Quảng Lục Của Thiền Sư Hoằng Trí

Lông đầu suy mỏng, núi Xuân sương làm, cỏi lòng thông rổng, cửa biển triều xuống góc, mày cao thì mắt sâu, ống mũi thẳng thì miệng rộng, u linh tuyệt đãi chừ, từng truyền tiếng thơm của cha ông, thần cốc chẳng chết chừ như được thuốc của tiên, gặp nhau núi riêng, khảy tay mở gác, đảy da ngu cắt lan can hẻm, đầu cốt thúi lấp ngòi bít hốc.

Trời xanh không bờ, mây bạc chẳng ngăn, nước chảy ôm núi chuyển, chinh nhân đạp trăng về, nên dùng Tỳ-kheo người được độ, cái loại hình tượng đối cơ sau. Mây đồng nửa vai, tuyết lạnh một đầu, cây biển tháng san hô tùng núi năm hổ phách, mắt nhắm tìm chẳng thấy tổ, tâm không mới chẳng lưu thiền, sum la muôn tượng ngang dọc nói, cùng nhau chứng minh quyết thua ta. Trong chẳng thể hình, ngoài lại tuyệt xưng, diệu viên một câu, thông biến các thừa, lẫn mười cỏi tâm mà lắng niệm đó, nuốt ba đời Phật mà không ngực đó, cơ chân rành rành, ý tổ dây dây, thiên đi chánh lại chừ, nhàn nhàn thọ dụng, tròn quy vuông củ chừ vừa đúng tương ưng.

Không im mà im, chẳng nói mà nói, đẻo phác hổn độn, khơi nguồn Côn Lôn, muôn tượng câu tổng trì, các trần môn tam-muội, pháp pháp tâm tâm thành Phật sự, hoa hoa lá lá nhận ân Xuân.

Rành rành trí không, nhàn nhàn sắc dung, đầu lâu thường can thế giới, lỗ mũi sờ chạm gia phong, lắng lắng nguồn sông phỉ thúy biếc, tròn tròn ngày biển san hô hồng. Im im đạo dạo, linh linh phá u, đẩu khôi sáng chuyển đêm, Hà Hán khí lắng Thu, vào đời theo dòng, sân cửa rất đẹp, giày xanh đạp mưa lão Câu Chi, buông tuồng gió khói đầu trăm cỏ.

Tâm tâm không trú, rõ rõ có cứ, Hà Hán giăng Thu, chuôi đẩu đượm mốc, Tu-bồ-đề ngồi thiền, Kiều-thi-ca mưa hoa, trai ngậm trăng sáng thỏ mang thai, khám phá Thiếu Lâm truyền câu cuối.

Tiếp nối lần lượt, da thịt cốt tủy, hình phân nhà cổ Phật, hơi ra mũi Tổ sư, một cội nguồn đã lại, tam-muội trần toàn khởi, bình thản mênh mông tâm bình đẳng, rực rỡ huy hoàng trí tự nhiên.

Râu tóc già mà phủ sương, tâm niệm sạch mà phát sáng, diệu chiếu lẫn ba đời, u linh không mười phương, miệng nuốt chư Phật mà chẳng là lớn, lưỡi chống Phạm thiên mà chẳng biết dài, cỏi trần không ngừng nói, chim quạ chẳng loạn hàng, bình đẳng là đạo, tự nhiên thành chương.

Diệu minh tuyệt nghĩ, rổng lắng không bờ, trí không ba khoảng tánh dung nhị nghi, mượn công sáng rành rành, nhờ bạn già rủ rủ, văn thể tung hoành thành việc, đầu cơ mới chẳng treo tơ thoi.

Dáng của rủ già, râu tóc như tơ, vị của sâu lắng tai miệng không sẹo, Thu cao ảnh sông rộng, mốc lạnh trăng trôi chậm, đáp gọi như ứng của thần hang, đối sự được tùy của sắc châu. Kiếp hồ rổng không, một câu viên thông, rêu mọc điện ngọc thể bày gió vàng, diệu hết chẳng biết xứ, sáng lùi lại mượn công, duyên của soi tượng, mà diệu xúc chẳng nhận, ứng của thần cốc mà tùy gọi chẳng cùng.

Quy tròn củ vuông, kiêu ngắn hạc dài, nhật rơi sáo chăn thôn khói, hồ bằng cá cau trăng đêm.

Pháp pháp bằng đều, tùy cao đến thấp, ngày Nam quỳ Thục hướng gió Bắc ngựa Hồ hý.

Tuổi tác rủ rủ, râu tóc tơ tơ, trăng lạnh cây không ảnh, Xuân ở cành chưa vẩy mầm, được mất bẻ tay bít người ngựa, thua Lạng Kha gầy gốc tiều phu, thị hiện oai nghi mà chẳng khởi định diệt hết, chẳng do tâm niệm mà tự nhiên biết viên minh.

Tóc tuyết mỏng dài, tâm già ngu ngốc, chỉ Nam nói Bắc, phá hai làm ba, giữ phù tiết của Tông phong, nắm dùi kềm của Phật tổ, luyện hình đúc vật khuôn mẫu diệu, trào lửa chảy vàng lò bệ đốt, ánh sáng chẳng dứt đèn đèn khám đêm.

Học tuyệt cùng gần, danh sinh khách thật, tuổi trẻ việc hành cước, già lại làm người ở núi, gậy chống tuy không hai thăng gạo, hư không tự có thân mười phương, một cơ rành rành chừ tam-muội trần trần.

Nói được một thước, hành được một thước, thân chẳng miếng thịt, tâm như vách tường, dùng mày sáng mười phương, chiếu đời hai mắt biếc, các trần tam-muội chừ tại ta tự nhiên, muôn tượng sum la chừ cùng nó bình ra. Vời vợi rành rành trí chẳng thể lường, rực rực rỡ rỡ, lắng tự nhiên sáng, tùng già tuyết tây sơn, sông sáng sương bắc đẩu, dùng đó mà hành, bỏ đó mà tàng, cuối tháng của rừng sâu kén ba giấc ngủ, mềm dịu của chỉ quanh cứng trăm luyện. Hình gầy già hèn, tiết lẻ năm lạnh, chiếu đảnh mắt đầu lâu, tùy duyên miếng thịt đỏ, sáu đường ba chợ tìm người đi, cùng gọi nhà nhà đều là đàn (= chủ).

Im thành dụng kín, trí không lý được, tâm tổ nhiều đời chọn đồng khoa, miệng Phật ba đời nhàn treo vách.

Cảnh già lấn tìm, suy hèn đến nay, râu sương tóc tuyết Xuân còn cạn, mắt hốc mày nhô Thu càng sâu.

Chợt ngồi nhàn râm, đầm không trăng lặng, ba thừa thừa ngoài một ấn in tâm, sư tử theo hàng sư tử rống, chiên-đàn vây quanh rừng chiên đàn, các trần nói pháp các trần nghe, chớ bảo không người thưởng thức âm.

Khói xanh xanh chừ chim trắng bay, nước mênh mông chừ cá vàng đùa, không mờ mờ chừ trí chẳng biết, giác mịt mịt chừ chỗ tánh vừa, ôm muôn tượng mà gồm nhị nghi, suốt ba khoảng mà khắp bốn phía, ảnh tượng lớp lớp, phẩm loại sai sai, phát huy vốn từ ta, điểm hóa lại do ai, vuông đó là củ tròn đó là quy, chẳng cần đặc biệt tạm thế qua thời, lù lù vọt vọt ngốc ngốc si si, què què lệch lệch mà héo héo gầy gầy.

Nói thông răng rổng, tông thông câu sống, tòa thầy tâm không, bình kiếp bước rộng, đến vị rõ không cơ, Lạng Kha từng có dính, vẫy tay cùng theo cái gì lại, bên đầu trăm hoa sống vời vợi.

Tánh trọn có thừa, thể gồm thái hư, tâm không rành rành đạo khế như như, đáp hưởng thần ở cốc, tùy duyên giếng nhìn lừa, hướng đạo trần trần trú tam muội, nào ngại xúc xứ cuộn mà buông. Hình dung già gầy, râu tóc tuyết bày, thể sáng mắt ngàn kiếp, tánh lắng muôn chốt cơ, biến thông từ xưa nhà nhà sống, mánh khóe mà nay vừa đúng không, một chỉ thiền đầu tùy xứ dụng, nhón lại trăm hoa đều câu chi.

Một ấn in không, ba thừa chẳng cùng, trí rõ câu ly vi, thân phân đồng hộp nắp, Di-lặc chạy lại ngoài lầu gác, Văn-thù nhà ở phía Đông thành giác, tùy thân can mộc, khắp xứ gia phong.

Chống gậy dựa giường im mà thành cỏ, trăng đêm thông tê giác, trời Thu mất nhạn hàng, viết suông tuyết lá chuối, thật đẹp sương phù dung, Thanh Nguyên hỏi giá gạo Lô lăng, sẽ có tri âm câu tư đáng.

Im học Thiếu Lâm, lắng toàn bản tâm, u linh tuyệt đải rổng sáng tự nhận, chỉ ngọc kim vàng việc nhà đời, keo loan dây phụng lời non nước, tùy phương khéo ứng chẳng cần tìm nhau. Lìa đó mà vào, nhỏ đó mà ra, một khảy tay vang mở lầu gác, thân hiện cửa cửa ngàn muôn ức.

Dứt đối đãi mà linh, không được mà danh, đến vị khó xong, mượn công chứng thành, hợp bạn ứng thời tiết, tùy việc phóng ánh sáng, thần ca xã múa nhàn tâm thích, khối mưa điều gió nhạc thái bình.

Lý cực chẳng thân, trí sáng tự thần, ba duyên chưa làm một điểm gồm thuần, đường về khác loại, ra trải các trần, lom khom dưới trăng liền sóng nước, cắt cắt gió xiên dương liễu Xuân.

Hạc đồng cốt gầy, tùng khe da thô, một thân nhàn mà mây trôi rừng hốc, hai mắt lạnh mà Thu vào sông hồ, trí đến không mà có. Lý cực có mà không, bằng vật bướm bay mộng ngày, tùy cơ ong xén râu hoa, mở miệng vậy dính, ngậm vậy dính, gió linh phát vang hang tùy gọi.

Làm tăng vạch mổ, cùng đời chia lìa, tròng mắt xanh tỏ rõ, đầu tóc bạc tơ tơ, kiếp không có câu, thật đắc không thầy, mượn công phân chiếu dụng, mượn vị mở giữ dắt, muôn tượng sum la một lời nói, sao phải đặc biệt chống da môi.

Diệu còn trước tượng, viên thành tự nhiên, đèn Phật chiếu tiếp, hoa tổ thơm liền, đồng huống ráng khói già, trời nước vết thu liền, tánh sinh không sinh, duyên trú không trú, tùy phần tuyết phân trai một chén, chẳng hiềm mây gởi nhà ba rui.

Minh bạch không căn mênh mang hồn trăng, thanh hư chẳng lộn xanh xanh vết Thu, trời xanh nên có thể chịu gánh, chư Phật nhàn nhã miệng nuốt, tình không vượt vật vật, diệu xúc ứng môn môn, rõ biết đầu chẳng do tâm niệm, sắc vàng đầu-đà diệt ý căn.

Tròng mắt chiếu người bến của khe Thu, lông đầu suy bạc, buổi sớm của sương tùng, rừng của hồ đỏ triều dâng mà kình lớn lộng sóng, ảnh của quế non trăng lạnh mà thỏ già đẩy bánh xe, rõ công mượn vị, khởi huyễn vào trần, bên đầu trăm hoa có thư thơm, ngang dọc chỉ điểm Xuân tự nhà.

Tâm không tâm diệu vượt xưa nay, tướng của không tướng, chẳng còn tình lượng, cây lá rơi mà Thu mở, trăng qua núi mà triều dâng, liễu mềm theo gió, quỳ hoa hướng mặt trời.

Im mà tĩnh chuyên, diệu toàn của thể, tình hết tánh truyền, tâm không giác viên, nhàn nhàn dạo đời huyễn, rõ rõ ứng duyên trần, lồng đèn bày trụ lẫn cơ dụng, trúc biếc hoa vàng thảy nói thiền.

Trần sạch không thừa, thể sáng mà hư, Thu cao đêm trọn, sông rộng sao xa, uyển chuyển gần mà đến, thiên viên cuộn lại buông, sông đẹp quả như châu ngậm trai, ứng vật nào ngại giếng nhìn lừa. Lắng của nam đài, ứng của giữa ấp, biết tròn sáng, tánh bình đẳng, Lạng Kha tiều có cục, móc tuyết thuyền hoa đình, vạch ngực của tùng lâm rõ ràng, nắm cán của mây nước mát trong, động từ gió chuyển, nhàn nên trăng dừng, tâm nghe huống là thưởng âm, chung chiếu nào ngại đánh bảo.

Mây nước dây lẻ, tùng lâm tăng già, sóng vọt khóe miệng tuyết chấm mày cao, Xuân dài thời tiết cùng liền nhụy, phá đêm ánh sáng tự chiếu đèn, trong không tơ mà nhiều kiến, ngoài không bả mà lắm ruồi, chẳng khởi diệt định, năng ứng nhiều hứng.

Tóc tuyết râu sương, răng kình da gà, năm lấn bồ liễu, ngày tại bãi dâu, dụng chuôi lớn của trì trí, lắng giữ chốt nguồn của đạo, mà nay bên đầu trăm hoa khéo được một chữ Vân Môn cùng. Tông thừa Tào Động, già khó phát hưng, sóng Thu lay khóe mắt, tuyết Xuân điểm góc mày, một bước nhảy qua không kiếp, tâm lẻ đèn tương tục, đào của tây mẫu chừ cuối kết ba ngàn năm thật, côn của bắc minh xác bay chín vạn dặm bằng, san hô cành cành nâng trăng, phá vào

Vân Môn tăng cẳng què. Tâm tâm tuyệt duyên, rành rành mất tuổi, nuốt Phật không ba đời, mở kinh đồng đại thiên, trí diệu quán ra ngại, ngày mới Xuân vô biên, bằng vật giường trúc hồ điệp mộng, cùng bay hớn hở đầu gió hoa. Diệu mà chẳng có, không mà chẳng không, ngồi lạnh bảng dưới sàn, bước chuyển hồ trước kiếp, trở sắc sáng mới phát, tri âm đức chẳng lẻ, dòng dài tin là nước đầy khoa, mâm chạy ngay như châu nhận ảnh. Răng thưa như nghê, da nứt như gà, muôn cơ chóng vót, một câu toàn đề, lắng còn biển tánh rộng, tâm tròn sáng đáy trăng, có tin gió sấm lại phá sâu, không lời đào lý tự thành hàng.

