Chút Hương Ngày Cũ

5.5.97 Â.L

Mưa Đầu Mùa

Mây đen vẫn vũ giăng kín một góc trời. Vài tia chớp lập loè hiện lên từ xa. Nhưng ở đây nắng còn lì lợm trải vàng nửa khoảng sân. Gió thổi mạnh hơn, xua mây tan đều chuẩn bị cho cơn mưa đẫm khắp. Mưa rớt nặng hạ, nắng đành chào thua, biến mất. Viên Tánh đang đi thăm dừa, lẹ làng chạy vào chỗ tôi trú ẩn.

Cơn mưa đầu mùa đã làm dịu đi bầu không khí oi bức. Cảnh vật có vẻ trầm buồn, hiền hòa hơn. Lặng ngắm màn nước trắng xóa, Viên Tánh băn khoăn hỏi tôi:

–Vọng tưởng sao mà lâu hết quá cô? Không biết ở đâu trong trí mình mà cứ kéo về cả nùi, cả nùi!?

Tôi bật cười. Bởi vì những thao thức của em cũng giống như tôi hồi xưa. Ai mới nhập môn vào đạo thường tức mình vì cái chuyện vọng tưởng không chịu lặng mà cứ lao xao trong tâm trí.

Tôi bảo Viên Tánh:

–Em biết chư Tổ hay quở mình lỗi gì không?

–Lỗi gì hả cô?

–Tham lam! Các ngài nói mình bình thường không chịu tu. Tới lúc bắt đầu tu thì có cái tật nôn nóng muốn mau thấy kết quả liền. Mà kết quả chưa tới thì chán nản rồi… làm biếng trở lại!

Viên Tánh cười:

Giống như vừa gieo hạt là muốn cây mọc, trổ trái liền hả cô?

–Ừa! Chẳng chịu đợi thời gian! Một cây sầu riêng cũng phải mất mấy năm gieo trồng mới trổ quả – quả Phật còn khó hơn! Cứ kiên nhẫn hành trì theo dõi tâm, “không theo vọng” thì lâu ngày chầy tháng kết quả cũng tới khi đúng thời đúng lúc.

–Cô nói hay quá!

–Chư Tổ nói chứ không phải chị nói!

Tánh lại cười. Em phỏng vấn tôi:

–Cô đi tu hồi bao nhiêu tuổi?

–Mười sáu!

–Sướng hen?Hồi đó cô nghĩ sao mà đi tu?

–Hả? – À, nhà nghèo, không đủ tiền mua xà bông. Nghe nói cạo tóc gội đầu ít tốn xà bông lại mát mẻ nên chị mừng quá xin xuống tóc…

Đợi trận cười giòn giã của Tánh chấm dứt, tôi phỏng vấn lại: – Còn em sao đi tu vậy?

–Em hả, duyên mà cô! Đủ duyên là “nó” khiến mình vô chùa hà!

Và Tánh kể tôi nghe chuyện nhà em:

–Cô biết không, cách đây lâu lắm (chắc cũng bốn mươi năm) ông nội em có lò heo ở Đồng Tháp. Ông thường vô trong kinh rạch tìm mua heo cho được lợi giá, ông không giết heo chỉ mướn thợ làm. Một ngày mổ thịt cả chục con heo!

–Ghê quá! – Tôi chen vào – Bộ không ai khuyên nội em bỏ nghề hả? Tội dữ lắm đó nghe!

Dễ gì khuyên được cô ơi! Nghề mổ heo, bán thịt giàu dữ lắm. Công viẹc đem tới lợi bạc triệu mà kêu “buông!” để được tay trắng thì có mấy ai chịu nghe? Nội em giàu nhất nhì Sa Đéc lận đó. Chẳng ai có thể khuyên ông bỏ nghề! Vậy mà…

–Sao??

–Một sáng nọ ông đang ngủ, thợ chặt đầu heo xong chưa kịp treo lên còn để trên thớt. Ông xuống kiểm tra, dòm không thấy đầu heo mà chỉ thấy toàn là đầu người thân đã quá cố… Nội sợ quá… ngất luôn! Từ đó, ông bỏ hẳn nghề sát sinh, lo tu tâm dưỡng tánh, bố thí làm phước. Tới hồi sinh ra tụi em đòi đi tu, gia đình rất là mừng; vì nội đã hồi tâm hướng thiện. Chỉ còn gia đình ông Hai là cháu họ (kêu nội em bằng bác) vẫn tiếp tục hành nghề giết heo. Cô biết không, tới đời cháu nội ông Hai sinh ra, mặt mày rất giống heo. Có ba đứa cháu, mà hai cháu trai thì khật khùng; đứa cháu gái thì lại rất xấu xí.

Tôi nói:

–Vậy là ông nội Tánh có phước mới được cảnh báo cho tỉnh giác. Lại được thêm hai đứa cháu đi tu! Chị thấy mấy người giết heo tới hồi chết cũng khổ lắm!

–Cô thấy sao?

–Hồi nhỏ ở xóm chị có ông Ba Bạch làm nghề mổ heo. Tới lúc bệnh ngặt toàn thân chảy nước vàng ruồi dòi rút rỉa rất đau nhức mà không chết được. Cổ họng thì cứ kêu ục ục. Người nhà phải rước thầy tụng kinh, cho để cái dao trên cổ ổng và hứng cái chậu dưới đầu thì ổng mới chết được.

Tánh đồng tình:

–Dạ có thiệt đó cô! Bởi vậy giờ em sợ chết chóc lắm. Không biết báo ứng đời sau thế nào chứ hiện tại cũng thấy ghê ghê!

Tôi sực nhớ, bảo Viên Tánh:

Hôm qua chú Phú kể chị nghe bà T. là bà mụ ở xã mình, cách đây ba tháng bà đi chợ mua thịt ăn, mà hễ cứ nhìn thịt là thấy thành thịt người, bà sợ tới rởn óc phát bệnh luôn.

–Sao kỳ vậy cô?

–Chú Phú nói bà làm nghề đỡ… nhưng do nạo thai nhiều, con nít chết dữ quá nên nó ám. Chú khuyên bà từ nay chỉ giúp người chứ không làm việc tổn hại nữa và chịu khó ăn chay thì may ra… Bà T. sợ quá nghe theo. Ăn chay được ba tháng thì hết thấy kỳ cục nữa.

–Rồi bà có ăn mặn lại không cô?

–Chị không rành, chỉ nghe kể bấy nhiêu thôi!

–Ngẫm nghĩ Phật khuyên mình đừng sát sinh cũng đúng quá cô há?

Dĩ nhiên rồi. Chư Tổ nói ăn thịt thực ra là “người ăn người”. Chữ Nhục của Hán tự cũng bao gồm ý ấy, chữ này có hai bộ nhân ở trong cái miệng hả ra, ám chỉ “người nuốt người”.

–Nói vậy chứ không ai tin đâu cô ơi!

–Nhưng chị tin chắc một điều là ăn thịt rất độc! Vì khi bị giết con vật oán hận, lòng căm thù sân giận của nó tiết ra, nên ăn vào là ăn phải thịt độc rồi! Chưa kể chuyện “bò điên” ở Anh, rồi năm ngoái ở chợ Đồn người ta mách chị là heo bị Sida nữa đó!

–Hi hi! Heo mà cũng bị Sida? – mới nghe lần đầu.

–Ờ, lúc đó Phật tử ra chơi họ khoe đang ăn chay, vì heo chân tay bị mủ ai thấy cũng ớn nên kiêng cữ hết!

Rồi tôi trêu Tánh:

–Nè, may mà ông nội bỏ nghề nên Tánh có phước được mặt mũi sáng láng dễ coi. Chứ nếu không…

Tánh cười to:

–Nếu không, lỗ tai em sẽ có vài cọng lông heo và em sẽ xấu đau xấu đớn hả cô?

–Ờ! – Tôi không nín cười được – Cơn mưa đã tạnh, Tánh chào tôi ra về. Đùa với em cho vui, nhưng lòng tôi lại âm thầm xót xa.

Những điều Phật dạy thật giản dị. Vậy mà nói ra thật khó. Khuyên người thực hành càng khó hơn. Bất giác tôi rùng mình lẩm bẩm:

–Cầu cho con đời đời ăn chay, đừng có ngu muội giết bất cứ con gì.

Tháng 4/1999

Dường như là một cơn mơ

Lênh đênh dặm khổ ai ngờ không hoa

Nửa chừng ta lại gặp ta

Vẫy tay rũ sạch trần xa thuở nào.

Tịnh Niệm Du Ký

Chị Tịnh Niệm dáng người roi roi, thoạt nhìn cứ tưởng xương nhiều hơn thịt (nhưng chị khoe là chị nặng nửa tạ). Chị có đôi mắt thật sáng nằm núp dưới đôi mày đặc biệt, đôi mày mà bên hướng thiên bên hướng địa, nên nó càng làm tăng vẻ ưa nhìn cho dung nhan chị, nó khiến người đối diện thiện cảm hơn vì nụ cười tươi tắn tỏa hết nét hồn nhiên khi chị chào khách.

Tôi sẽ không viết về chị, nếu như cuối năm 2000 chị không làm chuyến

Đông du đặc biệt khiến tôi suýt nữa thì tim lọt ra ngoài – tôi gọi Đông du vì dường như cốc tôi nằm về hướng Đông của chùa – và chị Niệm trong cơn buồn tơi tả đã trực chỉ sang cốc tôi tị nạn (tị nạn phiền não ấy mà).

