Kinh Phật Thuyết A Di Đà Giảng Thuật

2. Ma ha Mục Kiền Liên

Nghe nhắc đến Tôn giả Mục Kiền Liên, chúng ta thường liên tưởng đến bậc hiếu hạnh và thần thông quảng đại. Cho nên trong khi giảng thuật bản Kinh Phật Thuyết A Di Đà này, tôi chỉ nhắc khái lược vài nét cho chúng ta nhớ mà thôi.

Ở đây, chúng ta hiểu Ma ha Mục Kiền Liên nghĩa là gì?

Ma ha có 3 nghĩa. Thứ nhất, Ma ha nghĩa là “lớn”, tức là bậc trưởng lão mà ngay cả quốc vương, đại thần đều kính trọng. Thứ hai, nghĩa là “nhiều”, tức là bậc Tôn giả học thông cả 3 tạng và 12 bộ kinh. Thứ ba, nghĩa là “hơn hết”, tức là bậc vượt hơn tất cả các ngoại đạo. Còn Mục Kiền Liên nghĩa là Thái Thúc Thị, hay Câu Luật Đà, chính là tên riêng của ngài. Tên riêng này do nhân duyên người mẹ cầu thần cây mà sinh ra ngài. Cũng có chỗ gọi là Lai Phục Căn, ý chỉ cho tổ tiên ngài ăn rau tu hành.

Ma ha Mục Kiền Liên là bạn thân của Tôn giả Xá Lợi Phất. Sau khi được bạn giới thiệu xuất gia trong giáo pháp của Phật một thời gian ngắn, ngài đã chứng quả Lục thông. Cho nên, ngài được tôn xưng là bậc đại đệ tử thần thông đệ nhất.

Vậy Lục thông là gì?

1. Thiên nhãn thông: Tức khả năng nhìn thấy tất cả chúng sinh ở các cõi trời, người, a tu la… họ đang làm gì, sống thế nào, vui khổ ra sao, một khi nhìn là ngài có thể thấy rõ ràng tất cả. 2. Thiên nhĩ thông: Tức có khả năng nghe được tất cả âm thanh của mọi loài. Âm thanh nhỏ to đến mức nào, xa ở đâu ngài cũng nghe rõ ràng hết.

3. Tha tâm thông: Tức là biết rõ trong tâm chúng sinh nghĩ gì.

4. Túc mạng thông: Tức là ngài có thể biết nhân quả ba đời. Đời trước làm gì, đời này thế nào, đời sau ra sao ngài đều biết rõ ràng.

5. Thần túc thông (còn gọi là Thần cảnh thông hay Như ý thông): Đây là khả năng biến hóa tự tại, ẩn hiện thiên hình vạn trạng.

6. Lậu tận thông: Tức thần thông này một khi thành tựu thì không bao giờ bị thuyên giảm. Điều này khác với ngoại đạo, thần thông như ma vương Ba Tuần có thể biến hiện ra sông núi, biển cả nhưng cũng không thành tựu được lậu tận thông. Cho nên ma vương phải tu luyện nhiều tà thuật, nếu không thì qua thời gian, thần thông của họ bị suy giảm.

Sau khi tu chứng Lục thông, Tôn giả Mục Kiền Liên dùng thần thông quán chiếu cùng khắp, thấy mẹ sinh làm ngạ quỷ đói khát nơi địa ngục. Ngài dùng thần thông quảng đại cứu mẹ ra khỏi địa ngục, nhưng không được, vì nghiệp san tham, sát hại và hủy báng Tam bảo của bà quá nặng. Thế mới biết, nghiệp ai gây người ấy lãnh, cho dù là cha con cũng không thể chịu khổ thay cho nhau được.

Sau đó, ngài bạch lên đức Phật chuyện bi ai của mẹ mình, được đức Phật dạy cho pháp Vu lan bồn. Lễ Vu lan được tiến hành vào dịp rằm tháng 7, tức ngày Tự tứ sau 3 tháng chư tăng an cư kiết hạ. Từ nhân duyên đó, ngày Vu lan báo hiếu trở thành ngày đại lễ mang tính truyền thống của Phật giáo, nhắc nhở người con Phật chúng ta phải thể hiện lối sống hiếu đạo với cha mẹ và lục thân quyến thuộc.

3. Ma ha Ca Diếp

Như đã giải thích ở trên, Ma ha có ba nghĩa:

Lớn, Nhiều, và Hơn hết. Thế nên Ma ha Ca Diếp còn được gọi là Đại Ca Diếp.

