Phổ Đà Sơn Dị Truyên

Chuông Lớn Nặng Bảy Ngàn Cân Treo Trên Sợi Dây Thừng Cỏ Bện

Nói đến cái chuông lớn cổ quái hiếm thấy này, bản thân tôi, trước khi đến núi Phổ Đà, cũng thường nghe người ta kể rằng: “Núi Phổ Đà có một cái chuông lớn, nặng hơn bảy ngàn cân, được treo bằng một sợi dây thừng bện bằng rơm ở trên gác chuông”. Hồi đó tôi cũng thuộc loại mắt ít thấy, tai ít nghe, nghe nói như vậy thì cho là chuyện lừa bịp, bịa đặt vô căn cứ, thần thoại nói xằng. Đến khi tôi lên núi Phổ Đà dâng hương, có người đề nghị đi xem chiếc chuông treo bằng dây thừng bện bằng rơm ở Chùa Trước, trong đầu óc vốn vẫn hồ nghi truyện đó trong mấy năm trời, tôi bèn cùng đi với mọi người xem sao.

Gác chuông nằm ở góc đông nam điện Thần Vận, bậc lên gác chuông rất hẹp, chỉ vừa một người lên xuống, cho nên vào dịp hội chùa, người đến xem chuông chật ních, chen chút nhau từ sáng đến tối. Trên gác chuông có một Sư thầy chân đi tập tễnh coi việc đèn nhang, hương nến, vừa làm nhiệm vụ tiếp khách, vừa thắp hương đốt nến cho khách lên thăm, đôi khi giải thích chuyện lạ về cái chuông ấy cho khách tham quan.

Tôi còn nhớ như in, thầy khoa chân múa tay kể cho chúng tôi nghe: “Chiếc chuông lớn này nặng bảy ngàn cân, dúc vào năm Gia Định thứ 13 đời Thanh, các vị thấy đấy, chuông lớn như vậy mà chỉ treo bằng một sợi dây thừng bện bàng rơm, đến nay đã gần ba trăm năm rồi, các vị thấy có lạ không?” Lúc đó có một ngài sĩ quan cũng nghi ngờ như tôi, ấy tay rút một đoạn rơm trong chiếc dây thừng ra xem, quả nhiên đúng là rơm thật. Lúc đó, sự thật đã thắng mọi lời hùng biện, chúng tôi không còn phải nghi ngờ gì nữa. Cái độ lớn của thân chuông to hơn nhiều so với chiếc chuông lớn của chùa Hàn Sơn trong câu thơ “Cô Tô thành ngoại Hàn Sơn tự. Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền” (Thuyền ai đậu bến Cô Tô, nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn). của Trương Kế đời Đường. Tiếng chuông âm vang, tuy chưa đạt đến mức “trên thấu tầng trời, dưới thông địa ngục” nhưng so với tiếng chuông ở các chùa khác dăm bảy trăm cân đến ngàn cân thì phải nói hơn hẳn.

Người đến xem như chúng tôi, ai cũng muốn đến cầm dùi thỉnh ba tiếng (chiếc dùi gỗ được buộc bằng dây gai bên cạnh chuông), mỗi lần thỉnh chuông như vậy, du khách lại cho thầy hương đăng vài xu gọi là tiền đèn nhang. Cái gác chuông cổ kính, cũ kỹ bao đời nay, phải chịu đựng một cái chuông lớn như vậy, trông nó như đang run rẩy ngã nghiêng như sắp đổ, nhưng biết bao các tín nam thiện nữ đến dâng hương lễ bái, các bậc tao nhân mặc khách đến du sơn ngoạn cảnh, các sĩ quan quân đội từng xông pha nơi chiến địa, các cháu học sinh đến tham quan ngắm cảnh, còn có cả các nhà học giả nghiên cứu triết học, khoa học… đến nơi đây để tận mắt nhìn thấy chiếc chuông treo trên sợi dây thừng bện bằng rơm rạ mà mọi người đều ca tụng, họ nhìn thấy sự thực rõ ràng, trong óc càng nảy sinh bao điều nghi hoặc, chưa tìm ra được đáp án cho điều kỳ lạ này. Có lẽ đây là một vấn đề khoa học ngày nay cũng chưa thể giải đáp được chăng!

Biện Lễ Thiếu Thành Tâm Xin Trả Về Nguyên Chủ

Đến dịp hội chùa, khách thập phương đến dâng hương cúng nến ở Chùa Trước đông nghìn nghịt, quả thực có thể mở một cửa hàng bán hương nến ở đây, trong chùa đông không thiếu gì giá cắm nến, nhưng khi khách đến nhiều thì vẫn khó bề ứng phó, vừa thắp xong cây nến này thì cây nến khác lại đưa đến, đành phải hạ cây nến cũ xuống, đưa cây nến mới lên, cứ như thế, chỉ riêng loại nến thắp đở dang hạ xuống, mỗi ngày cũng phải tích lại được vài trăm cân! Nhất là khách hành hương ở Hàng Châu, Thượng Hải đến, thường họ đem đến những đôi nến 50 cân đến 100 cân. Thuyền hành hương đến thế nào cũng phải có một vài đôi cỡ đó, có người dâng nến, đem đến Phật tiền thắp lên, thầy hương đăng bất đắc dĩ phải tắt đi, thay nến khác cũng chẳng sao, vì họ cho rằng “tâm đáo Phật tri” (miễn có thành tâm, Phật đều biết cả), hay là “tiền đắc sơn môn, phúc về thí chủ”, miễn là có cúng tiền, phát tâm, giao nến cho thầy điện chủ là xong, có thắp hay không, họ chẳng quan tâm, dâng vào cửa Phật là đã toại nguyện. Nhưng cũng có một số người, thấy chưa thắp nến của mình thì chưa yên tâm, thấy người khác hạ nến của mình xuống thì cảm thấy không thoải mái.

Bây giờ tôi xin kể một câu chuyện về khách hành hương dâng nến, Bồ tát hiển thánh:

Có một vị khách hành hương từ xa đến lễ chùa, vì ông ta rất giàu có, nên ông mang đến một đôi nến rất to, phải đến 5, 6 chục cân. Khi ông đến Chùa Trước dâng hương. lại đúng vào lúc đông khách, thầy hương đăng phải châm nến mới, bận rộn tíu tít, nên thầy phải hạ đôi nến của ông khách giàu xuống, không kịp châm nữa. Khi thầy dặt đôi nến của thí chủ mới lên, thấy thầy châm nến cho người đó, thế là ông thí chủ nhà giàu thắc mắc, nến của mình chưa được thắp đã bị hạ xuống, cho là thầy Tăng có lòng tham, cố tình không thắp nến để bán lấy tiền. Đang cơn bực tức ông ta liền kéo tay đứa con trai cùng đi rời khỏi chùa, chẳng may trên đường về, đứa con bị cảm chết đột ngột. Ông nhà giàu không biết làm thế nào, đành phải sắm cỗ áo quan, thuê người đưa về chôn cất. Nào ngờ, vừa về đến cửa, thấy chính con trai của mình ra đón, nhìn thấy con, ông giật mình đứng sửng, không hiểu ra sao, rõ ràng hai bố con cùng lên lễ chùa, trên đường về con trai ông bị chết đột ngột, sao bây giờ lại sống ở nhà? Quả là truyện kim cổ kỳ quan! Do đó ông bèn hỏi ngay: “Con cùng đi lễ chùa với cha cơ mà! Sao bây giờ lại ở nhà?” Con ông trả lời: “Hôm vừa ra khỏi cửa chùa với cha, nhìn ngược nhìn xuôi chẳng thấy cha đâu cả, con tìm mãi, may bỗng gặp một cụ già, cụ nhận đưa con về được mấy hôm nay rồi”. Ông nghe câu chuyện con kể càng thấy lạ kỳ, như rơi vào đám mây mù chẳng hiểu ra sao cả. Rõ ràng con mình đã chết, mà chính tay ông đặt con vào quan tài, không hiểu nó sống lại lúc nào, mà làm sao lại chui ra khỏi quan tài về được đến nhà, không thể tin được, hay là con mình biến thành con ma để đánh lừa mình. Thôi cứ mở quan tài ra thì sẽ rõ thực hư. Ông bèn cho người cạy nắp quan tài ra, ngờ đâu, trong quan tài không phải là xác con ông mà là một đôi nến lớn, đúng như ảo thuật, phủ lên đôi nến có một mảnh giấy ghi hai dòng chữ: “Biện lễ thiếu thành tâm, xin trả về nguyên chủ!” Nhìn thấy đôi nến và mấy chữ đó, trong lòng ông cảm thấy vô cùng hổ thẹn, liền quỳ xuống khấn lễ không ngớt. Thì ra đó là Quán Âm Đại Sĩ hiển thánh. Từ đấy trở đi, hàng năm đi lễ chùa Phổ Đà, ông đều mang theo đôi nến rất to để cúng, không bao giờ thắc mắc với thầy hương đăng có châm hay không châm nến nữa.

