Pháp Môn Niệm Phật

152. Quán Thế Âm Bồ tát

Theo Kinh Bi Hoa, về kiếp quá khứ, thuở đời Phật Bảo Tạng, khi Đức A di đà còn làm Luân Vương, thì Bồ tát làm vị Thái tử thứ nhất của Ngài, hiệu là Bất Huyến. Lúc Thái tử đối trước Đức Bảo Tạng phát đại nguyện rồi, Phật liền ban cho danh hiệu là Quán Thế Âm. Hiện tại Bồ tát ở cõi Cực lạc phụ giúp Phật A di đà mà hoằng hóa và tiếp dẫn chúng sanh. Về sau, Bồ tát kế vị Đức A di đà mà thành Phật hiệu là Biến Xuất Nhất Thiết Công Đức Sơn Vương Như lai; thế giới Cực lạc đổi tên lại là Nhất Thiết Trân Bảo Sở Thành Tựu. Về phần nhân hạnh, quả đức, cùng sự ứng hóa của Bồ tát, trong Kinh Pháp Hoa, Lăng Nghiêm, Đại Bi có nói đến.

153. Đại Thế Chí Bồ tát

Theo Kinh Bi Hoa, về kiếp quá khứ, thuở đời Phật Bảo Tạng, khi Đức A di đà còn làm Luân Vương thì Bồ tát làm vị Thái tử thứ hai của Ngài, hiệu là Ni Ma. Lúc thái tử Ni Ma đối trước Đức Bảo Tạng phát thệ nguyện rồi, Phật liền ban cho danh hiệu là Đắc Đại Thế và thọ ký cho sau thành Phật hiệu là Thiện Trụ Trân Bảo Sơn Vương. Hiện tại, Bồ tát ở cõi Cực lạc phụ giúp Phật A di đà hoằng hóa và tiếp dẫn chúng sanh. Về sau, Bồ tát thành Phật kế đức Quán Thế Âm. Thế giới, thời kiếp và Phật sự, cùng Phật Công Đức Sơn Vương tương đồng. Trong Kinh Lăng Nghiêm Bồ tát nói pháp môn niệm Phật rất là tinh thiết, người tu tịnh nghiệp nên tuân theo.

154. Dưới đây là 13 vị Tổ trong Liên tông Phật giáo Trung Hoa:

Huệ Viễn Đại sư, Sơ Tổ

Thiện Đạo Đại sư, Tổ thứ 2

Thừa Viễn Đại sư, Tổ thứ 3

Pháp Chiếu Đại sư, Tổ thứ 4

Thiếu Khang Đại sư, Tổ thứ 5

Vĩnh Minh Đại sư, Tỏ thứ 6

Tĩnh Thường Đại sư, Tổ thứ 7

Liên Trì Đại sư, Tổ thứ 8

Ngẫu Ích Đại sư, Tổ thứ 9

Triệt Lưu Đại sư, Tổ thứ 10

Tỉnh Am Đại sư, Tổ thứ 11

Triệt Ngộ Đại sư, Tổ thứ 12

Ấn Quang Đại sư, Tổ thứ 13

155. Huệ Viễn Đại sư (Sơ Tổ Liên tông)

Đại sư họ Cổ, người xứ Nhạn Môn, tin về học thuyết Nho, Lão. Năm 21 tuổi, sư nghe ngài Đạo An giảng Kinh Bát nhã, bỗng tỏ ngộ than rằng: “Các môn học Nho, Lão đều như lúa lép thôi!”. Nhân đó bèn xuất gia phát thệ hoằng dương Phật giáo. Ngài Đạo An từng khen: “Chánh pháp truyền bá ở Trung Hoa, là do Huệ Viễn này chăng?”. Sau, Đại sư vào Lô Sơn, cảm rồng khai mạch nước, thần vận chuyển cây để cất chùa Đông Lâm. Ngài từng đào ao trồng sen, hợp chúng lại ngày đêm sáu thời niệm Phật cầu sanh Tây phương, nhân gọi là Liên xã.

Đại sư ở trong núi hơn 30 năm, vua vời cũng không đi, từng ba lần trông thấy Thánh tướng, song trầm hậu không nói ra. Năm Nghĩa Hy thứ 12, Phật lại hiện, ngài bèn ngồi ngay nhập diệt, thọ được 83 tuổi. Người sau tôn Đại sư làm Sơ Tổ trong Liên tông.

156. Thiện Đạo Đại sư (Tổ thứ 2 Liên tông).

Đại sư ban sơ, nhân thấy đạo tràng tịnh nghiệp của ngài Đạo Xước, mừng rỡ nói rằng: “Đây mới thật là nẻo bí yếu để thành Phật”. Rồi đó ngài đến kinh đô khuyên chúng tu Tịnh độ, thường quỳ niệm cho đến khi kiệt lực mới thôi. Đại sư giảng môn Tịnh độ hơn 30 năm, tu hành chuyên cần, chưa từng ngủ nghỉ. Được bao nhiêu của thì ngài dùng tả Kinh A di đà hơn mười muôn quyển, vẽ Thánh cảnh Tây phương hơn ba trăm bức. Đại sư cảm hóa hàng đạo tục rất đông, trong ấy số người được tam muội sanh Tịnh độ nhiều không xiết kể. Một hôm, ngài leo lên cây liễu, hướng về Tây chú nguyện rằng: “Xin Phật tiếp dẫn tôi về Tịnh độ”. Nói xong, gieo mình rơi nhẹ nhàng như lá, ngồi kiết già mà tịch. Vua Cao Tông phục sự thần dị của ngài, phong cho hiệu chùa là Quang Minh.

157. Thừa Viễn Đại sư (Tổ thứ 3 Liên tông)

Trích ở bộ “Liễu Tứ Hậu Văn Tập”

Đại sư ban đầu học đạo với Đường Thiền sư tại Thành Đô, kế theo học với Tân Thiền sư ở Tứ Xuyên, sau đến Kinh Châu tham học với Chơn Thiền sư ở Ngọc Tuyền.

Sau khi đã đại ngộ, đạo lực đã thành, Chơn Thiền sư bảo ngài đến Hoành Sơn để hóa độ người đời.

Lúc đầu, ngài đến ở dưới gộp đá phía Tây Nam của non Hoành. Có ai thí cho cơm cháo thời ăn, hôm nào không thí chủ thời ngài ăn bùn, không hề đi quyên xin, đến nỗi mình gầy, mặt nám, trên thân chỉ một cái y rách.

Về phần truyền giáo, ngài đứng nơi trung đạo mà dạy người pháp môn chuyên niệm Phật để mau được thành công. Ngài viết lời Phật dạy ra nơi bên đường, bên khe. Khắc giáo pháp lên trên đà, trên vách. Tận tụy khuyên bảo người không nệ mệt nhọc.

Không bao lâu người tin hướng theo ngài, lấy số vạn mà kể. Rồi những kẻ mang tiền mang gạo, kẻ đốn cây đẵn gỗ, mọi người đồng tâm xây chùa dựng điện. Ngài vẫn thản nhiên không khước từ, cũng không bảo làm. Chẳng mấy lúc mà cụm rừng hoang đổi thành cảnh Di đà đồ sộ.

Phần riêng ngài vẫn y rách cơm thô. Có ai cúng thí dư ra thời bảo đem cứu giúp kẻ nghèo đói tật nguyền.

Năm Trinh Nguyên thứ 18 nhà Đường, ngày 19 tháng 7, ngài thị tịch nơi chùa Di đà, thọ 91 tuổi.

158. Pháp Chiếu Đại sư (Tổ thứ 4 Liên tông)

Trích ở những bộ “Tống Cao Tăng truyện và Lạc Bang văn loại”

Pháp Chiếu Đại sư, ban đầu ở chùa Vân Phong tại Hoàng Châu chuyên cần tu tập.

