Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
Tịnh Độ Đại Kinh Khoa Chú 2018 Giảng Lần Thứ 5
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Tịnh Độ Đại Kinh Khoa Chú 2018 Giảng Lần Thứ 5 Tập 1
Mời mở trang 137, sách Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác Kinh Khoa Chú. Chúng ta bắt đầu xem từ đoạn thứ nhất:
講述因緣:一、蓮社授經,慈光聞法。二、華嚴啟信,決擇行門。三、專修專弘,念佛三要:不懷疑、不夾雜、不間斷。四、流通疏註,廣結勝緣。五、遵師教誨,海外傳燈,化解劫難,唯獨此經。六、感得經解,願海同證,一門深入,長時薰修。
“Giảng thuật nhân duyên: nhất, Liên Xã thụ kinh, Từ Quang văn pháp. Nhị, Hoa Nghiêm khải tín, quyết trạch hành môn. Tam, chuyên tu chuyên hoằng, niệm Phật tam yếu: Bất hoài nghi, bất giáp tạp, bất gián đoạn. Tứ, lưu thông sớ chú, quảng kết thắng duyên. Ngũ, tuân Sư giáo huấn, hải ngoại truyền đăng, hóa giải kiếp nạn, duy độc thử kinh. Lục, cảm đắc Kinh giải, nguyện hải đồng đăng, nhất môn thâm nhập, trường thời huân tu”( Bày tỏ nhân duyên: Một, tôi nhận kinh ở Liên Xã, nghe pháp tại Từ Quang. Hai, từ Kinh Hoa Nghiêm mở lòng tin, mà quyết chọn hành môn. Ba, chuyên tu chuyên hoằng, ba trọng yếu của niệm Phật: Không hoài nghi, không xen tạp, không gián đoạn. Bốn, lưu thông chú sớ giải, để rộng kết thắng duyên. Năm, tuân lời thầy dạy, truyền đăng khắp chốn, để hóa giải kiếp nạn, chỉ có mỗi Kinh này. Sáu, cảm được Chú giải Kinh, nguyện cùng lên Biển Giác, một môn thâm nhập, huân tu lâu dài ).
Kính thưa chư vị Pháp sư, chư vị đồng học, kính chúc mọi người năm mới tốt lành! Bản hội tập Kinh Vô Lượng Thọ của Lão Cư sĩ Hạ Liên Cư, chúng ta đã học không ít năm. Ở những lần giảng đầu, chúng ta không xem được Chú giải của Niệm Công, chúng tôi có được bản Kinh này, là do Lão Cư sĩ Lý Bỉnh Nam, Ngài tuyên giảng bản kinh này tại Đài Trung. Đây là bản kinh mà Lão sư trao cho tôi, tôi xem xong thì vô cùng hoan hỷ, lúc đó tôi liền hướng thầy báo cáo, con muốn nghiên cứu giảng bộ kinh này. Thầy nói với tôi, hiện nay không được, duyên chưa chín muồi.
Qua hai hay ba năm sau, tôi mới hiểu rõ vì sao duyên chưa chín muồi. Là vì có những người phản đối bản hội tập, tạo thành chướng ngại rất lớn đối với bản hội tập. Nếu chúng tôi giảng bộ kinh này, tất phải biện luận với những người đó, đấy là điều không tốt. Cho nên, Lão sư dạy tôi cần đợi duyên chín muồi. Khi duyên này chín muồi thì Lão sư Lý đã vãng sanh rồi. Lúc đó tôi ở tại nước Mỹ, sau khi tin Ngài vãng sanh truyền đến nước Mỹ, tôi liền mau chóng từ Mỹ trở về, tham gia hoạt động ấy. Đồng thời, ở tại Mỹ tôi khai giảng bản hội tập này của Liên công, tôi nhớ trước sau tôi đã giảng 10 lần. Lão sư Lý chú thích rất đơn giản, hoàn toàn dùng bút lông viết lên bản kinh, là bản trong tay tôi, hiện nay tôi đã giao bản ấy cho Cư sĩ Hồ Tiểu Lâm bảo quản.
Về sau, tại nước Mỹ, tôi đã gặp được Lão Cư sĩ Hoàng Niệm Tổ, hoan hỷ vô lượng. Vào thời gian đó, ở hải ngoại, tôi là người duy nhất giảng bộ kinh này, còn ở trong nước, thì Ngài cũng giảng bộ kinh này, nên chúng tôi gặp nhau vui mừng vô cùng. Bản chú giải đã ra đời, lúc đó vô cùng gian nan, bản thảo ban đầu là bản in dầu, đến hiện nay thì không thấy nữa, rất là lạc hậu rồi. Chữ còn coi như là rõ ràng, tôi từ đầu đến cuối đọc qua một biến. Tôi hỏi Niệm Lão: sách này của Ngài có bản quyền không? Ngài nói: vì sao thầy hỏi như vậy? Tôi nói: tôi muốn in lại, Ngài có bản quyền, thì tôi tôn trọng Ngài, nếu Ngài không có bản quyền, thì tôi đưa đến Đài Loan để in lại. Ngài mỉm cười, nói không có bản quyền. Nên lần đầu tiên chúng tôi ấn bản tại Đài Loan, đã in một vạn quyển, loại bìa cứng, cũng đem mấy bộ tặng cho Niệm Lão, mọi người xem thấy vô cùng hoan hỷ. Đó là bản chú giải kinh sớm nhất.
Bản hiện nay tôi dùng, là bản mà Niệm Lão đã tu sửa, Ngài đã mất không ít thời gian để tu chỉnh lại. Kinh hội tập được tận thiện tận mỹ, chú giải cũng là hội tập, Ngài đã dùng hơn 190 loại kinh luận, chú sớ, để làm chú giải. Cho nên, Kinh là bản hội tập, Chú Giải cũng là bản hội tập, đáng quý khó được! Bản chú giải này tốt ở chỗ nào? Là mỗi một câu, mỗi một chữ đều có nguồn gốc, đều không phải tùy tiện mà viết. Đây là dạng tập chú để chú giải cho kinh, đại khái Ngài là người đầu tiên làm việc này, trong quá khứ thì chúng ta chưa từng thấy qua. Cách làm này, đối với hiện nay và thời đại sau, có thể nói là thái độ vô cùng có trách nhiệm. Khiến mọi người sau khi gặp được, cảm thấy rất sâu sắc thân thiết, như mặt đối mặt cùng nói chuyện vậy. Đã giúp chúng ta tăng trưởng tín tâm, không có hoài nghi.
Sau đó, tôi giảng bộ kinh này, thì dùng chú giải của Niệm Lão, trước sau giảng qua bốn lần. Hôm nay là lần giảng thứ năm, lần trước tôi gọi là lần thứ tư, còn đây là lần thứ năm. Tôi phát nguyện: trong đời này, tôi chuyên tu chuyên hoằng, nương theo bộ kinh, bộ chú giải này tu học, hoằng dương cũng là bộ kinh này. Giảng kinh dạy học 59 năm, trong lúc tuổi đã lớn này, chính tôi không biết không cảm thấy mình đã già rồi, năm nay là 92 tuổi. Thể lực, bề ngoài nhìn thấy vẫn tốt không tệ, nhưng bên trong có thể có vấn đề, tôi cảm thấy vẫn không đến mức nghiêm trọng, nhưng khí lực không đủ, chư vị đồng tu có thể nhìn thấy rõ ràng như vậy. Vì thế giảng kinh, tôi thử nghiệm xem mỗi lần giảng một giờ. Nếu giảng hai giờ, thì sau đó trung khí không đủ, không lên giảng buổi tiếp theo được. Đây là cảnh báo cho tôi, cảnh báo điều gì? Phải mau mau bồi dưỡng đồng học có thể giảng Kinh Vô Lượng Thọ, người xuất gia hay tại gia đều tốt. Hy vọng mọi người phát tâm, vì sao vậy? Vì bộ kinh này quá tốt.
Trong phần nhân duyên này, tôi đã viết sáu điều, ‘Liên Xã thụ kinh’(nhận kinh ở Liên Xã), là Phật giáo Liên Xã Đài Trung, Lão sư Lý chú thích bên lề bản kinh này, tại nơi đó trao cho tôi. ‘Từ Quang Văn Pháp’(nghe pháp tại Từ Quang), là Từ Quang Đồ Thư Quán Đài Trung, ở đó Lão sư Lý không có giảng bộ kinh này, nghe pháp đây là tất cả kinh luận Đại Tiểu thừa. Tôi đã ở tại Đài Trung 10 năm, tức là theo học giảng kinh với Lão sư Lý, cũng tính là có chút thành tựu, tôi vô cùng cảm ơn. Học kinh giáo, tôi có thể là đệ nhất của Đài Loan, có thành tựu rõ ràng. Vì có người học thành tựu, có người học không thành tựu.
