Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ
Pháp Môn Niệm Phật
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
II. Cảnh Giới Cực Lạc
Cực lạc là quê hương
Ta bà là cõi tạm
Thế nên:
Sống là gởi, thác là về.
118. NGUYÊN NHÂN CÓ CÕI CỰC LẠC. Kinh Vô Lượng Thọ chép rằng: Đức Phật A di đà khi đương còn làm Tỳ kheo tên là Pháp Tạng, Ngài nhắm mục đích trang nghiêm cõi Cực lạc để dễ giáo hóa các loài hữu tình, nên đã từng xin Đức Phật Thế Tự Tại dạy cho biết tướng trạng và nội dung 210 ức quốc độ của chư Phật. Nghe xong, Ngài yêu cầu biến hiện cho thấy để y cứ vào đó mà tham khảo, làm ấn tượng trong khi tu hành.
Sau khi thấy nghe tường tận bao nhiêu cảnh giới quốc độ của chư Phật rồi, Tỳ kheo Pháp Tạng mới bắt đầu vận hết tinh thần tu nhân “tạo quốc độ”. Trải qua năm kiếp tư duy nhiếp thủ, Ngài mới thành tựu thế giới Cực lạc.
Đến nay thế giới Cực lạc là nơi quy túc (về nghỉ) của chúng ta về sau. Sanh về đó là nấc thang thoát ly sanh tử luân hồi, để cho chúng ta bước lên đường cứu cánh giải thoát.
Vậy xem đó, chúng ta có thể ý niệm được lòng từ bi vô hạn của Đức Phật A di đà đối với chúng sanh là đường nào vậy.
119. CHÁNH BÁO VÀ Y BÁO CÕI CỰC LẠC
VỀ NHÂN DÂN (Chánh báo) ở cõi Cực lạc có 13 món trang nghiêm thanh tịnh dưới đây, thuộc phần “chúng sanh thế gian” (Chánh báo):
1.- An lạc vô bệnh.
2.- Thọ mạng lâu dài.
3.- Thân tướng đẹp đẽ.
4.- Không có sự bất bình đẳng về giàu nghèo, sang hèn.
5.- Tâm tánh nhu hòa, đạo đức cao thượng.
6.- Đạo tâm kiên cố.
7.- Mọi người đều do hóa sanh mà có, không do thai sanh là kết quả của dâm dục ô trược.
8.- Không có sự sai khác về nhỏ lớn, già trẻ, mạnh yếu.
9.- Không nhơ bẩn ô uế.
10.- Tâm trí phóng khoáng, thông đạt.
11.- Hết luân hồi trong lục đạo.
12.- Đủ sáu món thần thông.
13.- Đầy đủ huệ nhãn, chánh kiến.
VỀ CẢNH VẬT (Y báo) cõi Cực lạc có 19 món trang nghiêm thanh tịnh dưới đây:
1.- Quốc độ bằng phẳng thanh tịnh.
2.- Mặt đất do bảy báu tạo thành.
3.- Khí hậu ôn hòa.
4.- Lưới báu bủa giăng.
5.- Sáu thời mưa hoa.
6.- Sen báu đầy dẫy.
7.- Hóa Phật thuyết pháp.
8.- Cây đạo tràng của Phật.
9.- Cây báu phát âm thanh.
10.- Muôn vật nghiêm lệ.
11.- Không có ba đường dữ.
12.- Cung điện trang nghiêm.
13.- Quốc độ thanh tịnh.
14.- Hồ tắm trong thơm.
15.- Nước hồ lên xuống tùy nguyện.
16.- Hương xông ngào ngạt.
17.- Thức ăn tinh khiết.
18.- Y phục tùy niệm.
19.- Chim biết thuyết pháp.
120. CÁC CÕI TỊNH ĐỘ TRONG MƯỜI PHƯƠNG
Trong mười phương hư không có vô lượng vô số quốc độ với những trạng huống khổ vui ngàn sai muôn khác. Nguyên nhân thành tựu các quốc độ sai khác ấy tuyệt đối không do một sức thần thánh nào hoặc một sự ngẫu nhiên nào tạo thành.
Quốc độ tuy nhiều, nhưng khái quát có thể chia thành hai loại:
Quốc độ do cộng nghiệp của chúng sanh duyên khởi, cộng nghiệp ấy cảm thành quốc độ y báo chung, để chúng sanh tùy từng biệt nghiệp thiện hay ác mà thọ quả báo hoặc vui hoặc khổ.
Quốc độ do Phật và Bồ tát hóa hiện để dùng làm chốn đạo tràng độ sanh.
Loại trước gọi là uế độ. Vì nguyên nhân trong quá khứ chúng sanh làm điều phước đức ít mà gây điều tội ác nhiều, nên cảm báo thành quốc độ vui ít, khổ nhiều.
Loại sau gọi là Tịnh độ. Vì nguyên nhân tạo nên quốc độ này là do sức phước huệ của chư Phật, Bồ tát, sức gia trì của bốn tâm vô lượng: Từ, bi, hỷ, xả. Thêm vào các nguyên nhân ấy lại có tăng thượng duyên là công đức tu tập của chúng sanh hồi hướng nguyện sanh về các cõi ấy. Có sự cảm ứng đạo giao giữa nội nhân và ngoại duyên ấy liên hệ với nhau, nên mới duyên khởi được quốc độ trang nghiêm thanh tịnh, thuần vui, không có khổ nhân tội báo xen vào.
Trong mười phương thế giới có vô số uế độ nhưng cũng có vô số Tịnh độ. Trong các uế độ, thế giới Ta bà của chúng ta mới chỉ là một. Cũng như trong các Tịnh độ, thế giới Cực lạc của Đức Phật A di đà cũng chỉ là một.
Trong mười phương thế giới có hằng hà sa số chư Phật, thì cũng có hằng hà sa số cõi Tịnh độ. Mỗi cõi Tịnh độ đều có phương pháp tu hành khác nhau, phù hợp với từng nhân duyên. Tu hành y theo phương pháp nào thì đến khi thuần thục sẽ được vãng sanh về cõi Tịnh độ ấy. Phương pháp tu hành cầu quả vãng sanh Tịnh độ thì gọi là phép tu Tịnh độ.
Các cõi Tịnh độ trong mười phương có nhiều vô lượng mà phép tu cũng có nhiều vô số. Vậy ai theo phương pháp của cõi nào cũng đều có thể tùy nguyện được vãng sanh ở cõi ấy.
121. CÁC LOẠI TỊNH ĐỘ SAI KHÁC
Tịnh độ hay uế độ đều do nhất tâm biến hiện. Chư Phật khi lấy diệu dụng của tịnh thức biến hiện ra Tịnh độ, vì tác dụng có sai khác nên danh nghĩa Tịnh độ cũng tùy đó mà có sai khác.
Căn cứ vào “Tây phương Hiệp luận” đã ghi chép, thì Tịnh độ có 10 loại không đồng nhau. Nhưng ở đây chỉ nói về NHẤT TÂM TỊNH ĐỘ và BẤT KHẢ TƯ NGHỊ TỊNH ĐỘ có liên quan đến chúng ta.
