tuồng rạng rỡ, hào hứng. Khi buồn, giận cũng chỉ nghĩ đến cái xấu của người khác. Khi gần gũi, âu yếm... nói những lời dịu ngọt dễ thương, để rồi xỉ vả nhau, chắc rằng không có được những từ ngữ thân ái nữa, mà có lẽ ai cũng cố gắng moi trong óc mình tất cả những xảo ngôn, những lời nào xấu xa nhất đề xỉ vả lại đối tượng của mình mới thương yêu đây. Quả đời là

50

bể khổ, thế mà mọi chúng sanh đang lặn hụp trong đó có biết thật khổ chăng ? Cho nên mới có thơ rằng:

"Bể khổ mênh mông hận ngút trời Khách trần chèo một chiếc thuyền chơi Thuyền ai ngược gió ai xuôi gió Chung cuộc rồi trong bể khổ thôi" Thật là - đời chẳng có gì vui, giống như chiếc thuyền vậy thôi. Bơi xuôi, bơi ngược rồi cũng chỉ bơi trong biển khổ. Cũng giống như cặp vợ chồng già bên trên vừa kể vậy. Sau một hồi hai người ngồi xa nhau, đã đến lúc xuống máy bay tại Hannover, ông ta nhè nhẹ đi đến bên bà và lấy áo mặc cho bà, rồi ra hai người có vẻ âu yếm lắm! Tôi quan sát sự việc nầy mà tự nhủ với mình rằng: Hãy thận trọng trong mọi việc làm. Vì khi vui thì chỉ nói lời thân ái, lúc giận lúc buồn thì la lối làm cho nhiều người buồn khổ. Điều ấy hẳn cũng chẳng nên làm. Vì qua vở kịch ngắn bên trên, tôi thấy cuộc đời lại rõ ràng hơn. Chẳng có gì là chắc thật. Chẳng có gì là cứu cánh. Tất cả chỉ là chắp nối, gắng gượng, biểu diễn cho xong vai tuồng của mỗi người mà thôi. Quả thật nếu nhìn cuộc đời nầy với một nhân sinh quan như vậy thì quả là yếm thế, tiêu cực. Vì đời có nhiều cuộc vui khác nữa chứ. Ví như rượu mạnh, thuốc lá, đánh bạc v.v... để giải sầu. Có những cuộc tình đầy thơ mộng, có những cảnh thiên nhiên thật thú vị. Có những lâu đài thật tráng lệ v.v... đồng thời cũng không có nghĩa là không có nước mắt, không có những buổi chia ly v.v... nhưng như thế thì cuộc sống nầy nó có ý nghĩa gì? Vả chăng chỉ là một màn kịch mà đạo diễn là đàn ông, đàn bà, con trai, con gái, thanh niên, thanh nữ, ông lão, bà lão v.v... tất cả đều phải diễn cho hết vở tuồng của mình. Nếu kiếp nầy diễn chưa hết thì kiếp sau tiếp tục diễn lại. Cứ như thế, có lúc thêm lúc bớt để hợp với nhãn quan của mọi người.

Trong kinh Hoa Nghiêm có nói rằng: "Ba cõi không yên, như ở trong một nhà lửa". Điều ấy rất đúng; nhưng mọi Có và Không 51 người trong 3 cõi vẫn cứ vui say. Ví dụ như sáng thì thương, chiều lại giận. Tối trở nên buồn, khuya lại ghét v.v... Rồi lại thương lại ghét, lại buồn, lại giận v.v... cứ thế và cứ thế tiếp diễn mãi cho đến trong vô tận không bao giờ ngơi nghỉ. Nguyễn Công Trứ một nhà văn và là một vị tướng, người Việt Nam sống vào đầu thế kỷ thứ 20 sau khi đã chứng thực cuộc đời và nhất là sau khi ông đã hiểu rõ lý Vô Thường của

Đạo Phật, ông đã có thơ rằng: "Ôi! nhân sinh là thế ấy Như bóng đèn, như mây nổi, như gió thổi, như chiêm bao Ba mươi năm đã hưởng thụ là dường nào Vừa tỉnh giấc nồi kê chưa chín Vật thái mạc cùng vân biến ảo

Thế đồ vô lự cái danh hư Cái hình hài đã chắc thật chưa Mà lẻo đẻo khóc sầu như rứa mãi

Nhân sinh tự cổ thùy vô tử Lưu thủ đan tâm chiếu hản thanh

Đã hẳn rằng ai nhục ai vinh Mấy kẻ biết anh hùng khi vị ngộ Cũng có lúc mưa dồn sóng vỗ Quyết ra tay buồn lái với cuồng phong Chí những toan xẻ núi lấp sông Làm nên tiếng anh hùng đâu đấy tỏ Đường mây rộng thênh thang cỡi bộ Nợ tang bồng trong trắng vỗ tay reo Thảnh thơi thơ túi rượu bầu".

Quả thật cuộc đời nầy chẳng có gì cả. Thế mà đã có không biết bao nhiêu tao nhân, mặc khách anh hùng hào kiệt đã bon chen vào chốn công danh, chốn tửu lầu, chốn trà đình, chốn sa trường để tìm đến cái vui và cái chí khí của một nam nhi muốn biểu hiện. Nhưng quả thật không có gì đáng nói và đáng quan tâm. Vì tất cả những vấn đề vừa mới

52

Thích NhÜ ñi‹n trình bày bên trên vẫn còn nằm luẩn quẩn trong 3 cõi luân hồi sanh tử vậy.

Chúng ta biết rằng cuộc đời là mộng, có rồi không, không rồi có; nhưng tại sao chúng ta vẫn mãi chìm đắm nơi cảnh lục dục thất tình nầy ? Sống để làm gì và sau khi chết sẽ đi về đâu ? Đây là một câu hỏi đáng để cho chúng ta suy gẫm, để rồi từ đó chúng ta mới có thể nhận chân được giá trị của lời dạy Đức Phật một cách rõ ràng hơn.