Ca Diếp là tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung Hoa là Đại Quy Thị. Đại Quy Thị là họ của ngài. Nhân vì tổ tiên ngài thấy con rùa cõng trên lưng hình đồ bàn, nên theo bản đồ ấy tu hành và lấy họ như thế. Ngài còn có tên gọi khác là Tỳ Bát La, tức là tên của một loài cây. Do nhân duyên người mẹ cầu thần cây mà sinh ra ngài, nên lấy tên cây ấy đặt tên cho con.

Ca Diếp còn được dịch là Ẩm Quang Thị, tức là “uống ánh sáng”. Vì trên thân ngài có ánh sáng vàng chói rất đặc biệt nên gọi tên như thế. Do nhân duyên gì màu da ngài có ánh sáng vàng ánh như thế? Vào thời đức Phật quá khứ Tỳ Bà Thi, ở một ngôi chùa nọ có tượng Phật bị hư nát. Lúc ấy có một cô gái nghèo phát tâm quyên góp tịnh tài để thếp vàng tượng Phật, còn ngài làm nghề thếp tượng. Kẻ bỏ công, người góp của, họ thếp xong tôn tượng và sửa sang ngôi chùa cho trang nghiêm. Sau đó, họ thương nhau rồi kết thành vợ chồng. Từ đó trải qua 91 kiếp đôi vợ chồng này nhờ nhân duyên thếp tượng Phật mà có màu da vàng ánh. Đến đời này ngài sinh ở nước Ma Kiệt

Đà trong dòng họ Ca Diếp.

Năm 20 tuổi, cha mẹ muốn ngài lập gia đình.

Trong lòng muốn sống đời thanh tịnh, nhưng vì chữ hiếu, ngài đành thưa rằng: “Con chỉ lấy người con gái nào có màu da giống như con mà thôi”. Quả nhiên, ở một nước kia có người con gái cũng có màu da vàng ánh như ngài. Thật đúng là nhân quả trước sau tự nó chiêu cảm, đến đời này họ lại thành đôi vợ chồng.

Sau khi gặp Phật, ngài xuất gia làm Tỳ kheo, người vợ cũng xuất gia theo Phật làm Tỳ kheo ni tên Tử Kim Quang.

Tôn giả Ma ha Ca Diếp có sức ảnh hướng rất lớn và có địa vị quan trọng trong tăng đoàn Phật giáo. Ngoài sự kiện 1.000 đệ tử của ba anh em ngài xuất gia theo Phật làm chấn động xã hội Ấn Độ thời bấy giờ, một hôm trên hội Linh Sơn, đại chúng cả ngàn người vân tập đông đủ, đức Thế Tôn cầm cành hoa sen vàng đưa lên nhưng không có ai hiểu ý gì cả, chỉ duy ngài ngộ được thâm ý của Phật nên mỉm cười. Liền khi đó đức Phật nói: “Ta có chánh pháp nhãn tạng niết bàn diệu tâm, pháp môn tâm ấn thật tướng vô tướng, nay ta truyền cho Ma ha Ca Diếp”. Sau khi Phật nhập niết bàn, ngài chính là vị tổ sư đầu tiên lãnh đạo tăng đoàn Phật giáo.

Theo lời Phật dạy, Tôn giả Ma ha Ca Diếp không được nhập niết bàn mà phải ở lại thế gian này, giữ gìn y bát của Phật Thích Ca Mâu Ni, đợi khi đức Phật Di Lặc ra đời để trao lại. Cho nên sau khi truyền tâm ấn cho tổ sư A Nan kế vị, ngài đến núi Kê Túc, vào trong hang đá, dùng thần thông làm cho miệng hang khép lại. Tương truyền rằng hễ bậc cao tăng nào đến đây thì trong núi có tiếng chuông phát ra. Người ta bảo đó là tiếng chuông chào đón của ngài. Hòa thượng Hư Vân đã có lần nghe được tiếng chuông này. Tôn giả Ma ha Ca Diếp khi xuất gia theo Phật, ngài đã được 160 tuổi. Tuy thân hình già nua, ốm yếu, nhưng ngài chính là bậc tu hạnh đầu đà đệ nhất. Đầu đà nghĩa là gì? Đầu đà tức là khổ hạnh.

Phật dạy: Có mười hai thứ khổ hạnh làm cho Phật pháp trụ lâu ở thế gian. Người tu hạnh đầu đà tuân thủ lối sống với mười hai điều như sau: Thứ nhất: mặc y phấn tảo. Y phấn tảo là loại y phục mà người ta lấy vải rách ở bãi rác, hay vải liệm xác chết sót lại ở nghĩa địa rồi giặt nhiều lần cho sạch sẽ, xong khâu lại thành y phục của mình.