Thân có ứng, người không vị, tùy phương mà thấy, diệu xúc mà thần, núi rừng rậm rợp Xuân tại cây, sông hồ lạnh nhạt Thu sinh bến, nói chẳng hợp cơ chẳng bày sự, Vân Môn một lối xưa nay gần.

Tất cả tướng không tâm của sau đó, tất cả tâm không tướng của sau đó, hang sâu mây mọc , đầm lạnh trăng lên ứng nhân duyên bình định nhị nghi, rõ huyễn hóa sum la muôn tượng, vừa đúng chẳng nghi như chỉ trong tay.

Thanh tịnh vốn vậy, hòa hợp nhân duyên nhuộm chẳng thâm mà mài chẳng mỏng, ngưỡng càng cao mà dùi càng cứng, theo đó không sau, đón đó không trước, không không không xứ mất trung biên, mà nay thư quen nhón lại dùng, đầu đuôi tương ứng chánh lại thiên.

Thân già mà suy, căn lụt lại chậm, tạnh lạnh sông rộng, bầu trời đẩu rủ, tròn sáng ba con mắt, thọ dụng hai cọng mày, trần cỏi đại thiên, ngang dọc mà diệu xúc, ba thước trượng sáu truyện cười mà cùng theo. Ngồi quên phải quấy, im thấy ly vi, luyện sửa của Phật tổ, phạm vi của đất trời, đầu lâu mắt dưới mày, không kiếp cơ trong câu, Thanh Nguyên sắc đỏ bước kỳ lân, dược kiệu lông vàng oai sư tử, gặp nhau bắt tay, đường lớn đồng về.

Kiếp không im dạo, linh nhiên phá tối, triều dâng sáng chiếu trăng san hô, biển rụt gợn sóng Thu phỉ thúy, ở đời không cầu, tùy duyên tự do, trăm ngàn tam-muội việc nhà nhà, vất vả Câu Chi một đầu ngón.

Nói chân chẳng chân, nói tợ chẳng tợ, nhón chuyển đầu lưỡi dắt được mũi, gia phong không kiếp, đất ruộng nạp tăng, tâm tâm cùng tổ truyền nhau, Phật Phật thấy nó ra đời, một trần vào chánh thọ các trần tam-muội khởi.

Hình mạo Xuân lạnh, lông đầu tuyết tàn, ngồi luống ảnh sinh diệt, lắng thấy đầu ly vi, cây san hô sinh biển đồi mồi, châu minh nguyệt lăn mâm lưu ly, giấu thiên hạ ở thiên hạ chừ, một tánh tự nhiên bình đẳng, ra thế gian ở thế gian chừ, muôn tượng ai dám khinh nhau. Trời đất ngậm sáng, âm dương hóa chương, ruột rau thanh bạch, táo răng lạt vàng, tùng lâm nhàn đi lại, mây nước già hành tàng, vàng của trăm luyện dẻo chừ, ngọc của chín thử ấm chừ cắt mở, tùy thân can mộc, làm trò gặp trường.

Im im linh sáng, đống đống ngồi quên, sự nghiệp nạp tăng, văn chương tông ấn, ứng vật không ba đời, tùy duyên khắp mười phương, phân thân chẳng cần cùng hồi hỗ, khắp xứ ai năng làm giấu che, vời vợi rành rành rực rực rỡ rỡ.

Mây nước thân già, tùng lâm người bày, lông tóc đã tuyết, hơi mũi còn Xuân, bình đẳng ứng duyên vậy, tâm tâm Phật Phật, tự nhiên nói pháp vậy cỏi cỏi trần trần, đường về lại diệu, đùa giả tượng chân. Núi đeo tuyết mà năm lạnh, nước ngậm trăng mà đêm lan, đối cơ chuyển vật, bóng cỏ tìm cần, trâu của dạo dao nhọn mở, cục của lạng kha tàn. Gió Tây mưa thâu khói mây sạch, bắc đẩu duổi chân Hà Hán khô.

Hình tuy già xanh, sự vô cùng bận, vị chân nhai sáp, mặt lạnh vót sương, buông tay đi không kiếp, toàn thân vào làng vua, xoay đầu dạo đùa thành tam-muội, Xuân đến trăm hoa ong hút hương.

Gỗ cong ngồi giường, quạ dây dựa bên, thiền lẻ một câu ba đời mười phương, đèn xanh ngậm hoa đêm rực rỡ, chim trắng muốn mất trời xanh xanh, xưa nay có ứng, ra ngại không đương.

Tinh thần gò hốc, mây nước bày người, đèn tâm chẳng đêm cây đạo Xuân dài, thai châu dưỡng ở trai già, rồng sấm đạp nơi râu vảy, rực rỡ sáng ngời chừ hang của tỏ rõ, vời vợi bậc sóng chừ bến của hoa đào, trang nghiêm tam-muội, dạo đùa các trần. Im im có câu chừ tổ tổ truyền nhau, tâm tâm không trú chừ, linh linh tự nhiên, đá chứa ngọc mà núi ngời, vực ngậm châu mà sông đẹp, ngàn muôn cửa mở Di-lặc khảy, ba mươi năm dùng thiền Câu chi, việc một thừa, bên đầu trăm cỏ.

Môn của nhị nghi, căn của muôn tượng, có không khó nghĩ xanh trắng chẳng vết, mượn công nối cha ông, việc xong giao cháu con, nhặt hương hoa gánh mật đùi ong, bằng vật mộng bay hồn hồ điệp, tức tướng lìa tướng, biết ân báo ân.

Tuyết của Thái hành Xuân chẳng tiêu, trăng của Hoàng Hà đêm càng nhiều, gia phong chịu thanh bạch, thân thế tự vượt lay, ly vi khí nặng, ẩn hiện cơ điều, sáng rỡ gợn sóng đều đầy sạch, rừng cây san hô dâng triều cao. Tuyết quét chiều tạnh, nước nhận Thu trong, trời không bốn vách trăng lạnh canh ba, lắng còn mà riêng đứng, định ứng mà đi khắp, đạo của nhị nghi thành lại bình, ấn của muôn tượng hư chẳng đầy, hải âu trong tình ngoài cơ sự, chiều tà trên cát chưa lạnh thề.

Thân già lại lười, yên ổn do giản đơn, tuyết trắng phủ đầu, hoa chim loạn mắt, tâm sáng truyền đèn Tổ, thủ đoạn phá gia sản, đến chẳng đến Triệu Châu uống trà, lui chẳng lui mục châu vác bảng, nhờ hỏi các người biết không vậy, núi xanh cốt đẹp mây nhàn tan. Hình hài khô khan, tấm lòng rổng sáng, sông Thu trăng đêm cây già bờ xanh, một cơ trước sắc tự uyển chuyển, muôn tượng trên đầu ai an bài, Vân Môn chống gậy, Triệu Châu giày cỏ.

Tánh thành mà chẳng lập huyền vi, trí đến mà khó phân phải quấy, bầu trời mây vắng vẻ. Đêm lạnh trăng mơ màng, hồ điệp mộng hồn chừ ngày Xuân bay mà ngang vật, cò trắng thề việc chừ chiều tà nằm mà mất cơ. Da nứt tợ gà, răng thưa như nghê, các duyên bị dứt, một câu toàn nêu, đêm trăng tròn sáng chừ biển san hô rộng, mây chiều phá nát chừ, trời đồi mồi thấp.

Da cốt gầy lạnh, khí mạo suy tàn, ngồi lạnh Thu sinh sông rộng, tâm không trăng rơi triều khô, thiện tài dạo khắp trăm thành rồi, lầu gác cửa mở ngón vừa khảy. Lão tăng non cổ, trăm việc chẳng hay, no dáng của tuyết đều rừng đồng gầy còn cao tiết, âm cốt của tùng đá năm lạnh già lại xanh cao, đến đi lại vung, xướng đáp đáng ghét, sân nghiêm ngược dòng đường nước động, hiếu mãn rượu đầu tầng Tào sơn. Linh linh mà không, rành rành mà dung, cơ của chánh thiên chuyển, đạo của Phật Tổ đồng, giếng ngọc có trăng, hồ băng không gió, con cháu đắc lực thành việc nhà, ảnh hiện các trần trong tam-muội. Tinh thần tự nhiên, Thu sớm Xuân trước, cuộn ngực gò hốc, nhiễu răng gió khói, lý vô sinh mà tâm truyền Tổ, thần chẳng chết mà đạo ra các tiên, xanh vàng thù tạc chừ, ngày của tướng quân tước nhọn, đen trắng hơn kém chừ, năm của tiều tử Lạng Kha.

Im im mất lời linh linh thấy căn, trống đánh bôi độc, hương đốt hồn về, vật vật không tâm ảnh nhận gương, trần trần ra ngại tiếng vượt tường. Héo héo gầy gầy, bệnh khởi dáng gió, què què lệch lệch già lại sự nghiệp, ngồi ổn ba khoảng bình, tâm không trăm niệm tuyệt, sum la muôn tượng tin cao vợi, môn môn tam muội theo thi thiết. Tóc bạc răng rổng, mũi rũ miệng rộng, ngồi lạnh trăng nương nương, hơi trong Thu mênh mông, ly vi ra vào cửa mở, chánh thiên qua lại cơ sống, song biếc dáng già mắt có thân, rành rẽ bên đầu trăm cỏ thuốc.

Tuệ mà năng định, định mà năng tuệ, không có ngắn dài đầu không khuyết thừa, lực định tuệ trang nghiêm, tâm tánh tướng bằng chứng, trí diệu quán sát chiếu chẳng công, trí thành sở tác đồng viên kính.

Im im mà dạo, trăng lạnh trời Thu, đẹp đẹp mà khắp, mây trôi dòng nước, thân tâm không bờ bãi, cơ dụng có dùi câu, các trần tam-muội câu ngang dọc, người của phân giao đầu gậy chống.

Khéo rõ thường còn, u linh chẳng tối, thiên chánh xoay trục cối, ly vi thấy đạo căn, nơi vi trần phá kinh lớn ra, lúc miệng lạnh mở Chư Phật nuốt, tùy duyên rõ rệt được dụng môn môn, thành lập việc nhà giao phó cháu con.

Thần của ảnh, Xuân của vật, oanh trơn trơn của họng má, liễu rờn rờn của mày mắt, đùi ong phấn râu hoa, tỳ sáp men mật nồng, nhàn nhã thật rõ việc dạo đùa, đầu mối lại như người huyễn hóa.

Lắng còn chẳng lẫn, linh minh chẳng tối, phái phân đáy Hà Hán, dòng khơi nguồn Côn Lôn, thấy nghe trọn lành thành một tướng, ảnh hưởng nên không sáu căn, thể vốn chân như năng lại cỏi của sinh diệt, dụng tùy sinh diệt tức vào môn của chân như, tùng lâm tham no ba cành cật, mây mộng nhàn nhã tám chín nuốt.

Vực lắng vốn thành, chí hư chẳng đầy, thể ngậm sáng của đất trời, mười phương rõ suốt, dụng biến thái của âm dương muôn tượng cao vời, sẹo trăm chiến biết tin gió mưa rũ đầu lù lù lão thăng bình.

Rùa chừ già chừ tay nắm quyết nghi, Sư chừ phạm chừ nâng lệch lo sai, định suốt đáy đó, tuệ cùng bờ đó, tên đụng đôi phá, châu xoay ảnh tùy.

Im thành tánh đó. Tuệ nhuần định đó, rổng ứng sáu cửa quán thông ba đường, khéo léo mở quyền, chạm có rơi hốc, quái giết gã tăng, thuốc nhiều thành bệnh. Tổ tổ gia truyền, tâm tâm ấn toàn, hổn độn chưa chịu soi Oai Âm chẳng được chuyên, tiêu sấm văn do của răng voi, chống trăng năng vậy của sừng tê chóng, nước từ trúc lại chừ lộc chẳng mượn nhờ, gió từ hoa qua chừ, hương có nhân duyên.

Tượng lấy mẫu họa, người thành huyễn hóa, được mất một giấy rút thăm phải quấy một ngựa, kiến lập tùng tùng, quyền hành tạm tạm, chẳng dán mà an, buông tuồng mà hoang dã, khoa cối chẳng còn, quỹ nghi nào rổi rãi, đói thì ăn no thì nghỉ, cứng thì gối, mềm thì lót, ra thế gian ở thế gian, giấu thiên hạ nơi thiên hạ, lại hỏi thế nào chi hồ giả dã.

Xưa nay không vật, ngay xứ sinh ra, đầu tóc bạc của mỏng dài, tròng mắt đen một loạt, ái dám ở tôn túc, tăng tướng kính lão thành, hiện oai nghi trú diệt định, tùy ảnh hưởng phóng ánh sáng, biển đồi mồi sâu khó tìm trai của ngậm trăng, rừng san-hô lắng ai thấy kình của lộng triều.

Lù lù im cày, trời thành đất bằng, một tâm không trú trú, muôn tượng chẳng sinh sinh, khởi nhà không kiếp câu trong hồ, mượn bạn thời nay đi trên đường, người quậy tùng lâm bảy tám xứ khiến đi mà cứ, nắm lấy cây gậy chống bốn mươi năm, Sư ngồi mà ngang, dụng đó chẳng tệ, hư mà chẳng đầy.