Chương IV Có và Không theo tinh thần bát nhã

P

hật Tử Việt Nam chúng ta hầu như không phân biệt tông phái về Thiền, Tịnh Độ, Mật Tông hay Pháp Hoa tông v.v.. vào cuối mỗi thời kinh đều có tụng kinh Bát Nhã.

Kinh nầy do Đức Phật nói tất cả là 22 năm trong 16 hội và ở 4 nơi khác nhau tại Ấn Độ. Sau đó Ngài Huyền Trang dịch ra tiếng Trung Quốc gồm 600 quyển vào đời nhà Đường (hơn 1.000 năm về trước) và vào đầu thế kỷ thứ 20 chư Tăng Việt Nam đã dịch bài kinh Bát Nhã gồm 260 chữ theo âm Hán Việt ấy từ đó đến nay. Nghĩa là rất thâm trầm. Tuy đã có Thầy dịch ra âm tiếng Việt; nhưng nhìn chung thì không lột hết được ý nghĩa từ văn chữ Hán, do vậy mà cho đến nay nhiều chùa Việt Nam và ngay cả các nước Phật Giáo Á Châu khác như Đại Hàn, Nhật Bản đều dùng bản 260 chữ nầy. Chỉ có tụng âm khác mà thôi. Khi Phật Giáo được du nhập vào Âu Mỹ, nhiều nước như Nhựt, Trung Hoa, Việt Nam và Đại Hàn đều cho những Phật Tử tại các địa phương nầy tụng theo âm tiếng mẹ đẻ của quê hương mình, mặc dầu kinh Bát Nhã ngày nay đã được dịch ra tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp và nhiều thứ tiếng thông dụng trên thế giới nữa.

Sau đây chúng ta đọc lại bài kinh Bát Nhã 260 chữ bằng tiếng Việt một lần nữa để được hiểu sâu sắc thêm. Có và Không 55

Ma-Ha Bát-Nhã Ba-La Mật-Đa Tâm-kinh

Quán-tự-tại Bồ-Tát, hành thâm Bát-Nhã Ba-La Mật-Đa thời, chiếu kiến ngũ-uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách.

Xá-Lợi Tử ! Sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ, tưởng, hành, thức, diệc phục như thị.

Xá-Lợi-Tử ! Thị chư Pháp không tướng, bất sanh, bất diệt, bất cấu, bất tịnh, bất tăng, bất giảm. Thị cố không trung vô sắc, vô thọ, tưởng, hành, thức, vô nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; vô sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp; vô nhãn-giới, nãi chí vô ý-thức-giới, vô vô-minh, diệc vô vô-minh tận, nãi chí vô lão tử, diệc vô lão-tử tận, vô khổ, tập, diệt, đạo; vô trí diệc vô đắc.

Dĩ vô sở đắc cố, Bồ-Đề tát-đõa y Bát Nhã Ba-La Mật- Đa cố, tâm vô quái-ngại; vô quái-ngại cố, vô hữu khủng-bố, viễn ly điên-đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết-Bàn. Tam-thế chư Phật, y Bát-nhã-Ba-la mật-đa cố, đắc A- nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cố tri Bát-nhã Ba-la-mật-đa, thị đại-thần chú, thị đại minh chú, thị vô-thượng chú, thị vô đẳng-đẳng chú, năng trừ nhứt thiết khổ, chơn thiệt bất hư.

Cố thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa chú, tức thuyết chú viết:

Yết-đế yết-đế, ba-la yết-đế, ba-la-tăng yết-đế, bồ-đề tát bà ha.

Nếu giảng nghĩa từng chữ, từng câu và từng ý nghĩa thì thiết tưởng đã có nhiều vị Pháp Sư và nhiều vị Tổ Sư đã làm rồi. Nơi đây chúng tôi chỉ đơn giản hóa một số vấn đề và ý nghĩa cũng như tư tưởng của Bát Nhã để mọi người cùng nghiên cứu, học hỏi v.v...

Chữ Bát Nhã tiếng Sanscrit gọi là Prajnà. Tiếng Trung Hoa viết theo âm là Bàng Nhược, dịch nghĩa là Trí Tuệ. Tiếng Anh gọi là Wisdom; tiếng Đức gọi Weisheit. Cả tiếng Anh, tiếng Đức và tiếng Việt đều dịch rất sát nghĩa chữ Prajnà bên trên. Vậy làm sao để có trí tuệ và tu pháp môn gì để hiểu biết được bằng trí tuệ ?

Nội dung của bài kinh Bát Nhã 260 chữ nầy mô tả về CÓ

và KHÔNG, KHÔNG và CÓ. Người nào nhận thức được

sự hiện hữu nầy không thường còn, không bất biến, luôn luôn thay đổi. Đó là cái nhìn của Bát Nhã. Ví dụ câu: "Có tức là không, không tức là có, thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy". Nếu mới đọc qua, người đọc sẽ không hiểu gì cả, mà phải nghiền ngẫm, suy luận, thực hành... thì mới mong hiểu được lý Bát Nhã nầy. Tại sao có tức là không ? - Như chúng ta thấy đó, mọi vật tồn tại nơi thế gian đều không có gì chắc thật, luôn luôn thay đổi và luôn luôn biến hóa. Con người chỉ an trụ trong những phút giây ngắn ngủi, rồi quên đi, tưởng rằng chúng có thật; nhưng trên thực tế lại là không. Tuy rằng không đó; nhưng những vi trần nhỏ li ti;