Người tu mặc y phấn tảo khiến cho tâm mình không còn tham sắc phục nữa. Quả thật, có nhiều người vì tham sắc phục, diện quần áo kiểu này kiểu nọ nên suốt đời khổ sở rất nhiều. Nếu chúng ta bớt lòng tham sắc phục, có lẽ chúng ta cũng giải thoát một chút ưu phiền.

Thứ hai: chỉ có ba y, một bình bát và một tọa cụ. Ba y gồm: đại y (y cửu) là loại y 25 điều, tổng cộng 108 miếng vải, dùng để mặc khi thuyết pháp hay thi hành đại lễ. Thất y là y bảy điều, dùng để mặc khi bái sám, tụng kinh. Ngũ y là y năm điều dùng để lao động, đi đường, tiếp khách. Tại sao người tu hạnh đầu đà tài sản chỉ có ba y, một bình bát và một tọa cụ ngồi thiền? Đó là vì thể hiện hạnh muốn ít và biết đủ. Thứ ba: thường khất thực. Tức là mỗi ngày ôm bát đi khất thực, chứ không thọ của nhận thí chủ đem đến cúng dường. Thứ tư: theo thứ lớp khất thực. Tức là mỗi ngày người tu hạnh đầu đà vào trướ c giờ ngọ đi khất thực ở bảy nhà. Mỗi nhà dừng lại trước cửa một chút, nếu qua bảy nhà mà không có người cúng dường thì ngày đó nhịn đói. Đây là tinh thần bình đẳng khất thực. Nhưng Tôn giả Ma ha Ca Diếp vì thương người nghèo ít phước, nên ngài chỉ khất thực người nghèo, tạo duyên cho họ cúng dường tích phước. Trái lại, ngài Tu Bồ Đề thì nghĩ rằng người nghèo tội nghiệp, không có tịnh tài tịnh vật, nên ngài chỉ khất thực ở nhà giàu mà thôi. Cả hai suy nghĩ ấy đều bị Phật quở trách, và dạy phải nên bình đẳng khất thực.

Thứ năm: ăn vào giờ ngọ. Sáng và chiều không ăn gì hết, chỉ ăn theo quy định của Phật là thọ trai đúng ngọ. Vì buổi sáng chư thiên ăn, quá ngọ súc sanh ăn và chiều tối ngạ quỷ ăn. Tại sao không ăn quá ngọ? Vì chiều tối ăn, khua đũa chén ra tiếng, loài ngạ quỷ nghe âm thanh ấy, sinh tâm thèm khát mà không ăn được nên trong cổ nổi lửa. Như thế chúng ta đã tự làm tổn giảm lòng từ bi của mình. Thứ sáu: ăn ít một chút. Tức là không ăn quá no.

Thứ bảy: quá ngọ không uống nước cô đặc. Tức là sau giờ ngọ, những nước uống như nước ép trái cây, sữa… đều không được uống.

Thứ tám: ở nơi A lan nhã. A lan nhã dịch là Tịch tịnh xứ, tức chỗ ít người. Vì nơi ít người, sẽ không có nhiều âm thanh tạp loạn, dễ dàng dụng công tu hành.

Thứ chín: ở dưới bóng cây. Buổi tối thì nghỉ ngơi dưới gốc cây, nhưng không quá ba đêm, vì sợ người đời biết và đến cúng dường. Thứ mười: ở lộ thiên. Tức là thường ngồi thiền nơi khoảng đất trống.

Thứ mười một: ở gò mả. Vì sao phải ở gò mả?

Vì nơi ấy có nhiều thây chết, nhìn thấy sự chết để cảnh tỉnh mà tu hành tinh tấn.

Thứ mười hai: lưng không dính chiếu. Người tu hạnh đầu đà, suốt đời chỉ ngủ ngồi mà thôi. Tôn giả Đại Ca Diếp tu hạnh đầu đà cả đời. Đến lúc ngài được 200 tuổi thì đức Phật nhận thấy thân thể Đại Ca Diếp già yếu quá đỗi, nên đã khuyênThích Huyeàn Chaâu giaûng thuật - 53 thôi tu khổ hạnh đầu đà. Nhưng ngài không nghe, vì nghĩ rằng cần phải sách tấn đàn hậu thế, nên không vì già yếu mà lười mỏi. Đức Phật biết như thế, nên khen: “Hạnh đầu đà của Ca Diếp làm cho Phật pháp trụ thế 500 năm nữa”. Do vậy, Tôn giả Ma ha Ca Diếp là đại đệ tử của Phật, có sức tu hạnh đầu đà đệ nhất.