Nếu bạn khó tánh, bạn sẽ cau mày thầm trách: “Đi tu mà phiền não cái gì?” – Xin thưa rằng, chỉ có những vị chứng A La Hớn mới lậu tận, nghĩa là hết sạch phiền não. Còn phàm nhân thì vẫn bị khổ vì phiền não hành. Khi dòng tư tưởng u mê vừa gợn lăn tăn nơi hồ tâm, nếu không tỉnh để kịp buông thì chẳng mấy chốc nó sẽ thành ba đào cuồn cuộn nhận chìm người chứa chấp nó với sức mê hoặc cực mạnh đến nỗi đương sự sẵn sàng bỏ ngoài tai mọi lời khuyên nhủ đúng chánh pháp để nhắm mắt tuân theo tiếng gọi… của phiền não.

Tâm con người có thể biến thiên khắp cõi. Lúc hiền như thánh, lúc tráo trở gian dối như quỷ thần và lúc đần độn như súc sanh. Có tâm là có Phật – và cũng có ma – nếu bất giác! Nên chuyện phiền não đâu là của riêng ai. Khi chưa lậu tận tham sân si, xin chớ vội phê phán: “Ai sao kỳ vậy, chứ tui không có niệm đó!” – Chư Tổ đã bảo mình giống nhau mũi dọc mày ngang, thì tất nhiên là mình giống luôn… cái tâm đa đoan phiền não. Mời bạn hãy nhìn sức quyến rũ của phiền não cũng như nhận ra sự diễm phúc của thiện hữu tri thức ở cạnh mình. Ngài A nan từng thưa với Phật: “Có được thiện hữu tri thức là có được nửa cuộc đời thánh thiện…”, nhưng Phật đã chỉnh lại: “Không phải nửa, mà là có cả một cuộc đời thánh thiện”.

Đêm rằm tháng chạp vừa thỉnh nguyện xong thì tờ mờ sáng hôm sau chị Niệm đã mò sang cốc tôi mếu máo yêu cầu tôi cho chị ở nhờ, bằng không chị sẽ đi biệt. Tôi hỏi gì chị cũng không giải thích, chỉ “híc”, “híc” từng cơn – Mặc dù tôi bế quan không tiếp ai – chị vẫn xông vào xin gặp mặt, bởi cơn buồn đang thôi thúc. Tôi chẳng bỏ công tìm hiểu làm gì – Khi phiền não khởi thì chẳng cần lý do gì chính đáng lắm đâu – Đang bực bội mà gặp cái đuôi mèo hay cẳng chó đụng vào người là cũng giận được, huống nữa là một khuôn mặt quạu, hay tâm tư nhăn nhó của ai đó bất thần “va” trúng vào mình.

Nhìn gương mặt Niệm ủ rũ, sắc đen thẫm tối sầm làm buồn cả không gian, chắc trong tâm chị sóng gió quậy dữ lắm – chị khóc như con nít:

–Híc! Em thấy tu mà không có niềm vui (vui sao được? phiền não đang khởi mà). Tâm em như vậy không xứng đáng ăn cơm tín thí sợ tội. Thà em đi làm thuê, thà em làm cư sĩ, thà em… Biết là khổ nhưng em chấp nhận…

… Giờ đồ em đã cho hết – Híc! – Em không cần gì cả! Em cất cái chòi ở. – Híc! Đói ăn đói, no ăn no. Híc! Không ăn… chết cũng được, híc! Híc!…

–Thôi chị về chúng đi! Buồn chút rồi sẽ qua mà!

–Híc! Một đi không trở lại, em chào chúng rồi, híc!

–Có ai chứng minh cho chị đâu! Lúc Niệm chào đi chỉ có mấy vị công quả và mấy em nhỏ thôi mà!

–Híc! Em hết duyên ở chúng rồi, híc! Em buồn trong tâm dữ lắm, chị cho em ở nhờ… hu hu… Híc!

–Thôi, chị cứ ở tạm đây rồi tính.

Vậy là Niệm đóng đô ở cốc tôi. Tôi để chị tự do. Chị không còn sức để tụng kinh, tọa thiền vì phiền não vật “nốc ao”. Rồi khi nghe chúng tụng kinh chị sụt sịt:

–Sao mà nghe bên chùa tụng kinh thấy nhớ chúng quá!

Vài ngày sau, chúng vẫn luân phiên qua dỗ Niệm. Thật ra Niệm là mẫu người chất phác, siêng năng. Làm việc rất có tinh thần trách nhiệm, không đợi sai bảo. Tôi thương cái nết thật thà của chị nghĩ gì nói đó, không sợ ai cười, ai chê. Có câu danh ngôn phương Tây: “Muốn xét người nào, hãy nhìn cách họ đối xử với kẻ dưới”. Niệm rất được chúng nhỏ mến thương vì cách cư xử giản dị thân tình, vì chị biết quan tâm lo cho người. Niệm thở than:

–Chắc em hết duyên với chúng rồi, chắc hộ pháp đuổi không cho em ở, tại sao mà ở bên đây thì khuây, mà bước qua cổng chùa lại buồn nẫu ruột? Em đâu ngờ có ngày mình đọa như vậy chứ?

Chúng vẫn qua thăm động viên Niệm về. Chị bảo tôi: – Chắc em phải dọn đi thật xa – thấy chúng tội quá thương quá!

Ở cốc tôi được mấy ngày. Niệm bèn dọn đi xa thật xa (qua… tận cái cốc vắng chủ bên cạnh, cách tôi vài bước chân là tới) đủ để tôi “bắc loa” nhắc Niệm ăn uống vì chị cứ dọn dẹp tìm khuây, không thiết ăn uống.

Rồi lá thư cô Trụ trì bay qua với nội dung:

“Chị để Tịnh Niệm đi xả hơi ít ngày. Xong rồi nhớ về chúng. Ở trong chúng, nhổ một cọng cỏ, lặt một cọng rau vẫn là làm cho chúng, là gieo trồng phước điền, tạo thiện duyên cho mình, ở trong chúng cần có tâm rộng như biển để bao dung mọi tánh tật, cần hỉ xả để giúp nhau tu tiến. Đừng có chạy theo phiền não, rồi là khổ mình”.

Đọc xong lá thư Niệm cảm động đăm chiêu. Mấy ngày nay chị hẳn đã thấy rõ lòng cô Trụ trì, lòng chúng đối với mình như bát nước đầy, lẽ nào lại không cảm thán” Khéo sống thì được người thương, khi bị nạn tai, phiền não… không ai bỏ mình.

Tôi thúc: – Niệm về đi Niệm! Mẫu người chị ở trong chúng rất có ích.

Niệm im lặng chưa trả lời, tôi bồi thêm:

–Chị nhìn lại mình đi! Hồi ở chúng chị không màng tới tiền. Ai cúng gì riêng cũng nhập chúng, cúng chúng còn lo được tượng đài Quan Âm cho dân ở làng chị thờ… Phẩm hạnh chị lúc đó thật đáng ca ngợi. Giờ vừa mới chuẩn bị ra riêng, đầu óc lúc nào cũng ong ong lo nghĩ tới tiền, thậm chí có phải hạ mình xin ai thì cũng là tự làm tuột dốc phẩm hạnh tốt xưa kia của chị. Xét tính cách chị, nếu ở trong chúng sẽ được mài dũa thánh ngọc quý – Những ai ở chúng đều sẽ thành ngọc quý cả. Em lỡ ở ngoài chúng rồi, Niệm đừng giống như em. Về đi Niệm!

Chị Niệm cười bảo tôi:

–Thật ra em nhớ chúng lắm, nhớ chùa lắm. Đi có mấy bữa mà thương chúng quá chừng!

Thế là “châu về Hợp Phố”, Viên Chiếu lại dang tay đón cô em vừa chiến thắng phiền não ma trở về.

Ngày hôm sau, Niệm mang cho tôi tô thức ăn, thủ thỉ:

–Sao về bên nớ lại thấy nhớ bên này!

Tôi thót tim trở lại: – Khi nào thích Niệm qua chơi với Hương. Thèm gì nói nó mua cho, chớ đừng đòi qua ở nhen?

–Ừ! Hi hi!

28 tháng chạp 2000

Lời Cùng Tử

Hồi ấy cô Đức tuổi chỉ mới hăm bảy, hăm tám được Thầy chỉ định làm huynh trưởng Viên Chiếu. Cầm đầu đám lục lăng như chúng tôi ở độ tuổi ấy, đủ để lâu lâu cô rớt giọt ngắn giọt dài, đắp y sụt sịt xin… từ chức với Thầy.

Mỗi lần như vậy chúng tôi thường núp vào chỗ khuất, cười hi hí với nhau, chỉ trỏ về phía cô, biết chắc là Thầy dỗ một hồi thế nào mọi việc đâu lại vào đấy, vì cô vốn hiếu để, đâu dám kháng lại “chiếu chỉ” của Thầy.

Chị Thủy có lần buồn chi đó cũng tìm lên núi rên rỉ với Thầy:

–Tụi con giống anh em tí hon bị Thầy bỏ trong rừng cho bà chằn ăn thịt quá!

Rồi chị về kể lại tôi nghe:

–Thầy nói với chị, sắp mấy đứa ở trong rừng Thầy cũng rất lo, có đêm không ngủ được. Nhưng trong buổi giao thời các tăng sĩ đang tuổi thanh niên trai tráng, nếu Thầy sắp ở trong rừng thì sợ người ta không tin quý thầy tập tu, mà tưởng là trốn vào đó để… tập trận! Thầy sắp các con vào rừng thì đỡ bị hiểu lầm hơn, nhưng Thầy vẫn không an lòng!

