Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
48 Đại Nguyện Của Đức Phật A Di Đà Giảng Giải
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Phổ Đẳng Tam Muội. Trong Định Cúng Phật
Nguyện 44: Phổ đẳng Tam muội.
Nguyện 45: Trong định cúng Phật.
Âm: Ngã tác Phật thời, thập phương Phật sát, chư Bồ tát chúng, văn ngã danh dĩ, giai tất đãi đắc, thanh tịnh, giải thoát, Phổ đẳng Tam muội, chư thâm tổng trì; trụ Tam ma địa, chí ư thành Phật. Định trung thường cúng, vô lượng vô biên, nhất thiết chư Phật, bất thất định ý. Nhược bất nhĩ giả, bất thủ Chánh Giác.
Nghĩa: Khi tôi thành Phật, các bậc Bồ tát trong mười phương cõi Phật, nghe danh tôi rồi đều được thanh tịnh giải thoát, Phổ đẳng Tam muội, các môn Tổng trì, vào Tam ma địa cho đến thành Phật. Tuy ở trong định, thường cúng dường vô lượng vô biên chư Phật vẫn không mất định ý (tâm chánh định). Nếu không được như vậy, thề không thành Chánh Giác.
Giảng:
Lời nguyện này, trình bày lợi ích của chư Bồ tát mười phương khi nghe danh hiệu Phật A di đà. Tâm từ bi của Phật vô cùng rộng lớn, không bến bờ, ba căn cơ thượng trung hạ đều được vãng sinh, cõi nước thanh tịnh của Phật A di đà hoàn toàn không giới hạn, cho nên chúng ta nhất định phải niệm Phật, phải tụng kinh Vô Lượng Thọ, kinh A di đà.
Trong kinh nói: Người tu học Đại thừa, chẳng luân pháp môn nào, chỉ cần đầy đủ tín nguyện, chí tâm hồi hướng cầu sinh Tịnh độ, như thế, tất cả đều được vãng sinh. Cho nên, dù người tụng kinh gì, trì chú gì, hoăc niệm danh hiệu Phật, Bồ tát nào, chỉ cần chính mình phát nguyện cầu sinh Tịnh độ thì đều được sinh về. Pháp môn niệm Phật thật rộng lớn vô lương vô biên.
“Khi tôi thành Phật, các bậc Bồ tát trong mười phương cõi Phật, nghe danh tôi rồi đều được thanh tịnh giải thoát, Phổ đẳng Tam muội, các môn Tổng trì”. Đoạn văn này nói về hàng Bồ tát trong cõi Phật khắp mười phương, chẳng phải là những chúng sinh thông thường. Chư Bồ tát này cũng phải có đầy đủ thiện căn, phước đức, nhân duyên, mới có thể nghe được sáu chữ hồng danh này.
Trong kinh đã nói rất nhiều lần, công đức nghe danh hiệu Phật chẳng thể nghĩ bàn. Từ đó chư Bồ tát mới có thể nghe và tiếp nhận kinh Vô Lượng Thọ. Nếu Bồ tát chưa có tâm phát nguyện vãng sinh, thì phải ở trong vô lượng thế giới rộng độ chúng sinh. Các Ngài dùng phương pháp gì để cứu độ? Chính là khuyên mọi người niệm Phật cầu sinh Tịnh độ, do đó nên được oai thần bổn nguyện của Phật A di đà trợ giúp. Bổn nguyện này là lời nguyện sau cùng của Phật. Đức Phật A di đà phải trợ giúp những Bồ tát này, khiến cho các Ngài ở trong mọi hoàn cảnh vật chất và nhân sự cõi nước đều giữ được thân tâm thanh tịnh, không hề bị hoàn cảnh bên ngoài làm ô nhiễm. Đây là Phật A di đà bảo hộ, bởi vì Bồ tát vẫn là chúng sinh hữu tình, nhất định không khởi vọng tưởng chấp trước, tham sân si, được giải thoát tự tại.
“Phổ đẳng” là phổ biến bình đẳng. Tâm của các vị Bồ tát cùng với tâm Phật giống nhau. “Tam muội” là niệm Phật Tam muội vô cùng thù thắng. Các Bồ tát khác không biết, những Bồ tát này đều biết rõ. Việc này phải nhận thức thấu đáo. Vậy pháp môn này, tất cả chư Phật phổ biến hoằng dương, vì sao lại có những Bồ tát không biết đến? Thật ra, những Bồ tát không biết pháp môn này rất nhiều. Cũng như nơi thế giới này, chúng ta dốc sức hoằng dương phổ biên Tịnh tông, làm cho rất nhiều người, kể cả người không niệm Phật, các tôn giáo bạn như Thiên chúa giáo cũng đều biết đến Phật A di đà. Tuy có biết nhưng họ không tin tưởng, chẳng có tâm nguyện thì biết cũng như không biết. Cho nên, rất nhiều Bồ tát cũng giống với tình huống này, gọi là chẳng nghe chẳng thấy. Ý nghĩa này là mắt nhìn mà chẳng thấy, tai nghe nhưng chẳng nghe, vì không có tín nguyện.
“Các môn tổng trì”. Tổng trì tiếng Phạn gọi là Đà la ni. “Tổng” tất cả các pháp, “trì” tất cả các ý, cũng như cương lĩnh mà hiện tại hay nói đến. Nghĩa là cương lĩnh của tất cả Phật pháp. Trong hành môn nói, điều thiện tuyết đối chẳng thể mất. Chúng ta biết được tu thiện, phải có hạnh thiện, phải có nguyện thiện, và còn phải có cơ hội để thực hành. Nếu không có cơ hội, dù muốn tu thiện cũng chẳng thành tựu. Mỗi một cơ hội, Bồ tát đều có thể nắm lấy, không để mất đi. Điều này rất khó! Việc ác, lời nói ác, ý nghĩ ác, chẳng để phát sinh. Trong hành môn, đây là cương lĩnh vô cùng quan trọng.