4. Ma ha Ca Chiên Diên

Chữ “ma ha” chúng ta đã học rồi. Còn “Ca Chiên Diên” là tiếng Phạn, tiếng Trung Hoa dịch là Văn Sức, tức khéo văn từ và luận nghị. Ngài còn có tên gọi khác là Phiên Thằng, tức là sợi dây không cho mẹ tái giá. Vì ngài có đôi vai nở nang nên có tên gọi khác nữa là Hảo Kiên. Đại chúng tôn xưng ngài là bậc Tư Thắng, vì ngài thành tựu Tứ vô ngại biện tài. Tứ vô ngại biện tài là gì? 1. Pháp vô ngại biện tài: Tức là khả năng thông đạt danh từ các pháp, lý luận trôi chảy.

2. Nghĩa vô ngại biện tài: Tức là khả năng biết rõ nghĩa lý của các pháp, trình bày thông suốt. 3. Từ vô ngại biện tài: Tức là khả năng dùng từ ngữ trôi chảy, diễn nói tự tại.

4. Nhạo thuyết biện tài: Tức là vui thích giảng thuyết giáo pháp cho đại chúng, không sinh tâm mệt mỏi.

Ngài thường dùng tứ vô ngại biện tài này nhiếp phục ngoại đạo chấp đoạn, chấp thường khiến họ quy y Phật.

Một hôm, ngoại đạo hỏi: - Phật giáo cho rằng có sáu nẻo luân hồi. Nhưng tôi thấy người chết rồi giống như ngọn đèn hết dầu tắt ngún, làm sao tái sinh làm người? Cát bụi trở về cát bụi. Chết thì hết làm gì có luân hồi. Thuyết luân hồi chẳng qua chỉ là sản phẩm tưởng tượng mà thôi.

Tôn giả nghe thế, bèn hỏi ngoại đạo rằng:

- Tôi xin hỏi ông, một người phạm tội, bị pháp luật giam cầm, người ấy có thể tự do trở về nhà được không?

Ngoại đạo trả lời:

- Dĩ nhiên là không thể được.

Tôn giả nói:

- Cũng vậy, người tạo ác nghiệp, khi chết đọa vào địa ngục, họ cũng không thể tự do trở lại nhân gian nói cho người thân biết được. Còn nếu họ tạo thiện nghiệp, đến khi chết thần thức sinh về các cõi trời. Thiên chúng xem cõi người đầy dẫy ngũ trược ác thế xấu ác này chẳng khác nào hầm phẩn xí. Vậy ông nghĩ rằng có người ở trong hầm xí, khi được ra khỏi mà còn muốn nhảy vào nữa không? Hơn nữa, một ngày một đêm ở cõi trời Đao Lợi bằng một trăm năm ở cõi người. Một ngày một đêm cõi trời Tứ thiên vương bằng năm mươi năm ở cõi người. Khi sinh lên cõi trời, họ phải lo ổn định chỗ ở mất vài ngày. Xong họ trở lại cõi người này thì liệu các ông còn sống để họ nói cho các ông nghe về cõi trời nữa hay không?

Bằng những lý luận khéo léo như thế, Tôn giả Ca Chiên Diên nhiếp phục ngoại đạo rất nhiều.

5. Ma ha Câu Hy La

Câu Hy La là tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung Hoa là Đại Tất, tức người có đầu gối to.

Tôn giả Ma ha Câu Hy La là cậu của Trưởng lão Xá Lợi Phất. Như đã nhắc đến ở trên, tôn giả vốn là người giỏi tài tranh biện. Nhưng từ khi người chị mang thai Xá Lợi Phất, không lúc nào ngài có thể tranh biện hơn chị mình. Biết có vị thánh nhân trong bụng đã chiêu cảm nên người chị mới có khả năng như thế, ngài sợ làm cậu mà thua cháu thì mất mặt. Do suy nghĩ thế, ngài quyết tâm du phương Nam Ấn Độ, học hết tất cả các môn luận lý đương thời trong 16 năm ròng rã, học đến quên cắt móng tay, nên có danh hiệu “Trường trảo Phạm Chí”. Trong khi đó, Trưởng lão Xá Lợi Phất ở nhà, chỉ mới 8 tuổi đã trở thành đại luận sư nổi tiếng thiên hạ.

Khi tôn giả học thành tài, liền trở về nhà thì biết Trưởng lão Xá Lợi Phất đã xuất gia theo Phật. Nên ngài nghĩ: “Giờ này tranh luận với cháu mình, nếu có thắng cũng chẳng hay ho gì, vì cậu thắng cháu cũng bình thường, mà rủi thua thì xấu hổ quá. Chi bằng ta đến tranh luận với thầy của nó thì hay hơn”. Nghĩ vậy, ngài đến yết kiến đức Phật và dự định bắt cháu mình về. Nên ngài nói:

- Này Sa môn Cù Đàm, ông có thể tranh luận với tôi không?