những biến động của gió, của không khí sẽ làm cho từ chỗ không biến thành có v.v... cho đến sự cảm nhận nơi tâm thức, tư tưởng của mỗi con người. Sự tạo tác, sự biến đổi của tâm thức cũng đều như vậy cả. Nghĩa là không có cái gì dừng lại và không có vật gì là không biến đổi. Tâm chúng ta luôn thay đổi và tư tưởng của chúng ta thì niệm niệm sinh diệt. Do vậy mà có cũng như không, không cũng như có là thế. Ví dụ ta đứng trên một bờ hồ, chúng ta thấy thân hình của mình soi bóng xuống dưới mặt nước. Nếu ta tự hỏi. Đó là ai? Dĩ nhiên ta trả lời là ta; nhưng trên thực tế không phải là ta. Vì đó chỉ là ảnh hiện của cái ta mà thôi. Vì lẽ khi sóng dội đến, hay mặt nước bị một hòn sỏi làm cho gợn sóng thì hình hài kia không phải là của ta nữa. Do vậy mà nói có tức là không. Có và Không 57 Đến câu hỏi thứ hai ta tự đặt ra cho mình rằng: Vậy thì ai ở dưới mặt nước đó, nếu không phải là ta ? Như thế đó. Từ cái không biến thành có và từ cái có lại biến thành không và chính những sự đổi thay nầy, làm cho tâm chúng ta bị phân biệt. Thế rồi bị rơi vào vòng ngã chấp và chấp pháp. Một ví dụ khác cho dễ hiểu hơn. Ví dụ như sóng và nước. Nước luôn luôn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau và đôi khi trên mặt nước lại gợn lên một tí sóng. Có người bảo: Sở dĩ có vậy vì nước bị gió. Có người bảo: Chẳng phải bị gió mà cũng chẳng phải tại vì có sự hiện hữu của nước. Đó chỉ là sự chấp trước của tâm thức mà thôi. Hẳn nhiên là tất cả mọi câu trả lời đều không sai; nhưng tùy theo từng đối tượng một để xác định lại việc nầy. Ta ví dụ nước như là chơn tâm và sóng là vọng tâm thì dễ hiểu hơn. Vọng và chơn thực sự ra chỉ có một chứ không có hai. Sở dĩ ta thấy sóng, vì có gió. Sóng ở đây thuộc về vọng. Còn nước thuộc về chơn. Cái tâm của ta vốn thường hằng; nhưng vì trải qua vô lượng sanh tử, do vậy ngọn gió nghiệp kia đã thay đổi chiều hướng nhiều lần, cho nên mới có vọng có chơn là vậy. Chữ Ma-Ha có nghĩa là rộng lớn. Ý nói phải hiểu kinh nầy bằng trí tuệ rộng lớn, chứ không thể dùng trí bình thường mà phân tích được. Bát-Nhã có nghĩa là trí tuệ siêu việt. Ba- La Mật-Đa có nghĩa là rốt ráo, qua bên kia bờ. Như vậy nếu ai hành trì kinh nầy thì sẽ hiểu thấu đáo lời Phật dạy bằng trí tuệ và chính trí tuệ nầy sẽ đưa chúng sanh đến Niết-Bàn tịch tịnh và thoát ly khỏi sanh tử luân hồi.

Còn Đại Bát-Nhã 600 quyển trong Đại Tạng Kinh đã được

Hòa Thượng Trí Nghiêm dịch sang Việt ngữ từ năm 1972 thành 24 quyển và đại tác phẩm nầy đã hoàn thành vào ngày 17 tháng 11 âm lịch (năm 1980), Phật lịch 2524, nhân lễ vía Đức Phật A Di Đà tại Am Hoàng Trúc thuộc chùa Long Sơn, trụ sở Tỉnh Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất

Khánh Hòa, Nha Trang. Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm cho biết rằng Hội Đồng Phiên Dịch Tam Tạng Kinh ra tiếng Việt được họp vào các ngày 20, 21, 22 tháng 10 năm 1973 tại Đại Học Vạn Hạnh dưới quyền Chủa Tọa của Hòa Thượng Thích Trí Tịnh cũng như Hòa Thượng Thích Minh Châu và 12 vị khác. Phần dịch sang Việt văn đại tác phẩm này do Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm đảm trách và Hòa Thượng Thích Thiện Siêu khảo chánh. Theo Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm thì trước Hội Nghị Hòa Thượng đã khởi dịch được 100 bộ và 500 bộ còn lại Hòa Thượng dịch từ năm 1972 đến 1980 thì xong. Đến năm 1998 đại tác phẩm nầy mới được xuất bản tại Việt Nam và chùa Viên Giác Hannover đã được một Phật Tử Việt Nam tại Úc phát tâm cúng dường.

Trong lời tựa "Thừa sự Tăng sai" trang 27 quyển một, Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm đã viết:

"Sáu trăm quyển phân thành 24 tập (ngoại trừ tập Mục Lục), mỗi tập có 25 quyển, mỗi quyển trung bình 40 trang. Mỗi trang 10 hàng, mỗi hàng 20 chữ. Mười trang 2.000 chữ.

Bốn chục trang 8.000 chữ. Mười quyển có 80.000 chữ. Một trăm quyển có 800.000 chữ. Sáu trăm quyển tổng cộng có 4 triệu 8 trăm ngàn chữ. Chưa kể 2 bài Ngự Chế của hai Vua nhà Đường và 16 bài tựa của 16 Hội do dịch gỉa viết tại chùa Tây Minh, ký hiệu Huyền Tắc chớ không phải Huyền Trang.

(Toàn kinh có 16 Hội. Hội thứ nhất chiếm 400 quyển có một bài tựa. Còn 200 quyển 15 Hội có 15 bài. Không như thông thường một bộ kinh là chung một tựa. Quyển Kim Cương Bát Nhã ta thường tụng thuộc Hội thứ 9 cũng riêng một tựa.

Như thế bộ kinh nầy dịch ra Việt văn đầy đủ không dưới năm triệu chữ".

Quyển thứ nhất (Tiếng Việt) có 25 quyển in thành 810 trang. Có và Không 59 Quyển thứ nhì (tiếng Việt), từ quyển 26 đến quyển 50, gồm 764 trang.