Chúng tôi còn nhỏ vô tư, nào hiểu nỗi băn khoăn của Thầy. Về sau này, Thầy cười vui vẻ bảo chúng tôi:

–Thầy sắp vậy mà giờ xem ra Thường Chiếu, Viên Chiếu đều ở đúng chỗ đúng nơi.

Mỗi lần Thầy vào thăm, chúng tôi trình báo chuyện tu học, có khi méc ai đó phê bình đường lối tự viện, Thầy cười nhẹ nhàng bảo:

–Tụi con sống như vầy mà không cãi lẫy nhau là hay rồi.

Câu Thầy nói bình dị đơn giản mà sao cứ làm tôi nao lòng.

Cãi nhau ư? Chí choé sơ sơ thì cũng có, nhưng quả tình dưới sự chăn dắt của Thầy chẳng có điều gì để tôi phàn nàn về các chị mình. Cô Hoa hay hù dọa vậy chứ làm việc rất hy sinh. Chị Huệ thì hiếm khi kiếm chuyện đi đâu, mặc ai mệt hay ngán việc viện đủ cớ để đi vắng, thì chị quanh năm suốt tháng cứ trụ một chỗ, làm chu toàn mọi việc: cạo gió, nấu ăn, cuốc đất, phảng cỏ… Tôi thường nói với chị Phượng: “Chị Huệ là cây cột cái ở chùa!” (Cột trụ thì không đi đâu hết. Giống như chị Hạnh Giác cũng là… cao ni, vì chị cao tới… một thước bảy)!

Cô Đức ốm yếu ngày nào không cuốc đất thì đi hái cỏ diệu cỏ trai cho chúng tôi ăn, tìm cách bồi dưỡng phục sức cho chúng. Có lần cô và chị Thủy làm ruộng thấm mệt sao đó cùng rỉ tai rủ nhau lén về trước. Chuyện này tôi không hay, chỉ nghe chị Thủy thuật lại:

–Mấy đứa biết hôn, chị với già Đức vừa vô tới cái mương thì gặp Thầy đi thăm ruộng đột xuất. Đúng là “thiên bất dung gian”, kết quả hai đứa… bị Thầy bắt vét mương tới trưa luôn.

Tôi nhớ lại cảnh tượng đó là bắt cười. Vì khi kiểng xả công tác đổ hồi, từ ngoài ruộng đi vào tôi thấy hai bà chị quí hóa còn mãi lom khom vét mương, mình mẩy ướt mem bùn đất.

Cung cách làm việc của Thầy tôi dư biết, vì Thầy thường vào hướng dẫn chúng tôi lao tác, người dạy dọn sách chỗ này, phát quang nơi kia.

Có lần Thầy chỉ cái gốc cây nằm ven đường đi, hạ lịnh bảo đốt, nhưng rồi vô thăm lại thấy nó còn nằm ỳ ra đó. Thầy hỏi, chị Thủy gãi đầu thưa:

–Dạ tụi con đốt hoài mà nó không cháy.

Thầy khảo sát kỹ và khều từ trong bụng cây đủ thứ tàn dư của các củ khoai ra, do chúng tôi đã chực sẵn, hễ chị Thủy vừa nhen lửa là hè nhau ném khoai mì, khoai lang tới tấp vào nướng ăn, nên lửa chỉ đủ chín khoai chứ không cháy nổi gốc cây. Lần này nhờ có Thầy giám sát nên gốc cây cháy ngon lành và được dọn sạch.

Từ việc gặt lúa vét mương Thầy đều chỉ bảo cặn kẽ và thường làm trước để chúng tôi bắt chước theo. Có lần qua cái mương Thầy bị té và bệnh nặng, phải nằm dưỡng ở Thường Chiếu. Lúc ấy chúng tôi hoảng phải biết! Cứ nơm nớp sợ thầm mình mồ côi sớm. Lần đó quý cô Bảy Huệ đã trách nhẹ:

–Ông già thương con gái!…

Viên Chiếu ở tít trong xa, đường ngoằn ngoèo gò nổng. Thuở mới giải phóng, xe Honda thuộc hàng xa xí phẩm nên quý thầy Thường Chiếu hay chở Thầy vào giảng kinh bằng xe đạp. Nhưng lâu dần Thầy không nỡ để quý thầy chở và quyết định tập đi xe đạp để vào Viên Chiếu giảng kinh. (Tính ra Viên Chiếu làm Thầy cực nhiều nhất).

Có lần nghe tin Thầy bị bịnh nặng ở Chân Không, già Liễu nhấp nhỏm phát biểu:

–Nếu Thầy có chuyện gì, giờ này mà đón không được xe để đi thăm thì dù có lội bộ tới Vũng Tàu tui cũng đi!

Hồi đó mỗi tối tôi thường thức chép kinh. Có lần các chị đưa tôi quyển sổ của Thầy. Tôi thích nhất hai chuyện Thầy chép tay trong đó. Đại khái kể về ông Washington lúc còn nhỏ, có lần vô ý chặt cây quý của cha trồng, cha ông về tức giận tra hỏi, ông liền nhận ngay là chính mình chặt. Người cha lập tức đổi giận làm vui, ôm con vào lòng mà nói:

–Tất cả sản nghiệp của cha cũng không quý bằng tính ngay thật biết nhận lỗi của con.

Còn chuyện thứ hai kể về ông Gandhi có lần dối mẹ, mẹ ông biết được nhịn không ăn cơm. Gandhi nài nỉ mãi, mẹ ông cương quyết nói:

–Mẹ thà chết còn hơn là có đứa con nói dối. Gandhi là người con chí hiếu, ông chạy ngay vào bếp gắp than bỏ lên tay mình thề sẽ không bao giờ nói dối nữa.

Và ông xác nhận, vết phỏng nơi tay chính là thiên thần hộ mệnh giúp ông ở mãi trong vòng thành thực.

Tôi biết mình không thể sở hữu cuốn sổ tay của Thầy nên đã chép những điều ấy vào… lòng!

Tôi hiểu Thầy không thích dối trá – Có thể sẽ có người nói: “Ai mà không ghét dối trá? – dù người ta ghét sự dối gian nhưng đôi khi bản thân cũng không thoát khỏi điều này! Tôi tin và luôn tự hào rằng Thầy tôi rất trung thực. Khi giảng về tướng lưỡi rộng dài của Phật, Thầy đã giải thích:

–Ở Ấn Độ khoa tướng số cho rằng ai hai đời không nói dối thì có tướng lưỡi dài tới mí tóc, nên khi nhắc tới tướng lưỡi rộng dài, là ngụ ý ca ngợi người đó không nói dối. Chư Phật khen ngợi Phật Thích Ca có tướng lưỡi rộng dài khắp tam thiên là có ý nói rằng Phật Thích Ca muôn ngàn lần chân thật.

Bản thân tôi cũng nhận ra nói thật quả không dễ, chỉ cần nói dối một chút… đâu hại ai mà còn tránh được biết bao thiệt hại cho mình (?) – đỡ bị la, đỡ bị trách, đỡ bị cười nhạo… nghĩa là dối trá… thu được lợi nhiều hơn là thành thật! (?) Tận đáy lòng, tôi cảm nhận rằng tính chân thật cũng giống như kim cương (khó mua, khó sở hữu), muốn đeo kim cương thì thà giữ đức chân thật. Mỗi khi gần một người nào, đang mến mộ họ mà nhận ra họ nói dối tỉnh rụi, tỉnh queo (cho rằng lời dối đó không hại ai), tôi thất vọng âm thầm như ngắm phải viên ngọc có tì vết. Thôi thì cứ cầu cho bản thân tôi và tất cả mọi người sớm hay muộn gỉ rồi cũng sẽ có tướng lưỡi rộng dài như Phật.

Thầy thường dạy:

–Thầy chủ trương “Thiền giáo đồng hành”, y theo kinh điển mà tu. Giả sử mình chưa triệt ngộ thì nhắc lời Phật Tổ dạy cho người sau vẫn không lỗi, mà cũng không sợ họ lạc vì cách tu “biết vọng” giản dị! Hồi nào chấp vọng tưởng là thật, bám riết vào, giờ hiểu nó là hư dối thì đừng theo, không cần đè, không cần nhăn nhó cấm không cho vọng tưởng nổi lên, chỉ cần giác kịp ngay khi vọng tưởng vừa khởi là tốt rồi. Niệm Phật hay khán thoại đầu còn có câu để bám vào, còn tu “không theo vọng” thì chẳng có chỗ nào để bám. Mới tu, tập khí còn nhiều nên thấy khó; tu thuần thục thì sẽ thấy nhẹ nhàng. Chỉ sợ không chịu tu, chứ có tâm chịu tu thì “đồ tể chịu quăng dao cũng thành Phật” nên nói: “Bồ tát và dạ xoa cách nhau một sợi chỉ”. Hoàn cảnh bây giờ người ta dễ căng thẳng thần kinh, Thầy chỉ dạy như Phật Tổ đã từng tu. Ai chịu tu thì tiến bộ an vui, không tiến thì ở nguyên vị cũ chứ không bị tai hại gì khác. Lý đạo đơn giản nhưng vi diệu, lặng lẽ không phô trương; nếu tu mà thiếu niềm tin, thiếu nghị lực, lại nôn nóng muốn cho mau đạt thì dễ bị gạt, dễ rơi vào đường tà. Cho dù đường dài thăm thẳm, cứ nhắm đích kiên nhẫn thẳng tiến, thì rồi cũng tới…

Sao mà bây giờ tôi nhớ rõ mồn một lời Thầy, giống như cùng tử đi hoang rồi quay về uống chén thuốc đắng của cha vậy.