Đâu Phải Rừng Trúc Tía Chỉ Là Đài Giảng Kinh

Đài sen trắng A Di Đà Phật

Rừng trúc tía đức Quán Thế Âm.

Hai câu thơ quen thuộc dễ hiểu đó, tôi nghĩ, đã là người Trung Hoa, thì ai cũng có thể nói ra miệng được, nhất là được thấy có một người ngồi trong Rừng Trúc Tía, một tay cầm tịnh bình, một tay nâng tượng Đại Sĩ Quán Âm tay cầm nhành dương, có Long Nữ đứng bên cạnh, chim anh võ miệng ngậm tràng hạt, Thiện Tài đồng tử quỳ lễ phía dưới, đó là bức tranh Thánh tượng tuyệt mỹ, không biết có bao nhiêu người nhìn thấy cảnh ấy mà lòng xao xuyến, bị cuốn hút theo! Thực tình mà nói, hồi tôi còn bé dã từng được nghe rất nhiều người kể rằng đến Nam Hải vào rừng trúc tía để tham bái Quán Thế Âm Bồ tát sống, khi tôi chưa đến Nam Hải, cũng cho rằng quả thực đúng là một bức tranh. Có một vị nữ Bồ tát sống, ngồi trong Rừng Trúc Tía xum xuê, có Thiện Tài Long Nữ, ngồi hầu bên cạnh có các thiện nam tín nữ vào núi dâng hương, nghe kể về Diệu pháp thần kỳ trở thành Phật Tổ.

Đến tháng giêng năm Dân Quốc thứ 36, cùng với mấy vị đạo hữu cùng học, kết bạn rủ nhau đến Nam Hải, vì chùa Pháp Vũ (Chùa Sau) đang vào dịp truyền giới, chúng tôi đành phải trọ lại ở Văn Thủy Đường của Chùa Sau. Ngay từ lúc còn ngồi trên thuyền, xa xa đã thấy tấm biển đề “Cửa Đầu Đường”, từ Thượng Hải nơi phồn hoa náo nhiệt đến nơi Phật quốc biển trời này, quả thực trong lòng thấy nhẹ nhàng thanh thoát vô biên, thế là, vai đeo chiếc túi vải vàng, cùng với cụ già là khách hành hương quen thuộc nơi đây, vào núi dâng hương lễ Phật cho thỏa tấm lòng mong ước từ lâu. Chúng tôi từ núi này băng qua núi khác, từ Chùa Trước sang Chùa Sau, từ Tự viện đến Am đường, thôi thì đi khắp chẳng thiếu nơi nào, nhưng có một điều cứ canh cánh trong lòng từ bao lâu nay là chưa trông thấy đức Quán Âm sống trong Rừng Trúc Tía, nhưng lại không dám nói ra điều này với bạn đồng hành, sợ bị chê cười cho là mình “quê mùa dốt nát”. Rồi sau này thế nào chẳng được gặp, nên cứ dấu kín thắc mắc đó chẳng dám nói với ai. Hôm sau, có người đề nghị đi lễ Rừng Trúc Tía, trưng cầu ý kiến xem vị nào muốn cùng đi, tôi là người đầu tiên giơ cả hai tay tán thưởng, vì trong đó có mấy vị đã đi rồi, nên không muốn đi nữa. Tôi chỉ tâm tâm niệm niệm sớm được đến Rừng Trúc Tía để nìn thấy Quán Âm Bồ tát sống đang giảng pháp cho mọi người cung kính ngồi nghe. Nhưng rồi khi đến nơi, chẳng thấy Bồ tát đâu, mà cũng chẳng gặp Thiện Tài Long Nữ, mà chỉ thấy khách hành hương và tín đồ lễ Phật xin thẻ, trong lòng càng cảm thấy kỳ lạ, rồi ngay cả Rừng Trúc Tía xum xuê nọ cũng chẳng thấy đâu.

Thế là tôi thất vọng hoàn toàn, cho rằng nơi đây chắc chắn không phải là Rừng Trúc Tía, nhưng hỏi những người cùng đi, họ lại nói rằng đây chính là Rừng Trúc Tía chứ chẳng có Rừng Trúc Tía nào khác nữa, do đó thắc mắc này của tôi không thể không tìm cách giải đáp thêm. Tôi quyết ý tìm Sư thầy của miếu này để hỏi cho ra nhẽ. Tôi tìm được thầy Tri khách để trao đổi, nói chuyện, để hỏi về nguồn gốc lai lịch của cánh Rừng Trúc Tía này và để hỏi rõ tại sao không thấy Quán Thế Âm Bồ tát ở trong rừng. Thầy bèn chỉ tay ra trước mặt, nói: “Chẳng là Rừng Trúc Tía đó thôi!” Tôi nhìn theo hướng tay chỉ của thầy, chỉ thấy trên đài đó một phiến đá lớn, tôi nói: “Đó là một phiến đá, chứ đâu phải là Rừng Trúc Tía?” Thầy nói: “Ông cứ đến đó xem kỹ lại xem, trên phiến đá đó chẳng có trúc tía là gì?” Tôi hỏi rõ ý thầy như vậy là thế nào, muốn được thầy giải thích kỹ, thầy nói rằng có một câu truyện rất lý thú sẽ nói rõ tại sao Rừng Trúc Tía lại gọi là Đá Trúc Tía.

Xà Vương Mượn Núi Bồ Tát Hiển Thần Thông

Truyện là như thế này: truyền rằng ở núi Phổ Đà có một vị Xà vương cùng với con cháu chiếm cứ cả ngọn núi này, và tuyên bố rằng: “Núi này của ta mở, cây này do ta trồng”, quả thực không có ai dám xâm phạm đến địa bàn của Xà vương. Có một lần Quán Thế Âm Bồ tát biến hóa thành một sư thầy già, đến hỏi mượn núi của Xà vương làm đạo tràng để quảng độ chúng sinh mê muội ở thế giới Ta Bà này. Để tỏ ra mình là người có chủ quyền của ngọn núi này, nên trả lời không cho mượn. Xà vương nói: “Đây là căn cứ địa, cơ nghiệp muôn đời của con cháu ta, sao có thể cho sư tăng các ngươi mượn làm đạo tràng để quảng độ chúng sinh được?” Bồ tát thấy Xà vương lập luận vô lý, bèn nói một cách không khách khí rằng: “Ông có tài năng bản lãnh gì mà dám từ chối không cho ta mượn?” Xà vương thấy hỏi đến bản lãnh của mình, thì liền nói ngay: “Ta có thể hiện được nguyên hình, quấn quanh ngọn núi này ba vòng”. Bồ tát cười và tỏ ra không tin, nói rằng: “Nếu ông có thể quấn được ba vòng quả núi này thì ta không mượn núi nữa. Nếu ông không có bản lãnh đó, không quấn nổi ba vòng thì sẽ làm sao nào?” Xà vương nói với giọng tự tin: “Đó là việc ta thường làm, có gì mà khó? Nếu ta không quấn nổi ba vòng thì ta sẽ đồng ý cho ông mượn núi để làm đạo tràng!” Bồ tát nói: “Đã nói như vậy, mong ông chớ nuốt lời!” Xà vương ưỡn ngực tuyên bố: “Đại trượng phu một lời đã nói, bốn ngựa không thể đuổi kịp!” Nói dứt lời Xà vương chỉ rùng mình một cái, lập tức biến thành một con trăn to rất dài, từ từ rãn mình quấn núi. Bồ tát lúc này cũng vận dụng diệu pháp thần thông, biến quả núi phình to dần ra, Xà vương càng cuốn đến đâu, thì Bồ tát cũng làm cho núi to ra đến đó, rốt cuộc là Xà vương không sao quấn trọn một vòng, lúc nào đầu và đuôi cũng cách nhau một đoạn. Bồ tát thấy Xà vương có vẻ bất lực rồi, bèn cười và nói rằng: “Ông không quấn được ba vòng, bây giờ nói sao đây? Chắc phải cho ta mượn núi rồi chứ?” Xà vương thấy không làm thế nào được, đành phải nói: “Ta hôm nay gặp vận không may thế nào ấy, mọi lần ta làm việc này chẳng khó gì, không hiểu tại sao hôm nay lại như thế này! Thôi được, ta có thể cho ông mượn núi, nhưng ông cũng phải hiện chút thần thông cho ta xem sao chứ, có vậy ta mới chịu thua!” Bồ tát nói: “Việc ấy có khó gì, ta chỉ cần chỉ tay một cái, trên tảng đá ở dưới đất này sẽ mọc lên những cây Trúc Tía”. Nói xong, ngài chỉ tay một cái, bỗng trên tảng đá hiện ra vô số Trúc Tía, nghe nói đó là tảng đá Trúc Tía. Sau này những người đi lễ, mỗi khi đến đây đều nhặt vài viên đá Trúc Tía mang về để làm kỷ niệm. Đó là lai lịch và điển tích về Rừng Trúc Tía ở núi Phổ Đà.