Quyển thứ ba (tiếng Việt), từ quyển 51 đến quyển 75, gồm 748 trang. Quyển thứ tư, từ quyển 76 đến quyển 100, gồm 715 trang.

Quyển thứ 5, từ quyển 101 đến quyển 125, gồm 691 trang.

Quyển thứ 6, bắt đầu từ quyển thứ 126 đến quyển 150, gồm 651 trang.

Quyển thứ 7, từ quyển 151 đến quyển 175, gồm 716 trang. Quyển thứ 8, từ quyển 176 đến quyển 200, gồm 737 trang.

Quyển thứ 9, từ quyển 201 đến quyển 225, gồm 764 trang. Quyển thứ 10, từ quyển 226 đến quyển 250, gồm 775 trang.

Quyển thứ 11, từ quyển 251 đến quyển 275, gồm 763 trang. Quyển thứ 12, từ quyển 276 đến quyển 300, gồm 735 trang.

Quyển thứ 13, từ quyển 301 đến quyển 325, gồm 778 trang.

Quyển thứ 14, từ quyển 326 đến quyển 350, gồm 759 trang.

Quyển thứ 15, từ quyển 351 đến quyển 375, gồm 776 trang.

Quyển thứ 16, từ quyển 376 đến quyển 400, gồm 783 trang.

Quyển thứ 17, từ quyển 401 đến quyển 425, gồm 784 trang.

Quyển thứ 18, từ quyển 426 đến quyển 450, gồm 799 trang. Quyển thứ 19, từ quyển 451 đến quyển 475, gồm 795 trang.

Quyển thứ 20, từ quyển 476 đến quyển 500, gồm 798 trang.

Quyển thứ 21, từ quyển 501 đến quyển 525, gồm 845 trang.

Quyển thứ 22, từ quyển 526 đến quyển 550, gồm 823 trang.

Quyển thứ 23, từ quyển 551 đến quyển 575, gồm 846 trang.

Quyển cuối cùng là quyển thứ 24 bằng tiếng Việt, từ quyển 576 đến quyển 600, gồm 789 trang.

Như vậy tổng số trang trong 24 tập là: 18.444 trang kinh Việt ngữ và gần 5 triệu chữ. Đây là một đại tác phẩm mà Hòa Thượng Thích Trí Nghiêm đã dày công phiên dịch gần 20 năm trời. Mỗi năm trung bình một tập hay hơn một tập để 18 năm sau (1998) được xuất bản lần đầu tiên 1.500 bộ.

Trong hơn 70 triệu người Việt Nam đang sinh sống trên đất nước và hải ngoại mà chỉ có 1.500 bộ kinh, quả là con số rất khiêm nhường, mà Thư Viện chùa Viên Giác tại Hannover, Đức Quốc, có được một đại tác phẩm như thế, quả là điều rất hy hữu.

Tôi chưa có dịp được diện kiến Hòa Thượng. Nghe đâu Hòa Thượng năm nay (2000) vẫn còn minh mẫn, tuổi gần 90, hiện ở Nha Trang và là một trong những cột trụ của Phật Giáo Việt Nam trong cũng như ngoài nước, giới đức rất trang nghiêm, cả Tăng lẫn Ni đều luôn luôn quy ngưỡng về.

Mặc dầu quê hương đất nước chúng ta đang chìm trong cơn hỏa mù của chủ nghĩa; nhưng Phật Giáo Việt Nam còn lại được những bậc tôn túc khả kính như thế, thật quý hơn vàng bạc, kim loại. Cho nên những tên gọi như: Thiền gia Có và Không 61 thạch trụ hay lương đống của Phật Pháp quả không hổ danh chút nào.

Sau đây chúng ta có thể xem lược qua Mục Lục của 600 quyển gồm 600 phẩm khác nhau của từng Hội để chúng ta có một cái nhìn khái quát về bộ Đại Bát Nhã nầy. Vì nhiều khi chúng ta chỉ được nghe, chứ chưa được thấy. Nếu muốn trì tụng, nghiên cứu chắc phải tốn đến vài chục năm mới xong đại tác phẩm nầy.

Mục Lục

Tựa Tam Tạng Thánh Giáo

9 Lời ký Tam Tạng Thánh Giáo

13 Tựa sơ hội kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa

Thừa sự Tăng sai

Tập 1

Quyển thứ 1

Hội thứ nhất Phẩm Duyên Khởi thứ 1-1 33

Quyển thứ 2

Hội thứ nhất Phẩm Duyên Khởi thứ 1-2 60

Quyển thứ 3

Hội thứ nhất Phẩm Học Quán thứ 2-1 96

Quyển thứ 4

Hội thứ nhất Phẩm Học Quán thứ 2-2 125 Hội thứ nhất Phẩm Tương Ưng thứ 3-1 145

Quyển thứ 5

Hội thứ nhất Phẩm Tương Ưng thứ 3-2 156

Quyển thứ 6

Hội thứ nhất Phẩm Tương Ưng thứ 3-3 186

Quyển thứ 7

Hội thứ nhất Phẩm Tương Ưng thứ 3-4 217 Hội thứ nhất Phẩm Chuyển Sanh thứ 4-1 235

Quyển thứ 8

Hội thứ nhất Phẩm Chuyển Sanh thứ 4-2 247

Quyển thứ 9

Hội thứ nhất Phẩm Chuyển Sanh thứ 4-3 276

Quyển thứ 10

Hội thứ nhất Phẩm Khen thắng đức Hội thứ nhất Phẩm Hiện tướng lưỡI thứ 5 306 thứ 6 320

