Phổ Đà Sơn Dị Truyên

Lời Người Dịch

Tập sách Phổ Đà Sơn Dị Truyện gồm những bài báo có chung một đề tài: truyền thuyết về Quán Thế Âm Bồ Tát ở núi Phổ Đà. Có một số bài, một số câu đoạn mang tính thời sự, hoặc nói đến quan hệ giữa Quốc Dân Đảng và Cộng Sản Đảng Trung Quốc, chúng tôi thấy ít liên quan đến chủ đề tập sách, nên đã lược bỏ không dịch. Trong một số bài, có những đoạn trùng lập, chúng tôi dịch gọn lại. Một số tiêu đề bài, chúng tôi có thêm bớt đôi chút cho dễ hiểu. Mong bạn đọc thông cảm.

Lời Tựa Của Tinh Vân Pháp Sư

Tôi còn nhớ, vào mùa Đông năm ngoái (1952), tạp chí hàng tháng “Cây Bồ Đề” do cư sĩ Chu Bùi chủ biên, có nhờ Chử Vân Pháp sư viết bài cho tạp chí. Pháp sư có nói với tôi nên viết một bài nói về Phổ Đà Sơn, lúc ấy tôi cho rằng đó là một công việc tổn sức mà chẳng ăn nhằm gì, tôi bèn khuyên Pháp sư không nên tốn giấy mực vào đấy làm gì.

Sở dĩ tôi nói như vậy là vì tôi nghĩ rằng: thứ nhất viết về Phổ Đà Sơn tất yếu phải đề cập đến nhiều nhân vật, phong cảnh, sơn thủy, mà theo ý tôi, người Trung Hoa chúng ta hiện nay đang chịu ảnh hưởng nếp sống Âu Tây, suốt ngày lăn lộn đắm chìm trong dòng thác của vật dục, làm sao có thể tin được rằng: “Phong cảnh núi non, suối nước có thể hun dúc tín tình tốt dẹp lương tri của con người”. Nếu bài viết in ra, rồi họ cũng chẳng thích thú gì mà thưởng thức. Thứ hai là, viết bài về Phổ Đà Sơn, đương nhiên là không thể không phát huy thánh tích và cảm ngộ linh thiêng của đức Bồ tát Quán Thế Âm, như vậy thì tránh sao khỏi bị người ta chê bai, nếu không phải là loại “Một Ngàn Một Đêm Lẻ” của nước người thì cũng là loại “Liêu Trai Chí Dị” của Trung Quốc mà thôi. Vì hai lý do đó, tôi không thể không có một lời khuyên đối với ông bạn già của tôi rằng: không nên phí công giấy mực vào đó. Song, Chử Vân Pháp sư chưa tiếp thu ý kiến của tôi, tôi hiểu rõ tính tình của Pháp sư, làm việc gì, Pháp sư cũng có lòng tự trọng, và thường là ít nghe theo ý kiến khuyên nhủ của người khác, miễn sao không hổ thẹn với lương tâm, cho nên khi thấy Pháp sư quyết tâm cầm bút viết bài, tôi cũng không nói gì thêm nữa.

Bài viết của Pháp sư được đăng trên “Cây Bồ Đề” số 3, khi đọc cái tiêu đề “Phổ Đà Sơn Dị Truyền Kỳ Dị Văn Lục” (Ghi lại những điều kỳ lạ ở núi Phổ Đà), tôi cảm thấy cái tiêu đề thật là lý thú, nhưng, phải nói rằng, tôi rất có lỗi với Chử Pháp sư, bởi vì, thú thực, nội dung bài viết nói gì, tôi chưa hề đọc. Thế rồi, Cây Bồ Đề số 4, số 5, ngày qua tháng lại, Đông qua Xuân tới, cứ nối tiếp nhau ra mắt bạn đọc, tôi đi vân du khắp nơi, gặp rất nhiều người đề cập đến bài viết của Chử Pháp sư, họ đều nói rằng bài viết rất lý thú, sinh động, hoạt bát, bất kỳ ai, dù chỉ biết ít chữ cũng có thể đọc hiểu, người này nói thế, người kia cũng nói y như thế, nhiều người nói, tôi cũng phải nghĩ, và có lẽ, đến lúc này tôi phải xem lại cách nhìn của mình đối với bài viết của Chử Pháp sư.

Một hôm tôi bèn lần dỡ đọc hết trước tác lớn đó của Pháp sư đăng trên “Cây Bồ Đề”, và lúc ấy, cái hứng thú thực sự mới bật ra trong tôi.

Chử Vân Pháp sư vốn là đông môn đồng đạo thân tình với nhau từ hơn chục năm trước đây, khi tôi chủ biên tờ nguyệt san “Nộ Đào” (Sóng Dữ) và tờ tuần san (mười ngày một số) “Hà Quang” (Ánh Bình Minh, Ráng Hồng). Pháp sư là một trong những số người viết bài thường kỳ của chúng tôi, bài của Pháp sư tất nhiên tôi đã đọc nhiều. Sau khi đến Đài Bắc, tôi là người phụ trách một thời trong ban biên tập của tờ tạp chí “Nhân Sinh” về việc đặt bài, tất nhiên tôi không thể bỏ qua danh sách Pháp sư, sau này Tâm Ngộ Pháp sư chủ trì việc biên tập tờ “Nhân Sinh”, ngài thường nói, trong Phật giáo, tuy có một nền văn hóa, có một chân lý tối cao, nhưng phải nói, ít ai đã viết bài phát huy được điều đó, tôi có giới thiệu với ngài nên cố đặt nhiều bài viết ở Chử Vân Pháp sư.

Và nhiều bài diễn giảng của Pháp sư trong khi đi hoằng pháp ở các nơi đã được ra mắt bạn đọc. Cũng như các độc giả khác, tôi cũng cảm thấy bài viết của Pháp sư lời lẽ cởi mở tự nhiên, tế nhị sâu sa, nôm na dễ hiểu. Giáo lý đạo Phật vốn uyên thâm, không dễ gì thấu hiểu, nhưng với lối trình bày khéo léo giản dị, nên ai đọc cũng thấy sáng tỏ, chỉ riêng cái đó cũng khiến mọi người tấm tắc thán phục.

Tuy vậy, lúc đầu chính bản thân tôi cũng không ngờ “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ Dị Văn Lục” lại giành được sự yêu thích của đông đảo độc giả đến thế, viết đến đây, tôi mới hiểu rằng ở Trung Hoa, không phải người nào cũng đang chìm đắm trong cơn xoáy của vật dục cả, quả thực họ đều rất hâm mộ cảnh núi non tuyệt đẹp của tổ quốc mình. Tôi càng hiểu rằng, chỉ có một số ít người cho rằng sự hiển thánh và cảm ngộ linh thiêng của Quán Thế Âm Bồ tát là cuộc kỳ ngộ tiêu biểu của “Một Ngàn Một Đêm Lẻ” hoặc là ma quỷ hiện hình trong “Liêu Trai Chí Dị”. Do đó, tôi thực sự vui lòng bộc bạch tất cả những cảm nghĩ khiếm khuyết của mình trước đây.

Giờ đây tôi lại rất may mắn được Chử Pháp sư giao cho toàn bộ những bài viết đã đăng và chưa đăng trên tờ “Cây Bồ Đề”, đưa sang Đài Bắc (Thủ phủ Đài Loan) để in thành sách, để tôi có dịp được đọc lại một lượt từ đầu chí cuối, quả thực là cái phúc cho tôi được toại nguyện, tăng thêm cho tôi biết bao nhiêu hiểu biết. Song Chử Pháp sư lại bảo tôi phải viết cho ngài vài lời tựa đề, điều ấy quả lại làm khó dễ cho tôi, từ chối mãi chẳng được, thôi cũng đành cứ viết đôi dòng gọi là cảm nghĩ đối với cuốn sách ra mắt bạn đọc vậy.

Là một trí thức của Trung Hoa, chúng tôi đều biết Trung Hoa có hai trước tác lớn về văn học, đó là “Thủy Hử Truyện” và “Tây Du Ký”, được Kim Thánh Thán coi là “Tài Tử Chi Thư”. Bộ Thủy Hử đã miêu tả một trăm linh tám vị anh hùng hảo hán trên Lương Sơn Bạc một cách sinh động. Họ là những người cùng hội cùng thuyền, tập hợp lại với nhau, lưu vong bốn biển, họ cướp của nhà giàu cứu tế cho người nghèo, thay trời hành đạo, sư miêu tả đó của bộ sách đã đánh vào tâm cảnh của biết bao con người, khích động lòng dũng cảm, không cam chịu sự trói buộc của hoàn cảnh. Câu chuyện, tuy trong Tống Sử chỉ vỏn vẹn ghi lại một câu “Lương Sơn Bạc thủy khấu Tống Giang gồm ba mươi sáu người bị Trương Thúc Dạ một đêm dẹp sạch”, thế là được phát triển thành một tác phẩm văn học vĩ đại nhất, nhưng sự ảnh hưởng của nó còn hơn nhiều so với bất kỳ một cuốn sách thuyết giáo nào. Tây Du Ký ghi lại câu truyện Đường Tăng Huyền Trang dẫn đám Tôn Ngộ Không sang Tây Trúc thỉnh kinh, tuy nhiên bộ sách viết thành câu truyện thần kỳ quái dị khôn lường, quả là khác xa hàng vạn dặm so với chính sử chép “Đại Đường Tam Tạng Huyền Trang Pháp Sư Truyện”, nhưng tinh thần khổ hạnh, chí lớn kiên cường, vượt mọi gian nguy hiểm trở, tấm lòng từ bi bác ái vị tha của Pháp sư Huyền Trang được mô tả trong bộ sách, mãi mãi khắc sâu trong tâm trí của mọi người. Truyện Huyền Trang trong chính sử (đã từng được Lương Khải Siêu tán dương là một bộ truyện ký vĩ đại nhất của thế giới), nhân vật Huyền Trang tuy có vĩ đại hơn đôi chút, nhưng đó chỉ là để cho một số trí thức trong giới sĩ đại phu đọc mà thôi, hoàn toàn không liên quan gì đến đám đại chúng đông đảo thông thường cả.