Mùa hạ năm rồi, tôi nằm mơ thấy Thầy đang thuyết pháp giữa đông đảo đồ chúng thì ông Krishnamurti đến thăm Thầy (tôi hiếm khi nghĩ đến và cũng ít đọc sách của ông). Trong mơ, ông Krishnamurti rất trẻ và đẹp cực kỳ, nét đẹp thanh khiết tốn nghiêm đến độ tôi nghĩ là đẹp như Phật (dù thực tế ông đã già và qua đời rồi). Thầy đàm đạo với ông ta vẻ như cùng đồng cảm sâu sắc – không cần thông dịch viên – Người ái mộ chen nhau chiêm ngưỡng đông nghịt; nhiếp ảnh, ký giả… chụp hình, quay phim lia lịa. Ông Krishnamurti nói, ông đến để nghe Thầy giảng và tìm hiểu đường lối của Thầy. Sau đó ông trao Thầy cái bình, bên trong chứa tới ba phần tư đồng tiền vàng, ông giải thích đó là “của” ông để dành, nay ông trao lại cho Thầy làm Phật sự.

Tới đây thì tôi thức giấc. Ngày hôm ấy lòng lâng lâng vui vẻ bình an, thấy ai cũng giống Phật hết, tâm tư dễ bao dung tha thứ. Qua ngày sau, tâm vọng của tôi về lại, nhìn ai cũng muốn… gây hết! Dù gì tôi cũng khám phá ra rằng, nằm mơ thấy các bậc thánh luôn làm mình nhẹ nhõm.

Như Thầy từng nói, các vị đức hạnh đâu có thì giờ đi báo mộng cho người này người kia, vì tâm cảm nên có ứng thôi (nhưng… nếu Thầy có nhận cái bình tiền vàng thiệt, thì Thầy nhớ… cho con một đồng vàng!)

Con Sáo

Khi nhỏ Hương mang con sáo về, tôi thất vọng hết sức vì thấy cái mặt con sáo chầm dầm hàm chứa cả trời lỳ lợm, trông nó giống hệt một tên du côn bị bắt bỏ tù.

Tôi vốn không ưa nuôi loài vật, mà trớ trêu thay, giờ phải nuôi con sáo một cách bất đắc dĩ. Nguyên do là chị Bảy bạn tôi có thằng con bị tù; thương con, chị dũng cảm hy sinh thú nuôi chim của mình, nguyện sổ lồng phóng thích chúng để cầu phúc cho con, hy vọng nó được giảm án. Ở thành phố chùa nhiều, nhưng lòng yêu chim khiến chị chẳng đành lòng thả nó trực tiếp, vốn có mỹ cảm với tôi, chị cho rằng giao kết cho tôi thì… cũng như là phóng sinh!

Con chim cu và con két xanh rất đẹp, biết nói, Hương đợi chùa quy y cho chúng xong là nhiệt tình mở lồng phóng thích giúp chị Bảy và chợt thấy se lòng khi bắt gặp đôi mắt chị nhìn theo cánh chim bay lưu luyến… Thế nên, đến lượt con sáo Hương không dám thả mà mang về chỗ tôi nuôi cho chị vui lòng.

Tôn trọng ý nghĩa phóng sinh, tôi bảo Hương đem sáo qua chùa cho quý cô quy y rồi thả đi. Nhưng con sáo chẳng “tung cánh tìm về tổ ấm” được, nó xa mẹ từ khi mới sinh, nào biết tổ ấm nơi đâu mà về? nó cứ bay lòng vòng quanh chùa rồi vô tư đáp xuống trước miệng chó, mê mẩn chúi mỏ vào mấy đĩa thức ăn dành sẵn cho chó, mèo. Quý cô lo thót tim, chùa có nhiều mèo, không khéo nó bị xơi tái mất. Thế là sáo được trả về cho tôi, tôi rầu rĩ để Hương nhót sáo vào lồng. Người ta sợ gieo nhân giam cầm nên không dám muôi sáo, còn tôi thì ngày ngày phải cầm tù nó, lòng thật khó chịu, nhất là khi chị Bảy báo tin lành: con chị án được giảm nhẹ ngay sau khi phóng sinh các loài điểu cầm!

Chị Bảy từng méc tôi, con sáo này lì lắm, ù ù cạc cạc, trơ trơ như khúc gỗ, không có sinh động. Ba tháng trời dạy hụt hơi nó mới nói được hai tiếng “Mô Phật”, rồi lại câm như cũ.

Chiều nay có con sáo nhỏ lạ bay vào chùa Viên Chiếu, nó được chị Niệm giữ ở cốc một đêm rồi thả. Vậy mà từ ấy, mỗi lần chị Niệm cất tiếng gọi là con sáo nhỏ bay tới, rồi ngày thì nó đi chơi, tối về ngủ nơi cốc chị niệm, ngoan ngoãn đến hay.

Hương qua chùa nhìn thấy cảnh này, nó đâm ra “tương tư”, suy nghĩ mãi và ước ao con sáo lỳ của mình cũng sẽ “hồi tâm” trở nên nết na giống vậy.

Thế là đi ra đi vào Hương đều gọi “Sáo ơi!” một cách trìu mến thiết tha, đến độ ngay cả tôi cũng phải mủi lòng, trong khi mặt mũi con sáo cứ tỉnh khô. Tôi thương hại bảo nó:

–Đừng có mơ “em ơi”! Có đến tết Công gô cũng chẳng cảm hóa được con sáo lì tổ này!

Nhưng Hương vẫn kiên nhẫn vừa cho sáo ăn, vừa chuyện trò thủ thỉ với nó. Thấy vậy, tôi bèn tiến lại gần sáo, phụ giúp huấn luyện:

–Nào sáo, Mô Phật đi, giỏi nè!

Con sáo làm ra vẻ buồn ngủ tới, mắt nhướng không muốn lên còn ráng mở một con mắt cách lờ đờ, thấy tội tôi bỏ đi, bước rón rén thật nhẹ để cho sáo ngủ. Đang đi, bất thần tôi quay lại nhìn, thấy mắt con sáo mở trao tráo, tỉnh rụi, chẳng có vẻ gì buồn ngủ cả, thì ra nó vờ buồn ngủ để tránh bị dạy dỗ, tôi vừa tức vừa buồn cười, mắng nó:

–Đúng là đồ sạo… lỳ!

Rồi đi thẳng. Người rồi tôi không chịu được cảnh nhốt sáo mãi, đành đánh liều thả nó. Mới đầu, sáo bay qua chùa chơi, quý cô sợ mèo ăn lại đem qua trả, sau đó sáo quanh quẩn đầu nơi cánh cửa sổ trước nhà tôi, hót líu lo, có khi cười cả tràng dài bộc lộ vẻ hân hoan cực điểm. Có tật là nó hay mổ bất tử vào người nào xuất hiện ở sân, chẳng kể khách chủ gì, (đó là cách chào hỏi đặc biệt của nó), vậy chứ đau lắm và dễ làm giật mình khi không để ý. Hương đặt thau nước to ngoài sân cho sáo tắm, nó rất hay tắm. Sáo rất thích màu xanh, nó thường ngậm bọc ni lông nơi mỏ, giang rộng cánh, bay là là hoặc chạy tung tăng quanh sân với vẻ rất khoái chí. Hương vẫn kiên trì thiết tha trò chuyện với sáo, mặc cho sáo thản nhiên đón nhận bằng vẻ mặt vô cảm, lạnh như băng. Thỉnh thoảng sáo hồi âm bằng cách mổ vào mũi, vào cạnh khoé mắt Hương khiến máu chảy ròng ròng, Hương vẫn cam chịu, không từ bỏ ý tưởng là sẽ có một ngày sáo được thuần hóa.

Chú thím Phú ở gần bên rất thương sáo nên tôi bảo Hương đem nó qua cho chú thím để đời nó được lên hương, được sung sướng, chứ ở với tôi thì chỉ khổ thân vì tôi không cưng sáo. Bạn bè góp ý sợ nó buồn. Tôi đáp ngay:

Trời ơi, qua bển được cưng nó mê chết chứ buồn khỉ gì, con sáo này biết tình cảm chi mà buồn??

Thế là sáo chuyển “hộ khẩu” sang nhà chú thím Phú, dĩ nhiên là nó được cưng vô kể. Mấy ngày đầu chú thím phải nhốt nhưng hễ thả ra là sáo lại tìm về với chúng tôi. Ròng rã sáu tháng trời “nhập cư” bên chú thím, sáo vẫn không quên được bên này – nó nhớ Hương! – Mỗi lần sổng chuồng về thăm chúng tôi, sáo biểu lộ sự mừng rỡ bằng cách cuống quít mổ lia lịa vào tay hoặc ngậm áo Hương lôi kéo bày tỏ sự nhớ mong. Tôi quá sức ngạc nhiên khi nhận ra con sáo ù lỳ vô cảm ngày nào đã không còn nữa. Ở bên chú thím, sáo được cưng, được ăn ngon, mà vẫn cứ biếng nói, biếng hót, biếng hót, nhưng chỉ cần nhìn thấy Hương là nó hót lên cả tràng rồi cười khanh khách. Khi Hương bắt nó để đem trả chú thím thì nó cứ đi thụt lùi, miệng không ngớt niệm: “Nam Mô A Di Đà Phật”.. “Nam Mô A Di Đà Phật”.. vẻ như năn nỉ đừng trả nó, khiến Hương xanh mặt. Có lần thím nhốt nó và thường dạy nó gọi thím bằng má! Nó vùng vẫy trong lồng và nói: “Má! Thả sáo ra!”. Thím sợ quá liền thả cho nó tự do. Rốt cuộc, thương sáo, chú thím vui lòng để nó chọn ở nơi nào nó thích. Sáo lại về nhà tôi, nó hót cả ngày, biểu lộ sự hứng chí cực điểm. Hễ Hương bảo niệm Phật là nó ngoan ngoãn vâng lời. Mỗi lần Hương qua chùa, sáo hay đứng ven rào ngóng cổ đợi Hương về, thậm chí nó chào gọi cả khách đi đường. Nó hân hoan vì được trở về, thật ra ở với chị Bảy nó chưa từng được thả bao giờ, vì thế, khi ra đây được sống đời tự do nó vui là phải. Chị Bảy có ra chơi nó cũng nhìn bằng ánh mắt vô cảm, không hề quyến luyến như đối với Hương.