“Vào Tam ma địa”. Trong kinh Lăng nghiêm có nói đến Tam ma địa, đều là tên gọi của Thiền định. Vậy chỗ này ý nói an trú trong định, được thành Chánh Giác. Các vị Bồ tát này nghe danh hiệu Phật được lợi ích vô cùng thù thắng.
“Tuy ở trong định, thường cúng dường vô lượng vô biên chư Phật vẫn không mất định ý (tâm chánh định)”. Loại lợi ích thù thắng này, phần trước chúng ta đã nhận thấy. Có những Bồ tát nghe danh hiệu Phật A di đà, nhưng không nguyện sinh đến Tây Phương, có được những lợi ích này không? Tất cả đều được lợi ích. Bậc địa thượng Bồ tát, hoặc là Bồ tát bất thoái chuyển, những vị từ Thất địa trở lên, không được sự giúp đỡ của Phật, cũng có năng lực này. Thế nhưng, từ Thất địa trở xuống thì không có năng lực như trên, trí tuệ, thần thông, đạo lực đều không rộng lớn đến thế. Nếu được oai thần Phật A di đà giúp đỡ, năng lực của Bồ tát sẽ được nâng cao, giống như bậc Bồ tát Thất địa, Bát địa, Cửu địa. Họ có thể ở trong một niệm cúng dường rộng khắp mười phương vô lượng vô biên chư Phật. Vậy thì, cùng với người sinh về Tây Phương không hề khác nhau, lợi ích này tương đồng. Cho nên, tâm Phật A di đà là bình đẳng, tuyệt đối chẳng có phân biệt, thật sự thanh tịnh bình đẳng. Chúng ta phải nên học theo tâm Phật. Học như thế nào?
Ngày nay, trong Phật giáo có rất nhiều tông phái. Ngoài Tịnh tông còn có Thiền tông, Mật tông, Thiên Thai tông v.v... Người theo học tông Thiên Thai cũng không ít, có người lại theo Pháp tướng Duy thức. Chúng ta chẳng nên có thái độ cho rằng Tịnh độ là bậc nhất, các pháp môn khác đều chẳng sánh bằng. Như vậy đã khởi lên phân biệt chấp trước, cống cao ngã mạn, vậy thì không thể tương ưng với Phật A di đà. Đối với mọi người, đức Phật đều bình đẳng. Đối với mọi người, chúng ta nhất định cũng phải bình đẳng, chẳng hề gì. Bất luận người ấy tu pháp môn nào, mình nhât định phải vui mừng ca ngợi, không nên tự khen mình chê người. Trong Bồ tát giới, việc này thuộc giới trọng thứ nhất. Bởi vì tất cả Phật pháp đều do Phật nói. Nếu chúng ta tự ca ngợi pháp tu của chính mình, lại hủy báng pháp tu của người khác thì chính mình hủy bảng Phật, Pháp, Tăng.
Thế nên, mọi người phải học giống như Phật, dùng tâm bình đẳng đối đãi. Người đối với pháp môn niệm Phật có thể tin và hiểu, là căn lành đã chín muồi từ vô lượng kiếp. Có người nghe mà không tin, chẳng phát nguyện vãng sinh, lại còn chê bai, do căn lành người này chưa chín muồi, chẳng nên trách họ. Pháp môn này gọi là pháp khó tin, vậy nên tâm mình phải giữ gìn cho thanh tịnh. Đây là trong định có thể cúng Phật, mà không mất tâm chánh định, chính là chẳng bị ngoại cảnh xoay chuyển.
Được Môn Tổng Trì. Nghe Danh Được Pháp Nhẫn. Hiện Tại Chứng Được Quá Bất Thối
Nguyện 46: Được môn tổng trì (Đà la ni).
Nguyện 47: Nghe danh được pháp nhẫn.
Nguyện 48: Hiện tại chứng được quá bất thối.
Âm: Ngã tác Phật thời, tha phương thế giới, chư Bồ tát chúng, văn ngã danh giả, chứng ly sinh pháp, hoạch Đà la ni. Thanh tịnh hoan hỷ, đắc bình đẳng trụ, tu Bồ tát hạnh, cụ túc đức bổn, ứng thời bất hoạch, nhất nhị tam nhẫn, ư chư Phật pháp, bất năng hiện chứng, Bất thối chuyển giả, bất thủ Chánh Giác.
Nghĩa: Khi tôi thành Phật, các Bồ tát ở thế giới khác nghe danh hiệu tôi, chứng được Ly sinh pháp, được các môn Đà la ni, thanh tịnh hoan hỷ, an trụ trong thể tướng bình đẳng, tu hạnh Bồ tát, đầy đủ trí đức mà không chứng được ba pháp nhẫn, nơi Phật pháp mà không chứng được bậc Bất thoái chuyển, thề không thành Chánh Giác.
Giảng:
Đoạn trước nói, chúng Bồ tát trong cõi Phật khắp mười phương, đoạn này nói chúng Bồ tát ở thế giới phương khác, ý nghĩa tương đồng. Các hàng Bồ tát này chẳng phải ở thế giới Cực Lạc.
“Nghe danh hiệu tôi”. Nghe đã bao gồm tín giải, hỷ lạc, ưa thích, đối với Phật A di đà sinh tâm cung kính, thế nhưng không nguyện vãng sinh. Bồ tát này có thể đem pháp môn này giáo hóa chúng sinh, nhất định được Phật trợ giúp.
“Chứng Ly sinh pháp, được các môn Đà la ni”. “Sinh” tức là sinh tử. Có hai loại: Phân đoạn sinh tử và Biến dịch sinh tử. Chúng ta là phàm phu đều đầy đủ hai loại sinh tử này.
Phân đoạn là từng giai đoạn, từ lúc sinh cho đến chết là một giai đoạn, sau khi chết rồi đi đầu thai, sinh rồi lại chết. Do đó đức Phật nói, sinh tử mệt mỏi, không hề dừng nghỉ, mắt Phật nhìn thấy chúng sinh thật đáng thương xót. Chúng sinh không có cách gì vượt thoát sáu nẻo luân hồi.