Tuy nói như vậy, không hề có ý hạ thấp giá trị một bộ Thánh điển mà được mọi người tôn là khuôn vàng thước ngọc, mà tôi muốn nói rằng số đông của chúng ta cần những tác phẩm đại chúng, cần những món ăn tinh thần mà họ có thể tiêu hóa được!

Một cuốn sách nhỏ như “Bạch Xà Truyện” đề cao một đạo lực thần thông của Pháp Hải thiền sư, làm cho người đọc hiểu được ngay Hòa thượng là người hàng phục được yêu quái ma quỷ, trợ giúp người lương thiện, một cuốn sách bằng thể thơ bảy chữ “Vương Thị Nữ Đối Kim Cương” và “Mục Liên Cứu Mẫu” đã phân biệt rạch ròi cái công đức tụng kinh niệm Phật với tội báo khinh mạn Tam Bảo. Tác giả của những cuốn sách đó chưa hẳn đã là do tín đồ Phật tử viết ra, ngày nay chúng ta cũng chẳng cần quan tâm đến việc nó có được ghi chép trong sử sách hay không, và cũng không cần truy cứu nó có nằm trong cứ liệu của bộ Thánh điển nào không, nhưng trong dân gian, ai cũng hiểu đó là sự báo ứng nhân quả của cái Thiện và cái Ác. Điều đó đâu phải là vị học đã từng đọc “Tam Tạng thập nhị bộ”, hoặc đã được nghe lời truyền giáo của một vị cao Tăng Đại đức nào đó! Mà, chính là vì họ đã chịu ảnh hưởng của những quyển sách nhỏ trên đây. Đó là một sự thực hiển nhiên không thể chối cãi được. Chúng ta không thể coi thường những quyển sách nhỏ đó, tác dụng giáo hóa của nó thực sự còn hơn cả sự giáo dục nào do nhà trường, rất nhiều, rất nhiều!

Trong công việc hoằng pháp ở trong nước, nhiều tín đồ Phật tử của chúng ta thường thích kể những truyện ly kỳ huyền ảo, dẫn kinh này điển nọ. Khi nói đến Phật pháp, hình như nếu không nói đến vài lần câu “Sắc bất dị không, không bất dị sắc” thì cho là không thể hiện được cái học vấn cao siêu của mình, còn khi viết văn không đưa câu “Duy thức sở biến, duy tâm sở hiện” vào bài thì chỉ sợ rằng người đọc không biết được tài năng của mình. Kết quả là chưa đạt được gì, mà những giáo lý nhiệm mầu thực sự cần giới thiệu với đông đảo quần chúng, lẽ ra ta phải làm, thì vô tình hay hữu ý, đã nhường chỗ cho các tác giả của những cuốn sách nhỏ nói trên rồi! Là những người có thiện tâm làm công việc đẩy mạnh đại chúng hóa Phật pháp như chúng ta sao chẳng lấy đó làm hổ thẹn!

Chử Vân Pháp sư thấy được điều đó, cho nên khi nói Phật pháp hay viết về Phật pháp, ngài đều cố nói cho dễ hiểu, viết sao cho thật đại chúng, tất cả hướng về đông đảo người đọc. “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…” quả thực là một tư liệu vô cùng quý giá, giới thiệu cho đại chúng một cách thông dụng một nền Phật giáo ứng cơ của chúng ta.

Có một điều tôi cần phải nêu lên ở đây là, “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…” là một cuốn sách tuyệt nhiên không thể đem so sánh với những cuốn truyện nhỏ như “Bạch Xà Truyện”, “Vương Thị Nữ Đối Kim Cương” hay “Mục Liên Cứu Mẫu” đã nói ở trên được. Bởi vì những cuốn sách nhỏ đó đều do một cố văn nhân hỏng thi ở thời Minh Thanh tùy hứng mà viết ra, rất ít có cứ liệu thật sự. Còn như cuốn “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…” ở đây, tên sách tuy là “Truyền Kỳ Dị Văn”, nhưng đều là truyện có thực, đáng tin cậy, có thể khảo chứng được, về điểm này chúng ta không thể không đặc biệt lưu ý.

Chỉ có một điều rất đáng tiếc và rất lấy làm lạ là lòng người thời nay, cứ nói đến sự cảm ngộ linh nghiệm của Bồ tát là thấy đôi phần nghi hoặc, nói đến sự hiện thân của Bồ tát thì bao giờ cũng cho đó là truyện thần thoại. Người không tin Phật giáo như vậy đã đành, mà cả những người tín ngưỡng Phật giáo cũng phạm những sai lầm đó. Một điều không thể tha thứ được, đó là những người tín ngưỡng Phật giáo và đã nghiên cứu khá sâu về Phật pháp thế mà từ lời nói đến bài viết, họ cũng không dám đề cập đến sự hiện thân vô hình hoặc hữu hình trong sự cảm ứng của Phật, Bồ tát, chính họ cũng sợ người ta cười là truyện thần thoại, điều đó quả thực là một sai lầm vô cùng to lớn.

Khi chúng ta cần đọc tạng kinh, nhất là đọc đến Hiền Ngu Nhân Duyên kinh, Bách Dụ kinh, Kinh Luật Dị Tướng, Lục Độ Tập kinh v.v… trong đó chẳng đã ghi lại một số sự việc rất kỳ lạ đó sao? Nếu coi tất cả những truyện đó là thần thoại, thì quả thực, tôi không thể hiểu nổi chứng ta đặt trên cơ sở nào mà xây dựng lòng tin đối với tôn giáo và sự ngưỡng mộ lý tưởng tôn giáo.

Nói đến thần thoại, thì trong thế gian này, việc gì mà chẳng là thần thoại? Anh em Oai Tơ, khi chưa phát minh ra máy bay, nếu như có người nói rằng, một cái thứ nặng mấy ngàn cân như vậy mà lại có thể bay được trên không trung, lẽ nào chẳng bị người ta cho là thần thoại? Fran kơ rin khi chưa phát minh ra điện thoại, nếu nói rằng, người thân và bạn hữu của mình ở xa nhau hàng vạn dặm mà có thể nói chuyện với nhau được, lẽ nào chẳng bị người ta nói đó là truyện thần thoại? Vậy cho nên, có thể nói rằng, thần thoại tức là những việc ta chưa biết hoặc chưa nhìn thấy, nhưng không thể nói là không có!

Bom khinh khí được thí nghiệm ở Đại Tây Dương, đó là việc ta chưa trông thấy, nên mọi người đều tin rằng nước Mỹ có bom khinh khí; Quán Thế Âm Bố tát hiện thân hiển thánh ở Phổ Đà Sơn (thực ra trên toàn vũ tru đều có sự hiện thân của Bồ tát), đó là hiện tượng rất nhiều người từng thấy từng nghe, nhưng những người chưa thấy, chưa nghe thì nói rằng đó là thần thoại, đó chẳng phải là không hiểu gì cả đó sao?

Nhân duyên và phương tiện của Quán Thế Âm Bồ tát cứu nhân độ thế vốn có kinh sách chứng minh, trong đạo Phật có một bộ kinh điển vĩ đại gọi là “Đại Thừa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh”, Phẩm thứ 25 “Quán Thế Âm Bồ tát Phổ Môn Phẩm” là một phẩm hoàn toàn nói về Quán Thế Âm Bồ tát. Tiếc rằng phẩm này chỉ lưu truyền và thịnh hành trong tín đồ Phật tử đã bước vào cửa Phật, còn đại đa số quần chúng chưa được biết Quán Thế Âm Đại Từ Đại Bi qua Phẩm Phổ Môn này.

Tuy họ chưa hiểu được Quán Thế Âm qua Phẩm Phổ Môn, nhưng ai ai cũng đều biết Quán Thế Âm, nói đến nguyên nhân nào của nó thì nhiều lắm, không cần nói gì khác, chỉ riêng cuốn sách “Quán Âm Đắc Đạo” được lưu truyền trong dân gian mà tôi cần nêu ra đây cũng đủ thấy rằng qua cuốn sách nhỏ “Quán Âm Đắc Đạo” này, mọi người đều có thể biết câu truyện về Quán Âm Bồ tát, mặc dầu những điều họ hiểu chưa hẳn là đã chính xác cả.

“Quán Âm Đắc Đạo”, hay còn có tên là “Đại Hương Sơn” là câu truyện kể rằng Diệu Trang Vương có ba nàng công chúa, nàng công chúa cả thích văn nên với một chàng phò mã văn quan, nàng công chúa thứ hai ưa võ, nên với một chàng phò mã võ tướng, còn nàng công chúa thứ ba thì lại thích tu hành học Phật, từ bi ái vật, xả kỷ vị nhân, sau thành được chánh quả ở Đại Hương Sơn. Cuốn sách nhỏ mang tính chất răn đời đó tuy khác rất xa với Quán Thế Âm trong Kinh văn, nhưng cuốn sách này sau đó được chuyển thành thể kịch nói, rồi quay thành phim ảnh, quả thực là khá nhiều người dù ngu si mù quáng cũng bị câu chuyện cảm hóa, vậy ai có thể phủ nhận giá trị đem lại lợi ích cho đời của nó?