Năm Đại Lịch thứ 4 nhà Đường, ngài mở đạo tràng niệm Phật tại chùa Hồ Đông. Ngày khai hội cảm đến mây lành giăng che, trong mây hiện cung điện, Đức A di đà Phật và Quán Thế Âm, Đại Thế Chí hiện thân vàng chói cả hư không. Khắp thành Hoàng Châu, nam nữ già trẻ đều đặt bàn thắp hương đảnh lễ. Do Phật và Bồ tát hiện thân như thế, nên mọi người đều phát tâm tinh tấn hành đạo. Đạo tràng này ngài khai được năm hội.

Năm Đại Lịch thứ 5, ngài được gặp Văn Thù và Phổ Hiền, hai vị Bồ tát tại chùa Đại Thánh Trúc Lâm tự ở Ngũ Đài Sơn. Hai vị Bồ tát khuyên ngài gắng chuyên chí nơi pháp môn niệm Phật để giáo hóa mọi người và đồng thọ ký cho ngài sẽ được vãng sanh Cực lạc và mau chứng quả Vô thượng Bồ đề.

Triều vua Đức Tông, ngài mở đạo tràng niệm Phật ở Tinh Châu cũng được năm hội.

Mỗi đêm khuya, vua và người trong cung thường nghe văng vẳng tiếng niệm Phật rất thanh. Nhà vua bèn sai người theo tiếng mà tìm và sau khi biết đó là tiếng niệm Phật ở đạo tràng Tinh Châu. Nhà vua bèn phái sứ giả mang lễ vật thỉnh ngài vào triều.

Ngài mở đạo tràng niệm Phật tại hoàng cung cũng được năm hội. Vì thế nên người đời gọi ngài là Ngũ Hội Pháp sư.

Một hôm, đang lúc định tâm niệm Phật, bỗng có một vị Thánh tăng hiện đến bảo ngài rằng: “Tòa sen báu của Pháp sư đã hoàn thành.

Ba năm sau hoa nở”. Đúng ba năm sau, ngài hội đại chúng mà dặn rằng: “Ta về Cực lạc, mọi người phải gắng tinh tu”.

Dặn bảo xong, ngài ngồi ngay mà tịch.

159. Thiếu Khang Đại sư (Tổ thứ 5 Liên tông)

Trích ở những bộ “Tống Cao Tăng truyện và Lạc Bang Văn loại”

Thiếu Khang Đại sư, họ Châu, người Tiêu Đô. Lúc bé, câm từ khi sanh. Năm 7 tuổi, ngài theo mẹ vào chùa Linh Sơn lễ Phật. Mẹ chỉ Phật mà hỏi đùa: “Con có biết ai đó không?”. Ngài bỗng đáp rằng: “Thích ca Mâu ni Phật”. Biết là có duyên với Phật pháp, cha mẹ ngài bèn cho ngài xuất gia. Năm 15 tuổi, ngài thông suốt được năm bộ kinh.

Nhà Đường, năm Trinh Nguyên thứ nhất, ngài viếng chùa Bạch Mã ở Lạc Dương, thấy chỗ cất kinh sách trong điện có ánh sáng xẹt ra, ngài tìm xem thời ánh sáng ấy phát sinh từ tập văn “Tây phương hóa đạo” của nhị Tổ Thiện Đạo Đại sư. Ngài vái rằng: “Nếu tôi có duyên với Tịnh độ, nguyện tập văn này lại phóng quang minh”. Ngài vừa nguyện dứt lời, tập văn ấy liền chiếu sáng, trong ánh sáng dạng dạng có hóa Bồ tát. Ngài nói: “Kiếp thạch có thể mòn, chớ chí nguyện tôi quyết không dời đổi”.

Sau ngài đến Trường An lễ di tượng của nhị Tổ Thiện Đạo Đại sư. Khi đương lễ, tượng của Tổ bỗng bay lên hư không, lại có tiếng bảo ngài rằng: “Ông y theo lời dạy của ta mà phổ độ chúng sanh, ngày sau công đức thành tựu sẽ sanh về Cực lạc”.

Ngài đến Giang Lăng gặp một sư cụ bảo: “Ông muốn truyền đạo thời nên đến Tân Định, có duyên ở đó”. Dứt lời, sư cụ bỗng biến mất.

Ngài đến Tân Định, thấy người xứ ấy chưa ai biết niệm Phật là gì. Ngài quyên tiền rồi dụ các trẻ nhỏ niệm Phật. Lúc đầu, các trẻ niệm một câu Phật thời ngài thưởng một tiền, sau lần lần mười câu thưởng một tiền. Ít lâu, không cần thưởng tiền chúng nó cũng niệm. Trước, thời có mặt ngài chúng mới niệm, sau rồi chỗ nào và lúc nào chúng nó cũng vẫn niệm. Hơn một năm sau, cả xứ Tân Định, mọi người đều biết niệm Phật và phàm nam nữ, già trẻ hễ thấy ngài liền niệm “A di đà Phật”. Người người tay lần chuỗi, miệng lẩm nhẩm, tiếng niệm Phật vang khắp các nơi.

Ngài bèn lập Tịnh độ đạo tràng ở Ô Long Sơn, xây đàn tam cấp, cứ ngày trai, các thiện tín nam nữ đều họp nơi đó để cùng nhau niệm Phật và nghe pháp. Thường số người họp trên ba nghìn. Ngài ngồi trên tòa cao to tiếng xướng hiệu Phật rồi đại chúng đồng hòa theo. Ngài xướng một câu thời đại chúng thấy một Đức Phật nhỏ từ trong miệng ngài mà ra, mười câu là mười Phật, nối liền nhau như xâu chuỗi. Ngài bảo đại chúng: “Quý vị đã được thấy Phật, chắc sẽ được vãng sanh”. Mọi người đều mừng lắm.

Năm Trinh Nguyên thứ 21, tháng 10, ngài họp hết kẻ tăng người tục lại rồi dặn rằng: “Với thế giới ác trược này, mọi người nên nhàm chán, với Cực lạc Tịnh độ kia, nên hết lòng tăng tấn. Giờ này ai thấy được quang minh của ta, thời thiệt là đệ tử của ta”.

Nói xong, ngài xòe tay phóng ra vài tia sáng đẹp dài, rồi ngồi yên mà tịch.

Đại chúng xây tháp ngài ở Đài Nham, hiệu là Đài Nham Pháp sư.

160. Vĩnh Minh Đại sư (Tổ thứ 6 Liên tông)

Ngài tục tánh họ Vương, người xứ Tiền Đường. Thuở còn tại chức ở ngoài đời, ngài có lấy tiền thuế mua vật mạng phóng sanh, bị khép vào tử tội, song thần sắc không biến, nên được vua ân xá. Sau đó, ngài cũng, trước y chỉ theo Thúy Nham Thiền sư, kế tham học với Thiều quốc sư, nhờ đức Quán Âm dùng nước cam lồ rưới nơi miệng nên được trí huệ biện tài.

Đại sư có trứ tác bộ Tông Cảnh Lục gồm 100 quyển, lại viết ra bộ vạn Thiện Đồng Quy Tập, khuyên tu Tịnh độ. Trung Ý Vương mến hạnh đức, thỉnh ngài về trụ trì chùa Vĩnh Minh. Đại sư định khóa mỗi ngày 108 việc thiện, ban đêm lên chót núi niệm Phật, mọi người nghe tiếng thiên nhạc rền vang giữa hư không.

Ngài tụng Kinh Pháp Hoa đến một muôn ba ngàn bộ. Năm Khai Bảo thứ 8, Đại sư đốt hương cáo từ chúng, rồi ngồi ngay mà hóa, thọ được 72 tuổi.