Biến dịch là sự biến đổi. Việc này rất nhỏ nhiệm, nhưng vẫn có thể quán sát được. Như nói năm sau già hơn năm trước, đây chính là biến dịch. Thật ra, có phải năm sau già hơn năm trước không? Thật vậy, tháng sau già hơn tháng trước, tuần này già hơn tuần trước, ngày hôm nay già hơn hôm qua. Tôi nghĩ, việc này mọi người đều đồng ý.
Nếu vi tế hơn, giây phút này già hơn giây phút trước. Đây gọi là Biến dịch sinh tử. Như bậc A la hán trở lên đều đã vượt qua Phân đoạn sinh tử, chính là câu nói “liễu sinh tử, siêu thoát luân hồi”. Tuy Phân đoạn sinh tử không còn, nhưng Biến dịch sinh tử này. Bồ tát Đẳng giác vẫn còn một phẩm sinh tướng vô minh chưa trừ, vẫn còn một lần Biến dịch cuối cùng.
“Chứng Ly sinh pháp” là nói rõ hai loại sinh tử hoàn toàn không còn, đây là cảnh giới Bồ tát Địa thượng. Phật A di đà đã giúp đỡ các Bồ tát này chứng Ly sinh pháp. Nói dễ hiểu hơn, là vĩnh viễn thoát ly Tam giới. Nói theo chiều sâu, được Phật lực bảo hộ, Bồ tát này đều vượt thoát hai loại sinh tử này.
“Được các môn Đà la ni”. Đà la ni chính là sáu chữ hồng danh. Bồ tát ở phương khác nghe danh hiệu Phật, tâm liền an trụ với sáu chữ hồng danh.
Có người hỏi: Bồ tát niệm Phật, vì sao không cầu vãng sinh?
Mỗi Bồ tát đều có nguyện lực không giống nhau. Có những Bồ tát nghe pháp môn Tịnh độ, liền niệm Phật nguyện vãng sinh để mau chóng thành Phật, sau khi thành Phật mới rộng độ chúng sinh.
Lại có những Bồ tát chỉ mong sức Phật bảo hộ, độ khắp chúng sinh, đến khi chúng sinh thành Phật rồi sau tôi mới thành Phật.
Thế nhưng, nên biết Bồ tát đích thực phải vượt khỏi ba cõi, có bản lĩnh này mới giúp đỡ chúng sinh. Ngày nay chúng ta đã thọ giới Bồ tát, học theo nguyện của Bồ tát Địa Tạng thì không được đâu, vì chúng ta không có bản lĩnh này, phiền não chưa dứt sạch thì phải chịu sinh tử luân hồi. Vậy chúng ta có tâm nguyện rộng độ chúng sinh mà chẳng thực hiện được, chỉ là nguyện suông mà thôi. Do đó, nhất định phải sinh về Tây Phương Cực Lạc, nếu không thì ít nhất phải dứt sạch kiến, tư phiền não mới không bị trói buộc trong sinh tử luân hồi.
Bồ tát niệm Phật, được sức mạnh của Phật giúp đỡ, Bồ tát ấy tự tại rộng độ chúng sinh thì chẳng cần nhau gấp vãng sinh. Thế nên lời nguyện này của Phật là nói với những Bồ tát này. Thực tế, chẳng phải vì chúng ta mà nói, vì mình chưa phải là Bồ tát. Mọi người không nên hiểu lầm đã thọ giới Bồ tát thì làm Bổ tát liền. Đó là Bồ tát danh tự, Bồ tát bằng đất mà thôi, chẳng phải thật. Việc này chính mình phải nhận hiểu rõ ràng.
“Thanh tịnh hoan hỷ, an trụ trong thể tướng bình đẳng”. Nghe danh hiệu Phật, sinh khởi lòng tin, hiểu suốt đạo lý, tâm niệm vui thích, an trú ở nơi công đức bình đẳng, an trụ ở nơi pháp môn bình đẳng. Pháp môn bình đẳng chính là danh hiệu Phật và kinh Vô Lượng Thọ. Bình đẳng chính là thể tướng của tất cả pháp, vậy tại sao mọi người nơi tâm chưa bình đẳng, vì nguyên nhân gì? Chính vì mọi người có tâm phân biệt, vọng tưởng. Tâm này hư dối, không bình đẳng, nên nhìn thấy cảnh giới bên ngoài cũng chẳng bình đẳng. Chúng ta đem cảnh giới Nhất chân xem thành mười pháp giới. Việc này từ trên cương lĩnh quy nạp mà nói, thật sự pháp giới vô lượng vô biên.
Căn tánh chúng sinh tốt đều có thể tu Bồ tát hạnh, cũng có thể học Bồ tát đạo, cũng có thể bình đẳng trụ. Vậy, chúng ta đối với Phật A di đà, đối với kinh điển của Tịnh độ tông, đều đã thấy tướng nghe danh. Nhờ Phật giúp đỡ bảo hộ, đều có thể nhận công đức lợi ích thù thắng. Tâm bình đẳng, như thế mới có thể được pháp bình đẳng.
Trong quá trình tu học, câu Phật hiệu này chính là toàn thể pháp giới, đặc biệt ở nguyện thứ 18. Các Đại đức thuở xưa đem tất cả kinh so sánh, cuối cùng mới thể hội được công đức danh hiệu Phật không thể nghĩ bàn. Danh hiệu Phật là tất cả pháp, tất cả pháp đều trở về danh hiệu Phật. Đến chỗ này là bình đẳng chân thật, bao gồm tất cả pháp môn, cuối cùng đều trở về một câu danh hiệu này, thật thù thắng, không gì sánh bằng.
Chỗ dụng công tu, then chốt là chánh niệm liên tục, đến khi công phu thành tựu, niệm mà không niệm, không niệm mà niệm. Đây là được bình đẳng trụ. Việc hành trì như vậy là hạnh chân thật Bồ tát.
“Tu Bồ tát hạnh, đầy đủ trí đức”. Chỗ này đầy đủ trí đức, đặc biệt chú trọng ở sự lợi ích chúng sinh. Chúng ta dốc lòng dốc sức đem pháp môn này phổ biến. Vì hiện tại mình thấu suốt rõ ràng, chỉ có pháp môn này mới có thể làm cho chúng sinh ngay trong đời này được độ thoát. Đó là hành Bồ tát hạnh.