Về Quán Thế Âm Bồ tát, không phải chỉ riêng Phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa đề cập đến mà trong các kinh sách Phật điển khác như Bát Nhã Kinh, Chân Ngôn Nghi Quỹ, Bi Hoa Kinh, Quán Âm Thụ Ký kinh, thậm chí cả trong kinh điển Tịnh Độ Tông, Mật Tông đều sùng phụng và tôn kính Quán Thế Âm Bồ tát, nhưng tại sao đa số người đều biết tên của Quán Thế Âm Bồ tát là Diệu Thiện công chúa, mà không biết Quán Thế Âm Bồ tát còn có nhiều tên khác nhự Tịnh Thánh, Đại Hỉ Thí Vô Úy, Chánh Pháp Minh Như Lai, Kim Cương Bồ tát? Như vậy nghĩa là “Quán Âm Đắc Đạo” là cuốn sách đại chúng, còn kinh Phật là loại cổ dành cho các nhà học giả nghiên cứu, kiến thức của đám đại chúng là do các cuốn sách đại chúng cung cấp, công việc lưu truyền hoằng dương Phật giáo ngày nay rõ ràng là cần phải viết ra những cuốn sách đại chúng chính tri chính kiến! Sự ra mắt bạn đọc của cuốn “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…” quả thực có thể nói là một sự bổ khuyết cho các thiếu sót nói trên.

Thời đại ngày nay, quả thực là hỗn loạn rối ren đến cực điểm, ma quỷ múa may, tà thuyết lộng hành, nhân tâm không chốn quy y, tinh thần chẳng nơi ký thác, biển khổ mênh mông, rồi con người sẽ đi về đâu? Thiên tại nhân họa, làm sao giải thoát cho được? Đó là một vấn đề đang nung nấu trăn trở trong lòng mỗi người. Có cách nào giải quyết vấn đề này chăng? Duy nhất chỉ có một câu trả lời, đó là hãy tin vào Quán Thế Âm Bồ tát! Hãy đem tất cả bản thân mình quy y, gửi gắm vào Quán Thế Âm Bồ tát, hiểu rõ Quán Thế Âm Bồ tát là sự thị hiện của Đại Từ Đại Bi, Đại Trí Tuệ, Đại Dũng Mãnh, dù trước mắt chúng ta là những gì đau khổ, tai họa, phiền não, chỉ cần chúng ta nhất tâm bất nhị, thực lòng tín ngưỡng, xưng niệm, lễ bái, nếu chúng ta có được lòng từ bi, trí tuệ và dũng mãnh của Quán Thế Âm Bồ tát, thì Quán Thế Âm Bồ tát nhất định sẽ giải cứu cho chúng ta.

Thói đời ngày càng sa sút, nhân tâm chẳng giữ nền xưa, trong một xã hội tình đời đen bạc này, quả thực phải nhờ vào tinh thần Quán Thế Âm Bồ tát mới có thể cứu vãn nổi. Xã hội của chúng ta từ xưa đến nay, ngoài chốn thị thành ngày nay có một số nhân viên cảnh sát gọi là để duy trì trị an ra, còn các thị trấn khác và các vùng thôn xã hàng mấy chục vạn dặm, có lẽ không có đến một người lính cảnh binh nào, trật tự và an ninh xã hội đều dựa vào một vài đình chùa miếu mạo, vài bức Thánh tượng Phật, Bồ tát, vài câu giáo lý nhân quả thiện ác để duy trì, con người với con người, nếu có điều gì oan ức bất bình, có việc gì đem ra kiện cáo, thì chỉ một nắm hương, quỳ trước tượng Phật, Bồ tát thế là xong, cùng với mây bay khói tỏa, Ở đây ý tôi muốn nói rằng chỉ dựa vào chính trị, luật pháp và quân cảnh thì không thể duy trì được luân lý, đạo đức và an ninh xã hội được, phải làm cho mọi người có tín ngưỡng tôn giáo, đều hiểu ró báo ứng nhận quả thiện ác, đều quy y về Phật, Bồ tát, đó mới là yếu tố lớn nhất để ổn định xã hội.

Cho nên, đứng trước tình hình như vậy, mỗi người đều cần phải tin tưởng vào Quán Thế Âm Bồ tát!

Nhưng việc đã quá lâu rồi, thôi thì chẳng nói làm gì, ngay như hiện tại đây, nữ sĩ Trương Tinh Anh, phu nhân của tướng quân Tôn Lập Nhân, tổng tư lệnh quân đội Đài Loan, bà đã kể rằng chính gia đình bà đã được Quán Thế Âm Bồ tát cứu độ hộ trì, điều đó lẽ nào lại không đủ để chúng ta giữ vững lòng tin hay sao!

Đúng vậy, nhân dân ta, đại đa số là tín ngưỡng Quán Thế Âm Bồ tát từ hai câu “Nhà nhà A Di Đà, hộ hộ Quán Thế Âm”, thường nói trong dân gian cũng đủ thấy điều đó, song những người thực sự hiểu rõ ý nghĩa của việc tín ngưỡng Quán Thế Âm Bồ tát và sự tích hiển thành của Quán Thế Âm Bồ tát, thì cũng không nhiều. Đọc xong cuốn “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…”, tôi nghĩ chúng ta sẽ hiểu rõ hơn, nhận thức thêm một bước về Quán Thế Âm Bồ tát.

“Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ…” này không chỉ giới thiệu uy đức cảm ngộ của Bồ tát, mà có thể nói, cuốn sách còn như dẫn chúng ta đi thăm một chuyến Phổ Đà Sơn. Phổ Đà Sơn là một trong bốn danh sơn của Phật giáo, núi thuộc huyện Định Hải, tỉnh Chiết Giang, xưa có tên là Nam Hải (cho nên tên cuốn sách, trước dòng chữ “Phổ Đà Sơn Truyền Kỳ Dị Văn Lục”, có ghi thêm hai chữ “Nam Hải”), nằm ở phía ngoài eo Tiền Đường, sông Dương Tử (tức sông Trường Giang ngày nay), đại để ở vào kinh tuyến Đông 6 độ 37′, vỹ tuyến Bắc 30 độ 10′, cách đảo Chu Sơn 60 dặm về phía Đông, nối liền một giải uốn lượn như mình rồng, dài 12 dặm, ngang trên 6 dặm, chu vi uốn khúc, trăm dặm có dư. Phía Đông giáp xứ Phù Tang (Nhật Bản), phía Bắc nối với Đăng Lại, phía Nam tiếp liền Mân Việt (Phúc Kiến, Quảng Đông), phía Tây thông sang Ngô Cối (Giang Chiết Cối Kê), sừng sững như tấm bình phong ở phía Đông Nam nước ta, và cũng là nơi trọng yếu của vùng hải cảng. May mắn sao, chúng ta được là người Trung Hoa, nếu không biết một chốn danh sơn kỳ thú như vậy trên mảnh đất thần châu này, thì thật là uổng phí! Giờ đây, đọc cuốn sách này, người đã có dịp đến Phổ Đà Sơn, có thể tăng thêm hiểu biết, người chưa từng đến, cũng có thể gọi là đem lại duyên phúc cho đôi mắt chăng!

Được sự ủy thác của Chử Vân Pháp sư, tôi đã rườm rà khá nhiều rồi, chiếm nhiều trang sách, chỉ làm bạn đọc thêm sốt ruột, bởi vì mục đích chính là để mọi người đọc truyện, để trực tiếp lãnh hội những điều viết trong cuốn sách này thì có lẽ tốt hơn, vậy xin dừng bút ở đây.

Dân Quốc năm thứ 12, Tiết Trung Thu, tại Nghi Lan.

