Trên Đỉnh Thái Sơn

Bài Học Thầy Cho Con

Chương trình ti vi đêm ấy thật hấp dẫn. Mục xiếc thế giới đủ sức làm tôi quên hẳn bài luận thầy cho về nhà làm. Khi tôi kịp nhớ tới nó thì mắt tôi đã díp lại. Lo gì! Trong cuốn luận mẫu tôi có bài đó. Thế là tôi yên chí chui vào mùng đánh một giấc ngon lành…

Sáng nay, khi cầm xấp luận văn để phát cho chúng tôi, trán thầy cau lại nhiều hơn. Thầy đi đi lại lại trên bục mãi mà không nói câu nào. Một lúc sau, thầy hắng giọng:

Hay thật! Một lớp sáu mươi ba em, tại sao không hẹn mà hơn nửa lớp đều làm bài luận in hệt nhau? Không lẽ tư tưởng các em giống nhau kỳ diệu như vậy?

Các tác giả đạo văn đều lên ruột. Thầy nhìn vào những gương mặt đỏ bừng vì xấu hổ, nói:

Đã lớp sáu rồi, các em đâu còn bé bỏng gì? Đạo văn, ăn cắp văn là một thói xấu đáng chê trách. Văn người đâu cần thầy chấm? Lấy sự thành đạt của người làm của mình thì đó là một sự dối trá. Có được điểm cao thì cũng chẳng vẻ vang gì. Nếu các em còn muốn làm học trò của thầy thì mong các em hãy tuyệt đối thành thật. Bài văn các em làm có dở, mà do chính công sức các em viết ra, thầy chấm thầy vẫn vui. Dở thì luyện mãi cũng hay, có ai sinh ra mà giỏi liền? Hành vi vừa rồi của các em làm thầy buồn và thất vọng ghê gớm, hãy hứa với thầy đây là lần cuối cùng trong đời các em… Các em có hứa với thầy không?

Trực, lớp trưởng lớp tôi đứng lên, xúc động nói:

Chúng em rất hối hận và thành thật xin lỗi thầy. Chúng em hứa sẽ chừa bỏ vĩnh viễn tật xấu này, mong thầy sẽ hướng dẫn, giúp chúng em trau dồi mình tốt đẹp hơn. (Và Trực quay lại nói với cả lớp):

Phải không các bạn? Chúng ta hứa với thầy như vậy chứ?

Bàn tay các tác giả đạo văn giơ lên. Tất cả đồng thanh:

Chúng em xin hứa với thầy!

Mắt thầy chớp nhanh, vầng trán nhăn giãn ra, thư thản hơn. Thầy dịu dàng nói:

Lời hứa rất quan trọng. Người ta có thể căn cứ vào đó để xác định giá trị mình. Các em đừng nghĩ mình còn nhỏ mà tha hồ lầm lỗi. Người ta có thể nhìn tư cách của một người mà đánh giá cả đoàn thể, cả một nước… Và thầy kể:

Ông Nhạc Chính Tử là quan nước Lỗ, ông nổi tiếng không bao giờ nói dối và rất giữ chữ tín. Vua Tề nghe vua Lỗ có cái đỉnh là vật báu của nước, nên bắt đem dâng nạp. Vua Lỗ tiếc quá, làm cái đỉnh giả sai người mang sang Tề. Vua Tề nói: “Phải có Nhạc Chính Tử đem sang ta mới tin…”.

Chính Tử bảo vua Lỗ: “Sao Bệ hạ không dâng cái đỉnh thật?”. Vua Lỗ đáp: “Ta quí nó lắm!”.

Chính Tử nói: “Bệ hạ quí báu vật thế nào thì thần cũng quí đức “Tín” của thần như vậy!”…

Kể xong, Thầy dịu dàng bảo chúng tôi:

Thầy mong một ngày nào đó, thầy cũng sẽ nói: “Phải là các em thầy mới tin…”. Hãy biết quý trọng và gìn giữ nhân cách mình như vật báu, các em ạ!

Nắng đổ vàng rực trên sân trường, hắt cơn nóng như thiêu vào lớp học. Giờ ra chơi hôm nay, thằng Tùng với thằng Tâm đùa nghịch bất cẩn thế nào mà bình mực của nhỏ Thảo Chi văng lên bắn mạnh vào tường, đổ tung tóe trên bàn thầy. (Thầy bảo chúng tôi còn nhỏ nên xài bút mực để luyện chữ cho đẹp, nên đa số các bạn đều đem bình mực theo).

Khi thầy bươc vào, lớp học im phăng phắc. Đến độ tôi nghe rõ cả nhịp thở của thằng bạn ngồi bên. Thầy lặng lẽ quan sát cái bàn loang lỗ vết mực bẩn rồi hỏi:

Em nào làm mực văng đầy bàn?

Tâm mặt trắng bệch, Tùng cúi đầu nhìn xuống đất. Một lúc sau, Tùng từ từ đứng dậy, giọng hơi run:

Thưa thầy, chính em.

Thầy gạn thêm:

Mình em thôi à?

Tùng im lặng. Nó với Tâm là đôi bạn chí thiết, nó không nỡ khai thêm thằng Tâm ra nên cứ đứng câm như hến.

Tâm nhìn Tùng bối rối.

Tánh Tâm vốn rất nhát đòn. Tôi thấy tay nó miết đi miết lại mãi trên mặt bàn, dấu tay ướt mồ hôi còn in hình rõ năm ngón. Cuối cùng nó thu hết can đảm dứng dậy nói:

Thưa thầy, không phải mình Tùng mà… có cả em nữa!

Thầy nhìn hai đứa giây lâu, bảo:

Các em thấy tội mình đáng xử như thế nào?

Tùng và Tâm ấp úng:

Chúng em rất ân hận việc đã xảy ra. Giờ thầy phạt thế nào chúng em cũng xin chịu. Mong thầy tha lỗi cho chúng em.

Thầy nghiêm giọng trách:

Xem này: sổ điểm, sổ đầu bài, giáo án… tất cả đều lem mực, kết quả của trò đùa tai hại. Giờ thầy phạt các em là chuyện đương nhiên, nhưng vết lem này… ban giám hiệu sẽ nghĩ gì?

Chúng em sẽ xuống ban giám hiệu để nhận phạt. Mong thầy không buồn vì có những đứa học trò nghịch phá như chúng em…

Bỗng dưng thầy đổi giận làm vui, dịu dàng nói:

Đúng là hai đứa nghịch quá quắt. Nãy giờ, thầy muốn biết thái độ của các em trước lỗi lầm của mình. Thầy rất sung sướng vì các em không hề phụ lòng thầy. Các em đã có can đảm đứng lên nhận lỗi một cách đáng khen. Có thể các em sẽ không dối được, bởi cả lớp đều biết… nhưng có cam đảm nhận lỗi về mình, dám nhận hình phạt, can đảm nói thẳng nói thật… là một đức tính đáng được ca ngợi. Các em nhận lỗi không phải để tự hạ mình xuống, mà vì các em biết trọng lẽ phải và có thừa dũng khí! Thầy mong các em sẽ giữ được đức tín ấy đến suốt đời! Thôi!… Tùng với Tâm về chỗ ngồi đi!

Tùng và Tâm mắt rớm lệ, lí nhí nói lời cảm ơn thầy rồi lủi thủi về chỗ.

Ôi! Mỗi lời thầy nói ra, sao quí muôn vàn đối với chúng tôi. Dù mai đây có phải lìa xa mái trường làng nhỏ bé, mỗi đứa chúng tôi khó mà quên được người thầy khả kính, đã từng đem hết tâm huyết để dạy cho chúng tôi nên người. Lòng biết ơn ấy không thể nói bằng lời mà phải bằng những hành động thể hiện qua cuộc sống, vì thầy luôn nhắc nhở: “Kẻ phản bội đất nước là tự làm hư đốn bản thân mình!”.

Con Chó — Hồi Ký Hạnh Đoan

Hồi ấy tôi chỉ độ 14 15 tuổi. Con chó cái nhà dượng tôi đẻ một lứa tám con, lông vàng như màu da bò. Tôi thích lắm, chọn một con ưng ý đem về nuôi.

Tôi mang chó về, chị Phượng lẹ làng bẻ cành cây nhỏ đo đuôi chó, vất vào góc vườn, tin tưởng làm vậy chó sẽ không ị bậy.

Tôi nói:

Giờ mình đặt tên nó là gì?

Chị Phượng nhíu mày hồi lâu rồi bật ra cái tên:

Robert! Kêu nó là Robert!

Kế mẫu tôi phát biểu:

Cái tên sao mà khó kêu, bẻ miệng quá!

Rồi bà gọi thử: - Be! Be!….

“Y như kêu một con dê!” – Tôi nghĩ thầm và bật cười vì âm điệu Nam Bộ không quen uốn lưỡi của bà.

Buổi tối, con chó nhớ mẹ kêu khóc rùm beng, đinh tai nhức óc! Chịu hết nổi, tôi và chị Phượng bật điện, đi kiếm cọng dây thun, quấn quanh mõm chó đến hai vòng. Tuyệt diệu! Con chó im ỉm, không còn kêu rên nữa. Thế là cả nhà tha hồ đánh giấc.

Trời sáng, tôi hết hồn khi thấy con chó gần như lả đi, sắp chết. Chị Phượng vội bế nó lên để tháo cọng thun ra. Vừa chạm đến cọng thun là con chó đau đớn, rên rỉ thảm thiết, vì cọng thun đã ăn sâu vào da thịt. Phải mất nửa tiếng chị Phượng mới tháo được cọng thun. Tiếng rên la của con chó khiến tôi càng ân hận và thấy mình ngu tợn! Sự ngốc nghếch của tôi vô tình hành hạ con chó đến tội!