Trong Thiền tông, Lục Tổ nói đối tượng Ngài độ là bậc thượng căn. Tại sao? Được Sơ thiền trong Sắc giới đã lìa khỏi dục, tức là năm sự ham muốn (tiền tài, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ) không còn nữa. Chúng ta thử nghĩ, mình còn động tâm đối với năm thứ này không? Nếu còn động tâm, tức nhiên vẫn còn ở Dục giới, không có phần nơi Sơ thiền. Từ đó biết được, chẳng phải việc dễ dàng!
Tôi đã từng giảng kinh Kim Cang, Pháp Bảo Đàn, Chứng Đạo Ca của Thiền sư Vĩnh Gia. Có người hỏi: Sao thầy không tu thiền. Tôi nói thành thật, năm sự ham muốn tôi vẫn chưa dứt hết được. Còn tu Tịnh độ, chưa đoạn dứt năm sự ham muốn này vẫn được vãng sinh. Pháp môn này nhờ sức mạnh của Phật tiếp dẫn, mang nghiệp vãng sinh, chỉ cần chế phục nó là tốt rồi, không cần đoạn.
Từ xưa đến nay, người tu niệm Phật được vãng sinh chẳng thể tính kể. Trong Tịnh Độ Thánh Hiền Lục, Truyện Vãng Sinh, ghi chép lại đều do nghe được. Còn rất nhiều người vãng sinh nhưng không biết được số lượng là bao nhiêu. Thế mới biết sự thù thắng của pháp môn này. Đại sư Vĩnh Minh nói: “Muôn người tu, muôn người vãng sinh”.
“Ba nhẫn”, đây là nghe danh hiệu Phật được ba pháp nhẫn, cũng đều nhờ Phật A di đà giúp đỡ. Ba thứ nhẫn là: Âm hưởng nhẫn, Nhu thuận nhẫn, Vô sinh pháp nhẫn.
Trong sách Quán Vô Lượng Thọ Kinh Diệu Tông Sao, quyển 5, giảng như sau:
1 Âm hưởng nhẫn: do âm thanh, tiếng vang mà ngộ giải chân lý.
2 Nhu thuận nhẫn: huệ tâm nhu nhuyến, thuận theo chân lý.
3 Vô sinh pháp nhẫn: chứng được thật tánh không sinh không diệt của các pháp. Đây là chỗ cao tột nhất trong việc ngộ đạo.
Kinh Nhân Vương Bát nhã nói có năm thứ nhẫn: Phục nhẫn, Tín nhẫn, Thuận nhẫn, Vô sinh pháp nhẫn và Tịch diệt nhẫn.
Sách Nhân Vương Tư Ký nói: “Sơ địa, Nhị địa, Tam địa, chứng đắc vô lậu tín, gọi là Tín nhẫn; Tứ địa, Ngũ địa, Lục địa hướng đến Vô sinh nên gọi là Thuận nhẫn; Thất địa, Bát địa, Cửu địa chẳng sinh vọng niệm nên gọi là Vô sinh pháp nhẫn; Thập địa, Diệu giác được quả Bồ đề nên gọi là Tịch diệt nhẫn”.
Phân định ba thứ nhẫn trong đại nguyện này là:
1 Âm hưởng nhẫn: gồm Bồ tát Sơ địa, Nhị địa, Tam địa.
2 Tùy thuận nhẫn: gồm Bồ tát Tứ địa, Ngũ địa, Lục địa.
3 Vô sinh pháp nhẫn: gồm Bồ tát Thất địa, Bát địa, Cửu địa
Ý chính của đại nguyện này nói, Bồ tát chưa đăng địa còn ở bậc Tam Hiền, nhưng được Phật A di đà bảo hộ giúp đỡ liền được nâng cao địa vị đến Thượng địa Bồ tát.
“Nơi Phật pháp mà không chứng được bậc Bất thối chuyển, thề không thành Chánh Giác”. Nói rõ các hàng Bồ tát ở thế giới phương khác hiện tại giống như Bồ tát ở thế giới Cực Lạc, chứng được trọn vẹn ba thứ Bất thối. Từ đây có thể hiểu, ba thứ Nhẫn chính là bậc Địa thượng Bồ tát. Việc này chính là Phật A di đà đối với công đức lợi ích nghe danh hiệu Phật của chư Bồ tát mười phương, Ngài đều giúp đỡ.
Chúng tôi đã giảng giải xong 48 đại nguyện của Phật A di đà.
Phần Phụ: Lá Thư Gửi Khắp Của Đại Sư Ấn Quang — Trích: Ấn Quang Văn Sao Của Đại Sư Ấn Quang
Lời văn tuy quê thật, nhưng nghĩa lý vẫn căn cứ trong kinh. Nếu có ai y theo đây mà làm, sự lợi ích sẽ rộng lớn vô cùng! Ấn Quang Pháp Sư
1. Pháp môn Tịnh độ trùm khắp cả ba căn, gom thâu hàng lợi độn, là đại Pháp của Đức Như Lai, để mở phương tiện cho tất cả Thánh phàm đều được giải thoát sinh tử, lên ngôi Bất thối ngay trong hiện đời. Với pháp màu nhiệm đặc biệt này mà không tin không tu, thật là đáng thương, đáng tiếc!
Pháp môn Tịnh độ lấy tín nguyện hạnh làm tông chỉ.
Tín là ta phải tin cõi Ta bà có vô lượng sự khổ; tin cõi Cực Lạc có vô lượng điều vui; tin ta là phàm phu đầy nghiệp lực, quyết không thể nương cậy vào sức mình để dứt hoặc chứng thân, thoát sinh tử ngay trong hiện đời; tin Phật A di đà có lời thề nguyền rộng lớn, nếu chúng sinh nào niệm danh hiệu Ngài, cầu về nước Ngài, khi mạng chung sẽ được Ngài tiếp dẫn vãng sinh Cực Lạc.
Nguyện là ta nên nguyện mau ra khỏi thế giới này, nguyện sớm sinh về cõi vui kia.