Phật bảo: - Điều kiện tranh luận là gì?

Câu Hy La trả lời:

- Nếu ông thua tôi, thì tôi dắt Xá Lợi Phất về.

Còn nếu ông thắng tôi, thì tôi tự nguyện đem đầu cho ông cắt lấy.

Đức Phật hỏi:

- Vậy ông dựa vào lý do gì mà bắt cháu về? Ông lấy tông chỉ gì làm cơ sở của suy nghĩ đó?

- Tôi lấy “không thọ” làm tông chỉ.

- Nếu đã lấy “không thọ” làm tông chỉ, vậy ông có còn thọ cái kiến chấp “không thọ” nữa hay không?

Nếu trả lời là “thọ cái kiến chấp không thọ” thìThích Huyeàn Chaâu giaûng thuật - 57 tông chỉ “không thọ” của ông đã bị gãy đổ. Còn nói “không thọ” thì ngay khi lập tông chỉ này là đã có kiến chấp rồi. Cho nên trả lời là “thọ” hay “không thọ” cũng đều thất bại. Nghĩ thế, ông tự biết lý luận của mình đã thua cuộc, cho nên sinh tâm sợ hãi và bỏ chạy.

Trưởng lão Xá Lợi Phất đứng nghe cuộc lý luận của Phật và cậu mình, liền hoát nhiên đại ngộ, thông đạt thật tướng các pháp, chứng quả A la hán. Khả năng chứng ngộ của bậc trí tuệ thật không thể nghĩ bàn.

Câu Hy La chạy được vài dặm, trong lòng suy nghĩ bỏ chạy thế này thì xấu hổ quá. Thôi, bậc trượng phu thua thì chấp nhận chết. Nghĩ thế, ông tìm con dao, đem đến trước Phật và nói:

- Tôi chấp nhận thua cuộc, đầu tôi đây, ông muốn làm gì tùy ý.

Đức Phật dạy rằng:

- Trong giáo pháp của ta không có làm như thế. Nay ông thua rồi thì phải nên xuất gia là mới đúng. Ma ha Câu Hy La cảm kích và thán phục, bèn chấp nhận xuất gia. Vốn người có trí tuệ thông thái, chẳng bao lâu ngài chứng quả A la hán và cũng là một trong 16 đại đệ tử của đức Phật.

6. Ly Bà Đa

Ly Bà Đa là tiếng Phạn, Trung Hoa dịch là Phòng Tú. Ngài là em út của Trưởng lão Xá Lợi Phất. Nhân vì mẹ ngài cầu nguyện ngôi sao Phòng Tú, ngôi sao thứ tư trong thập nhị bát tú mà sinh ra ngài, nên dùng tên ngôi sao ấy đặt tên.

Vì ngài là người con trai út, nên được mẹ rất cưng quí. Trước bối cảnh những người anh chị trong gia đình đều bị Trưởng lão Xá Lợi Phất khuyến hóa xuất gia theo Phật, mẹ ngài lo sợ rằng ngài cũng nối gót anh chị, xuất gia bỏ đi trách nhiệm thừa kế gia nghiệp tổ tiên của mình. Bà nghĩ rằng may ra sợi dây ái tình và trách nhiệm sau khi sinh con cái sẽ cột chặt Ly Bà Đa ở lại với gia đình. Vì thế, tuy tuổi đời của Ly Bà Đa còn trẻ nhưng bà mẹ đã tìm cách cưới vợ cho ngài.

Chuyện kết hôn tưởng chừng diễn ra tốt đẹp.

Nhưng vào ngày hôn lễ, không may cho hai gia đình, trong nghi thức trao nhẫn cưới, Ly Bà Đa nhìn thấy bàn tay nhăn nheo của bà ngoại già 120 tuổi so với đôi tay búp măng xinh đẹp của vợ mình, ngài trực nhận lý vô thường. Ngài nghĩ, rồi mai kia, qua thời gian vợ mình cũng như bà ngoại, sắc đẹp kiều diễm ấy cũng sẽ úa tàn theo năm tháng.

Ôi! Vô thường thật đáng kinh sợ. Rồi trong phút chốc cậu đâm ra chán ngấy tất cả cảnh hoa lệ phù sinh giả dối và muốn thoát ly bằng mọi giá. Trước đó, Trưởng lão Xá Lợi Phất quán thấy căn cơ em mình đến lúc ấy sẽ phát tâm xuất gia. Cho nên, ngài đến ngôi tinh xá gần nhà, báo trước với vị trú trì rằng: “Mặc dù đức Thế Tôn có dạy là phải được sự đồng ý của cha mẹ mới được phép xuất gia, nhưng đây là trường hợp đặc biệt, nếu Ly Bà Đa em tôi đến xin xuất gia thì hãy nên chấp thuận cho”.