Mỗi ngày, Hương thường sang chùa, sáo vẫn đứng cạnh rào ngóng đợi; tôi bận việc chẳng kêu nó vào, cứ để mặc nó đứng ngoài cổng ngóng

Hương. Rồi tôi quên không để mắt đến nó. Thế là nó bị người bắt cóc mất.

Sáo đi rồi, nhà vắng vì không còn tiếng hót tiếng cười ầm ỉ của nó. Ở cõi này là vậy, con vật luôn bị xem như “vật sở hữu”, người ta nuôi để ăn hoặc để tiêu khiển chứ không bao giờ quan tâm tới tâm tình, sở thích ước mơ của nó. Hồi sáo mới về đây, lúc tôi thả nó, nó chẳng đi đâu xa, cứ đậu trên cánh cửa sổ, ai đi đường gọi nó, nó dửng dưng lạnh lùng, không dễ gì ngoắc nó tới gần nên khó ai bắt cóc được nó. Từ khi sang nhà chú thím rồi được trả về, nó vui lắm, lúc nào cũng hớn hở. Thậm chí khách đi ngoài đường nó cũng réo chào họ, hễ ngoắc nó, là nó chạy tới, và bất cứ ai bước vào nhà tôi đều được sáo niềm nở tiếp đón (nó làm như thể chỗ tôi là an nình lắm vậy) do hiếu khách mà nó bị bắt cóc.

Tôi biết người ta không ăn thịt nó, nhưng họ sẽ nhốt nó, sáo sẽ chẳng bao giờ được tự do! Trái tim tôi vốn khô cằn khắc khe với loài thú, giờ chợt nao nao. Với tôi, con sáo chẳng còn ngu đần nữa, nó vẫn có nghĩa tình đằm thắm, biết buồn vui không khác người. “Thành tâm ắt có cảm ứng”, sáo đã biết đáp lại tấm chân tình thiết tha của Hương, câu: “Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh” ngẫm nghĩ thật đúng!

Nếu người ta biết rằng, dù mang lông thú nhưng những ước mơ, những khát khao về hạnh phúc trong cuộc sống, chúng vẫn giống hệt người, thì hẳn chúng đã không bị khổ.

Trúc Lâm

Tôi chưa từng vào Trúc Lâm

Nhưng nhìn hình, bỗng thấy nao lòng

Đồi núi mênh mang,

… mây trắng phủ Ngỡ đất trời,

giao kề trong… tấc gang

Tôi chưa một lần vào thăm Trúc Lâm

Nhìn hình thôi,

Cũng đủ thấy mình say…

Giòng xanh biêng biếc – sông? – Hồ – Suối??

Uốn lượn chân đồi – trông đến hay!

Tôi chưa… và mãi chẳng vào thăm…

Cứ để Trúc Lâm đẹp mê hồn

Đẹp trong ảo ảnh hơn cả thực

Dịu dàng, đằm thắm hoài… trong mơ!

Hoàng Hôn

Chiều tàn theo bóng hoàng hôn

Ngàn sao lấp lánh cho hồn cũng say

Nghiêng nghiêng lá xếp tiễn ngày

Êm êm con nước chở đầy sắc đêm

Quả Đắng Cuối Cùng

Ánh nắng chói chang mùa hạ chợt mềm đi, dịu dàng hơn khi lách mình vào khu rừng rậm dày mịt lá, cơn gió thoảng qua làm lay động những chiếc lá vàng đang lả tả rơi. Từ Tâm ngồi trên tảng đá, mặt ưu tư lo lắng dõi trông về phía bìa rừng. Từ lúc sư phụ bị cầm tù, huynh đệ chàng như rắn mất đầu, rừng núi càng cô quạnh hơn khi vắng bóng hiền hòa trầm mặc của sư phụ.

Chuyện nói ra thì chẳng ai tin nhưng nó xảy ra thực đến nỗi các huynh đệ chàng đều phẫn uất. Có gì đâu, chiều hôm kia sư phụ đang ngồi nấu nước nhuộm y để chuẩn bị cho hai sư đệ chàng lên kinh thọ đại giới. Như mọi lần, sư phụ lấy vỏ cây Hoàng mặc nấu rã để nhuộm đồ. Vỏ Hoàng mặc nấu lên màu đỏ như máu, nhưng thấm vào vải sẽ tạo nên màu vàng sậm đẹp như màu da bò, màu vàng cổ truyền của vùng đất Đại Tân mà giới tu sĩ thường dùng. Vậy mà lão Sói là dân du mục mới đến đây, bị mất bò.

Lão đi kiếm khắp nơi rồi lạc tới chỗ sư phụ đang nhuộm y; nhìn vào thùng nước, lão la bài bải rằng sư phụ trộm bò lão làm thịt và đang nấu trong nồi, bằng chứng là tay sư phụ còn vấy máu (màu đỏ của cây Hoàng mặc). Thế là cả đám dân du mục hồ đồ chẳng để cho sư phụ biện bạch, kéo xệch ngài đi rất thô bạo. Lúc ấy huynh Từ Uy võ nghệ rất cao cường, đã toan xuất chiêu để dạy đám dân làng hồ đồ một bài học, mong cứu lấy sư phụ, nhưng ánh mắt sư phụ làm Từ Uy chùn lại, tai chàng như nghe văng vẳng lời dạy của thầy: “Khi bị người đem việc xấu vu oan, cần phải nhẫn nại. Đừng vì bị nhục mạ, bị vu khống, bị chế nhạo… mà sinh oán hận. Người tu Phật phải hành hạnh Phật, trụ Phật tâm mà sống, nên dùng lòng nhân ái xử sự, tùy duyên tiêu nghiệp cũ…” Do vậy, các huynh đệ đều cúi đầu vâng lệnh thầy, đánh đứng bất động để sư phụ bị lôi đi, buồn bã nhìn theo bóng thầy khuất dần…

Hai ngày sau lão Sói đã tìm được con bò lạc, nhưng lão vẫn im ỉm, chẳng hề áy này, chẳng một câu xin lỗi, cũng không tỏ chút thiện chí muốn rước sư phụ về. Còn cái tên Lý trưởng, ngay từ đầu chẳng thèm hỏi kỹ càng gì, đã vội ký lệnh tống giam ngay khi sư phụ vừa được giải đến! Đợi cả tuần chẳng thấy thầy về, anh em Từ Tâm buộc phải đệ đơn kêu oan cho thầy, nhưng từ xã đến quận, rồi tỉnh… lúc nào các huynh đệ cũng lâm vào cảnh chậm một nước cờ, sư phụ luôn bị giải đi trước một ngày khi họ vừa tới nơi. Mà tội sư phụ có nặng gì cam? Chẳng ai muốn nhận mình đã bắt oan người. Sư phụ cứ bị chuyển trại như một tử tội. Huynh Từ Uy bực lắm, nếu không vị nể sư phụ thì huynh đã nện cho lão Sói một trận ra trò! Cứ chịu đựng thế này nhỡ… người ta xử tử mất sư phụ thì sao? Hội ý, bàn bạc nhau mãi, cuối cùng Đại sư huynh Từ Trí đảm trách việc lên tận kinh thành cầu cứu với đức vua. Chàng đi đã hơn tháng rồi mà chẳng nghe tin gì, các huynh đệ ở nhà bồn chồn, cùng trách nhau, sao hôm ấy lại để thầy nhuộm đồ mà không giành làm thay? Ít ra họ đã có thể chịu nạn thế sư phụ, nhưng hôm ấy sư phụ rất vui vẻ, ngài còn tỏ ý muốn đích thân nhuộm y cho đệ tử mình… có ai ngờ chuyện xui xẻo lại xảy ra! Giờ chỉ còn biết âm thầm cầu nguyện cho ngài thôi, còn hơn là để tâm tư bấn loạn vì lo lắng.

Đức vua Hảo Nghi vốn là một đấng minh quân, khi Từ Trí đánh trồng kêu oan và gặp ngài trình tấu tự sự thì đứa vua rất bất bình và tỏ vẻ hết sức ân hận vì chuyện bắt nhầm người lại xảy ra trên đất nước mình! Ngài tức tốc truyền lệnh rước nhà sư đến cung điện để vấn an và làm rõ mọi sự việc.