Khi tôi ở Đài Trung, tôi cũng mời hai vị đồng học, giới thiệu họ với Lão sư Lý, hy vọng ba người chúng tôi cùng theo học với Ngài. Nhưng hai người ấy học chưa đến một năm, thì rời khỏi. Họ nói rằng, tiến độ giảng kinh của Lão sư Lý quá chậm, một tuần chỉ giảng một lần, đã lãng phí rất nhiều thời gian của chúng tôi. Lời này nói được không sai, tuy nhiên, nếu như chúng ta đem nhân duyên này bỏ qua, thì ai đồng ý dạy chúng ta giảng kinh? Đây là vấn đề rất thực tế. Cho nên, những đồng học đó đã ra đi, còn một mình tôi ở lại Đài Trung, kiên trì đến 10 năm. Đây cũng là khi gặp nhau, tôi và thầy đã ước định sự việc rồi, tôi nói: con hy vọng theo thầy ít nhất 10 năm, 10 năm con mới rời đi.
Trong 10 năm đó, tôi cũng đã giảng không ít kinh, tôi nhớ tôi xuất gia ở chùa Lâm Tế, Viên Sơn, Đài Bắc. Hai hay ba ngày sau, thì Pháp sư Bạch Thánh tìm tôi, Ngài đã lập ra Phật Học viện, tên là Tam Tạng Học viện, tại chùa Thập Phổ, Ngài muốn tôi đến Tam Tạng Học viện của Ngài để dạy học. Nên có thể nói, tôi xuất gia hai ngày, thì lên đài giảng kinh. Giảng kinh dạy học 59 năm, đến năm sau là tròn một giáp, tôi cũng nghĩ đến, tôi giảng kinh nên đến một giáp là viên mãn rồi. Về sau, tôi hy vọng những đồng học của tôi đều có khả năng lên đài, giảng càng hay hơn tôi, càng viên mãn và khế cơ hơn tôi. Đây là nguyện vọng của tôi, mong sự nghiệp giảng kinh dạy học không bị gián đoạn.
Duyên phận học Phật của tôi, có mối liên hệ với Giáo thọ Phương Đông Mỹ, tôi biết được Ngài, Ngài là giảng viên Triết học nổi tiếng của Đài Loan. Lúc ấy, tôi yêu thích Triết học, nên bái Ngài làm thầy. Khóa học của tôi là tại nhà của Ngài, học sinh chỉ có một mình tôi, là một thầy một trò, học tại phòng khách nhỏ nhà thầy. Một tuần lễ chỉ học một buổi, vào sáng chủ nhật từ lúc chín giờ rưỡi đến 11 giờ rưỡi, là hai tiếng đồng hồ, Ngài đã giảng cho tôi một bộ Triết Học Khái Luận. Sau cùng, Ngài giảng cho tôi một đề mục là Triết học Phật Kinh, tôi cảm thấy rất là ngạc nhiên, nên tôi hướng đến thầy thỉnh giáo, tôi nói: Phật giáo là tôn giáo, là mê tín, thì làm sao mà có Triết học được? Lão sư Phương nói với tôi: Anh tuổi còn trẻ nên không biết, ‘Thích Ca Mâu Ni Phật là nhà Triết học vĩ đại nhất trên thế giới’. Tôi chưa bao giờ nghe nói như vậy, đó là lần đầu nghe được những lời này ở nhà của Ngài, ‘Kinh điển Đại thừa là đỉnh cao nhất của Triết học trên toàn thế giới’. Trong những Kinh điển Đại thừa, Ngài giới thiệu cho tôi bộ kinh đệ nhất, đó là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Đây là kinh tôi cũng đã giảng qua, nhưng giảng chưa xong, đại khái đã giảng được phần đầu là một phần năm của toàn kinh.
Tôi từ Triết học mà nhập môn, nên đời này của tôi, thường thường ở trong và ngoài nước đều giảng, hoặc thảo luận đến Phật pháp, tôi đều nói: đấy là nền giáo dục của Đức Phật. Có những lão bằng hữu nghe được cách nói này của tôi, họ đều đồng ý, không hoài nghi, rất nghiêm túc chấp nhận. Phật giáo thật sự là giáo dục, cùng một mục tiêu, phương hướng, thành tựu giống với giáo học của Cổ Thánh Tiên Hiền Trung Hoa, mục đích dạy học ấy là khai ngộ, không phải là học kiến thức chết cứng. Phật giáo dạy chúng ta khai ngộ, Nho, Đạo cũng dạy chúng ta khai ngộ, đây là sự khác nhau giữa giáo học của phương Đông và phương Tây.
Nếu Thích Ca Mâu Ni Phật sinh tại Trung Hoa, thì người Trung Hoa gọi Ngài là Thánh nhân, cũng giống như Khổng Tử vậy. Nếu Khổng Tử sinh tại Ấn Độ, thì người Ấn Độ nhất định xưng Ngài là Đức Phật. Do đó chúng ta biết, Đức Phật và Thánh nhân vốn là địa vị như nhau, là những người có đại thành tựu. Sự thành tựu lớn đó là minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Khổng Tử có minh tâm kiến tánh không? Có. Quý vị thường hay đọc sách Tứ Thư, thì quý vị biết rõ, Ngài là đại triệt đại ngộ. Phương pháp Ngài dùng, thành tựu thu được, cùng với Đức Phật là không hai, hoàn toàn tương đồng. Cho nên chúng ta khẳng định, những Thánh nhân ấy, là người một nhà, vô cùng thân thiết, phương pháp các Ngài sử dụng cũng hoàn toàn tương đồng.
Từ đâu để nhập môn? Đại sư Chương Gia đã nói với tôi. Ngài là người thầy thứ hai của tôi, duyên rất thù thắng. Đại khái sau hai tháng từ khi Lão sư Phương đem Phật pháp giới thiệu cho tôi, thì tôi biết được Đại sư Chương Gia, Ngài là một nhà Phật học, sách Ngài viết cũng chất cao bằng người. Đáng tiếc, trước tác của Ngài viết bằng chữ Tây Tạng, vô cùng phong phú, nhưng khi đến Đài Loan, tình thế lúc đó rất khẩn cấp, nên Ngài không có thể mang theo. Tất cả tác phẩm Ngài viết vào cuối đời tại Đài Loan, số lượng ít, phân lượng không nhiều. Lần đầu tôi gặp Ngài, tôi hướng Ngài thỉnh giáo: Thầy Phương nói với con, Phật pháp là giáo dục, kinh điển là sách giáo khoa, con có thể tiếp nhận, nhưng không biết nhập môn từ đâu, Đại sư có thể chỉ cho con phải từ đâu để nhập môn không ạ? Tôi đưa vấn đề ra rồi, thì Ngài nhìn tôi, tôi cũng nhìn Ngài. Tôi và Ngài đã nhìn nhau nữa giờ, không nói một câu nào, giống như nhập định vậy. Thật ra yêu cầu của Ngài là nhập định, vì tính khí quý vị bộp chộp nóng nảy, nên Ngài không giảng nói cho quý vị. Ngài nhìn vào quý vị, khiến quý vị cũng nhìn Ngài, để hoàn toàn định xuống rồi, thì Ngài mới nói cho quý vị. Ngày đầu tiên gặp Ngài, tôi nêu lên vấn đề đó, còn Ngài thì dùng phương pháp ấy để dạy tôi.
Tôi đợi đến nửa tiếng đồng hồ, Ngài mới mở lời, nói hai câu gồm sáu chữ ‘nhìn được thấu, buông được xuống’. Hai câu này mới xem dường như không khó hiểu, ý nghĩa cũng rất rõ ràng chính xác, nhưng chúng ta đều hiểu hai câu ấy nông cạn, xem thường rồi, đây là giáo dục của Thánh Hiền, Phật Bồ tát dạy học quan trọng nhất là phương pháp. Tại sao vậy? Vì quý Ngài muốn chúng ta khai ngộ. Vì sao chúng ta không thể khai ngộ? Bởi quý vị không nhìn thấu, không buông xuống. Không dễ dàng gì nhìn thấu, buông xuống, nếu quý vị làm được, thì thật sự quý vị có thành tựu rất nhanh chóng.
Về sau, tôi lại đọc sách Nho, đọc Tứ Thư, trong đó có sách Đại Học, những đại Thánh đại Hiền thời cổ làm sao để thành tựu? Chúng ta đối chiếu, vốn giống với Phật, đó là nhìn thấu, buông xuống. Nhưng quý Ngài không dùng bốn chữ đó, mà quý Ngài dùng là ‘cách vật, trí tri’. Ý nghĩa cách vật là gì? Đó là buông xuống, quý vị có thể đem sự ham muốn vật buông xuống, gọi là cách vật. Trí tri là trí huệ, quý vị có thể đem chân tướng sự thật nhìn thấu, thì người đó liền là Bồ tát, là Phật. Tiếp theo đây giảng cho chúng ta làm thế nào? Quý vị làm sao mới có thể nhìn thấu, mới có thể buông xuống, sách Đại Học nói là thành ý, chánh tâm, bắt đầu từ nhìn thấu, buông xuống, để chân tâm hiện ra. Nên chúng ta thấy phương pháp của Khổng Tử dùng, cùng với lời giảng của Thích Ca Mâu Ni Phật hoàn toàn tương đồng. Chúng ta chỉ thừa nhận Khổng Tử là giáo dục, mà không thừa nhận Thích Ca Mâu Ni Phật là giáo dục ư?