Hải Triều Âm Gầm Vang Như Sấm Dậy; Sóng Cũng Thành Tâm Lễ Quán Âm

Hồi trước khi tôi mới đến núi Phổ Đà, nghỉ ở nhà khách của Chùa Sau, đêm đó, vào lúc yên tĩnh, tôi nghe thấy tiếng sóng của nước triều lên ở “Bãi Cát Ngàn Bước”, âm thanh vang động như sấm rền, rầm rập như doàn kỵ mã lướt qua, âm thanh còn lớn hơn ngàn vạn lần so với âm thanh trong Thu Thanh Phú của Âu Dương Tu. Lúc đầu tôi tưởng đó là tiếng tàu tốc hành chạy với tốc lực tối đa, sau nghĩ lại, thật không đúng, bởi vì ở đây là giữa biển cả, làm gì có tàu hỏa? Quả thực là suốt đếm đó không ngủ được, sáng hôm sau dậy hỏi những người già trong núi mới biết đó là “Tiếng Thủy Triều”. Cái âm thanh vang động hùng vĩ đó của thủy triều, phải nói đây là lần đầu tiên được nghe trong đời tôi. Trong bài kệ ở Phẩm Phổ Môn, kinh Pháp Hoa có câu:

Phạm Âm Hải Triều Âm

Thắng bỉ thế gian âm

(Âm Hải Triều Phạm âm

Hơn hẳn âm thế gian).

Đến hôm nay tôi mới chứng nghiệm thấy câu nói đó không sai chút nào.

Tương truyền rằng tiếng Hải Triều ấy sở dĩ vang động khác thường như vậy, cũng có một câu chuyện kể lai lịch của nó, rằng Xà vương thua cuộc, phải cho Bồ tát mượn núi vô điều kiện để làm pháp tràng, nhưng ông ta hỏi lại rằng bao giờ trả núi lại cho nguyên chủ của nó, Bồ tát có nói với Xà vương rằng: “Khi nào núi này không nghe tiếng mõ của đệ tử ta nữa, khi nào không có tiếng Hải Triều ở Bãi Cát Ngàn Bước nữa, thì ta trả lại núi cho ông”. Núi Phổ Đà đến nay đã phát triển đươc ba tùng lâm lớn, hơn tám mươi ngôi chùa am điện, hơn 160 nóc nhà tranh, cho nên tiếng mõ tụng kinh hàng ngày không bao giờ dứt. Có thể ở đây có nhiều nguyên nhân nào đấy, con cháu Xà vương sống lại, phá rối chùa chiền, nhưng tiếng Hải Triều thì mãi mãi không bao giờ dứt được. Sóng Hải Triều cũng kỳ lạ, dù hướng gió có đổi thay, nhưng sóng vẫn từng đợt từng đợt dâng lên hạ xuống trước bãi Ngàn Bước. Có người nói đó là “Hải Triều lễ Phật”. Ôi, nước thủy triều kia là vật vô tri mà cũng biết lễ đức Quán Âm Bồ tát. Nếu gặp ngày có gió mạnh, sóng ở bãi cát dâng vút lên tận tầng mây, âm vang như sấm động, ù tai chóng mặt, từng đợt sóng đổ xuống như thác núi, rồi trải ra như tấm lụa, cảnh tượng biến hóa muôn hình vạn trạng, vào những ngày có gió mạnh dâng sóng, tôi một mình chạy ra bờ biển đứng trên một mô đá ngắm nhìn cái kỳ quan của biển cả mà người phàm tục ít ai được thấy đó, trong lòng bỗng thấy xao động lạ thường, như đang được sống một cảnh giới ngoài cõi tục, không ngọn bút nào có thể tả được muôn một.

Cửa Sơn Môn Chùa Trước IM Ỉm Đóng Suốt Ngày

Viết tới đây tôi bỗng nhớ ra một câu chuyện về Chùa Trước cần phải nói đến, xin bổ sung thêm, bởi vì truyện này ít ai đề cập, cho nên cũng dễ lãng quên. Đó là cửa Sơn môn Chùa Trước không bao giờ mở, khác hẳn với các chùa khác. Các chùa khác thì mở thường xuyên, còn cửa chùa này thi im ỉm đóng suốt ngày. Đào Uyên Minh đã từng viết một câu rằng: “Cửa tuy có, nhưng thường đóng kín”, có lẽ chính là để nói cảnh nơi đây chăng? Hồi tôi mới đến núi Phổ Đà, ngao du khắp chốn, bảy tám chục ngôi chùa lớn am nhỏ, không có nơi nào là không mở cửa, chỉ riêng có cửa Sơn môn Chùa Trước là không bao giờ mở. Tôi đã từng hỏi rất nhiều người, kể cả những người xuất gia từ núi này cũng đều trả lời rằng: “Biết như vậy, nhưng không tường lắm!” Vậy thì tại sao? Lý do gì? Hỏi hết người này đến người khác, chẳng ai nói cho ra nhẽ. Có một cụ già nói với tôi rằng: “Cửa Sơn môn này chỉ khi nào nhà vua ngự giá thân chinh tới chùa thì mới mở để nghênh tiếp Thánh giá, ngày thường không ai được phép mở”. Cụ già tên là Đông Hồng, quả là cụ như người nằm trong trống, chưa tỉnh giấc mê, cụ cứ tưởng là còn có Thiên tử, con rồng cháu tiên nào nữa xuất thế, thật là nực cười và đáng thương. Tôi nói: “Hiện nay là thời đại dân chủ rồi, làm gì còn có vua chúa nào xuất thế. Nếu ngàn vạn năm nữa không có vua ra đời thì cửa chùa cũng cứ đóng chặt hàng ngàn vạn năm ư? Xin hỏi thêm cụ, tại sao cứ phải có vua đến thì mới mở cửa!” Cụ gia tu hành này chỉ biết một mà không biết gì thêm hai, người ta nói sao thì cụ cũng cứ nói vậy, nên cuối cùng cũng chẳng hỏi rõ thêm được điều gì hơn. Sau này tôi nhận chức Tri khách ở Chùa Trước, thường phải tiếp chuyện với du khách, nhiều khi khách muốn biết lịch sử của chùa hoặc thắc mắc điều này điều kia, thôi thì cứ có câu hỏi gì là họ vô Chùa Trước để đòi giải đáp. Có người hỏi tôi: “Xin hỏi thầy, tại sao ở đây không bao giờ mở cửa?” Họ cứ hỏi đúng vào câu hỏi mà tôi không biết, thật là khó xử! Tôi cũng không thể lấy lời cụ già trả lời tôi để giải đáp cho khách. Do đó, đã bí thì thôi đành cứ đánh bài lờ, giả tảng là không nghe thấy, “nhìn xung quanh nói lãng sang chuyện khác”. Song đó không phải là cách giải quyết vấn đề một cách căn bản, dù sao cũng phải tìm ra đáp án thì mới được, sau này thế nào chẳng còn nhiều du khách hỏi cho bằng được! Về lịch sử chùa Phổ Đà, tôi có đọc tư liệu, nhưng cũng chưa tìm ra căn cứ, nên đành mượn chuyện thần thoại được truyền tụng để giải đáp vấn đề: các danh sơn ở Trung Quốc đều có lịch sử thần thoại lưu truyền lâu đời, đồng thời cũng là những câu truyện lý thú, nay tôi thu thập những truyện có liên quan đến Chùa Trước tại sao đóng cửa, để viết ra đây, cung cấp cho độc giả tham khảo.