Quả nhiên, Ly Bà Đa lấy cớ đau bụng đi nhà xí và trốn chạy đến ngôi tinh xá gần nhà, xin xuất gia tức khắc. Ban đầu các vị tỳ kheo chưa biết danh tánh của ngài nên hỏi có được sự chấp thuận của cha mẹ chưa. Ngài trả lời: chưa. Do vậy, Ly Bà Đa bị khước từ, không cho xuất gia.

Các vị có biết ngài phản ứng thế nào không? Ngài phản ứng thật buồn cười, nhưng cũng có lý.

Ngài la làng lên:

- Ăn cướp, ăn cướp…

Các vị tỳ kheo nghe thế, vô cùng ngạc nhiên và hỏi:

- Chúng tôi ăn cướp ở cậu điều gì mà cậu la làng lên như thế?

- Các ngài ăn cướp pháp thân huệ mạng của tôi.

Các ngài không cho tôi xuất gia, để tôi bị trôi lăn trong sinh tử ái dục, tôi muốn thoát ra mà các ngài không đồng ý, thế không phải ăn cướp còn gì? Nghe thế, các vị tỳ kheo bèn hỏi:

- Cậu tên gì, ở đâu, sao lại có những kiểu nói năng lạ đời như thế?

Ly Bà Đa thưa:

- Con là em út của Trưởng lão Xá Lợi Phất. Nói đoạn rồi thuật lại mọi chuyện, các vị tỳ kheo nhớ lời dạy của Trưởng lão, liền cạo tóc cho Ly Bà Đa và chấp thuận để cậu xuất gia. Ít năm sau khi nhập đạo, vào một mùa an cư, trên đường đi bái yết Phật, tôn giả Ly Bà Đa dừng chân ở rừng cây Khadìra (cây gai), ngủ tạm trong ngôi miếu cổ, và nằm mơ thấy hai con quỷ vác thây ma vào trong cổ miếu. Chúng định chia thây chết ra để ăn, nhưng bị ngài cản lại. Chúng quỷ nói: - Nếu chúng tôi không ăn thây ma này thì sẽ bị chết đói. Ngài là người tu hành có tâm từ bi ngăn cản việc này, thì phải bố thí thân ngài cho chúng tôi xơi.

Nói đoạn, hai con quỷ giữ chặt ngài lại rồi xé xát. Con quỷ mặt đen rứt chân, con quỷ mặt đỏ thấy ngài mất chân đau đớn thật tội nghiệp, nên lấy chân của thây ma ráp lại. Cứ thế, hai con quỷ thay phiên nhau ăn, rồi cũng dùng thây ma ráp lại thân cho ngài.

Tỉnh ra, ngài nghĩ mình không có thân nên chạy hỏi khắp nơi là thân tôi còn hay mất? Thân này có phải của tôi không? Nhân đó ngài được hai vị tỳ kheo đắc quả khai ngộ pháp thân thường trú bất diệt và ngài đắc quả A la hán.

Ngoài ra, tính tình của Ly Bà Đa lúc nào cũng hài hòa. Ngài luôn đem hạnh tình thương và ái ngữ đến với mọi người. Những nơi nào có sự tranh chấp, đức Phật thường sai ngài đến hòa giải. Do đó, ngài còn có biệt danh là Giải Hòa Hợp hoặc

“Ly Bà Đa ở rừng gai”.

Ngài còn được Phật khen là người xuất sắc nhất trong những vị yêu thích độc cư ở núi rừng. Ly Bà Đa là vị đệ tử thiền định đệ nhất của đức Phật.

Quả thật, cuộc đời và công hạnh của quý ngài đã cho chúng ta một bài học quý giá, xứng đáng để chúng ta suy nghiệm trên bước đường tu học của mình. Giờ chúng ta tìm hiểu đến vị tôn giả thứ bảy, cũng là một trong những đại đệ tử của đức

Phật.

7. Châu Lợi Bàn Đà Già

Châu Lợi Bàn Đà Già nghĩa là Tiểu Địa Đạo.

Ngài với Tôn giả Bàn Đà Già (Địa Đạo) là hai anh em.