Học vấn thật sự không đến từ bên ngoài, bên ngoài không có, mà vốn đầy đủ ở trong Tự tánh của quý vị. Quý vị muốn trí huệ, cần đức hạnh, thì quý vị lấy từ trong tâm quý vị ra, đó là sự thật, học đến từ bên ngoài đó là giả, không phải thật. Cho nên, Phật pháp gọi là nội học, hướng nội để cầu, không hướng ngoại cầu, không thể không biết điều này. Hướng bên ngoài để cầu là tri thức, còn hướng nội để khai phát là trí huệ, trí huệ là vốn có của Tự tánh, Tự tánh khởi tác dụng, tức là trí huệ.
Hiện nay chúng ta làm sai hoàn toàn rồi, đó là không buông xuống. Vì sao không buông xuống? Bởi không nhìn thấu. Nhìn thấu, liễu giải chân tướng của sự thật, chúng ta không biết chân tướng sự thật. Ta từ đâu mà đến? Không biết được. Tương lai ta sẽ đi về đâu? Cũng không biết. Ta sẽ làm gì? không biết. Đời này từ mê mờ mà sanh ra, lần mò cả cuộc đời, mê mờ đến lúc chết, không có nhìn thấu, quý vị nói có oan uổng không? Vậy thì phải làm sao? Không nhìn thấu được, thì làm lục đạo luân hồi, còn nhìn thấu được, thì siêu việt lục đạo luân hồi, không giống nhau. Vượt khỏi sáu đường luân hồi, Tiểu thừa là A la hán, Đại thừa là Quyền giáo Bồ tát, quý vị tu hành đã chứng quả rồi. Nên quý vị thấy nhìn thấu, buông xuống là vô cùng quan trọng.
Buông xuống điều gì? Buông xuống tất cả vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, mỗi mỗi đều buông xuống, không nên để ở trên tâm, thì quý vị mới có thể nhập môn. Nhập môn được như vậy, thì quý vị mới có thể liễu giải chân tướng sự thật, tức là nhìn thấu. Ngưỡng cửa của Phật pháp rất cao, bao nhiêu người có thể buông xuống được?
Những điều chứa trong tâm quý vị toàn là không cần thiết, vì sao vậy? Không phải là Tự tánh của quý vị biến ra. Tự Tánh biến ra là thuộc về chân. Tự tánh biến ra điều gì? Quý vị đến Thế Giới Cực Lạc thì biết được. Tư tưởng của Tự tánh biến ra, là vô lượng trí huệ; cảnh giới của Tự tánh biến ra, là nhất Nhất chân Pháp giới. Chúng ta nghe đến danh từ này, ý nghĩa thế nào cũng không hiểu, nếu quý vị niệm Phật vãng sanh, sanh đến Thế Giới Tây Phương Cực Lạc, thì quý vị hoàn toàn hiểu rõ. Thế Giới Cực Lạc tốt đẹp, từ đâu mà đến? Là từ Tự tánh biến ra. Thế giới này của chúng ta thì thế nào? Là từ tâm tưởng sanh, từ A lại da thức biến ra, chứ không phải từ Tự tánh. A lại da là vọng tâm, còn Tự tánh là chân tâm.
Chân tâm tốt đẹp! Quý vị xem câu đầu tiên trong Tam Tự Kinh là: ‘Nhân chi sơ, tánh bổn thiện’, đó chính là chân tâm, là Tự tánh, vốn thiện. Nó biến ra tất cả hiện tượng, cũng chí thiện. Vãng sanh đến Thế Giới Cực Lạc, được thân là vô lượng thọ. Thân thể chúng ta ở thế giới này, mấy mươi năm thì suy lão rồi, không sử dụng được nữa, làm sao có thể so sánh với Thế Giới Cực Lạc được? Thế Giới Cực Lạc dùng chân tâm, cảnh giới hiện là thật, cảnh giới thật tức là Thật báo trang nghiêm độ, chúng ta nói Pháp tánh thân, Pháp tánh độ, đó là thuộc về chân. Ngày nay chúng ta tại địa cầu này, là Pháp tướng thân, là Pháp tướng độ, vả lại tướng trong đây là mê hoặc điên đảo.
Chỉ có Phật biết, Khổng Tử biết, Khổng Tử và Phật chưa từng gặp mặt, nhưng cảnh giới của quý Ngài là bình đẳng, những điều quý Ngài nói cũng là tương đồng, chúng ta phải dùng tâm cẩn thận để quan sát mới phát hiện ra. Khổng Tử vốn là Phật, Phật vốn là Khổng Tử, là một không phải hai. Lời này giải thích thế nào? Nói theo giáo lý Đại thừa, là minh tâm kiến tánh, quý vị có thể buông xuống được vô minh phiền não, trần sa phiền não, kiến tư phiền não, thì quý vị liền chứng được, nhìn thấu được rồi. Nhìn thấu thì đương nhiên buông xuống, buông xuống giúp quý vị nhìn thấu, nhìn thấu giúp quý vị buông xuống, đấy gọi là tu hành. Nhìn thấu là trí huệ, buông xuống là công phu. Công phu của Bồ tát từ đâu mà rèn luyện? Là sáu căn trong cảnh giới sáu trần, mắt thấy sắc, thấy được rõ ràng minh bạch, không để ở trên tâm. Phàm phu nhìn thấy rõ ràng hay không đều để ở trên tâm, tai nghe được cũng để trên tâm, lục căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần, đều đem tất cả để trên tâm. Tâm của quý vị bị những trần cấu này làm ô nhiễm rồi, vốn là chân tâm, hiện nay biến thành vọng tâm, là sai rồi.
Chúng ta học tập Kinh Vô Lượng Thọ lần này là lần thứ năm, tôi nghĩ chúng ta nên đổi cách thức, quá khứ tôi giảng mọi người nghe, hiện nay chúng ta dựa vào kinh văn để nghiên cứu thảo luận, thì lợi ích càng lớn hơn. Thí dụ như ngày nay quý vị nói: nhìn thấu, buông xuống rất quan trọng. Phương pháp này quan trọng như vậy, mà quý vị không chịu làm, thì quý vị trách ai? Quý vị còn thuận theo nhiễu loạn trong chốn hồng trần, còn làm lục đạo luân hồi, thì sai rồi!
Nếu chúng ta đều buông xuống, vì sao phải buông xuống? Bởi là giả, không phải là thật. Trên địa cầu này không có thứ gì là thật, hiện nay những điều nhà khoa học nói với chúng ta, so với trong kinh Phật là giống nhau. Kinh Kim Cang nói với chúng ta: ‘Nhất thiết hữu vi pháp, như mộng huyễn bào ảnh, như lộ diệc như điện, ưng tác như thị quán’, vậy thì đúng rồi. Ngày nay chúng ta làm sai rồi. Nhất thiết hữu vi pháp, pháp hữu vi thì có sanh có diệt, tất cả pháp của thế giới chúng ta đây, bao gồm địa cầu, những ngôi sao, mặt trời, tất cả đều là pháp sanh diệt, gọi là hữu vi pháp. Phật dùng tỷ dụ này để nói, như mộng huyễn bào ảnh, không đạt được, toàn là giả thôi. Quý vị lại làm những việc như vậy, thật đáng thương!
Phật Bồ tát, Khổng Tử, Mạnh Tử của Trung Hoa, những chuyên gia học giả của Đạo gia, tuy quý Ngài không như vô vi pháp trong kinh Phật, nhưng quý Ngài tiếp cận với vô vi pháp, cao hơn học thuật của phương Tây. Vô cùng đáng tiếc, hiện nay không có người kế thừa. Nhiều năm qua, mười phương cúng dường cho tôi không nhiều, rất ít, cả đời tôi không hỏi người để cần tiền, nếu tôi có tiền cũng không có chỗ dùng. Những năm đầu, tiền cúng dường tôi tích lũy lại để in kinh sách, in Đại Tạng Kinh, in Tứ Khố Toàn Thư, Tứ Khố Hội Yếu. Tứ Khố Toàn Thư do Báo Thương Mại in, tôi đã mua 112 bộ. Tứ Khố Hội Yếu là do Nhà Sách Thế Giới in, tôi đã mua hơn 300 bộ. Mua những sách đó để làm gì? Chính tôi không xem, mà tôi sợ tương lai những bộ sách này sẽ mất đi. Nếu để mất đi, thì văn hóa 5000 năm của Trung Hoa bị diệt rồi, rất là đáng tiếc! Cho nên tôi mới in nhiều, có tiền thì in. In rồi thì làm sao? Tôi tặng cho thư viện của trường Đại học, thư viện quốc gia các nước ngoài để cất giữ, họ đều yêu thích. Đấy là thứ gì? Là kho báu, để những bộ sách ấy có thể không bị mất đi trên địa cầu, dù cho đại tai nạn xảy ra, cũng lưu lại được vài bộ hoàn chỉnh cho chúng ta. Tôi là dụng tâm như vậy.
Những năm ra nước ngoài, bởi tôi có mối quan hệ với những trường học, thường hay đến các trường học để xem xét và phỏng vấn, nhìn thấy Tứ Khố Toàn Thư của chúng ta để trong tủ sách. Tôi hỏi nhân viên quản lý, có người xem hay không? Không có. Có người đến mượn hay không? Không có. Phiền não của tôi sanh khởi rồi, bảo tồn thì bảo tồn thôi, nếu như không có người có thể đọc, thì sách ấy cũng là phế sách, không khởi tác dụng. Phải làm sao đây? Sách cổ Trung Hoa là viết bằng văn ngôn văn, nên tôi cố gắng khuyên người, khuyên những người trẻ, phát đại tâm, cứu vớt văn hóa truyền thống. Làm sao để cứu? Là học văn ngôn văn. Hy vọng quý vị có thể bỏ ra thời gian ba năm, là đủ rồi, thì quý vị có đủ năng lực đọc văn ngôn văn. Khi đó, quý vị là người kế thừa truyền thống văn hóa, thì tốt rồi!