NHẤT TÂM TỊNH ĐỘ
Nhất tâm Tịnh độ là nương nơi tâm mà biến hiện và tùy theo công năng tu chứng cao thấp nên có phân ra bốn bậc không đồng:
a/ Phàm Thánh đồng cư Tịnh độ
Đây là quốc độ của hàng Nhị thừa và nhân thiên. Nhị thừa là Thánh, nhân thiên là phàm. Thánh phàm cùng ở chung nên gọi là Phàm Thánh đồng cư, lại vì tính chất tịnh uế không đồng mà có chia thành hai thứ. Như cõi Ta bà là đồng cư uế độ, cõi Cực lạc là đồng cư Tịnh độ.
b/ Phương tiện hữu dư Tịnh độ
Đây là cảnh giới an trú của hàng Tiểu thừa. Hàng Tiểu thừa nhờ đoạn Kiến Tư hoặc nên thoát ly tam giới. Kiến hoặc là sự mê lầm về kiến thức. Tư hoặc là sự mê lầm về tư tưởng. Trên con đường tu chứng, đoạn trừ Kiến Tư hoặc chỉ là mới đạt phương tiện, chưa đạt cứu cánh. Cần phải tiến lên nữa và phải đoạn hai món mê lầm là Trần sa hoặc và Vô minh hoặc. Trần sa hoặc là sự mê lầm nhỏ nhặt như vi trần. Vô minh hoặc là sự mê lầm cội gốc do căn bản vô minh gây nên. Đoạn Kiến hoặc và Tư hoặc chỉ là đạt phương tiện, hành giả phải tiến tu thêm nữa. Vì vậy gọi là phương tiện hữu dư. Hữu dư nghĩa là còn sót, chưa rốt ráo.
c/ Thật báo vô chướng ngại Tịnh độ
Đây là cảnh giới an trú của các vị đại Bồ tát. Chư Bồ tát nương theo phương pháp chân thật mà tu hành, cảm được quả báo thù thắng chân thật; sắc giới (vật chất) cũng như tâm giới (tinh thần) không còn gây chướng ngại đối với Bồ tát nên gọi là Thật báo vô chướng ngại. Đây là cảnh giới của các vị Bồ tát tu chứng.
d/ Thường tịch quang Tịnh độ
Đây là cảnh giới đại Niết bàn của chư Phật an trú. Thể tánh cảnh giới này thường vắng lặng mà vẫn thường quang minh, vì do trí tuệ của Phật hằng thường tỏa cùng khắp. Vì thế nên gọi là Thường Tịch Quang Tịnh độ. Thường Tịch nghĩa là thường vắng lặng. Thường Quang là thường soi sáng.
BẤT KHẢ TƯ NGHỊ TỊNH ĐỘ
Bất khả tư nghị Tịnh độ là cảnh giới Cực lạc của Đức Phật A di đà, để thâu nhiếp, tiếp nhận chúng sanh trong mười phương. Sức thâu nhiếp ấy không thể nghĩ bàn, vì ngoài sức tư tưởng và luận bàn của chúng sanh.
Cõi Cực lạc Tịnh độ là mục tiêu chính để cho chúng ta tập trung tất cả lực lượng tư tưởng vào đó. Nếu thật chứng được một cõi Tịnh độ ấy thì bao nhiêu cõi Tịnh độ khác cũng đều chứng được.
III. Phương Pháp Trì Danh Niệm Phật
Đối với chúng sanh, vọng niệm là căn bệnh, thuốc là danh hiệu Phật. Hễ phương pháp nào trừ được căn bệnh vọng niệm, ấy là phương pháp thiện xảo nhất. Cũng như đối với thầy thuốc, phương thang nào chữa đúng căn bệnh là phương thang hay.
122. TRÌ DANH NIỆM PHẬT có 12 phương pháp:
1.- NIỆM PHẬT CAO TIẾNG: Niệm lớn tiếng, đem hết cả tinh lực toàn thân dồn vào trong câu niệm Phật, khác nào những tiếng đại hồng chung, những tiếng sư tử rống, át cả trời đất vũ trụ.
Kinh Đại Tập nói: “Niệm Phật lớn tiếng có mười công đức: 1) Đánh tan hôn trầm mê ngủ. 2) Thiên ma kinh sợ. 3) Tiếng vang khắp mười phương. 4) Ba đường ác được dứt khổ. 5) Tiếng bên ngoài không xâm nhập. 6) Niệm tâm không tán loạn. 7) Mạnh mẽ tinh tấn. 8) Chư Phật vui mừng. 9) Tam muội hiện tiền. 10) Vãng sanh về Tịnh độ”.
2.- MẶC NIỆM: Lúc niệm, môi chỉ hơi mấp máy, không phát ra tiếng, niệm thầm.
3.- NIỆM KIM CANG: Tức niệm ra tiếng. Niệm vừa tiếng, không lớn quá, không nhỏ quá. Nghe thong thả hòa hoãn. Cứ vừa niệm vừa nghe như thế, óc sẽ không bị xao lãng và tâm thần định được. Phương pháp này hiệu lực rất lớn lao, cho nên đem ví dụ với ngọc Kim cang. Kim nghĩa là vàng, thí dụ cho sự cô đọng cẩn mật; cang nghĩa là cứng, thí dụ cho sự cứng rắn; vừa cẩn mật, vừa cứng rắn thì ngoại cảnh khó xâm nhập và tạp niệm dễ bị đánh tan.
Trong các phương pháp niệm Phật, phương pháp này được thường dùng hơn hết. Phương pháp này lại có tên là PHẢN VĂN NIỆM PHẬT, nghĩa là niệm chữ nào trở lại nghe chữ ấy, chữ ra từ miệng lại trở về tai.
Cần phải niệm Phật ra tiếng thì tam muội dễ thành. Niệm thầm nhỏ phần nhiều bị tán loạn. Điều này riêng hành giả tự biết, người ngoài không rõ thấu được.
4.- NIỆM GIÁC CHIẾU: Một mặt xưng danh hiệu Phật, một mặt quay tâm trí của mình trở lại soi xét tự tánh.
5.- NIỆM QUÁN TƯỞNG: Một mặt xưng danh hiệu Phật, mặt khác quán tưởng thân Phật và Bồ tát trang nghiêm đang đứng trước ta. Quán tưởng cảnh Cực lạc với lầu đài tráng lệ, lưới báu bủa giăng, hoa nở chim kêu, đương phát ra tiếng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng v.v…
6.- NIỆM TRUY ĐẢNH: Cũng như phép niệm Kim cang nói trên, nhưng giữa chữ trước và chữ sau, giữa câu trước và câu sau, đừng để xen hở. Chữ nọ bồi vào chữ kia, câu sau chồng lên câu trước, trung gian không cho dứt hở nên gọi là truy đảnh. Truy nghĩa là đuổi theo, đảnh là đầu. Tức là đuổi theo, niệm đầu niệm sau nối liền nhau không dứt hở.
7.- NIỆM LỄ BÁI: Đồng thời trong khi niệm Phật thì thân lạy; hoặc niệm xong một câu, lạy một lạy; hoặc miệng niệm thì thân lạy, thân lạy thì miệng niệm.
8.- NIỆM TỪNG LOẠT MƯỜI HƠI: Tức mười niệm (sổ thập). Niệm một hơi kể một niệm, niệm mười hơi là mười niệm. Tùy hơi dài ngắn, mỗi hơi niệm 7 câu Phật chẳng hạn, lấy đó làm chừng. Niệm mỗi hơi phải thầm đếm để nhớ số 7 câu Phật (phương tiện để nhiếp tâm). Niệm đủ mười hơi rồi trở lại niệm mười hơi khác, cứ tiếp niệm như vậy và lấy đó làm chừng trong mỗi thời niệm Phật. Sau mỗi mười hơi tức mười niệm phải đếm số thứ tự ra tiếng để dễ nhớ. Đây là pháp mượn hơi nhiếp tâm. Với phương pháp này khỏi dùng chuỗi.
9.- NIỆM ĐẾM THEO HƠI THỞ (sổ tức): Niệm như phép truy đảnh ở trên, không kể số danh hiệu Phật niệm được nhiều hay ít, chỉ dùng hơi thở làm chừng. Bắt đầu thở ra thì niệm cho đến khi hết hơi thở, nghỉ niệm mà hít hơi vào. Khi thở ra lại tiếp tục niệm như trước. Cứ mười lần như vậy thì gọi là mười niệm.
10.- NIỆM THEO THỜI KHÓA NHẤT ĐỊNH: Một khi thời khóa biểu đã vạch sẵn rồi, thì ngày ngày cứ y theo đó mà hành trì, tự lập cho mình một thói quen và có như thế mới giữ được đạo tâm bất thối. Điều quan trọng là tại chỗ thường thời thực hành, đều đều chuyên nhất.
11.- NIỆM BẤT CỨ LÚC NÀO: Với những hành giả đã huân tập được tịnh chủng khá thành thục, thì tự nhiên phát ra những tiếng niệm Phật bất cứ lúc nào, cơ hồ như có một sức lực dõng mãnh nào bên trong thúc đẩy, khiến cho hành giả hằng tiến không lùi. Lúc đi đứng nằm ngồi, không lúc nào là không niệm Phật, ngoại trừ trong giấc ngủ.