Tôi nhớ dù nuôi chó nhưng hình như chẳng bao giờ mình tắm chó và cũng chẳng để ý cho nó ăn. Kế mẫu tôi thầu hết việc này. Bà chăm sóc con chó chu đáo và không bao giờ dám cho nó ăn cơm cháy, vì: “Sợ là sau khi chết nó sẽ méc diêm vương mình xử tệ với nó”… Bà thường giải thích với tôi như vậy, tôi chỉ mỉm cười. Những lúc rảnh, tôi thường ngoắc Robert tới vuốt ve, nô đùa với nó như chơi gấu bông.

Sang năm tôi đi tu. Qui luật chùa nghiêm nên tôi ít về thăm nhà. Vào thời điểm mùa màng thất thu, hầu như cả nước đều ăn độn. Khi tôi về thăm nhà, kế mẫu đãi tôi cơm cà ri (xem như là thịnh soạn vào thời buổi ấy). Tôi vừa ngồi vào ghế, thì Robert đi chơi đâu đó chạy về, trông thấy tôi, nó liền chạy tới trước mặt tôi, đứng thẳng người lên, đặt hai chân trước trên đầu gối tôi và há to miệng phát ra một tràng tiếng “A” bổng trầm thật dài! Nó biểu lộ sự mừng rỡ bằng âm thanh như rên xiết, rên rỉ. Tôi dùng đúng từ “rên rỉ” vì tôi không bao giờ quên được cách mừng lạ lùng của nó, thêm vào đó là ánh mắt nó nhìn tôi thật tha thiết, nước mắt nó tuôn thành dòng, từng giọt từng giọt chảy tiếp nối nhau. Tôi bàng hoàng nhìn sửng nó và bỗng thấy lòng quặn đau (dù bản chất tôi không hề sủng ái chó). Chị Phượng kể hiện nó đang ăn loại cám dành cho heo. Nó có vẻ biết thân, an phận. Có lần nó đi chơi về, dòm quanh, chẳng thấy ai cho gì ăn, nó đành đến thau nước nốc một hơi thay cơm. Nghe kể mà xót xa. Tôi muốn cho nó cái gì đó, tô cơm trên tay tôi lúc đó thiệt ngon, trắng tinh, thơm lừng cà ri. Nếu tôi cho nó, kế mẫu tôi sẽ buồn và nghĩ là tôi không quí đồ bà nấu. Tôi băn khoăn chưa biết nên làm thế nào thì chị Hai tôi sang thăm. Chứng kiến cảnh con chó chảy nước mắt mừng tôi, chị cầm lòng không đặng, vội xúc tô cơm chan cà ri vào, ụp xuống thau cho con chó. Robert đánh chén sạch nhẵn, vẻ rất hạnh phúc, tôi cảm thấy ấm lòng, vỗ vỗ đầu nó.

Vài năm sau nhà tôi khá hơn. Bữa cơm đã có dinh dưỡng đủ đầy. Gia đình tôi có thêm cô dâu mới. Một lần khi tôi về thăm nhà, chị dâu tôi mách tôi:

– Robert không biết ai bắt về mà thật khôn và có nết, chị để chảo thịt trên nền nhà, quên đậy rồi đi lên nhà trên. Vậy mà khi xuống thấy Robert vẫn lễ phép nằm xa xa, không hề ăn vụng! Sao mà nó ngoan thế không biết!?

Tôi hỉnh mũi thầm, nghe chị khen con chó mà lòng tôi khoan khoái cứ như thể chị đang… khen tôi vậy.

Có thương và tội nghiệp Robert đến mấy, tôi không thể vuốt ve nó mãi, tôi phải rời nó để trở lại chùa, nhưng đôi mắt đầy lệ của nó cứ ám ảnh tôi. Càng buồn hơn nữa là, sau đó tôi nghe tin nó bị xe cán chết.

*

Người ta thường dùng từ chó để ví von, để chửi nhau, hòng miệt thị, hạ nhục địch thủ trong những cuộc cãi lẫy. Thật ra con chó có lòng trung nghĩa rất đáng trân trọng, đức tính này có thể đại diện cho loài chó. Lắm lúc con người còn có thể phản bội, chứ con chó thì không. Nhiều con chó còn biết xả thân cứu chủ. Có lẽ vì vậy mà chó được cưng, được yêu chuộng nhiều, bên Tây phương, người ta còn cho việc ăn thịt chó là hành động dã man.

Dù chủ đối thế nào, có tệ bạc hay đòn roi nhiều, con chó vẫn trung thành, lẽo đẽo đi theo chủ, không hề ôm lòng giận hờn.

Chị Hai tôi kể có lần trong cơn giận chị đánh con chó gẫy chân, nó chui vào gầm giường rên ư ử. Nhưng lát sau thấy chị đi chợ về nó lết ra mừng chị. Nghĩa cử của nó làm chị chảy nước mắt, hối hận và tỉnh ra. Chị bảo tôi: “Ai mà đánh mình què giò thì mình sẽ ghim sâu vào lòng, ôm hận… chờ dịp trả miếng hoặc giận cả tuần, cả tháng… nhưng con chó lại “buông” rất mau. Con người mình luôn tự hào là thông minh hơn loài vật, song nếu mình có tính thù vặt, thù dai, nhỏ mọn… thì phải nhìn nhận là con chó cho qua nhanh hơn mình, chịu đựng giỏi hơn mình!”…

Chị Phượng nói với tôi:

Có lần trên chuyến xe khách chị ngồi gần một cô gái có một bàn tay rất lạ, bàn tay tật nguyền bẩm sinh, năm ngón cụt tự nhiên, song nhìn lại có vết tích giống như bị một nhát chém ngang. Cô gái kể:

Thuở em chưa chào đời, gia đình em có nuôi con chó cái. Một hôm nó sủa ồn dữ quá ba em trong cơn nhậu say tức giận cầm dao chặt đứt bàn chân trước của con chó. Con chó chết thời gian lâu thì mẹ sanh ra em. Điều lạ lùng là bàn tay em lại cụt y như dấu vết ba em chém chân con chó… Nhà em khá nhưng em sống trong nhà lại cực như kiếp tôi đòi! Buồn quá cô ơi!

Rồi cô gái xuống xe. Cô có ngoại hình trông rất vất vả, khắc khổ, một phần có lẽ do nội tâm không thanh thản của cô.

Chuyện cô gái làm tôi nao lòng. Nói một lời an ủi người, làm người vui xem ra không khó, song nhổ được gốc khổ trong tâm người quả là không dễ. Có lẽ vì vậy mà Phật và chư Bồ tát phải vào nhân gian để độ sinh, bày cách giải khổ…

Mỗi lần nghe người ta chửi nhau là chó tôi lại buồn cười. Có lẽ lời rủa sả không biến mình thành thấp hèn, song tư tưởng mình có thể khiến mình thành cao thượng hay thấp hèn. Bởi vậy mà trong giáo lý luôn nhấn mạnh việc thanh lọc tâm. Không phải người ta chửi mình là chó thì lập tức mình bò bốn chân kêu gâu gâu liền, song mình rất dễ nổi giận khi bị miệt thị vậy. Khổ là do chúng ta cần và bám víu quá mức vào sự công nhận giá trị mình từ miệng người, bất kể người ấy là ai, cho dù họ là kẻ địch. Họ nói mình là thánh thì hình như chúng ta “đang bay”, họ miệt thị mình là loài gì thì in như ta tin và hóa thành loài ấy ngay, không tin thì sao chúng ta lại giận?

Có một điều, hình như ta ít tin Phật?…. Vì Phật luôn nhắn nhủ: “Ta là Phật đã thành các ngươi là Phật sẽ thành!” nghe câu này ta không mừng, không cảm động, thậm chí không tin nữa…. Song nếu bị người mắng mình là… chó thì ta sẽ nhảy nhổm (y như là tin liền), vì ta không tự tin mình là người, là Phật sẽ thành. Phật xác nhận vậy vì muốn chúng ta hiểu rằng trong tâm ai cũng có bản chất thánh thiện của Phật. Thấy người khổ chúng ta mềm lòng, bắt nạt người chúng ta hối hận?…. đó là Phật tâm. Nếu Phật tâm hiển lộ tỏa sáng thường, thì cuộc sống chúng ta ngày ngày đều là xuân, luôn tươi tắn rạng rỡ. Bất kể thời tiết bên ngoài là hạ, thu, đông…

– Mọi loài đều có phẩm chất tốt, đều có Phật tính – Tính Phật trong con chó là lòng trung nghĩa. Thực ra không phải con chó tốt hơn người, tốt hơn thì nó đã không làm chó. Tất nhiên càng chứa nhiều phẩm chất tốt thì đời sống ta càng thăng hoa, hạnh phúc… thăng hoa đến đỉnh điểm thì là Phật. Vì vậy muốn cuộc sống hạnh phúc thì chỉ có trưởng dưỡng phẩm chất Phật và không dung chứa những thói tật chúng sinh.

Con Rắn — Hạnh Đoan Viết Theo Lời Kể Của Người Bạn

Từ lúc dời về ngôi chùa quê hẻo lánh ẩn cư, cuộc sống bình dị khiến ông Năm hết sức mãn nguyện.