161. Tĩnh Thường Đại sư (Tổ thứ 7 Liên tông)

Trích ở bộ “Phật Tổ Thống Ký”

Tĩnh Thường Đại sư, người Tiền Đường, họ Nhan, tự Thứu Vi, xuất gia hồi thuở mới lên bảy. Trong khoảng niên hiệu Thuần Hóa nhà Tống, ngài trụ trì chùa Nam Chiêu Khánh. Vì mộ Tịnh độ đạo tràng ở Lô Sơn, ngài lập Liên xã, khắc tượng A di đà Phật. Ngài tự trích lấy máu chép phẩm “Tịnh Hạnh” trong Kinh Hoa Nghiêm. Nhân đó bèn đổi tên Liên xã làm Tịnh Hạnh xã. Hàng sĩ phu trí thức thời bấy giờ dự hội được 120 người. Tướng quốc Vương Văn Đán làm Hội thủ. Mọi người đều tự xưng là Tịnh hạnh đệ tử. Về phần Tỳ kheo tăng Đại sư độ được trên nghìn người.

Năm Thiên Hy thứ 4, ngày 12 tháng giêng, Đại sư đoan tọa niệm Phật, giây lát bỗng nói to rằng: “Phật đã đến!”. Rồi yên lặng mà tịch, thọ 62 tuổi. Giờ ngài tịch, cả đại chúng đều thấy mặt đất biến thành sắc huỳnh kim, rất lâu mới trở lại màu cũ.

162. Liên Trì Đại sư (Tổ thứ 8 Liên tông)

Đại sư húy Châu Hoằng, họ Trầm, người ở đất Nhân Hòa. Lúc ban sơ, ngài nương theo Tánh Thiên Hòa thượng xuất gia. Sau khi thọ đại giới, lại đi khắp nơi tham học với các bậc tri thức. Khi Đại sư lễ Thánh tích ở non Ngũ Đài, cảm đức Văn Thù phóng quang. Đi đến núi Vân Thê, thấy cảnh trí u tịch, ngài có ý muốn nương ở đó suốt đời. Dân chúng ở làng ấy thường bị khổ vì nạn hổ. Đại sư tụng kinh thí thực, hổ đều lẩn tránh. Gặp năm trời hạn, ngài đi dọc theo bờ ruộng niệm Phật, gót chân đến đâu, mưa rơi đến đó. Từ đó, người quy hướng càng ngày càng đông. Đại sư đều dùng môn niệm Phật mà nhiếp hóa. Ngài có trứ tác pho Vân Thê Pháp Vựng, gồm hai mươi mấy thứ sách, đại khái đều đề xướng về Tịnh độ.

Trước khi lâm chung, Đại sư từ giã khắp các đệ tử và hàng cố cựu, khuyên chân thật niệm Phật. Đến kỳ hạn, ngài ngồi niệm Phật mà hóa, thọ 81 tuổi.

163. Ngẫu Ích Đại sư (Tổ thứ 9 Liên tông)

Đại sư họ Chung, hiệu Trí Húc, quê ở Ngô huyện. Người cha trì chú Đại Bi mười năm, mộng thấy đức Quán Thế Âm bồng con trao cho mà sanh ra ngài.

Ban sơ, ngài theo Nho giáo, làm sách bài bác đạo Phật. Đến khi đọc qua bộ Trúc Song Tùy Bút Lục, liền đốt bản thảo sách mình. Năm 21 tuổi, ngài xuất gia tập tham thiền, nhân bị bệnh nặng gần chết, mới chuyển ý, tu tịnh nghiệp.

Về sau, Đại sư ở ẩn nơi chùa Linh Phong, trứ thuật rất nhiều. Khi lâm chung, ngài trối dặn thiêu hóa sắc thân, lấy tro xương hòa với bột làm hoàn thí cho chim cá, đặng kết duyên Tây phương, rồi ngồi ngay mà tịch.

Ba năm sau, hàng môn nhân mở bảo khám ra thấy sắc diện Đại sư như người sống, tóc mọc dài lấp cả tai, không nỡ theo lời di chúc, xây nhục tháp thờ ở Linh Phong.

164. Triệt Lưu Đại sư (Tổ thứ 10 Liên tông)

Đại sư họ Tưởng, húy Hành Sách, người ở Nghi Nhơn. Ngài xuất gia năm 23 tuổi, chuyên tu tịnh nghiệp, thường trụ tại chùa Tây Khê ở Hàng Châu mở mang Tịnh tông, sự hoằng hóa rất thạnh. Đại sư có soạn ra mấy bộ: Liên Tạng Tập, Tịnh độ Pháp ngữ, lưu hành ở đời. Niên hiệu Khang Hy thứ 21, ngài thị tịch thọ 55 tuổi.

Bấy giờ, có người Tông Hoàng và con nhà họ Ngô chết một lượt, trải qua một ngày tỉnh dậy đều nói y nhau: “Tôi bị minh ty bắt đem trói để dưới điện, bỗng thấy hào quang sáng rực khắp nơi, hương thơm hoa báu đầy cả hư không. Minh Vương mọp xuống đất đưa một vị Đại sư về Tây phương, xem kỹ lại là Triệt công. Tôi nhờ hào quang chiếu liền được tha trở về”.

165. Tỉnh Am Đại sư (Tổ thứ 11 Liên tông)

Tổ họ Thời, tự Tư Tê, người xứ Thường Thục. Ngài xuất gia thuở 7 tuổi, thọ đại giới lúc 24 tuổi. Đối với Thiền, giáo, tánh, tướng đều suốt thông. Đại sư từng ở chùa Chân Tịch, duyệt tạng kinh, niệm Phật qua ba năm, nguồn biện luận như thác đổ. Ngài lại đến chùa Dục Vương lễ tháp, cảm ơn xá lợi phóng quang, nhân đó soạn ra sám Niết bàn và văn Khuyến phát Bồ đề tâm, người đọc phần nhiều rơi lệ.

Lúc tuổi già, Đại sư về ở chùa Phạm Thiên tại Hàng Châu, kết Liên xã để khuyên nhắc lẫn nhau chuyên tu tịnh nghiệp. Mùa Đông năm Ung Chánh thứ 11, Đại sư dự biết ngày 14 tháng 4 năm sau mình sẽ vãng sanh. Đến kỳ hạn, ngài nói: “Mười hôm trước ta đã thấy Phật, nay lại được thấy”. Nói xong niệm Phật mà quy Tây.

166. Triệt Ngộ Đại sư (Tổ thứ 12 Liên tông)

Đại sư họ Mã, húy Tế Tỉnh, người đất Phong Nhân, 22 tuổi xuất gia, thông suốt cả Thiền, Giáo. Ban sơ, ngài chủ trì chùa Vạn Thọ ở Bắc Kinh, danh đồn khắp Nam Bắc, hằng đề xướng pháp môn Tịnh độ khuyên chúng tinh tu. Kế đó, Đại sư lại trụ trì chùa Giác Sanh, tiếng tăm cũng lừng lẫy như trước. Sau, ngài về ở non Hồng Loa, đại chúng quy hướng càng đông, bèn thành ra đạo tràng Tịnh độ.

Đời nhà Thanh, niên hiệu Gia Khánh thứ 15, vào mùa Xuân, Đại sư nói trước ngày về Tây và bảo: “Thân huyễn không bền, đừng để một đời luống qua, mọi người nên cố gắng niệm Phật”. Quả nhiên tới ngày kỳ hẹn, Đại sư thấy Phật đến tiếp dẫn, liền chánh niệm mà tọa hóa. Lúc ấy đại chúng nghe mùi thơm ngào ngạt, khi trà tỳ được xá lợi trăm hột.

167. Ấn Quang Đại sư (Tổ thứ 13 Liên tông)

Đại sư họ Triệu, người ở Cấp Dương, suốt thông tông giáo, chuyên tu tịnh nghiệp, từng trải ở các non Chung Nam, Hồng Loa, Phổ Đà.

Năm Dân quốc thứ 19, ngài đến đất Ngô, sáng lập Linh Nham tịnh tông đạo tràng, khuyên người lấy luân thường nhân quả làm cơ sở, niệm Phật sanh Tây phương làm chỗ quy túc. Đại sư ấn tặng sách Phật năm trăm muôn bộ, tượng Phật hơn trăm muôn bức.