12.- NIỆM PHẬT HAY KHÔNG NIỆM VẪN LÀ NIỆM: Pháp niệm Phật nói ở trên là chỉ cho sự niệm Phật thành tiếng phát ra nơi miệng trong lúc đi, đứng, nằm, ngồi. Còn niệm Phật trong đoạn này chỉ là tâm niệm, tâm niệm nhớ nghĩ đến Phật. Nói “niệm hay không niệm vẫn là niệm” nghĩa là bất kể miệng có niệm thành lời hay không, luôn luôn trong tâm vẫn tưởng nhớ đến Phật, tức là vẫn có niệm Phật.
Đây chính là người niệm Phật dụng công chuyên nhất. Ngoài sự niệm Phật không nghĩ ngợi gì khác, cho đến khi công phu được thuần thục, thế nên tâm niệm tự nhiên có sẵn câu niệm Phật luôn luôn tiếp nối nhau không hở dứt, vì vậy không cần phải dụng ý niệm Phật mà danh hiệu Phật vẫn không hở dứt trong nội tâm.
Người xưa nói: “Niệm mà không niệm, không niệm mà niệm” tức là chỉ cho phép niệm Phật trong đoạn này vậy.
123. TÁN TÂM NIỆM PHẬT vẫn có công hiệu. Miệng niệm Phật, tâm chuyên nhất nghĩ tưởng đến Phật gọi là định tâm niệm Phật. Miệng niệm Phật, tâm không nghĩ tưởng đến Phật mà lại suy nghĩ vẩn vơ gọi là tán tâm niệm Phật, so với định tâm niệm Phật công hiệu hai bên vốn cách nhau rất xa. Nhưng sự thật thì nhất cử nhất động gì bên ngoài đều ảnh hưởng đến nội tâm, nên dù là tán tâm niệm Phật, sự niệm Phật ấy không phải hoàn toàn vô công hiệu. Vả lại, trong khi niệm lục tự Di đà, không phải là không xuất phát từ trong tâm ta mà ra hay sao? Cho nên trong khi miệng ta niệm, bắt đầu là sáu chữ ấy phải bắt nguồn từ ý muốn do trong tâm ta phát ra.
Thứ lại, khi sáu chữ đã phát thành tiếng, âm thanh phát ra nhất định phải trở lui huân tập tâm ta. Như thế không thể nói rằng nó hoàn toàn không có hiệu lực, chẳng qua công hiệu của nó so với công hiệu của định tâm niệm Phật có kém thua mà thôi. Điều cần nhất là giữ cho niệm niệm đừng xen hở, niệm một lúc lâu rồi tự nhiên lần hồi định tĩnh trở lại, không cần phải dụng tâm điều nhiếp, lâu ngày định niệm trở nên thành thục. Cho nên ngày đêm lúc nào ta cũng niệm Phật, không cần nghĩ đến tán tâm hay định tâm. Nếu định tâm niệm Phật được thì rất quý, nhưng rủi có bị tán tâm cũng đừng lo ngại.
124. NIỆM PHẬT TAM MUỘI là nhớ chuyên, tưởng lặng vậy. Nhớ chuyên thì chí không chia, tưởng lặng thì khí thanh, thần sáng. Khí thanh thì trí giác soi khắp; thần sáng thì chiếu suốt chỗ tối tăm. Hai điều này thầm hợp nhau, hội lại mà ứng dụng.
Đây chính là người niệm Phật đã đạt công phu đến mức vi diệu, cho nên lý niệm và sự niệm được viên dung một khối duy nhất. Như câu: “Nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ” không khác nào một cái hồ bằng chất ngọc trắng trong, đựng một phiến nước đá trong trắng. Hai vật tuy khác tên mà tự thể trong trắng của nó dường như không thể nào phân chia làm hai khối. Nên gọi là niệm Phật tam muội, vì sự niệm và lý niệm đã đến chỗ chứng đắc rồi vậy.
125. TU PHÁP THẬP NIỆM: Sớm mai thức dậy, phục sức xong rồi, nên chắp tay hướng về Tây niệm Phật. Nên lấy hơi dài niệm liên tiếp luôn hết một hơi, kể là một niệm; niệm đủ mười hơi là mười niệm. Nhưng đừng quá cố gắng, hơi dài ngắn, tiếng cao thấp, niệm chậm mau đều tùy theo sức mình. Niệm xong, phát nguyện vắn tắt cầu sanh Tây phương. Nếu có thờ Phật, nên đối trước Phật mà niệm. Nhưng khi mới vào và lui ra, đều phải lễ ba lạy. Pháp thập niệm này rất tiện lợi cho người có nhiều duyên sự. Nếu mỗi ngày đều thật hành y theo đây, lấy trọn đời làm kỳ hạn, thì quyết định sẽ được vãng sanh.
126. PHÉP “TÙY THUẬN TRÌ DANH” là khi hôn trầm thì đi kinh hành, lúc tán loạn thì trở lại ngồi, hoặc đứng nằm đều tùy tiện mà trì niệm, làm sao cho câu niệm Phật đừng xa lìa. Đây là yếu thuật để hàng phục tâm ma.
127. Khi niệm Phật, mí mắt nên sụp xuống, đừng nên quá dùng tinh thần, nếu dùng tinh thần quá hỏa khí sẽ bốc lên, làm cho nhức đầu choáng váng, hoặc mang các chứng bệnh: lên máu, đầu tê rần, ngứa, nhức, máu bầm tụ trên đỉnh đầu. Vậy phải niệm cho vừa chừng. Nếu thấy đầu óc nặng nề nóng bừng, phải trấn định tinh thần, lắng tai nghe mà niệm, hoặc chú tưởng nơi lòng bàn chân thì hỏa khí sẽ hạ xuống.
IV. Đề Phòng Ma Chướng
“Cổ đức đã bảo: “Thấy ma không ma, ma liền tự hoại. Thấy quái không quái, quái liền tự bại”.
Câu này có nghĩa: Nếu thấy ma quái mà lòng không xao động sợ hãi, giữ chánh niệm được vững vàng, hoặc chí tâm niệm Phật, loài ma quái ấy không làm chi được, sẽ tự bỏ đi.
128. CÁC LOẠI MA
Ma tiếng Phạn là Ma la, Trung Hoa dịch là Sát. Bởi nó hay cướp của công đức, giết hại mạng sống trí huệ của người tu. Ma cũng chỉ cho những duyên phá hoại làm hành giả thối đạo tâm, cuồng loạn, mất chánh niệm hoặc sanh tà kiến làm điều ác rồi kết cuộc bị sa đọa.
Những việc phát sanh công đức trí huệ, đưa loài hữu tình đến Niết bàn, gọi là Phật sự. Các điều phá hoại căn lành khiến cho chúng sanh chịu khổ đọa trong vòng sống chết luân hồi, là ma sự.
Người tu càng lâu, đạo càng cao, mới thấy rõ việc ma càng hưng thạnh. Ma tuy nhiều, nhưng kết yếu chỉ có ba loại là phiền não ma, ngoại ma và thiên ma.
PHIỀN NÃO MA chỉ cho các phiền não tham nhiễm, hờn giận, si mê, khinh mạn, nghi ngờ, ác kiến cho đến các thứ ma: năm ấm, sáu nhập, mười hai xứ, mười tám giới. Loại ma này cũng gọi là nội ma, do lòng mê muội điên đảo sanh ra, nên phải dùng tâm chân chánh, sáng suốt, giác ngộ mà giải trừ. Phàm phu tự mình đã có những nghiệp riêng, lại do cộng nghiệp sống chung trong khung cảnh, mà người xung quanh phần nhiều tánh tình hiểm ác, nghiệp chướng lẫy lừng, nên dễ động sanh phiền não. Có kẻ không chịu đựng nổi sự lôi cuốn của ngũ trần, nên bị sa ngã. Có người vì nghịch cảnh, khiến cho bi thương sầu não, chí tiến thủ tiêu ma.
Muốn đối trị ma này, hành giả phải quán xét phiền não là hư huyễn, xao động, nóng bức, trói buộc, tối tăm, chỉ làm khổ cho người và mình. Dứt phiền não ta sẽ trở về chân tâm tự tại giải thoát, mát lặng sáng trong, an vui mầu nhiệm.
Phiền não hay nội ma, nếu không chế phục được, tất sẽ chiêu cảm đến ngoại ma ở ngoài đến phá. Lời xưa nói: “Trong cửa có tiểu nhân, ngoài cửa tiểu nhân đến. Trong cửa có quân tử, ngoài cửa quân tử đến”.