Đã từng là một phú gia, từng đấu vật với cuộc sống nhiều thành bại thăng trầm chốn thương trường, ông Năm thấy mình hoàn toàn hạnh phúc khi được buông bỏ hết để làm một “vô sự nhân” sớm mõ chiều chuông, mặc lũ con ông phản kháng. Chúng đã quen với cuộc sống nhung lụa, chưa mòn mỏi với thế sự như ông. Giờ ông đã là người bên lề – bên lề mọi tranh giành, mọi đua chen ham muốn – Ở tuổi sáu mươi, ông đã từng nếm trải đủ mùi đời thì còn có gì nữa đâu mà thèm khát? Ờ, có chứ – ông còn thèm một điều – là ngày nào đó khi lìa bỏ cõi đời này, ông sẽ ra đi một cách tự tại giải thoát – mà giải thoát không thể ngồi đó mà mơ, phải thực hành! Phải chịu khó chăm chỉ tu, giống như hồi xưa ông dồn hết tâm huyết để mà làm giàu vậy. Hòa thượng đã dạy ông cách nhiếp tâm, ông tập sự gieo nhân giải thoát, theo dõi tâm trong từng phút giây, không để những vọng niệm phù hư lúc nào cũng cuồn cuộn trong tâm dẫn dắt, lôi kéo mình mê muội chạy rong. Tuổi già, tu muộn là điều đáng tiếc, ông cố không để tâm trói buộc bởi điều gì. Ông chẳng muốn sinh sự mà sự cứ sinh – tất cả là tại con rắn!

Ông về chùa mới chưa được một tuần thì con rắn xuất hiện. Ông vốn là chúa sợ rắn, lại càng sợ hơn khi thấy con rắn cứ quẩn quanh ở mãi trong chùa, hễ ông công phu bái sám bao nhiêu là con rắn hiện đủ, như thể nó cùng tu với ông vậy. Điểm khiến ông nhìn ra con rắn không thể lầm với con rắn nào khác là cái mào đỏ rực ở trên đầu. Ở thôn quê có nhiều rắn là thường, nhưng vị khách không mời này cứ lì lợm tới mãi khiến ông cũng hoảng, nhiều lúc nó làm ông sợ tới muốn vất mõ chuông mà chạy (chuyện này người ta mà biết thì cười ông chết thôi ), có lúc con rắn ngự hẳn trên bàn thờ Phật, quấn quanh lư hương, lo le cái lưỡi trông mà khiếp. Ông Năm đành ngồi thiền nhiều hơn, ngồi trong mùng, trên giường, khỏi sợ con rắn chui vô, vì nó có vẻ thích chánh điện lắm. Ông Năm niệm Quan Âm chí tử, khẩn khoản xin ngài chiếu cố “cứu vớt đời ông” ra khỏi con rắn, hoặc “cứu” con rắn ra khỏi chùa ông, làm sao cho ông hiểu được lý do rắn đeo mình hoài để bớt sợ. Ôi! nói huyễn mộng dễ chứ hành thiệt khó và ông chí thành niệm Quan Âm miên mật, quên hẳn đêm đã quá khuya, quên hẳn tất cả cảnh vật bên ngoài…

… Anh thanh niên mặc quân phục lấm lem bụi và máu. Anh có vẻ mệt mỏi, đau đớn vì vết thương đang mang, lê từng bước khó nhọc vào chùa. Ông Năm chưa kịp hỏi thì anh đã lên tiếng:

Thầy không nhìn ra con sao?

Anh là ai?

Anh thanh niên kể: – Hồi sắp giải phóng, thân quyến con chạy loạn, gom góp vàng bạc tư trang đưa con cất. Cả nhà con đều bị cướp giết chết hết. Phần con ôm số vàng chạy đến bờ sông trước chùa này thì bị thương nặng, con gượng sức tàn ráng chôn vàng ở kế cây me gần bờ sông. Sau đó lòng lo lắng không yên cứ sợ vàng bị lấy cắp, thêm oán hận lũ cướp giết người đoạt của, con trút hơi thở cuối cùng…

Ông Năm lắp bắp:

Vậy… anh là người đã chết?

Dạ con là con rắn! Con bị đọa làm thân rắn do bởi lúc gần chết khởi ác niệm sân hận và tiếc của… Giờ con cầu Thầy ra ân, xin Thầy đào lấy số vàng đó lên đem trai tăng cúng chùa để siêu độ cho con và gia quyến giùm…

Tui biết ở đâu mà đào?

Con sẽ chỉ chỗ cho Thầy. Số vàng đó con gói tới mấy lớp giấy, cuộn trong bịch ni lông rồi bỏ trong cái lon guigoz chôn xuống đất. Con chôn cạn lắm vì lúc đó bị thương sức yếu… Thầy đào độ hai tấc là gặp ngay. Xin Thầy từ bi giúp con…

Nói vừa dứt lời anh thanh niên vội vàng xá chào bỏ đi ngay, như thể sợ đứng đấy lâu bị thầy từ chối. Ông Năm gọi giật lại:

Này! Anh kia! Cho tôi hỏi… Đứng lại!….

Bàn tay ông Năm quờ quạng trong khoảng không, ông giật mình thức giấc, mới hay mình vừa chiêm bao. Giấc mộng cứ ám ảnh khiến ông Năm băn khoăn mãi, cuối cùng ông quyết định cứ ra bờ sông đào thử xem thực hư thế nào?

Thật ra ông Năm pháp danh Thường An, nhưng ở vùng quê khỉ ho cò gáy này, cư dân hiểu đạo chẳng nhiều, họ cũng kiêng không dám gọi tên mà cứ gọi là ông Năm. Cái danh kêu nghe bình dân như tâm hồn chất phác của người dân miền sông nước. Buổi sớm mai nắng chưa lên, sương còn giăng mờ cảnh vật. Ông Năm vác cuốc đi tới bờ sông, dừng cạnh cây me, nhìn quanh quất ông lẩm bẩm than:

Người ta ký thác nhờ mình giúp, không làm thì tội, chẳng biết là thật hay chiêm bao hoang đường đây? Chèn ơi, trời đất mênh mông biết chỗ nào mà đào?

Đang băn khoăn, ông Năm chợt thấy con rắn bò đến, vẫn cái mào và khoang đỏ ở cổ, sao mà nó lạ vậy chớ? Chắc là lửa sân tích tụ thành khoang đỏ và cái mào đỏ? Nghĩ lan man, ông bỗng thấy con rắn bò đến khoảng đất trống, cách cây me và bờ sông bốn, năm thước. Con rắn gục đầu mấy lần nơi đất, ý như muốn ông đào chỗ đó. Ông Năm bảo nó:

Tui hiểu rồi, làm ơn bò ra chỗ khác cho tôi làm việc, chứ ở đây tui… run, đào không nổi đâu!

Con rắn liền bò đi xa, ông Năm khởi sự đào, quá hai tấc, ba tấc… rồi đến bốn tấc… chẳng thấy tăm dạng gì.

Ông gọi:

Ấy…. ơi, có chỉ sai chỗ không? Hay ai lấy mất rồi, chẳng thấy tăm dạng gì cả!?

Con rắn bò tới, săm soi chỗ ông đang đào rồi gục đầu, vẻ van lơn ông đào tiếp. Phải đào gần chín tấc, ông Năm mới thấy cái lon chứa đủ số vàng như đã tả. Hóa ra vì chôn gần bờ sông, sau những cơn lụt và đất phù sa bồi đắp, của chôn đến nay đã bảy tám năm nên hai tấc biến thành chín tấc.

Vài ngày sau, ông Năm lại nằm mơ thấy anh thanh niên đến tạ ân. Anh kể lể: – Con vì chút lòng tham ngu muội lúc cận tử mà đọa thân rắn. Nhờ con biết nghe kinh và trì Thánh hiệu Đức Quán Âm theo Thầy mà được phúc có thể báo mộng nhờ Thầy giúp đỡ. Cảm tạ Thầy đã thỉnh chư Tăng chú nguyện siêu độ cho con và thân quyến. Trong thời gian con chờ mãn thân rắn, xin phép Thầy cho con ở đây, ngày ngày nghe kinh gieo duyên với đạo, để khi xả thân thú hoàn phục thân người, con được gặp Phật pháp, biết tu mà không đọa lạc nữa… Đây là lần báo mộng cuối cùng của con, kính chào Thầy!

Chiều nay, ông Năm vừa chôn xác con rắn xong. Ông đặt pháp danh cho rắn là Xả Ly. Mong rằng nó giữ được hạnh nguyện đó dù tái sinh bất cứ cảnh giới nào. Trong cuộc sống có lắm chuyện lạ kỳ. Hồi nhỏ mỗi lần đọc chuyện tiền thân Phật, thấy mấy cái tựa “ Vàng và rắn”, “Tham vàng hóa rắn”, ông không tin, nhưng giờ tự mình mục kích chuyện con rắn, ông mới thấy mình còn ngu nhiều quá. Phật thường dạy của cải vốn phù du và thuộc về năm nhà: Vua quan, lửa, nước, trộm cướp, giặc giã. Tất cả “nhà” này đều có thể lấy tiền của ông bất cứ lúc nào, biến ông thành tay trắng hệt thuở mới sinh, nhưng đến và đi đều phải trở về tay trắng là qui luật chung của con người, có ai mang được gì theo đâu? Chuyện con rắn và ông, người ta có tin hay không chẳng quan trọng. Quan trọng là ông đã kể được những gì mình biết và chân thành trao nó như một quà tặng hiến dâng cho đời.

Điểm Không

My đứng trước cửa lớp, tỳ tay vào lan can của lầu ba mơ màng ngắm những tia nắng óng ánh từ mặt trời ban mai tỏa xuống. Dưới kia, tàn phượng đang đong đưa làm dáng, cố rũ những giọt sương còn đọng lại của đêm qua. Lớp học ồn như chợ vỡ, tiếng ôn bài râm ran. Chả là hôm nay thầy Văn truy bài rất gắt.

Tiếng chuông reo báo hiệu giờ học, thầy Văn bước vào lớp. Khi cuốn sổ điểm được mở ra, nhiều khuôn mặt xanh tái nhìn lên hồi hộp…

Nhỏ lan huých cùi chỏ vào My thì thầm:

Chỉ có mày là sướng, Bích My ạ! Dù không thuộc bài cũng chả sao!