Mùa Đông năm Dân quốc thứ 29, ngài niệm Phật tọa hóa ở Linh Nham đạo tràng. Khi trà tỳ, 32 cái răng còn nguyên, được xá lợi ngũ sắc vài ngàn hột. Đại sư hưởng tuổi đời 80, tăng lạp 60, trứ thuật trăm muôn lời, đệ tử hơn hai mươi muôn, phần nhiều là bậc hiền triết và người có danh vọng trong Quốc đảng.

X. Sự Tích “Niệm Phật Vãng Sanh”

Niệm Phật vãng sanh Liên trì

Là nhờ chuyên nhất: đứng, đi, nằm, ngồi

Biết bao gương sáng phải noi

Cố y theo đó tài bồi thân tâm.

168. SỰ TÍCH BÀ THÁI XƯƠNG

Bà Thái Xương, vợ một Hoa kiều, nguyên buôn bán ở Quy Nhơn, là một đàn việt chùa Bạch Sa hiện nay. Bà chuyên tu pháp môn niệm Phật và chỉ phát nguyện khi thọ chung được gặp ngày vía Đức A di đà (tức là ngày 17 tháng 11 âm lịch) và được biết trước giờ phút thọ chung ấy. Năm bà mất, đã 80 tuổi mà vẫn khỏe mạnh.

Đầu tháng 11 năm ấy, bà đến xin thầy Bạch Sa tụng cho một bộ Kinh Thủy Sám và một bộ Kinh Pháp Hoa để kịp đến ngày 17 tháng ấy bà về chầu Phật. Thầy Bạch Sa lấy làm kinh ngạc vô cùng, nhưng vì bà là bổn đạo thuần thành đã lâu năm nên thầy cũng phải chìu theo. Đến ngày 17, bà con và đạo hữu vì tin ấy đã làm cho họ kinh ngạc, tụ tập đến nhà bà rất đông để thỏa mãn tánh hiếu kỳ.

Suốt buổi sáng hôm ấy bà vẫn khỏe mạnh và bình tĩnh như thường ngày, khiến thầy Bạch Sa trong thâm tâm rất e sợ, không khéo phen này làm trò cười cho thiên hạ. Bỗng đâu đến khoảng quá 10 giờ sáng, bà bảo người giúp việc in một in cơm đem lên nhờ thầy cúng Phật rồi đem xuống cho bà, bà chắn in cơm làm hai phần, tự mình ăn một nửa, của một nửa bảo người giúp việc ăn mà từ tạ rằng: “Gọi là đền đáp công ơn mụ giúp đỡ tôi trong mười mấy năm trường, nay đến ngày vĩnh biệt, xin biếu mụ ăn nửa phần cơm này để sau nhờ Phật tiếp dẫn mụ về Tây phương”. Nói xong, rửa mặt súc miệng và thay áo quần thì đúng 12 giờ trưa.

Bà chào tất cả mọi người, ngồi xếp bằng, hai tay chắp trước ngực mà hóa một cách vui vẻ trước sự kinh ngạc của tất cả mọi người trong nhà. Năm ấy ở Quy Nhơn, thiên hạ xôn xao bàn tán rất nhiều về cái chết của bà Thái Xương. Tiếng đồn bà thành Phật lan ra khắp các tỉnh.

Xem đó đủ biết sự phát nguyện vãng sanh Cực Lạc là một điều tối cần thiết cho người tu theo pháp môn Tịnh độ. Phát nguyện là một nhu kiện không thể không có, ta không nên suất lược để phải mất công hiệu và lợi ích rất lớn về sau.

169. Tích sư Khắc Cần

Sư Khắc Cần họ Trương, người Hồ Nam (Trung Hoa), từ bé tánh khờ khạo. Năm năm mươi ngoài tuổi, sư xuất gia tại am Hồng Thể ở Thiện Hóa, sau thọ Cụ túc giới ở Lộc Sơn. Sư không biết chữ, học mấy thời khóa tụng ngót năm năm mới thuộc. Sau đó 10 năm, sư đi khắp ngũ nhạc, tứ sơn và các đại tòng lâm để tham học, nhưng rốt cuộc không tham hiểu một mảy gì, vẫn khờ khạo như cũ.

Đến năm 60 tuổi, sư nghe Minh Quả Pháp sư giảng về công đức của pháp môn trì danh niệm Phật quý tại “nhất tâm bất loạn”. Nếu tâm loạn nên chăm chú nghe kỹ tiếng niệm thời tạp niệm sẽ tự trừ, vọng tưởng sẽ tự diệt, tâm sẽ đặng thanh tịnh, v.v… Từ đó sư mới được biết pháp môn niệm Phật, bèn chuyên tu.

Sáu năm sau thời tánh cũ của sư đều mất, tâm hằng tự tại minh mẫn. Lúc rảnh sư thường bảo người rằng: “Tu hành quý tại nhất tâm bất loạn. Nghiệp chướng của tôi do niệm Phật tiêu sạch. Mấy năm gần đây, chẳng những không phiền não mà thân tâm đều được khinh an”.

Một hôm, sư cho người đi mời sư huynh Hàm An. Qua ngày kế, Hàm An đến, sư vừa thấy liền cười nói: “Khắc Cần này xin cáo từ sư huynh!”. Hàm An hỏi: “Tính đi đâu?”. Sư đáp: “Đi Tây phương Cực lạc thế giới”. Hàm An bảo: “Nói khùng phải không?”. Sư nói: “Từ sáu năm gần đây, tâm tôi không loạn động, niệm A di đà Phật, câu câu rõ ràng mục kích Tịnh độ. Tự biết ngày giờ quyết định vãng sanh. Chẳng phải khi dối vậy!”. Sư liền đem tất cả công sự trong am giao phó cho Hàm An rồi lại bảo: “Giờ ngọ ngày mai tôi sẽ từ biệt sư huynh, anh em già với nhau, tất cả phải lo cho nhau, sư huynh nên gắng chuyên tu pháp môn niệm Phật để chuẩn bị tư lương”.

Sáng hôm sau, sư tắm gội, thay y, Tịnh độ. Chiều hôm ấy, sư ngồi một mình niệm Phật không nói chuyện. Sáng hôm sau nữa, sư lại tắm gội, thay y phục, thắp hương lễ Phật, tạ Tổ xong, sư vẫn vào tịnh thất ngồi niệm Phật. Đến giờ ngọ sư mới chậm rãi đi vào ngồi kiết già trong khánh, tay cầm chuỗi yên lặng niệm Phật. Mãi đến hai giờ sau, Hàm An thấy đã lâu mà không thấy sự động tịnh, bèn lại gần thăm xem, thì ra sư đã tịch rồi. Chừng đó mới cả kinh mà tin thật và đồng thời cùng với các sư Phổ Ấm v.v… đều nghe mùi hương lạ. Lúc đó là giờ ngọ, ngày mùng 5 tháng 7 năm Tân Sửu, triều vua Quang Tự nhà Thanh. Bấy giờ nhằm tiết trời nóng nực mà thi hài của ngài vẫn để yên nơi đình khánh ấy đến 7 ngày, vẫn không sình nứt thúi hôi chi cả; người mục kích đều ngợi khen, cho là điều lạ ít có.

170. Tích Trương Chung Húc và Trương Thiện Hòa

Trương Chung Húc, người nhà Đường, sống nghề làm thịt gà. Khi sắp chết, thấy người lùa bầy gà đến hô: Mổ! Mổ! Bầy gà xúm mổ Húc, mặt, mắt đều chảy máu ròng ròng, đau không chịu nổi. Sa môn Hoằng Đạo hay tin bèn đến trương tượng Phật, khuyên Húc niệm Phật. Được một lát bỗng có mùi hương lạ, thơm ngát cả nhà, bầy gà biến mất, máu hết chảy, ông Húc đoan tọa mà mất.

Trương Thiện Hòa cũng người nhà Đường, làm nghề giết bò. Lúc bệnh ngặt, thấy vài mươi con bò đến nói tiếng người rằng: “Mầy giết chúng tao, phải đền mạng!”.