NGOẠI MA là những loài quỷ thần yêu mị bên ngoài. Người tu khi có đôi chút công phu, liền bị nó đến thử thách phá khuấy. Loài này có thể chia thành ba hạng là Bố ma, Ái ma và Não ma.
1.- Bố ma là loài mà ưa khủng bố, làm cho người kinh sợ. Thứ ma này thường hóa hình cọp, sói, rắn rít hoặc các loài thú hung dữ kỳ lạ, hay hình ác quỷ ghê rợn để dọa nhát người tu. Nếu hành giả kinh hãi, liền bị nó phá, làm mất chánh niệm, lắm khi sanh điên cuồng. Gặp cảnh này, nên nghĩ các tướng đều giả dối, an nhiên chuyên tâm niệm Phật hoặc trì chú, nó sẽ tự rút lui.
2.- Ái ma là loài ma kích động lòng ái dục cho đến tâm tham nhiễm cảnh ngũ trần. Tùy tâm niệm hành giả ưa thích điều chi, nó liền hiện ra thứ ấy. Chúng có thể dùng ma lực khiến cho người tu được tà định, tà trí, tài biện thuyết, biết phép thần thông, biết quá khứ vị lai. Những kẻ không hiểu cho là đã chứng đạo quả, thảy đều tin phục. Song kỳ thật người kia trong tâm điên đảo, chuyên làm phép quỷ mê hoặc thế gian.
3.- Não ma là loại ma chuyên phá rối, làm não loạn người tu. Muốn đối trị não ma, nên tụng Tam quy, Ngũ giới hoặc Giới bổn, bởi chúng là thứ quỷ phạm tội phá giới. Làm như thế chúng liền ẩn mất. Hoặc chuyên trì chú niệm Phật, chúng sẽ biến tan.
THIÊN MA là loại ma cõi Tha Hóa Tự Tại, thuộc tầng thứ sáu của trời Lục Dục. Chúng hiện ra nhiều cảnh, hoặc hăm dọa, hoặc khuyến dụ, hoặc giúp cho ta sức tà định tà trí cùng thần thông để gạt gẫm, chúng rình rập nếu hành giả có một niệm sơ hở, liền bị chúng ám nhập, xui giục làm những điều trái đạo đức, đời tu kể như đã hư tàn. Khi gặp những cảnh như trên, người tu phải dùng trí huệ quán sát, gắng giữ chánh niệm, đừng sanh tâm chấp trước mà lạc vào lưới tà. Phải kiên trì như thế mới xa lìa được ma chướng.
Sức tu của người thời nay, phần nhiều bị phiền não ma phá hoại, chưa đủ để cho thiên ma phải ra tay. Loại thiên ma này chỉ đến với những vị tu cao. Nếu thiên ma quyết phá những vị sức tu tầm thường, khó có hy vọng thoát khỏi. Người tu môn niệm Phật, nhờ có ánh sáng hào quang nhiếp hộ của Đức A di đà mà không nạn ma, hoặc nếu có cũng là phần ít. Trái lại, người tu thiền, ma cảnh hiện nhiều, bởi chỉ nương vào tự lực.
Bởi vậy chuyên tâm niệm Phật là phương tiện mầâu nhiệm để thoát khỏi nạn ma mau thành tựu chánh định.
129. Khi niệm Phật cần phải chí thành, hoặc có lúc trong tâm khởi ra bi cảm, đó là tướng căn lành phát hiện. Nhưng phải đề phòng, đừng nên thường như thế, chẳng vậy thì bị loài ma bi thương nhập vào làm cho thương khóc mãi chẳng thôi. Phàm gặp việc chi vừa ý cũng đừng quá vui mừng; vui mừng quá tất bị loài ma hoan hỷ ám nhập, làm cho cười mãi như điên cuồng.
130. Trong kinh sách Phật, có nhiều chỗ khuyên răn người tu, lúc được cảnh giới tốt hay có sở đắc chi, chớ nên phô bày. Nếu phô bày thì dễ sanh ma chướng, tà niệm, hoặc có khi được rồi lại mất. Trừ ra hai phương diện:
1.- Bậc Bồ tát hiện thân, vọng tâm đã dứt, vì muốn thủ tín cùng đời, hay vì dắt dìu, chỉ dẫn người sau, nên mới nói ra.
2.- Lòng mình có chỗ nghi, muốn thuật riêng lại với bậc thiện tri thức để nhờ quyết đoán sự chánh tà, tránh các điều hại, không phải có ý khoe khoang tự đắc.
Vậy xin các hành giả phải cẩn thận, đừng có được ít mà nói nhiều, và nếu không phải vì một trong hai trường hợp trên, xin chớ phô ra. Như thế mới khỏi mang tội đại vọng ngữ và tránh được các điều hại.
Người tu nếu đúng theo pháp mà niệm Phật, thì thấy tướng hảo càng tốt, không thấy cũng vô hại, bởi nhân chắc thật, tất quả không hư dối. Như tu niệm không đúng pháp, hoặc dụng công chẳng chí cực, thì có sở đắc là ma, không sở đắc là ngu si. Dù khi các cảnh tướng tốt hoặc xấu phát hiện, cũng nên giữ vững chánh niệm, đừng quá vui mừng hoặc kinh sợ vì đó là những chỗ hở ma dễ nhập vào tâm. Người đời nay, khi tu hành phần nhiều có tánh hiếu kỳ, không chú trọng nơi chỗ dụng công, chỉ mong cầu được thấy hảo tướng. Đã như thế, chẳng những không được cảnh tốt, mà do bởi vọng tưởng phân vân, ma nhân đó giả hiện Phật, Bồ tát để gạt gẫm, khiến cho điên cuồng.
Nếu người có đôi chút công hạnh mà tham chấp cảnh giới, hoặc cầu các hảo tướng quá phần lượng, lại là một điều hại cần nên để tâm lưu ý.
V. Sự Lợi Ích Hiện Thế Về Pháp Môn Niệm Phật
Niệm Phật:
Nghiệp báo tiêu trừ
Thiện căn tăng trưởng
Bớt khổ thêm vui
An thân lập mạng.
131. Những người thọ trì danh hiệu Phật A di đà thì lúc hiện thế đặng mười món lợi ích rất lớn:
1.- Ngày đêm thường có các bậc thiện thần ẩn hình để ủng hộ.
2.- Thường có hai mươi vị Bồ tát như bậc ngài Quán Âm và cả thảy các vị Bồ tát khác nữa hằng theo giúp đỡ.
3.- Thường đặng các Đức Phật ngày đêm hộ niệm và Đức Phật A di đà hằng phóng quang để nhiếp thọ cho nữa.
4.- Tất cả các thứ quỷ dữ, như quỷ Dạ xoa, quỷ La sát đều không dám hại, và những loài rắn độc, rồng độc cùng thuốc độc cũng không thể làm cho nguy hiểm được.
5.- Nào những nạn lửa, nạn nước, nạn oán thù gươm mác cũng không hại được.
6.- Những tội nghiệp kiếp trước của mình cũng đều tiêu diệt hết, còn các loài sinh vật lâu nay bị mình giết hại cũng được nhờ phần giải thoát mà khỏi sự oan báo.
7.- Đêm ngủ chiêm bao thường thấy những sự chân chánh và có khi thấy được tướng hảo của Phật A di đà nữa, chớ không khi nào thấy điều ác mộng.
8.- Tâm thường vui vẻ, sắc thường tươi nhuận và khí lực thường khỏe mạnh, hành động sự gì cũng được phước lợi.
9.- Người đời ai cũng yêu vì, cúng dường và hoan hỷ lễ bái, kính trọng cũng như Phật.
10.- Đến lúc lâm chung, trong tâm không sợ hãi mà giữ được chánh niệm, lại đặng thấy Đức Phật A di đà và các vị Thánh chúng cầm hoa sen vàng tiếp dẫn về Tây phương mà hưởng thọ những điều khoái lạc vô cùng, vô tận.
132. Người niệm Phật có hào quang của Phật soi vào mình, ánh sáng chung quanh cách bốn mươi dặm, nên ma không thể xâm phạm được, do vì nhờ sức Phật A di đà và mười phương Phật thường hộ niệm, mãi từ ngày phát tâm cho đến khi thành đạo, từ trước đến sau mỗi việc đều lành cả.