Vị sư già được dìu đến, người gầy gò như một bộ xương, chỉ có đôi mắt là sáng như sao và nét từ ái bàng bạc. Thoạt trông, nhà vua biết ngay đây là một bậc thánh mà đám quan ngốc nghếch của ngài chẳng thấy được Thái Sơn! Nhà vua vội vã bước xuống long ngai, vòng tay tạ lỗi:

–Bạch Đại Đức! Trẫm thật có lỗi khi để Ngài sống cảnh giam cầm lâu như vậy. Ngài hãy tha thứ cho trẫm. Trẫm sẽ bắt bọn vu khống Ngài trừng trị xứng đáng! Trẫm sẽ buộc chúng phải nếm lại cảm giác đày đọa gấp trăm lần nỗi đau khổ mà Ngài đã chịu, trẫm sẽ…

Vị sư già ôn tồn khoát tay:

–Không không! Xin bệ hạ đừng làm thế! Xin đừng trựng phạt bất kỳ một người nào hết!

–Trẫm sẽ không bao giờ yên lòng nếu không trị tội bọn tắc trách! Cho dù Đại Đức can ngăn, trẫm vẫn quyết thi hành pháp lệnh!

–Tất cả khổ đau ngày nay, chẳng qua là chút oan trái quá khứ, xin bệ hạ hãy nghe tôi giải thích: – Cách đây rất nhiều kiếp lâu xa về trước, thuở tôi chưa hề biết đến Phật pháp và sống bằng nghề trộm vặt, có lần tôi trộm được con bò và vì bị dân làng rượt đuổi gắt quá, túng thế tôi lủi vào vườn một nông dân, thả con bò lại đó, rồi chạy thí thân để cứu lấy mạng mình. Do vậy, ông chủ vườn bị bắt vì tội trộm, với tang chứng không thể chối cãi là con bò! Ông ta bị giam, bị hành tội suốt một tuần lễ.

… Từ lúc tôi gặp được Phật pháp, biết tu hành và ngộ đạo. Vô số đời đã trôi qua, tôi đã tái sinh rất nhiều lần và luôn đợi dịp để trả nợ cũ. Và mãi tới kiếp này, tôi mới có cơ hội ở vào vị trí vu khống, để hiểu cái cảm giác người vô tội bị kết án ra làm sao. Tôi đã trải qua bảy tháng tù giam. – Quả đắng cuối cùng đã trổ – vì xưa kia tôi đã khiến chủ vườn ở tù bảy ngày!

Đối với những người có liên quan trong vụ án này, tôi chỉ có lòng yêu thương chân thành dành cho họ, làm sao đành lòng nhìn họ thọ khổ, khi họ chỉ vô tình hành xử theo luật nhân quả chứ? Xin bệ hạ hãy bỏ qua chuyện này và hãy chúc mừng rằng tôi đã trả hết ác nghiệp cũ trong đời hiện tại.

Đứa vua nhìn vẻ xúc động của mọi người đang có mặt trong triều, trang trọng nói:

–Chúng ta hãy nhớ lấy câu chuyện hôm nay để kể cho con cháu nghe. Hãy luôn răn nhắc mình phải thận trọng trong từng việc nhỏ, tránh đừng làm ác, đừng mê muội, vì nhân quả nghiệp báo không bao giờ sai lầm!

Và quay về nhà sư, đức vua chắp tay thi lễ, kính cẩn thưa rằng:

–Trẩm là vua, dùng chánh pháp để trị dân, trong nước có được những bậc hành đạo, hạnh giải tương ưng như ngài thật là quốc bảo của nước! Dân nhờ những bậc hiền nhân như ngài mà được cảm hóa thành người dân tốt, khiến đất nước trẫm thêm giàu mạnh, thái bình! trẫm chỉ sợ các thần dân mê muội vô tình hành hạ, làm một bậc thánh phải hàm oan rồi tự chuốc tội vào thân…! Trẫm cầu mong từ nay về sau, mọi oán hiềm vô tình hay cố ý đều được hóa giải, mọi người đều biết hỷ xả, tha thứ, để xóa đi mầm móng trả vay, nghiệp không còn phải đền trả khi lòng oán cừu đã được dập tắt!

–Lành thay đại vương! – Vị tu sĩ mỉm cười và buông lời tán thán, rồi ông về rừng với sự tiễn đưa ân cần của nhà vua. Chuyện đến tai đám người đã hành hạ nhà sư. Họ đều ăn năn và tới trước nhà sư tạ lỗi. May mắn thay, họ đã đến kịp lúc để cúng dường nhà sư bữa ăn cuối cùng, tạo cơ duyên gieo trống phước điền hiếm có đối với vị A la hán sắp lìa bỏ xác thân và đã vượt qua mọi tác động của nghiệp.

Lão Sói cũng đã học cách nhuộm y bằng vỏ cây Hoàng mặc để nhớ tới vị sư khả kính qua huyền thoại nhân quả về ân oán cũ giữa hai người. Lão dạy con cháu hãy luôn làm điều lành và khi lão mất, lão yêu cầu người ta khắc lên mộ bia lão mấy câu: “Khi bị người vu khống, hủy nhục, hãy hỷ xả và tha thứ. Đó là Phật tâm, và chỉ tâm Phật mới chặt đứt mọi trói buộc của nghiệp”.

* * * * * *

Cúng Dường

Con cúng dường ngài một bát cơm

Trồng nhân phúc thiện đẹp tâm hồn

Ngày sau tiếp nối duyên dương pháp

Hoa đức rạng ngời tỏ hương thơm.

2005

* * * * * *

Người Đi

Người đi vào sương gió

Chất chở nặng trong hồn

Bao niềm thương nỗi nhớ

Mây trắng sầu lang thang

Gió đùa vương tóc rối

Bụi phủ mờ y trang

Người thân còn ngóng đợi

Dáng ai về hiên ngang

Chờ một ngày không hẹn

Người về với trần sa?

Hay vẫn còn nguyên vẹn…

Giữa giòng đời phong ba?

Thuở Trăng Chưa Tròn

Viên Chiếu bây giờ thật đẹp, thật khang trang và sạch sẽ. Trái hẳn thời bảy lăm là túp nhà tranh lá tua tủa, lổn nhổn chung quanh toàn gốc cây, “cỏ hoa chen lá, lá chen gai”…

Viên Chiếu hình thành trong khung cảnh hoang dại nên cuộc sống chúng tôi nhuốm đầy mùi rừng rú. Tre gai bao um tùm, lối đi nhỏ hẹp. Vườn bắt tỉa trước chùa cách cửa ra vào vài bước chân. Vậy mà lũ khỉ vẫn dạn dĩ mò vào hái trộm ngay trước mắt chúng tôi giữa ban ngày ban mặt. Tầng gác ọp ẹp kết bằng ván thông thưa rĩnh. Buổi ngủ trưa thường có dĩa đồ ăn (phần lỡ bữa còn để dành) cất ngay trên đầu nằm gồm: mấy củ khoai, vài trái chuối)… vậy chứ nhờ nó mà chúng tôi mới tỉnh được giấc ngon khó thức…

Còn một đặc điểm nữa là rác, vỏ kẹp, vỏ chuối vát vương vãi chung quanh vườn, cứ tiện tầm tay là quăng đại cho thoải mái. Khoảng cách nhà ở với bụi lùm cây dại không xa thì giữ cho trong nhà không có rác là đủ rồi. Để một hôm có ai đó bất thần “nhìn lại ta” đã phải buột miệng kêu lên:

–Chèn ôi! Ra Thường Chiếu mà coi người ta sống, là tăng mà họ sạch sẽ ngăn nắp, còn ở đây?… – ứ hự! Còn tệ hơn cái viện kí nhi nữa!

Hưởng ứng câu phàn nàn ấy chỉ là những nụ cười toét miệng (rộng tới mang tai). Thật ra cảnh luôn hợp với người, mặt mũi chúng tôi lúc nào cũng nhem nhuốc bùn sình, làm ruộng thời khai hoang vào trễ là chuyện thường tình, tẩy rửa qua loa, ăn cơm xong thì đã tới giờ chỉ tịnh, muốn tranh thủ ngủ trưa thì cứ bê nguyên gương mặt còn đầy nốt ruồi… bùn mà đánh giấc (nếu muốn lười một chút mà ngủ no).

Buổi trưa im nắng, chỉ cần một bước chân lê nhẹ là sàn gác kêu rầm rầm. Cô Đức chịu hết thấu liền ban chỉ thị:

–Buổi trưa yêu cần quí vị giữ yên tĩnh cho người ta ngủ, xin đừng di chuyển qua lại vào giờ này!

Lệnh được thần dân ngự trên gác tuân theo răm rắp. Chúng tôi ở dưới đất nên chẳng có vấn đề gì. Và khi tất cả đang say giấc ban trưa thì bỗng nghe “rầm” một tiếng rõ to. Tôi thoáng thấy như có vật gì từ… trên trời (?) rơi xuống. Ai nấy choàng tỉnh, ngồi bật dậy hết, nhìn nhau ngơ ngác…

–Có chuyện gì vậy? Cô Đức hỏi trước tiên.

Một khoảng im lặng kéo dài. Không có lời đáp. Câu hỏi được lặp lại lần nữa. Có tiếng cô Giải Thiện cười hi hi trên gác, rồi cô giải thích:

–Giải Thanh muốn đi ngoài, không dám bước trên gác nên nó phi thân xuống đại… (xin giải thích: thuở ấy cửa sổ chống, không khung nên chỉ cần liều mạng nhảy xuống là có thể ở ngoài trời, song cú nhảy của Giải Thanh va vào tấm tôn ghép nơi vách lá nên âm thanh mới vang dội như thế).

Ai nấy đều lo lắng, không hiểu “ngọc thể” của kẻ phi thân có an toàn chăng? Giải Thanh đang đứng nép sát vào vách với gương mặt xanh lè. Kể từ ấy, cô Đức chẳng đá động gì tới lệnh giới nghiêm ban trưa trên gác nữa.