Mục tiêu của tôi thay đổi rồi, tôi không in kinh nữa, hiện nay tiền cúng dường, tôi đem xây dựng trường học, tại nước Anh, tôi cùng với Đại học Xứ Wales lập ra Viện Hán Học, đã khai giảng được một năm rồi, năm nay là học kỳ thứ ba, ngoài ra còn giúp họ mở lớp học Tiến sĩ Hài Hòa, khóa học Tiến sĩ Hài Hòa là học điều gì? Là Tôn giáo học. Hoàng Tử và Hiệu trưởng, hai người ấy đưa ra ý tưởng này, nói với tôi, mong muốn mỗi một tôn giáo phái hai học sinh và một Giáo sư, bởi vì chúng ta không có sở trường chuyên môn, nên không làm sao giảng kinh điển của họ được, phải đào tạo giảng viên.
Hiện nay các tôn giáo trên thế gian này, người thâm nhập nghiên cứu thật sự đối với kinh điển không nhiều, đều chỉ là biết đọc kinh, còn ý nghĩa trong kinh ra sao thì không biết, đó gọi là mê tín. Nên chúng ta phải giúp tôn giáo quay về giáo dục, khiến mỗi tôn giáo đều có Lão sư rất tốt, đi ra để dạy học, họ có học vị Tiến sĩ, họ có tư cách của Giáo thọ. Được như vậy, thì giúp tất cả tôn giáo toàn thế giới khôi phục trở lại, đó là việc tốt. Cho nên, tôi rất tôn kính đối với hai vị học giả, là Hoàng Tử và Hiệu trưởng, tôi nói với hai người ấy: quý vị phát tâm làm việc lớn này, thì quý vị sẽ được thần của tất cả tôn giáo bảo hộ, Thượng Đế của tất cả tôn giáo hộ trì. Tôi nói thọ mạng của họ sẽ rất dài, phước báo càng ngày càng lớn. Lời tôi nói với họ là chân thật, không phải là giả.
Nơi đây có mấy tấm ảnh lúc tôi xuất gia, có hai tấm, một là lúc thế độ, một là lúc thọ giới, trên tấm ảnh có tôi, quý vị nhìn kỹ, xem tướng tôi có phước báo hay không? Nhìn qua là biết, đó là người không có phước báo, tuổi thọ lại ngắn. Tôi đều thừa nhận, một chút kiêng kỵ đều không có. Khi còn nhỏ mẹ tôi đã tính mạng cho tôi, thọ mạng tôi chỉ có 45 tuổi, tôi tin tưởng điều này. Cha tôi 45 tuổi thì ra đi rồi, bác của tôi cũng 45 tuổi thì mất, ông nội tôi cũng ra đi lúc 45 tuổi. Nên tôi một tơ hào kiêng kỵ đều không có, thọ mạng chỉ tính đến 45 tuổi, 45 tuổi thì chết rồi.
Năm 45 tuổi, tôi bị một trận bệnh nặng, cả đời tôi không vào ở bệnh viện, không bị bệnh nặng, tôi cũng không tìm Bác sĩ, không dùng thuốc, mà niệm A Di Đà Phật cầu vãng sanh. Vì sao tôi không tìm Bác sĩ? Vì Bác sĩ chỉ có thể chữa bệnh, không thể chữa mạng, thọ mạng tôi hết rồi, thì Bác sĩ và thuốc không can thiệp được. Tôi nhất tâm niệm Phật, đã trải qua trạng thái như vậy một tháng, thì thân thể mạnh khỏe trở lại, lại bắt đầu giảng kinh. Năm sau, tôi gặp được Phật sống Cam Châu, Ngài cũng là học sinh của Đại sư Chương Gia, chúng tôi là đồng học, Ngài lớn hơn tôi khoảng 10 tuổi, tôi đối với Ngài rất tôn kính. Năm sau tôi với Ngài gặp sau, Ngài đặc biệt đón mời tôi ngồi bên cạnh Ngài, Ngài nói với tôi: thầy đã vượt qua cửa ải rồi. Tôi hỏi: cửa ải gì? Là 45 tuổi, cửa ải năm 45 tuổi đã qua rồi. Tôi nói: ồ! Vì sao mà vượt qua được? Bởi đến lúc đó tôi đã giảng kinh 12 năm, tôi xuất gia rồi thì liền lên đài giảng kinh. Năm 33 tuổi, tôi xuất gia, tôi bắt đầu giảng kinh từ 33 tuổi, đến khi ấy đã giảng 12 năm. Ngài nói, công đức giảng kinh 12 năm qua của thầy, giúp thầy vượt qua. Tôi vốn không nghĩ đến điều này. Ngài nói: thọ mạng của thầy rất dài, phước báo của thầy rất lớn. Tôi nói: tôi không có phước báo, sự thật ngay cả việc ăn uống cũng là vấn đề.
Nên công đức từ đâu mà đến? Là cũng do chính mình tu mà được. Chính mình vì Phật pháp, vì giúp đỡ đại chúng hiểu rõ Phật pháp, yêu thích học Phật pháp, y giáo phụng hành. Độ một người thì công đức không thể nghĩ bàn, độ càng nhiều người thì công đức càng lớn. Chính mình phải biết, phải có nhận thức như vậy, đó là trí huệ, có thể nhận biết, một khi cơ hội đến thì mau mau nắm lấy, thường khéo làm nghiêm túc, thì phước báo vô lượng, đó là sự hồi đáp. Nhân quả thật có, tuyệt đối không phải là giả.
Nên tôi nói với hiệu trưởng: đây là đào tạo giáo viên, giáo sĩ của những tôn giáo khác nhau, là đại công đức! Quý vị thay cho mỗi tôn giáo bồi dưỡng người kế vị, thì có đạo lý nào mà thần và Thượng Đế của mỗi một tôn giáo, không bảo hộ quý vị không? Họ hiểu rõ rồi. Cho nên tôi nói: lời của tôi là sự thật, không phải giả, chính tôi là người đã trả qua. Năm nay 92 tuổi, chính tôi không có nghĩ đến, những năm đầu trong tâm nghĩ cũng không sống được đến quá bảy tám mươi tuổi. Lão sư Lý vãng sanh năm 97 tuổi, tôi ở với Ngài tại Đài Trung mười năm, tôi nói: tương lai tuổi thọ của tôi so với Ngài cũng không sai khác nhiều.
Do đó, phải quyết định hành môn, hành môn tức là cửa đạo của tu hành. Ngày đầu năm nay, đồng tu chúng ta tìm tôi yêu cầu giảng vài câu, tôi hình như đã giảng ba lần, mỗi lần giảng 15 phút, giảng điều gì? Là giảng ba tư lương: tín, nguyện, hạnh. Quý vị có thể nắm chắc ba tư lương đó, thì quyết định quý vị sẽ vãng sanh. Sanh qua Thế Giới Cực Lạc, đây là pháp môn quá tốt, thù thắng không gì bằng! Mà lại với bất kỳ ai cũng tu được, tam căn phổ bị, lợi độn toàn thu.
Điều kiện thứ nhất là thật tín, thật sự tin tưởng có Thế Giới Tây Phương Cực Lạc, Thế Giới Cực Lạc có A Di Đà Phật, tôi phát tâm phải thân gần Ngài. Nguyện là cầu sanh, tôi nguyện sanh Tịnh độ, tôi mong muốn gặp A Di Đà Phật, tôi mong muốn đến Thế Giới Tây Phương Cực Lạc để làm Phật, để tu hành, nguyện như vậy. Hành tức là một câu Phật hiệu, một câu Phật hiệu niệm đến cùng, trong đầu trống không điều gì cũng đều không có, ngoại trừ Phật hiệu. Vừa mới khởi ý niệm, niệm thứ nhất là vọng niệm, thì niệm thứ hai là A Di Đà Phật. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước vừa khởi lên, thì liền niệm Nam Mô A Di Đà Phật, dùng một câu Phật hiệu để thay thế tất cả, đó là người chân niệm Phật. Như vậy thì lúc lâm chung, không có chuyện không vãng sanh, một người thật tu, thì một người vãng sanh, mười người tu, thì mười người vãng sanh, trăm người tu, thì trăm người vãng sanh. Ghi nhớ, vấn đề then chốt đó là nhìn thấu, buông xuống.
Vì sao quý vị không thể thành công? Bởi quý vị không nhìn thấu, quý vị không buông xuống. Không nhìn thấu, không buông xuống là oan thân trái chủ thật sự của chính mình, chỉ cần có những điều này tồn tại, thì công phu đời này của chúng ta uổng phí rồi, thật đáng tiếc! Nên phải buông xuống.