Ông Hòa hối vợ thỉnh sư tăng. Sư tăng bảo:

“Trong Quán Kinh nói: “Nếu chúng sanh nào gây tạo ác nghiệp, đáng đọa vào ác đạo, mà chí tâm xưng niệm A di đà Phật đủ 10 niệm thời tiêu tội, được vãng sanh Cực lạc thế giới”.

Ông Hòa nói: “Lửa địa ngục đến rồi, không thể chờ lư hương được!”. Ông liền tay tả cầm lửa, tay hữu cầm hương, hướng về Tây phương to tiếng niệm Phật. Chưa đầy 10 hơi, ông bỗng nói: “Phật đã đến trao cho tôi tòa sen báu”. Dứt lời liền tắt hơi.

XI. So Và Giới Thiệu Thiền Với Tịnh

Thiền nào có khác Tịnh đâu

Có chăng chỉ khác công phu tu hành

Ngộ là Phật, mê: chúng sanh

Ngoài ra kết quả đành rành như nhau

171. “THIỀN CÙNG TỊNH ĐỘ VẪN KHÔNG HAI, NẾU LIỄU THÌ LIỄU CẢ, MÊ CŨNG ĐỒNG MÊ”, lời của Thiên Như Đại sư quả thật xác đáng. Bởi chân tâm bao hằng sa muôn pháp, hàm vô biên quốc độ, nơi Thiền gọi là “Bản lai diện mục”, nơi Tịnh gọi là “Tự tánh Di đà”. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Mười phương hư không sanh trong tâm ông như áng mây nổi điểm giữa trời xanh rộng lớn bao la, huống chi vô lượng thế giới ở trong hư không ư?”. Cổ đức cũng bảo: “Hằng sa pháp ấy Bồ đề đạo, nghĩ đến Bồ đề cách vạn tầm!”. Vì chân tâm bao hàm muôn tượng, nên nếu người tu Thiền mà hiểu Thiền bằng lý không không, rồi bảo chẳng có Cực lạc, bác sự cầu sanh, tất chưa phải là người hiểu Thiền. Sở dĩ ngài Thiên Như nhiều phen cặn kẽ chỉ bày là để phá mối chấp không đó.

Về phần thể, chân tâm xán lạn bao hàm vô biên thế giới, gọi là “Thiền Tịnh độ”, và vô lượng thế giới ảnh hiện trong chân tâm, tất cả đều tịch tịnh như huyễn, gọi là “Tịnh độ Thiền”.

Về phần dụng, hành giả khi đã ngộ tánh bản lai, rồi khởi lên bi nguyện, tu những hạnh trang nghiêm cõi Phật, thành tựu chúng sanh, gọi là “Thiền Tịnh độ”, và nếu dùng môn Tịnh độ để nhiếp hóa hữu tình trở về chân tánh, gọi là “Tịnh độ Thiền”

Tóm lại, Thiền tức Tịnh độ, Tịnh độ tức là Thiền. Nếu bác Tịnh độ chính là chưa hiểu rõ Thiền, và bác Thiền cũng chẳng suốt thông Tịnh độ. Liễu thì liễu cả, mê cũng đồng mê, bởi do lý đó.

172. So với Thiền, pháp niệm Phật, khi chưa đạt được “NHẤT TÂM BẤT LOẠN”, hai bên khác nhau rất xa.

Buổi sơ phát tâm, với phép tu thiền định, hành giả không được có tâm ưa, chán, thủ, xả; với phép tu niệm Phật, hành giả lại phải ưa thủ cảnh Cực lạc và mong xả cảnh Ta bà. Với phép tu Thiền định, tâm không được trú trước vào cảnh giới, nếu còn trú trước tức là sai lạc; với phép tu niệm Phật, tâm lấy cảnh làm đối tượng, tâm năng duyên và cảnh sở duyên phải rõ ràng. Với phép tu Thiền định, tâm phải xa lìa pháp chấp, với phép tu niệm Phật, hành giả cần phải lợi dụng pháp chấp. Với phép tu Thiền định, hành giả phải thể nhận được pháp tánh thân ngay trong thế gian này; với phép tu niệm Phật, hành giả khởi tưởng sẽ chết ở thế gian này và sẽ sanh về thế giới bên kia. Vì các lý do trên, Thiền tông và niệm Phật có chỗ bất đồng.

Nhưng khi niệm Phật đã đến chỗ “NHẤT TÂM BẤT LOẠN”, nghĩa là đã đắc định rồi, thì lại là việc khác. Đạt được cảnh giới tam muội, tức là hư không tan rã, đại địa lấp bằng, hiện tiền một niệm dung hợp được với pháp thân chư Phật trong mười phương, như trăm ngàn ngọn đèn cùng dung hợp ánh sáng và cùng chiếu chung trong một căn nhà, không tan mất, không lẫn lộn. Lúc ấy ý thức phân biệt ly khai. Cảnh giới này so với cảnh giới chân như tam muội của Thiền tông không hai, không khác. Xem thế thì biết rằng Tịnh độ tức là Thiền tông, kết quả của hai bên nào có khác gì nhau!

173. Mộ Liên Pháp sư nói: “Thiền chính là chân như Phật tánh sẵn có của chúng ta”. Thiền tông gọi là “Bản lai diện mục” trước khi cha mẹ sanh, mà không nói rõ ra, cố muốn cho người tự tham cứu, tự ngộ lấy. Kỳ thiệt chính là: Tâm thể thuần chân, linh tri ly niệm, không năng không sở, tức tịch tức chiếu vậy. Tịnh chính là tin sâu nguyện thiết, chuyên tâm trì danh cầu sanh Cực lạc.

Người hành Thiền khi sức tham cứu đã tột, vọng niệm dừng, vọng tình dứt, suốt thấy bản lai diện mục, minh tâm kiến tánh, đó gọi là có Thiền.

Còn người tu Tịnh độ, chân thiệt phát Bồ đề tâm, tin sâu nguyện thiết, chuyên trì hồng danh cầu sanh Tây phương Cực lạc, thế gọi là có Tịnh.

174. Người tu hành mà chưa đại triệt, đại ngộ, là không Thiền, lại cũng không có tín nguyện niệm Phật, là không Tịnh. Dầu triệt ngộ Thiền tông, minh tâm kiến tánh, nhưng kiến tu phiền não chưa dễ đoạn trừ, phải trải qua nhiều công phu tu trì gột rửa cho sạch cả mới ra khỏi luân hồi sanh tử. Nếu còn một phần phiền não thời lục đạo luân hồi vẫn y như cũ, nói chi đến người chưa đoạn phần nào.

175. Các tông đại khái chia ra làm hai, là KHÔNG MÔN và HỮU MÔN. Không môn từ phương tiện lý tánh đi vào. Hữu môn từ phương tiện sự tướng đi vào. Nhưng đi đến chỗ tận cùng thì dung hội tất cả, sự tức lý, lý tức sự, tánh tức tướng, tướng tức tánh; nói cách khác: Sắc tức là không, không tức là sắc, không và sắc chẳng khác nhau.

Cho nên khi xưa có một vị Đại sư tham thiền ngộ đạo, nhưng lại mật tu Tịnh độ. Lúc lâm chung ngài lưu kệ phó chúc cho đại chúng, rồi niệm Phật, sắp vãng sanh. Một vị Thiền giả bỗng lên tiếng hỏi: “Cực lạc là cõi hữu vi, sao tôn đức lại cầu về làm chi?”. Đại sư quát bảo: “Ngươi nói vô vi ngoài hữu vi mà có hay sao?”. Thiền giả nghe xong chợt tỉnh ngộ. Thế nên Thiền và Tịnh đồng về một mục tiêu. Hữu môn cùng Không môn tuy dường tương hoại mà thật ra là tương thành cho nhau vậy.