My mỉm cười hãnh diện. Ai cũng biết thầy Văn là bạn thân anh trai My, thầy làm chủ nhiệm lớp 10C trong niên học mới này. Ba tháng qua việc học của My êm đềm trôi chảy theo diễn tiến bình thường. Tuần rồi My đã trả bài xong, cả bài tập cũng qua truông kiểm soát. My có lý do để thả hồn bay bổng theo từng cụm mây đang lang thang ngoài cửa sổ, chẳng buồn để ý thầy đang gọi tới ai. Nếu thích thì My có thể nhàn nhã ngắm bộ mặt căng thẳng, xanh mét của bè bạn, những đứa chắc chắn sẽ bị “gọi hồn”. Thầy Văn ngồi trên bục thật oai, ở nhà My chỉ gọi thầy bằng anh, thầy rất cưng chìu My.

Cây bút thầy Văn đi từ cuối sổ lên đến đầu sổ cốt để gia tăng trò ú tim với đám học trò, một cái tên bật ra từ miệng thầy:

Lê Bích My!

My bàng hoàng sửng sốt, ngỡ mình nghe lầm. Đôi mắt đẹp thảng thốt mở to nhìn thầy Văn trân trối. Giọng thầy thật thản nhiên:

Mời em lên trả bài!

Trời không nóng nực lắm mà thái dương My bắt đầu rịn mồ hôi. Chao ôi! Bạn bè sẽ nhìn My bằng cặp mắt thế nào đây? Nếu My không thuộc bài? Một Bích My xưa nay nổi danh là học sinh tiên tiến? Quá ỷ y, My đã không học bài. Cuộc pinic suốt ngày hôm qua với buổi tối xem phim đã ngốn hết thời giờ của My. thầy Văn biết rõ điều ấy, tại sao thầy không báo trước cho My chuẩn bị?…

My đứng lên, lê bước đến bàn thầy, tâm trí hoảng loạn. Danh dự My trong giây phút này sẽ tiêu ma hết. My thả cuốn tập xuống bàn thầy như cái máy. Thầy Văn chưa buông tha, chăm chú nhìn

My rồi bảo:

Về lấy bài tập lên tôi xem!

My về lấy bài tập. Lòng lo lắng khiến cô bước lính quýnh, chân đạp phải ống quần rộng, suýt nữa thì bổ nhào.

My run rẩy đặt cuốn bài tập lên bàn. Tiếng thầy Văn thoảng nhẹ bên tai:

Cho em về chỗ, lát nữa bình tĩnh lên trả bài! – và thầy đọc tiếp:

Vũ Minh Thắng!

My về chỗ, dồn hết tâm tư ôn bài, mong cứu nguy phút giây sắp tới. Chưa bao giờ My gặp cảnh như hôm nay. Cô bé oán thầm Văn. Thỉnh thoảng ngước lên My bắt gặp ánh mắt thầy Văn đang nhìn xuống đầy vẻ riễu cợt…

*

My bực tức liệng con gấu bông xuống nền gạch, ném chiếc kẹp hình con bướm ra xa… quẳng tất cả những món quà Văn đã mua cho mình từ trước đến nay. Cơn buồn tủi vẫn chưa lắng dịu. Điểm không nằm to tướng trong bài tập như cười đùa trêu cợt. Buổi trả bài vấp váp không ngớt ám ảnh My… cô úp mặt vào tay, buồn rũ rượi.

My ơi, mở cửa cho anh!

My rời phòng chạy ra mở cổng. Văn đang sánh đôi cùng anh Thi của My bước vào. My phớt lờ nụ cười cầu hòa của Văn, dỗi hờn cúi đầu chào lạnh lùng.

Pha nước mời khách My! – Anh Thi vui vẻ nói. Nước chanh ấy! Hôm nay Văn không được khoẻ.

Hai ly nước chanh mát lạnh được đặt lên bàn. My cố ý đẩy ly nước không bỏ đường về phía Văn, ngọt ngào mời:

Mời… anh!

Văn cầm ly nước đưa lên môi. My hả hê nhìn anh uống – cho đáng – My nghĩ thầm và khoái chí khi thấy Văn nhăn mặt đặt ly xuống bàn vội vã.

Sao thế? – Thi ngạc nhiên hỏi.

À, không, không có gì!…

Văn lại cầm ly nước lên, lặng lẽ nhìn My rồi… bình thản uống sạch.

My cảm thấy chột dạ, bối rối. Nhưng cơn giận chưa thể tiêu tan. Anh Thi chợt nhìn đồng hồ, đứng lên:

Mình có cuộc họp quan trọng, Văn ở nhà chơi với My nhé! Quay sang My, Thi nói:

Tiếp khách lịch sự nghe cưng! Làm gì mà mặt như… cái thúng vậy?

Anh Thi đã đi – Hai “kẻ thù” đang đối diện nhau. My cảm thấy không khí thật lạnh và nặng. Không ai nói với nhau một lời. Cuối cùng, Văn lên tiếng:

My oán anh lắm à?

My tấm tức:

Anh biết rõ là… tuần trước My đã làm bài đầy đủ, học thuộc bài… kỳ này đã đến lượt My đâu? Anh cố tình làm nhục My trước mặt bạn bè. My ghét anh! Ghét anh!

Giọng Văn ôn tồn:

Nghe đây! Hãy nghĩ xem nếu sau này My lớn lên làm cô giáo dạy em của bạn mình. My có chấp nhận cho học trò không thuộc bài điểm cao? My có chấp nhận thương em bạn nghĩa là phớt lờ hết mọi chuyện, làm ngơ trước những điều sai trái?

. . . . . . .

Có lẽ nào tình thân của anh lại biến em thành cô bé biếng lười ỷ lại? Có lẽ nào em muốn anh thành một vị thầy thiên vị tồi tệ? Sao em lại quí buổi đi chơi hơn sự học của mình? Sao em lại đợi anh gọi mới chịu học bài, làm bài?? – Kiến thức phải vun bồi từng ngày chứ đâu phải là phút trả bài tranh hơn thua khoe điểm với bạn bè?!

Thấy My cúi gầm mặt không nói gì, Văn tiếp tục:

My trả hết đồ chơi lại cho anh?…. Cũng được! khi tình thân không mang lại điều ích lợi mà chỉ tạo nguy hại cho My thì anh không dám duy trì.

My ngước lên nhìn Văn. Nét chán chường thất vọng hiện rõ trong mắt anh. Giọng nói ôn nhu thuở nào bỗng trở thành xa lạ:

Nếu em muốn… từ nay trở đi em không cần học nữa. Sẽ có hạng cao và điểm tốt đỏ chói, sẽ có giấy khen rỗng tuếch không do sức học của mình!….

Văn đứng lên:

Anh về đây!

Chưa bao giờ My thấy mặt Văn thê lương trĩu buồn như lúc này. Những giọt lệ hối hận tuôn tràn trên má cô. Văn bước ra cửa, My đuổi theo kêu lên:

Anh Văn! Hãy tha thứ cho My! My hứa sẽ không bao giờ như thế này nữa!

Văn quay lại, qua màn nước mắt nhoè nhẹt, My thấy đôi mắt Văn sáng lấp lánh như những vì sao và nụ cười của anh thật rạng rỡ. My òa khóc.

Bàn tay Văn dịu dàng vuốt tóc cô:

Nín đi cô bé nhõng nhẽo! Anh uống ly nước chua lè của em mà anh

Hương Thầm Bằng Hữu

“Chiều về nơi đầu ngỏ, ngang căn nhà màu trắng thấy ai đang trợn mình!”… Tôi muốn hát câu đó khi bắt gặp con nhỏ cứ đứng tựa cửa nhìn tôi. Mặt nó hách lạ! Cặp chân mày nửa hướng thiên nửa hướng địa nhướng nhướng đầy riễu cợt mỗi lúc nhãn quang nó chiếu vào tôi. và trước khi chấm dứt trò “chiêm ngưỡng” tôi, nó nhún vai một cái!…. Tôi không muốn nói là nó… rùng mình! Tôi chịu đựng cảnh trạng đó với một tâm tư ấm ức khá lâu, cho đến khi tôi bất thần toét miệng cười “đáp lễ” nhỏ theo đúng phương châm: “Tặng sự lễ độ cho kẻ hách dịch”… thì mọi chuyện bắt đầu đổi khác. Tôi hiểu ra rằng tất cả những gì nhỏ đối với tôi từ trước đến nay chỉ là sự giả trá, khi chiếc mặt nạ “quỷ quái” kia rơi xuống, tôi mới biết thế nào là hương vị ngọt ngào của tình bạn…

Con nhỏ tên Lan, nhà nó dọn đến khu phố này ở tạm chờ ngày xuất cảnh. Tôi thì trọ học nơi đây cũng chẳng lâu, nhưng trong khoảng thời gian ngắn ngủi này đủ để chúng tôi thân nhau thắm thiết.

Ngày nhỏ, tôi không ưa con gái – dù tôi cũng là con gái! – Tôi cho rằng con gái là hiện thân của mọi tật tánh xấu xa, hẹp hòi và nhiều chuyện. Thêm vào đó, Mối tương giao giữa tôi và đám con gái không lấy gì làm êm đẹp, lòng tốt tôi dành cho “họ” luôn bị bạc đãi phũ phàng. Tôi sống và lớn lên với thành kiến đầy ắp trong đầu. Rồi tình cờ đọc ở đâu có câu: “Đàn bà và tiểu nhân là hai kẻ không nên gần, thân thì lờn, mà sơ thì… oán!”… Tôi gật gù thầm khen: “Chí lý!”. Rồi quyết định “đứng xa mà nhìn” bọn con gái, để giữ yên ổn cho mình.