133. Người niệm Phật nếu tấm lòng chân thiết, tự có thể nhờ từ lực của Phật khiến cho khỏi tai nạn đao binh, nước, lửa v.v… Dù có bị túc nghiệp sâu dầy, hoặc trường hợp chuyển quả nặng địa ngục thành báo nhẹ đời nay mà ngẫu nhiên bị những tai nạn ấy, nếu lúc bình nhật có lòng tín nguyện chân thiết, quyết định lúc bấy giờ sẽ được chư Phật tiếp dẫn.
VI. So Đời Sống Giữa Cõi Cực Lạc Và Trời Người
Cảnh Ta bà thời ngắn khổ,
Cõi trời vui sướng nhưng không bền,
Miền Cực lạc thuần vui lại bất thối,
Thế nên Cực lạc quyết được về!
134. Người mới học đạo, nhẫn lực chưa thuần nên phải mượn tịnh duyên để giúp phần tinh tiến. Bởi ở cõi Ta bà Phật Thích ca đã nhập diệt, Đức Di lặc chưa giáng sanh; miền Cực lạc thì đấng Từ phụ A di đà hiện đương thuyết pháp. Với đức Quán Âm, Thế Chí và vô số bậc thượng thiện nhân đều là bạn tốt. Ở Ta bà các loài ma nổi dậy, làm não loạn người tu; trái lại, nơi cõi Cực lạc trong ánh đại quang minh đâu còn ma sự! Ở Ta bà dễ bị tiếng tà quấy loạn, sắc đẹp mê tâm; miền Cực lạc thì chim nước rừng cây đều tuyên diệu pháp, chánh báo thanh tịnh, đâu có nữ nhân! Thế thì duyên tu hành thuận tiện đầy đủ không đâu hơn cõi Tây phương.
135. Sự vui ở Cực lạc mầu nhiệm không cùng, đâu phải chỉ như cảnh chùa thanh tịnh. Vì vậy, xuất gia là tốt mà không chịu cầu vãng sanh, đó là điều lầm thứ nhất.
Nguyện tham phỏng bậc tri thức mà không muốn thấy Phật, là điều lầm thứ hai.
Muốn gần gũi chùa lớn mà không mến hải chúng thanh tịnh ở Tây phương là điều lầm thứ ba.
Người ở Tây phương thọ mạng không lường, một khi gởi chất nơi hoa sen thì không còn sự khổ sanh già bệnh chết. Ở nơi đây tu hành tiếp tục mãi cho đến khi chứng quả Bồ đề. Cam chịu luân chuyển ở cảnh Ta bà ngắn khổ, mà quên miền Cực lạc trường xuân, đó là điều lầm thứ tư.
Thế nên những người chẳng tin lời Phật, khinh rẻ sự cầu sanh Tịnh độ há chẳng phải là mê lầm ư? Than ôi! Người không biết lo xa ắt có sự buồn gần, một khi mất thân này muôn kiếp đành ôm hận, chừng ấy hối sao cho kịp!
136. Vĩnh Gia Thiền sư nói: Người tu phước sanh lên cõi trời sẽ chiêu vời quả khổ ở tương lai, như bắn mũi tên lên hư không, khi sức đã mãn tên lại rơi xuống đất.
Trong kinh có lời: Chư Thiên cõi Dục vì cảnh ngũ dục quá thắng diệu dồi dào làm cho say mê, lại không có sự thống khổ làm cho thức tỉnh, nên khó phát tâm chịu nhọc, chịu khổ mà tu hành đạo hạnh. Vì hưởng phước vui mãi mà không tu, tất có ngày hết phước phải sa đạo. Còn chư Thiên trong cõi Sắc và Vô sắc lại vì mãi an trụ trong cảnh giới thiền định, khó tấn tu đạo giải thoát. Lúc sức thiền định đã mãn, vẫn y nhiên trở lại luân hồi.
Do đó, sanh lên cõi trời thời không bảo đảm giải thoát.
137. Người tu phước sanh trở lại cõi người, dầu cho thân người đời sau của ta do căn lành mà ở ngoài những chướng nạn (tàn tật, ngoại đạo, tà giáo, không gặp Phật, không nghe đặng pháp, v.v…) nhưng theo lời Phật, Phật pháp càng ngày càng đi sâu vào thời mạt, bậc minh sư, thiện hữu chân chánh tu hành có đạo đức tất là khó có, khó gặp. Thầy bạn giải thoát đã không, ai là người dẫn đường cho ta đắc đạo. Lại đương nhằm kiếp giảm, tuổi thọ con người càng lúc càng bớt lần, đời sau tu học chưa được gì rồi kế chết, đời thứ ba, thứ tư sẽ ra thế nào? Ta sẽ đi vào đâu?
Lại nữa, Phật đã nói: “Chúng sanh được thân người như đất dính móng tay, còn sa vào ác đạo như đất toàn cõi đại địa”. Sau khi bỏ thân này, ta dám cả quyết là không đi xuống ư?
Thế là dầu được sanh làm người trở lại cũng không thể bảo đảm là sẽ giải thoát.
Lại còn e rằng một bước trật chân chắc chắn là lăn xuống đến hố sâu. Đây là điều đáng lo sợ cho đời sau mãi mãi phải bị trầm luân.
Vậy chúng ta phải quyết tâm tấn tu để kịp lo sao cho được giải thoát, và phải giải thoát nơi đời hiện tại này mà thôi.
VII. Những Bài Văn Phát Nguyện Và Tán Phật
“Yếu môn vào đạo, phát tâm làm gốc,
Cấp vụ tu hành: lập nguyện ở trước”
– Nguyện lập thì chúng sanh mới có thể độ.
– Tâm phát thì Phật đạo mới được thành.
(Trích Phát Bồ đề tâm văn)
138. Trong các bài phát nguyện, nổi tiếng nhất là bài “Khể thủ Tây phương” của ngài Liên Trì Đại sư, bài “Nhất tâm quy mạng” của ngài Từ Vân sám chủ, bài “Thập phương tam thế Phật” của ngài Đại Từ Bồ tát. Bài nào bài nấy lời văn rất hay, ý nghĩa rất đầy đủ và hàm súc. Sau một thời kinh và trì niệm danh hiệu Phật, ta nên vận hết thành tâm đọc một trong những bài ấy, hoặc đọc tiếp hai ba lần cũng được. Đọc như thế tức là mượn lời văn để tự mình phát lời nguyện rồi vậy. Lúc lâm chung nhất định sẽ được nhờ Phật tiếp dẫn vãng sanh thế giới Cực lạc.
Bài NHẤT TÂM QUY MẠNG
Của ngài Từ Vân sám chủ
BẢN DỊCH
Một lòng quy kính
Phật A di đà
Thế giới Cực lạc
Nguyện lấy tịnh quang chiếu con
Từ thệ nhiếp con
Con nay chánh niệm
Xưng hiệu Như lai
Vì đạo Bồ đề
Cầu sanh Tịnh độ
Phật xưa có thệ:
“Nếu có chúng sanh
Muốn sanh nước ta
Hết lòng tín niệm,
Dù chỉ mười niệm,
Mà chẳng đặng sanh,
Thề chẳng làm Phật”.
Nhờ nhân duyên niệm Phật này,
Được vào trong biển đại thệ,
Của Đức Như lai.
Nhờ từ lực Phật,
Các tội tiêu diệt,
Căn lành tăng trưởng,
Khi thân mạng gần chung,
Biết trước giờ chết,
Thân không bệnh khổ,
Tâm không tham luyến,
Ý không điên đảo,
Như vào thiền định,
Phật và Thánh chúng,
Tay nâng kim đài,
Đến nghinh tiếp con,
Trong khoảng một niệm,
Sanh về Cực lạc,
Sen nở thấy Phật,
Liền nghe Phật thừa,
Bừng tỏ Phật huệ,
Lui về độ sanh,
Tròn nguyện Bồ đề.