Hạnh là ta phải chí thành, khẩn thiết niệm câu Nam mô A di đà Phật, mỗi thời mỗi khắc đừng để tạm quên, tùy hoàn cảnh gấp hoãn lập một khoá trình, sớm tối lễ bái trì tụng trước bàn Phật. Ngoài thời khoá tụng, những khi đi đứng nằm ngồi và làm những công việc không dụng tâm, đều nên niệm Phật. Lúc ngủ nghỉ phải niệm thầm, không nên ra tiếng và chỉ niệm bốn chữ A di đà Phật để dễ nhiếp tâm. Lại, những khi y phục không chỉnh tề, hoặc giặt rửa, tắm gội, đại tiểu tiện, cho đến lúc đi ngang qua chỗ không sạch sẽ, cũng đều phải niệm thầm. Chí tâm niệm thầm, công đức cũng đồng như niệm ra tiếng. Trong những lúc ấy, nếu niệm ra tiếng thì chẳng hợp với nghi thức và có lỗi không cung kính. Không luận niệm lớn tiếng, nhỏ tiếng, niệm Kim Cang hoặc niệm thầm, đều phải trong tâm ghi nhớ rành rẽ rõ ràng. Niệm như thế thì tâm không còn rong ruổi theo cảnh ngoài, vọng tưởng lần dứt, cầu niệm Phật lần thuần, công đức rất lớn.
2. Người niệm Phật phải hiếu dưỡng với cha mẹ, phụng thờ sư trưởng, tâm từ bi không giết hại, tu mười nghiệp lành (thân không sát sinh, trộm cắp, tà dâm; miệng không nói dối, nói thêu dệt, nói đôi chiều, nói hung ác; ý không tham dục, giận hờn, ngu si, tà kiến). Lại cần phải: cha lành, con thảo, anh em thương kính, vợ chồng thuận hòa, chủ nhân, tớ trung, mỗi người đều giữ tròn bổn phận. Ta chỉ nên làm hết nhiệm vụ mình, đừng so đo phiền trách người khác đối với mình có trọn cùng không. Nếu người nào đối với gia đình, xã hội làm tròn thiên chức, đó là người lành. Người lành mà niệm Phật thì dễ có cơ cảm, quyết định khi lâm chung được Phật tiếp dẫn sinh về Tây Phương, vì tâm hạnh hợp với Phật. Trái lại, những ai miệng tuy niệm Phật, song lòng không nhiễm đạo, đối với cha mẹ, anh em, vợ chồng, con cái, bạn bè làng xóm không tròn bổn phận thì tâm hạnh trái với Phật, khó được vãng sinh. Tại sao thế? Bởi người ấy tâm không điềm tịnh thuần hòa, tự sinh ra mối não phiền chướng ngại, nên khó được cảm thông với Phật, đó cũng là lẽ tất nhiên.
3. Người niệm Phật nên khuyên thân bằng quyến thuộc và tất cả đồng nhân đều niệm Nam mô A di đà Phật và Nam mô Quán Thế Âm Bồ tát. (Mỗi ngày như niệm Phật 1. câu thì niệm Quán Âm 500 câu, niệm Phật 10. câu thì niệm Quán Âm 5. câu. Niệm nhiều ít so theo đây mà gia giảm). Ta đã tìm được con đường giải thoát yên ổn, lại nỡ nào để cho đấng sinh thành, người quyến thuộc cùng tất cả đồng nhân mất sự lợi ích lớn, chìm trong biển khổ ư? Huống chi giữa cõi đời nhiều hoạn nạn, khó tránh sự hiểm nguy như hiện nay, nếu có thể thường niệm Phật và Quán Âm, tất sẽ được lượng từ bi ủng hộ, gặp dữ hóa lành. Giả sử không tai nạn mà chí tâm trì niệm, cũng sẽ được nghiệp tiêu trí sáng, chướng hết phước nhiều. Hơn nữa, khuyên người niệm Phật cầu sinh Tây Phương, tức là thành tựu kẻ phàm phu làm Phật, công đức rất lớn, đem công đức ấy hồi hướng vãng sinh tất sẽ mãn nguyện.
4. Người niệm Phật khi tụng kinh, trì chú, lễ bái, sám hối, cứu tai nạn, giúp kẻ nghèo, tất cả công đức lành đều phải hối hướng vãng sinh Tây Phương, không nên cầu hưởng phước báo ở cõi trời, cõi người, trong hiện tại hoặc đời sau. Nếu có tâm niệm ấy thì mất phần vãng sinh và phải bị chìm đắm trong biển luân hồi khổ não. Nên biết, hưởng phước càng nhiều tất gây nghiệp càng lớn, qua một đời sau nữa quyết khó khỏi đọa vào đường địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Chừng ấy muốn trở lại làm thân người, được nghe pháp hiện đời giải thoát của pháp môn Tịnh độ, còn khó hơn lên trời. Phật dạy chúng sinh niệm Phật cầu về Tây Phương, là vì chúng sinh mà giải quyết vấn đề sinh tử ngay trong hiện kiếp. Nếu chỉ cầu đời sau hưởng phước báo ở cõi nhân thiên, tức là trái với lời Phật dạy, như đem hạt bảo châu vô giá đổi lấy một thẻ đường để ăn, há chẳng đáng tiếc lắm ư? Kẻ tối tăm niệm Phật không cầu vãng sinh mà cầu hưởng phước báo, cũng như đây không khác.
5. Người niệm Phật không nên tập theo lối tham cứu của nhà tu thiền. Vì kẻ tu thiền hầu hết đều không chú trọng về tín nguyện vãng sinh. Dù có niệm Phật, họ chỉ chú trọng vào câu: “Niệm Phật đó là ai?” để cầu khai ngộ mà thôi. Ta chỉ nên niệm Phật cầu sinh Tây Phương, khi được thấy đức A di đà lo gì không khai ngộ? Nếu ở cõi này tu thiền, như hoặc nghiệp dứt hết thì có thể thoát sinh tử; hay như hoặc nghiệp chưa dứt thì đã không thể cậy vào sức mình để giải thoát, lại vì không tín nguyện nên không được nương nhờ sức Phật ra khỏi luân hồi. Hai bên tự lực và Phật lực đều không thể nhờ cậy được, người ấy đâu thể nào thoát khỏi trần lao? Nên biết bậc Pháp thân Bồ tát khi chưa thành Phật đều phải nhờ oai lực của Phật, huống chi ta là phàm phu đầy nghiệp chướng mà ưa luận về sức mình, không cầu sức Phật ư? Lời ấy tuy cao, song xét lại hành vi thật là thấp kém! Sự hơn kém của Phật lực và tự lực khác xa nhau như trời vực, nguyện đồng nhân nên thể nhận nghĩa này!