“Thuốc không quý tiện, lành bệnh là thuốc hay; pháp chẳng thấp cao, hợp cơ là pháp diệu”. Tịnh độ với Thiền tông thật ra chẳng thấp cao, hơn kém. Nhưng luận về căn cơ, thì Thiền tông duy bậc thượng căn mới có thể được lợi ích; còn môn Tịnh độ thì gồm nhiếp cả ba căn (thượng, trung, hạ), hạng nào nếu tu cũng đều dễ thành kết quả. Luận về thời tiết, thì thời mạt pháp này, người trung, hạ căn nhiều, bậc thượng căn rất ít, nếu muốn đi đến thành quả giải thoát một cách chắc chắn, tất phải chú tâm về Tịnh độ pháp môn. Đây là bởi lòng đại bi của Phật, Tổ, vì quán thấy rõ thời cơ muốn cho chúng sanh sớm thoát nỗi khổ luân hồi, nên trong các kinh luận đã nhiều phen nhắc nhở. Điều này là một sự kiện rất quan yếu và hết sức xác thật!

Tuy nhiên, chúng sanh sở thích và tánh dục có muôn ngàn sai biệt không đồng, nên chư Phật phải mở vô lượng pháp môn mới có thể thâu nhiếp hết được. Vì vậy Tịnh độ tuy hợp thời cơ, song chỉ thích ứng một phần, không thể hợp với sở thích của tất cả mọi người, nên cần phải có Thiền tông và các môn khác, để cho chúng sanh đều nhờ lợi ích, và Phật pháp được đầy đủ sâu rộng.

176. Giới thiệu lợi hại giữa Thiền và Tịnh

I. Có Thiền không Tịnh độ,

Mười người, chín ngại đường.

Khi ấm cảnh hiện ra,

Chớp mắt đi theo nghiệp.

II. Không Thiền có Tịnh độ,

Muôn tu, muôn người sanh.

Khi được thấy Di đà,

Lo gì không tỏ ngộ!

III. Có Thiền, có Tịnh độ,

Cũng như cọp mọc sừng.

Đời nay làm thầy người,

Đời sau làm Phật, Tổ.

IV. Không Thiền, không Tịnh độ,

Giường sắt, cột đồng lửa.

Muôn kiếp lại ngàn đời,

Chẳng có nơi nương tựa!

Kệ của Vĩnh Minh Đại sư

177. Đề bạt

Tức tâm Tịnh độ lý không ngoa

Tịnh khác Thiền đâu, vẫn một nhà!

Phước kết trang nghiêm phần sắc tướng,

Huệ tuôn vô ngại cõi hằng sa.

Trời Tây sáng lạ màu vi diệu,

Nguyện Phật thâm sâu, đức hải hà.

Ngoảnh lại đường tu, ai sớm tỉnh?

Nỗi thương ác đạo mãi vào ra!

Tây Trai lão nhân

XII. Sự Chuyển Hướng Từ Thiền Sang Tịnh

Đời mạt pháp hiếm người tu chứng

Bởi nhiễm ô ái dục nặng nề

Pháp Thiền rất khó hành trì

Chuyển sang niệm Phật khó gì vãng sanh.

178. Thuở xưa, môn Thiền trực chỉ rất thạnh hành ở Trung Hoa, Triều Tiên, Nhật Bản và cả ở Việt Nam. Tại Việt Nam, nhất là vào đời Lý, Trần, Tăng Ni có cả nửa thiên hạ và hầu hết đều tu Thiền. Thời này Phật giáo ở Việt Nam rất hưng thạnh.

Nhưng cơ duyên cũng theo thời mà chuyển biến. Có rất nhiều vị Thiền đức tuy bên ngoài truyền bá tông Thiền, nhưng bên trong lại mật tu Tịnh độ, để bảo đảm không thối đọa. Có nhiều vị khác, sau khi tham ngộ Thiền tông, quán xét thời cơ, vì lòng thương xót lợi sanh, hết sức hoằng dương pháp môn Tịnh độ.

Thế lực của Thiền tông lần suy kém, bởi ít người tu chứng. Trái lại, môn niệm Phật lại lần chiếm ưu thế, Tăng tục nhiều người tu Tịnh độ được vãng sanh. Bây giờ, tuy Thiền tông vẫn lưu hành, nhưng trên thực tế chính là thời kỳ Tịnh độ đã nắm quyền hướng dẫn. Bởi ảnh hưởng đó mà ở Việt Nam, môn niệm Phật hầu như phổ cập trong quần chúng vậy.

NHỮNG VẦN THƠ HƯỚNG VỀ CÕI CỰC LẠC LIÊN TRÌ HẢI HỘI

Thắng hội hòa vui cõi Lạc bang,

Hoa mầu cây báu đất tô vàng,

Đài cao ẩn hiện ngôi vương giác,

Diệu pháp truyền rao khắp bốn phang.

Nơi đây nào thấy có đêm tràng,

Chỉ thấy làu làu bóng Diệu quang,

Nhạc ngọc thoáng rơi giòng Bát nhã,

Thiền nhân quay nhẹ chiếc Từ thoàn.

Mành châu cột gió lời bi tráng,

Hoa ngọc cười xuân sắc dịu dàng,

Ao báu mát trong nguồn bát đức,

Linh cầm lảnh lót giọng thinh thang.

Nơi đây bể khổ không quyền hạn,

Dân trí nhàn vui rảnh rang,

Hoa nở sáng ngày dâng pháp cúng,

Chiều về định tĩnh học thiền quang.

Đẹp màu thanh nhã màu tươi rạng,

Cực lạc trời Tây lắm tịnh nhân,

Sống mãi không già, không bệnh chết,

Vui hoài chẳng mất, chẳng mơ màng.

Di đà bổn nguyện hồn cao sáng,

Tịnh độ ngày thêm cuộc mở mang,

Nhắn gởi bạn lành chung mối niệm,

Quy Tây đường lối bước mau sang.

TỰ KHUYẾN

Cõi đời nhơ đục khổ dường bao,

Ai sớm quy Tây khỏe thế nào!

Vinh nhục trò đời thôi khó nói,

Thị phi miệng thế nghĩ ra sao?

Sang hèn an phận cho qua buổi,

Cao thấp đua nhau luống mỏi hao.

Phải phải, chăng chăng buồn biếng nói

Chỉ mong nước Phật nhẹ ra vào.

Chỉ mong nước Phật nhẹ ra vào,

Đưa rước quần sanh chẳng ngại lao.

Hoa nở Liên đài tên biến hiện,

Gió lồng thiên nhạc giọng vang rao.

Đất lành, giống tốt siêng gieo rải,

Cõi tục, đời nhơ sớm tránh mau.

Nguyện khắp trần gian xa ác nghiệp,

Hướng về Tịnh độ phước thanh cao.

Tỳ kheo ni Như Thanh

TỰ KHUYẾN

Họa vận

Thế tục đua chen khổ biết bao,

Tu là giải thoát, rõ chăng nào?

Lợi danh ảo ảnh mây nhòa khói,

Quyền thế hững hờ nước dợn xao!

Thua được cạnh tranh thêm nhọc mỏi,

Sang hèn so sánh luống tiêu hao,

Thị phi lắm chuyện khôn thành dại,

Cõi Phật nhất tâm sẽ được vào.

Cõi Phật nhất tâm sẽ được vào,

Hồng trần mờ mịt bụi trần lao.

Tây phương rực rỡ mây thiền lộng,

Tịnh độ du dương pháp diệu rao.

Nước đức rưới thân tiêu nghiệp sớm,

Sen vàng thoát chất rảnh duyên mau.

Bồ đề đạo thọ oằn bông trái,

Tự giác, giác tha chứng quả cao.

Viết tại chùa Từ Nghiêm, 11 8 Canh Tuất

Tương Song ngày 11 9 1970

Ni sư Từ Quang – THÍCH NHƯ CHÍ

TỰ KHUYẾN

Phụng họa

Trần gian giả tạm, giấc chiêm bao,

Ảo ảnh phù sanh, có khác nào!

Phú quý vinh hoa dường bọt nước,

Từ bi hỷ xả tợ chòm sao.

Xa đường danh lợi thân không mệt,

Gần đạo Bồ đề trí chẳng hao.

Vi diệu nhiệm mầu ai sớm biết,

Thậm thâm cõi Phật, kíp nên vào.