Tinh Vân

Vài Lời Bộc Bạch

Trước khi viết cuốn sách này, xin có đôi lời thanh minh, kẻ cầm bút này không thuộc dòng họ con cháu gì của Phổ Đà Sơn (tức là người cắt tóc xuất gia, trụ tại núi này), đồng thời cũng chưa bái pháp thụ ký ở đây (trên núi có Pháp phái, tức là Tiền Sơn Pháp pháp và Hậu Sơn Pháp phái, nghe nói Pháp tử của Pháp phái còn lớn hơn hơn cả tử tôn phái, phải tôn một vị trưởng lão làm Pháp Hòa thượng, đó là Gia phong của Phổ Đà), tôi chẳng qua chỉ là người trú khách được ghi tên vào bản danh sách của Phổ Đà Sơn vài năm, chứ không có chức quyền gì. Sau này vì được nhận vai Tri khách (ngoại giao, thù tiếp du khách) ở nhà khách chùa trước, cho nên đối với tình hình ở Phổ Đà Sơn có quen thuộc hơn đôi chút so với người chưa đến đây mà thôi. Hai năm trước đây tôi có dịp đến bái phỏng Sư Đầu Sơn (núi Đầu Sư Tử), một thánh địa Phật giáo, danh thắng của tỉnh nhà, ở chùa Nguyên Quang, hang đá Sư Tử, tôi có dịp kể qua những truyện truyền kỳ ở Phổ Đà Sơn với các tăng chúng ở đó, và may được Tuệ Phong Pháp sư sau đó có ghi lại và định đăng lên tạp chí Giác Sinh, chẳng may Tuệ Phong Pháp sư gặp một trở ngai nhỏ, là bị mất toàn bộ bản thảo, đối với việc này, đến nay Pháp sư vẫn lấy làm tiếc. Lần này, cư sĩ Chu Phỉ, người sáng lập tạp chí “Cây Bồ Đề” có gửi thư cho tôi nói rằng: “… Tạp chí đang định làm phim và viết bài kỷ yếu về thắng tích và phong cảnh của bốn danh sơn, những truyện ở Phổ Đà Sơn, tất nhiên Pháp sư là người biết rõ, rất mong Pháp sư giới thiệu cho thắng tích Phổ Đà Sơn và những kỳ tích hiển thánh của Bồ tát, truyện dài có thể chia ra đăng liên tục trong nhiều số”. Cư sĩ Chu Phỉ muốn tôi cùng mọi người kết nghĩa pháp duyên, giới thiệu cổ tích danh thắng Phổ Đà Sơn và đại loại những truyện kỳ dị về Bồ tát hiển hóa ở núi. Về lý mà nói, tôi là một tín đồ Phật giáo, đối với danh sơn, đặc biệt đối với Quán Thế Âm Bồ tát đại từ đại bi cứu thế, đó là một việc phải làm, không có lý do gì để khước từ được. Song vì tôi sang Đài Loan với hai bàn tay trắng, những sách tham khảo về Phổ Dà Sơn hầu như không có đến một cuốn nào, nên không hạ bút được. Nếu chỉ dựa vào đôi điều trong trí nhớ, nói vài câu thần dị ly kỳ, e rằng tổn hại đến tôn nghiêm của danh sơn. Vả lại, các bậc Đại dức sang Đài Loan cũng có nhiều vị Pháp sư tu hành ở Phổ Đà Sơn như Ấn Thuận Pháp sư và Khánh Duy Đại đức, nhất là Khánh Quy Đại đức đã từng trụ trì ở đó mấy chục năm, mọi điều tai nghe mắt thấy ở đó, Đại đức tất nhiên biết khá cặn kẽ, biết nhiều hơn tôi hàng ngàn vạn lần, nếu tôi viết chẳng ra gì, sao tránh khỏi bị chê cười? Điều đó không phải là tôi “lo trời sập” như người nước Kỷ xưa kia mà chỉ e rằng sau đó sẽ mang tiếng cho sơn môn, người ta sẽ nói rằng: “Sao lại coi thường người Đại Đường đến thế, đất này hết người rồi sao? Người ở Phổ Đà được mấy năm mà cũng dám khua môi múa mép về danh sơn thắng địa này của chúng ta, thật vô lý!” Bởi vì đó là thói cũ của người Trung Hoa chúng ta: “Khi làm thì chẳng thấy ai, làm xong thì lại chê bai hết lời”. Thổ lộ đôi câu bộc bạch, cũng là để có lời thưa trước với các bậc Đại đức tiên tiến, những lời thô thiển trong cuốn sách của kẻ cầm bút này chỉ là để bạn đọc tiêu sầu, giải muộn lúc trà dư tửu hậu mà thôi, chứ chưa phải là một luận tác gì khảo cứu điển xưa, mà là những thứ “dây dưa hạt cải”, “vọng thinh vọng ngôn” quả là mạo muội! Có điều gì sai sót, những mong các vị Thượng tọa, Đại đức thứ lỗi bỏ qua. Về nội dung, tôi cũng phân môn biệt loại, trình tự trước sau, nhớ điểm nào ghi lại điểm ấy, biết điều gì viết điều ấy, phần lớn theo thể tài kể truyện, cố tránh búa lớn đao to, cao đàm khoát luận viễn vông, để kể rõ lai lịch của Phổ Đà Sơn, những mẫu truyện về kỳ tích đã được truyền tụng hoặc còn ghi lại trong thư tịch, những truyện cảm ứng Bồ tát hiển hóa, những điều thần dị, đưa đăng từng số trên tờ nguyệt sang “Cây Bồ Đề”, nhằm giới thiệu với các đạo hữu chưa từng đến đại lục, và các độc giả đã từng đến Phổ Đà nhưng chưa được nghe truyện, để mọi người có dịp hiểu rõ thêm về Phổ Đà Sơn đất Nam Hải, một thánh địa Phật giáo, một trong bốn danh sơn của đất nước.

Tên Gọi Của Phổ Đà Sơn Và Khảo Chứng Phật Điển

Phật giáo Trung Quốc có bốn thánh dịa danh sơn, là đại bản doanh (tức căn cứ địa) của bốn vị Bồ Tát Ma Ha Tát (tức đại Bồ tát trong Bồ tát), quảng hóa quần sinh. Bốn danh sơn là: Ngũ Đài Sơn ở tỉnh Sơn Tây, là đạo tràng của Đại Trí Văn Thù Bồ tát; Nga My Sơn ở tỉnh Tứ Xuyên, là đạo tràng của Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ tát; Cửu Hoa Sơn ở tỉnh An Huy, là đạo tràng của Đại Nguyện Địa Tạng Vương Bồ tát; Phổ Đà Sơn ở Nam Hải Triết Giang, là đạo tràng của Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát. Trong bốn danh sơn lớn và bốn vị Đại Bồ tát đó, nếu nói nhà nhà đều biết, người người đều biết, từ già trẻ gái trai, thì phải nói là Quán Thế Âm Bồ tát Đại Từ, Đại Bi, Cứu Khổ, Cứu Nạn Quảng Đại Linh Cảm, Phổ Đà Sơn Nam Hải. Tục ngữ có câu: “Nhà nhà Di Đà Phật, hộ hộ Quán Thế Âm”, nhất là trong xã hội ngày nay, mây đen chiến tranh bao phủ, thiên tai nhân họa “chúng sinh bị khốn ách, vô lượng khổ bức thân”, thì ngài “Quán Âm Diệu Trí Lực” luôn luôn với con mắt từ bi theo dõi chúng sinh, tầm thanh cứu khổ, viên mãn vô ngại ra, hỏi còn ai có khả năng cứu độ chúng sinh trong cõi thế gian này ra khỏi khổ đau phiền não và tội ác? Điều mà tôi muốn nói giờ đây cũng chính là Phổ Đà Sơn và Quán Thế Âm Bồ tát đó.

Phổ Đà là cách gọi tắt của tiếng Ấn Độ, nói cho đủ là Phổ Đà Lạc Già, Bổ Đát La Già, hoặc Bổ Đát Lạc Ca v.v… Tiếng Trung Quốc dịch nghĩa là Tiểu Bạch Hoa Sơn. Phổ Đà Lạc Già vốn là tên của một quả núi, bởi vì người Trung Quốc có thói quen thích gọi tắt, có khi chỉ gọi là Phổ Đà, cũng có khi gọi là Lạc Già, lâu ngày tự nhiên thành tên hai ngọn núi riêng biệt. Phổ Đà Sơn sở dĩ được coi là đạo tràng của Quán Thế Âm Bồ tát là bởi vì trong kinh điển Phật giáo có ghi rõ. Hồi đó, Ấn Độ có mấy cái tên Bổ Đát Lạc Ca. Trong quyển 68 kinh Hoa Nghiêm, có một đoạn kinh văn như sau: Cư sĩ Tỳ Sắc Chi La nói với Thiện Tài rằng: Hỡi thiện nam tử, ở phía Nam này có ngọn núi, tên là Bổ Đác Lạc Ca, ở đó có Bồ tát Quán Tự Tại, ngươi hãy đến đó hỏi Bồ tát xem học hạnh Bồ tát và tu Bồ tát đạo như thế nào. Nói xong bèn đọc một bài tụng rằng:

Hải Thượng hữu sơn đa Thánh hiền

Chúng bảo sở thành cực thanh tịnh

Hoa quả thụ lâm giai biến mãn

Tuyên lưu trì chiếu tất cụ túc

Dũng mãnh trượng phu quán tự tại

Vì lợi chúng sinh trụ thử sơn

Nhữ ưng vãn vấn chư công đức

Bỉ đương thị nhữ đại phương tiện.

(Mặt biển có núi lắm hiền thánh

Mọi báu xây thành cõi thanh tịnh

Hoa quả cây rừng đầy khắp chốn

Suối chảy, ao sen chẳng thiếu gì

Dũng mãnh trượng phu quán tự tại

Vì lợi chúng sinh ở núi này

Nếu ai muốn hỏi việc công đức

Phổ Đà sẽ chỉ rõ cho hay).

Lúc đó, Thiện Tài đồng tử cứ theo đường chỉ dẫn của cư sĩ Tỳ Sắc Chi La mà đi, một hôm đến chân núi Phổ Đà, tìm kiếm đại Bồ tát khắp nơi, chỉ thấy cảnh vật xung quanh, bốn bề hang cốc, suối chảy quanh co, rừng cây rậm rì xanh tốt, cỏ thơm mền mại tỏa hương. Thiện Tài đi rẽ sang phía bên phải, trên một khoảnh đất bằng phẳng, thấy ngài Quán Tự Tại đang ngồi kiết già trên tảng đá Kim Cương Bảo (nay tảng dó đó tục gọi là Thuyết Pháp Đài, vẫn còn ở phía Tây núi). Xung quanh có vô lượng Bồ tát cùng ngồi trên bảo thạch, cung kính nghe Bồ tát Quán Tự Tại nói pháp Đại Từ Bi… Bồ tát nói: “Ta đạt được pháp môn Bồ tát Đại Bi Hạnh, bình đẳng giáo hóa cho mọi chúng sinh, liên tục chẳng dừng… Hoặc ta dùng bố thí, nhiếp hộ chúng sinh, hoặc dùng ái ngữ, hoặc dùng lợi hành, hoặc dùng đồng sự nhiếp hộ chúng sinh, hoặc hiện sắc thân để nhiếp hộ chúng sinh, hoặc ta biến hiện thành các loại lưới bất tư nghì sắc tịnh quang minh mà nhiếp phục chúng sinh… Hoặc bằng âm thanh, hoặc bằng uy nghi mà thuyết pháp, hoặc dùng thần biến để tâm họ tỏ ngộ, mà được thành tựu… Ta nguyện tất cả chúng sinh ở khắp cõi Ta Bà, nếu niệm danh hiệu ta, nhớ kỹ đến ta, nếu thấy thấy thân ta, thì đều được lìa khỏi mọi sự sợ hãi. Sau khi lìa khỏi mọi sự sợ hãi, bèn lại dạy họ phát tâm A Nốc Đa La Tam Điểu Tam Bồ Đề, trọn chẳng thoái chuyển”. Đó là chuyến đi cầu đạo lần thứ 28 trong 53 cuộc trải thân cầu đạo Bồ tát của Thiện Tài đồng tử, được gặp Quán Thế Âm Bồ tát và được nghe pháp yếu của ngài ở trong núi này, đại để như vậy… Lại nói, Quán Thế Âm Bồ tát là chính Pháp Minh Như Lai trước đây, sớm thành chính giác, vì có nhân duyên lớn với thế giới Ta Bà chúng ta, cho nên ngài muốn cưỡi con thuyền Từ Bi, quay lại tầm thanh cứu khổ, ba mươi hai ứng hiện, thị hiện Phổ môn, cũng là chỉ nhắm khiến mọi chúng sinh thoát lìa khổ hải, sang bên bờ giác mà thôi.