Bài THẬP PHƯƠNG TAM THẾ PHẬT
Của ngài Đại Từ Bồ tát
BẢN DỊCH
Trong ba đời mười phương,
Phật Di đà thứ nhất,
Chín phẩm độ chúng sanh,
Oai đức cao tột bậc,
Con nay nguyện quy y,
Sám hối tội ba nghiệp,
Phàm làm được phước thiện,
Thảy nhất tâm hồi hướng,
Nguyền cùng người niệm Phật,
Tùy thời hiện cảm ứng,
Khi lâm chung thấy rõ,
Cảnh Tây phương trước mắt,
Thấy nghe đều tinh tấn,
Đồng sanh về Cực lạc,
Thấy Phật đoạn sanh tử,
Như Phật độ hết thảy,
Dứt vô biên phiền não,
Tu vô lượng pháp môn,
Độ hết thảy chúng sanh,
Đều trọn thành Phật đạo,
Hư không có hạn,
Nguyện con không cùng,
Hữu tình vô tình,
Đều trọn trí giác.
MỘT BÀI PHÁT NGUYỆN KHÁC
Nguyện đem công đức này,
Nguyện đem công đức này,
Trên đền bốn ơn sâu,
Nếu có kẻ thấy nghe,
Khi báo thân này mãn,
Trang nghiêm nơi cõi Phật,
Dưới độ ba đường khổ,
Đều phát lòng Bồ đề,
Đồng sanh về Cực lạc.
BÀI TÁN PHẬT
Đại từ đại bi thương chúng sanh,
Đại hỷ đại xả cứu muôn loài,
Tướng tốt rực rỡ tự trang nghiêm,
Đệ tử chí thành quy mạng lễ.
BÀI HỒI HƯỚNG
Nguyện đem công đức này,
Đệ tử và chúng sanh,
Chung cùng khắp cả,
Đều trọn thành Phật đạo.
VIII. Khuyên Niệm Phật
“Lục tự Di đà vô biệt niệm
Bất lao đàn chỉ đáo Tây phương”
(Sáu chữ Di đà thường chuyên niệm,
Tương lai quyết định vãng Tây phương).
139. Người xuất gia phải chí thú nơi sự giải thoát, đừng quá đua theo công nghiệp hữu vi, vì trong ấy có nhiều lầm lỗi, e cho thiên đường chưa thấy, địa ngục đã trước thành! Nếu việc sống chết chưa xong, thì tất cả công nghiệp hữu vi đều là nguyên nhân của sự khổ. Một mai nhắm mắt đi rồi, tùy theo nghiệp mà thọ báo, chừng ấy mới hay việc đã làm là trên gông cùm thêm xiềng xích, dưới vạc nóng thêm củi than, mảnh pháp y đã mất nơi thân, nẻo dị loại đổi hình muôn kiếp.
140. Trong đời, những người tiền của như núi, thê thiếp đầy nhà, đâu phải họ không muốn trẻ mãi để ngày đêm hưởng phước báo thế gian. Nhưng vì kiếp sanh có hạn, tháng năm thúc giục tuổi già, cái chết há thiên vị kẻ giàu sang, sức nghiệp đâu nể kiêng người tài trí! Chừng ấy tội hành nghiệp cảm, còn chi là thói phong lưu; kiếp trả đền vay, luống hối cho đời phóng đãng! Những việc vừa nói, thế nhân hầu hết mắt đã từng thấy và tai cũng đã từng nghe. Người đời thường lần lựa chờ khi lớn tuổi, việc nhà xong xuôi rồi sẽ niệm Phật, nhưng cái chết đâu có hẹn trẻ hay già! Tuy nói thế, đã mấy ai tuổi cao mà biết lo niệm Phật. Cổ nhân bảo: “Chớ đợi đến già rồi niệm Phật. Đồng hoang mồ trẻ đã nhiều đây!”.
141. Tất cả người khổ trong đời, vì thân tâm không rỗi rảnh, nên khó tu hành. Nay ta có phần an nhàn, lại nghe pháp môn niệm Phật, vậy phải cố gắng hành trì nối tiếp nhau, khi chuyên tưởng, lúc nhiếp tâm, mới không uổng ngàn vàng tấc bóng. Nếu tu hành lôi thôi tất khó có kết quả, như thế là phụ rãy bốn ân, luống qua ngày tháng, một mai vô thường chợt đến, lấy gì mà chống đối!
142. Năm tháng không chờ đợi, đừng nên hẹn lại ngày mai. Trên con đường tu hành, việc niệm Phật là một việc vừa cần thiết vừa cấp bách. Hễ gặp dịp tu được là tu liền, gặp dịp niệm được là niệm ngay, chớ nên chần chờ để cho thời gian luống qua một cách vô ích.
Phật dạy mạng người ở trong một hơi thở, thở ra mà không thở vào nữa là đời tàn! Bất luận lúc nào, giờ phút nào, con người cũng có thể chết được, không một ai có đủ tài năng bảo đảm đời sống vững chắc lâu dài.
Sự thật đơn giản và phũ phàng ấy, từ Thánh nhân cho đến thế tục, không ai là không xác nhận. “Sanh hữu hạn, tử vô kỳ”, cho nên muốn kịp thời đối phó với cái chết bất thần, ta không nên để lỡ một thời gian nào trôi qua mà không tu niệm. Bất cứ lúc nào tu được, niệm được thì phải gấp rút và tinh tấn hành trì; có thế phút lâm chung mới tránh khỏi cảnh hoang mang, tay quàng, chân rối, lúng túng chẳng biết về đâu.
143. Phàm làm việc gì mà có lý có sự, việc mới thành tựu. Ví như đã biết lộ trình mà lại còn chịu cất bước ra đi. Nếu có lý mà không có sự thì nào có khác gì kẻ biết đường nhưng lại không chịu đi. Cũng như có sự mà không lý thì không khác kẻ muốn đi mà không biết đường. Người đã biết đường và chịu đi theo đường ấy, lý sự tương xứng nhau, nhất định phải thành công. Hạng biết không chịu đi chắc chắn không đến đâu cả. Hạng chịu đi mặc dầu không biết đường nhưng có chí cương quyết, không chần chờ do dự, như vậy cuối cùng rồi cũng sẽ đạt đến đích. Vì các lẽ ấy cho nên mặc dù thiếu lý soi đường những người chịu thực hành cũng chưa lấy gì làm lo. Có lo chăng là với hạng người chỉ ngồi nói lý suông mà không chịu thực hành. Vì vậy, Phật pháp có công năng độ kẻ ngu phu, thất phu không biết nửa chữ một cách dễ dàng chớ khó độ người thế trí biện thông, hoặc người không chịu thiết thực tu hành.
144. May thay, Đức Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật đã vận dụng trí tuệ vô biên và từ bi vô lượng, đề ra pháp môn Tịnh độ, tức là môn niệm Phật rất giản tiện mà có hiệu lực rất lớn, giúp được tín đồ không phí thì giờ, khỏi bỏ công việc mà vẫn có thể thành tựu đạo quả một cách chắc chắn. Hễ ai có tu là có chứng, không luận tại gia hay xuất gia, không bỏ sót một ai. Hàng Phật tử tại gia, ngoài pháp môn niệm Phật này ra tưởng cũng khó có hy vọng thành công đối với các pháp môn khác. Càng khó thành công thì lại càng dễ sanh chán nản, lắm lúc còn làm cho thối khuất rồi mất hẳn tín tâm, tai hại biết bao! Vì các lẽ ấy nên nói rằng pháp môn niệm Phật là pháp môn duy nhất cho hàng Phật tử tại gia.
Rất mong các vị Phật tử tại gia nhận thức tròn đầy tất cả công hiệu viên dung của pháp môn niệm Phật để tu hành, cùng nhau niệm Phật và một ngày kia cùng gặp nhau trên ao sen bảy báu của Đức Phật A di đà.
Nam Mô Liên Trì Hải Hội Phật Bồ Tát
145. NIỆM PHẬT QUYẾT ĐỊNH NGUYỆN VÃNG SANH
Sân lan trời ngã bóng chiều,
Cảm thân phù thế ít nhiều ngẩn ngơ
Tranh đời dệt mộng vẩn vơ
Say đua danh lợi mê mờ sắc thanh
Cánh bèo sóng vỗ bập bềnh
Tại ai hay cũng gây nên bởi mình?
Bể trần là mấy phù sanh
Thị phi thương ghét trong tình quẩn quanh
Mà trông chiếc là lìa cành,
Vinh hư cõi tạm trong vành đó thôi!