Tập quán người Ấn Độ cũng có phần giống ở Việt Nam chúng ta, khi sinh con, thai phụ thường phải về quê cha mẹ của mình. Chỉ khác nhau là người phụ nữ Việt Nam sinh con đầu lòng thì mới về nhà bố mẹ, còn sinh con thứ thì ở nhà bên chồng. Nhân vì trên đường về quê ngoại, mẹ ngài đã sinh hạ ngài bên con đường nhỏ, nên đặt tên là Tiểu Địa Đạo; còn người anh vì sinh ở con đường lớn nên gọi là Địa Đạo. Hai anh em đều được sinh bên đường, nhưng trí tuệ của hai người hoàn toàn khác nhau. Người anh thì thông minh tuyệt đỉnh, còn em thì ngu si quá đỗi.

Khi ngài xuất gia, đức Phật vì thương xót người đệ tử thiếu trí tuệ của mình nên đặc biệt sai khiến năm vị A la hán dạy cho ngài một bài kệ:

“Giữ miệng nhiếp tâm, thân không phạm

Chớ hại tất cả loài hữu tình Khổ hạnh vô ích nên xa lánh Hành giả như thế khéo độ sinh.”

Bốn câu kệ thật đơn giản mà nghĩa lý rõ ràng, sâu sắc.

Câu 1: “Giữ miệng nhiếp tâm, thân không phạm”: Nghĩa là tự thanh tịnh về ba nghiệp thân miệng ý. Giữ gìn cửa miệng thì chớ nên buông lời dối trá, hủy nhục, thêu dệt hoa mỹ, mạt sát đày đọa người khác. Giữ thân mình thanh tịnh thì chớ nên sát sinh, trộm cướp, dâm dục. Giữ ý thanh tịnh thì nên nhiếp phục vọng tưởng, xả bỏ tham sân si. Câu 2: “Chớ hại tất cả chúng hữu tình”: Nghĩa là không được nhiễu loạn khiến chúng hữu tình sinh phiền não khổ đau.

Câu 3: “Khổ hạnh vô ích nên tránh xa”: Nghĩa là không nên tu tập theo lối khổ hạnh, tự đày đọa thân xác mình, vì làm thế thật là vô ích. Các vị biết, ngày xưa ở Ấn Độ có rất nhiều lối tu hành khổ hạnh. Hoặc người ta tự đày đọa thân xác mình bằng cách đứng một chân giữa trời từ sáng đến tối; hoặc có người khỏa thân phơi mình trên bãi cát nóng giữa trời nắng oi bức; hoặc còn có người lại đi qua hầm lửa than đến nỗi bàn chân bị bỏng sưng tấy ra… Họ tự đày đọa như thế, vì nghĩ rằng thân mình thật là tội lỗi. Đày đọa đến mức nào đó thì trả xong nghiệp. Khi trả xong nghiệp thì được giải thoát sinh thiên. Có người nhân vì tổ tiên của mình lúc xưa gặp hiểm nạn được chó, rắn… cứu sống; nên họ giữ giới chó, giới rắn bằng cách sủa như chó, ăn như chó, nằm trườn đi như rắn vậy.

Tất cả những quan niệm sai lầm ấy, đều bị đức Phật quở trách. Phải biết rằng tội là do tâm tạo ra, thì phải thành tâm sám hối, tu tập tạo nhiều phước thiện đến khi tâm thanh tịnh thì tội chướng tiêu trừ. Như thế mới gọi là giải thoát.

Câu 4:“Hành giả như thế khéo độ sinh”: Nghĩa là bậc hành giả, đệ tử Phật phải nên như thế như thế, khéo léo tu tập và cứu giúp mọi người. Bốn câu như thế quá đơn giản phải không? Có thể chúng ta chưa làm được, nhưng để thuộc lòng bốn câu kệ này thì không khó chút nào. Có vị chỉ cần đọc qua ba lần cũng có thể thuộc nhão rồi. Nhưng với Châu Lợi Bàn Đà Già thì trong suốt sáu tháng được năm vị A la hán dạy dỗ chu đáo, mà ngài không thuộc lấy nổi một câu.

Vì thế, người anh Bàn Đà Già mới bảo ngài rằng: - Em ạ! Người tu thì phải có trí tuệ, phải học và nhớ được mới biết đường tu. Còn em nay chỉ bốn câu kệ mà qua sáu tháng không thuộc được chữ nào, làm sao có thể tu tập được. Anh nghĩ, thôi em hãy hoàn tục đi, về nhà sống với bố mẹ, làm ăn tự nuôi sống mình, kẻo ở đây thọ nhận sự cúng dường của tứ chúng chỉ thêm tổn phước mà thôi.