Nhưng… tất cả thành kiến xấu về con gái chợt lung lay và sụp đổ hẳn khi trái tim tôi bị nghĩa cử của các cô bạn làm mềm đi. Nếu tôi đến với họ bằng sự cố chấp, thì họ đối với tôi bằng sự khoan dung; nếu lòng tôi đầy nhỏ nhen nghi kỵ thì các cô bạn tôi là hiện thân của sự hào phóng, chân tình! Lan cũng là một trong những người bạn gái khả ái đã góp công xô ngã bức tường “đen” trong đầu tôi. Dần dà, tôi khám phá ra rằng: phe ta có nhiều đức tính thật đáng yêu! Nếu bản chất của tình bạn là vị tha và hy sinh, thì các bạn tôi đã thể hiện trọn vẹn điều ấy, mà Lan là một trường hợp đơn cử điển hình…

Lan luôn luôn tìm cách làm vui lòng tôi. Sau nầy thân nhau rồi nhỏ mới thố lộ:

Nghe mọi người nói nhiều về Bích, mình trêu, cố tình khiêu khích thử xem sao… chứ trong thâm tâm, mình khoái Bích từ khuya rồi!

Tôi cúi mặt cố giấu nụ cười khoái chí. Tôi giống như con mèo đã thu hết móng vuốt vào trong, chỉ còn lại dáng vẻ nhu mì bên ngoài để lừa thiên hạ. Không hiểu sao khi người ta khen những điều mình không có, tôi lại sướng phồng mũi? Và khi người ta chê những tật tánh mình, tôi lại căm ghét…? Có lẽ được khen, dù không đúng sự thật luôn làm mình dễ chịu hơn? Tôi sẽ thu băng những lời người ta tán tụng (thu bằng tâm não), tôi thề tôi sẽ xếp loại những kẻ dám coi thường, chê bai tôi là hạng “không có mắt”! và còn khuya tôi mới yêu được kẻ coi thường mình.

Tôi năng lui tới nhà Lan vì nhà nó toàn con gái. Lan là chị cả, sau nó còn hai đứa em. Lan rất có tài, còn nhỏ xíu mà nó đã biết kinh doanh lớn, tự lo cho bản thân và nuôi cả gia đình. Những ngày gần đi, dù rất bận, Lan càng quan tâm săn sóc tôi hơn như bù đắp cho lúc xa nhau. Tôi thích thứ gì là Lan tìm mua ngay, bất kể đắt, rẻ và đích thân nó xuống bếp làm bánh cho tôi ăn, dù nó nổi tiếng là chúa lười, ít khi nào chịu lăn vô bếp. Đôi khi ôm quà um sùm của nó, tôi tỏ vẻ ái ngại thì Lan hùng dũng nói:

“Không phải kẻ nhận, mà chính người cho mới hạnh phúc”! – Và thưa bạn, tôi rất muốn cho nó được “hạnh phúc”…

Lan vừa đánh trứng làm bánh vừa hỏi tôi:

Ê! Có thích làm bánh không? Không tập làm, mai mốt ta đi rồi ai làm cho ăn?

Tôi cười:

Mình không có khiếu… Hồi nhỏ cô mình có dạy nhưng cô cứ bảo “khó lắm” nên mình không can đảm học!

Lan chu môi:

Xời ơi! Dễ ợt! Lan làm được là Bích làm được. Đây nè! Bích cứ nhìn Lan làm, ăn chừng ba ổ bánh là Bích rành ngay!

Mà đúng thật, ăn tới…. ổ thứ ba, tôi biết làm bánh không thua kém gì Lan. Tôi thích kiểu dạy “tuyệt vời” của nó. Câu mở đầu “ dễ lắm” chính là nấc thang cho người ta tiến lên. Chả bù với cô tôi, cô đã hủy diệt “thiên tài” của tôi! Nếu không nhờ Lan khơi dậy, tôi cứ tưởng mình vụng về, có tai hại không chứ?!

Mẹ Lan là một phụ nữ không đẹp nhưng rất dịu dàng. Nhìn bà, tôi thấy câu “Dịu dàng là đức tánh của thánh nữ” quả rất đúng! Bà không bao giờ lớn tiếng la rầy ai, ngay cả lúc Lan làm ăn thất bại, Lan bị giựt hụi tưởng như khánh kiệt gia tài. Con bé hốc hác trông thấy, mẹ Lan ôn tồn khuyên:

Đồng tiền mất còn kiếm được, nhưng sức khỏe thì khó tìm! Không nên buồn mà sinh bệnh… Có lúc “được” thì cũng có khi “ mất”, rồi mẹ sẽ gầy dựng lại giúp con, thua keo này ta bày keo khác, con ạ!

Những lúc ấy Lan dụi đầu vào ngực mẹ thủ thỉ:

Con rất hạnh phúc vì được làm con của mẹ…

Lan đã nói thật lòng mình. Nó cho tôi biết nó chỉ là con nuôi, nhưng không bao giờ Lan có mặc cảm lạc loài. Ngay cả chính tôi còn có cảm giác như là người thân trong gia đình nó. Lan thường bảo tôi: “Kiếp sau mình làm chị em ruột đi!”

Tôi cười:

Đợi gì đến kiếp sau? Mình đã là chị em rồi!

Nhưng… nếu là chị em thật sự thì mình đã “bốc” Bích xuất cảnh theo được rồi, có đâu phải chia mỗi người một ngã thế này? – Lan phàn nàn.

Tôi không nghĩ như Lan. Tôi có rất nhiều chị em, không ruột thịt nhưng lại thân thiết vô ngần, nên tôi không bao giờ mơ ước một điều tự nó đã có sẵn. Cả nhà Lan không ai đẹp xuất sắc, nhưng tất cả đều tốt tính. Mẹ Lan thường bảo tôi:

Bác không cần sinh con gái đẹp… Vừa thôi! Con gái đẹp thường hay khổ! Bác không muốn con mình khổ.

Thật vậy chăng? Chả lẽ có sự bất công thiên vị như thế của tạo hóa? Đành là trong các mối tương giao, tôi nhìn nhận đa số các cô gái không đẹp, tính nết rất dễ thương. Nết đầu tiên của họ là sự khiêm cung dịu dàng. Các cô thường nghĩ đến người nhiều hơn lo cho bản thân mình. Gia đình Lan là một chứng minh. Nếu như… mỹ nhân nào cũng có đức tính khả ái đó và không hề nghĩ đến chuyện làm khổ người khác thì chắc “ hồng nhan” cũng “hồng phận”? Sự “bạc phận” bắt nguồn từ trái tim bạc? Bạc từ trong bạc ra? Những tật tánh nào mình có sẽ hành hạ và làm khổ mình trước tiên, sau đó mới lan tỏa ra làm khổ lây đến người chung quanh. Phải vậy không?

Ngày chia tay Lan, tôi không khóc được. Những lá thư tôi viết cho Lan không thường xuyên, nhưng tình bạn chúng tôi mãi ngọt ngào, khó thể phai nhòa với thời gian. Những mối tương giao êm đềm của tình bằng hữu giúp tôi thấy rõ một điều: “Tìm bạn tốt không khó, mà chính mình biến thành bạn tốt mới khó. Và khó nhất là tha thứ được những cái xấu người ta đem đến cho mình”.

Tôi chợt nhận ra rằng: “Ai biết yêu thương và hy sinh, sẽ không bao giờ cô đơn” và “Ai sống hết lòng, hết tình vì người sẽ không bao giờ thiếu vắng bạn bè”.

Mái Ấm — Hồi Ký Hạnh Đoan

Đang ngủ, tôi giật mình vì chuông điện thoại reo vang… rồi bên kia đầu giây tiếng chị bạn thổn thức: – “Em ơi, ảnh lại ngoại tình – lần này chị nhất định ly dị, em nghĩ sao?”…

Hơn cả giờ đồng hồ chị tâm sự với tôi, còn tôi thì cố xoa dịu chị.

Hồi nhỏ, trong trí tưởng tượng của tôi cuộc đời rất thơ mộng nên tôi chẳng thấy thú vị gì khi học lý khổ đế của Phật. Có vẻ bi quan làm sao ấy. Nhưng tôi rất thích nghe Phật tuyên bố: “Đến để nghe ta nói chứ không phải để tin ta. Tin mà không hiểu là phỉ báng ta”… và cả cái câu dặn dò đầy tinh thần dân chủ, minh triết: “ Đừng tin điều gì bởi nó được thốt ra từ các bậc thánh, từ kinh điển hoặc phong văn… nếu chưa trải qua sự quán xét của trí tuệ và sự thực nghiệm của bản thân”… đã khơi dậy trong tôi niềm sùng bái, kính phục Ngài vô kể.

Lớn lên, tôi có dịp chứng kiến và trắc nghiệm lại những gì Phật đã dạy. Mùa xuân hai mươi tôi về thăm nhà sau nhiều năm xa cách. Đang ngồi chơi với gia đình thì ông anh họ tôi chạy ào vào cầu cứu. Chả là anh đang bị đánh ghen vì cái tật khoái “đa thê”.

Cảm thấy mệt, tôi liền sang nhà chị Hai mình ở cuối xóm. Nơi đây chẳng yên ổn gì – ông anh rể tôi đang bành trướng tật lăng nhăng và mới rước về vị phu nhân thứ… ba! Bà vợ thứ hai đang lồng lộn tìm đến đòi “trị tội”, còn chị Hai tôi – là vợ cả – vị chánh phi này đã ngao ngán đến tận cùng, nên cứ ngồi im bất động chẳng thèm ý kiến gì.