Lắng ở nguồn tánh, dạo nơi cửa độ, động tĩnh ra ngại, vuông tròn chẳng vết, cây lạnh được Xuân chậm, cửa tuyết mất đêm tối, thông bít vậy hư lìa thật bít, biến hóa vậy, liền càn đoạn khôn, sáu hòa hợp mà không công chừ, thoát lược cỏi ba ngàn, muôn sai biệt mà có cứ chừ đều nương ân của một điểm.

Cái hình dung ấy, duyên báo gặp gỡ, ẩn muôn đức ở chưa điềm, cắt sáu dụng ở không vết, tuyết trận huyết chiến, ruộng ngọc trải nông, ảnh hưởng như hang trống, tùy gõ như chuông sương, đầu sào chẳng phải gió phướng động, biết có việc này lại cối Lô.

Tùng của khe biếc, hạc của ổ khói, đồng tánh nhàn nhàn, thân gầy vời vợi, sông ngậm trăng mà luyện dài, nước liền trời mà thu rộng một điểm phân rõ chừ mười phương hư rổng.

Vết tượng mà không, thuần toàn mà có, âm dương chẳng lường tới thần, sinh diệt chẳng đến mà thọ, mười phương cõi hiện nửa thân, ba đời Phật chẳng tiêu một miệng, chỉ cái hình núi cây gậy chống, cùng ông xúc xứ theo nhau chạy.

Mắt sâu trán cao, miệng rộng mũi thẳng, mây Thu tiêu chừ trời xanh mà rộng,trăng đêm lên chừ nước bạc mà lạnh, nhìn nhìn ảnh tượng tùy ứng chừ ngọc sáng lăng mâm.

Dụng được ở mày, thể toàn ở mũi, hương tượng chẳng đàn, lông vàng không sợ, rõ sơ tâm của Văn-thù, vào huyễn trí của Phổ-hiền, xoay đường phóng khoáng biết chẳng biết, trong sáng Bát-nhã ai dạo đùa.

Thân của mây nước, hơi của núi rừng, chẳng chuyên ở học, chẳng dạo ở nghề, im ngồi mà tâm không, khéo truyền mà đạo quý, gió Tây lạnh Thu trong có vết, Xuân dài xanh sạch mây không cuống, xưa nay chân tông Phật Tổ, chỉ là khắc thừa gia thế.

Núi sáng lạnh điểm tuyết, nước sắc lạnh Thu, gan mật gương xưa sạch, thân thế bình nổi trôi, lưới voi mà châu được mất trâu mà nhọn dạo, phụng lành vào lưới chừ liền miết trên móc, thủ đoạn thông thường chừ già chẳng truyền thôi.

Vực im mà sáng, lắng còn mà diệu, ba đời đều bình mười phương tròn chiếu, trăng tùy nước mà trôi, gió vào tùng mà thổi, gặp nhau sẽ có tri âm, hướng đạo tự nhiên đồng điệu. Mũi thẳng miệng bốn gốc, mày thấp mắt ba góc, im im câu khó truyền, sâu sâu ai chuyển chân, vào hồ của treo cây trời đất năng rộng, được cờ của Lạng Kha đen trắng chưa xay, như nay lại chẳng đảy giấu, đến xứ tùy nghi dính rơi.

Rành rành thường biết, linh linh chẳng ân, diệu không ba đời, tròn gồm nhị nghi, mũi kim dài thông chỉ, rốn thoi nhỏ nhã tơ, ra hang mây bạc gió đoạn đưa, đầy khoa nước chảy trăng theo cùng, khắp ứng các cơ chừ tự nhiên hợp nghi.

Các dòng nuốt biển, đầm lớn giấu núi, sờ mây trăng chừ con cóc mật lạnh, nằm sóng gió chừ cò trắng trong tình.

Mây mắt tinh thần, thợ vẽ điểm trang, công chuyển huyền vi, rõ không tơ bả, trời Thu trong mà hơi sông lắng sáng, nước đêm bạc mà hồn trăng sóng sánh, vật vật đầu đầu ứng hóa thân vượt ra trước cơ có điển hình.

Rổng rang mà sáng sủa, rõ không ảnh thừa, cao vậy mà còn, đâu có vết khác, tĩnh chẳng tượng vậy suốt thấy nguồn đó, động thuận duyên vậy, nảy phát rễ đó, dụng miên miên chừ quậy chẳng lẫn. Soi đó hiện tượng, hang đó tàng thần, sáu cửa tùy muôn loài, tam-muội vào các trần, trăng thông tê giác sớm, hoa đến mật phòng Xuân, cơ của rành rành quả sáng tỏ, lại hiềm xứ nào chẳng thân nhau.

Nhãn mà sân bày mà vui, im truyền gia phong lỗ mũi, dụng giao thời tiết lông mày, buông xuống cơ ném mở bày rò rỉ, mười phương ba đời chừ đồng được đồng tham, nhị nghi muôn tượng chừ đồng nghe đồng nói.

Nước dừng ôm trăng, núi không nhả mây, thanh bạch tự như, cao nhàn chẳng đàn, tánh linh gò hang chừ vượn hạc được bạn, tình vị sông hồ chừ cò lộ rẽ phân.

Sương rửa đẩu khôi, thu sinh Hà Hán, hình yểu kiểu mà tùng lớn tham mây, khí lắng sáng mà thừa ngập lùi bờ.

Tóc phau phau như núi tuyết, mắt lắng lắng như đầm Thu, gậy phất bạn già, tùng lâm no tham, muôn toàn chẳng một có, hai phá lại thành ba, môn môn rổng mà chánh thọ, vật vật mỗi tự thiền đàm, Xuân đình chẳng cần khoảng lộn xộn, hoa chim mà nay thôi ngậm rồi. Tóc bạc dáng xanh, ba cật ở núi, mở mắt bất chợt sáng, ngồi yên chẳng biết nhàn, khéo ứng toàn cơ dụng, linh minh vào vòng đạo, mà nay cùng bạn đi trong trần, lá dâu tiền Thanh ta chớ tiếc.

Hành khởi giải tuyệt, toàn tông nói khuyết, căn căn trần trần chừ vốn tự hiện thành, Phật Phật tổ tổ chừ nào nhọc thi thiết, bản sắc nhà đang hành, thưởng âm cái thời tiết, ngày chậm dòng gió chuyển lưng liễu, dời rừng lời mền dịu lưỡi oanh.

Mất trâu nhọn dạo, lưới voi châu được, cát mờ mờ mà cò lạnh, trời xanh xanh mà nhạn mất.

Chân cuộn trên đá, nhân gian niệm khô, Thu sinh khóe mắt vui vào đầu mây, thân tâm của gò hốc lỗi lạc, gan mật của tùng lâm suy tàn, khe trăng mơ màng sương đêm rửa mài mà khí vận thanh bạch, tùng non nghiêng què tuyết mới tẩy rửa mà tinh thần xanh lạnh, hành cước giày rách, ở núi cật rộng, điểm dính phá lồng rơi, gọi lui ngã sào chùa, thời khắc thúc giục kén ba ngủ, gió mưa vổ sờ vết trăm chiến, ảnh tượng chịu soi, âm thanh qua tường, tịch mặc mắt đầu lâu, ánh sáng cục thịt đỏ, mây gấm duỗi Xuân chừ hoa dung sáng rỡ, sấm triều cuộn tuyết chừ cửa biển sóng dồi, hét của treo phất, đuổi xa của gậy chống, bánh Hồ bánh bao có biến thông mà cung chức nối tổ, hoa sen lá sen mất khoa cối mà phán quan nói thiền, theo nhau học bước, chớ tợ Hàm đan.

Trưởng lão Quang ở Điểu Cự tả chân cầu tán.

Cốt lạnh hơi gầy, đảnh tuyết cằm tơ, lười của đầu trâu, si của đầu hổ, cao ngất trốn thiền xứ, không không chọn thời Phật, chín muôn bằng gió đỡ sừng dê, ngàn năm thỏ trăng nằm mầy ngài, môn môn huyễn khởi, trần trần trí theo, hồ điệp mộng dạo chừ trang sinh bằng vật, đào hoa mắt lạnh chừ Linh vân chẳng nghi, đầu không góc vết, on chớ châm dùi, Ba lăng từng đối kiếm thổi lông, san hô cành cành chống trăng đêm.

Thủ tòa Chân tả chân cầu tán.

Biển giác nguồn lắng, tánh trời rổng bằng, tai mắt không càng xa, hơi thở tế lại trong, sương lạnh đẩu ướt, Thu nhạt sông rộng, đến đi của tùng lâm, ánh sáng đầu trăm cỏ, trăng của mày ngài chừ ba ngàn cõi biển, gió của sừng dê chừ chín muôn đường mây, da bụng tham no, gan mật lão thành, khua búa rất dễ, khí nhận rất khó sinh, vì ngươi một đẻo mũi trát bùn, theo giáo trông bốn phía người sợ.

Giám tự Giáo tả chân cầu tán.

Giường Hồ một điểm, trí dạo hang lý, thiên chánh qua lại, ly vi ẩn hiện, trên dưới hổn thành vậy căn của nhị nghi, đến đi bình đẳng vậy tắc của ba đời, khi có tùy ứng các trần, chẳng thể nói tợ một vật, tu chứng chẳng không, ô nhiễm chẳng được, chấn đó Đông đoài đó Tây, ly đó Nam, khảm đó Bắc, Thanh châu áo vải, Trấn châu la bặc, ngay gia hành trong mắt có gân, bản sắc kẻ đầu lưỡi không xương.

Tiểu sư Thiền khách Trí Lâm tả chân cầu tán.

Mây đá tuyết tùng, bạn của năm lạnh theo, trăng sớm chuông sương, âm dung của thanh bạch, tự vui vậy thôn ca xã múa, bằng lòng vậy sáo mục về nông, mưa cuồng dứt gió, nhà ẩn thần mà trốn trận, sấm rống chớp ngăn, chiến thiền tịch mà giao phong, mười phần nhàn rỗi, một loại lười nhác, núi xanh đến đi của mây bạc, bình nổi vết trôi của nước chảy, vạch mốc biến văn báo, ngâm mây lột cốt rồng, thân già nghề lẻ chừ khó trao con, trí bằng đức nửa chừ chưa thể truyền tông. Trịnh Thành Trung tả chân cầu tán.

Trí chẳng năng biết, thức chẳng năng hay, một hơi nhẹ trong, …

lạnh biếc, sen nở mộng tỉnh, mười phương xứ mất ở một thời, kinh lột bằng đánh chín muôn dặm thành ở một hơi. Vật ngã dung khắp, tự tha bằng ra, châu nhận sắc mà chẳng vết, kiếm khua không mà nào dấu, khoảnh khắc khảy vang, lầu gác Di-lặc mở vậy, có lẽ là rất sâu, cõi trần phân thân, lổ lông Phổ Hiền vậy đầu không bức hẹp.

Vương Thừa sự tả chân cầu tán.

Thoi xanh dáng tạp, dư phan chứa đá mà sáng núi, lão tiết năm lạnh, hổ phách ôm tùng mà trọn năm, khoảng Oai Âm chưa hưng, trước của hổn độn muốn tạc, tùng lâm đại nghĩa chừ đạo tôn Bách Trượng, sát hải lắng sóng chừ trăng hiện ba ngàn, ta vì ngươi nói pháp, ngươi vì ta làm ruộng, cứ ngồi rễ tùng trên đầu đá, tri âm tin người tâm thần truyền.

Tán thán chân dung của Hòa thượng Giác ở Thiên Đồng tại Minh châu xong.

Đệ tử Hữu-phụng-nghị-lang-chủ-quản-Đài-châu-Sùng-đạo-quán-tứ-canh-ngư-đại Lý Đoan Dân kính cẩn cúng thí vốn liếng bổng lộc thêm hổ trợ khai bảng, cầu mong thiện lợi thêm lớn. Lộc toán.

Ngày An cư mùa Hạ năm Đinh sửu (1157) thuộc niên hiệu Thiệu hưng (1131- 1163 thời Nam Tống) tiểu sư Tỳ-kheo Trí Tuyên mộ duyên khai bảng. Đệ tử kính phụng Tam bảo, Ngô Hưng vương Thủ Siêu cùng đệ tử nữ chương hai mươi tám vị, bằng tiểu mười ba nương tử cùng thí gia tài trợ duyên khai bảng, mỗi mỗi mong đáp bốn ân ba cõi, Tỳ-kheo Xung Nghĩa ở Linh nhạc thí tài thêm khai bảng, mong đáp bốn ân ba cõi. (Tán thán chân dung của Hòa thượng Giác ở Thiên Đồng hết).