Quán Âm Đại Sĩ Du Ngoạn Thiên Thai

Lại nói đến Quán Âm Đại Sĩ ở núi Phổ Đà rằng: một hôm, ngài muốn thay đổi không khí, tịnh mãi cũng muốn “động” một chút, muốn đi du ngoạn một phen, bèn tính truyện trèo lên ngọn núi cao nhất là Phật Đỉnh Sơn. Ngài dùng tuệ nhãn phóng tầm mắt nhìn về phía xa, thấy chùa Quốc Thanh ở núi Thiên Thai là nơi có cảnh đẹp, có nhiều vị Đầu đà và Hòa thượng qua lại tấp nập, chắc đều là đồng đạo với ta cả. Thế là ngài quyết định “Ta phải đi một chuyến”. Nghĩ vậy, ngài nhún mình một cái rời khỏi bàn đạp Quán Âm (Bàn đạp Quán Âm ở bên cạnh khóm Trúc Tía, hiện nay trên tảng đá còn vết chân ngài, truyền rằng Bồ tát Quán Âm nhấn vào bàn đạp ở đấy nhảy qua biển). Đến cửa chùa Quốc Thanh, nơi đây núi non thanh tú, cây cối um tùm, rừng tre mườn mượt, cỏ mọc xanh rờn, quả là chốn “Thiên đường trong cõi tục”. Hơn năm trăm vị La hán ở chùa này, hàng ngày từng tốp từng tốp hai ba người chờ sẵn ở cửa núi, để đón khách đàn việt thập phương cùng thiện nam tín nữ đến chùa lễ Phật, phát tâm để có dịp rộng kết duyên lành, phát lộc lấy phúc. Từ xa họ nhìn thấy Quán Thế Âm Bồ tát đi đến, bèn sửa lại pháp y cho uy nghi long trọng, cho rằng đây là một bậc đại Hộ pháp có tiền, nhất định sẽ có nhiều của cải kết thiện duyên với chùa, cho nên họ vội vàng người nào người nấy nâng tà áo Pháp lên (đó là những động tác quen thuộc hàng ngày của họ) đồng thanh nói rằng: “A Di Đà Phật, xin kết duyên lành!” Quán Thế Âm Bồ tát bằng tuệ nhãn nhận ra họ đều là La hán sống, ứng hóa xuống cõi trần. Họ sắm vai Tăng như thật, họ vây quanh Quán Âm để xin hóa duyên, họ cũng không biết đây là người đạo một nhà, càng không nhận ra đây là vị đại Bồ tát ở núi Phổ Đà Nam Hải. Quán Âm bị vây chặt, ngài chỉ cười mà không nói gì. Cuối cùng chính Phương trượng đại Hòa thượng của chùa Quốc Thanh, là một bậc đạo cao đức trọng, dùng tuệ nhãn nhận ra người khách không mời mà đến này, ắt là một vị đại Bồ tát ở danh sơn nào đó, xuống chốn trần gian này để “du ngoạn bốn phương nhằm độ hóa”. Ngài bước lên gạt đám đông ra, chắp tay lễ và nói rằng: “Xin hỏi Đại đức từ chốn danh sơn nào quá bộ đến đây vậy?” Quán Am Bồ tát cũng đáp lễ: “Tôi là Quán Thế Âm từ bi phổ độ ở núi Phổ Đà Nam Hải, hôm nay vượt biển qua đây để xin được thưởng ngoạn danh sơn thắng cảnh”. Các vị La hán nghe nói đây là Quán Thế Âm đều tỏ ra vui mừng khôn xiết, thưa rằng: “Thật là dịp may, được đại Bồ tát hạ cố chốn sơn môn thanh bần này, thật là vinh dự cho chúng tôi, rất mong đại Bồ tát phải ở chơi chốn sơn môn nhỏ bé này vài ngày với chúng tôi để đám Tiểu La hán chúng tôi được hầu hạ đại Bồ tát. Chúng tôi sẽ xin làm món ăn La hán để mời ngài chứng trai với chúng tôi”. Sau này, câu truyện đối đáp này trở thành câu tục ngữ trong ngôn ngữ dân gian là: “La Hán thỉnh Quán Âm, khách thiểu, chủ nhân đa” (như câu tục ngữ Việt Nam thường nói: “Khách ba, chủ nhà bảy” – Lời Người Dịch).

Bồ Tát Bắc Cầu La Hán Xây Tháp

Quán Thế Âm Bồ tát đến núi Thiên Thai du ngoạn đó đây, thắm thoát đã vài ngày, ngày nào cũng ăn cơm chay La hán do chính các vị La hán ở đây nấu nướng, hàng ngày thấy họ cày cấy vất vả, rồi tối đến lại tĩnh tọa tham thiền, trong lòng bất giác đem lòng kính mộ, nghĩ bụng: suốt ngày ta ở đây, họ phải phục dịch cúng dàng cũng thấy áy náy, nên muốn đền đáp lại một cái gì đó, gọi là để lại chút “thánh tích” cho chốn danh sơn này, mới không phụ hảo tâm của họ, và không uổng chuyến đi thăm này. Một hôm ngài nói với các vị La hán: “Núi này của các vị tuy có điện thờ rộng rãi, nhưng thiếu một ngôi bảo tháp to cao, đó là một điều khiếm khuyết, thiếu hẳn sự trang nghiêm. Tôi đề nghị các vị nên xây một ngọn tháp cho thêm phần trang nghiêm tráng lệ”. Trong đó có một vị La hán cướp lời nói luôn: “Bản sơn không có bảo tháp cũng không quan trọng, điều đau đầu nhất là giữa hai chởm núi đá cách nhau ngàn trượng mà không có một chiếc cầu bắc qua, quả thực là không tiện, người qua lại phải đi vòng khá xa, theo tôi, chi bằng bắc cầu trước rồi xây tháp sau”. Trong lòng Bồ tát cũng đang muốn làm một việc lợi ích gì đó, ngài bèn nói với các vị La hán với giọng thăm dò rằng: “Xây tháp là để cúng dàng đức Phật, chúng sinh sẽ đến đó lễ bái nhiên hương, công đức rất lớn. Xây cầu tuy cũng là việc quan trọng, nhưng xây tháp là việc không thể thiếu được. Vậy bây giờ ta có thể phân công nhau mỗi người một việc, năm trăm vị La hán xây tháp, còn một mình tôi bắc cầu cho các vị, như vậy có được không?” Năm trăm vị La hán nghe nói như vậy trong lòng lấy làm phấn khởi, đồng thanh nói rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Được Bồ tát phát tâm giúp đỡ chúng tôi như vậy thì còn gì bằng?” Bồ tát lại nói: “Thế là ta phải thi đua, hạn trong một đêm phải làm xong cả cầu lẫn tháp, xem bên nào làm xong trước!” Các vị La hán cũng đều là các thông, một đêm thì có gì khó đối với một việc nhỏ bé ấy, nên họ đều trả lời: “Được, được! Đã nói là làm, ta làm luôn đêm nay chứ!”

Cả hai bên đều có những tính toán riêng, Quán Âm Bồ tát nghĩ bụng, một đêm mà xây một ngọn tháp to lớn thì lấy đâu ra đủ gạch, vôi, ngói, vữa? Xem ra họ khó mà xong được. Còn ta chỉ cần thế này, thế này là xong một chiếc cầu. Các vị La hán thì nghĩ rằng: ” Chẳng lẽ mình có đến năm trăm đại La hán lại chịu thua một Quán Âm Bồ tát sao! Tục ngữ có câu rằng: “Hai bàn tay bằng sao được bốn quả đấm”, ngọn núi đá ngàn trượng, cao rộng như vậy, bắc một chiếc cầu mà chỉ một đêm thì dù cho có tài Thánh cũng không thể xong được! Do đó cả hai bên đều có tâm lý đánh giá thấp khả năng của nhau, đều cho mình là sẽ thắng cuộc.