Sau đó, suốt đêm tôi không tài nào ngủ được, vì chị cứ đánh thức không cho tôi ngủ – bằng cách kể lể, nói ra rả vào lỗ tai tôi – bắt tôi phải nghe những cuộc tình xa xưa của chị, những cuộc tình chói lọi, vẻ vang… vì lúc ấy người đau khổ, tan nát tim gan… là các đấng mày râu đeo đuổi chị, chị kể với giọng bùi ngùi, hoài niệm thời oanh liệt xa xưa… Tôi biết chị đang thống khổ lắm nên mới trút hết qua tôi nhằm giải tỏa cơn sầu. Dường như số phận tôi là cứ phải lau lệ cho các phu nhân, chứng kiến những cuộc tình đổ nát.

Rồi nhỏ bạn tôi thân tôi lấy chồng. May mắn là tôi chẳng phải lau lệ cho các bạn đồng trang lứa – nhưng tôi phải đi đám nhỏ bạn thân. Nó lìa đời vội vã sau hai năm kết hôn, để lại hai đứa con bơ vơ. Chúng còn bé quá chưa biết khổ đau vì người giết mẹ là cha. Tôi và các bạn bình thản đi đám, ông chồng thì ngượng ngập – nhưng trong tâm thức chúng tôi đều hoài nghi, thắc mắc: Hôn nhân là cái gì đó lạ lùng quá? Và lần đầu tiên tôi tự hỏi: “ Liệu hạnh phúc có thật hay chăng?”… Tôi chợt nhớ đến hình ảnh Thái tử Tất Đạt Đa nửa đêm vượt thành lìa gia đình tầm đạo. Nếu thật sự có hạnh phúc? – hẳn ngài đã “tiên phong” trong việc “thọ hưởng” và chẳng cực nhọc khuyên bảo rằng “Tam giới bất an như nhà lửa”. Lửa chẳng thấy bằng mắt nhưng sức huỷ diệt của nó cực mạnh, nó đốt cháy con người bằng những phiền muộn từ những mất mát không ngớt qua các tai họa đột ngột.

Ông anh họ tôi có lần đến thăm đã tâm sự:

Tại sao mình thương mình cưới mà hôn nhân vẫn làm mình chán chường?

Anh nói với vẻ mặt thành thật vô cùng. Tôi không biết trả lời sao với anh – anh thuộc loại đứng đắn, sống nhiều về nội tâm, không bê tha trác táng. Gia đình anh lẫn bên vợ đều khá, vợ chồng có vẻ hợp và giống tính nhau. Nhưng chuyện gia đình, tôi biết gì mà nói?

Tôi cố vớt vát bằng câu đáp:

Nếu anh đòi một hạnh phúc vẹn toàn lý tưởng thì hiếm lắm. Còn chịu an phận với những gì mình đang có thì may ra…

Anh mỉm cười. Nụ cười thông cảm tình thế dễ á khẩu của tôi. Quay sang chỉ bạn mình, anh nói:

Như thằng Duy đây thì chưa ngán, vẫn còn muốn lập phòng nhì.

Tôi thắc mắc hỏi anh Duy:

Vợ anh hiền, đẹp cả người lẫn nết mà anh còn bay bướm nữa chi vậy?

Nhưng các cô tử tế với anh quá làm sao anh ghét họ được? – Anh cười đáp.

Em không hiểu sao anh có gia đình, “tàn tạ” vậy mà vẫn có người đeo?

Ôi! Em khờ ơi! Mấy cô có nề hà gì chuyện ấy? Chỉ cần anh có sự nghiệp là đủ đắt giá rồi!

Ra là vậy – anh là giám đốc hãng xưởng lớn, sự giàu có của anh cũng dễ mời “hạnh phúc” và khiến hạnh phúc mong manh! Hèn gì mà các anh khi có chức, có quyền, có tiền… đều có cơ hội báo hại tôi… lau nước mắt cho vợ họ!

Có lần vợ anh khóc rấm rức, bảo tôi:

Em biết không, hồi đó ảnh nói không cưới được chị ảnh chết. Ảnh thương tới tương tư vô và thương nằm… ói máu! Vậy mà giờ tệ bạc đểu cáng vậy đó! Hồi thương quỳ lụy bao nhiêu giờ phũ phàng bấy nhiêu!

Một cô bạn khác hùa vào:

Tin đàn ông là chết! Đàn ông đời nay giả dối lắm!

Có thật vậy không? – Với tôi, đàn ông đàn bà gì cũng vậy. Có tài, có sắc nhiều, cơ hội lầm lỗi càng nhiều.

Thật ra mấy ông không đểu cáng đâu, họ sống rất thật! – Tôi đã bảo bạn mình như vậy. Trong lúc các cô tròn mắt nhìn tôi thì tôi tiếp tục:

Nếu hồi xưa không cưới được chị ảnh dám chết lắm – cái tâm say đắm lúc ấy là có thật. Nhưng tâm con người thì vô thường, lúc thế này, lúc thế kia, khó giữ được một niệm thường hằng thiên thu. Khi tâm say đắm nổi lên họ không cưỡng lại được, khi nó tàn rụi chán chường thì họ cũng bị chi phối theo. Bao giờ người ta chưa làm chủ được tâm mình thì còn khổ dài dài, không có người khác làm khổ thì tự mình làm khổ mình. Bởi thế mới có lời than: “Tôi có muốn thương đâu mà lòng tôi cứ thương!”.

Tâm thức giống như một dòng chảy bất tận, niệm niệm sinh diệt thay đổi không ngừng. Người ta nói không thể tắm hai lần trong một dòng sông (vì làn nước cũ đã trôi qua mất). Cũng vậy, muốn tìm lại niệm say đắm của thuở xưa cũng chẳng được (vì chúng cũng “trôi qua” rồi). Thế nên, khi hai vọng tâm chốc thoáng tìm gặp nhau rồi kết hôn, bản chất vọng niệm là nhất thời chốc thoáng, mà muốn tạo hạnh phúc trường cửu thì rất khó được. Bởi vậy người ta thường hay nhắc là phải “hâm nóng”, làm “mới” lại cái tâm ban đầu, “Nhật tân, nhật tân…”, phải sống từng ngày thật tinh khôi mới mẻ… Song việc này không dễ thực hành nên hạnh phúc cứ nằm ở cõi mộng, tha hồ cho thế nhân ước ao – còn ước ao là còn chưa với tới!

Trong kinh điển Phật giáo nguyên thủy, tôi tình cờ đọc một đoạn: “Khi bạn có vợ (hay chồng), đừng nghĩ người vợ (hay chồng) đó là của bạn – bởi vì “ta” và “của ta” luôn đem đến đau khổ.

Câu này có ý gẫm thật hay. Sự bám víu, sở hữu luôn làm ta khổ. Lứa đôi đang hạnh phúc mà tử thần cướp đi một người thì thật thống khổ. Lứa đôi đang hạnh phúc mà bị tình địch cướp đoạt hoặc tình cảm bị sẻ chia… cũng khổ. “Thiên tai” hay “nhân tai” gì cũng gây điêu đứng hết, mà mọi sự mọi vật ở đời này luôn bấp bênh. Muốn hạnh phúc thì đừng bám víu và phải hiểu rằng lúc nào mình cũng có thể bị mất mát – không lẽ cứ mãi bám víu rồi tự hành hạ mình bằng cách ôn đi ôn lại tật tánh của người tình phụ? Hay cứ chấp vào lời hứa “siêu mật ngọt” mà họ đã quên tuốt luốt từ năm nảo năm nào? Có trách móc, mắng nhiếc, thán oán cho lắm… thì muộn phiền trong lòng chỉ càng tăng chứ không giảm và khổ đau theo đó càng được tô đậm thêm. Thật ra chẳng ai thương mình bằng mình, dù người ta khẳng định như đinh đóng cột, có thốt leo lẻo là “thương mình hơn mạng sống họ”…, dù họ hứa rất thật lòng rằng sẽ mang hạnh phúc lại cho ta, song câu này chẳng đáng tin – vì hạnh phúc là do mỗi người tự tạo. Chính ta phải tự cứu mình, nương nhờ vào mình chứ không thể trông chờ vào ai khác, chính ta phải chọn cách tư duy sáng suốt, sao cho tâm tư nhẹ nhàng an ổn, chính ta phải tự vực mình dậy từ vực thẳm, tự nâng mình lên, tự ban cho mình niềm vui và hi vọng để sống… Người ngoài chỉ có thể cho lời khuyên, lời an ủi, nhưng chỉ có ta mới đem lại hạnh phúc cho chính mình! Nếu hạnh phúc có thể ban tặng, chế tạo dùm thì Phật và chư thánh đã rải đầy trần gian, đâu cần khô môi nhắc nhở chúng ta phải tu, phải sửa?

Tôi muốn nhắn nhủ đến những người bạn thân thương nhiều khổ đau của tôi rằng, đời còn nhiều điều để chúng ta hạnh phúc lắm. Ta đang có thân thể lành lặn, con cái ngoan, bạn bè tốt… Mà nếu không có…? Thì mình tốt vậy! Hãy thương mình nhiều hơn (bằng cách dành thì giờ tu sửa tâm tính mình), hãy buông và cho qua thật nhanh những phiền muộn trong tâm, vì đắm chìm, níu kéo hay nuôi dưỡng những tư tưởng muộn phiền chỉ khiến ta sống cằn cổi héo úa, chứ không giúp ích gì cho thân xác lẫn tinh thần ta. Các bậc triết gia thường khuyên những người sầu não hãy biết thanh lọc tâm trí, không nên nghe nhạc buồn, mà chỉ nên nghe nhạc vui, nên xem phim hài hước nhẹ nhàng, không nên xem hay đọc những gì làm tăng thêm niệm uỷ mị, sướt mướt, sầu đau…

Ta cần sống thanh thản và ra đi trong sáng. Bởi, khi mình sống còn có người dìu mình, chứ lúc từ biệt cõi đời chỉ có riêng ta dìu ta. Một cái tâm buông xả nhanh, chịu quét sạch rơm rác trong lòng mới có được hạnh phúc và bình an. Chỉ khi tâm bình ổn ta mới chịu đựng được khổ đau và khéo léo hoá giải, biến nó thành an lạc.