Hai năm sau, chúng tôi có một Tăng đường ra dáng hơn: tầng dưới là vách đất, tầng trên là vách lá sàn tre. Tầng gác còn có lan can bao quanh ba bên, ngồi thiền rất mát. Hạnh Kiên chiếm một góc ở hiên sau.

Buổi khuya mùa đông rất lạnh. Hạnh Kiên ngồi thiền mà quấn y trang giống hệt dân Bắc cực. Cả chúng đang tĩnh tọa êm đềm thì bỗng nghe “rầm” một tiếng, các thiền giả ở hè sau nhốn nháo cả lên:

–Ối trời ơi! Hạnh Kiên rớt xuống đất rồi!

Chúng tôi cấp tốc xả thiền hùa nhau hỏi thăm. Tầng gác mới này khá cao. Lơ mơ gãy xương chứ chẳng chơi. Hạnh Kiên đón chúng tôi bằng gương mặt tươi như hoa:

Hông! Hông có sao hết, hên là em té vào cái xe ba gác nằm ở dưới cộng thêm cái mền dày quấn quanh đỡ “đạn” dùm nên được bình an vô sự! Chúng tôi thở ra nhẹ nhỏm. Đây là lần duy nhất Hạnh Kiên nhập ngủ thiền (thiền ngủ gục) và té như mít rụng!

Chưa hết, cũng vẫn vào khuya, mới một hai giờ sáng đã nghe tiếng thét lanh lảnh: “Ăn trộm! Bắt lấy nó!” vậy là tỉnh ngủ hết. Quý cô lục tục kém nhau đi rọi đèn pin pha tứ bề. Vẫn không thấy gì. Ai nấy về chỗ nằm thì được báo cáo là tiếng la phát xuất từ mùng của một tôn giả đang ngủ tít mắt nhưng miệng thì mớ leo lẻo.

Mùa đậu ra ngoài Viên Chiếu 2, thuở tiện nghi eo hẹp, cái chòi nhỏ nhét mười mấy mạng, chugn quanh đậu chất đầy, chỗ ngủ còn thiếu thì nói gì đến chỗ tọa thiền? Thế nên chúng tôi “được” ngủ tới sáng. Bốn giờ rưỡi khuya cô Từ Thanh đã gọi:

–Dậy, dậy mấy đứa ơi!

Chẳng ai buồn nhúc nhích. Cô Thanh liền đổi chiến thuật:

–Dậy, dậy lo vệ sinh kẻo trới sáng!

Hiệu nghiệm thần tốc. Chúng tôi nhổm dậy ngay, mạnh ai nấy chụp cuốc đi giải quyết “đại sự”. Phải tranh thủ vào giờ này, vì ngoại trừ vườn cao su nằm đối diện trước mặt thì ba phía còn lại đều trống lốc, Thường Chiếu lại nằm gần bên.

Vậy chứ tình cảm mặn mà của cô Từ Thanh đã có lần gây khốn đốn cho chúng tôi.

Chả là thấy chúng tôi làm mệt mà không có gì ăn bữa lỡ, cô đi ra đi vào gãi đầu thương cảm… rồi cầm lòng không đặng, cô hốt ngay mớ đậu phọng sống phát cho mỗi đứa một nắm để ăn lấy sức. Ăn xong, tới phiên chúng tôi “cầm lòng không đặng”. Chột bụng nhằm lúc này (giữa ban ngày) thì chỉ có nước lủi vào rừng cao su, cỏ vườn cao su cao tới đầu gối nên có thể đi vớt vát được. Chỉ hiềm khi trở về chân chúng tôi máu rỉ long tong (vì vắt đeo hút tới no kềnh) lưng cổ đều mỏi vì ráng cúi thật thấp.

Đó là một vài chuyện của thuở đầu lập quốc Viên Chiếu. Giờ đây Chiều nào cũng khang trang cứ như cảnh tiên. Cũng có người than: “Bây giờ không giống hồi xưa, tâm con người cũng không giống hồi xưa.”

Làm sao được? giòng nước chảy qua trước mặt loáng một cái không còn là dòng cũ thì làm sao buộc tâm và cảnh phải “giống như xưa”? nỗi niềm hoài cổ hay vọng hướng tương lai đều dễ làm mình khổ. Mà thật ra quá khứ, hiện tại, vị lai… không có gì khác nhau (nghĩa là phiền não tham sân si lúc nào cũng vậy, khác chăng là nhiều hay ít hơn thôi). Ai làm chủ được tâm mình thì làm chủ được hạnh phúc. Làm chủ, có nghĩa là điều khiển được dòng tâm thức mình chứ không phải bị nó điều khiển. Ngày nào tâm vẫn còn nổi sân nhưng không thèm sân theo, nổi tham nhưng không thèm tham theo; nghĩa là nổi lên bất cứ gì đều tỉnh kịp, không theo; thì coi như Thiên đường trong tầm tay rồi! Còn bây giờ si vẫn nặng chình chịch. Mình sân mà ai nói: “Người tính tình gì sân dữ…” hay “Nghiệp sân nặng dữ quá!” là bừng bừng nổi khùng thêm liền, cứ ngỡ rằng cái khổ tự người ngoài đưa tới, chứ không phải tại mình tạo ra cho mình. Dường như trong âm thầm sâu lắng mình luôn mong người xử với mình đẹp như thánh, còn mình thì tha hồ cư xử theo tùy hứng của phiền não, theo tánh tật của riêng mình.

Thôi thì đã “trót” sinh ra trong môi trường hoàn cảnh mà… gì cũng tốt đẹp hơn xưa, thì cầu mong tâm tư chúng ta ngày càng tươi mát hơn xưa. Có nghĩa là dù tham sân si vẫn còn đấy, nhưng chúng ta sử dụng chúng ít hơn, dè sẻn hơn, cho đến bao giờ không còn xài chúng nữa. Được vậy thì trong thời gian ngắn ngủi ta góp mặt với nhau trên cõi đời này, ta sẽ đỡ ân hận hơn vì ít “nện” người bằng chính phiền não của mình và sẽ dễ cảm thông hơn khi bị vô minh của ai đó “tông” vào làm mình khổ lây. Bởi vì vọng niệm rồi sẽ phải tan, đâu có niệm nào thường hằng? Những cơn khùng của vọng tâm sẽ qua và sẽ lặng… Sau cơn mưa trời lại sáng, chúng ta lại nhìn nhau, chia sẻ niềm hạnh phúc của từng tí chút làm chủ tâm mình.

* * * * * *

Lý Sự

Nào ai biết rằng khi thành Phật

Người gian nan vất vả đến ngần nào

Chỉ thấy người sau khi thành Phật

Ung dung, an lành, phúc lạc biết bao!

Con đường ấy giờ người sau noi theo

Chỗ đến một nhưng lối đi lắm hướng

Dễ làm lạc người ôm nhiều tham muốn

Nôn nóng mau thành mà nhẫn nại tóp teo

Thánh ở giữa giòng người xốc nổi

Tâm hiền hòa bình lặng bao dung

Dễ thứ tha, chịu đựng đến vô cùng!

Mặc người đánh – còn la làng inh ỏi

Người mơ gặp quanh mình là thánh

Để tương giao được đẹp ý vừa lòng

Trời vô tư lỡ mưa, , nắng khi không

Chẳng đúng lúc tâm mong, còn bị trách…

Thì vừa ý, làm sao vừa ý vọng?

Thỏa làm sao? Thỏa hết được tâm tham

Càng chìu nhau, lần chồng chất thêm lầm

Khi tham vọng cứ tăng, không chịu đóng

Phòng bịt kín, nắng xuyên qua sao thấu?

Tâm sục sôi, sao đón được nụ cười?

Nhân quả phân minh, theo sát không rời

Trách ai – nếu mình gieo toàn nhân xấu?

Trăng vằng vặc khi mây không che phủ

Hồ tâm trong, hạnh phúc khỏi cần tìm

Thánh và phàm rơi rụng giữa tịch nhiên

Khi trực nhận tự tâm mình đầy đủ…

Bây Giờ Mới Viết — Hồi Ký Hạnh Đoan

Thuở Viên Chiếu chị em còn đoanh vây chưa ai đi trụ trì tứ tán, trong lúc lao tác bất giác nghe ai đó hỏi: – “Hỏng biết Viên Chiếu mình ai sẽ là Tổ đầu tiên hén”? Dùng từ “Tổ” cho oai, chứ nói đúng nghĩa thì ai: “Ai sẽ chết trước nhất đây?” nào ai đoán được điều gì sẽ xảy ra. Câu hỏi kia vẫn thuộc diện xa vời. Rừng mới khai hoang, bận rộn tất bật. Cái gì cũng “mới” nên từ “chết” có vẻ cũ kỹ quá. Nó sẽ đến – nhưng dường như chưa phải bây giờ – chúng tôi có sốt bịnh li bì vì chướng khí của rừng, mặc câu: “Mạng người chỉ trong hơi thở…”, lỗ mũi chúng tôi cứ hít thở đều đặn, dễ dàng; dù lân cận quanh đây các thanh niên bị sốt rét cấp tính là lăn ra chết nhấp nháy.