Thời gian một tiếng đồng hồ hôm nay đã hết rồi, chúng ta học tập đến đây thôi. Lần giảng thứ năm này, không coi trọng văn kinh, không theo thứ tự, mà chọn vài câu bất kỳ, để chúng ta dễ dàng thâm nhập nghiên cứu, giúp chúng ta đến Thế Giới Cực Lạc, đây là điều quan trọng, đó là con đường chúng ta đi. Vì vậy, mọi người cùng nhau nghiên cứu thảo luận, nếu có vấn đề thì có thể đưa ra để vấn đáp. Tốt rồi, cảm ơn mọi người!
( Hết tập 1)
Nguyện đem công đức này
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Mau thoát biển luân hồi
Sanh qua nước Cực Lạc
Vượt lên ngôi bất thoái
Thành Phật quả viên mãn
Rộng độ khắp chúng sanh.
Nam Mô A Di Đà Phật.
Tịnh Độ Đại Kinh Khoa Chú 2018 Giảng Lần Thứ 5 Tập 2
Kính chào chư vị Pháp sư, chư vị đồng học, mời quý vị an tọa.
「淨空於二O一O年清明」,啟講《淨土大經科註》,「二O一一年九月十八日圓滿,發心一門深入,專修專弘,決定放下萬緣,一心求生淨土,作彌陀第一弟子,總報大恩也。二O一一年九月二十一日再次宣講,專弘專念也,於二O一二年,十月二十一號圓滿。同一天接著講第三遍,專弘經註,深入教理,二O一四年三月八號圓滿。三月九號第四次宣講,效法賢公長老,重在修行,落實經教,於二O一七年十一月四號圓滿。」
“Tịnh Không ư nhị linh nhất linh niên thanh minh, khải giảng Tịnh Độ Đại Kinh Khoa Chú, nhị linh nhất nhất nhất niên cửu nguyệt thập bát nhật viên mãn, phát tâm nhất môn thâm nhập, chuyên tu chuyên hoằng, quyết định phóng hạ vạn duyên, nhất tâm cầu sanh Tịnh độ, tác Di Đà đệ nhất đệ tử, tổng báo đại ân dã. Nhị linh nhất nhất niên cửu nguyệt nhị thập nhất nhật tái thứ tuyên giảng, chuyên hoằng chuyên niệm dã, ư nhị linh nhất nhị niên, thập nguyệt nhị thập nhất hiệu viên mãn. Đồng nhất thiên tiếp trước giảng đệ tam biến, chuyên hoằng kinh chú, thâm nhập giáo lý, nhị linh nhất tứ niên tam nguyệt bát hiệu viên mãn. Tam nguyệt cửu hiệu đệ tứ thứ tuyên giảng, hiệu pháp Hiền Công trưởng lão, trọng tại tu hành, lạc thật kinh giáo, ư nhị linh nhất thất niên thập nhất nguyệt tứ hiệu viên mãn.”( Vào tiết thanh minh năm 2010, Tịnh Không khai giảng Tịnh Độ Đại Kinh Khoa Chú, đến ngày 18 tháng 9 năm 2011 thì viên mãn, phát tâm nhất môn thâm nhập, chuyên tu chuyên hoằng, quyết định buông xuống vạn duyên, nhất tâm cầu sanh Tịnh độ, làm đệ tử đệ nhất của Đức Di Đà, để tổng báo đại ân vậy. Ngày 21 tháng 9 năm 2011 lại tuyên giảng lần hai, chuyên hoằng dương chuyên niệm Phật, đến ngày 21 tháng 10 năm 2012 thì viên mãn. Cũng trong ngày đó tiếp tục giảng lần thứ ba, chuyên hoằng kinh chú, thâm nhập giáo lý, đến ngày 8 tháng 3 năm 2014 thì viên mãn. Ngày 9 tháng 3 tuyên giảng lần thứ tư, học theo trưởng lão Hải Hiền, chú trọng tại tu hành, thực hành kinh giáo, đến ngày 4 tháng 11 năm 2017 viên mãn ).
‘二O一八年一月十九’ “Nhị linh nhất bát niên nguyệt thập cửu” (Ngày 19 tháng 1 năm 2018), đây là tuyên giảng lần thứ năm, ‘深信解行,求往生,接引具足三資糧者’ “thâm tín giải hành, cầu vãng sanh, tiếp dẫn cụ túc tam tư lương giả” (tin giải hành sâu, cầu vãng sanh, tiếp dẫn người đầy đủ ba tư lương), lấy đây làm đối tượng. Mọi người đều còn trẻ, hy vọng còn ở tại thế gian này nhiều năm, còn mạnh khỏe sống lâu. Cách nghĩ cách nhìn của tôi và quý vị không giống nhau, nếu quý vị đã tuổi lớn rồi, lớn tuổi rồi thì thế nào? Về nỗi khổ sanh lão bệnh tử, thì cảm nhận lão khổ rất rõ ràng rồi. Hơi giọng tôi không bằng như quá khứ, năm ngoái còn chưa cảm nhận được, cảm nhận không rõ ràng, nhưng năm nay thì tôi cảm nhận vô cùng rõ ràng, tôi nói nhiều rồi thì cảm thấy mệt mỏi. Sáng nay có nhiều người khách, đến hơn khoảng chục vị, đều là giáo viên của các trường học ở miền Nam, họ đối với Hán học vô cùng nhiệt huyết, nghe tôi đến đây, nên họ đến thăm hỏi. Tôi đã nói nhiều lời một chút, đại khái khoảng hơn một giờ, đem bài học này quên mất, tôi cho rằng ngày hôm nay không có bài giảng này, có thể nghỉ ngơi, cho nên giờ tôi cảm thấy đặc biệt mệt mỏi. Đây là lý do vì sao người đã lớn tuổi, thì họ đều không muốn trụ ở thế gian lâu dài, họ hy vọng sớm một ngày đến Thế Giới Cực Lạc.
Chúng ta học tập Đại Kinh lần này, cùng nhau nghiên cứu thảo luận. Mục tiêu là giống như ở lứa tuổi của tôi hiện nay, người lớn tuổi rồi, phải rõ rõ ràng ràng minh minh bạch bạch cần làm gì trong đời này, đó là cần buông xuống vạn duyên, chỉ hy vọng Phật đến tiếp dẫn, sớm đến Thế Giới Cực Lạc một chút. Chúng ta có nguyện: sau khi thành tựu ở Thế Giới Cực Lạc thì thừa nguyện tái lai, điều kiện đã đầy đủ như lịch đại Tổ sư, thì có thể đi rồi, đến đi tự do, qua lại tùy ý. Tâm nguyện lần học tập này, không khác lần trước, chỉ một mà thôi, chúng ta nắm được trọng điểm, giải thích từ ngữ, văn kinh, lúc trước giảng đã qua bốn lần, đều có lưu trữ video, ngoài ra cũng viết thành sách, đều có thể dùng làm tham khảo, lần này chúng ta thảo luận điểm quan trọng, chúng ta dùng cách thức như vậy, thì không uổng phí đời này. Tôi tin tưởng người 60 tuổi trở lên, vô cùng hy vọng có khóa học như thế này, sẽ giúp tăng trưởng niềm tin vãng sanh Thế Giới Cực Lạc của chúng ta.
Hôm nay chúng ta hãy xem, trang 138, đếm ngược hàng thứ hai, chỗ ba dấu ngoặc, xem bắt đầu từ đó. Chúng ta chỉ xem văn kinh, việc học tập vẫn không tách rời Tổ sư Đại đức, chúng ta đem đoạn này đọc qua một lần, 本經持名念佛法門“Bổn kinh trì danh niệm Phật pháp môn” (Pháp môn của kinh này là trì danh niệm Phật), Pháp môn trì danh niệm Phật, phải ghi nhớ, đời này chúng ta học Phật thì học pháp môn nào? Là trì danh niệm Phật, phải rõ ràng. Vì sao phải học pháp môn này, thì tiếp theo nói được rất hay, đây là pháp môn圓滿直捷 “viên mãn trực tiệp”(viên mãn nhanh chóng thẳng tắp), mấy chữ này rất quan trọng. Chúng ta học Phật, hy vọng đều nắm được tất cả pháp mà Thích Ca Mâu Ni Phật đã thuyết trong 49 năm. Tôi tin mỗi một đồng học trẻ tuổi học Phật, đều có ý niệm này, hy vọng chính mình có thể đạt đến bậc thông gia của nhà Phật. Tâm nguyện ấy là tốt, là thiện, đáng nhận được khích lệ. Nhưng hoàn cảnh ngày nay của chúng ta, đem so với thời cổ của Tổ sư Đại đức, thì hoàn cảnh thời đó tốt hơn, hoàn cảnh của quý Ngài tốt, còn điều kiện hoàn cảnh của chúng ta không được như vậy. Tôi nói đến đây thì cảm thấy rất đau lòng, nhưng đó là sự thật. Phật pháp tại Trung Hoa, từ khi đế chế nhà Thanh bị mất, Phật pháp cũng theo đó suy yếu, đây là chân tướng sự thật, mọi người đều biết.