6. Người niệm Phật không nên bắt chước kẻ ngu tối, làm những việc hoàn thọ sinh, gởi kho. Bởi sự hoàn thọ sinh, trong kinh Phật không có nói, do người sau bày đặt ra. Còn gởi kho là muốn cho mình khi chết rồi thành quỷ, nên mới sắm trước tiền của, đồ vật cho thân quỷ dùng. Đã có tâm niệm muốn làm quỷ thì khó được vãng sinh. Như người nào chưa làm thì thôi, nếu đã làm, phải bạch rõ trước bàn Phật như vầy: “Đệ tử là... chỉ cầu vãng sinh, những đồ minh khố đã gởi khi trước, xin đem chẩn tế cho cô hồn”. Như thế mới mới không chướng ngại cho sự sinh về cõi Phật.
Lại những thứ kinh: Thọ Sinh, Huyết Bồn, Thái Dương, Thái Âm, Nhãn Quang, Táo Vương, Thai Cốt, Phân Châu, Diệu Sa... đều là kinh giả tạo, không phải kinh của Phật nói, không nên trì tụng. Những kẻ quê tối, không chịu tụng kinh Đại thừa (Như các kinh: A di đà, Vô Lượng Thọ, Quán Vô Lượng Thọ, Tâm Kinh, Kim Cang, Pháp Hoa, Dược Sư, Lăng nghiêm, Hoa Nghiêm, Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm, v.v...) mà chỉ tin các thứ kinh ngụy tạo ấy, muốn làm những việc hoàn thọ sinh, phá địa ngục, phá huyết hồ mới yên tâm. Nếu có người hiểu Phật pháp khuyên bảo nói đó là những kinh ngụy tạo, họ cũng không nghe lời. Nên biết, làm các Phật sự, chỉ có niệm Phật là công đức rộng lớn, nên đem số tiền hoàn thọ sinh, phá địa ngục, phá huyết hồ ấy, thỉnh các vị Tăng chân chánh niệm Phật cho, thì được lợi ích rất nhiều.
7. Người niệm Phật nên ăn chay trường, như chưa được thế, thì giữ lục trai hoặc thập trai, để dần dần bỏ hẳn các thứ thịt của chúng sinh, mới là hợp lý. Lục trai là các ngày mùng 8, 14, 15, 23, 29, 30; nếu thêm vào đó mấy ngày mùng 1, 18, 24, 28 thì thành ngày thập trai. Những tháng thiếu nên ăn trước một ngày. Lại, tháng giêng, tháng năm, tháng chín, là ba trai nguyệt, nên ăn chay trường và làm các việc công đức. Dù chưa ăn chay được, cũng nên mua thịt cá đã làm sẵn, chớ sát sinh trong nhà. Nếu mỗi ngày sát sinh thì cái nhà ấy đã thành lò sát sinh, là chỗ oan quỷ tụ hội, không được an lành. Cho nên, sát sinh trong nhà là điều rất cấm kỵ.
8. Người niệm Phật nên khuyên cha mẹ niệm Phật cầu sinh Tây Phương. Muốn cho cha mẹ khi lâm chung quyết định được vãng sinh, thì phải dặn trước người quyến thuộc về cách trợ niệm và chớ nên khóc lóc cùng bày vẽ những điều vô ích. Lại, lúc bình thời phải vì cha mẹ giảng rõ sự lợi ích của pháp môn niệm Phật khiến cho song thân thường niệm không quên. Thế thì chẳng những cha mẹ được lợi ích, mà quyến thuộc hiện tại và con cháu đời sau cũng được ảnh hưởng giải thoát an lành. Về phương pháp trợ niệm khi lâm chung, không luận già trẻ, đều phải làm đúng như thế.
9. Người nữ khi sắp sinh thường bị đau khổ không kham, có khi vài ngày sinh không được, hoặc chết vì sản nạn. Có người tuy sinh được nhưng bị huyết băng và nhiều bệnh nguy hiểm. Đứa con sinh ra thì bị các chứng cấp nạn, kinh phong v.v... Cho nên, người nữ lúc sinh sản, nên chí thành khấn thiết niệm Nam mô Quán Thế Âm Bồ tát. Khi niệm cần phải to tiếng, không nên niệm thầm, vì niệm thầm do tâm lực kém nên sức cảm ứng cũng kém. Lại trong lúc ấy sản phụ đang dùng sức sinh đứa bé ra, nếu niệm thầm thì nín ép hơi phải mang bệnh. Nếu chí thành, khẩn thiết mà niệm, quyết không có sự đau đớn, khó sinh, huyết băng, đứa con sẽ khỏi bệnh kinh phong, và các chứng nguy hiểm khác. Dù gặp trường hợp khó sinh, có nguy hiểm đến tánh mạng, sản phụ cùng những kẻ hộ sinh cũng phải đồng to tiếng niệm Quán Âm. Người quyến thuộc tuy ở nơi khác, đều phải vì sản phụ niệm giúp. Như thế, không đầy giây phút, sản phụ liền được yên ổn mà sinh. Kẻ ngoại đạo không rõ lý nầy, chấp nhặt một việc cung kính, chẳng biết căn cứ theo sự mà luận lý, khiến cho mấy bà lão niệm Phật xem sinh sản là việc đáng sợ, cho đến dâu con của mình sinh cũng không dám qua săn sóc, huống chi là niệm Quán Âm? Nên biết, Bồ tát lấy sự cứu khổ làm lòng, lúc sinh sản, tuy lõa lồ không sạch, nhưng đó là việc dĩ nhiên, không phải mình tự ý buông lung, nên niệm đã không có tội lỗi, mà lại khiến cho mẹ con sản phụ gieo trồng căn lành. Nghĩa này trong kinh Dược Sư đã có nói, không phải tự tôi đưa ra điều ức kiến. Ấn Quang nầy chỉ là người đề xướng mà thôi.