Mà trông ngọn nước chảy trôi
Mênh mang sáu nẻo biết rồi về đâu?
Kiếp người nào có bao lâu
Nắng mưa thôi cũng dãi dầu cỏ hoa!
Lầu sương nhạt ánh trăng tà
Hoàng lương một giấc tỉnh ra ngỡ ngàng!
Chi bằng về cõi Liên bang
Sen khoe sắc ngọc, gió đàn pháp âm
Trời giải thoát, cảnh thậm thâm
An vui muôn kiếp, tuyệt lỗi lầm xưa
Chỉ câu niệm Phật đừng thưa
Chỉ bền tín nguyện, tam thừa bước lên
Đài vàng sẵn đã ghi tên
Cơ duyên sẵn đợi một nền đạo tâm.
146. Trong Kinh Vô Lượng Thọ, Đức Thích ca đã than thở và khuyến tấn:
Cõi Phật Vô Lượng Thọ
Hàng Thanh văn Bồ tát
Công đức và trí tuệ
Không có thể khen nói!
Lại nơi cõi nước kia
Nhiệm mầu cực an vui
Sự thanh tịnh như thế
Sao không gắng làm lành
Mà niệm đạo tự nhiên?
Đều phải siêng tinh tấn
Gắng sức tự mong cầu
Vãng sanh cõi Cực lạc
Tất lên chỗ siêu tuyệt
Vượt ngang năm nẻo ác
Ác đạo tự nhiên đóng
Thăng đạo không cùng tận
Dễ sanh mà không người!
Cõi kia không cảnh nghịch
Tự nhiên thuận tiến lên
Sao không xả việc đời
Siêng tu cầu đạo đức
Để được kiếp sống lâu
Thọ, vui không cùng cực
SỰ TÍCH “KHUYẾN TU”
Niệm Phật là nhân
Thành Phật là quả
Ai ơi gắng gổ đêm ngày
Chuyên tâm niệm Phật cầu ngày vãng sanh
147. SỰ TÍCH CHÂU LỢI BÀN ĐÀ GIÀ VÀ ĐỀ BÀ ĐẠT ĐA
Ngày xưa, khi Phật còn tại thế, có ngài Châu Lợi Bàn Đà Già là người rất độn căn. Khi xuất gia làm đệ tử Phật, chỉ được Phật dạy cho hai chữ “Chổi” và “Quét”, thế mà học mãi không thuộc. Tuy thế, ngài vẫn không nản chí, hết lòng cố gắng, không hề xao lãng, cuối cùng vọng niệm tiêu trừ, nghiệp đoạn giải, ngài chứng được quả A la hán.
Đồng thời với ngài Châu Lợi Bàn Đà Già có ngài Đề Bà Đạt Đa, một đệ tử rất thông minh và có biện tài vô ngại. Đề Bà học đủ các môn thần thông, đọc làu cả sáu vạn pháp tụng, nhưng vì bản tính kiêu căng, không chịu tu tập nên cuối cùng bị đọa địa ngục. Xem đó đủ biết dù bác thông giáo lý, biện luận như thác nước chảy, nhưng nếu không thiết thực tu trì thì hoặc nghiệp từ vô thỉ vẫn nằm yên bất động, không giảm được một hai ly, thử hỏi sự hiểu biết ấy có lợi ích gì không? Công hiệu lợi ích so với một bà già nấu bếp, mặt lem luốc, nửa chữ không biết, chưa chắc đã ai hơn ai, nhất là khi bà già này tinh tấn niệm Phật, luôn luôn một lòng tin tưởng, lúc lâm chung nhất định sẽ được vãng sanh.
Ai là người học Phật chân chính nên xem đó là gương.
148. TÍCH TRƯƠNG TỔ LƯU
Ngày xưa, có người đến nhà bạn là Trương Tổ Lưu khuyên niệm Phật. Trương nghe theo nhưng xin khất lại một ngày khác vì có ba việc chưa làm xong: Một là cha mẹ đang còn cần phải phụng dưỡng, hai là con cái chưa dựng gả xong, ba là việc nhà chưa thu xếp gọn. Trương hẹn khi nào làm xong ba việc ấy sẽ hạ thủ công phu, nhất tâm niệm Phật. Sau khi cáo từ ra về được vài tháng, người kia trở lại thăm, với chủ ý khiến được ông bạn đừng nên chần chờ nữa, nhưng than ôi! Khi đến mới biết bạn đã là người thiên cổ. Bèn ngậm ngùi than thở và làm một bài thơ điếu rằng:
Ngô hữu danh vi Trương Tổ Lưu
Khuyên y niệm Phật thuyết tam đầu
Khước hậu Diêm công vô phân hiểu
Tam đầu vị liễu tiện lai câu.
Tạm dịch là:
Ông bạn tôi tên Trương Tổ Lưu
Tôi khuyên niệm Phật hẹn ba điều
Diêm vương ác hại không thèm hiểu
Ba việc chưa xong vội bắt liều.
Người đời dầu quyền cao chức trọng đến đâu, vẫn không thể bảo đảm cho tương lai đời mình một cách chắc chắn được. Trường hợp như Trương Tổ Lưu trên đây không phải là hiếm có. Vì thế, nếu đã có chí tu hành thì tâm phải cho quyết và phải biết lợi dụng thời gian mới khỏi để ân hận về sau. Vậy, lúc nào tu được là nên tu liền, phút nào niệm được là phải niệm ngay. Thế gian có câu ca rằng: “Đời người khác thể bóng câu, sớm còn tối mất, biết đâu mà lường”.
Đạo Phật cũng có câu kệ:
Mạc đãi lão lai phương niệm Phật
Cô phần đa thị thiếu niên nhân
(Chớ đợi đến già rồi niệm Phật
Đồng hoang mồ trẻ đã nhiều đây!)
149. Kệ khuyên niệm Phật
Vô thường mau lẹ sớm hồi đầu
Thân này tuy có chẳng bền lâu
Mai lo danh lợi, chiều nhắm mắt
Khá mau niệm Phật kẻo bạc đầu
Khuyên ai tinh tấn tìm giải thoát
Sống tu kẻo chết biết về đâu!
Ngày đêm gắng nhớ câu niệm Phật
Nguyện về Cực lạc khỏi đọa sâu.
IX. Sử Phật, Bồ Tát Và 13 Vị Tổ Liên Tông
Cây có cội nước có nguồn
Công ơn Phật Tổ sánh dường non cao
Vâng lời Phật Tổ hành trì
Mong ngày đắc quả hằng tùy độ sanh
150. Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật
Thích ca Mâu ni là tiếng Phạn, dịch: Năng nhân Tịch mặc, Thích ca là họ, Mâu ni là tên; Phật có nghĩa là: Đấng Giác ngộ. Đức Bổn Sư khi xưa là Thái tử Tất đạt đa, ở xứ Trung Ấn Độ, nước Ca tỳ la vệ, cha là Tịnh Phạn Vương, mẹ là Ma da Hoàng hậu. Thái tử xuất gia lúc 19 tuổi, đến 30 tuổi thành đạo, thuyết pháp 50 năm, trụ đời 80 tuổi. Đức Phật ra đời độ vô lượng chúng sanh, hiện nay đạo pháp của Ngài được khắp Á, Âu, tôn trọng.
Pháp môn niệm Phật ra đời là do công đức của Ngài giới thiệu và hướng dẫn đầu tiên trong Kinh Đại A di đà.
151. Đạo sư A di đà Phật
A di đà là tiếng Phạn, dịch Vô Lượng Thọ hoặc Vô Lượng Quang. Ngài là vị giáo chủ ở thế giới Cực lạc, về phương Tây. Theo Kinh Cổ Âm Vương thì đời quá khứ có nước Diệu Hỷ, vị Quốc vương là Kiều Thi Ca. Bấy giờ có Phật Thế Tự Tại Vương ra đời. Kiều Thi Ca xuất gia đầu Phật, hiệu là Pháp Tạng. Lại Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Pháp Tạng Tỳ kheo ở nơi Phật Thế Tự Tại Vương phát lòng Bồ đề, lại phát 48 lời nguyện mỗi nguyện đều nói:
“NẾU KHÔNG ĐƯỢC NHƯ THẾ TÔI THỀ KHÔNG THÀNH PHẬT”
Những đại nguyện ấy đã thành tựu, và Ngài Pháp Tạng đã thành Phật tức là Đức A di đà ở thế giới Cực lạc hiện nay.