Đức Quán Âm Không Chịu Sang Cõi Phù Tang Sư Tổ Tuệ Ngạc Sáng Lập Phổ Đà

Kể rằng, vào khoảng năm thứ 2 niên hiệu Minh Trinh đời Lương, sau thời Ngũ Đại, Phật giáo Trung Quốc truyền sang Nhật Bản vào đời Đường, hồi đó có rất nhiều nhà tu hành xuất gia Nhật Bản du học cầu pháp, sang nước Trung Hoa để phỏng đạo tìm thầy, trong đó có Tuệ Ngạc hòa thượng. Ông vượt qua muôn dặm trùng dương, đến đại quốc Trung Hoa, một mặt để tầm sư học đạo, một mặt đi hành hương tham lễ thánh địa Phật giáo ở khắp nơi. Một hôm, ngài đến Ngũ Đài Sơn ở tỉnh Sơn Tây, trước hết ngài đến triều bái đức Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ tát, rồi đi thăm cảnh đẹp, danh lam, ông thấy một bức Thánh tượng của đức Quán Âm Đại Sĩ, thanh tịnh trang nghiệm, trong lòng bỗng sinh thèm muốn, ước gì có được bức tượng đó mang về Nhật Bản để thờ cúng, lúc đầu dịnh bạch với thầy Tăng trụ trì ở đó ước vọng của mình, nhưng dự đoán làm như vậy chẳng chắc đã đạt ý muốn, cho nên ông đã chọn biện pháp cuối cùng là “Bất Dữ Nhi Thủ” (không cho mà lấy). Ông cho rằng, đó cũng là xuất phát từ một mối thiện tâm, muốn cho người Nhật Bản được nhìn thấy tượng mà sinh lòng kính tín. “Người quy y phúc tăng vô lượng, kẻ lễ niệm tội diệt hà sa”, làm như vậy chắc chắn không phải là phạm vào “giới trộm cắp không cho mà lấy” trong luật của Phật chế. Ông nghĩ vậy rồi đi đến quyết định lấy lén luôn bức thánh tượng mang đi.

Tuệ Ngạc hòa thượng lấy được bức thánh tượng là vật báu vô giá rồi, tất nhiên không dám ở lâu trên Ngũ Đài Sơn nữa, vội vàng nai nịt hành trang lên đường, sắm thuyền vượt biển, thẳng hướng về phía Đông. Khi thuyền đến quần đảo Chu Sơn, thuộc huyện Định Hải tỉnh Chiết Giang ngày nay, nơi đây còn gọi là vùng Đá Ngầm Tân La, bỗng giữa mặt biển hiện ra hàng loạt những búp sen bằng sắt (nay vùng này có tên gọi là “Thiết Liên Hoa”), thuyền không sao vượt qua được, suốt ba ngày đêm như vậy, thuyền cứ loanh quanh ở tại chỗ vùng núi Phổ Đà, thuyền cứ định quay sang hướng Đông, thì những búp sen đó lại hiện ra trên mặt biển ngăn đường. Lúc này Tuệ Ngạc hòa thượng bắt đầu thấy kinh hãi, lòng dạ rối bời. Tục ngữ có câu: “Không làm điều trái lương tâm, dù nghe sét đánh sấm gầm chẳng sao”. Lúc này ông mới ngồi tĩnh tâm xét lại xem mình có sự sai lầm gì không, ông thấy, bình sinh chưa làm điều gì thất đức, ám muội, tại sao hôm nay lại bị tai ách trở ngại trên mặt biển này? Tín đồ Phật giáo một khi gặp việc gì khó không biết giải quyết bằng cách nào, thì có một pháp bảo duy nhất là quỳ trước tượng Phật, xin cầu sám hối. Khi ông quỳ trước tượng Bồ tát, bỗng nghĩ ra bức tượng Bồ tát này là vật “Bất Dữ Nhi Thủ”, lúc này ông mới vỡ nhẽ, cảm thấy hổ thẹn, vội vàng quỳ trước tượng mà khấn rằng: “Kính tôn đại sĩ, kẻ đệ tử này vì thấy thánh tượng Bồ tát trang nghiêm, ở nước đệ tử, Phật pháp còn chưa rộng khắp, ít được nhìn thấy tượng thánh, đệ tử muốn thỉnh tượng thánh Bồ tát về Nhật để thờ cũng. Nếu chúng sinh trên đất nước của đệ tử không có nhân duyên được ngưỡng trông tượng ngài, thì đệ tử xin ở lại vùng núi này, xây dựng tịnh xá, thờ cúng thánh tượng”. Khấn xong thuyền lại tiếp tục đi, đến một cửa hang, hang này có tên là Triều Âm Động (động tiếng thủy triều), ông bèn cho thuyền cặp bến và ở lại nơi đây.

Hồi đó Phổ Đà Sơn còn là một hòn đảo hoang vu không một bóng người, tuy nhiên, đời Hán, cũng đã có người bạn thân của Hán Quang Vũ hoàng đế là Mai Tử Chân tiên sinh, nhạc phụ của Nghiêm Tử Lăng tiên sinh đến ẩn cư ở núi này để tu chân dưỡng tính (tức là am Mai Phúc ngày nay, trong am có giếng luyện đan của Mai Phúc tiên nhân, vì vậy mà Phổ Đà Sơn còn có tên là núi Mai Sâm, chính là chỉ nơi này). Nhưng rất ít có người biết giữa biển lại có ngọn núi này, cho đến đời Lương Minh Trinh vẫn còn là một hòn đảo hoang vu, chỉ có vài ngư ông làm nghề đánh cá, dựng ra mấy túp lều cỏ ở hẻm núi để ở. Lúc đó Tuệ Ngạc Tổ sư cho thuyền cặp bến, lên bờ đi tìm, tìm mãi xa xa thấy một túp lều cỏ bên cạnh hang Triều Am, đến lều, ngài gặp được người chủ túp lều là cụ già họ Trương, làm nghề dánh cá, khi nghe hòa thượng Tuệ Ngạc kể lại đầu đuôi câu chuyện, ông chài nghe xong vô cùng cảm động, đồng thời trong lòng cũng vui mừng khôn xiết, thấy Bồ tát không muốn sang đất nước Nhật Bản mà lại muốn ở lại cái chốn hoang sơn cùng cốc này, phải nói nơi đây quả thực có nhân duyên to lớn với Bồ tát rồi đó, dân chài gần đây chắc cũng có phúc đức và thiện căn lớn lắm cho nên mới được Quán Thế Âm hiển hóa ở núi này. Nghĩ dến đây, ông già nói với Tuệ Ngạc hòa thượng, với giọng khẳng khái, rằng: “Thưa Sư phụ! Dân của quý quốc đã không có duyên gặp Phật, thì xin mời Sư phụ cùng Bồ tát cùng ở lại núi này với chúng tôi, chúng tôi sẽ nhường lại nhà cửa đất đai để Sư phụ có thể dựng am thờ phụng Bồ tát, tôi ra biển mời bà con cùng về đây, lễ Phật và cúng dường Sư phụ, Sư phụ đừng về Nhật nữa”. Thế là Tuệ Ngạc thiền sư bèn lập am an trụ ở núi này và không về Nhật nữa, đặt cho am một cái tên “Bất khẳng khứ Quán Âm viện” (nghĩa là “Am Quán Âm không chịu đi”). Ngài Tuệ Ngạc từ đó trở thành sáng lập Tổ thứ nhất của Phổ Đà Sơn. Đó là lai lịch của Phổ Đà Sơn.