10. Người nữ từ mười hai, mười ba tuổi đến bốn mươi tám tuổi, bốn mươi chín tuổi, đều có nguyệt kinh. Có kẻ bảo: trong lúc nguyệt kinh, chẳng nên lễ bái trì tụng. Lời này rất không hợp tình lý. Thời kỳ có kinh, mau thì hai ba ngày, lâu đến sáu bảy ngày mới dứt; người tu trì cần phải niệm Phật không xen hở, đâu nên vì một chút bệnh nhỏ thiên nhiên mà bỏ lãng thời tu niệm ư? Khi có nguyệt kinh chỉ nên lễ bái ít (lễ bái ít chứ chẳng phải tuyệt nhiên không lạy), còn sự tụng kinh niệm Phật đều chiếu theo lệ thường. Nên thường thay giặt vải dơ, phải rửa tay cho sạch sẽ, đừng dùng tay dơ mà lần chuỗi, lật kinh và đốt hương. Trong Phật pháp, pháp pháp được viên thông, hàng ngoại đạo chỉ chấp một bên lý, người đời phần nhiều lại ưa tin người ngoại đạo, không rõ chánh lý Phật giáo, nên không được thấm nhuần pháp lợi.
11. Quán Thế Âm Bồ tát thệ nguyện rộng sâu, tìm tiếng cứu khổ, khi gặp những tai nạn: Đao binh, nước lửa, đói kém, cào cào, ôn dịch, khô hạn, cướp bóc, oan gia, thú dữ, rắn độc, ác quỷ, yêu mị, nghiệp binh, kẻ tiểu nhân hãm hại v.v... Nếu phát tâm sửa lỗi làm lành, lợi mình lợi người, chí thành khẩn thiết niệm Quán Thế Âm không xen hở, thì quyết định sẽ được nhờ sức từ bi ủng hộ tránh khỏi tai nguy. Nếu còn giữ lòng bất thiện, dù có xưng niệm, chẳng qua là gieo chút căn lành về sau, không được sự cảm ứng hiện tại, vì chư Phật, Bồ tát thành tựu niệm lành cho người, tuyệt không thành tựu niệm ác cho người. Như không phát tâm sửa lỗi làm lành, lầm lạc muốn đem công đức niệm Phật, Bồ tát, để cầu cho việc ác của mình thành tựu thì quyết không được cảm ứng. Rất không nên phát tâm điên đảo ấy.
Đã niệm Phật, cần phải giữ trọn nhân luân, gìn lòng thành kính, dứt các điều dữ, làm các việc lành, giữ lòng tốt, nói lời tốt, làm việc tốt. Việc nào mình làm được thì thiết thực mà làm, như không làm được cũng nên phát lòng lành ấy, hoặc khuyên người có thế lực làm, hoặc thấy người làm sinh tâm vui đẹp. Thốt lời khen ngợi việc lành cũng thuộc về công đức của tâm và miệng. Nếu việc mình không thể làm, khi thấy người khác làm được mà sinh lòng ganh ghét, đó là tâm hạnh của kẻ tiểu nhân. Như thế, quyết định phải bị mất phước tổn thọ, không được kết quả tốt, cần để ý răn chừa. Rất không nên giả mặt hiền lương để mua danh chuốc lợi, tâm hạnh ấy quỷ thần đều ghét. Có thì mau cải, không thì nên cố gắng làm lành.
12. Có nhiều người nữ vì không rõ chánh lý, hoặc bất hiếu với cha mẹ chồng, khi dễ chồng, quá cưng yêu chiều chuộng con, ngược đãi tôi tớ, hoặc là mẹ ghẻ hiếp đáp hành hạ con riêng của chồng. Những người ấy đâu biết rằng: hiếu thảo với cha mẹ chồng, kính trọng chồng, dạy dỗ con cái, ra ân huệ cùng hàng tôi tớ, an ủi nuôi dạy con riêng của chồng, chính là đạo Thánh Hiền ở thế gian mà cũng là phép tắc đầu tiên của đạo Phật. Nếu có đủ công đức ấy mà tu Tịnh độ, thì quyết định danh dự thêm nhiều, phước thọ bền vững, khi mạng chung được Phật tiếp dẫn về chín phẩm sen. Nên biết đã có nhân phải có quả, nếu ta gieo nhân hiếu kính từ ái, tự nhiên sẽ được quả hiếu kính từ ái. Vì người tức là vì mình, hại người còn quá hơn hại mình, cho nên mỗi người đều phải làm tròn bổn phận, Phật trời tất sẽ chứng tri.
13. Trẻ con khi vừa khôn lớn, phải dạy cho chúng biết đạo lý hiếu, đễ, trung, tín, lễ, nghĩa, liêm, sỉ và việc ba đời nhân quả, sáu nẻo luân hồi. Như thế là làm cho chúng hiểu tâm của mình cùng tâm chư Phật, Bồ tát, trời đất, quỷ thần, mỗi hơi thở thông nhau. Nếu khởi một niệm bất chánh, làm một việc không phải, thì các vị ấy thảy đều biết, như đối với trước gương sáng, hình ảnh tốt xấu hiện ra rõ ràng, không che giấu được. Đã hiểu như thế, tất nhiên chúng sẽ sợ hãi, gắng sức làm lành. Chẳng luận người nào, dù là con cái, tôi tớ trong nhà cũng không nên đánh đập mắng chửi thô tháo. Phải tìm cách khuyến hóa, khiến cho chúng biết thờ phụng bậc trên, nhường thuận kẻ dưới, kính trọng giấy chữ, chẳng xài phá cơm gạo, quần áo, của tiền, yêu tiếc sinh mạng loài trùng kiến, không ăn vặt vạnh để khỏi mang bệnh. Nếu dạy được như thế, thì một ngày kia quyết định chúng sẽ thành người lương thiện. Trái lại, lúc con cháu còn thơ ấu, cha mẹ chẳng chịu dạy dỗ, để mặc cho chúng buông lung, khi lớn lên nếu chúng nó không là kẻ dung ngu, cũng là hàng phi loại. Chừng ấy, dù có ăn năn cũng vô ích. Lời xưa nói: “Giáo phụ sơ lai, giáo tử anh hài”. (Dạy con dạy thuở còn thơ, dạy vợ dạy lúc ban sơ mới về). Tánh tình phần lớn là do ảnh hưởng của tập quán, cho nên phải cẩn thận từ bước đầu tiên. Cá nhân là phần tử của xã hội, trong thiên hạ bình yên hay loạn lạc, cội nguồn đều do sự hiền lương hoặc bạo ác của con người. Vậy, những điều trên đây quan hệ, thiết yếu, không phải tôi bàn luận chuyện vô ích, xa vời.