Quê Cha Đất Tổ — Viết Theo Tâm Sự Của Hương

Khi nghe ba tôi đòi về Bắc thăm quê một chuyến, tất cả chúng tôi đều ngầm không đồng ý – mấy mươi năm rồi, biết có còn ai để gặp? Mà ba tôi tuổi già sức yếu, “thất thập cổ lai hi” rồi, ra Bắc nhỡ không còn ai thì nguy. Chúng tôi không buông lời cản, nhưng cứ hẹn lần lựa khiến ba tôi chờ mãi đâm bực mình, cương quyết phán một câu: – “Nhất định cuối năm nay tao về Bắc thăm quê, bất kể chúng mày có đi hay không!”

Các anh tôi thê tử nhiêu khê nên tôi được đề cử theo chăm sóc ông. Nghe tôi sắp ra Bắc, bạn bè thân quen góp ý:

Nè, nghe nói Hà Nội ghê dữ lắm, đồ đạc phải coi chừng cho kỹ, cướp giựt như rươi đó!

Em không về Hà Nội mà ra Lạng Sơn kia!

Giời ơi! Ở quê cần phải cẩn thận hơn!

Người khác lại khuyên:

Này, ra ngoài ấy ăn mặc xuềnh xoàng thôi, đừng ăn vận sang quá mà họ hàng người ta tủi! – Kinh nghiệm về quê cha đất tổ của chị truyền cho đấy, chớ có mà xem thường rồi hối hận không kịp!….

Thế là tất cả quần áo đẹp, sang tôi cho vào tủ cất hết. Sau đó tôi bỏ cả ngày để xào nấu, cụ bị thức ăn đem theo. Ba tôi định ở quê một tháng, mà trường trai như tôi chắc khó tìm món chay thuận tiện, thôi thì chuẩn bị vẫn hơn.

Ngoài những món quà để biếu thân tộc, hành lí tôi mang theo khá lỉnh kỉnh vì quần áo lẫn thức ăn.

Bốn giờ chiều, chúng tôi thuê xe từ Long Thành thẳng tới ga để đi chuyến tàu 8 giờ tối. Xe lửa bây giờ thiết kế khang trang tiện nghi hơn xưa nhiều. Hành khách cũng có thể đặt món chay cho mình. Tôi còn mang theo bánh, trái cây để ăn giặm nên cha con tôi tha hồ vững dạ mà ngắm cảnh với cái bụng no. Chỉ hiềm tôi có tật dễ ngủ quá, đứng một chân tôi vẫn có thể đi vào mộng thì nói gì đến chuyện ngự ở toa nằm? Nên rốt cuộc chỉ có ba tôi và thằng cháu đi cùng là ngắm cảnh trọn vẹn – Đó là lí do vì sao tôi chẳng thể tả cảnh nhiều trong suốt lộ trình.

Tàu đến Hà Nội vào buổi trưa. Thuê chiếc xe con về Lạng Sơn thì đã tối mịt. Đuờng rõ xa! Dòng họ tôi thuộc dân tộc Tày, cư trú ở Đình Lập, một vùng núi đồi tít tắp. Leo lên đến nơi thì tôi đã mệt nhoài. Thân thuộc tế nhị để chúng tôi nghỉ ngơi cho lại sức. Tỉnh táo rồi mới nhìn rõ thân nhân chứ lị.

Sáng hôm sau tôi theo ba đến thăm nhà bác Cả (anh ruột của ba tôi) trước tiên. Năm mươi năm hơn, giờ anh em mới đuợc gặp nhau. Hai người ôm nhau thật lâu. Ở đây ba tôi còn ba người thân là bác Cả, bác Ba và cô Bai, em út ba tôi. Cuộc hội ngộ mừng vui không kể xiết. Ngoài ra, thân tộc họ hàng khá đông, mỗi ngày ba dẫn tôi đi thăm một nhà, hơn hai mươi ngày mà vẫn chưa giáp vòng. Đêm thì ngủ lại ở nhà bác Cả, cứ sáng ra là đi thăm thân nhân. Chúng tôi ở nhà nào, họ hàng tụ lại cả nơi nhà ấy. Nên vui cứ như tết. Chủ nhật là tụ họp đông đủ nhất, vì ngày thường các anh chị em họ của tôi bận việc tận dưới phố, người thì đi dạy, kẻ đi học hoặc bận chuyện cơ quan, nên chỉ rảnh duy nhất ngày chủ nhật. Có khi cũng không về, vì ở xa quá. Nhưng nghe tin có chúng tôi, tất cả đều tề tựu về đủ. Các nhà lần lượt mở tiệc, nghèo thì đãi gà vịt, khá hơn thì ngả heo. Bác Cả đã thịt con heo nhỏ làm tiệc đón mừng khi biết ba tôi sắp ghé thăm.

Ở đây dân cư thưa thớt, mỗi nhà cách nhau từ hai đến bảy cây số. Nhà nào cũng được xây bằng đất nung, trông chắc và bền. Điện chưa kéo tới, toalét và nhà tắm được xem như là… “xa xí phẩm”. Bà con tôi nhà nào khá thì cũng có, nhưng hộ nào có nhà tắm thì lại không toa lét, và ngược lại, có toa lét thì không có nhà tắm. Nghĩ thật ngộ. May mà tôi thuộc dạng giỏi “thâu vào” và… nhịn “cho ra” khá, nên ngót ngét ba tuần, tôi chỉ tìm nhà vệ sinh độ năm sáu lần, nhưng “nín” như thế cũng đủ khốn khổ rồi!

Lần đầu ghé thăm bác Cả, khi bụng thốn tới, tôi nói khẽ vào tai Tâm, nhỏ cháu con bác:

Ở đây có nhà cầu không?

Tâm đáp tỉnh rụi:

Nhà cháu chả có ai đi cầu cả dì ạ!

Đến lượt tôi trố mắt nhìn cô bé và buồn cười vì câu đáp. Sau này tôi kể chuyện ấy cho các bà chị họ nghe, ai cũng cười sặc sụa và Tâm đỏ mặt khi hiểu ra mình đáp sai. Nhỏ cười bảo tôi:

Ở đây rừng núi mênh mông chỗ nào cũng “đi” được cả dì ạ, dễ lắm cơ! (Ối trời, dễ với dân cư nơi này chứ với tôi thì chẳng dễ chút nào!)

Nhà chị Cam (mẹ cháu Điệp) ở tít trên đồi cao. Đi thăm từng nhà cách xa nhau cũng chẳng phải dễ. Phải leo đồi, lội suối… mới lên được. Có nơi cũng đi xe đạp được, song có chỗ phải leo trèo chứ không thể dùng xe. Đi rã chân, mệt nhoài. Lắm lúc gặp dốc cheo leo tôi cứ cảm giác như mình có thể rơi nhào xuống bất cứ lúc nào, mà hễ càng sợ thì đôi chân tôi càng ra sức bám chắc vào đất đến nỗi nó tê dại, sưng vù lên.

Phần ba tôi, lúc ở trong Nam, ông còn đau rề rề, vậy mà vừa ra tới quê, ông khỏe lạ. Ông vui vẻ, trẻ trung, (xổ tiếng Tày như gió chứ không nhả từng chữ từ tốn như nói tiếng việt). Ông bước đi thoăn thoắt, mau lẹ đến độ tôi muốn nói là ông “bay” chứ không phải đi. Cư dân ở đây đều “bay” như thế cả, duy chỉ có tôi là lết – tôi dùng đúng từ – dù tôi thuộc loại năng động chứ không có cốt cách tiểu thư khuê các, vậy mà tôi cứ tụt lại ở hàng chót, dù anh chị đã gánh dùm tất cả hành trang. Mệt mà vui, vì tình thân thuộc quá nồng ấm… Ba tôi nhận ra từng con đường, gốc cây… như thể ông mới rời quê hôm qua, hoặc gần đây thôi.

Đi mãi, leo mãi, đầu tóc tôi rối bù, mồ hôi tuôn nhễ nhại, thêm vận trang phục “bần hàn” cho bà con đừng tủi (như lời người ta khuyên) nên trông tôi càng thảm hại. Hai chiếc vớ tôi đều giãn thun và tuột hẳn vào trong giày, còn đôi giày dính đầy đất đỏ, hả mõm và gãy đế.

Buổi tối tôi ngủ lại nhà chị Cam, có lẽ bộ dạng tôi làm Điệp mủi lòng, nên khi tôi chui vào ngủ, Điệp ôm chặt lấy tôi thủ thỉ:

Dì ơi, sao cháu thương dì quá! Và Điệp chợt thét lên:

Chết rồi! Thôi chết rồi!

Tôi đâm hoảng, hỏi dồn:

Có chuyện gì vậy?

Điệp ngồi bật dậy:

Cái xe đạp… dì ơi!…. Cái xe! Cháu còn để tận dưới ruộng, quên không đem vào gửi nhà người rồi!….

Tôi lo lắng:

Vậy có bị mất không, giờ làm sao?

Điệp lại nằm xuống:

Chả có ai lấy cắp đâu dì ạ! Cháu chẳng sợ mất xe mà sợ trâu nó húc thôi. Mang xe lên đây cực và bất tiện lắm nên cháu gởi nhà người quen dưới đồi… Ôi dào! Sao mà đãng trí thế không biết? Thôi, dì ngủ đi, cầu cho trâu nó đừng húc…

Đó là nết thẳng ngay của cư dân ở đây. Khi ra đến chợ Đình Lập, thấy tôi đứng lóng ngóng với chiếc xe đạp chưa dám thả ra thì người ở đấy bảo:

Cứ để xe ở đấy, chẳng mất đâu!