Quyển thứ 11

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-1 335

Quyển thứ 12

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-2 366

Quyển thứ 13

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo daỵ trao thứ 7-3 397

Quyển thứ 14

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-4 427

Quyển thứ 15

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-5 457

Quyển thứ 16

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-6 488

Quyển thứ 17

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-7 517

Quyển thứ 18

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-7 547

Quyển thứ 19

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-9 583

Quyển thứ 20

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-10 616

Quyển thứ 21

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-11 652 Có và Không 63

Quyển thứ 22

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-12 687

Quyển thứ 23

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-13 723

Quyển thứ 24

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-14 753

Quyển thứ 25

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-15 781

Tập 2

Quyển thứ 26

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-16 9

Quyển thứ 27

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-17 37

Quyển thứ 28

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-18 68

Quyển thứ 29

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-19 98

Quyển thứ 30

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-20 129

Quyển thứ 31

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-21 159

Quyển thứ 32

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-22 189

Quyển thứ 33

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-23 220

Quyển thứ 34

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-24 249

Quyển thứ 35

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-25 279

Quyển thứ 36

Hội thứ nhất Phẩm Dạy bảo dạy trao thứ 7-26 308 Hội thứ nhất Phẩm Khuyến học thứ 8 318

Hội thứ nhất Phẩm Vô trụ thứ 9-1 335

Quyển thứ 37

Hội thứ nhất Phẩm Vô trụ thứ 9-2 341

Quyển thứ 38

Hội thứ nhất Phẩm Bát nhã hành tướng thứ 10-1 375

Quyển thứ 39

Hội thứ nhất Phẩm Bát nhã hành tướng thứ 10-3 440

Tập 3

Có và Không 65

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Đại Thừa thứ 16-6 311 Hội thứ nhất Phẩm Tùy thuận thứ 17 314 Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc thứ 18-1 322

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc thứ 18-2 343

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc thứ 18-3 369

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc thứ 18-4 397

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc thứ 18-5 424

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc Quyển thứ 67 Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc Quyển thứ 68 Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc Quyển thứ 69 Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc Quyển thứ 70 Hội thứ nhất Phẩm Vô sở đắc Hội thứ nhất Phẩm Quán hạnh Quyển thứ 71 Hội thứ nhất Phẩm Quán hạnh Quyển thứ 72 Hội thứ nhất Phẩm Quán hạnh Quyển thứ 73 Hội thứ nhất Phẩm Quán hạnh Quyển thứ 74 Hội thứ nhất Phẩm Quán hạnh Hội thứ nhất Phẩm Vô sanh Quyển thứ 75 Hội thứ nhất Phẩm Vô sanh Hội thứ nhất Phẩm Tịnh đạo thứ 18-6 455 thứ 18-7 484 thứ 18-8 513 thứ 18-9 543 thứ 18-10 573 thứ 19-1 586 thứ 19-2 606 thứ 19-3 636 thứ 19-4 660 thứ 19-6 691 thứ 20-1 703 thứ 20-2 721 thứ 21-1 735

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Cầu Bát Nhã Quyển thứ 95

Hội thứ nhất Phẩm Cầu Bát Nhã Quyển thứ 96

Hội thứ nhất Phẩm Cầu Bát Nhã Quyển thứ 97

Hội thứ nhất Phẩm Cầu Bát Nhã Quyển thứ 98

Hội thứ nhất Phẩm Cầu Bát Nhã Hội thứ nhất Phẩm Khen Các Đức Quyển thứ 99

Hội thứ nhất Phẩm Khen Các Đức Hội thứ nhất Phẩm Nhiếp Thọ Quyển thứ 100

Hội thứ nhất Phẩm Nhiếp Thọ thứ 27-6 523 thứ 27-7 549 thứ 27-8 575 thứ 27-9 601 thứ 27-10 629 thứ 28-1 634 thứ 28-2 656 thứ 29-1 671 thứ 29-2 687

Tập 5

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nhiếp Thọ thứ 29-3 9

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nhiếp Thọ thứ 29-4 35

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nhiếp Thọ thứ 29-5 61 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-1 69

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-2 88

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-3 115

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-4 142

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-5 169 Có và Không 69

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-6 196

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-7 222

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-8 250

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-9 280

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-10 307

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-11 335

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-12

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-13 389

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-14

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-15

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-16

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 20-17 495

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-18

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-19 550

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-20

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-21

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-22

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-23

Tập 6

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-24 9

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-25

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-26

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-27 91

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường công Đức thứ 30-28

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-29 143

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-39

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-31

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-32

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-33

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-34 270

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 26-35

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 26-36 321

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-37 346

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-38 370

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-39 395

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-40 418

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-41 445

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-42 471

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức Quyển thứ 146 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức Quyển thứ 147 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức Quyển thứ 148 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức Quyển thứ 149 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức Quyển thứ 150 Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-43 496 thứ 30-44 521 thứ 30-45 546 thứ 30-46 572 thứ 30-47 600 thứ 30-48 625

Tập 7

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-49 9

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-50

Quyển thứ

Hội thứ Nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-51 67

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-52 95

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-53 124

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-54 150

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-55 177

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm So Lường Công Đức thứ 30-56 205

Quyển thứ

Tập 8

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Quyển thứ 177 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Quyển thứ 178 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Quyển thứ 179 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Quyển thứ 180 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Quyển thứ 181 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bát Nhã Hội thứ nhất Phẩm Chê Bát Nhã Quyển thứ 182 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 183 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 184 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 185 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 186 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 187 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 188 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 189 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 190 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 191 thứ 32-5 9 thứ 32-6 37 thứ 32-7 67 thứ 32-8 97 thứ 32-9 128 thứ 32-10 155 thứ 33 164 thứ 34-1 186 thứ 34-2 217 thứ 34-3 245 thứ 34-4 271 thứ 34-5 301 thứ 34-6 330 thứ 34-7 361 thứ 34-8 391 thứ 34-9 416 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-10 445

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-11 474

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-12 502

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-13 529

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-14 558

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-15 589

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-16

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-17

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-18 680

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-19

Tập 9

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 202

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 203

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 204 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 205 thứ 34-20 9 thứ 34-21 39 thứ 34-22 67 thứ 34-23 98 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-24 126