GHI VỀ HÀNH NGHIỆP CỦA HÒA THƯỢNG ĐƯỢC SẮC PHONG THỤY HIỆU HOẰNG TRÍ THIỀN SƯ

Năm Tuyên hòa thứ sáu (1124 thời Bắc Tống) kính thưa Hướng Công tử để phát vận sự, mộng thấy vị tăng dẫn đến ngôi chùa cổ, trên bảng thiếp vàng viết chữ “Thấp châu” chẳng lường biết là gì, qua mùa Thu tháng chín, Phổ Chiếu Vương tự ở Tứ châu khuyết vị trụ trì, Hướng công nghe Sa-môn Chánh Giác ở tòa thứ nhất tại Trường lô là vị tiếp xướng tông Tào Động mà các hàng nạp tử rất tin hưởng ứng, bèn soạn đủ sớ và thiếp thỉnh bổ sung ở đó, khi đã đến, hỏi về quê quán, Sư nói là vốn ở Thấp châu, Hướng công mới tỏ ngộ mộng trước, nên càng thêm kính lễ, nên từ đó, Sư ngồi khắp bảy đạo tràng, tiếng tăm vang khắp thiên hạ, tên xưng là Đại sĩ Đạt nhân ra ứng nơi đời làm thầy người trời, phàm đâu là ngẫu nhiên vậy ư! Sư vốn giòng họ Lý, thân mẫu người họ Triệu, đêm Sư ra đời ánh sáng phát ra từ phòng bà, mọi người đều lấy làm lạ, năm lên bảy mỗi ngày Sư đọc sách vài ngàn lời, qua ít ngày bèn thông rành Ngũ kinh, tổ thân phụ tôn sùng đạo, lâu tham ở con của lão nam. Tích Thúy là Thiền sư Phật-đà tốn từng chỉ Sư mà nói với thân phụ: “đứa trẻ này vượt xa chẳng đồng thường, không phải là người trong trần ai, nên cho nó xuất gia, ngày sau hẳn làm đại pháp khí”. Năm mười một tuổi, Sư được độ ở bản tôn chùa Tịnh Minh tại đồng quận, năm mười bốn tuổi Sư đắc giới với Sa-môn Trí Quỳnh ở chùa Từ Vân, Tấn châu, năm mười tám tuổi Sư ra dạo các phương, quyết biệt với lời của tổ đó nói: “Nếu chẳng phát minh việc lớn, thì chẳng trở về vậy” đến khoảng năm Tấn Giáng hoặc vì không có thầy nương tựa. Ấp Duẫn thấy Sư tài giỏi vượt thường nhân dùng chiếc quạt đang nắm mà dạy Sư rằng:”Hãy vì ta mà ghi một lời” Sư ứng tiếng, nắm bút ghi bài kệ lên đó, Ấp Duẫn rất vui mừng, vì xin giúp để đi, vượt sông qua Lạc, Sư tọa hạ tại núi Thiếu Thất, thường ngày hái nhặt rau lá cung cấp các vị tăng bệnh, rau tạm hết thì hái cả chồi thuốc tiếp tục đó, Sư dạo đến Long Môn, gặp vị tăng cùng quê, kéo Sư đồng trở về, Sư bảo: “Xuất gia hành cước vốn vì tham tầm tri thức rõ việc sinh tử, quê hương chẳng phải là chỗ nghĩ nhớ vậy”. Lưng bọc thẳng đến Hương Sơn ở Nhữ châu thành cây khô, vừa trông thấy thì sinh quý trọng, một ngày nọ nghe vị tăng tụng kinh Diệu Pháp Liên Hoa đến câu “Mắt cha mẹ sinh ra thấy khắp ba ngàn cõi” tự nhiên có sự tỉnh ngộ, vội đến trượng thất trình bày điều ngộ, Sơn chỉ hộp hương trên đài và bảo: “Bên trong là vật gì?” Sư đáp: “Là tâm hành gì” Sơn bảo: “Chỗ ông ngộ lại thế nào?” Sư đưa tay vẽ tướng một vòng tròn để trình đó, lại vứt ra sau, Sơn bảo: “Gã đùa cục bùn có hạn gì?” Sư nói: “Sai” Sơn bảo: “Chớ thấy người mới được” Sư ứng đáp: “Vâng” bấy giờ ở Đơn Hà Thiền sư Thuần giá đạo mới thạnh, Sư bèn đến đó, Đơn Hà hỏi: “Thế nào là chính mình ở không kiếp trở về trước?” Sư đáp: “Ếch ương đáy giếng nuốt mất trăng, canh ba chẳng mượn rèm đêm sáng” Đơn Hà bảo: “Chưa phải hãy nói lại” Sư định bàn luận, Đơn Hà liền đánh một chổi và bảo: “Lại nói chẳng mượn” Sư chợt ngộ bèn đảnh lễ, Đơn Hà bảo: “Sao chẳng nói lấy một câu?” Sư đáp: “Tôi ngày nay mất tiền gặp tội” Đơn Hà bảo: “chưa rảnh để đánh ông, hãy đi đi”. Lúc đó Sư vừa hai mươi ba tuổi vậy, Đơn Hà lùi ở chùa Đại thừa tại Đường châu, Sư cũng theo đó, ở núi có Hòa thượng Thăng, cũng là đệ tử nói dõi dòng pháp của Thiền sư Thuần-Đơn Hà, cử Sư lập tăng, Đơn Hà ở Đại Hồng, Sư trông coi ký thất, năm Tuyên Hòa thứ ba (1121 Bắc Tống) chuyển đổi thủ tòa, bấy giờ các Sa-môn Trí ở Kim Lật, Tông ở Tuyết Đậu, Ngộ ở Bảo Phước, Lưu ở Phụng Sơn đều theo Ngài Tham, qua năm sau (1122) phân tòa ở Lô Sơn, Sa-môn chiếu ở Viên Thông dưới tòa Xiển Đề. Sa-môn Chân Hiết ở Trường Lô nghe danh tiếng Sư, bèn sai mang thư đến thỉnh mời, gióng chuông ra nghinh đón, đại chúng sợ nhìn, râu mày Sư kỳ lạ, toàn bộ đều đen, áo quần rách rưới, giày dép đều thủng, Chân Hiết sai thị giả lấy giày mới để đổi đó, Sư liền bảo:

“Tôi đâu vì giày dép mà lại đây ư?” Chân Hiết cùng đại chúng khẩn thỉnh Sư ở tòa thứ nhất, bấy giờ đại chúng đông đến một ngàn bảy trăm vị, thấy Sư trẻ tuổi, mới đầu cũng lấy làm lạ đó, đến lúc cầm phất già giặn đối với người tham thỉnh, không ai chẳng tâm phục. Lại trải qua hai năm (1124) sư ở Phổ Chiếu tại Tứ châu, mới thật sự ra đời nối dõi giòng pháp từ Hòa thượng Thuần, trước đó phân chùa một nửa làm cung thần tiêu, mà lại lưỡng Hoài đói khổ, bếp kho trống thiếu, vật thực cần của hai bữa dùng xen tạp đậu và gạo tẻ, Sư đến bảo thuần dùng lúa canh, vị tăng trông coi kho lẫm từ chối chẳng cung cấp, Sư lại bảo cứ như mới đầu, thế rồi Đàm-việt thay giao, hoàng đế Hy Tông (Triệu Cát 1101- 1126 thời Bắc Tống) đến phương Nam, Sư lãnh chúng khởi cư, hoàng đến thấy chúng tăng trong chùa hơn ngàn vị, đứng đầy bên tả đường, phương bào chỉnh túc, oai nghi rất khả quan, sau đó, có sắc chỉ mời gọi Sư, Sư ra mặt nhận thánh ngữ, một nửa trở về lại chùa cũ, Sư nhận thỉnh mời mà chưa đến nơi. Luân tướng trong tháp Tăng-già có khói hương vụt bay lên hư không thẳng tỏa về hướng Đông Nam, lúc Sư vào chùa mới hết, năm Kiến Viêm thứ nhất (1127 thời Nam Tống) Sư ở Thái Bình tại Thư châu lại đến ở Viên Thông, Năng nhân tại Giang châu, từ Năng Nhân xong việc, Sư dạo đến Vân Cư, bấy giờ Thiền sư Cần viên Ngộ đang ở núi gặp lúc tại Trường Lô pháp tịch trống vắng, đại chúng đều muốn có được Sư, Viên Ngộ cùng An-định-quận-vương lệnh gọi, gắng sức cùng đi vào chùa, không bao lâu tăng tri sự báo cáo thiếu hụt lương thực, Sư im lặng không đáp, bấy giờ giặc cướp Lý Tại đang dàn trận ở biên giới, dẫn binh lính vào chùa, mọi người đều kinh sợ, Sư ngồi yên trên pháp đường đợi nó đến, dùng lời hay dẫn dụ đó, Lý Tại cúi đầu tin phục, lệnh lấy thóc vàng trên các xe để cúng chúng. Một phương cũng nhờ đó mà được an, mùa Thu năm Kiến viêm thứ ba (1129 thời Nam Tống) Sư qua sông đến Minh châu, muốn theo đường biển đến lễ bái Quán Thế Âm ở Bổ-đà, đường đi từ chùa Cảnh Đức của núi Thiên Đồng, vừa lúc tại đó khuyết chủ, đại chúng thấy Sư lại, nên mật báo cùng quận, Sư nghe phong phanh, bèn bỏ trốn đi, đại chúng vây quanh, trọn đêm mà đi chẳng được, bất đắc dĩ mà nhận sự thỉnh mời, chẳng bao lâu, người vị xâm phạm trong biên giới, các chùa đều từ tạ khiến vân du, một mình Sư đến là chẳng chống cự, hoặc lấy làm chẳng thể, Sư dẫn dụ đó rằng: “Ngày mai giặc đến, chùa sắp trống không, tức nay may mắn còn vì ta có, có thể chẳng cùng chúng chung đó ư?”. Thế rồi giặc đến, lên đảnh tháp để trông nhìn, như có trông thấy điều gì, bèn gom binh lính mà lùi không xâm phạm mảy may, mọi người đều mừng vui thán phục, cho là được thần giúp đỡ, Bá Tường nghe tên Sư đã từ lâu, mãi đến năm Mậu Ngọ (1138) làm giáo thọ châu học, mới biết được mặt Sư, từng phỏng hỏi Sư từ nhỏ bỏ hết chu đạo, bóng tùng hơn hai mươi dặm, lầu hùng gác kiệt cao vượt muôn núi, hẳn đã gần chỗ chưa thấy, vào cửa thiền nhỏ nhặt muôn chỉ, im ngồi nơi thiền sàn, không tiếng nói cười, Bá Tường khoản hầu tham chính, dạo khắp Tương Hán Giang Tây, Nam nhạc, chưa có đâu thạnh như vậy, nghe các bậc tôn túc trưỡng lão ở các nơi đó đều nói: “Xưa kia tại Thiên Đồng tăng chúng chưa đầy hai trăm vị, lúc Sư đến, thì học giả khắp bốn phương tranh nhau tìm đến, như loài bay chạy hướng đến phụng, lân trăm sông đổ về biển cả, nay tăng chúng đã lên số một ngàn hai trăm vị vậy” mọi người đến càng nhiều, nên rồi phủ sắp khô, người trông coi hoảng sợ chẳng biết tính làm sao, đem sự việc lương thực của chư tăng sắp hết thưa Sư, Sư cười bảo: “Mỗi người đều tự có miệng chẳng phải ông lo vậy” nói chưa xong, người gác cổng báo rằng: “Có người giòng họ tiền ở Gia Hòa dùng thuyền chở ngàn hộc gạo đến ghé bờ vậy”. Tháng chín năm Thiệu Hưng thứ tám (1138 thời Nam tống) Sư có được sắc chiếu mời đến ở chùa Linh Ẩn tại phủ Diêm An. Lúc sắp ra đi, đại chúng buồn khóc, có vài vạn chim quạ cũng kêu hót buồn cảm theo Sư, trải qua vài giờ mới tan đàn, qua tháng mười lại có sắc chiếu trở về lại Thiên Đồng, trước sau gồm ba mươi năm Sư ở đó, chùa phòng có cả ngàn gian, không gì chẳng mới mẽ, khác thời ở Trường lô Tuyết Phong, lúc chúng tăng mới thạnh mỗi vị ở một nhà, riêng làm bốn năm, lúc tại Thiên Đồng nạp tử đã đông, Sư đem ý chỉ mình trao cho các thợ, làm một ngôi nhà để tăng chúng ở gồm một ngàn hai trăm vị, thảy đều dung thọ, hùng mạnh, đẹp đẻ sâu ẩn thật chỗ sáng kiến, tức giữa khoảng hai núi ngăn biển triều dâng mà làm ruộng ở đó, hằng năm thu nhập gấp ba lần so với trước, phàm vật tăng chúng cần thì thẩy đều đầy đủ, đây tuy là việc hữu vi nhưng người khác nghiêng nhìn chẳng dám ra tay vậy, Sư vui dạo trong đó, đúng ngày giục làm, đến tháng chín mùa Thu năm Thiệu Hưng thứ hai mươi bảy (1157 thời Nam Tống) chợt nhiên Sư đến trong thành ra mắt quận liêu và chỗ vốn từng qua lại. Lại đến Việt Thượng chào hỏi soái thú Triệu công Lệnh Ngận, nhân đến khắp các nhà Đàn-việt, như cùng họ từ biệt vậy. Qua ngày mồng bảy tháng mười, Sư trở về núi, dùng cơm dáng vẻ như thường, sáng mồng tám khoảng giờ Thìn giờ Tî (từ bảy-mười giờ sáng) Sư tắm gội thay y phục, ngồi trang nghiêm báo cùng đại chúng, ngoảy lại bảo thị giả lấy giấy bút viết thư gởi Thiền sư Đại Tuệ căn dặn việc hậu sự, Sư lại viết bài kệ tụng rằng:

“Mộng huyễn không hoa.

Sáu mươi bảy năm.

Chim trắng khói mất.

Nước thu liền trời”.