Đêm đã khuya, từ trong chùa Quốc Thanh vang lên tiếng chuông “chỉ tĩnh”, đó là tiếng hiệu lệnh báo cho mọi người trong chùa biết đã đến giờ đi ngủ, phải giữ yên lặng. Các vị La hán chờ cho mọi người đi ngủ, rồi mới khởi công. Họ bắt đầu đại hiển thần thông, khuân gạch, chuyển đá, xẻ gỗ, xây tường, bận tíu tít. Quán Thế Âm Bồ tát cũng tò mò muốn biết họ làm ăn ra sao, nên ngài đứng nấp ở khe núi để ngầm quan sát. Trong đêm tối chỉ thấy bóng những cái đầu di động rất nhanh, thực là thần thông quảng đại, chỉ trong chốc lát là họ đã xây ngôi tháp lên rất cao, quả xứng đáng là “A La Hán có sáu môn thần thông”, không thể coi thường họ là bất tài bất lực được.

Lúc này Quán Thế Âm Bồ tát bỗng nghĩ thầm, mình thi đua với họ, mà sao chỉ cứ đứng nhìn người ta làm, mà công việc của mình thì chưa bắt tay, lúc này đêm đã vào khoảng canh tư rồi, nếu không bắt tay vào việc thì chuyến này thua mất. Ngài vội vàng phi thân, bay lên chỏm núi đá, vận dụng Diệu pháp thần thông đại Bồ tát, hai chân dang rộng, mỗi chân đứng một bên sườn núi, hai tay kéo hai ngọn núi lại, kể cũng lạ, đá trên núi lúc đó cứ mềm như bột dẻo, hai ngọn núi đá chụm đầu vào nhau, đó là “Thạch Lương Kiều” (cầu đá) ở núi Thiên Thai nổi tiếng bao đời nay trong lịch sử. Quán Thế Âm Bồ tát làm xong cầu, trời vẫn chưa sáng, ngó nhìn các vị La hán xây tháp vẫn chưa xong. Ngài cố tình trêu cho các vị một chuyến, bèn giả làm tiếng gà gáy, tiếng gà gáy sáng ò… ó… o… cứ vang lên khắp chốn núi rừng, các vị La hán cuống quýt, biết là tiếng gà vàng gáy ba hồi là đúng canh năm gần sáng rồi, nhưng ngôi tháp còn cái mái vẫn lợp chưa xong. Nhưng đã hẹn ước, công việc làm xong hay chưa làm xong, đến lúc này cũng phải dừng tay, thế là ngôi tháp không mái từ ấy có cái tên là “Thông Thiên Tháp” nổi tiếng trong lịch sử, do năm trăm vị La hán xây trong một đêm. Cũng có người nói rằng: “Công dức của La hán không viên mãn bằng Bồ tát, cho nên tháp cũng dở dang” (ngầm ý nói là tu đến bậc A la hán chưa xong, còn phải tu tiếp nữa – Lời Người Dịch).

Sáng hôm sau, các thị trấn ở xung quanh vùng núi Thiên Thai, bỗng nhiên nhà nào nhà ấy thấy biến mất ống khói, không cánh mà bay. Các nhà dậy nấu cơm sáng, do mất ống khói, nên khói bốc mù mịt, nhưng cũng không hiểu tại sao, thôi thì đành đục thủng một lỗ tường cho khói bay ra ngoài. Lúc đầu tưởng chỉ có vài nhà làm như vậy, ngờ đâu cả thị trấn đều làm như vậy cả. Bà con bị mất gạch ống khói, bèn đi báo chánh quyền địa phương, xin điều tra sự việc. Thì ra chùa Quốc Thanh bỗng hiện lên một ngôi tháp cao lớn mang cái tên là “Thông Thiên Tháp” (ngôi tháp thông với trời). Mọi người đều tấp nập đi xem, thấy gạch ở ngôi tháp đủ các cỡ, to to nhỏ nhỏ, viên thì đen viên thì trắng trông rất kỳ lạ. Lúc đó bà con trong thị trấn mới hiểu ra là gạch ống khói của mình đã vào ngôi tháp này đêm qua, và cũng hiểu ngay rằng đây là thần thông của năm trăm vị La hán, mà không hề kêu ca oán trách. Thế rồi lâu ngày trở thành thói quen, cho đến ngày nay, một điều rất lạ là nhà cửa ở thị trấn quanh vùng không ai xây ống khói, và cũng trở thành phong tục của các nơi khác. Qua đó, ta cũng biết thêm được một chút kiến thức về tập quán màu sắc địa phương.

Năm trăm vị La hán xây tháp, một đêm làm không xong, trở thành một điều đáng tiếc bao đời nay. Sau này mới biết là do Quán Âm Bồ tát cố tình đùa các vị La hán đấy thôi, nhưng các vị La hán trong lòng cảm thấy oan ức, đùa như vậy thật là tai hại, chỉ còn “nhất bộ thăng thiêng” (một bước nữa là lên tới trời) mà không xong. Trong lòng càng nghĩ càng bực, oán trách Bồ tát sang chơi mà lại nỡ làm như vậy, cả năm trăm La hán đều bị mắc lừa, mất mặt, làm lộ hết cái yếu kém của mình, sau này còn mặt mũi nào mà nhìn mọi người nữa. Họ càng nghĩ càng thấy bực tức trong lòng, do đó, họ bàn nhau phải triệu tập một cuộc hội nghị khẩn cấp để thống nhất nhận định và đi đến quyết định “Quán Âm Bồ tát núi Phổ Đà lừa bọn ta quá đỗi, ta phải chịu thiệt chuyến này, còn bị mất mặt nữa chứ, ta phải tìm cách báo thù một phen cho hả dạ”. Có một vị La hán đứng dậy đề nghị: “Bồ tát đến núi ta chơi mà lại làm như vậy, làm bọn ta mất mặt, vậy chúng ta cũng cùng đến núi Phổ Đà đại náo một phen cho trời long đất lở mới thỏa”. Mọi người đều đồng thanh tán thưởng: “Đúng! Đúng! Ta phải làm ngay, bấy giờ đang vào dịp hội chùa Phổ Đà (tháng 2), đến 19 tháng 2 lại là ngày đản nhật của Quán Âm, đi vào dịp này là hay nhất, thừa lúc khách thập phương đến đông, ta có thể trà trộn vào đám đông đi, ma không biết, quỷ không hay, ta sẽ tùy cơ mà hành sự”. Nói xong, mọi người đều đại hiện thần thông, đi mây cưỡi gió một mạch đến thẳng núi Phổ Đà.

Năm Trăm Vị La Hán Đại Náo Phổ Đà Sơn

Lại nói, năm trăm vị đại La hán rời khỏi núi Thiên Thai, đến chân núi Phổ Đà bèn bay xuống, biến thành các nhà sư nghèo đi hành hương khất thực, quần áo rách rưới lôi thôi, thậm chí có vị biến thành nhà sự mù lòa câm điếc, có vị còn biến thành nhà sư mắc chứng điên dại, thôi thì đủ các loại. Mục đích của các vị ấy là đến đây để phá rối chốn đạo tràng tề chỉnh, trang nghiêm, mỹ quan thanh tịnh của Bồ tát Quán Thế Âm, vì bị làm mất mặt, nên họ càng làm ra vẻ nghèo đói, cứ gặp khách đi lễ là vén vạt áo lên xin tiền – gọi là “Tiểu Hóa Duyên”. Khắp chốn núi rừng, dâu đâu cũng nghe tiếng hóa duyên (xin bố thí tiền) của họ: “A Di Đà Phật! Xin kết duyên lành!” Khách đi lễ thấy vẻ các nhà sự nghèo khổ tàn tật đều rủ lòng thương, người nào cũng ít nhiều bố thí để được phúc lành. Việc đó đến nay đã trở thành phong tục của Phổ Đà. Hàng năm cứ đến tháng hai, dịp hội chùa Phổ Đà, rất nhiều người xuất gia tu hành ở khắp nơi đều đến Phổ Đà để “Hóa Tiểu Duyên”. Hồi tôi đến trọ ở Phổ Đà, đôi khi cũng nhập vào đám đông cho vui và cũng vén vạt áo lên xin thí chủ Hóa Tiểu Duyên. Chẳng cần phải bảo ai, chen vào đám đông mà hóa duyên, thấy có toán khách hành hương đi đến, chúng tôi tự động xếp thành hàng một, cũng nâng vạt áo lên như mọi người. Thí chủ đi qua mặt, tùy duyên mà bỏ vào vạt áo thứ này thứ nọ để tạo duyên lành, nhiều khi chúng tôi được bố thí rất nhiều thứ, cũng có người còn bố thí cả kim chỉ, khăn mặt, bít tất, tiền bạc, đủ các thứ. Đó là lối Tiểu Hóa Duyên của La hán ở núi Phổ Đà lúc bấy giờ. Bởi vậy sau này họ cũng bắt chước làm theo, và đặt cho cái tên là “Cảnh giới La Hán”. Những thí chủ hiểu Phật pháp thì tỏ ra rất cung kính đối với đám khất sĩ Tiểu Hóa Duyên này, vì họ cho rằng chưa từng có cả các vị A La Hán hiển thần thông đứng lẫn trong đó, cho nên họ không dám tùy tiện khinh mạn. Đó là lai lịch của việc Sư Tăng hóa duyên ở núi Phổ Đà.