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-25 156

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-26 186

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-27 16

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-28 48

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-29 280

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-30 312

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-31

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-32 380

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-33

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-34

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-44

Tập 10

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 227 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 228 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 229 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 230 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 231 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 232 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 233 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 234 thứ 34-45 9 thứ 34-46 44 thứ 34-47 76 thứ 34-48 107 thứ 34-49 140 thứ 34-50 169 thứ 34-51 199 thứ 34-52 230 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 235 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 236 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 237 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 238 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 239 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 240 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 241 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 242 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 243 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 244 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 245 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 246 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 247 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 248 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 249 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 250 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-53 264 thứ 34-54 294 thứ 34-55 323 thứ 34-56 354 thứ 34-57 386 thứ 34-58 417 thứ 34-59 450 thứ 34-60 478 thứ 34-61 507 thứ 34-62 536 thứ 34-63 566 thứ 34-64 599 thứ 34-65 629 thứ 34-66 656 thứ 34-67 685 thứ 34-68 713 thứ 34-69 745

Tập 11

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 252 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 253 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 254 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 255 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 256 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 257 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 258 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 259 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 260 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 261 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 262 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 263 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 264 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 265 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 266 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu 80 thứ 34-70 9 thứ 34-71 44 thứ 34-72 76 thứ 34-73 105 thứ 34-74 137 thứ 34-75 167 thứ 34-76 196 thứ 34-77 225 thứ 34-78 256 thứ 34-79 286 thứ 34-80 315 thứ 34-81 345 thứ 34-82 373 thứ 34-83 404 thứ 34-84 433 thứ 34-85 462

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-86 495

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-87 524

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-88 554

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-89

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-90 615

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-91

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-92 674

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-93 704

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-94 734

Tập 12

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 277

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 278

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu 71

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 280 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu Quyển thứ 281 thứ 34-95 9 thứ 34-96 38 thứ 34-97 thứ 34-98 101 thứ 34-99 128 Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-100 59

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-101

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-102

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khó Tin Hiểu thứ 34-103

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Thanh Tịnh thứ 35-1 294

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Thanh Tịnh thứ 35-2 321

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Thanh Tịnh thứ 35-3 348 Hội thứ nhất Phẩm Trước Chẳng Trước Tướng thứ

Tập 13

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Các Dụ thứ 44-2

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Chơn Như Quyển thứ 322 Hội thứ nhất Phẩm Chơn Như Quyển thứ 323 Hội thứ nhất Phẩm Chơn Như Quyển thứ 324

Hội thứ nhất Phẩm Chơn Như Hội thứ nhất Phẩm Bồ Tát Trụ Quyển thứ 325 Hội thứ nhất Phẩm Bồ Tát Trụ Hội thứ nhất Phẩm Bất Thối Chuyển thứ 47-4 616 thứ 47-5 648 thứ 47-6 681 thứ 47-7 712 thứ 48-1 731 thứ 48-2 745 thứ 49-1 762

Tập 14

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Bất Thối Chuyển thứ 49-2

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Bất Thối Chuyển thứ 49-3 41

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Xảo Phương Tiện thứ 50-1 74

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Xảo Phương Tiện thứ 50-2 108

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Xảo Phương Tiện thứ 50-3 139

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nguyện Hạnh thứ 51 171 Hội thứ nhất Phẩm Căng Già Thiên thứ 52 189 Hội thứ nhất Phẩm Khéo Học thứ 53-1 194

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Học Khéo Tiện thứ 55-4

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Học Khéo Tiện Hội thứ nhất Phẩm Nguyện Dụ thứ 55-5 465 thứ 56-1 485

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nguyện Dụ thứ 56-2 498 Hội thứ nhất Phẩm Khen Bền Chắc Thảy thứ 57-1 521

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Bền Chắc Thảy thứ 57-2 531

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Bền Chắc Thảy thứ 57-3 559

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Bền Chắc Thảy thứ 57-4 588

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Khen Bền Chắc Thảy thứ 57-5 616 Hội thứ nhất Phẩm Chúc Lụy thứ 58-1 633

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Chúc Lụy Hội thứ nhất Phẩm Vô Tận Quyển thứ 348

Hội thứ nhất Phẩm Vô Tận Quyển thứ 349

Hội thứ nhất Phẩm Dẫn Nhiếp Quyển thứ 350

Hội thứ nhất Phẩm Dẫn Nhiếp thứ 58-2 648 thứ 59-1 669 thứ 59-2 678 thứ 60-1 705 thứ 60-2 733

Tập 15

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-1 9

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-2

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-3

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-4 105

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-5 137

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-6 167

Quyển thứ

H¶i thÙ nhÃt PhÄm HÕi NhiŠu Ch£ng Hai thÙ 61-7 197

Quy‹n thÙ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-8 228

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-9 257

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-10 288 Có và Không 87

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-11 320

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-12 350

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Hỏi Nhiều Chẳng Hai thứ 61-13 381 Hội thứ nhất Phẩm Nói Thật thứ 62-1 406

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Nói Thật Quyển thứ 365 Hội thứ nhất Phẩm Nói Thật Hội thứ nhất Phẩm Khéo Tiện Hành Quyển thứ 366 Hội thứ nhất Phẩm Khéo Tiện Hành Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 367 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 368 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 369 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 370 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 371 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Quyển thứ 372 Hội thứ nhất Phẩm Khắp Học Đạo Hội thứ nhất Phẩm Ba Lần Lữa Quyển thứ 373 Hội thứ nhất Phẩm Ba Lần Lữa thứ 62-2 413 thứ 62-3 442 thứ 63-1 458 thứ 63-2 472 thứ 64-1 496 thứ 64-2 500 thứ 64-3 528 thứ 64-4 556 thứ 64-5 586 thứ 64-6 614 thứ 64-7 644 thứ 65-1 648 thứ 65-2 676 Hội thứ nhất Phẩm Vô Tướng Vô Đắc thứ 66-1 698