Thêm nữa, vùng đất sau cuộc chiến (dù mới hòa bình) vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Có hôm tôi đang bang đất ngoài rẫy đậu (Viên Chiếu 2) thì bỗng nghe tiếng nổ vang, nhìn qua dãy đất bên kia thấy cô gái và con bò máu me dính đầy, nghe nói cô cuốc đất trúng phải đạn. Chúng tôi cuốc đất cũng gặp đạn và lựu đạn hoài, mỗi lần cuốc trúng đạn, tôi luôn thấy chóng mặt. Chị Minh Ánh thì dạn dĩ hơn, cuốc phải quả lựu đạn chưa nổ thì chị bình tĩnh lượm nó để trên gò mối. Hình như lúc tỉa đậu chúng tôi đã chạm trán có đến hai quả lựu đạn như thế này, còn đạn lẻ tẻ thì lác đác, nghĩa là phải luôn đối mặt với nạn tai bất ngờ trong lòng đất. Do việc lao tác không thể ngưng nên chuyện rủi ro may đành phó thác cho số phận. (Dù vậy, chưa ai thương tích nặng hay tính mệnh bị đe dọa trầm trọng gì…)

Vài năm sau, dân số Viên Chiếu tăng đông. Có lẽ chị đến nhập chúng vào thời điểm này. Chùa có nhiều Phước, chị là Huệ Phước. Song hầu như cả chúng đều gọi chị là “Bà Phước”, tiếng gọi thân mật. mộc mạc, xuề xòa. Và khi nào muốn nhằn chị thì cứ nhấn âm tiếng “Bà” cho nặng là đủ. Ở Viên Chiếu chẳng ai kêu nhau bằng bà, ngay cả tôi vốn dị ứng với từ “Bà” vậy mà đôi lần cũng phải gọi chị là “Bà Phước”, chị đón nhận biệt danh chúng cho nghiễm nhiên như đó là tên mình.

Lúc chị mới vào, chị Thủy rỉ tai tôi:

–Con nhỏ đó gan cùng mình. Có lần nó giận ai hay phật ý gì đó, nó dám vô rừng trèo lên cây ngủ ngay cháng ba suốt đêm!

Tôi lén nhìn chị và bật cười. Cảm thấy chị gan thật. Tôi chưa bao giờ phỏng vấn chị về điều này, dù thỉnh thoảng cũng hay châm chọc chị:

–Nè, dòm cái mỏ nhọn hay chu của chị là biết ngay Quảng “Nôm” hay cãi, Quảng Ngãi hay la… Chèn ơi! Sao mà câu ví von đó trúng chóc hả?

Những lúc ấy mắt chị xoe tròn trừng tôi rồi chị phì cười. Dường như trong chúng ít dùng sự dịu dàng cư xử với chị, chị cũng ứng đối tương tự, chủ khách đều bộc bạch thoải mái, không chìu đãi lấy lòng lấy lệ. Có lần tôi nghe cô Tri sự la chị:

–Bà Phước! Làm cho cố! Không biết lượng sức gì hết! Cái lưng bà có đau không hả?

–Đau!

–Ừa! Đang đau mà bưng vác nặng như vậy đó! Tham làm! Ham hố! Cụp cái lưng, gẫy cái lưng luôn thì làm sao?

Chị không trả lời, mắt long lanh dân dấn nước. Cô Tri sự quay đi hậm hực nhưng trong mắt cô đầy vẻ xót xa.

Khi chị làm Tri khố, món sở trường của chị là bánh ú, thịt quay chay. Chị làm bếp rất nhanh, gọn lẹ và ngon lắm. Dạo ấy chùa còn túng thiếu nhiều người chị khéo xoay xở để chúng có được thức ăn ngon. chị đãi thịt quay chay thường xuyên. Cô Trụ trì vốn ăn nói dịu dàng tế nhị mà vẫn “chưởng” chị:

–Bà Phước! Bà mà cho ăn thịt quay riết là tôi.. đập bà đó!

Chị cúi mặt tủm tỉm cười:

Chị làm việc xốc vác siêng năng. Tới giờ tôi vẫn hình dung được dáng chị vác rựa chặt cây ngọt như chặt chuối. Hình như với chị không việc gì là khó cả. Trong mắt tôi chị là anh hùng lao động thầm lặng vì chị làm việc có ý thức trách nhiệm cao, các công tác chị lãnh thường vất vả nặng nhọc đã vậy thường luôn sẵn sàng chan trải đỡ đần cho người.

Hồn thơ trong chị lai láng, chị làm thơ tràng giang và khoái ngâm thơ lắm, đến đỗi chúng phải tặng cho chị biệt danh là “Hoàng Thi Thơ”. Những đêm trăng sáng, xả thiền xong là chị ngồi trên hành lang trước hiên chùa cao hứng ngâm thơ. Chị Hạnh Phước bật cười nói:

–“Bả” ngâm thơ dở khẹt vậy mà cứ ngâm hoài hà!

Bất kể thính giả có hưởng ứng hay không, chị cứ ngâm say sưa chẳng lý gì tới lời chê. Thình lình quay sang thấy tôi đang mỉm cười, cho là đã tìm được “tri âm”, chị liền trút hết cho tôi nghe. Tôi đành ngồi “chịu trận”. Thôi thà để lỗ tai mình bị “tra tấn”, còn hơn là dập tắt cơn hứng chí của chị. Vì vậy mà tôi được chị ngâm thơ cho nghe hoài hoài!

Có lần tôi thấy chị ngồi lộn lại mấy bao thơ cũ, tôi thắc mắc hỏi thì chị đáp:

–Lộn lại vẫn viết gửi đi được, vất bỏ chi cho uổng phí?

Tiết kiệm là đức tính tốt, nhưng liệu.. chị có vì thế mà thành hà khắc khó khăn với người?

Khi chị làm Tri khố, nhìn chị sắp đặt, lo bữa ăn cho chúng, tôi mới hiểu, té ra chị tiết kiểm tuyệt đối cho bản thân nhưng đối với người rất rộng tay hào phóng. Đó là tính chất “khắc kỷ lợi tha” đáng trân trọng. Tôi cũng chưa bao giờ ngỏ lời khen thẳng với chị về những điều mình ngầm ngưỡng mộ, mà có lẽ chị cũng không nhận ra ưu điểm nơi mình (ngoại trừ tài ngâm thơ?).

Khi tôi sửa soạn lên Tùng Lâm nhập thất dưỡng bệnh, chị có nói với tôi:

–Tự dưng em muốn xin chúng nhập thất tu rục quá!

Ai từng tu mà không ước mơ làm chủ được sinh tử? Tôi cảm thông chị và bỗng thấy bùi ngùi. Tôi không ngờ khi tôi đi rồi, chị đi tắm biển và bị chết đuối. Mãi mấy năm sau ra thất tôi mới biết tin. Viên Chiếu đã an táng chị chu đáo, nồng ấm nghĩa tình chị em. Bỗng dưng khi không mà chị thành “Tổ” đầu tiên của Viên Chiếu.

Thường nhật chị sống tốt, còn ôm nỗi khát khao giải quyết sinh tử, mỗi người sinh ra có một kiểu người chết có hàng trăm kiểu khác nhau là lẽ thường, tôi tin chị sẽ có dịp thực hiện tiếp hoài bão của mình.

Mãi tới giờ tôi mới viết những dòng này cho chị thì chị mất đã gần hai mươi năm! Nhưng tôi chẳng ngại vì muộn màng. Dù tôi im lặng hay viết ra thì công hạnh chị lúc nào cũng ngời sáng. Mỗi người là một bản kinh kỳ diệu và tôi xin gởi nét kỳ diệu ấy cho người đọc, để chúng ta cùng tưởng niệm đến chị, một pháp lữ đã từng góp mặt trong thơi gian ngắn ngủi ở cõi phù du này.

* * * * * *

Lời Cuối

(Tặng chị Huệ Phước)

Nếu tôi biết lần gặp nhau hôm ấy

Là chia tay vĩnh viễn, thì này…

Tôi sẽ nện chị đau điếng vào vai

Thay lời tiễn mình… âm dương đôi ngã!

Phật đã bảo xác thân mình là giả

Có mang vào rồi cũng phải cởi ra

Lúc mang thân mình khóa oa oa

Khi cởi trả, có hồn nhiên thư thả…?

Đời không phải trăm năm, hay mấy khắc…

Là giàu sang hay vinh nhục, bần hèn

Sóng cuộn trào trong lòng biển uyên nguyên

Ta gặp mãi, mà luôn quên khuấy mất

Khổ là lúc tâm điên, đấu vật…

Tham sân si bùng nổ chẳng thể dừng

Vui là khi tâm lặng, tĩnh an..

Thắng kịp lúc niệm nổi lên dối gạt

Lối đi về của xác thân dễ thấy

Lối tâm tư đi đứng khó nhìn

Quan trọng gì đâu thân xác hợp tan?

Nếu tâm thức mình luôn tỉnh sáng

Tôi tặng chị mấy giòng thơ lai láng

Ơi hỡi! “Bà Phước” – “Hoàng Thi Thơ”!

Nẻo đi về xin sáng mãi chớ mờ

Dù sống, chết.. xưa nay vẫn vậy!

1983

Vô Thường

Ta cúi lặng tiễn người về đáy mộ

Chợt ngỡ ngàng trong khúc vô thường ca

Dẫu đã biết cung vòng từ thiên cổ

Bước sau cùng… cho kẻ trót sinh ra

Đêm thao thức buồn dâng như sóng vỗ

Thấy chập chùng viễn ảnh còn mờ xa

Hành trang trắng lên đường từ mấy độ

Đời lang thang vẫn cùng tử không nhà

Thôi nhé, người đi… ta tống tiễn

Đốt hương trầm rồi nhìn khói nhẹ lan

Ta ở lại giữa dòng đời hư huyễn

Đốt hương trầm rồi nhìn khói nhẹ lan

Ta ở lại giữa dòng đời hư huyễn

Có vui buồn.. cũng là thoáng mây tan.