Đức Văn Tông Thích Ăn Thịt Trai; Đức Bồ Tát Vô Ngôn Thuyết Pháp

Văn Tông hoàng đế đời Đường có thói quen thích ăn trai biển, bẹn hạ chiếu chỉ xuống cho dân chài ở vùng ven biển Đông Nam, hằng năm đến mùa trai béo phải đem cống. Bọn quan lại tham nhũng cũng thừa cơ vơ vét bốc lột dân làng, bắt phải cống dâng cho chúng, gây bao nỗi khổ cho dân làng, khắp nơi vang tiếng khóc than, oán hận. Bỗng một hôm, tên quan Ngự soạn (nấu bếp) của nhà vua được một con trai lớn, nhưng không sao cạy miệng ra được, kể cũng lạ. Khi quan Ngự soạn mang con trai biển đến trước mặt vua, bẫm rõ nguyên do, vua cầm con trai, khẽ búng một cái, kể cũng lạ thay, con trai bỗng há miệng, trong đó có một bức tượng Quán Thế Âm Bồ tát. Văn Tông hoàng đến thấy thế, vô cùng kinh ngạc, vội hạ lệnh cho quan giám cung đem bức tượng vào chiếc hộp đàn hương mạ vàng, đặt vào tôn miếu để thờ. Tiếp theo bèn vời Duy Chánh thiền sư, một bậc đại Tăng đạo cao đức lớn, vào chầu để thỉnh vấn. Thiền sư bèn thưa rằng: “Mọi vật hiện ra đều có ứng nghiệm cả, việc này có ý nhắc nhủ bệ hạ nên có lòng tin, tiết dụng, yên dân mà thôi. Kinh có nói rằng: người được ứng thân Bồ tát được độ, tức hiện thân Bồ tát mà được nghe thuyết pháp”. Vua nói: “(thiếu một đoạn)… pháp”. Sư nói: “Bệ hạ có tin không?” Vua nói: “Sao dám không tin?” Sư thưa: “Như vậy là bệ hạ đã được nghe thuyết pháp rồi đó”. Văn Tông hết sức vui mừng mà cảm ngộ, thệ nguyện giữ giới, không bao giờ ăn trai, nhân đó hạ chiếu cho các chùa chiền trong thiên hạ phải dựng tượng Quán Âm để kính cẩn phụng thờ, đó là lai lịch câu chuyện Bồ tát hiển hóa, các nơi kính ngưỡng phụng thờ, và cũng là nguồn gốc việc Phổ Đà Sơn giữ được hương khói đến ngày nay.

Tôi tuy chưa được nhìn thấy tượng Quán Âm hiện trong con trai, nhưng chính mắt tôi đã từng thấy tượng La Hán trong con trai. Tượng bán thân đó hiện đang để ở nhà bảo tàng An Bàn Thạch, phải loại khách hành hương đặc biệt, mộ tiếng mà xin xem thì mới được thấy, chứ người thường khó mà có dịp được thấy, nghe nói đến nay đã trải qua hơn 500 năm rồi, đó là một cái hộp sơn mài màu đỏ, trong hộp đựng một mảnh vỏ trai, trong vỏ trai có 18 bức tượng La hán thiên tạo, quả thật là một báu vật vô giá, kỳ tích thần dị bất khả tư nghị về Bồ tát hiển hóa, không phải là điều mà khoa học ngày nay có thể giải thích nổi.

Cô Gái Thành Tâm Hướng Phật; Đại Sĩ Hiển Hóa Đưa Cơm

Tương truyền có một cụ già với con gái và con dâu vượt qua ngàn dặm sông nước hành hương thắng tích Phổ Đà, thực hiện chí nguyện thành tâm trong mấy năm trời, khi thuyền vừa đến Phổ Đà, đoàn người đang chuẩn bị rời thuyền lên bờ để lên núi dâng hương, bỗng cô con gái hành kinh, vì thân không thanh tịnh, nên không thể cùng đi với cha và chị dâu lên núi lễ Phật được. Cô nhờ chị dâu lên núi đứng trước Bồ tát khấn giúp, thắp hộ vài nén hương để nói rõ tâm nguyện của mình. Người chị dâu nghe thấy nói vậy bỗng bật cười và chê cô là quá ư cố chấp, cô gái càng xấu hổ và chỉ tự trách bản thân không có duyên được thấy Bồ tát, đành phải ngồi lại một mình trong khoang thuyền chờ cha và chị dâu lên núi dâng hương trở về. Nào ngờ lúc đó nước thủy triều đang lên, càng dâng càng cao, làm ngập cả con đường lên bờ vừa rồi. Đường đi bị mất, không có lối lên bờ, trong bụng lại đói, mà chẳng có thứ gì ăn được. Bỗng thấy một bà già tay xách giỏ cơm đi đến, luôn tay lấy đá sỏi ném xuống nước, vén áo lên thuyền nói rằng: “Già đem cơm đến cho cô nương ăn đây!” Nói xong liền bỏ giỏ cơm đấy đi ngay. Cô gái rất lấy làm lạ, cho rằng có lẽ cha sai bà già đem cơm đến cho mình ăn, cho đến tận chiều tối, cha cô và chị dâu mới từ trên núi xuống, lúc đó nước triều rút, đường đi lại hiện ra, quả thực khi cha con lên núi lễ Phật cũng quên khuấy cơm trưa cho cô gái ở lại dưới thuyền, đến khi về thuyền mới nhớ ra là cô chưa được ăn cơm trưa, do đó chị dâu vội hỏi: “Khổ quá! quên khuấy mất, làm cô bị đói trưa nay phải không?” Cô gái bèn nói: “Trưa nay đã có một cụ già mang cơm đến cho em ăn rồi, em tưởng cha và chị sai bà cụ đưa cơm xuống cho em đấy chứ. Thế không phải như vậy ư?” Cha và chị dâu nghe nói vậy, rất lấy làm lạ mà nói rằng: “Không hề bảo ai mang cơm cả!” Cô gái bèn đưa chỗ cơm ăn còn thừa ra cho hai người xem, để làm minh chứng. Lúc đó người chị dâu mới ngộ ra, nhất định là Quán Thế Âm Bồ tát hiển thánh, biến hiện thành một bà cụ già đưa cơm đến, để giúp một cô gái có lòng thành từ xa đến núi dâng hương lễ Phật, nhân vì trên mình không thanh tịnh, chỉ biết hổ thẹn và ân hận không có duyên được thấy mặt Phật mà buồn tủi, cho nên Bồ tát hiện thân biến hóa để cô gái được gặp và tăng thêm lòng tin, người chị dâu với cha vội vàng quay lại nơi điện thờ khấn bái để tạ ơn, thì thấy vạt áo của Đại Sĩ vẫn còn ướt. Bởi vậy sau này, ở nơi thuyền ghé bến lên bờ được đặt tên là “Đầu đường cô gái bị cười” (Đoản cô đạo đầu). Đó là câu chuyện về cô gái thành tâm, cảm ứng thấy Bồ tát hiển thánh đưa cơm để kỷ niệm nơi cô gái bị chị dâu chế diễu. Nơi đó bây giờ trở thành bến đò cho các khách hành hương cho thuyền cặp bến lên bờ, ngôi điện Bồ tát hiển thánh tức là am Từ Vân ngày nay, am đó nằm ngay cạnh bến đò chỉ cách vài bước, phía sau điện của am này, người đời sau có tạc một bức tượng cô gái để kỷ niệm, và khách hành hương cũng thường đến dó thắp hương lễ bái.

Ở đoạn đầu đường vào núi, có một cổng lớn trên đề bốn chữ “Đạo đầu bài phường” (cổng đầu đường), do cư sĩ Trần Tích Chu ở Vô Tích quyên tiền xây dựng vào năm Dân Quốc thứ 8, cổng được xây bằng bê tông cốt thép, công trình kiên cố, thế hình hùng tráng, kỳ vĩ hơn nhiều so với “Tử Dương Môn” ở núi Sư Tử, một danh thắng Phật giáo Trúc Nam trong tỉnh ta (chỉ Đài Loan). Tấm hoành trên cổng có nhiều danh nhân đề tự, như “Nam Hải Thánh Cảnh” của Điền Nam Vương Nhân Văn (tỉnh Vân Nam), “Đồng Đăng Bỉ Ngạn” (cùng lên bờ giác) của Đông Hải Từ Thế Xương, “Bảo Phiệt Mê Tân” (bè báu bến mê) của Hà Nam Phùng Quốc Chương, “Kim Thằng Giác Lộ” (đường giác dây vàng) của Hoàng Pha Lê Nguyên Hồng. “Hồi Đầu Thị Ngạn” (quay đầu là bến giác) của Giang Triều Tông; ngoài ra còn nhiều câu đối như:

– Hữu cảm tức thông, thiên giang hữu thủy, thiên giang nguyệt,

Vô cơ bất bị, vạn lý vô vân, vạn lý thiên.

(Có cảm ắt thông, ngàn sông có nước, ngàn sông nguyệt,

Không cơ chẳng khắp, muôn dặm không mây, muôn dặm trời).

của Đại Hưng Phùng Thứ;

– Nhất nhật lưỡng độ triều, khả thính kỳ tự lai tự khứ,

Thiên sơn vạn trùng thạch, mạc tiếu tha vô giác vô tri.

(Ngày hai đợt triều lên, khá nghe sóng tự dâng tự rút,

Thiên sơn muôn trùng đá, chớ cười ai vô giác vô tri).

của Tứ Minh Vương Vũ Tương;

– Đáo giá sơn lai vị yết phổ môn, đương tiên tịnh chí,

Độ na hải khứ dục đăng bỉ ngạn, tu tảo hồi đầu.

(Đến núi này, chưa bái phổ môn, trước nên sạch chí,

Vượt biển nọ, muốn lên bờ giác hãy sớm quay đầu).

của Giảng Nam Chiếu.

Nhiều câu đề từ và đối liễn đại loại như vậy, lời hay ý đẹp, không thể kể xiết được.

Điện Thần Vận Ở Chùa Phổ Tế Biết Co Giãn Như Túi Càn Khôn

Chùa Trước là chốn tổ đình của Phổ Đà Sơn. Thời Lương Ngũ Đại, mới bắt đầu xây dựng chùa này, đặt tên là “Viện Bồ Tát Không Chịu Đi”. Sau vua Tống Thần Tông có sắc lệnh cho tu tạo lại, lấy tên là Bảo Đà Tự. Đến đời Thanh, cũng đổi tên nhiều lần, gần đây mới có tên là “Phổ Tế Thiên Tự”. Vì cả núi có hai chùa Phổ Tế, Pháp Vũ chia vùng quản lý, khu vực do Tiền Sơn quản lý gọi là Tiền Tự, khu vực do Hậu Sơn quản lý gọi là Hậu Tự, một số nhà cửa, am nhỏ thuộc phạm vi quản lý của Tiền Sơn, đều quy về nhà khách của Chùa Trước trông coi; một số am viện và cục Cảnh sát, cho nên nhà khách của Tiền Tự và Hậu Tự cứ được coi là tòa án hành chính cũng chẳng sao. Dù là tăng hay tục xung quanh am viện, nếu có chuyện xích mích tranh cãi xảy ra, mà không thể tự giải quyết được, thì, nếu thuộc Tiền Tự thì đến nhà khách Tiền Tự, nếu thuộc Hậu Tự thì đến nhà khách Hậu Tự, thế là thầy Tăng Tri Khách ở Tiền Tự cũng như Hậu Tự, chỉ cần “rung mình, hô biến” một cái là trở thành ông quan tòa ngồi trước khách đường hô đông chỉ bắc, phán quyết oai nghiêm. Bởi thế cho nên tăng tục ở trên chùa này đều quen gọi Chùa Trước, Chùa Sau mà không gọi tên chữ là chùa Phổ Tế hay chùa Pháp Vũ.