Khuyên Khắp Mọi Người Tránh Việc Ăn Thịt Cúng Sinh
Khuyên Khắp Mọi Người Tránh Việc Ăn Thịt Cúng Sinh
(Trích: Hương Sen Vạn Đức của HT. Trí Tịnh)
Lúc 10 tuổi, tôi thấy cảnh người ta đem con chim dồng dộc còn đang sống nhổ lông làm thịt. Từ đó trở đi, tự ăn chay một mình, trong khi mọi người trong nhà đều ăn mặn. Có người hỏi tại sao không ăn thịt? Tôi chỉ trả lời: “Không ăn được! Vậy thôi!” Bởi vì, khi thấy đồ mặn là thấy cái khổ chết hiện lên. Cá thì bị đập đầu, xẻ bụng, đánh vẩy; gà vịt thì bị cắt cổ, nhổ lông. Từ khi ăn chay thì tâm mình thay đổi hẳn, thấy con gà, con vịt liền khởi lòng thương. Khi thấy nó bệnh hay bị thương nơi đâu thì để tâm chăm sóc.
Lúc trước chưa biết ăn chay, thấy mấy đứa bạn trong xóm cùng trang lứa như mình, khoảng 7 đến 10 tuổi, sắm giàng thun bắn chim thì mình cũng sắm, dù chưa bắn con gì. Đến khi ăn chay rồi thì bỏ giàng thun, thấy con vật thì lại thương. Và khi mấy đứa bạn bắn chim thì tôi liền tìm đất đá liệng làm động để nó bay đi. Thậm chí, thấy người ta rình bắt chó làm thịt thì cũng cố tìm cách đuổi nó chạy đi, không sợ họ rầy, họ giận. Vì mình thương chúng nên tự phát ra hành động như vậy để bảo vệ sinh mạng chúng, không nỡ nhìn chúng bị cắt cổ mổ bụng.
Do vậy, ăn chay rất tốt. Lúc trước nghĩ những con vật là món ăn nên đâu có thương. Từ khi biết ăn chay rồi thì tình thương phát sinh. Chính tình thương này là tình thương của từ bi, của các bậc Hiền Thánh.
Có người cho rằng: ăn chay suy dinh dưỡng. Như tôi ăn chay từ lúc nhỏ, cho đến bây giờ sống đến 94 tuổi. Điều này chứng minh ăn chay không suy dinh dưỡng. Nhớ lại lúc tôi vào bệnh viện chữa bệnh mắt, bác sĩ bảo tôi ăn chay nên bệnh. Tôi nói: Bốn năm người nằm chung phòng có ai ăn chay không? Cả bệnh viện này, bao nhiêu bệnh nhân có mấy người ăn chay? Như vậy, ăn chay bị bệnh là thiểu số, còn ăn thịt bị bệnh là đa số. Sao không nói bệnh do ăn mặn mà ra? Nói đúng hơn, họ bênh vực chuyện ăn thịt cá, che đậy lỗi mình. Những lời nói ấy đều bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết sai lầm.
Đức Phật nói sát sinh là nghiệp nhân chính, nặng nhất tạo ra quả sinh tử luân hồi khổ của chúng sinh. Trong pháp Phật dạy: không sát sinh đứng đầu, còn muốn ăn thịt phải tránh ba điều:
1. Không thấy giết.
2. Không nghe giết.
3. Không nghi giết.
Không nghi giết khó lắm! Đĩa cá, đĩa thịt để trước mặt, lại bảo không nghi người ta giết, điều đó không thể có được. Bởi vì, mình muốn ăn nên họ nấu, trước khi nấu phải ra chợ mua, rồi người đi bắt, đi giết để cung cấp cá thịt cho người mua, chỉ có thịt mà con thú ăn còn dư, mình đi dọc đường thấy đem về thì mới được.
Lúc ban đầu, Phật chỉ dạy không sát sinh chớ không cấm việc ăn thịt, vì cấm thì họ không dám đến, không dám đến thì không thể giáo hóa được. Nhưng về sau Phật cấm dứt hẳn, như trong kinh Phạm Võng nói: “Luận về người ăn thịt thì mất lòng từ bi, đứt giống Phật tánh. Người ăn thịt mắc vô lượng tội”. Kinh Lăng-nghiêm nói: “Người chết làm dê, dê chết làm người, xoay vần vay trả không dừng nghỉ”.
Thế nên, chúng ta phải ăn chay, phóng sinh để cho nghiệp sát bớt đi. Có người nói: Tôi không ăn, nhưng họ cũng bán đầy ngoài chợ! Nhưng nếu ngày nay, được nhiều người không ăn thịt cá thì ngày mai họ ít giết, vì bán ế. Còn ngày nay, nếu thêm nhiều người ăn thịt cá thì họ sẽ giết thêm; vì ngày nay họ bán đắt, thiếu thịt để bán. Tất cả những lời nói đó đều là tà kiến, nói chỉ bênh vực cái lỗi ham thích ăn thịt chúng sinh mà thôi.
Biên soạn xong 17/03/2010 tại chùa Huệ Viễn.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