Nắm được Thánh giáo viên mãn 49 năm của Thích Ca Mâu Ni Phật, là viên mãn, là nhanh chóng thẳng tắp. Nhanh chóng thẳng tắp là Tịnh tông, Tịnh tông cũng là viên mãn. Tại sao vậy? Vì giúp quý vị một đời thành Phật, thành tựu Phật pháp ngay trong đời này, đó là viên mãn trực tiệp. 方便究竟 “Phương tiện cứu cánh” (Phương tiện cứu cánh), Tổ sư Đại đức dạy cho chúng ta, chỉ cần chúng ta nắm chắc tam học: giới, định, huệ, thì có thể thành tựu. Ngàn vạn lần không nên lơ là giới luật, phải vô cùng xem trọng giới luật, hiểu rõ tinh thông được giới luật, thừa truyền giới luật, thọ trì giới luật, giới luật giúp chúng ta vãng sanh Tịnh độ, không có giới luật thì không có Phật pháp, chư vị phải ghi nhớ điều này.
Đây là pháp môn 一超直入,最極圓頓 “nhất siêu trực nhập, tối cực viên đốn”(nhất siêu trực nhập, tối cực viên đốn), viên giáo đốn giáo, viên đến tối thắng, đốn đến tối thắng, tức là bộ kinh này, là pháp môn này. 。「以彌陀一乘願海,六字洪名之究竟果覺,作我眾生之因心,以果為因,因果同時,從果起修,即修即果,心作心是,不可思議。」 “Dĩ Di Đà nhất thừa nguyện hải, lục tự hồng danh chi cứu cánh quả giác, tác ngã chúng sanh chi nhân tâm, dĩ quả vi nhân, nhân quả đồng thời, tùng quả khởi tu, tức tu tức quả, tâm tác tâm thị, bất khả tư nghì.” (Dùng biển nguyện Nhất Thừa Di Đà, sáu chữ hồng danh của quả giác cứu cánh, làm nhân tâm của chúng sanh chúng ta. Lấy quả làm nhân, nhân quả đồng thời; từ quả khởi tu, nên tu cũng chính là quả. Tâm làm được như tâm ấy, thì không thể nghĩ bàn). Chúng ta vô cùng cảm ơn Lão Cư sĩ Hoàng Niệm Tổ, Ngài đã viết bộ chú giải này, đây là thời mạt pháp, mà chúng ta có thể gặp được, một vị thiện tri thức lớn sau cùng này. Hiện nay còn có vị thiện tri thức như thế không? Tôi không nghe nói, không có nữa rồi. Vì sao không có nữa? Bởi chúng ta không hiếu học, không chịu học, không muốn học. Cho nên Phật Bồ tát không đến nữa. Hiện nay thật là phàm phu tục tử của lục đạo, giải hành đều có hạn, đó là thời đại chúng ta. Vào những thập niên thời cận đại, khi tôi còn trẻ, còn có những lão Hòa thượng tu hành được không tệ, đáng được chúng ta tôn kính. Những lão Hòa thượng ấy đều đã ra đi rồi, những lão Cư sĩ tu tốt thời ấy cũng không còn nữa, hiện nay học Phật rất khổ, vì không tìm được Lão sư, không có tấm gương tốt, phải làm thế nào? May mắn kinh giáo vẫn còn ở thế gian, nếu như những năm này lại trôi qua, không còn người in kinh, không có người học giáo, liệu sẽ có ngày đó không? Sẽ có. Chúng ta có thể tin tưởng, vì Phật pháp thật sự đã đi vào thời đại mạt pháp rồi, chúng ta vừa mới vào thời mạt pháp, phong khí của mạt pháp rất mạnh mẽ, nên nhất định phải đề cao cảnh giác.
Vẫn là từ trì giới để nhập môn, thời đại những năm 1980, tôi giảng kinh tại rất nhiều thành phố lớn của nước Mỹ, đã đề ra năm khoa, năm khoa mục giới học đó. Hy vọng mọi người học tập. Giới luật rất nhiều nhưng không có người truyền nữa, mọi người đều đã lơ là rồi, chúng ta phải bù đắp để đạt đến tối thiểu đơn giản nhất của giới luật, đủ giúp cho đời này chúng ta thành tựu được, sao cho vừa tốt vừa dễ nhớ, thời thời khắc khắc đều nhớ, không được hủy phạm. Nên khi thành lập Tịnh Tông Học Hội Nước Mỹ tại San Francisco, tôi đã viết duyên khởi, trong duyên khởi đó đã đề ra năm khoa giới học, chúng ta nhất định phải học.
Khoa thứ nhất là, 淨業三福 “Tịnh nghiệp tam phước” (Tịnh nghiệp tam phước). Chỉ cần tiếp xúc sát bên Phật, bất kể là quý vị học Phật theo một tông phái nào, thì đại gốc rễ chính là giới. Đối với tịnh nghiệp tức là pháp môn niệm Phật, thì đã tuyển chọn ra tam phước, đó là ba điều. Điều thứ nhất trong tam phước là, 孝養父母,奉事師長,慈心不殺,修十善業. “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp” (Hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, tâm từ không sát, tu mười nghiệp thiện), gồm bốn câu. Chư vị phải biết đây là nền tảng, hiện nay chúng ta học giới luật không tốt, nguyên nhân tại sao? Vì không có nền tảng này. Từ đâu mà xem nền tảng? Là hai câu đầu, hiếu dưỡng phụ mẫu chúng ta đã làm được hay chưa? Phụng sự sư trưởng, tôn sư trọng đạo đã làm được chưa? Không làm được. Hai câu này mà không làm được, thì không có nhân cách rồi. Nhân cách là gì? Là làm người, tư cách của làm người không có rồi, người thì phải biết hiếu thân, phải biết tôn sư. Chúng ta quay trở lại nhìn Cổ Thánh Tiên Hiền, từ ghi chép trong điển tịch, đặc biệt là trong truyện ký, quý vị đọc tụng cẩn thận đều thấy là hiếu thân tôn sư.
Hiếu thân tôn sư không có nữa, không thể trách cha mẹ của chúng ta không dạy cho chúng ta, bởi vì chúng ta sống tại thời đại chiến loạn, sau khi Dân Quốc thành lập, chiến tranh liên miên hầu như không có dừng lại, xã hội động loạn bất an, con người không có chỗ ở cố định. Thời kỳ kháng chiến, tôi đã đi mười tỉnh trong nước, ở mỗi một nơi ở nửa năm, tối đa là một năm, thì lại phải ra đi rồi, nên đó là tấm gương không dễ dàng. Cha mẹ chúng ta vẫn còn khỏe mạnh, chỉ là lúc năm mới hay các ngày lễ hội, người ta có nghi thức tế tổ, không quên tổ tiên, lúc đó còn đốt một ít tiền giấy cho tổ tiên, đây đều là tâm hiếu. Đối với thầy, cha mẹ giúp đỡ thay chúng ta tôn sư trọng đạo, chúng ta đã học được một chút gốc rễ, đó là học trong những năm tuổi còn nhỏ. Nhưng hiện nay đã lơ là sự giáo dục thời kỳ này rồi, người làm cha mẹ rất lơ là việc dạy dỗ con cái. Bạn thuở nhỏ của chúng tôi biết: cha mẹ tôi dạy tôi vẫn khá nghiêm túc, còn cha mẹ người khác thì lỏng lẻo. Đây là có liên quan cùng với văn hóa truyền thống, cha mẹ chúng tôi có đọc qua một chút cách nuôi dạy trẻ em chính xác của điển tịch, còn làm ra một chút tấm gương cho chúng tôi xem. Nhưng đó là rất may mắn cho chúng tôi, vì tuyệt đại đa số người đều không có, không chú ý nữa, như họ coi dạy trẻ em là việc của thầy cô, còn cha mẹ thì không có trách nhiệm. Ngày nay chúng ta rõ ràng rồi, cha mẹ càng có vai trò quan trọng hơn so với thầy cô, nếu cha mẹ có thể làm ra tấm gương hiếu thuận cha mẹ, tôn sư trọng đạo, thì tâm của trẻ em sẽ khác, bồi dưỡng sự hiếu kính cần làm ra tấm gương như vậy.
Tiếp theo còn có một câu thập thiện nghiệp đạo, dưỡng tâm từ bi, không sát hại tất cả chúng sanh, tu thập thiện nghiệp, đây là giới hạn thấp nhất của học Phật. Thập thiện gồm ba nghiệp thân khẩu ý; thân thì: không sát sanh, không trộm cướp, không tà dâm, không phải là nói được, mà phải làm được, phải thường thường cảnh sách chính mình; khẩu nghiệp thì rất dễ dàng tạo, khẩu nghiệp gồm có bốn điều: không vọng ngữ, không lưỡng thiệt, lưỡng thiệt là gây ra thị phi, bất kể là có ý hay vô ý đều không thể được, không ác khẩu, ác khẩu là nói lời thô lỗ, phải làm được; ý nghiệp thì gồm: không tham, không sân, không si. Đó là mười thiện. Trong đời sống hàng ngày, thời thời khắc khắc ghi nhớ kiểm điểm, xem có hủy phạm hay không? Quý vị chỉ quay đầu phản tỉnh, thì liền thấy có. Vì có nhiều những điều chướng ngại đó, cho nên chúng ta niệm Phật hiệu này, là miệng niệm mà vô tâm, không tương ưng so với Phật pháp của Tổ tổ tương truyền. Người khác có thể tương ưng, vì họ có nền móng của thập thiện nghiệp đạo. Chúng ta không tương ưng, vì chúng ta đã đem thập thiện nghiệp đạo bỏ đi rồi, điều này không thể không biết. Đó là điều thứ nhất của tam phước.