Các đại trai chủ giàu có, vào núi dâng lễ, tổ chức cơm chay cúng dàng cho hàng ngàn Tăng bảo. Năm trăm vị La hán cũng vào dự chay. Trước khi vào dự, các vị La hán có triệu tập một cuộc họp, thống nhất với nhau rằng, hôm nay đến dự chay, mọi người phải để bụng mà ăn một bữa cho ra trò, phải ăn làm sao cho cơm ở Trai đường không đủ, làm cho Quán Âm Bồ tát phải mất mặt về chuyện này, hạ uy tín của Bồ tát xuống, như vậy cũng coi là ta đã trả được thù rồi. Thế là năm trăm vị La hán như những ngôi sao hổ đói xuống trần, đọc xong bài chú cúng dàng, rồi cứ cắm đầu cắm cổ ăn lấy ăn để, “ba bát không đủ, năm bát chẳng no, bảy tám bát vẫn chưa dừng đũa”. Như một đội quân chủ lực ra trận, xông pha thiện chiến, chỉ trong vài phút mà cơm của Trai đường đã sạch sành sanh. Năm nghìn xuất ăn, năm trăm người đánh sạch mà vẫn ngồi chờ ăn nữa, còn những người khác chưa được ăn thì xôn xao, họ la lối ầm ỉ và còn thốt ra những lời khó nghe: “Trời ơi, nào là Phổ Đà là chốn danh sơn vang tiếng bốn biển mà đến cơm chay cho mấy Sư Tăng ăn cũng thiếu, sao gọi là chốn đạo tràng của bậc đại Bồ tát được? Nếu không cho chúng tôi ăn no thì chúng tôi không đi đâu cả”. Kẻ nói qua, người nói lại nhốn nháo cả Trai đường, cuối cùng thầy Trật Tự phải đứng ra xin lỗi: “Mời các vị tạm thời rời khỏi Trai đường, hôm nay cũng đã phải nấu thêm mấy chảo cơm lớn mà vẫn không đủ cho các vị ăn, bây giờ thì cũng đã muộn rồi, bữa mai chúng tôi nhất định sẽ không để các vị phải đói!” Đám chúng có người đứng lên nói: “Thôi được, nếu mai còn để chúng tôi đói, thì xin lỗi, chúng tôi sẽ đập vỡ cái nồi nấu cơm “ngàn Tăng” đấy!” Nói xong họ hầm hầm rời khỏi Trai đường. Việc này ngay cả Quán Thế Âm Bồ tát cũng không lường trước được, mà chỉ tưởng rằng họ là các Sư Tăng hành hương, chứ không biết là năm trăm vị La hán ở núi Thiên Thai đến trả thù, làm náo loạn lên như vậy để làm mất mặt Bồ tát. Mọi người đều bàn tán xôn xao về việc này: “Các Sư Tăng này không biết từ đâu đến, đúng là bụng La hán, nếu họ cứ ăn mãi như thế này thì núi Phổ Đà đến kiệt quệ mất! Mai đến giờ chứng trai, họ lại đến ăn vài chục tạ gạo chưa chắc đã đủ! Mà không cho họ ăn no, họ còn gây rối, thầy đầu bếp đang xin từ chức, không dám nấu cơm nữa, biết làm sao đây!”

Lúc đó bỗng có một thầy Tăng nói: “Tôi xin sung vào làm đầu bếp, dù có là “bụng La hán” thì cũng ăn không hết được cơm nhà chùa!” (thành ngữ “bụng La hán” trở thành một câu nói trong dân gian, chỉ những người ăn khỏe, ăn bao nhiêu cũng không biết no – Lời Người Dịch). Hôm sau, quả nhiên cái đám La Hán như hổ đói ấy lại kéo đến, họ lại mở trận “xung phong” (từ “xung phong” vốn là thuật ngữ quân sự dùng để chỉ việc đánh trận, sau này cũng trở thành từ ngữ thông dụng để chỉ việc ăn cỗ – Lời Người Dịch). Họ không biết rằng Bồ tát đã có chuẩn bị, cơm nước đầy đủ, ùn ùn mang lên Trai đường, họ ăn thả cửa, đến nổi người nào người nấy bụng phình ra như cái trống cả, không sao ăn được nữa, thế mà trong thùng cơm vẫn thừa. Lúc này thầy Trật Tự mới an tâm, mạnh dạn tuyên bố: “Xin các vị phát tâm ăn no, đã dám mở hàng cơm thì không sợ bụng khách to, cơm và thức ăn của chúng tôi đầy đủ, chỉ sợ các vị không có sức ăn thôi!” Lúc này năm trăm vị La hán đã biết ngay đó là thần thông quảng đại của Quán Thế Âm Bồ tát, biết rằng không thắng nổi Bồ tát, nên họ cũng đành lặng lẽ rút lui. Sau khi họ đi rồi, Bồ tát sai đóng cửa núi lại, không cho họ đến gây rối nữa. Các vị La hán thấy Bồ tát đóng cửa không cho họ vào nữa, bèn nói: “Thôi được, chúng tôi xem các vị đóng cửa mãi được không, cứ mở cửa là chúng tôi sẽ đến ăn!”

Đó là lai lịch của việc cửa Chùa Trước bao đời nay không mở, và đó cũng là câu truyện thú vị đậm màu sắc thần thoại. Sau này mới biết, thầy đầu bếp chính là Bồ tát hiện thân, cho nên mới ứng phó được năm trăm vị La hán, để các vị rời khỏi chùa. Chùa Phổ Đà, từ đấy có lệ khi dùng cái nồi nấu cơm của Bồ tát để nấu cơm, bao giờ cũng để lại một ít cơm nguội, ghế vào nồi cơm mới, rồi ăn đến nồi cơm mới cũng lại để một ít ghế vào nồi tiếp theo, cứ thế, thì lúc nào cũng đủ cơm tiếp đãi không lo cái nạn “Sư nhiều, cháo ít” nữa. Đến nay đã mấy ngàn năm rồi, nhưng vẫn còn lệ đó. Đó chính là xuất xứ của cái lệ “ghế cơm thừa” của Chùa Trước.

Thầy Thư Ký Thay Mặt Cao Tăng Hai Lần Ra Yết Thánh Thiên Tử

Phổ Đà Sơn là nơi danh sơn thắng địa, vừa là chốn đạo tràng xưa Bồ tát ứng hóa, là nơi xuất xứ của các bậc cao Tăng, đương nhiên bốn biển nghe tên, thiên hạ cũng bái. Cho nên bao đời qua, nhiều bậc đương kim Hoàng đế đã thân chinh hạ cố sơn môn. Có vị vì ngao du thắng cảnh mà đến, có vị làm theo lời tâm nguyện của đức Hoàng Thái hậu mà đến lễ Phật, kể từ khi chùa Phổ Đà ra đời, cửa sơn môn rộng mở đến nay, đã từng có biết bao đương kim Hoàng đế, các bậc vương công đại thần đến dâng hương, triều bái Quán Thế Âm Bồ tát.