Xong, vứt bút mà thị tịch, tôn trí trong khám lưu lại bảy ngày mà dáng mạo Sư vẫn như lúc sinh tiền, sư thọ sáu mươi bảy tuổi, năm mươi ba tăng lạp, Thiền sư Đại Tuệ ngay đêm có được thư bèn đến trong núi, đến ngày mười bốn, nghinh thỉnh toàn thân Sư an táng tại tháp Đông Cốc, các hàng tăng tục tiển đưa lên đầy núi chật hang, không ai chẳng thương khóc kính tiếc, từ ngày Sư thị tịch, mưa gió liên tiếp, đến lúc an táng thì hửng tạnh, việc xong, trở lại như mới đầu, Sư đầy đủ đại từ bi, dạy răn dẫn dắt chẳng nhọc mệt, các người ném thê nhập thất, ngầm hợp mật chứng đông nhiều chẳng thể ghi nhớ hết, Sư đối với thọ thí thì không tham mà hành thí thì không nhàm, gặp năm đói lạnh thiếu ăn, Sư dốc hết tài vật của mình và đem các vật thừa của tăng chúng, giúp đỡ để bảo tồn sự sống quên lo toan cả vài ngàn muôn người, Sư sống thường luôn bố thí, vàng lụa lắm nhiều đều giao về tăng chúng. Trượng thất Sư ở rổng rang, vận mặc áo quần cũ rách ăn cơm thường, chẳng phá lệ ăn đúng ngọ đến trọn cả đời, thường cắt tóc nhóm lại thảy đều sinh Xá-lợi năm sắc, hoặc tóc rỗng suốt bên trong, răng rụng Xá-lợi sinh ra chẳng ngớt, sau khi an táng mọi người cầu đảo, hoặc được ở đệm chiếu, hoặc được ở áo giày, toàn chỗ bất thường, chùa cách xa nước, Sư đục đá làm cái ngòi, mẹ con cùng ngậm, trai trù nhà tắm thảy đều đủ khắp, phụ nữ quan nhân mọi người vào chùa muốn rửa tay trong ngòi thì chợt nhiên nước vọt ra, phụ nữ sợ ngã, thời gian lâu mới tỉnh lại, có quán của Quý Nhân Tử ở phía tây pháp đường, rượu thịt tự mang theo, hoặc ngăn chẳng theo, bổng chốc mà trống pháp sấm động rơi nơi đất, Quý Nhân Tử kinh sợ mà bỏ đi, nay vẫn còn dấu vết sấm động vậy, một ngày nọ, có tiểu hành giả ngã té nơi đất mà nói rằng: “Ta là thần hộ già-lam cùng sánh lực với thần Thái bạch, nên khiến chúng tăng tụng thần chú hổ trợ ta” có kẻ bảo “Sao chẳng đem báo cùng đường đầu” thần bảo “ Ta nghe Hòa thượng Giác ở đây hơn mười năm vậy, mỗi khi đến tẩm đường muốn trông thấy đó tức liền đánh sợ chẳng thể bước tới, nên trọn chưa được biết đó vậy” Sư làm văn mới đầu chẳng lưu ý, đặt bút tức thành. Trung-thư-xá-nhận Phạm công Lương Quý thỉnh làm bài minh cho am Đại Dụng, đích thân viết trên đá, than rằng: “Cùng tín tâm minh của Tam tổ đồng sau trước vậy” sau khi Sư thị tịch năm tháng thì có sắc chiếu phong thụy hiệu là “Hoằng Trí Thiền Sư” tháp hiệu là “Diệu Quang”, Tham-tri-chính-sự Chu Công Quỳ làm bài minh đó. Phàm dấu vết ứng thế của Sư, xem đọc ở bài minh nơi tháp, nay đây chẳng thuật lại. Than ôi! Sự nghiệp đặc biệt của Sư đây có thể hình dung ở lời đó vậy, nếu là diệu dụng tung hoành thì chẳng dấu chẳng vết, toàn vượt trước không kiếp, rổng suốt ngoài Oai Âm, chẳng thể được mà phỏng bàn đó, lại chẳng phải chỗ của văn tự có thể biên ghi vậy.

Ngày … tháng sáu năm Càn Đạo thứ hai (11 thời Nam Tống) Tả-triều-phụng-đại-phu-thị-ngự- sử Vương Bá Tường ghi. Tỳ-kheo Ngộ Thiên khai bảng năm Mậu Ngọ (11 ) khắc ghi.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 175

NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH

SỐ 2002

(QUYỂN THƯỢNG & HẠ)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN SỐ 2002

NGỮ LỤC HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH

TỰA

Trong Ngũ gia tông phái, Tào động thì cơ quan không lộ ra, Lâm Tế thì gậy, hét rõ ràng ví như được nguyên do đó thì dễ vào cửa, tuy chỗ lấy bỏ khác chút ít nhưng tác dụng không đồng. Tóm lại, tuy khác đường nhưng tất cả đều nhất trí mà thôi. Chỉ có thiền sư Như Tịnh ở chùa Thiên Đồng không lưu truyền, không cậy thế nhưng có điều đó. Tự thành một nhà tám mặt chịu đối địch, mới dùng trúc bề từ lâu biết đau đớn, sau nhờ một giọt nước mà con đường thênh thang cắt đứt huyền nhai, chặt đinh chém sắt, gọi là dùng pháp được pháp được pháp ngoài ý, được cá quên nom, được thỏ quên lưới. Nhìn Sư lên tòa bảo hoa ngồi như con mãnh hổ, đánh trống lớn cất tiếng rống sư tử, làm cho người trời kính ngưỡng, ma quỷ quy hàng. Cho đến một tiếng hét, bài tụng, một câu, một lời, hô gió gọi mây sấm chớp đoành đoành, ngàn hình vạn ảnh không cùng tột. Gần đây bậc tôn túc dứt duyên xưa không phải chỉ một, đã trải qua bốn đại bảo sát, như vầng mây lẽ loi, con hạc đồng nội, Sư đi đứng tự do đều ở chỗ thấy được, cho nên người dũng mãnh tinh tấn đều đạt được. Như căn nhà tối được ánh sáng rọi vào thấy được các thứ vật sắc. Người chùn chân chưa dạy bảo thì sợ sự, như con em đối với thầy, cha. Đâu không biết thuốc mù mà khuyết tật, sau khi bệnh lành có ích. Điểm đắc lực của Sư là chỗ ra sanh vào tử, chắc chắn khó dùng hình tích mà cầu hiểu được thật pháp. Nhưng xem nước nhất định xem sóng, lội qua biển cả phải từ bến bờ, cho nên bỏ lời này thì không thể cầu áo nghĩa đó đâu. Thượng nhân của Tông dùng pháp ngữ của Sư, đặt bài tựa của tôi lên đầu thiên. Tôi thì đâu được như vậy, bởi vì tôi và Sư là người cùng quê, là bạn đạo, hơn nữa tâm mắt chiếu sáng nhau, không thể không có vài lời trình bày đại khái, vì chọn như vậy để phụ và phần cuối của bộ sách này. Nếu phát dương được mỹ mãn, khiến danh tiếng của Sư trong công trình nối đuốc, càng lâu càng thịnh hành-giới cự nho đương thời..

Năm Kỷ Sửu, niên hiệu Thiệu Đinh thứ hai, Đổng phách Tán Tử Sư Tú kính ghi.

Mục lục của Thiền sư Như Tịnh Quyển Thượng:

- Tựa:

- Thanh Lương Ngữ Lục.

- Tịnh Từ Ngữ Lục.

- Thụy Nham Ngữ Lục. Tái Trụ Tịnh Từ Ngữ Lục.

Quyển Hạ:

- Thiên Đồng Ngữ Lục:

- Thường Đường.

- Tiểu Tham.

- Phổ Thuyết.

- Pháp Ngữ .

- Tụng Cổ.

- Tán Phật Tổ.

- Tiểu Phật sự.

- Kệ Tụng.

- Bạt --------------------------------------- SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 381

NGỮ LỤC HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH

QUYỂN THƯỢNG

NGỮ LỤC THANH LƯƠNG Ở KIẾN KHANG Thị giả Văn Sách biên tập.

Sư ở vào năm Gia Định thứ ba ngày mồng năm tháng mười, ở Hoa Tạng Bảo Trung Thiền Tự, nhận lời thỉnh nhập tự. Chỉ Sơn Môn: Đoạn lộ trình thẳng đến, càn khôn rỗng suốt đây là khai môn. Bên phải vỗ chừ bên trái thổi, quan ải đảo lộn nỗi phong lôi.

Mở cửa điện thấy Phật, trong mắt chích độc – nhổ bỏ đi lễ bái đốt hương điên đảo chọc quê.

Ngồi phương trượng, lấy được con mắt Đạt Ma, lấy bùn nhào thành viên đạn bắn người. Nói to lên: Xem biển khô tận đáy, sóng vỗ đến trời cao.

Sư đến trước pháp tòa đưa mãnh giấy bút ngài không còn một mảy, diệt hết mảy may, trong cực tỉnh đưa mảnh giấy nói: Xem nỗi gió mây truyền hiệu lệnh. Lôi sắm thủy mặc chấn động cương tông, không có tướng chung chứng cứ gì? Kî nhất trái tai. Niêm: Thỉnh sớ: Xương đảnh Cù Đàm, mắt phu tử, tối kî kỳ phùng địch thủ, tiếng ngọc tiếng vàng.

Chỉ pháp tòa: Quả đất lún xuống, tòa này cao rộng. Ngàn biến vạn hóa không công được hưởng.

Chỉnh y phục lên tòa nói: Cây cột mang thai chợt nổ tung. Đột xu-ất chùy sắt không lỗ, nhiều kiếp đều thất bại, đến nỗi Đại Sĩ Kim Túc lên Ngọc Lân đường, đích thân trên lông chim trĩ, thổi một trận gió ng-hiệp, khiến nó biến thành con trâu đực như điên như dại, chống Đông, đỡ Tây, lùi Nam, đẩy Bắc, chưa khỏi phạm vào cỏ nước thái bình, phá ruộng đất của Thanh Lương, chặt tận gai gốc, trải khắp cỏ tật lê. Dùng đó đễ đoạn mạng căn Lâm Tế, dùng đây làm mù mắt nạp tăng. Sư vỗ tay vào đùi quát. Đồ súc sanh bàn luận khoe khoang, tướng, câu vào não làm loạn Diêm-phù-đề, cười chết người. Tuy nhiên như thế, công phu cuối cánh về đâu? Tất cả đều ở trong hàng Thánh hóa của ta. Lại nêu: Đạo của Tam Thánh, ta gặp người thì không ra, ra thì vì người. Đạo của Hưng Hóa, ta gặp người thì ra, ra thì không vì người. Hai công án này nghiệm hết nạp tăng, khó làm sáng mắt, chợt bị đàn việt ở phủ Kiến Khang của ta lúc nhàn rổi thấy được, phá đưa ra giống như Thanh Lương, có thể nói rồng ngâm mây nỗi, cọp gầm gió cuộn, chưa khỏi mượn lổ mũi Thượng Thơ làm hơi thở trong chốn tùng lâm. Có một khẩu hiệu nêu giống các người; (mới ngẩng lên băng long hỗ, thái bình gần đến ao phượng hoàng) toàn sanh, toàn sát vượt ngôn ngữ hình tượng, lại thấu cơ trước hướng thượng cơ.

Thỉnh thủ tọa thượng đường: Chặt được đuôi rắn độc, xỏ được mũi trâu đen, kéo được hư không, trên lưng quả đất sáu lần chấn động. Rất ghét độc, rất cừu thù. Nước tiểu máu mũ tanh hôi chảy, định đem mắt nhìn không tông tích, đây là đệ nhất đầu của Thanh Lương. Sư quát một tiếng.

Nguyên Tiêu Sư thượng đường: Quá khứ Phật Nhiên Đăng, kéo nhau đùa nghiệp thức, hiện tại còn sót bóng sáng của đèn làm mờ mắt người, vị lai giấy khô xoắn giặc sách không chỗ để. Ối! Trước đầu lâu một điểm vở, trong lỗ mũi nhìn thấy, môn hạ của Thiền tăng mờ mịt, nhiều kiếp không biết được một đường. Đạo cũ, các nơi đến, Sư thượng đường: Đạo lớn không cửa, trên đỉnh đầu các phương nhảy ra. Hư không dứt đường, vào trong lỗ mũi Thanh Lương, làm sao thấy nhau. Cù-đàm là chủng tử giặc, thai họa của Lâm Tế. Mọi người điên đảo vũ gió Xuân, kinh sợ rơi hoa Xuân bay loan hồng.

Từ giả duyên Tây đường, Sư thượng đường dạy: Hoa mai thơm buổi sáng, tươi đẹp nhưng mượn công. Liễu xanh Xuân đượm nồng, nắng ấm và chuyển vị, chẳng phải đi bên kia, từ trong ấy, bô lô ba la chủ, chủ khách kêu nhiệm mầu khập khểnh dắt dìu nhau, thiên chánh đều đầy đủ, đến nỗi người đất múa tay áo, gái đá thổi sáo, tự nhiên rõ rằng truyền gia, còn là việc trẻ con cháu. Hãy nói một câu trước Phật Oai Âm Vương là gì? Ngàn ánh sáng không chiếu điện không vua, nửa đêm quạ, mang tuyết bay.

Sinh nhật Trần Tuyên Nghĩa, Sư thượng đường: Gió Xuân nhè nhẹ trời Xuân trong. Mắt liễu xanh vàng oanh hót. Cỏ cây xanh um sinh khí lành, lão nhân thế thượng sao thiên thượng làm sao thấy? Thích ca tán thán Di-lặc chứng minh. Cuộn tròn như quả đào tiên lộ ra nụ cười.

Tuy nhiên. Hãy nói Nạp tăng trong rừng hiến dâng gì? Trong tay ngàn SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 383 xưa một nhánh mây gai.

Sư thượng đường: Thời gian ba phần sớm qua hết hai phần, mặt trời lên dần dần soi đẹp sông núi, linh đài một điểm không lau chùi. Gió hương Xuân hoa cỏ, ham sống theo ngày ra đi. Bùn duy chim én bay, gọi không quay đầu, làm sao ấm cát cho chim uyên ương ngủ. Đại chúng và Thanh Lương hiệp tụng ngâm thơ, có biết cương tông nhãn mục chăng? Ôi! Chim Đỗ uyên hót không ngừng, máu chảy, núi trúc vỡ. Mồng tám tháng tư, Sư thượng đường: Mây tan bày Sơn Nhạc, mưa tạnh cảnh sắc tươi mới. Mới Cù-đàm không xuất thế, bị thua chưa sanh tiền, trên trời dưới đất giặc là tiểu nhân. Lạy ba lạy đứng dây tưới nước dơ. Sáng sơm mùa Thu, Sư thượng đường: Rụng sạch không còn một chiếc lá, bằng sách sách bác bác thu khô cướp thiên hạ. Đại chúng, nếu có người ngồi trong đó thì có kẻ bị chết khát, dại làm sao? Tìm một con đường sống. Thanh Lương có một phương tiện, Sư dộng gậy xuống tiếng sấm nổ vang mưa một trận nước tràn ngập, cười xem quạ nhào lộn trên cây. Mồng tám tháng chạp thượng đường: Sáu năm lăn trong cỏ, nhảy làm dã hồ tinh, nhào lộn thân làm sắm bìm đánh rơi con mắt không chỗ tìm. Người cuồng sao mai mọc mới ngộ đạo, Thanh Lương làm sao tán thán, nói gì tri ân báo? Nếu không được như vậy, mỗi năm đến mồng tám tháng chạp một bình trà, lễ bái đốt hương chọc quê người.