Điều thứ hai là: 受持三皈,具足眾戒,不犯威儀 “Thọ trì tam quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi” (Thọ giữ tam quy, đầy đủ đủ các giới, không phạm oai nghi). Tam quy, vào cửa học Phật bái sư, cầu thầy truyền tam quy y, truyền giới cho chúng ta. Đây là quan trọng, phải đem tam quy ngũ giới thập thiện thực hành, thực hành ngay trong đời sống thường ngày, thực hiện trong lúc xử sự, đối người, tiếp vật. Sau cùng khuyên chúng ta hướng đi lên đó là: 發菩提心,深信因果,讀誦大乘,勸進行者 “Phát Bồ đề tâm, thâm tín nhân quả, độc tụng Đại thừa, khuyến tấn hành giả” (Phát tâm Bồ đề, tin sâu nhân quả, đọc tụng kinh điển Đại thừa, khuyến tấn người tu hành). Đây là tự hành hóa tha, không được quên, như vậy là thực học Phật. Nếu như chính mình không làm được, mà đi khuyên người khác thì rất khó khăn. Chính mình làm được rồi, làm ra tấm gương cho người khác xem, dù cho người ta không thể học tập nghiêm túc, nhưng họ sẽ khâm phục kính ngưỡng quý vị, họ thấy quý vị làm thật, thì sẽ sinh ra sự ảnh hưởng đối với họ.
Tam phước này, Phật nói trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, đây là Phật truyền cho chúng ta. Chúng ta từ trong đây mà cắm gốc, đem hai chữ hiếu kính này ra để tu, gốc rễ lớn của pháp thế gian và pháp xuất thế gian, là hai chữ này.
Hai chữ đầy đủ này, đó là điều kiện, để học pháp thế gian, học Phật pháp đều có thành tựu, khẳng định có thành tựu. Thành tựu bao nhiêu thì hãy hỏi chính mình, không cần hỏi người khác, đó là gốc của gốc.
Khoa thứ hai là, 六和敬 “Lục hòa kính” (Lục hòa kính), vô cùng quan trọng. Sinh sống ở thế gian này, bất kể là người tại gia hay xuất gia, đều không thể rời khỏi quần chúng, chúng tôi nói là không được rời khỏi đại chúng. Sống cùng với đại chúng cần phải tu điều gì? Đó là Lục hòa, người Trung Hoa thường nói là hòa vi quý, nhất định không được coi thường. Dùng tâm thế nào để học hòa? Là dùng kính, dùng nhẫn, đối với tất cả người, hết thảy sự việc đều tôn trọng, kính đối với sự việc tức là nghiêm túc có trách nhiệm, tận tâm tận lực để làm việc đó cho tốt. Điều thứ nhất của Lục hòa là: 見和同解 “Kiến hòa đồng giải” (kiến hòa đồng giải), là cách nhìn, cách nghĩ của chúng ta đối với tất cả người sự vật, phải tương đồng. Tiêu chuẩn của đồng là gì? Là Phật Bồ tát. Như tịnh nghiệp tam phước vừa mới giảng, tức là kiến hòa đồng giải, 戒和同修 “giới hòa đồng tu” (giới hòa đồng tu). Kiến hòa đồng giải càng quan trọng hơn so với giới hòa đồng tu, nên đó là nền móng, có nền móng đó thì mới có thể nói đến giới. Giới luật là những khoa mục mà chúng ta phải thực hành, có thể thực hiện hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu tập thiện nghiệp, vậy là cắm gốc được chắc rồi, thì liền có phần vãng sanh Thế Giới Cực Lạc. Nếu không có ngũ giới, thập thiện, thì rất khó vãng sanh, vậy là đại chướng ngại của vãng sanh, không thể không biết. 身同住,口無諍,意同悅 “thân đồng trụ, khẩu vô tránh, ý đồng duyệt ” (thân hòa đồng trụ, khẩu hòa vô tránh, ý hòa đồng duyệt), và còn có 利和同均 “Lợi hòa đồng quân”(Lợi hòa đồng đều), nghĩ đến mình thì phải nghĩ đến người khác.
Tiếp theo là khoa thứ ba: 三學“tam học” (tam học), tam học tức là giới định huệ, giới là phương pháp, định là cơ sở, huệ từ đâu mà đến? Huệ là từ định mà đến. Do đó nghiên cứu kinh giáo có thể khai trí huệ được hay không? Có định công thì mới khai trí huệ, không có định công thì không khai trí huệ, nên học tập kinh giáo cũng là tu định. Tôi theo Lão sư Lý mười năm, định của học kinh giáo là gì? Là nhất môn thâm nhập. Lão sư dạy chúng tôi, ngay cả xem chú giải chỉ được xem một loại, nếu xem nhiều loại, mà mỗi người lại nói một cách không giống nhau, thì tâm của quý vị tạp loạn rồi, không đắc được định huệ. Thâm nhập một môn, thì tối thiểu tư liệu tham khảo của chủ tu phải là một môn. Trong một môn có những chỗ rất khó hiểu, không thể lý giải, thì tìm tư liệu khác để tham khảo, chỉ xem những câu đó, thì có thể được, vậy sẽ giúp quý vị đoạn nghi sanh tín. Tam học này là tổng nguyên tắc của Phật pháp, cho dù tại gia hay xuất gia, Đại thừa hay Tiểu thừa, bao gồm cả Mật tông, hay tông môn giáo hạ đều không rời khỏi tam học này.
Khoa tiếp theo là六度 “Lục độ” (Lục độ), là độ ai? Độ chính mình, phải học nghiêm túc. Học布施“bố thí”(bố thí), bố thí là để độ tham. Bố thí gồm có bố thí tài, bố thí pháp, bố thí vô úy, đều phải hiểu rõ. Phải làm nghiêm túc, tận tâm tận lực mà đi làm, sẽ có quả báo tốt. Đại sư Chương Gia dạy cho tôi: bố thí tài được giàu có, bố thí pháp được thông minh trí huệ, bố thí vô úy được khỏe mạnh sống lâu. Vô úy là không sát sanh, làm sao để tu được sống lâu? Là không sát sanh, ăn chay, thương yêu che chở tất cả động vật, kể cả hoa cỏ cây cối, thương yêu che chở bình đẳng cả chúng sanh hữu tình và vô tình, nuôi lớn tâm từ bi, nói thật sự đây cũng là tu đại phước.
Bố thí tài được giàu có, bất kể là tại gia hay xuất gia số người giàu là không ít, giàu này từ đâu đến? Người thế gian ngày nay được giàu có, có thể nói: hầu như toàn bộ là do phước đã tu của đời trước, nên đời này được quả báo, đại phú đại quý, là từ đó mà đến. Đời này lại tiếp tục tu, thì đời này được lợi ích. Ở thời cổ, người đọc sách, người kiệt xuất mới hiểu được, người xuất gia hiểu được, vì thầy nhất định dạy cho quý vị, người học Phật làm gì để được giàu có? Là hoằng dương Phật pháp nếu muốn giàu có. Ở thế gian này, muốn hóa độ chúng sanh, mà không giàu có, thì duyên không đủ, cho nên cần tu ba loại: bố thí tài, bố thí pháp, bố thí vô úy. Làm rõ ràng minh bạch lý này rồi, thì thực hành ngay trong đời sống, gặp duyên thì làm liền, nếu không có duyên thì không cần phải đi tìm. Duyên tức là người thường nói là cơ hội, nếu quý vị thực sự phát đại tâm, thì Phật Bồ tát sẽ tăng thượng duyên thuận lợi cho quý vị.
Thực sự ba loại bố thì này, càng thí càng được nhiều, giúp niềm tin của quý vị sẽ thêm lớn. Lúc thời trẻ, tôi không có ba loại bố thí này. Vì sao mà tôi học được? Là sau khi xuất gia, tôi học được với Đại sư Chương Gia. Lúc đó, tôi bố thí tài, bố thí pháp, giảng kinh dạy học, là không có vấn đề, bố thí tài thì cần có tiền, mà khi đó tôi không có tiền. Thầy hỏi tôi: con có thể bố thí một hào, một đồng hay không? Tôi nói: như vậy thì con có thể. Tôi bố thí từ một hào, một đồng, thường thường đem ý niệm bố thí này để ở trên tâm, không nên quên, có cơ hội thì đừng nên bỏ lỡ. Thật sự hữu ích, đại khái trải qua khoảng nửa năm, thì thấy được hiệu quả rất rõ ràng, nên đối với Thánh giáo, lời dạy trong kinh điển, không hoài nghi nữa, có niềm tin rồi.