Chùa Trước là tổ đình của Phổ Đà, cho nên phòng xá rất nhiều, người ở đông đúc, có thể nói là nơi tiêu biểu cho Phổ Đà, điều đáng ca ngợi nhất và nhiều truyện thần dị khó hiểu nhất là Viên Thông Bảo Điện. Bởi vì Phổ Đà Sơn là chốn đạo tràng của Đại Sĩ Quán Âm, ngài tu chứng Nhĩ căn viên thông, có khi có người gọi là Viên Thông Đại Sĩ. Cho nên các điện lớn ở núi này phần lớn đều gọi là Viên Thông Bảo Điện. Bởi vì các điện lớn ở Chùa Trước vốn nổi tiếng có nhiều câu truyện thần dị, do đó, những người hiếu sự đặt tên là Thần Viện Điện, người thế tục lại đặt tên là “Điện Co Rãn”. Đọc chữ co rãn cũng có thể biết được ý nghĩa của nó rồi. Nghe những câu truyện truyền thuyết về ngôi điện này thì cảm tưởng như nơi đây là cái túi càn khôn trong tiểu thuyết, có thể co rãn lúc to lúc nhỏ, dù ít hay nhiều người nó cũng có thể chứa hết được, xưa nay chưa nghe ai nói đến nạn thừa người, cảm thấy Tăng nhiều điện nhỏ cả. Bản thân tôi lúc đầu cũng cho rằng đó là truyện thần thoại không có thực, cho nên cũng không để ý lắm. Sau này sư Triệu Tường trụ trì ở am Tích Thiện kể cho tôi nghe nhiều truyện như: Ở đây có 6000 vị hòa thượng tụng kinh nhiễu Phật mà không thấy chật chội. Sư kể: “Năm Dân Quốc thứ 25 có một vị khách hành hương vào núi dâng lễ cúng dường, làm cỗ chay mời hàng ngàn Sư Tăng tới dự, để kết pháp duyên. Hồi đó có thể nói là thời đại vàng son của núi Phổ Đà. Khách đến dâng hương cộng với Tăng chúng phải đến ba vạn người. Các Sư Tăng ở các châu huyện phủ đi hành cước cũng ùn ùn kéo đến núi này để dự hội, không khí náo nhiệt, đúng là nơi tập hợp của Tăng già trong cả nước. Hồi đó tôi nhận chức phó thủ kho ở Chùa Trước (chùa này còn có các chức Thủ quỹ, Tri khách) bởi vì làm chay cúng dường thường có lệ mỗi suất chay kèm theo một đồng lộc, chứng chay trưa xong, mọi người đi lễ Phật, ra khỏi trai đường (thường đọc kinh Dược Sư Tiêu Tai Diên Thọ), rồi lên đại điện nhiễu Phật. Lúc đó người nhận chức phó thủ kho phải đứng trước đại điện để phát lộc. Lúc phát lộc, vì không có tiền lẻ nên phát một thẻ tre rồi sau đó đến kho đổi lấy tiền, lúc đó các cửa ngách của đại điện đều dóng chặt, cử người chuyên trách đứng canh cửa đề phòng bất trắc, chỗ cửa vào chỉ vừa một người ra rồi vòng ra cửa trước lĩnh lộc, một người chỉ nhận một suất, không được nhận thay những thẻ tre mà tôi phát ra cho từng người, kiểm lại phải có hơn sáu nghìn thẻ. Việc đó chính tay tôi làm, mắt tôi thấy chứ không phải là truyện thần thoại, mà chính là việc có thật, ông có tin điều đó là truyện lạ không?”

Như trên, tôi đã nói, những truyện thần dị về Phật, Bồ tát, không phải là điều mà đám phàm phu tục tử chúng ta có thể nghĩ tới và nghị bàn cho ra lẽ được, ví dụ như truyên căn buồng của cư sĩ Duy Ma chép trong kinh Duy Ma, một căn buồng ngủ chỉ vỏn vẹn một trượng vuông mà có thể chứa được vài vạn nhân thiên, hỏi bệnh nghe pháp, vậy một đại điện chứa được sáu ngàn người thì có gì là lạ? Trên đây tôi đã dài dòng văn tự mất nhiều trang giấy rồi, độc giả chắc sẽ hỏi: “Vậy thì ngôi điện kia rộng bằng chừng nào?” Xin lỗi, kẻ cầm bút này chỉ có một cây bút, các bạn hãy từ từ, tôi xin thưa dần: ngôi điện đó có chín chín tám mươi mốt gian, cao hơn Văn Xương Các (tức Am Liên Trì), bốn tầng lầu, so với trong nước thì không lấy gì làm lớn, nhưng so với Đài Loan ngày nay, tôi đã đi khắp cả vùng Đài Loan, cũng chưa thấy có ngôi bảo điện nào to lớn và hùng vĩ như vậy. Theo tôi, ở Đài Loan, phải nói rằng điện chùa Siêu Phong ở núi Đại Cương là to nhất, nhưng so với đại điện ở Chùa Trước của núi Phổ Đà thì thực là người tí hon gặp người khổng lồ, kém xa lắm. Nay dùng phương pháp khoa học mà tính toán, thì 81 gian nhà như vậy làm sao có thể chứa nổi sáu ngàn người, huống hồ là giữa điện lại có ba ngôi tượng Phật lớn, hai bên tường lại thờ đến ba mươi hai bức tượng Quán Âm ứng thân, lại còn trừ căn phòng của điện chủ trông coi hương đăng, và còn mấy cái kệ cúng bày những thứ như mái trèo, bàn thạch, bồ đoàn v.v… Nhiều lắm chỉ có thể chứa được tối đa là hai ngàn người. Song, thực là đúng có sáu ngàn Sư Tăng ở đại điện nhiễu Phật, quỳ lễ, mà không cảm thấy chen chúc chút nào, cho nên người ta mới đặt cho đại điện cái tên là “Đại Điện Thần Vận Co Rãn” là như vậy.

Bữa Cơm Chay Ngàn Vị Sư Tăng; Đức La Hán Hiển Thân Cúng Dường

Trong núi này, từ xưa đã có truyền thuyết rằng khi nào có trai chủ đàn việt đến núi, làm cỗ chay cúng ngàn Sư Tăng, thì thế nào cũng có một vị La Hán giáng trần ứng cúng. Nhưng vị La Hán xuống ứng cúng phần lớn là hiện hình thành một vị Tỷ khưu, trà trộn trong đám Sư Tăng người phàm khó mà nhận ra được. Vào mùa Xuân Dân Quốc năm thứ 17, có một vị cư sĩ đại nguyện tên là Bành Đại Dung ở đất Giang Tây, đến núi dâng hương, ông ta hiểu rằng khi chưa thành được Phật đạo thì trước hết phải kết được nhân duyên, và ông cũng hiểu rằng phải làm được việc phúc đức lớn lao ở chốn Tam Bảo, cho nên ông đã thành tâm phát tâm vô thượng Bồ Đề, tổ chức một bữa chay cúng cho một ngàn Sư Tăng, để kết thiện duyên với chúng Tăng. Đúng là người có thành tâm, Phật có cảm ứng, quả nhiên được gặp La Hán, ngài đã ban tặng cho ông ta một bức tượng Phật cổ, sau đó ông ta đi tìm khắp không thấy vị La Hán đó đâu nữa. Để tỏ lòng biết ơn, ông đã làm một đôi liễn dài, treo ở điện Đại Viên Thông để ghi nhớ ơn đó. Nay tôi xin chép đôi liễn cùng với lời bạt ở dưới đôi liễn đó ra đây: “Hằng hải triêu Phổ Đà, biến trực trai cúng thiên Tăng, mông lão Tỷ khưu, thí ngã cổ đồng Thánh tượng, tưởng thị ứng chân A La Hán. Thê sơn lễ Đại Sĩ, hỉ du trì lưỡng danh sát, xu Phạm Âm động, khan tha diệu tướng phân hình, lộ xuất phu tọa tử kim thân”. (Vượt biển đến Phổ Đà, soạn bữa chay cúng ngàn Tăng, ơn được sư già cho tượng Thánh cổ đồng, ắt là La Hán ứng chân thân. Đến núi lễ Đại Sĩ, vui du ngoạn hai tháp báu, tới động Phạm Âm, thấy diệu tướng biến hình, hiện thân vàng ngồi phu tọa). Lời bạt viết: “Dân Quốc năm Mậu Thìn, tháng trọng Xuân, theo lời hẹn ước của Trúc Lão sư tôn chùa Nghênh Giang tỉnh Giang Tây, đến đây dâng lễ, và nguyện bày bữa cơm chay cúng dàng chư Tăng, sau đó lên đại điện Viên Thông lễ Phật, Đại Dung cư sĩ đứng trước cửa điện đón tiếp chư Tăng, bỗng có một vị Tỷ khưu già trao cho một bức tượng đồng cổ, lúc ngửa mặt lên xem, thì không thấy bóng hình ngài đâu nữa, cho là A La Hán hiện thân thị pháp. Nay soạn đôi liễn treo trước cửa điện, để làm kỷ niệm, và để cúng khách thập phương, phát tâm tín nguyện, để trọn tấm lòng thành cảm ngộ. Bành Đại Dung, Đệ tử quy y Tam Bảo huyện Cát An tỉnh Giang Tây – Kiền thành kính soạn”.