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô Tướng Vô Đắc thứ 66-2 706

Quyển thứ

Hội thứ nhất Phẩm Vô Tướng Vô Đắc thứ 66-3 737

Tập 16

Quyển thứ

Quyển thứ

Tập 17

Tựa Hội Thứ Hai

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Thí Dụ thứ 11 331 Hội thứ hai Phẩm Đoạn Các Kiến thứ 12 352 Hội thứ hai Phẩm Sáu Đáo Bỉ Ngạn thứ 13-1 358

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Sáu Đáo Bỉ Ngạn thứ 13-2 361 Hội thứ hai Phẩm Đại Thừa thứ 14 386

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Không Buộc Không Mở thứ 15 391 Hội thứ hai Phẩm Tam Ma Địa thứ 16-1 415

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Tam Ma Địa Hội thứ hai Phẩm Niệm Trụ Thảy thứ 16-2 424 thứ 17-1 445

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Niệm Trụ Thảy Hội thứ hai Phẩm Tu Trị Địa thứ 17-2 456 thứ 18-1 473

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Tu Trị Địa Hội thứ hai Phẩm Xuất Trụ thứ 18-2 489 thứ 19-1 510

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Xuất Trụ thứ 19-2 521 Hội thứ hai Phẩm Siêu Thắng thứ 20-1 539

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Siêu Thắng thứ 20-2 553 Hội thứ hai Phẩm Vô Sở Hữu thứ 21-1 559 Quyển thứ 419 Hội thứ hai Phẩm Vô Sở Hữu thứ 21-2 582

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Vô Sở Hữu thứ 21-3 611 Hội thứ hai Phẩm Tùy Thuận thứ 22 627 Hội thứ hai Phẩm Vô Biên Tế thứ 23-1 632

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Vô Biên Tế thứ 23-2 644

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Vô Biên Tế Quyển thứ 423

Hội thứ hai Phẩm Vô Biên Tế Hội thứ hai Phẩm Viễn Ly Quyển thứ 424

Hội thứ hai Phẩm Viễn Ly Quyển thứ 425

Hội thứ hai Phẩm Đế Thích Tập 18 thứ 23-3 672 thứ 23-4 701 thứ 24-1 718 thứ 24-2 731 thứ 25-1 758

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Đế Thích thứ 25-2 9 Hội thứ hai Phẩm Tín Thọ thứ 26 13 Hội thứ hai Phẩm Rải Hoa thứ 27-1 21

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Rải Hoa thứ 27-2 42 Hội thứ hai Phẩm Trao Ký thứ 28 50 Hội thứ hai Phẩm Nhiếp Thọ thứ 29-1 60

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Nhiếp Thọ thứ 29-2 74

Hội thứ hai Phẩm Bảo Tháp thứ 30 80

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Phước Sanh thứ 31 105 Hội thứ hai Phẩm Công Đức thứ 32 108 Hội thứ hai Phẩm Ngoại Đạo thứ 33 116 Hội thứ hai Phẩm Trời Đến thứ 34-1 122

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Trời Đến thứ 34-2 136 Hội thứ hai Phẩm Thiết Lợi La thứ 35 143

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Kinh Văn thứ 36-1 169

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Sơ Nghiệp thứ 50-2 645 Hội thứ hai Phẩm Điều Phục Tham Thảy thứ 51 656 Hội thứ hai Phẩm Chơn Như thứ 52-1 669

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Chơn Như thứ 52-2 678

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Chơn Như thứ 52-3 709 Hội thứ hai Phẩm Bất Thối Chuyển thứ 53 720

Quyển thứ 449 Hội thứ hai Phẩm Chuyển Bất Chuyển thứ 54 741 Hội thứ hai Phẩm Nghĩa Thẳm Sâu thứ 55-1 768

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Nghĩa Thẳm Sâu thứ 55-2 772

Tập 19

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Mộng Hành thứ 56 9 Hội thứ hai Phẩm Nguyện Hạnh thứ 57 14

Hội thứ hai Phẩm Trời Căng Già thứ 58 35

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Tập Cận thứ 59 40 Hội thứ hai Phẩm Tăng Thượng Mạn thứ 60- 163

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Tăng Thượng Mạn thứ 60-2 72

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Tăng Thượng Mạn thứ 60-3 101 Hội thứ hai Phẩm Đồng Học thứ 61-1 123

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Đồng Học thứ 61-2 134

Hội thứ hai Phẩm Đồng Tánh thứ 62-1 150

Quyển thứ

Hội thứ hai Phẩm Đồng Tánh thứ 62-2 164 Hội thứ hai Phẩm Vô Phân Biệt thứ 63 170 Hội thứ hai Phẩm Bền Chẳng Bền thứ 64-1 190

Quyển thứ

Tập 20

Quyển thứ

Tập 21

Quyển thứ

Tập 22

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Phương Tiện Khéo Léo thứ 26-4 9

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Huệ Đến Bờ Kia thứ 27 43

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Diệu Tướng thứ 28-1 76

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Diệu Tướng thứ 28-2 107

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Diệu Tướng thứ 28-3 136

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Diệu Tướng thứ 28-4 166

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Diệu Tướng thứ 28-5 199 Hội thứ ba Phẩm Thí Thảy thứ 29-1 204

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Thí Thảy thứ 29-2 231

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Thí Thảy thứ 29-3 261

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Thí Thảy thứ 29-4 291 Hội thứ ba Phẩm Phật Quốc thứ 30-1 306

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Phật Quốc thứ 30-2 320 Hội thứ ba Phẩm Tuyên Hóa thứ 31-1 325

Quyển thứ

Hội thứ ba Phẩm Tuyên Hóa thứ 31-2 352

Tựa hội thứ tư

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ tư Phẩm Chơn Như thứ 16-2 752 Hội thứ tư Phẩm Tướng Chẳng Lui thứ 17 761 Hội thứ tư Phẩm Tướng Không thứ 18-1 780