Thứ hai của Lục độ là持戒 “trì giới”(trì giới), lúc nãy đã giảng rồi. Tiếp theo điều thứ ba là忍辱“nhẫn nhục”(nhẫn nhục), nhẫn nhục có khả năng bảo trì công đức tu tích của quý vị, không để chảy đi mất. Do đó bố thí trì giới thì có thể thành tựu công đức, còn nhẫn nhục để bảo trì công đức khiến không lại mất đi, nên không thể không tu. Nếu không tu, không thể nhẫn, quý vị tu tích được không ít công đức, một khi nổi nóng, thì xong rồi, toàn bộ công đức sạch trơn. Tu tích thì không dễ, mà phá hủy thì rất dễ dàng, dù chỉ là trong lòng không vui, không có biểu hiện ra, nhưng cũng là chịu tổn thương lớn rồi, vậy nên cần phải nhẫn. Tốt nhất có thể cùng ở chung với những người có khả năng nhẫn nhục, thấy tận mắt những người ấy, họ gặp những hoàn cảnh ác, gặp người bất thiện, ngang ngược hung hãn không thèm nói lý, họ vẫn có thể khéo léo mà ở cùng với hạng người ấy. Chúng ta cần phải học được như vậy, không thể không học. Nếu không học, tai nạn thảm họa rất nhiều, nghịch duyên rất nhiều, thì quý vị không có cách nào thành tựu được. Vì vậy, không thể không có công phu nhẫn nhục, bởi nhẫn nhục có thể thành tựu tất cả thiện pháp của quý vị, giúp quý vị xa rời hết thảy ác pháp, công đức không thể nghĩ bàn.
Tiếp theo, 精進、禪定、般若 “Tinh tấn, thiền định, bát nhã”(tinh tấn, thiền định, bát nhã), bát nhã là trí huệ. Mục đích tu hành của pháp Đại thừa là khai trí huệ, đạt tiểu ngộ, đại ngộ, đại triệt đại ngộ. Đạt tiểu ngộ, thì công phu đắc lực rồi; đạt đại ngộ thì đã chứng A la hán gồm tứ quả tứ hướng; đạt đại triệt đại ngộ, thì là Bồ tát, đây là hướng nâng cao lên tầng bậc của học Phật.
Cuối cùng là khoa thứ năm, khoa thứ năm của chúng ta là普賢十願 “Phổ Hiền thập nguyện” (Mười nguyện Phổ Hiền), chúng ta học Đại thừa, chúng ta niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, tham vấn thứ 53 là tham vấn cuối cùng trong Kinh Hoa Nghiêm, Bồ tát Phổ Hiền dùng Thập Đại Nguyện Vương quy về Cực Lạc, nên Ngài là đời Tổ sư thứ nhất của Tịnh tông, chúng ta phải hiểu biết rõ ràng, mười đại nguyện vương của Ngài rất là quan trọng, cần phải nên học.
Nguyện thứ nhất 禮敬諸佛 “lễ kính chư Phật”(lễ kính chư Phật), nguyện thứ hai稱讚如來“xưng tán Như Lai” (khen ngợi Như Lai), quý vị xem thấy hai điều đầu tiên này, Bồ tát Phổ Hiền nêu lên hai điều này khiến quý vị liền nghĩ đến, hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, là lễ kính chư Phật Như Lai. Khen ngợi, nếu muốn Phật pháp hưng, chỉ có Tăng khen Tăng. Người xưa dạy cho chúng ta, sự hưng thịnh từ đâu mà đến? Là từ khen ngợi, tôn trọng lẫn nhau, tôi tôn trọng đại chúng, đại chúng tôn trọng tôi, đoàn thể hòa hợp, thì đạo tràng đó, công ty đó nhất định hưng vượng. Nếu như đoàn thể đó, bất kể là lớn hay nhỏ, đôi bên đối xử với nhau như oan gia, không có tán thán, mà chỉ có hủy báng lẫn nhau, thì đối với tổ chức, đoàn thể đó, trong tâm chúng ta nên nghĩ đến sẽ xa lìa nơi ấy sớm một chút, như vậy tốt, đây là thật sự có thông minh trí huệ. Trong pháp thế gian và xuất thế gian, chúng ta cần lựa chọn đạo tràng tu hành, thì dùng tiêu chuẩn nào? Là Hòa hợp. Đạo tràng này hòa thuận, thì tôi mong muốn ở đây; còn nếu đạo tràng này bất hòa, thì nên sớm rời khởi.
Nguyện thứ ba là: 廣修供養 “quảng tu cúng dường” (rộng tu cúng dường), ba loại cúng dường gồm: tài cúng dường, pháp cúng dường, vô úy cúng dường. Vô úy cúng dường là bảo vệ che chở họ khi họ gặp rắc rối, gặp chướng ngại, có khó khăn, cần có người giúp, đó là thuộc về vô úy. Lúc nãy đã nói, tài cúng dường được giàu có, pháp cúng dường được thông minh trí huệ, giảng kinh dạy học là pháp cúng dường, giúp người khác nâng lên cao, bất kể là người tại gia hay xuất gia, đều thuộc về pháp cúng dường. Công đức của pháp cúng dường vượt hơn công đức của tài cúng dường, cần nên tu. Đạo nghiệp chính chúng ta chưa thành tựu, thiện hạnh cũng chưa thành tựu, thì chúng ta tu pháp cùng dường thế nào? In kinh thì tốt. Hiện nay kỹ thuật in ấn phát triển, kể cả đĩa CD, máy nghe mp, giúp người ta có cơ hội nghe giảng kinh, xem đọc tụng kinh. Hiện nay việc này thuận lợi hơn so với ba, bốn mươi năm trước. Ba, bốn mươi năm về trước thì chướng ngại rất nhiều, hiện nay đã thuận lợi rồi. Đặc biệt là truyền hình, nếu như có khả năng, thì quý vị mua hẳn một khung giờ trên kênh truyền hình, quý vị ưa thích bộ kinh luận nào, thì chia ra giảng trong khung giờ đó, người xem người học càng nhiều, thì công đức quý vị càng lớn. Ở Đại Lục, Lão Cư sĩ Hoàng Niệm Tổ truyền lại không ít tư liệu; Tại Đài Loan, dường như Lão sư Lý để lại tư liệu cũng rất phong phú, chính chúng ta có khả năng, có tài nghệ, thì nên đem tư liệu đó phát dương quang đại, giới thiệu cho đại chúng xã hội. Cúng dường pháp thắng hơn cúng dường tài, những ngày lễ hay ngày tết, mọi người tụ họp lại, chúc nhau, đó là hình thức, trong hình thức ấy lại thêm nội dung của Phật pháp, niệm Phật mười hay mười lăm phút rồi khai hội, cúng dường pháp. Về cúng dường vô úy, nếu có người xây dựng đạo tràng, làm những việc từ thiện, mà gặp chướng ngại, thì chúng ta giúp họ giải quyết, đây là thuộc về cúng dường vô úy.
Nguyện thứ tư của Phổ Hiền là: 懺悔業障“Sám hối nghiệp chướng” (Sám hối nghiệp chướng), tự mình biết chính mình đã tạo nghiệp chướng, nhất định phải hiểu rõ sám hối. Gần đây nhất, tôi gặp một vị đồng học, lúc ở đời, đã tạo rất nhiều tội nặng, nên đọa địa ngục. Chúng tôi giúp không được, chỉ có thể giảng kinh hồi hướng, đặt cho vị ấy một bài vị trước tượng Phật. Quan trọng nhất là họ phải thật sự sám hối, tự biết đã sai rồi, sửa đổi làm mới chính mình. Vị ấy tính ra còn không tệ, nói với tôi: vị ấy đời này không học Phật, nhưng nhiều đời nhiều kiếp đã học Phật, mà tu không tốt, cho nên đến đời này vẫn bị nạn đó, cầu tôi giúp đỡ. Chúng tôi dùng đạo tràng này của chúng tôi, đem công đức của giảng kinh hồi hướng cho vị ấy, chính vị ấy cũng thật sự quay đầu, rất khó được, cuối cùng thì vị ấy đã vãng sanh Thế Giới Cực Lạc rồi. Chúng tôi rất là hoan hỷ, hy vọng vị ấy thành Phật thành Bồ tát ở Thế Giới Cực Lạc, lại đến thế gian này để phổ độ chúng sanh, sẽ không có lỗi lầm nữa. Thật sự cần phải biết chính mình làm sai việc gì, phải thật sự sám hối, làm thật, không thể không làm thật.
Những nguyện tiếp theo: 隨喜功德,請轉法輪,請佛住世,常隨佛學,恆順眾生“Tùy hỷ công đức, thỉnh chuyển pháp luân, thỉnh Phật trụ thế, thường tùy Phật học, hằng thuận chúng sanh”(Tùy hỷ công đức, thỉnh chuyển pháp luân, thỉnh Phật trụ thế, thường tùy Phật học, hằng thuận chúng sanh), tùy hỷ công đức. Thời gian hôm nay đã hết rồi, chúng ta để lại buổi sau học tập tiếp. Đây đều là những phương pháp tu hành vô cùng thù thắng, chúng ta cần nên học tập. Cảm ơn mọi người!
( Hết tập 2)
Nguyện đem công đức này
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Mau thoát biển luân hồi
Sanh qua nước Cực Lạc
Vượt lên ngôi bất thoái
Thành Phật quả viên mãn
Rộng độ khắp chúng sanh.
Nam Mô A Di Đà Phật.
Do vì lồng tiếng phải phù hợp với thời gian bài giảng, nên chúng tôi chỉ đọc phần dịch nghĩa của chánh văn trong bộ giảng này. Quý vị đồng tu nào quen nghe phần dịch âm Hán chánh văn, thì xin vui lòng tải file văn bản dịch có cả phần chữ hán, dịch âm Hán và dịch nghĩa, theo liên kết chúng tôi để ở dưới file video mỗi tập trên
kênh Youtube: Thiện Trang Văn Trang,
hoặc liên hệ qua email của dịch giả: thichthientrang@gmail.com
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