Viết đến đây, có người đề nghị tôi kể qua cuộc nghi thức chứng trai của ngàn Sư Tăng, để tứ chúng đệ tử cửa Phật tỉnh Đài Loan chưa từng được đến nội địa biết thêm đôi điều. Song tiếc rằng lời lẽ, văn chương của tôi quá ư kém cỏi, nên cũng chỉ xin nói qua loa vài lời để thỏa phần nào tâm nguyện của vị Đại đức ấy. Nói đến duyên khởi của việc cúng trai, ấy là bởi xưa kia, hồi đức Phật còn tại thế, Mục Liên tôn giả có nguyện muốn cứu mẫu thân của ngài thoát khỏi nỗi thiêu đốt của đám ngạ quỷ đói khát dày vò, nên vào đúng ngày rằm tháng bảy, đặt trai cúng dàng chư Bồ tát Hiền Thánh Tăng, nhân đó mà được công đức hồi hướng việc mẫu thân ngài được thoát khổ, lên sống tầng trời, sau này các cư sĩ tín chủ đàn việt thập phương muốn siêu độ cho ông bà cha mẹ đã khuất, hoặc để tạo dựng phúc điền, sống lâu trăm tuổi, bèn đến các chốn danh sơn, bảo tháp, làm chay cúng dường chư Tăng phúc điền thanh tịnh ở chốn đại Tùng lâm. Tên gọi các cuộc cúng chay đó cũng có tên gọi khác nhau, như ở vùng tỉnh nhà thì gọi là “hồng trai”, hoặc “hương trai” hoặc trong nội địa lại có tên gọi khác như “hủ trai” (cơm chay đậu phu), “bình trai”, “thượng đường trai”, “thiên Tăng trai” v.v… nếu làm cơm chay lấy tên là “hủ trai”, “bình trai” (cơm chay bình thường), hoặc “như ý trai” thì không có gì đặc biệt lắm, nhưng nếu tổ chức một bữa “thượng đường đại trai” thì phải thỉnh được Pháp sư (Hòa thượng) bản tự (trụ trì) lên điện đường thuyết pháp. Ở núi Phổ Đà, đến dịp hội chùa hàng năm (từ ngày mồng một tháng giêng đến mười chín tháng hai), hầu như ngày nào cũng có vài cuộc “thượng đường đại trai”, đó là lệ thông thường. Nghi thức “thượng đường trai” cũng tương tự như trong các cuộc truyền giới ở chùa Đại Tiên mà ta thường thấy. Nay tôi muốn giới thiệu về “Thiên Tăng Trai” một chút.

Trong dịp hội chùa, thường phải có vài ba lần “Thiên Tăng Trai” (ngàn tăng). Ở các am nhỏ thường không tổ chức “Thiên Tăng Trai”, ngay cả ở Phật Đỉnh Sơn là một trong ba tùng lâm lớn cũng không đủ điều kiện tổ chức, mà chỉ ở Chùa Trước, Chùa Sau làm làm được, vì ở hai chùa này có địa bàn rộng rãi, người chấp tác cũng đông, nếu có một ngàn vị Sư Tăng đến ứng cúng (có khi lên đến sáu ngàn vị), nhất định phải có một cái nồi lớn để nấu cơm cho một ngàn vị Tăng ăn. Song, “cháo ít, sư nhiều” cũng lôi thôi phiền phức lắm. Muốn tổ chức “Thiên Tăng Trai” thì phải treo biển thông báo trước ba ngày ở cửa lớn Chùa Trước, để thỉnh Sư Tăng ở các chùa trong núi đúng ngày đến ứng cúng. Nghi thức Thiên Tăng Trai rất long trọng, buổi lễ Pháp sư thuyết pháp trên điện đường và trai chủ thỉnh pháp cũng long trọng trang nghiêm như các vị hoàng đế ra buồi chầu vậy. Lễ Tiết tôn sư trọng đạo thỉnh Tăng thuyết pháp, ai thấy cũng phải thán phục và cho là dịp may hiếm gặp. Trước tiên, do một vị sư phụ trách trật tự ở nhà khách tập hợp các Sư Tăng đến pháp đường, rồi Tăng Tri khách dẫn thí chủ tổ chức tăng trai đến lễ đường thuyết pháp (giảng đường) đứng nghiêm tại chỗ, thầy Duy Na thỉnh khánh tuyên bố “thỉnh trống, thỉnh chuông, đến phương trượng nghênh thỉnh Hòa thượng!” Đến phương trượng, trai chủ cầm hương do thầy Tri khách dẫn đến trước Hòa thượng làm lễ, Hòa thượng đăng tọa, sau khi trai chủ dâng hương đảnh kễ, thấy Tri khách thăp hương làm lễ, chắp tay quỳ dưới chiếu, thay mặt trai chủ thưa lời, nghênh thỉnh Hòa thượng. Đại ý thưa rằng: “Ngưỡng bạch Hòa thượng, đại từ mẫn nghe, nay có mỗ tỉnh, mỗ huyện, mỗ mỗ tín sĩ, đến núi dâng hương, mong cầu gây phúc diên thọ, kính bày Thiên Tăng Đại Trai, cúng dàng chư vị Sư Tăng, cung thỉnh Hòa thượng, thượng đường thuyết pháp, rộng lợi nhân thiên. Duy nguyện Hòa thượng từ bi, lặng tâm hạ cố, những mong chấp thuận. Muôn phần cầu xin, lòng thành khẩn khoản!”

Tiếp đó, thầy Duy Na hô “Đi từ dưới lên!”, thế là chuông trống nổi lên, lúc này toàn ban chấp sự đi theo, phía trước có hai người cầm hai cờ lớn có trường phan dẫn đường, hai hàng Sư Tăng đi theo, trước mặt Hòa thượng có hai chiếc lư hương xách tay, có thị giả truyền lư hương, bên cạnh Hòa thượng có bốn thị giả, một người cầm trượng thuyết pháp, một người cầm phất trần, một người cần bát, một người ôm bình, Hòa thượng mặc áo đại bào Hải Thanh màu vàng, khoác tổ y màu đỏ thắm, cổ đeo chuỗi tràng hạt lớn, nghiêm túc uy nghi, đi đến pháp đường, thầy Duy Na hô thỉnh một tiếng khánh, ngừng tiếng trống. Hòa thượng lễ Phật thăng toà, chư Tăng xướng hương tán xong, lúc đó có một vị Tăng ra thắp hương đảnh lễ ba lễ, rồi lên nhận pháp trượng của thị giả, bốn thị giả đi xuống, cúi đầu lễ ba lễ. Thầy Duy Na lại hô “Phạm âm long tượng chúng, đương quan đệ nhất nghĩa”, Hòa thượng cầm pháp trượng gõ xuống đất một cái, bắt đầu thuyết pháp, trai chủ quỳ nghe. Thuyết pháp xong, Duy Na lại hô: “Đế thính Pháp vương Pháp, Pháp Vương Pháp như thị” (Lắng nghe pháp của Pháp vương, Pháp của Pháp vương như vậy). Hô xong, Hòa thượng đi xuống, trai chủ tạ pháp, thầy Duy Na hô: “Chuông trống nổi lên, dưa Hòa thượng trở về trượng thất”.

Sau đó dâng cúng trước Phật, Hòa thượng đến trai đường ứng cúng, trai chủ bái trai, sau khi chứng trai xong, lên Phật điện tụng kinh lễ Phật, do Hòa thượng dẫn lễ, trai chủ theo sau Hòa thượng, chư Tăng tập hợp, theo hàng nhiễu Phật trước đại điện. Lúc đó các thầy Tri khách ở Chùa Sau, các thầy trật tự, thầy Tri khách… đều tề tựu mỗi người đều cầm hương bảng trực tăng cảnh sách, đứng nghiêm bốn góc, lại có rất nhiều thầy tuần chiếu, tay cầm cành liễu (hoặc roi mây) đi lại tuần tra xem xét, theo dõi các Sư Tăng, xem có ai có cử chỉ khinh mạn làm sai, như bá vai bá cổ, vi phạm uy nghi. Các thầy Tri chúng, Tri khách, trật tự (củ sát) như ông Đại Đội Trưởng chỉ huy bộ hạ của mình, thầy tuần chiếu, cầm roi duy trí trật tự như cảnh sát đang chấp hành phận sự, trông thật là uy nghiêm như đại quân sắp ra trận, người xem cũng phải sợ hãi. Hơn một ngàn Sư Tăng tề chỉnh, tĩnh tâm trì tụng lễ Phật. Nhiễu Phật xong, Hòa thượng tiến vào đại điện đứng quay mặt ra ngoài, trai chủ quỳ trước Hòa thượng, chắp tay nghênh đón chư Tăng tiến vào. Những người đứng ở cửa đại điện, phát lộc để kết pháp duyên, nghi thức đại để là như vậy.

Truyện này không phải là điều chủ yếu mà tôi muốn nói, nhưng cũng bổ sung thêm đôi chút. Các bậc Thượng tọa bề trên, cố nhiên là chẳng muốn nghe những chuyện thường tình này làm gì, nhưng đối với những vị mới phát tâm chưa được nghe đến bao giờ, cũng có thể lấy làm tham khảo.