Mồng một Tết, Sư thượng đường: Sáng nay là mồng một tháng giêng, tất cả đều là đại kiết tường. Tốt tức là đều lợi ích, gió Xuân nắng ấm, đều hòa tan vào ngọn cây hoa lá, trăm đầu ngọn cỏ khắp cả nơi đều nghiêng mình theo gió.

Rằm tháng giêng Sư thượng đường: Trước đầu lâu, sau ót một chút rỗng sáng, đi trong ánh sáng, cuối cùng thế nào? chà? Cổ Phật Nhiên

Đăng càng sai lầm.

Mồng một tháng hai Sư thượng đường: Đại chúng có một gả không diện mục. Mắt mũi hoàn toàn sáng rực như mặt trời, mắt dương liễu, đỡ má hoa hạnh. Nếu không được như vậy, hoàng oanh hót không ngừng, chỉ có cành dưới đến Niết-bàn. Sư thượng đường: Cù-đàm nửa đêm nhào lộn, vạn tượng lún xuống quả đất trống không. Ma Ba Tuần thắng vỗ tay cười. Lồøng đèn cột trụ ngầm đánh vào hông. Thanh Lương lúc đó nếu thấy, cũng phải vỗ tay cười ha hả. Vì sao? Vì lý người nói hay nào hay thì theo người đó. Đã đến ngày nay là như thế? Không hạn cuộc hoa núi và nước chảy. Bao lần kêu chim cùng gió Xuân.

Mồng tám tháng tư, Sư thượng đường: Rồng sanh rồng, phụng sanh phụng, một tay chỉ trời, chỉ đất nói chỉ có ta là tôn quý. Con chuột nuôi con tuần cột nhà, đại chúng khám phá rồi. Cùng đem nước dơ tưới vào đầu, vạn lượng vàng ròng đều tiêu mất.

Ngọc ngoan thạch trụ báo ân, thăng tòa ngọc bạch khuê không tỳ vết. Đá ngoan thạch gật đầu đẩy cửa một cái. Phật Tổ cứu thù. Ôi! Gả cắn chó chuyển phong lưu.

Trung thu thượng đường: Mây tan Thu không, ngay tâm thấy trăng. Sư đưa phất trần lên nói: Xem trước cửa mọi nhà trăng sáng, khắp nơi người đi cùng trăng sáng. Ngựa, cá voi bắt trăng, chèo thuyền chở trăng về, bỗng trăng lặn đêm sâu thẳm, cười giết Hồ Tăng thiếu răng cửa. Thỉnh duyên Tây đường lại thêm Thủ Tọa, Sư thượng đường: Nhà không phơi bày, chủ nhân ông vốn là người xưa, mượn bóng đều rõ, tòa thứ nhất chịu phiền đến ngày nay. Đêm tuyết quạ vàng từng đến nhà, trời nóng ngọc thố càng nhớ, con cháu kêu nhiệm màu, đầy đủ chu ông. Người gỗ cầm bản gỗ trong tuyết, gái đá ngậm sáu hút nước. Tuy nhiên như thế. Hãy nói: Duỗi tay một câu bên ấy là thế nào? đường hẹp ngựa màu vàng không cởi, đường về lại mặc áo rách.

Thỉnh tri sự thượng đường: Thanh Lương nhóm đóng lửa lớn cháy rực không hồi hỗ. Nạp tăng sạch trơn phép tắt, toàn thân là cây kiếm ở trong đá, đẩy nhau, xô nhau. Ở trong đó buông nắm mặc tình theo gió, đều là gật cầu cười oan gia.

Đông chí Sư thượng đường. Hôm qua một đường ngắn, hôm nay một đường dài, xuyên qua trong mắt. Thước tấc trên đo lường, dài ngắn chép theo nhận định, khéo thêu thành chim uyên ương. Đưa phất trần nói: Thấy được chăng? Ngũ hiền, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, chao ôi! Đều không thấy. Thấy gần, nhất tạm chúc mừng, thiên hóa vạn biến. Mồng một tháng mười thư ký đến, Sư thượng đường: Trời đất một ngón tay, vạn vật một ngựa. Hai do một mà có, một cũng buông luôn.

Sư đập Phất trần xuống nói: Rồi sau trong đó đưa lên, gọi là Nạp tăng coi vồ củi lửa. Sóng biển cả tâm động nhẹ, trên đảnh tu di tuông mồ hôi, sáng nay dùng đây để khai lò. Không lời chủ khách, khám phá được Triệu Châu. Tuy nhiên định đem về nơi ấm, mũi tên xuyên qua đầu lâu. Mồng tám tháng chạp Sư thượng đường: Khi Cù-đàm đánh rơi một con mắt, trong tuyết chỉ một cành hoa mai, mà nay thành gai góc, lại cười gió Xuân thổi loạn xạ. Các nơi nói thuyền, Thanh Lương đọc thơ, vẫn phải được chăng? Nếu không được như vậy, đốt hương châm đuốt bái cục đất, sau não trời cao diều hâu bay.

SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 385 Cầu tạnh Sư thượng đường: Một giọt không ngừng, hai giọt ba giọt, từng giọt nhỏ từ sáng đến tối, dần dần đầy tràn không biết làm sao, núi sông, đại địa lũ lược theo sóng gió. Hắt hơi nói: Đều không ra ngoài hắt hơi của Nạp Tăng, đến nỗi mưa tan mặt trời lên. Đưa Phất trần nói: Đại chúng nhìn trong gió, sáng sủa rỗng không nuốt thái cực. Nếu vẫn như cũ nước từ trên thấm xuống, ngu dốt trôi theo nước là sát, đãnh lễ Thích Ca, Nam Mô Di-lặc, cứu được khổ thế gian, Quan Âm lực diệu trí xây liêu chúng, Sư thượng đường: Quát một cái, quả lún xuống, trãi vàng ròng ở hư không rộng lớn. Chiên đàn gác cao, chuồng ngựa mơ hồ, phảng phất chuồng trâu, mắt bồ câu, mắt nhạn không nhìn được, cho nên dùng công lập công vô công, được thưởng không thưởng. Nhổ lông người sắt đau, kim cương đều chấp tay, gió thổi mưa rơi, mặt trời chiếu trên đầu, ngồi nằm đi đứng cùng nhau vui mừng, ối! Cạo tóc Sư thượng đường dạy: Cứu sống bày trâu lông sau não, gió thổi càng đốt cháy càng tanh hôi, không chịu ngỗ ngang xông trời đất. Tội ác thấy như thế nặng đem lửa nghiệp thiêu? Rắt tro chết tìm Xá-lợi, khói xông lên đỉnh lửa cao đầu.

Thuyền gạo về Sư thượng đường: Thuyền không đáy gạo không hạt, chất đống như núi Nhạc, sóng lớn vào thẳng, làm sao về được tự do.

Môn hạ Thanh Lương đều gật đầu. Hãy nói: Thanh Lương nói gì? Công lực không thưởng làm tiêu bản ngàn xưa.

Xán thiền khách đến Sư thượng đường: Kiếm báu kim cang vào lò hồng, luyện ra Dương Kỳ con lừa ba chân, khắp nơi sa trường trận chiến ác liệt, đầu lâu áo bàu lẫn lộn không rõ ràng.. Mồng một tháng tư Sư thượng đường: Hạt gạo hoa dương phô nỉ giạ trắng. Ao điểm lá sen xếp hoa xanh tiền, kỳ phùng địch thủ. Nếu chưa được như vậy, gốc trúc trẻ con không người thấy. Trên các vịt trời ngủ bên mẹ. Sư thượng đường: Gió Thu thoảng hương quế nham, khách chưa về nhớ cố hương. Ta không ẩn ở nơi ấy, bắt giặt phải bắt tận ổ, biết chăng? Bướm múa ong bay qua tường thấp. ---------------------------------- NGỮ LỤC ĐOAN NHAM THIỀN TỰ Ở THAI CHÂU Thị giả Diệu Tông biên tập.

Chỉ Sơn Môn, chưa từng cất bước lên Thiên Thai, cửa thuyền khóa vàng đều mở toang, tiệt sạch đến đỉnh để nhất cú, vạn cơ đều nổi phong lôi.

Ngồi phương trượng đói ăn cơm, mệt ngủ liền. Ông bể lò rèn biết rõ như ban ngày, có thấu được kiềm chùy chăng? Chà, thối lui ba ngàn dặm. Chỉ pháp tòa, quả đất lún xuống, cao hơn hư không, trước cơ dứt sạch, du hí thần thông, Tu-di Đăng Vương dừng gió.

Từ giả Tri sự Sư thượng đường: Đập vỡ thùng sơn, mười phương rộng rải. Một tiếng hét sấm nổ biến thông, khai phát điện chớp ngàn cơ đốn phát, thì có thể bên Đông chống môn đình, bên Tây mắng Phật Tổ, Thu buông dứt nguyên nhân, tung hoành thấu xưa nay. Chính lúc ấy thế nào? Hãy nói: Không lập công huân một câu, thế nào là trên đầu mọi người thêm tro đất. Sư thượng đượng: Hàn Tín xây cầu nổi, Lý Quảng vào túi vải.

Một mũi tên thấu cả hai cửa, càn khôn không ngăn ngại. Môn hạ Đoan nghiêm, có người này chăng? Giả sử có chén thành ba đoạn. Vì sao tâm lão bà tha thiết?

Đông chí Sư thượng đường: Thời gian qua mau, đánh vào tướng tròn nói: “Xem mặt trời lên ở phương Nam, trong mắt phóng quang, lỗ mũi thở hơi, có biết việc hướng thượng chăng? No cơm nhanh nhẹn tiêu ra một đống, vượt qua Cù-đàm đích thân thọ ký. Sư thượng đường: Người tài giỏi chặt cá kình và rồng, chặt nanh vuốt cọp beo, nhào thành bùn lầy thọ dụng không hết. Đạp lên gai gốc mới thấy được tác gia. Nếu chưa được như vậy, ai họa lầu gác mua rượu, mời nhau đến uống trà triệu châu.

Sư thượng đường: Sáng nay mồng một tháng chín, đánh bảng công tác tọa thiền. Kî nhất là ngũ gục, nay đây lấy dõng mãnh làm đầu. Bỗng nhiên tiếng nổ vỡ thùng sơn, mở toan như trời Thu mây tạnh. Gậy đập vào xương sống, tiến đến thoi vào ngực, ngày đêm mới không ngủ gục. Hư không tiêu tan càng tiêu tan, thấu đến Phật Oai Âm không điềm báo trước. Ôi! Hạt dẻ, táo gai vòng vàng lẫn lộn, hát mừng khúc ca khải hoàn thấu điên cuồng. Sư thượng đường: Nửa đêm quạ, gà ấp trứng ngỗng, ngày mai sinh ra một con hạc, lông dài, mỏ ngắn thân cò, cốc, bay lên làm náo loạn SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 3 sao trên trời, người xưa nói thế nào? chỉ trong chúng hôm nay, không có tâm mắt ngộ chăng? Cùng bước ra với người xưa gặp nhau, nếu chưa được, thì chăm chăm lật đổ lầu hoàng hạc, đạp đổ bãi oanh vũ. Chà! Bên dậu chim yến, tước líu lo suông. Cuối năm Sư thượng đường: Nguyên chánh khải phát, vạn vật đều mới, cúi mong đại chúng, sáng sớm mùa Xuân mai nở thấy chăng? Đưa Phật tử nói: Một cành đưa lên trần trong mắt.

Lui khỏi viện đến Tịnh Từ,ø Sư thượng đường: Nửa năm ăn cơm ngồi trên đỉnh, sạch phiền não mây khói ngàn vạn trùng, chợt một tiếng sấm vang rền, quê hương sắc Xuân hoa hạnh hồng.

------------------------------------- NGỮ LỤC TỊNH TỪ THIỀN TỰ PHỦ LÂM AN Tham học Duy Kính biên tập.

Chỉ Sơn Môn, môn hạ Tịnh Từ , chuồng trâu chuồng ngựa đẩy một cái cửa mở toang. Mở rộng vũ trụ, ôi! Tối kî đuổi gió bắt bóng. Đến trước pháp tòa đốt hương tạ ân. Phụng sắc Hoàng nói: Vàng ròng trên điện một chuyển ngữ. Vầng hồng rực rỡ chiếu muôn phương, cây cỏ tòng lâm thánh chánh Giác Hoàng nói: Xem ân rất khó báo thù. Sư chỉnh áo lên pháp tòa nói: Cắt đứt ngàn sai, chỉ đưa ra một, bên ấy thả xuống lông rùa, trong này đưa ra sừng thỏ. Ôâi! gõ cửa lầu gác đẹp vui vẻ, mây mù an lành ngọc rơi đầy, chuyển vào cành hoa mai đẹp rực rỡ xem. Gió Xuân cảm động lan can ngọc, cho nên người trời đều thể hội. Phật Tổ thấu quan. Phát đại cơ hiển đại dụng chày sắt lẫn lộn lạnh xương lông, lúc ấy lỗ mũi Nạp Tăng như thế nào? Kî nhất là lừa nhau, cuối cùng ra sao? Bốn biển, năm hồ trong hoàng hóa, thái bình không có nguyên nhân.

Lại nêu, Tăng hỏi Triệu châu. Thế nào là đạo? Đại đạo thấu trường an. Nay thì mọi người đến trong ấy, đại chúng liễu, lý sự tương ưng được lời gì? Bốn năm ngàn điều trong hoa liễu, hai ba vạn tòa lầu Quản Huyền.