Quyển thứ

Hội thứ tư Phẩm Tướng Không thứ 18-2 787 Hội thứ tư Phẩm Thâm Công Đức thứ 19 793 Hội thứ tư Phẩm Trời Căng Già thứ 20 809

Hội thứ tư Phẩm Giác Việc Ma thứ 21-1 813

Tập 23

Quyển thứ

Hội thứ tư Phẩm Giác Việc Ma thứ 21-2 9 Hội thứ tư Phẩm Bạn Lành thứ 22-1 30

Quyển thứ

Hội thứ tư Phẩm Bạn Lành thứ 22-2 43 Hội thứ tư Phẩm Thiên Chủ thứ 23 50 Hội thứ tư Phẩm Không Tạp Không Dị thứ 24 57 Hội thứ tư Phẩm Chóng Mau thứ 25-1 70

Quyển thứ

Quyển thứ

Hội thứ năm Phẩm Tướng Thằm Sâu thứ 13 362 Hội thứ năm Phẩm Dụ Thuyền Thảy thứ 14 377 Hội thứ năm Phẩm Như Lai thứ 15-1 380

Quyển thứ

Hội thứ năm Phẩm Như Lai thứ 15-2 396 Hội thứ năm Phẩm Chẳng Lui thứ 16 401 Hội thứ năm Phẩm Tham Hành thứ 17-1 415

Quyển thứ

Hội thứ năm Phẩm Tham Hành thứ 17-2 428 Hội thứ năm Phẩm Chị Em thứ 18 437 Hội thứ năm Phẩm Mộng Hành thứ 19 449

Quyển thứ

Hội thứ năm Phẩm Thắng Ý Lạc thứ 20 459 Hội thứ năm Phẩm Tu Học thứ 21 472 Hội thứ năm Phẩm Gốc Chồi thứ 22-1 480

Quyển thứ

Hội thứ năm Phẩm Gốc Chồi thứ 22-2 489 Hội thứ năm Phẩm Phó Chúc thứ 23 498 Hội thứ năm Phẩm Thấy Phật Bất Động thứ 24 510

Tựa hội thứ sáu

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Duyên Khởi thứ 1 522 Hội thứ sáu Phẩm Thông Suốt thứ 2 529

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Hiển Tướng thứ 3 551 Hội thứ sáu Phẩm Pháp GiớI thứ 4-1 573

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Pháp Giới thứ 4-2 583 Hội thứ sáu Phẩm Niệm Trụ thứ 5 596

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Pháp Tánh thứ 6 616

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Bình Đẳng thứ 7 649 Hội thứ sáu Phẩm Hiện Tướng thứ 8 661

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Vô Sở Đắc thứ 9 680 Hội thứ sáu Phẩm Chứng Khuyên thứ 10 699

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Hiển Đức thứ 11 713 Hội thứ sáu Phẩm Hiện Hóa thứ 12 724 Hội thứ sáu Phẩm Đà La Ni thứ 13 732 Hội thứ sáu Phẩm Khuyên Răn thứ 14-1 741

Quyển thứ

Hội thứ sáu Phẩm Khuyên Răn thứ 14-2 747 Hội thứ sáu Phẩm Hai Hạnh thứ 15 754 Hội thứ sáu Phẩm Khen Ngợi thứ 16 720 Hội thứ sáu Phẩm Phó Chúc thứ 17 779

Tựa

Hội thứ bảy Phần Mạn Thù Thất Lợi 784

Quyển thứ

Hội thứ bảy Phẩn Mạn Thù Thất Lợi thứ 1 786

Quyển thứ

Hội thứ bảy Phẩn Mạn Thù Thất Lợi thứ 2 817

Tập 24

Tựa

Quyển thứ

Hội thứ mười một Phần Bố Thí Ba La Mật Đa Quyển thứ 582 Hội thứ mười một Phần Bố Thí Ba La Mật Đa Quyển thứ 583 Hội thứ mười một Phần Bố Thí Ba La Mật Đa Tựa thứ 3 thứ 4 thứ 5 Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa 266

Quyển thứ

Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa 1 268

Quyển thứ

Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa 2 297

Quyển thứ

Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa 3 325

Quyển thứ

Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa thứ 4 Quyển thứ 588 Hội thứ mười hai Phần Tịnh Giới Ba La Mật Đa 5 381 thứ thứ thứ thứ thứ thứ

Tựa

Hội thứ mười ba Phần An Nhẫn Ba La Mật Đa 409

Quyển thứ

Hội thứ mười ba Phần An Nhẫn Ba La Mật Đa 411

Tựa

Hội thứ mười bốn Tiến Ba La Mật Đa Quyển thứ 590 Hội thứ mười bốn Tiến Ba La Mật Đa Tựa Hội thứ mười lăm Lực Ba La Mật Đa Quyển thứ 591

Hội thứ mười lăm Ba La Mật Đa thứ 1 Quyển thứ 592 Hội thứ mười lăm Ba La Mật Đa thứ 1 Tựa Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa 531

Quyển thứ

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 1 Quyển thứ 594 Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 2 Quyển thứ 595 Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 3 Phần Tinh 442 Phần Tinh 443 Phần Tĩnh 473 Phần Tĩnh Lự 475 Phần Tĩnh Lự 503 Phần Bát Nhã Phần Bát Nhã 534

Phần Bát Nhã Phần Bát Nhã

Quyển thứ

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 4 Quyển thứ 597

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 5 Quyển thứ 598

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 6 Quyển thứ 599

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 7 Quyển thứ 600

Hội thứ mười sáu Ba La Mật Đa thứ 8 Phần Bát Nhã 630 Phần Bát Nhã

663 Phần Bát Nhã

Phần Bát Nhã 728

Phần Bát Nhã 763