Đức Từ phụ A di đà Phật là một đấng hoàn toàn lịch sử ở thế giới Cực lạc, trên vài mươi thế kỷ, hồng danh mãi vang lên nơi miệng, nơi tâm của tất cả chúng sanh, y cứ nơi kim ngôn của Đức Bổn Sư, đấng Chân thật ngữ.
Dưới đây là nhân địa của Đức Đạo Sư A di đà Phật, để biết rằng kết quả vô thượng đây, tất do nơi nhân thù thắng thuở trước vậy.
A) Bồ tát Sa di
(Một tiền thân Đức Phật A di đà)
Trích thuật theo Kinh Pháp Hoa, phẩm Hóa Thành Dụ, thứ 7
Đức Đại Thông Trí Thắng Phật khi còn ở ngôi quốc vương, có 16 người con trai. Lúc quốc vương bỏ ngai vàng xuất gia thành Phật, thời 16 vị vương tử đồng vào pháp hội xin xuất gia làm Sa di. Trải qua một thời gian tu học, 16 vị Sa di chứng ngộ diệu lý, đều đặng thần thông trí huệ.
Sau khi giảng Kinh Diệu Pháp Liên Hoa cho đại chúng trong pháp hội, Đức Đại Thông Trí Thắng Phật liền nhập tịnh thất, trụ trong đại định.
Thời gian Đức Phật ngồi yên lặng nơi tịnh thất, 16 vị Bồ tát Sa di đều thăng tòa giảng rộng nghĩa lý Kinh Pháp Hoa cho đại chúng. Mỗi vị Bồ tát Sa di độ được sáu trăm tám mươi muôn ức na do tha hằng hà sa người.
Mười sáu vị Sa di đó hiện nay đều đã thành Phật cả, đang ngự trong đạo tràng ở mười phương thế giới. Vị Sa di thứ 16 thành Phật ở cõi Ta bà hiệu là Thích ca Mâu ni, và vị thứ 9 hiện tại thành Phật ở cõi Cực lạc thế giới, tức là Đức Từ phụ A di đà Phật.
B) Thái tử Thắng Công Đức
(Một tiền thân Đức Phật A di đà)
Trích thuật theo Kinh Nhất Hướng Xuất Sanh Bồ tát
Về thuở quá khứ có vị Thái tử tên là Bất Tư Nghì Thắng Công Đức. Năm 16 tuổi, Thái tử được nghe Kinh Pháp Bổn Đà la ni nơi Đức Phật Bảo Công Đức Tinh Tú Kiếp Vương Như lai. Nghe kinh xong, Thái tử tinh tấn tu tập trong bảy muôn năm, không ngủ nghỉ mà cũng không nằm, không dựa. Nhờ sức dõng mãnh ấy nên lần lần Thái tử được gặp chín mươi ức trăm nghìn Đức Phật. Bao nhiêu kinh pháp của chư Phật dạy truyền, Thái tử đều có thể thọ trì tu tập cả. Về sau, Thái tử xuất gia làm Sa môn, lại tu tập “Pháp Bổn Đà la ni” chín muôn năm và giảng truyền chánh pháp cho mọi người.
Tinh tấn tu hành và cần mẫn giáo hóa, trong một đời hoằng pháp Thái tử độ được tám mươi ức na do tha người phát Bồ đề tâm, trụ bậc bất thối chuyển.
Thái tử Thắng Công Đức là tiền thân của Đức Từ phụ A di đà Phật.
C) Vua Vô Tránh Niệm và hai vương tử
(Một tiền thân Đức Phật A di đà và Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ tát)
Trích thuật theo Kinh Bi Hoa
Vô lượng hằng hà sa kiếp về trước, ở thế giới San Đề Lâm, con trai của Phụ tướng Bảo Hải, xuất gia thành Phật hiệu là Bảo Tạng Như lai. Bấy giờ quốc vương Vô Tránh Niệm cùng đi với Phụ tướng Bảo Hải, các vị vương tử và thần dân, đến đạo tràng cúng dường Đức Phật Bảo Tạng.
Sau khi nghe Đức Phật giảng dạy, vua cùng Phụ tướng đều phát Bồ đề tâm. Đức vua nguyện trang nghiêm Tịnh độ để nhiếp thọ chúng sanh. Quan Phụ tướng nguyện thành Phật ở uế độ hầu ngự phục mọi loài. Đức Phật Bảo Tạng phán rằng: “Quá trăm nghìn muôn ức Phật độ về phương Tây có thế giới của Tôn Ám Vương Như lai, một hằng hà sa a tăng kỳ kiếp sau, thế giới đó sẽ đổi tên là Cực lạc; bấy giờ vua sẽ thành Phật nơi ấy hiệu là Vô Lượng Thọ Như lai. Và quan Phụ tướng Bảo Hải sẽ thành Phật hiệu là Thích ca Mâu ni ở Ta bà thế giới”.
Quan Phụ tướng là tiền thân của Bổn Sư Thích ca Mâu ni Phật. Đức vua Vô Tránh Niệm là tiền thân của Từ phụ A di đà Phật.
Lúc vua Vô Tránh Niệm phát nguyện và được thọ ký xong, Thái tử Bất Huyến, trưởng tử của vua, phát Bồ đề tâm, đối trước Phật phát nguyện rằng: “Sau này, thời gian tôi tu Bồ tát hạnh, có chúng sanh nào gặp phải các sự khổ não khủng bố, v.v… sầu lo cơ cùng không ai cứu hộ, không chỗ cậy nương, kẻ ấy nhớ đến tôi, xưng danh hiệu của tôi, được thiên nhĩ tôi nghe đến, thiên nhãn tôi thấy đến, nếu những chúng sanh đó chẳng được thoát khỏi các sự khổ não khủng bố thời tôi thề trọn không thành bậc Chánh giác, và khi vua cha thành Phật ở Cực lạc thế giới, thời tôi thường ở Cực lạc thực hành Bồ tát đạo và hộ trì Chánh pháp”.
Đức Bảo Tạng Như lai phán với Thái tử: “Ông quan sát chúng sanh mà sanh lòng đại bi, muốn dứt tất cả sự khổ não của chúng sanh đều được an lạc, nay nên đặt hiệu cho ông là Quán Thế Âm. Về sau, lúc Đức Vô Lượng Thọ nhập Niết bàn, cõi Cực lạc đổi tên là Nhất Thiết Trân Bửu Thành Tựu thế giới, ông sẽ thành Phật nơi ấy hiệu là Biến Xuất Nhất Thiết Quang Minh Công Đức Sơn Vương Như lai”.
Bấy giờ Vương tử Ni Ma, con thứ của vua, phát nguyện đem tất cả công đức hồi hướng Vô thượng Bồ đề, và lúc Thái tử Bất Huyến thành Phật, người sẽ là vị Bồ tát thỉnh chuyển pháp luân trước nhất, cũng thường ở luôn một bên Sơn Vương Như lai giúp Phật hoằng hóa.
Đức Bảo Tạng Như lai liền thọ ký cho Vương tử Ni Ma sẽ được toại nguyện, lúc Sơn Vương Như lai nhập Niết bàn, người sẽ hộ trì Chánh pháp và sau cùng sẽ thành Phật nơi thế giới ấy, hiệu là Thiện Trụ Công Đức Bửu Vương Như lai, quang minh, thọ mạng, quốc độ cùng tất cả Phật sự đều đồng như Đức Sơn Vương Như lai.
Thái tử Bất Huyến là tiền thân của Quán Thế Âm Bồ tát và Vương tử Ni Ma là tiền thân của Đại Thế Chí Bồ tát.
Đức Phật chỉ cõi Tịnh độ hoàn toàn an vui, cứu cánh thanh tịnh giải thoát, cùng những pháp môn Tịnh độ, để người ham mộ nguyện về, đây là môn “Nhiếp thọ”.
Bổn nguyện của hai Đức Phật: Thích ca Mâu ni nguyện ở uế độ để ngự phục chúng sanh cang cường. A di đà Phật nguyện trang nghiêm Tịnh độ để nhiếp thọ chúng sanh thanh tịnh.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