Thậm thâm cõi Phật, kíp nên vào,

Tịnh thủy nhuần thân dứt khổ lao.

Đuốc tuệ sáng soi, người phơi phới,

Hoa Đàm rực rỡ, gió rao rao.

Căn lành vun tưới càng tăng trưởng,

Nghiệp dữ tiêu trừ cũng lẹ mau.

Chín phẩm sen vàng nêu trước mắt,

Liên trì đất báu vượt lên cao.

Thượng Thanh

19 9 70

CHỌN HÀNH TRANG

Ai ở trăm năm cũng phải về,

Hành trang sao chẳng chọn cho xuê.

Của tiền vật chất sanh muôn việc,

Đạo đức tinh anh giữ một bề,

Phú quý xem qua đều mộng ảo,

Công danh gẫm lại chuyện nồi kê.

Sao bằng tu niệm bồi công đức,

Cực lạc Liên hoa sẽ được kề.

Minh Thiện Thượng Thanh

13 10 1970

HOẠ VẬN

Trăm năm cõi tạm ở rồi về,

Gác tía lầu son cũng chửa xuê.

Bã lợi gạt người bày lắm chuyện,

Mùi danh phỉnh chúng vẽ nhiều bề.

Trường đời vật chất say cơn mộng,

Cửa đạo tinh thần tỉnh giấc kê.

Một niệm tịnh tâm tiêu nghiệp chướng,

Bồ đề Phật quả sẽ gần kề.

Ni sư Từ Quang

THÍCH NHƯ CHÍ tự CHÍ KIÊN

Sài Gòn, 21 9 Canh Tuất

Tương Song 20 10 70 – PL.2514

CHỌN HÀNH TRANG

Họa vận

Non nước quê xưa sớm trở về,

Thiền trang chọn sẵn ngắm càng xuê.

Bồ đề phẩm vị mang đầy túi,

Bát nhã thanh hương chất một bề.

Lục vị thuốc mầu gồm mấy gói,

Nhất tâm gạo quý nửa nồi kê.

Ly trần sẵn có xe đưa rước,

Cõi tịnh quay lưng đã dựa kề.

Cõi tịnh quay lưng đã dựa kề,

Khách trần nhìn lại chín nồi kê.

Vinh hoa phú quý đây còn mộng,

Thanh tịnh vô vi đó trọn bề.

Ly niệm cõi chơn vừa hiện rõ,

Thanh tâm sự thế chẳng gì xuê.

Ra đi nguồn cảm lòng mê muội,

Chợt tỉnh mau mau sớm trở về.

Tỳ kheo ni NHƯ THANH

24 10 70 tức 25 9 Canh Tuất

Chùa Từ Nghiêm

Hướng Về Cực Lạc

Đời ngũ trược, xa trông bát ngát

Gót hồng trần, lưu lạc mấy xuân

Lòng riêng luống những bâng khuâng

Cõi nào thoát kiếp trầm luân khổ phiền

Nguồn hạnh phúc hỏi miền chân thật

Nghĩ thành tâm niệm Phật là hay!

Hương nguyền một nén xa bay

Hướng về Cực lạc hôm mai khẩn cầu

Đời dâu bể bể dâu lắm độ

Cảnh khổ đau đau khổ thêm thương

Không nương về đấng Nguyện Vương

Biết ai dắt dẫn ra đường tối tăm?

Xót thương nỗi đau về vật chất

Giết nhau vì giọt mật hư danh

Kiếp luân hồi mãi quẩn quanh

Mà ba đường ác đã thành gia cư

Giấc mơ tỉnh, bây chừ tủi thẹn!

Bước quy Tây dám hẹn ru mà?

Lầu sương lạc ánh trăng tà

Kiếp người lẩn quẩn bệnh già một bên

Ví chăng giữ lòng bền niệm Phật

Có lo gì phải mất phẩm sen!

Việc đời mặc tiếng chê khen

Cuộc đời mặc kẻ đua chen sắc tài

Đường sanh tử sẽ bày trước mắt

Bước khổ vui dè dặt mà trông

Đã hay lửa đỏ sen hồng

Lửa sen âu cũng do lòng tạo nên

Thôi thì gắng xây nền công đức

Thôi thì rèn niệm lực tinh chuyên

Nguyện sanh về cõi Bảo Liên

Nguyện đem Thiền Tịnh hòa duyên khắp miền

Nhắn ai đồng hội đồng thuyền!

Lánh cõi giả tìm nơi trong sáng

Học lý mầu soi rạng tinh thần

Quyết trau lòng, trọn trả thâm ân

Lẽ đâu dám nay lần mai lựa

Nơi tu viện sớm hôm nương dựa

Niệm chân kinh lọc lượt tâm trần

Lẽ thị phi đừng mãi phân vân

Niềm chánh giáo ân cần trau sửa.

Bốn Mươi Tám Nguyện Của Phật Di Đà

Cha lành thương con dại

Nên phát lời đại nguyện

Tạo cảnh giới Cực lạc

Để nhiếp độ chúng sanh

Thoát ly khổ sanh tử

Tiến tu thành đạo quả

Hườn lai cõi Ta bà

Tùy nguyện độ chúng sanh

Đồng sanh về Cực lạc.