Từ tạ tri sự mới cũng, Sư thượng đường: Một lời khế hợp nhau, muôn thuở không thay đổi. Mắt liễu phát điều mới, hoa mai đầy cành xưa. Đưa phất trần nói: Chính ở trong đó. Hãy xem, Cơ tiên mỗi mỗi gã anh linh. Sư thượng đường: Sáng nay là mồng một tháng hai, mắt liễu phất trần lồi. Sáng như gương, đen như sơn. Bỗng nhiêu nhảy thẳng vào nuốt hết một màu càn khôn. Môn hạ nạp tăng như là đánh vào tường vách rốt cuộc là thế nào? Tận tình đưa ra lại cười, ha ha mặc cho gió Xuân, không làm thế nào.

Sư thượng đường nói: Trời mưa to dầm dề, khi trời quang mây ta-ïnh, thì tôm cua và giun dế kêu, cổ Phật chưa biết qua, phát huy con mắt kim cương. Ôi! Sắn bìm, sắn bìm.

Rằm tháng hai, Sư thượng đường: Chưa từng sanh, chưa từng tử, trong ấy rỗng sang hoa đào hông soi nước, đáng thương mở mắt bị của lừa trời đất nổi sóng gió, lại có người không bị lừa chăng? Kính dâng một chung trà trong, biết trời rõ ràng sanh vào canh ba. Ngày mồng một tháng tư cầu tạnh Sư thượng đường: Ngoài mái hiên không ngừng tiếng mưa rơi tuần trước, ánh chớp tiếng nổ ngay đêm sau. Mai sự nước SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 3 tấn công, mạ sợ lạnh. Tầm dâu phải ấm để đẩy nhanh khi ấy thế nào? Chúng sanh không bị khổ, trời xanh thật đáng yêu. Hãy nói: Thế nào là Phật pháp một câu linh nghiệm, mặt trời sáng rực như mắt tuệ. Mồng tám tháng tư, Sư thượng đường: Không lo dưới cây tắm trẻ con, sáng trong tường vi đến lộ hình, chuyển đến nạp tăng điểm gặp nhau, sau máng lừa ngựa có bào thai. Có lẽ chưa đúng đồng đến đại Phật điện, tu pháp rót nước tắm Phật.

Đoan ngọ Sư thượng đường: Đem ba đời chư Phật làm đầu, dùng lục đại Tổ sư làm thể, nạp tăng trong thiên hạ làm tay, làm lục đại Tổ sư làm thể, nạp tăng trong thiên hạ làm tay làm chân, dùng phất trần đánh vào tướng tròn nói: Xem vẽ một lá bùa dán trên cửa quỷ thử hỏi thế nào? Miệng lưỡi thị phi đều tiêu hết, con lừa ba chân của Dương Kỳ nhảy lung tung.

Giữa hạ Sư thượng đường: Kiết hạ đã qua, giải hạ chưa đến, giữa hạ một câu. Hoa sen chiếu nước khai, vì quá quanh co, chỉ là gạt trẻ con nín khóc.

Giải hạ Sư thượng đường rằm tháng tư kiết hạ, con chuột chui vào hũ gạo. Rằm tháng bảy giải hạ rùa đen bò lên cây sào trúc, các nơi thế nào? Tịnh Từ không như vậy. Trở mình thoát khỏi đường đầu sào, mở mắt trở mình trời trong hủ. Ôi chao! Hai đoạn không đồng nói ngũ nghĩ, cơ tiên diều hâu cách năm lừa.

Trung thu thượng đường: Mây mù mịt mưa giăng giăng. Trung thu đang ở bên này, mù mịt đến mù mịt, không có nạp tăng chăng? Nhất chân pháp giới, được nương lan can. Ngày giỗ kî vua My Tông, Sư thượng đường: Gió xào xạc, mưa dầm dề, thánh nhân chưa từng diệt độ, diễn nói diệu âm thanh tịnh, nếu nghe bằng tai hoàn toàn khó lãnh hội, một câu cỏ tiên thấu xưa nay.

Sư thượng đường: Chí nhân giáo hóa không sanh tử, thị hiện Diêm-phù có đến đi, khắp mọi nơi thành Chánh Giác, hoàng kim bảo điện lầu đài ngọc.

Về quê hương, Sư thượng đường: Cầm cần về quê được gấm, đầy khắp đất trời cười vui, tuy nhiên cũng chỉ là việc tầm thường, trải qua hết phong ba mới nghiệm được người.

Từ tạ Duy-ma, Sư thượng đường: Lô-xá-na pháp thân thanh tịnh, củ cải khô trong số nạp tăng, ngày gọi đến đánh một chùy, vạn tượng sum la quay ròng rọc. Hãy nói công quy về chỗ nào? Tri ân lấy đây báo thâm ân, mọi người gầy yếu được ăn cháo. Chao ôi!

Sư thượng đường: Trúc xanh ngậm nửa mo nang. Phẩm tựa thứ nhất. Phần ngọn mới ra khỏi tường. Chánh tông thứ hai. Mưa rửa sạch xinh đẹp, gió thổi hương thoang thoảng. Lưu thông phần ba. Tịnh Từ mượn thơ để nói giáo, cốt để cho nạp tăng điềm nhiên, không mở mắt được chăng? Chao ôi! Nhảy trong đó ra khỏi hang cỏ, có lẻ chưa được. Hoa đình xưa có nói áp (con vịt), nước Việt nay không viết chữ nga (con ngỗng). Thiền sư thanh về tháp Thủy Am, Sư thượng đường: Đỉnh đầu thọ hoàng lão ma, đau thương nhớ tiên sư hang cỏ cũ, liền mượn bồ đoàn cùng tọa thiền. Mọi người vỗ tay hát khúc sơn ca, ngay lúc đó làm sao? Biển hồ sáng ngời, người trời cùng vui. Ôi! Diệt tận tông cương hành chánh lệnh.

Đến chỗ trống đá lớn, Sư thượng đường: Một con mắt mù đỉnh môn, bậc đại nhân thấy rộng, trời trong hủ lật ngược trong hủ. Bậc đại trí có đại cơ, cho lớn vào nhỏ, vạn hóa thí khắp nơi. Hãy nói: Lấy gì làm chứng nghiệm? Oanh dời cây cao, thay đổi giọng, mai nhã hương trong phát hiện cành xưa.

Sư thượng đường: Trong nhà Niết-bàn công phu chết, gió thổi hồ lô nổi trên mặt nước, làm sao mở mắt cho người tham học.

Thích ca Di-lặc là nô bộc cho người. Bỗng có một gả bước ra nói, lặng giống như mùa xuân ngủ chợt tỉnh, hoa rơi khắp nơi nghe chim kêu.

Lại là thế nào? Sư gõ gường thiền nói: Sẽ bảo không người. Sư thượng đường: Mưa rơi hư không vắng vẻ khô khan, ngày sáng quả đất tối dằng dặc, trong đó mở được mắt kim cương, sanh tử chưa từng có đầu mối khác. Núi tu-di nước biển cả, trên đỉnh nạp tăng nổi sóng lớn. Sáng đầu năm, Sư thượng đường: Trời được thanh tịnh, nguyên chánh khai mở vận nước. Đất được thanh bình, vạn vật điều mới. Hãy nói, nạp tăng được một phải làm sao? Thái bình ca có nói, khí ấm vui đón xuân.

Nguyên tiêu, Sư thượng đường: Đốt vành trăng tròn, người dạo xem trong hội ca hát. Hãy nói thế nào là một câu có mắt. Mở Lầu phụng hoàng mở lấy được quạt lông chim trĩ, gậy tiên ngọc hoàng đầu mây tím.

Giờ ngọ, Sư thượng đường: Trời xanh, đất thênh thang có biết chăng? Chung Quỳ vốn là quỷ, ôi chao! Miệng đỏ tiêu mất. Hãy thế nào là nạp tăng thủ đoạn không cửa, xưa nay lờ mờ, ban ngày dài.

Giải hạ, Sư thượng đường: Cởi được túi vải thiền tăng, hư không bát ngát mặc tình rong chơi, đi cũng được, đứng cũng được, đại dụng hiện tiền không khuôn phép, các nơi thế nào? Tịnh Từ không như vậy, chao ôi! Đương cơ kî nhất lưu truyền lầm.

SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 391 Trong cung cho tiền, để lập hội Thủy lục chúc Thánh, lên tòa Phật Tổ đồng căn, lặng lẽ không động, càn khôn hợp với đức, cảm thì thông ngay, cái túi mười phương, ba đời khi chia ức vạn vạn cảnh năm nay. Lồng lộng chỉ ở tự hóa, bình dị ở vô vi. Đang lúc mưa thuận gió hòa, thời thanh bình đạo hạnh thông, cho nên ba quân reo hò, vạn tánh hoan hô. Cho nên đá ngói gạch thảy đều khai chánh huệ, tất cả đều triều tông. Hãy nói, thần tăng chốn núi rừng, làm sao cử xướng, có biết rõ ràng chăng? Thường tưởng trời trăng là thiên nhãn, chỉ điểm Tu di là Thọ sơn Lại nêu những điều ghi được: Tăng hỏi Cổ đức: Thế nào là Phật? Đáp: Đại chúng trong điện, có biết chăng? Biển cả mênh mông, Tu-di đột ngột nói pháp hiện tại không thể nghĩ bàn, đảnh lễ quang minh rất kỳ lạ. Trung thu thượng đường: Ngày rằm về trước, nước hồ chảy mênh mông trong mới tốt. Ngày rằm về sau, sắc núi không mưa bụi càng lạ kỳ. Ngày rằm tháng mười, nếu đem Tây Hồ so với Tây Tử, trang điểm nhạt, hay tô đậm đều thích hợp, còn có ý Tổ sư từ Tây sang chăng?

Trăng trung thu giống như đài gương chim loan, gần yêu được nhiều mới được một bài thơ. Ôi! Sư thượng đường: Mồng một tháng chín, mưa vừa tạnh, đánh tướng tròn nói: Mặt trời như củ vẫn mọc ở phương Đông, soi thấy năm uẩn đều không, nạp tăng tham học xong việc, bổng nhiên mưa rơi thì thế nào? Một thước nước một trượng sóng, Tạ Tam lang lên thuyền hát khúc sơn ca. Từ giả Tạ Điển tọa, Sư thượng đường:

Ngồi cắt đỉnh đầu lão Lô, đưa lên hạt Bồ-đề không cuống, bỗng nhiên múc ra nước đồng và hòn sắt, chợt múc ra đề hồ tô lạc, Phật Tổ đại cơ khó lường được. Hãy nói: Một câu lấp dứt cổ họng là gì? Nấu chăng hư không, không bùn miếng, bánh bột. Giữ thủ tọa ở lại, sư thượng đường: Đao giết người, kiếm cứu người, càng mài càng tinh, càng thử càng kinh nghiệm, có biết chăng?

Là phong quy thượng cổ, cũng là then chốt thời nay, môn hạ Tịnh Từ thật tương đương, ý thiên chiếu tuyết lạnh sáng rở.

Tắm Phật, Sư thượng đường: Mưa lất phất, khới lờ mờ, hoa thược dược nở đỏ thắm. Ta nay tắm chư Như Lai, trên trời dưới đất gió mát thổi, gió mát làm sao thấy được? Không ngại ứng thời, ứng tiết. Có lẽ chưa đúng nóng, mọi người còn mượn lệnh vân môn. Một thìa hương, một gậy máu. Ối!

Sáng tháng mười, Sư thượng đường: “Mở cửa ngục hàn băng, miệng là cửa họa. Đốt lửa lớn giường sắt nóng, thân là dụng cụ khổ.

Tịnh Từ dùng điều này ứng vào thời tiết, không có tro lạnh nấu đậu, khí ấm tiếp nhau chăng? Có lẽ chưa đúng, đều là ba cái bánh sữa, bảy cái bánh và rau.

Sư thượng đường: Trên lầu chuông niệm tán, dưới chân gường trồng rau, không hiểu không tự tại, hiểu được là chướng ngại phải làm sao? Chó trắng ăn gừng sống, người Hồ đêm qua ải. Ối! Nếu không gặp nước chảy vẫn phải qua núi khác.

Sư thượng đường: Người từ Bình Giang đến, lại được tin Phước châu, ăn lạnh lạy năm mới, đột xuất bắm chuôi hư không. Ôi! Đánh phá hư không cười không thôi, mọi người triệt để nghiệm ý kiến khó nghe. Từ giả Hòa thượng Yểm Thất, Sư thượng đường: Đóng cửa thất nước Ma kiệt. Lão Hồ mở toang đỉnh môn. Lấy miệng thành Tỳ-đà, Tịnh Danh bị thua thoại binh, đưa ra hai công án xưa, sáng nay phát một đoạn uy quang, cho nên chủ khách đều rõ. Sông hồ có chỗ biết chăng? Không phải thi nhân chớ nói thi, gió xuân thổi thành tiếng chim chá cô.

Sau khi đi quyên góp về, Sư thượng đường: Cây gậy tùy thân gặp trường thì đùa. Thích ca lão tử hoa độc nở, đại sư Đạt-ma hai vương tiểu, thổi sáo đánh trống trà trộn vào chợ cướp đoạt, gật đầu vui với vạn tượng sum la. Đánh tướng tròn nói: Gia trường tự tại đều ở trong ông. Hãy nói, nay và mai sau một trường, thế nào là reo hò tán thưởng có biết chăng? Mổ hiểu hành hương xuống thuyền nước, trở về chèo thuyền mừng Xuân mới.

Nguyên chánh, Sư thượng đường: Nguyên chánh khai phát, lỗ mũi phơi bày, vạn vật đều mới, mặt cười đón Xuân, cứu cánh thế nào? Môn hạ Tịnh Từ theo gió nổi, cơm đầy bát, trà đầy bình.

Sư thượng đường: Mưa Xuân trôi tuyết Xuân, tuyết tiêu hồ lên núi, mưa tạnh nhìn tương đối, đột ngột đầu lâu ngưng. Hãy nói Tổ ý hay giáo ý, chao! Phong quang họa lan can.