Xưa kia Hoàng đế ra khỏi cung điện không tùy tiện dễ dàng như Tổng Thống ngày nay đi thị sát, do đó mà xe vua ngự đến Phổ Đà cũng không thuận tiện như Tổng Thống ngày nay đến sơn môn du ngoạn. Ngày xưa, Hoàng đế hạ cố đến nơi nào hoặc đến chùa nào, là việc hệ trọng vô cùng, nào là phải vệ sinh dọn dẹp chu đáo, nào là phải tổ chức đón rước đàng hoàng, biết bao người phải đau đầu nhức óc, để sơ suất là mang tội bất cung, thiếu thành tâm nghênh giá.

Có một lần, có một vị Hoàng đế (quên mất tên) thân chinh đến chùa Phổ Đà. Trước đó mấy hôm, các quan chức dịa phương đã thông báo việc này cho Phương trượng đại Hòa thượng của chùa Phổ Tế ở núi Phổ Đà biết, và chuẩn bị tổng vệ sinh gọn gàng. Ngoài việc quét tước còn giăng đèn kết hoa, mọi việc phải làm chu đáo để nghênh giá. Sau khi đại Hòa thượng nhận được thông báo, đúng là một việc “vừa mừng vừa lo”. Mừng là vinh dự được đón tiếp nhà vua đến chùa lễ Phật, để dân chúng tăng thêm lòng tin, đem lại vinh dự cho danh sơn, lo là mình không có học vấn, chỉ là một Hòa thượng tu hành trong núi, không những chưa được thấy vua bao giờ, mà ngay cả phủ huyện ở địa phương cũng ít gặp, nếu có điều gì sơ suất trong lễ nghi phép tắc, ắt bị mang tội bất kính đối với Thánh giá, chính việc này là việc đau đầu.

Trước ngày chính thức nghênh giá, Phương trượng chùa Phổ Tế có triệu tập một cuộc hội họp với những người đứng đầu trong Phổ Đà, một mặt là để trù hoạch mọi nghi lễ đón tiếp, mặt khác là việc đại Hòa thượng không dám ra mặt bái yết Thánh giá. Song, Hoàng đế là chủ một nước, Phương trượng là chủ một ngôi chùa, có lý gì mà không ra nghênh tiếp!

Nhưng vị đại Hòa thượng này là một nhà tu hành lâu năm, bình thường giảng kinh thuyết pháp thì ông nói rất hay, nhưng ra đám đông tiếp xúc với các vị tai to mặt lớn thì ông cứ ngồi im, chẳng biết nói gì. Hòa thượng tuy là người sống xa đời thường, nhưng một đức vua đại diện của cả nước đến, không thể không ra mắt theo lễ nghi. Tất nhiên khi gặp mặt vua, hỏi gì thì phải dáp nấy. Phải hiểu rằng nói chuyện với một ông vua trong thời đại chuyên chế, nếu để sai sót trong khi đối đáp, nặng thì ảnh hưởng ngay đến sơn môn, nhẹ thì cũng mác tội khi quân, quan hệ đến sự an toàn của Tăng chúng cả sơn môn, do đó phải đề cử một vị Hòa thượng biết ăn biết nói, có hiểu biết hơn người, để đại diện cho Phương trượng Hòa thượng mà tiếp chuyện. Kết quả là cuộc họp quyết định cử thầy Thư ký đại diện cho Phương trượng Hòa thượng tiếp giá. Thầy Thư ký này xuất gia từ tuổi trung niên, cũng đã từng là một nhân vật phong vân lặn lội trong trường chính sự, là người thấy nhiều biết rộng, bác học đa tài, không những có uy nghi nghiêm túc, mà tướng mạo lại trang nghiêm, cho nên ông được vinh dự hai lần tiếp chuyện Thánh giá, luận bàn Phật lý.

Phương Trượng Giả Yết Thánh Giá Thiên Tử Thật Ban Cà Sa

Khi thuyền rồng của Hoàng đế từ Thẩm Gia Môn tiến về núi Phổ Đà, thầy Thư Ký dẫn đoàn thủ lãnh chấp sự đại diện cho sơn môn đứng chờ sẵn ở cửa núi, cung nghinh Thánh giá lên bờ, các bậc đại thần văn võ tùy tùng Thánh giá đều chắp tay kính lẽ vị Phương trượng giả. Hai bên đường giăng lụa kết hoa, tiếng pháp nổ ran, cảnh đón tiếp thật là trang nghiêm long trọng. Hoàng đế thấy Phương trượng Hòa thượng uy nghi tề chỉnh, đạo mạo trang nghiêm, qua câu truyện dẫn diễn nói tích, ứng dáp trôi chảy, đúng là “hỏi đâu đáp đấy, lời lẽ chân thành!” làm cho lòng rồng cởi mở, rất đỗi vui mừng, cho rằng vị Hòa thượng này như thế quả là xứng đáng với cái chức Phương trượng ở chốn danh sơn, quan tùy tùng loan truyền Thánh giá ban cho đại Hòa thượng một tấm Cà sa màu tím, và lạc trợ trai lương vài tạ, cả chùa tổ chức một bữa cơm chay để kết thiện duyên cùng Thiên tử. Hoàng đế lễ Phật tạ nguyện xong xuôi mới bãi giá hồi kinh.

Sau khi Hoàng đế đi rồi, vị Hòa thượng Phương trượng thật bấy giờ mới dám xuất đầu lộ diện, trong lòng mới thấy nhẹ nhõm như trút được tảng đá trên vai, lúc đầu, ông chỉ sợ thầy Thư Ký có điều gì sai sót, để lộ chân tướng thì sẽ mang tội, nay thấy thầy Thư Ký không những đã hoàn thành sứ mệnh của mình, lại được Hoàng thượng ngợi khen, ban cho Cà sa, thật là một niềm vinh quang vô thượng.

Sau khi thầy Thư Ký tiễn Thánh giá xuống thuyền trở về, thầy hai tay trân trọng dâng áo Cà sa đưa vào buồng Phương trượng. Hòa thượng Phương trượng thấy thầy Thư Ký bước vào, rất trân trọng mời ngồi, và nói: “Hôm nay nếu không có thầy giúp đỡ, thì tôi không biết ứng xử ra sao, thầy không những giải nguy cho tôi mà lại còn đem vinh quang cho cửa Phật. Đây là Hoàng thượng ban vật báu cho thầy, thầy hãy giữ lấy làm vật kỷ niệm”. Thầy Thư Ký thưa rằng: “Bạch Hòa thượng, tôi được ăn cơm của thường trụ, làm việc cho thường trụ, đó là điều tôi phải làm, xin Hòa thượng đừng khiêm nhường khách khí, tấm Cà sa này là vật vua ban cho Hòa thượng Phương trượng, tôi đâu phải là Phương trượng há đâu dám lĩnh nhận, Hòa thượng hãy nhận lấy, mới là hợp lẽ, sau này nó sẽ trở thành kỷ vật quý giá, làm cho chốn danh sơn này đời đời bền vững”.

Thầy Thư Ký Ra Nghênh Thánh Giá Thiếu Lễ Nghi Mắc Tội Khi Quân

Sau đó một thời gian, không biết vì lý do gì, vị Hoàng đế này lại đến Nam Hải lễ Phật dâng hương, tất nhiên thầy Thư Ký lại phải đại diện cho Phương trượng ra tiếp giá. Thầy cũng ra tận cửa sơn môn đón tiếp, theo lý thì áo Cà sa tím Hoàng thượng ban cho, khi Hoàng thượng đến thăm chùa thì phải mặc ra nghênh tiếp để tỏ lòng cung kính, nếu không sẽ bị coi là khinh mạng coi thường Hoàng đế, mắc tội rất nặng, nhưng bởi vì thầy Thư Ký không phải là Phương trượng thật, tất nhiên không dám mặc áo Cà sa, do đó bị lộ, suýt mắc tội khi quân.