Nguyện thứ 1. Lúc tôi thành Phật, nếu trong cõi nước tôi có địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 2. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi sau khi thọ chung lại còn sa vào ba ác đạo, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 3. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi thân chẳng màu vàng ròng tất cả, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 4. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi thân hình có kẻ tốt người xấu chẳng đồng nhau, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 5. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng có túc mạng thông, ít nhất là biết rõ những việc trong trăm nghìn ức na do tha kiếp, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 6. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng được thiên nhãn, ít nhất là thấy rõ trăm nghìn ức na do tha thế giới của chư Phật, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 7. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng được thiên nhĩ, ít nhất là nghe và thọ trì tất cả lời thuyết pháp của trăm nghìn ức na do tha Đức Phật, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 8. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng được tha tâm trí, ít nhất là biết rõ những tâm niệm của tất cả chúng sanh trong trăm nghìn ức na do tha thế giới, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 9. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng được thần túc, khoảng một niệm, ít nhất là lướt qua khỏi trăm nghìn ức na do tha thế giới, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 10. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi còn có quan niệm tham chấp lấy thân, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 11. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi chẳng trụ chánh định tụ, nhẫn đến trọn diệt độ, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 12. Lúc tôi thành Phật, nếu quang minh còn hữu hạn, ít nhất chẳng chiếu thấu trăm nghìn ức na do tha thế giới, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 13. Lúc tôi thành Phật, nếu thọ mạng còn hữu hạn, ít nhất chẳng đến trăm nghìn ức na do tha kiếp, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 14. Lúc tôi thành Phật, chúng Thanh văn trong cõi nước tôi, nếu có ai tính đếm biết được số bao nhiêu, dầu đó là vô lượng Bích Chi Phật đồng tính đếm trong trăm nghìn kiếp, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 15.- Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi thọ mạng còn hữu hạn, trừ người có bổn nguyện riêng, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 16. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi còn có người nghe danh từ bất thiện, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 17. Lúc tôi thành Phật, nếu vô lượng chư Phật trong thập phương thế giới chẳng đều khen ngợi xưng danh hiệu của tôi, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 18. Lúc tôi thành Phật, thập phương chúng sanh chí tâm tin mộ muốn sanh về cõi nước tôi nhẫn đến mười niệm, nếu không được sanh, (trừ kẻ tạo tội ngũ nghịch cùng hủy báng chánh pháp), thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 19. Lúc tôi thành Phật, thập phương chúng sanh phát Bồ đề tâm tu các công đức nguyện sanh về cõi nước tôi, đến lúc lâm chung, nếu tôi chẳng cùng đại chúng hiện thân trước người đó, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 20. Lúc tôi thành Phật, thập phương chúng sanh nghe danh hiệu tôi, chuyên nhớ cõi nước tôi và tu các công đức chí tâm hồi hướng muốn sanh về cõi nước tôi, nếu chẳng được toại nguyện, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 21. Lúc tôi thành Phật, nếu như hàng nhân thiên trong cõi nước tôi, tất cả chẳng đều đầy đủ ba mươi hai đại nhân tướng, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 22. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở cõi khác sanh về nước tôi, cứu cánh quyết đều đến bậc nhất sanh bổ xứ, trừ người có bổn nguyện riêng tự tại hóa hiện, vì chúng sanh mà phát hoằng thệ tu các công đức độ thoát mọi loài, đi khắp các thế giới tu Bồ tát hạnh, cúng dường thập phương chư Phật, khai hóa vô lượng chúng sanh, làm cho tất cả đều đứng vững nơi đạo Vô thượng Chánh giác, siêu xuất công hạnh của các bậc thông thường, hiện tiền tu tập đức của Phổ Hiền, nếu chẳng được như thế thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 23. Lúc tôi thành Phật, các Bồ tát trong cõi nước tôi, thừa thần lực của Phật mà đi cúng dường thập phương chư Phật, trong khoảng thời gian một bữa ăn, nếu không đến khắp vô lượng vô số ức na do tha thế giới, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 24. Lúc tôi thành Phật, các Bồ tát ở trong cõi nước tôi, khi ở trước thập phương chư Phật hiện công đức của mình muốn có những vật cúng dường, nếu không được đúng như ý muốn, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 25. Lúc tôi thành Phật, nếu chúng Bồ tát trong cõi nước tôi không diễn thuyết được nhất thiết trí, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 26. Lúc tôi thành Phật, nếu các Bồ tát trong cõi nước tôi chẳng đều được thân kim cương na la diên, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 27. Lúc tôi thành Phật, trong cõi nước tôi, tất cả đồ dùng của nhân thiên, hình sắc đều sáng đẹp, sạch sẽ, rất tột vi diệu, không có thể tính biết, dầu là người được thiên nhãn. Nếu có người biện danh số các đồ ấy được rõ ràng, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 28. Lúc tôi thành Phật, nếu Bồ tát trong cõi nước tôi, dầu là người ít công đức nhất, chẳng thấy biết được cội cây đạo tràng cao bốn trăm muôn do tuần, vô lượng quang sắc, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 29. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát trong cõi nước tôi nếu thọ trì, đọc tụng, giảng thuyết kinh pháp, mà chẳng được trí huệ biện tài, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 30. Lúc tôi thành Phật, nếu có ai hạn lượng được trí huệ biện tài của Bồ tát trong cõi nước tôi, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 31. Lúc tôi thành Phật, cõi nước tôi thanh tịnh, nơi nơi đều soi thấy tất cả vô lượng vô số bất tư nghị thế giới ở mười phương, như là thấy mặt mình trong gương sáng. Nếu chẳng được như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 32. Lúc tôi thành Phật, trong cõi nước tôi từ mặt đất vàng lên đến hư không, lầu nhà cung điện, ao nước hoa cây, tất cả vạn vật đều là vô lượng chất báu và trăm nghìn thứ hương hiệp chung lại mà thành. Vạn vật đều xinh đẹp kỳ diệu, mùi thơm xông khắp thập phương thế giới, Bồ tát các nơi ngửi đến mùi thơm ấy thời đều tu hạnh của Phật. Nếu chẳng được vậy, tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 33. Lúc tôi thành Phật, các loài chúng sanh trong vô lượng bất khả tư nghị thế giới ở mười phương, được quang minh của tôi chạm đến thân, thời thân tâm nhu nhuyến nhẹ nhàng hơn thiên nhân. Nếu chẳng được vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 34. Lúc tôi thành Phật, các loài chúng sanh trong vô lượng bất khả tư nghị thế giới ở mười phương nghe danh hiệu của tôi mà không được vô sanh pháp nhẫn cùng các môn thâm tổng trì, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 35. Lúc tôi thành Phật, các người nữ trong vô lượng bất tư nghị ở mười phương vui mừng tin mến phát Bồ đề tâm, nhàm ghét thân gái. Nếu sau khi mạng chung mà còn làm thân người nữ nữa, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 36. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát trong vô lượng bất tư nghị thế giới ở mười phương nghe danh hiệu tôi, vẫn thường tu phạm hạnh mãi đến thành Phật. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 37. Lúc tôi thành Phật, hàng nhân thiên trong vô lượng bất tư nghị thế giới ở mười phương nghe danh hiệu tôi, cúi đầu đảnh lễ, năm vóc gieo xuống đất, vui mừng tin mến tu Bồ tát hạnh, thời chư Thiên và người đời đều kính trọng người đó. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 38. Lúc tôi thành Phật, hàng nhân thiên trong cõi nước tôi muốn có y phục, thời y phục tốt đúng pháp liền theo tâm niệm của người đó mà tự nhiên đến trên thân. Nếu còn phải cắt may nhuộm giặt, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 39. Lúc tôi thành Phật, nếu hàng nhân thiên trong cõi nước tôi hưởng thọ sự vui sướng không như vị lậu tận Tỳ kheo thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 40. Lúc tôi thành Phật, các Bồ tát trong cõi nước tôi tùy ý muốn thấy vô lượng thế giới nghiêm tịnh của chư Phật ở mười phương, thời liền được thấy rõ cả nơi trong cây báu đúng theo ý muốn như thấy mặt mình trong gương sáng. Nếu chẳng được vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 41. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở thế giới phương khác nghe danh hiệu tôi, từ đó nhẫn đến lúc thành Phật mà các sắc căn còn thiếu xấu, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 42. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở thế giới phương khác nghe danh hiệu tôi, thảy đều được giải thoát tam muội. Trụ tam muội đó trong khoảng thời gian một niệm, cúng dường vô lượng bất khả tư nghị chư Phật Thế Tôn, mà vẫn không mất chánh định. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 43. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở phương khác nghe danh hiệu tôi, sau khi mạng chung thác sanh nhà tôn quý. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 44. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở phương khác nghe danh hiệu tôi vui mừng hớn hở, tu Bồ tát hạnh vẹn đủ công đức. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 45. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở phương khác nghe danh hiệu tôi đều đặng Phổ đẳng tam muội, trụ tam muội này mãi đến lúc thành Phật, thường được thấy vô lượng bất khả tư nghị tất cả chư Phật. Nếu chẳng như vậy thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 46. Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát trong cõi nước tôi muốn nghe pháp gì, thời liền tự nhiên đặng nghe pháp ấy. Nếu chẳng như vậy, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 47. Lúc tôi thành Phật, nếu chúng Bồ tát ở thế giới phương khác nghe danh hiệu tôi mà chẳng được đến bậc bất thối chuyển, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Nguyện thứ 48. Lúc tôi thành Phật, nếu chúng Bồ tát ở thế giới phương khác nghe danh hiệu tôi, mà chẳng liền được đệ nhất Âm hưởng nhẫn, đệ nhị Nhu thuận nhẫn, đệ tam Vô sanh pháp nhẫn, ở nơi Phật pháp chẳng liền được bậc bất thối chuyển, thời tôi không ở ngôi Chánh giác.

Trong 48 lời nguyện trên đây của Đức Phật A di đà đều có câu: “Thệ quyết không thủ ngôi Chánh giác”. Xin lưu ý rằng đó là một điều quan trọng. Không thủ ngôi Chánh giác tức là từ chối quả vị Phật, không chịu làm Phật, để riêng an hưởng: Thường, Lạc, Ngã, Tịnh một mình, trong khi chúng sanh trong quốc độ còn đau khổ.

Lời nguyện vừa hợp tình, vừa xứng lý, vừa quảng đại bao la, thể hiện hoàn toàn được cả một trời đại từ đại bi thăm thẳm, khó thể nghĩ bàn.

Trong Kinh “Phật thuyết A di đà” Đức Thích ca dạy rằng: “Đức Phật A di đà thành Phật đã từ 10 kiếp rồi và 48 lời đại nguyện của Ngài đều đã được thực hiện hoàn toàn viên mãn. Nếu không như thế, Ngài quyết không chịu thành Phật”.