Sư thượng đường: Một cơn mưa, một trận gió, gió mưa sông hồ núi non trong họa đồ, không có toàn cơ lãnh hội chăng? Gió lay ánh nước bóng như lưu ly, mưa vọt lên núi sáng đậm như ngọc bích, vẫn còn buồn ngủ. Chao! Chim Đỗ quyên kêu giọt máu hoa hồng. Nấu măng, Sư thượng đường: Đại chúng mở cửa huyền Tịnh Từ, hiện thế giới hoan hỷ. Có khi tôn giả Bảo Liên Phong Trúc khẩy móng tay ba cái, ân cần phát ra tiếng, tự nghĩ tinh thần gió trăng, cốt cách băng sương, khí ẩm khởi dậy ống bể, lò rèn to lớn, gió Xuân sanh ra con cháu, khắp cả đất trời đều lãnh hội, cùng gặp các bậc tác gia. Khi gặp SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 393 nhau rồi, nói kệ: Thiền thiền rực lửa nấu dầu, toàn thân sạch trơn như trục quay, người ra trước thấy thì khô mắt, mùi hôi xông lên thì vỡ đầu mũi, răng như cây kiếm, miệng như chậu máu, cắt đứt cổ họng, đập vỡù thùng sơn. Do đó, Trúc tôn giả cười ha hả, rút lui trở về, đến nỗi dựng cao phất trần như vân tiêu, tỉnh lặng ở ma nham cốc, hóa rồng nên có ngày chim phụng vào lúc này, khi ấy thế nào? thử nói, chủ nhân Nam Sơn phê bình thế nào? Biết chăng? Vẫn như cũ một nhà gió lạnh nhạt chuyển thêm, ý ngàn xưa lan tỏa. Nêu người xưa nói: Trên đất mọc mục măng dài, ngày nay lột nấu đi thôi, trâu đất đáy biển ăn một bữa, bùi trời chim cắt phủng lụng rồi. Sư thượng đường đại chúng: Sắt hóa kiếm kim cang, nuốt rồi chặt rồi, dùng sống làm chứng nghiệm, tài giỏi và đưa ra nắm giữ như thế nào, vượt qua Phật Tổ càng sáng rực.

------------------------------------- NGỮ LỤC CỦA THỤY NHAM MINH CHÂU Thị giả Như Ngọc biên soạn.

Chỉ Tam-muội, trở về Vô môn, môn này mở rộng. Hãy nói, làm sao tiến vào? Tư gia đều thoát hết, bình bạch nổi sấm gió. Chỉ điện Phật, diệu tướng vàng ròng, mặc áo ăn cơm, vì ta lễ ngài. Ngủ sớm dậy, chao ôi! Bàn huyền nói diệu thật không đầu mối, không nhất niệm hoa tự dối. Căn cứ vào pháp tòa, vũ áo ca quạt, hoa trống gõ bản đều là sàn hát trò đùa, rất nhiều nghệ thuật. Chao ôi! Mặc cho họ ngàn Thánh xuất đầu, đứng ở dưới gió mở mắt. Dựng pháp tràng lập tông chỉ rõ ràng lệnh Phật sắc Tào Khê. Sư đưa phất trần nói:“ Pháp tràng đã dựng, tông chỉ đã lập, thế nào là lệnh Phật Tào Khê có biết chăng? Thái bình ca có câu: Vạn hóa vui vô vi, cử cây bách trước sân nói: Ý Tổ từ Tây sang, cây bách trước sân, lỗ mũi bò đối diện mắt, cây khô rơi xuống đất mới khêu lên, cây tùng kiên trung vươn lên cao.

Sư thượng đường dộng gậy nói: Đây là cảnh giới Thụy Nham. Lại dộng gậy nói: Sâu thẳm không người đến được. Lại dộng gậy nói. Đã đến trong ấy nên làm gì? Chao ôi! Lão tăng lại chỉ vào chỗ con vượn kêu, có được tông tích linh thiên ở phương trên. Nêu: Tăng hỏi Cổ Đức: Núi sâu trong vách đá, có Phật pháp không? Cổ đức nói: Đầu đá lớn, trong lớn nhỏ trong nhỏ. Tụng: (Hỏi: Núi sâu bờ đá. Đáp: Đầu đá lớn nhỏ, bờ lỡ đá cũng vỡ, hư không ồn ào ngây ngô).

Sư thượng đường: Một lời khế hợp nhau thì ở, cười mặt hoa nở cây ngọc, các nơi như thế gật đầu? Thụy Nham bỏ hết điều ác. Chao ôi!

Nắm đắm vô tư dứt thấy sau, trên đỉnh Cù-đàm sinh động.

Từ tạ hai ban, Sư thượng đường nói: Trước đỉnh mười hai lên sàn hát, ở đó hét sạch trơn mạnh thấu trời, chịu phiền trống, sáo cúi đầu vũ, làm xấu chân chịu cười một trận.

Sư thượng đường nói: Gió Thu mát, trăng Thu sáng, đại địa, núi, sông mắt hiển bày. Thụy Nham điểm mù gặp nhau nữa, sử dụng gậy hét lẫn nhau nghiệm thiền tăng.

Đông chí, Sư thượng đường: Sáng nay Nam trường đến, đậu đen nẩy mầm. Đại chúng cung kính vui mừng, cây sắt nở hoa, làm sao thành trái? Rồng theo cọp không kịp, nắm đất ném cát.

Thối viện, Sư thượng đường: Thụy Nham làm rách chiếc dép mộc, mấy cái lẫn lộn ngâm hết, chỉ có lão tăng bước qua khỏi, ra cửa chân trần cười ha ha.

--------------------------------------- SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 395 NGỮ LỤC TRỤ TRÌ ĐỜI THỨ HAI TỊNH TỪ THIỀN TỰ Thị giả Trí Hồ biện tập.

Sư chỉ Sơn Môn: Cửa Tịnh Từ trong nhà, Tịnh Từ mở trong nhà. Ngày xưa Tịnh Từ từng qua đây, Tịnh Từ lại trở về chốn này. Hãy nói: Làm sao tiến bộ. Chà! Tịnh Từ then chốt lũ lượt sấm gió. Chỉ điện Phật nói mở rộng Điện này đích thân thấy được một mặt phải làm sao? Nhỗ đinh trong mắt, nhổ tên sau ót, xưa nay không có hình tượng thông cơ biến.

Ngồi phương trượng: Phương trượng Duy-ma, hiện bày địa ngục Diêm la, không gặp nhau chăng? Ngàn xưa vạn cổ tôi, mênh mang núi đao rừng kiếm chuyển cái ròng rọc.

Đến trước pháp tòa, Sư đốt hương tạ ân, đưa lời sắc Hoàng nói:

Một câu đảm đưong thiên hạ cơ biển lộ phân biệt nói: Xem thiền tăng lãnh thọ phụng hành, lỗ mũi tiên cơ chứng cứ.

Sư chỉ pháp tòa nói: Pháp tòa Tịnh Từ một nhà gỗ, đỡ ngang chống dọc, thùng sơn phát quang. Sư vén y lên pháp tòa đập phất trần vào bên trái gường thiền nói:

Cái đó là chủ. Đập vào bên phải nói: Cái đó là khách. Ngày xưa đại chúng từ chủ đi là khách, ngày nay từ khách đến là chủ có biết không?

Vốn là chủ nhân cũ của Nam Sơn. Sư thấy phất trần đập vào tướng tròn nói: Mặt mắt rõ ràng. Lại lấy Phất trần lên nói: Ở trong đó biến đi, đầu trâu mang sừng, chân ngựa đóng móng, rồng đem mây đến, ngựa mang gió về, vạn tượng bay ngang, xum la vũ múa, gọi là mù mắt người trời. Mở mắt sáng phá môn đình Phật Tổ. Môn đình sáng ngời, giúp đỡ hoàng đô hoa gấm, phát huy quang ngàn xưa, ứng khắp căn có chúng sanh. Tùy theo thời tiết, hoặc theo hướng thượng của thiền tăng, chưa từng gần gũi. Sớm cách xa đại thiên. Cày phá hư không. Không nhọc một cuốc, giả sử như thế cũng rơi vào hang cỏ. Theo trướng văn ở dưới, chi bằng gác lại. Thế thì một câu của tri ân, báo ân, là thế nào? bốn biển năm hồ sóng như gương, thái bình không bình chúc mừng trời Nghiêu.

Lại nêu những điều ghi được nói: Xưa nay có hai bậc tôn túc. Một người nói: Ta gặp người thì không xuất hiện, xuất hiện thì vì người.

Người kia nói: Ta gặp người thì xuất hiện, xuất hiện thì không vì người.

Tịnh Từ mượn hai bậc tôn túc, làm gả cố chấp, gánh ở trên vai, để cho thiền tăng bốn biển sông hồ tiếp nhau truyền thừa. Thế thì gánh vác tức là gánh vác Phật Tổ. Hãy nói Tịnh Từ chỉ như thế, gánh qua gánh lại, lại gánh về, cảm động phong quang thấu ngoài chín châu. Ngày rằm, Sư thượng đường nói: Mây không tâm nhưng ra khỏi núi, bốn năm trước hôm qua là hôm nay. Nước có lúc phải trở về nguồn, bốn năm sau hôm nay là hôm qua. Sư lấy phất trần đập vào tướng tròn nói: Nếu tiến cử được trong đó, mỗi năm đều là năm tốt, mỗi ngày đều là ngày tốt. Thử nói: Làm sao nghiệm? Mây nước gặp nhau cười ha ha, cười đầy phong quang không làm sao.

Thánh tiết, Sư thượng đường: Thấy núi Tu-di cao chót vót, nhưng vượt qua Tu-di, so với sâu thăm thẳm của biển cả thì vượt được biển cả, cho nên thánh nhân vui mừng, thần tăng ngước mắt nhướng mày. Hãy nói thế nào là Nghiêu là Thuấn, vạn thọ vô cương về Thủy Hương, Sư thượng đường nói: Nhìn mây nước mà trời mù mịt đen ngòm, kéo đất cuồng phong sóng lũ lượt lên núi, kéo đứt sợ tơ về hoan hô, cá voi, ngao chỉ ở gian sơn này, có cá hiên ngang chăng? Ra thấu quan, có lẽ còn ngăn ngừa tai vạ, chèo thuyền trong sóng lớn, buồn cạo hai bên tóc mai của ngư ông.

Nguyên tiêu, Sư thượng đường nói: Giết Phật Nhiên Đăng, rơi vào ngục tối tăm, nhiều kiếp không có ngày ra. Khúc ca Thiền tăng, có lẽ phòng ngừa trước tai vạ, sao đẩu đầy trời sáng như nhà hoa.

Sư thượng đường nói: Dương liễu trang sức bên hông, hoa mai đeo vòng cổ, tay mắt hoàng oanh liếc nhìn, múa điệu rất phong lưu, hãy nói là cảnh giới, của người nào? Củ cải môn hạ của Tịnh Từ. Từ tạ hai ban tiến thối, Sư thượng đường đưa phất trần lên nói:

Cây này một trăm thước, tiến tới một bước thì có hình, lùi một bước thì không dấu vết. Tới lui toan tính cơ biến hết, từ đây hưng thịnh Tổ phong. Lại đưa Phất trần lên nói: Hãy nói tại sao đều ở trong nắm tay

Nam Sơn.

Sư thượng đường nói: Chánh Thanh Hòa sáng nay tháng năm, câu thơ Hoa lựu vào thiền na, hãy đưa ra như thế? Đưa Phất trần lên nói: Xem xanh lục vạn cành hồng một điểm, người động đến sắc Xuân không phải nhiều. Ngày Phật đản sanh, Sư thượng đường nói: Chớ nên nói ngày nay là đản sanh Cù-đàm, núi chênh vênh chọc thấu trời, một trận mưa rửa sạch tất cả, vạn cổ phong yên hận bất bình.

Phái di thơ hòa thượng đến, Sư thượng đường nói: Vạn phái triều tông một phái Thu, nước trong nước đục trải mấy Thu, bỗng nhiên rốt cuộc đều cạn hết, cột trụ lồng đèn cười không dừng. Hãy nói, cười là cái gì? Sư xuống tòa đồng đến linh phàm, dâng pháp cúng dường.

Giỗ kî hoàng đế Hy Tông, Sư thượng đường nói: Cổ Phật không biết quá khứ, hiện tại pháp như thế, có biết rõ ràng chăng? Một tiếng SỐ 2002 - NGỮ LỤC CỦA HÒA THƯỢNG NHƯ TỊNH, Quyển Thượng 3 bánh của bà cháy kêu ở trong rừng trúc.

Sư thượng đường nói: Chim Đỗ quyên buồn bả, ngày đêm kêu ai oán, hoa rơi nhẹ bay oán nước chảy. Cỏ thơm buồn bả lầm Đông Tây, ô hô! Ánh sáng mùa Xuân bao la bát ngát, đi điếu nhưng không đi đưa, người say ngã buồn nát như bùn. Hãy nói, đây là cảnh giới của người nào? Nếu không phải phụng núi Đan, thì nhọc gì nói gà nước Sở. Sư thượng đường nói: Tiết tháng sáu Tam phục, cõi nhân gian giống như lò lửa. Hãy nói: Thế nào là hành lý của Thiền tăng? Lờ mờ ngọc hàn băng, phảng phất nấm Thu lạnh, cành trúc, ba tiều vào họa đồ.

Sư thượng đường lấy Phất trần vẻ hình tròn nói:

Tây hồ trong họa đồ Nam Sơn, có biết chăng? Đệ tử Khổng môn không người biết, không có ba ngàn bảy mươi bậc. Hãy nói như thế nào bỗng nhiên một trận gió Thu thổi, thổi làm mây Thu trôi theo nước.

Tịnh Từ đến Thiên Đồng thượng đường: Sư đưa gậy lên nói: Gậy thiền tăng lờ mờ, đen như khói. Tây giang tháng chín, đáng ghét cũng đáng thương, Sư dộng gậy nói: Bỗng nhiên bay đến lang giang, quấy dộng sóng biển cả vỗ thấu trời xanh.