Hoàng đế đến Chùa Trước, an tọa xong xuôi, thấy vị Hòa thượng này không mặc áo cà sa của ngài ban, nhân đó Hoàng thượng hỏi thẳng tại sao không mặc áo cà sa ra đón tiếp, lúc này thầy Thư Ký không thể không tâu thật với Hoàng đế: “Muôn tâu Thánh thựng, nhân chủ ban tội, tôi không phải là Hòa thượng Phương trượng của bản tự, áo cà sa của bệ hạ ban cho Hòa thượng Phương trượng, tôi không phải là Phương trượng nên không dám mặc”. Vua nghe thấy nói vậy, lấy làm lạ, bèn hỏi: “Thầy không phải là Phương trượng, vậy thầy là ai? Phương trượng của thầy là ai mà không ra gặp ta?” Thầy Thư Ký thưa: “Xin bệ hạ chớ quở trách, Phương trượng của bản tự là người tu hành đã cao tuổi, suốt đời tu theo khổ hạnh, chỉ dẫn dắt chúng sinh tu hành đạo Phật, chưa hề xuống núi tiếp xúc với chốn quan trường bao giờ. Hơn nữa, ngài nói tiếng địa phương, e Thánh thượng nghe không rõ, mà mang tội với Thánh thượng, do đó ngài cử tôi đại diện ra đón Thánh giá, mong cầu Hoàng thượng xá tội”. Hoàng thượng hỏi: “Thầy không phải là Phương trượng thì là ai?” “Muôn tâu bệ hạ, tôi chỉ là Thư ký của khách đường bản tự”. Hoàng thượng không những không quở trách, mà còn vui vẻ nói rằng: “Thầy là một vị Thư Ký, lại có học thức rộng như vậy, lế tiết chu đáo, không phải là Phương trượng, không mặc áo của ta ban, lại chuyển cho Phương trượng, không ỷ thế vượt quyền. Thầy không những là một nhà sư ngoại giao có tài dối đáp, lại là một Hòa thượng tốt trung hậu chính đạo, ta quyền nghi luật lệ, ban riêng cho thầy một cái áo cà sa tím khác, để lần sau ta đến chùa, thầy sẽ mặc áo cà sa đó ra tiếp ta”.

Ở các tùng lâm khác, khi thỉnh chức sự đầu tiên là thỉnh Thư ký, rồi sau mới thăng lên chức Đường chủ, chức vị của Thư ký cũng giống như chức Chuẩn úy trong quân đội, đó là cấp tối thiểu để lên cấp cao hơn. Trước tiên là phải làm chức Thư ký đã, rồi sau mới lên dần. Nhưng riêng ở núi Phổ Đà thì có khác, thỉnh chức sự là thỉnh Đường chủ trước, rồi từ Đường chủ mới thăng lên Thư ký, và cả sơn môn chỉ có một Thư ký, không bao giờ có hai Thư ký. Nhưng ở các tùng lâm khác thì có đến hàng chục, hàng trăm Thư ký.

Thầy Thư Ký Chùa Trước là phải được Hoàng đế phong cấp cho, đó là câu chuyện tôi trình bày trên đây. Thầy Thư ký hai lần yết Thánh giá, lại được ban riêng áo cà sa tím, vượt ra ngoài quy định của triều đình. Câu truyện này tôi được các thầy Tri khách đồng liêu kể lại khi tôi còn làm Tri khách ở Chùa Trước là như vậy, cho nên, nhà nào có lệ riêng của nhà ấy, mỗi cái đều có nguyên nhân của nó!

Vào Động Phạm Âm Xem Kiếp Sau

Khi tôi đến Phổ Đà được hai ngày, liền có một vị Tăng già rủ tôi đi xem kiếp sau. Tôi hỏi thầy đi xem ở đâu mà sao lại xem kiếp sau là thế nào? Thầy nói: “Ở đây có một cái hang đá, rất nhiều người đến đó xem kiếp sau của mình, , nếu kiếp trước của ông là lợn hay là chó thì trong động sẽ xuất hiện cho hoặc lợn ở kiếp trước của ông”. Tôi cho là ông nói đùa, và nói: “Thầy chửi tôi đấy à!” Thầy Tăng nghiêm nghị sắc mặt nói: “Không phải là nói đùa đâu, hoàn toàn là truyện thực đấy! Nếu kiếp trước của ông là người thì trong động sẽ hiện người”. Tôi nói: “Thế thì đó là kiếp trước, chứ đâu phải là kiếp sau như thầy nói?” Thầy nói: “Cũng có thể xem kiếp sau, nhưng ông phải khấn, tỏ nguyện muốn xem kiếp sau, thì trong hang sẽ hiện hình tướng kiếp sau của ông. Có khi là ông được sống ở từng trời, có khi là biến thành trâu bò ngựa dê, tùy thuộc kiếp này ông là con người như thế nào mà xác định báo ứng”. Tôi hỏi hang đá đó có xa không, thầy nói chỉ đi bộ hai tiếng đồng hồ là đến. Tôi nói: “Tôi không đi đâu, tôi không tin cái thứ ma quỷ ấy!” Thế là tôi cũng chẳng đi xem cái truyện kiếp trước kiếp sau ấy nữa. Mãi sau này tôi mới biết đó là hang Phạm Âm.

Nói đến hang Phạm Âm thì dài lắm, như mọi người đều biết, Quán Thế Âm Bồ tát có ba mươi hai phép ứng thân, ngài là vị Bồ tát “cầu gì ứng nấy”, cho nên kinh Pháp Hoa có nói: “Muốn ứng thân gì để độ sinh thì sẽ hiện thân ấy để nói pháp”. Nghĩa là chỉ cần chúng ta có thành tâm khẩn cầu Bồ tát thực sự, thì Bồ tát có thể “cảm thông” được ngay, và tùy nguyện mà tác thành cho, hiển hiện sắc thân Thánh tượng cho chúng ta xem. Cho nên các thiện nam tín nữ vào núi dâng hương lễ Phật, đều chỉ muốn được thấy Thánh tượng mà ngài ứng hiện. Do đó, ngài thường hóa hiện khác nhau cho tùy người đến xem, nhằm củng cố lòng tin đối với Phật giáo của thiện nam tín nữ đi lễ, đồng thời để giáo hóa cho kẻ ngu muội, độn căn cải tà hướng thiện. Có nhiều vị cư sĩ, Đại đức có thiện căn bền vững, đều được tận mắt nhìn thấy các loại Thánh tượng. Theo lịch sử của sơn môn được ghi chép lại trước đây, nói rằng Bồ tát hiện thân ở trong động Triều Âm, sau không biết tại sao lại đổi tên là động Phạm Âm. Trong đám người vào núi dâng hương ở thời nay, không có ai là không thấy Bồ tát hiện thân, một khi đã vào thăm động. Còn như có thể thấy hết được không, đó lại là vấn đề khác.

Điều đó không phải là để đề cao thần thoại, bao đời nay có rất nhiều vị Đại đức tu hành xuất gia, văn quan võ tướng, đã từng mục khích Bồ tát ở trong hang động, hoặc tỏa ánh hào quang, hoặc thần hiện những điềm báo ứng kỳ lạ, sự thực đó nhiều lắm, không sao kể xiết. Hồi tôi ở núi Phổ Đà, thường được đọc những tài liệu ghi chép lai các việc hiển thánh của Bồ tát. Sau đây tôi sẽ lần lượt kể về những truyện đó.

Điện Cửu Long Minh Thái Tổ Lên Ngôi

Pháp Vũ thiền tự là một trong ba tùng lâm lớn nhất của núi Phổ Đà, lại có tên là Chùa Sau (Hậu Tự). Chùa được xây dựng vào thời Vạn Lịch đời Thanh, quy mô rộng lớn, kiến trúc công phu hiện đại, nhà cửa khang trang tề chỉnh, cây cối um tùm. So với Chùa Trước (Tiền Tự) chỉ có hơn chứ không kém. Chỉ riêng có ngôi đại điện là không được hùng vĩ và thần dị bằng Chùa Trước. Ngôi đại điện chỉ lớn bằng cỡ 49 gian (Chùa Trước thì phải lớn bằng cỡ 81 gian) tục gọi là Cửu Long điện, vì là phía trên chánh điện có khắc trổ chín con rồng vàng cuộn mình chầu về một hướng, chạm trổ công phu tinh xảo, thần hiện tân kỳ. Nghe nói Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương (Hồng Vũ) đã từng lên ngôi ở điện Cửu Long này (Chu Nguyên Chương đã từng xuất gia làm Tăng ở chùa Hoàng Giác), cho nên có chín con rồng vàng cuộn mình trên bản điện, đó là điển tích về điện Cửu Long.