Tôi thoải mái bỏ mặc chiếc xe y như lời. Còn chị Liễu (chị họ tôi) đang bán hàng trong chợ, nhác thấy tôi chị liền bỏ hàng dẫn tôi đi dạo chợ. Thấy chị không gởi hàng cho ai trông hộ, mà bỏ đi quá tự tại, tôi lo lắng hỏi thì chị cười xòa:

Ở đây phần ai nấy bán, chẳng ai lấy của mình đâu mà lo!

Điều làm tôi thích là hoa quả, rau trái nơi này bán rẻ đến ngạc nhiên. Họ hàng lại cưng, tới bữa ăn đặc cách tôi mâm riêng, rau quả ăn tha hồ. Buồn cười là vùng này chẳng ai ăn nước tương, (ngoài chợ chẳng hề có bán), tôi tự chế nước chấm bằng muối. Ai cũng xót xa vì thấy tôi không ăn được thịt cá. Dân Tày có tục lệ rất dễ thương là khi nhà có tang tất cả cư dân đều kiêng ăn thịt cho đến khi chôn cất người chết xong.

Nhân buổi tiệc, có Vũ (em con chú) làm ở xã đến, vai em chứ Vũ lớn tuổi hơn tôi nhiều, diện mạo đường bệ… Nhân lúc bàn về tôn giáo, Vũ cười bảo ba tôi:

Bác ạ, hôm trước cháu bắt được mấy người tu giả!

Sao cháu biết là tu giả?

Giời ơi! Làm sao mà chẳng biết? Tu gì mà béo tròn béo trục thế kia? Ăn chay thì phải gầy còm chứ! Đằng này …

Ba tôi liền trỏ vào tôi:

Thế chị mày ăn chay trường đấy! Xem nó có ốm gầy đâu?

Vũ trố mắt nhìn tôi chăm chăm rồi ngẩn mặt:

Ừ nhỉ! Quái! Chị ăn chay sao mà tròn thế? Giờ em mới biết đấy!

Thế em xử lý đám “người tu giả” kia ra sao rồi? – Tôi thắc mắc hỏi.

Vũ cười hềnh hệch:

Em nhốt họ lại, tới bữa ăn mang thịt cá đến cho họ ăn nhưng họ không chịu ăn. Sau đó thì em thả họ đi rồi!

Cả nhà đều phá ra cười. Chuyến đi này kể ra tôi cũng có công với đạo – nếu không thì nỗi oan “tu giả vì béo” có mà nghìn thu mới gột rửa được!

Mỗi ngày từ sáng sớm tôi thường mang đồ ra suối giặt. Trời cuối đông rét cóng, răng tôi va nhau lập cập, da nhăn nhúm nứt nẻ đến tươm máu. Chị Bình là dâu bác Ba, rất giỏi việc, đảm đang.

Chị thường khen tôi:

Chú thím thật có phước mới có cô con gái tốt bụng siêng năng, chịu thương chịu khó như em!

Nghe khen mà xấu hổ. Tôi chẳng sao bì được với các chị. Phụ nữ Tày ở đây rất cực. Nước đi lấy tận dưới suối, gánh lên rất xa và vất vả. Vì nhà nào cũng ở trên đồi cao, mà đường lại không dễ đi. Vậy mà tất cả việc cơm, nước, củi phụ nữ đều quán xuyến hết. Con trai ở đây sướng hơn nhiều, chẳng phải làm gì, chỉ phụ việc vào mùa lúa. Do khí hậu quá lạnh, mỗi năm chỉ làm một mùa và làm vào buổi sáng thôi. Dù vậy lúa cũng đủ ăn. Bà con thường bảo không giàu tiền bạc chứ cha con tôi mà về ở họ hàng vẫn thừa sức nuôi, lo cơm gạo đầy đủ.

Nhìn các chị bận rộn tất bật như con quay mà lòng tôi xót xa thầm, phái nữ cực từ thời con gái cho đến ngày nhắm mắt. Ra đây tôi mới hiểu điều này, chứ ở trong Nam ba tôi cũng ưu ái con gái nên các anh tôi gánh phần nặng nhọc nhiều hơn. Mỗi lần nhớ tới cuộc sống phụ nữ ở đây tôi thấy thương và tội làm sao.

Ba tôi nhờ người xây mộ ông bà nội xong thì đã hai tuần. Ai cũng bảo ba tôi giống hệt ông nội và kể trước khi nhắm mắt, nội vẫn còn buồn vì không được gặp con trai. Mắt ba tôi dân dấn nước. Ly hương từ thuở chưa tròn đôi mươi – rồi đất nước chia cắt, rồi kinh tế eo hẹp – đến khi ba tôi có thể về Bắc được thì mộ song thân đã xanh cỏ – Nhưng hai ngôi mộ được xây đắp tươm tất khiến họ hàng mát lòng, ba tôi cũng đỡ sầu khổ.

Nhìn đống củi chị Bình vận chuyển về tôi nể phục phỏng vấn:

Chị chặt hết đó hả?

Chị Bình cười:

Ừ, cứ chặt tha hồ rồi phơi trên ấy cả. Khi nào cần xài lên lấy về.

Để củi trên ấy chị không sợ bị trộm à?

Ôi dào! Chẳng có chuyện đó đâu! Đem về chỗ đâu mà chứa? Phần ai chặt nấy xài, chẳng ai lấy của ai cả!

Tôi nhớ lại câu “Ngoài Bắc trộm cướp như rươi” mà buồn cười. Dân ở đây chất phát đến dễ yêu! Bởi tôi cứ sợ vì nghe hăm he mãi nên giờ hóa ra tôi thành thảm hại nhất.

Con gái ở đây đỏ da thắm thịt, xinh đẹp mặn mà, còn tôi? Trời ạ, cái rét tàn phá dung nhan tôi khủng khiếp! Về phần y trang, các chị em ở đây ai đi dạy hay đi làm cơ quan đều ăn vận duyên dáng, trông rất ra vẻ, trừ những vị làm việc nhà lam lũ ra thì tất cả đều đẹp và sang. Tôi nghĩ đến mớ quần áo cũ đem theo định cho họ hàng mà xấu hổ… Đưa ra chắc có nước độn thổ. Nhưng chẳng lẽ đem vào Nam lại? Thấy chị Bình là dân dã nhất nên tôi thẩy lại cho chị mặc làm rẫy…

“Khi thương xấu cũng thành duyên”, lếch thếch như tôi vẫn được ưu ái khen ngợi hết lòng. Giày thì há mỏ, vớ lỏng lẻo, thêm cái quần tây đen tôi mặc luôn tỏa mốc trắng cứ như nó được ướp lớp sương muối lên vải. Quái! Ở đây chẳng ai lâm cảnh ngộ như tôi cả. Ba tôi thì trắng đỏ mập khoẻ, cả thằng cháu về thăm ba mẹ ở đây cũng phát tướng bảnh tỏn. Chỉ có tôi da càng đen đúa, nứt nẻ và còn có thêm mấy mụn chốc lỡ vì mạt gà, mạt bò… cắn đến phát khùng. Bởi do tôi khi tắm, vì không có nhà tắm nên phải núp sau mấy chuồng gia súc tắm mới nên nỗi… Giọng tôi thì oàm ạp như vịt, thế mà các chị cứ khen, bảo giọng Nam của tôi nghe thật thích, ngọt ngào, dễ thương…

Các chị hỏi tôi biết hát vọng cổ không? Ai cũng bảo:

– Giọng ngọt như em chắc hát vọng cổ hay lắm? Ngoài này tụi chị thích nghe cổ nhạc của miền Nam và ưa xem phim dân Nam đóng…

Tôi cười:

Vậy mà tụi em lại thích xem phim Bắc đóng chứ, bạn em bảo phim Bắc đóng rất sâu sắc, giàu chiều sâu nội tâm…

Các chị cứ đòi tôi hát vọng cổ. Tôi nín khe. Thà im lặng để sống trong hào quang ái mộ tưởng tượng của các chị, chứ nếu tôi hát thì kiếm ra chỗ đâu cho các chị “bôn đào” (để tỵ nạn âm thanh của tôi cho kịp thời)?

Tình thân thuộc khiến ba tôi như hồi sinh, tươi tắn. Mà đứng với anh chị, trông ba tôi trẻ, bụ bẩm hơn thì phải rồi. Hàm râu dài bạc phơ trông ba tôi chẳng lão mà nhìn càng phúc hậu, đẹp thêm.

Có lẽ ba tôi sẽ trụ ở quê lâu nếu như không có tôi. Nhìn tôi da nứt nẻ, chốc lở thảm hại…. ba tôi tội nghiệp nên ra quyết định về sớm. Buổi chia tay đầy bịn rịn. Lần đầu gặp lại họ hàng thân tộc mà sao tình cứ sâu như thể đã buộc ràng tự lâu lắm rồi.

Về lại trong Nam, ba tôi và thằng cháu vào nhà trước tiên. Chị dâu tôi suýt xoa:

Gớm! Ở Bắc khí hậu tốt nhỉ? Ai cũng đẹp ra!

Đến khi tôi lót tót đi vào thì cả nhà đều bật ngửa:

Giời ơi… Giời ơi! Sao cô… xấu thế? Kinh thế?….

Cô Đoan cười nghiêng ngả bảo tôi:

Này, nếu ở ngoài ấy lâu chắc Hương… cùi luôn quá! Hi hi!…. Ha ha!…. Khiếp!

Mặc mọi người bình phẩm, tôi chỉ toét miệng cười. Hơn tháng rồi mà lòng vẫn chưa nguôi ngoai nỗi nhớ… Hình ảnh họ hàng thân thuộc cứ đọng mãi trong tôi. Thật đáng ân hận nếu như mình không có một lần về thăm quê cha đất tổ. Và tôi cứ kể chuyện Đình Lập, kể mãi…