Nghe anh nói thế, ngài nghĩ cũng có lý và tự thẹn với bản thân mình. Cả đêm ngài không ngủ được, ra sau tinh xá ngồi dưới gốc cây lòng buồn rũ rượi. Thần cây thấy thế mách bảo: ngài cứ lo việc tu của mình, không nên nghe theo lời Tôn giả

Bàn Đà Già. Nhưng sáng ra, ngài vẫn buồn thảm, và thu dọn đồ đạc rời tinh xá. Bước chân ra ngoài cổng tinh xá, ngài đứng nhìn quyến luyến cảnh thiền môn thanh tịnh, bất giác rơi lệ, ra đi chưa đành. Lúc ấy đức Thế Tôn đi khất thực trở về, nhìn thấy ngài và hỏi:

- Tại sao con khóc?

- Bạch Thế Tôn! Tôn giả Bàn Đà Già bảo con không có trí tuệ, dốt quá nên không thể theo đại chúng tu tập được.

Phật dạy:

- Con biết mình dốt, như thế vẫn có thể tu được.

Đức Phật an ủi vài lời, rồi dạy ngài trở lại tinh xá tu hành. Ở đây, có khi nào quý vị tự cho mình thông minh không? Tôi nghĩ rằng người tự cho mình thông minh, ấy chính là người dốt thật sự. Vì một người thông tuệ, càng học nhiều, càng thấy mình còn nhiều dốt nát. Cho nên, Phật tử chúng ta đừng nên khởi tâm kiêu mạn, luôn tự cho mình đúng đắn, thông minh và biết tất cả.

Đức Phật dắt Châu Lợi Bàn Đà Già trở vào tinh xá, và dạy cho ngài hai chữ “chổi quét”. Nhưng ngài học được chữ “chổi” thì quên mất chữ “quét”, học nhớ chữ “quét” thì lại quên đi chữ “chổi”. Đức Phật lại phương tiện sai ngài làm công việc quét rác tinh xá; vừa cầm chổi, vừa quét như thế sẽ dễ nhớ hơn. Thế mà cũng rất khó khăn ngài mới nhớ nổi hai chữ này.

Quét rác như thế được một thời gian, một hôm ngài suy nghĩ: Tâm của mình cũng như sân vườn này, còn những thứ vọng tưởng điên đảo chính là rác rưởi cần phải quét bỏ đi. Sở dĩ chúng sinh bị khổ đau là do bụi trần nhiễm ô vẩn đục, che mất chân tánh giác ngộ… vậy phải nên quét sạch hết vọng tưởng trong tâm. Ngài niệm tới niệm lui một tuần như thế thì thấu triệt chân lý, liễu ngộ thật tướng các pháp vốn thanh tịnh, liền chứng thánh quả A la hán.

Một hôm, đến ngày ni chúng cầ u thỉnh giáo giới, đức Thế Tôn sai ngài đi. Ni chúng ngồi nhìn ngài mà cười ngắt nghẽo. Vì họ nghĩ ông sư dốt nổi tiếng này không biết lấy gì để dạy chúng ta. Quả thật, ngài cũng chỉ biết dạy về hai chữ “chổi quét”

mà thôi. Ngài dạy thì dạy, ở dưới các cô cười thì cứ cười. Khi làm xong bổn phận của mình, ngài hiển thị thần thông, bay vút lên hư không rồi trở về tinh xá. Ni chúng thấy vậy, biết ngài đã chứng thánh quả, liền hướng về hư không phía ngài, quỳ lạy thành tâm sám hối.

Các vị hãy tự nghĩ lại mình xem, chúng ta không đến nỗi dốt như Châu Lợi Bàn Đà Già, nhưng tại sao học hoài, tu hoài mà không giác ngộ? Đó là bởi vì chúng ta còn quá yêu thích vọng tưởng của mình, còn nhiều thứ chấp giữ trong tâm, không chịu buông bỏ. Thậm chí có người còn nói: nỗi đau của tôi. Nỗi đau chẳng có gì là hay ho quý giá cả, thế mà cứ muốn ôm giữ làm của riêng mình. Vì thế mà tu hoài không ngộ là vậy. Ngược lại, giá như quý vị không biết chữ, nhưng biết buông bỏ quá khứ, không vọng cầu tương lai, sống trong hiện tại với lòng thành kính thiết tha niệm Nam mô A Di Đà Phật một cách tinh tấn, chuyên ròng thì vẫn được giải thoát như thường.

8. Nan Đà

Nan Đà là tiếng Phạn, Trung Hoa dịch là Hỷ, nên trong kinh có chỗ gọi ngài là Hỷ tôn giả (tôn giả vui vẻ). Ngài là em cùng cha khác mẹ với đức Phật. Đức Phật sinh vào ngày 8/4 còn ngài thì sinh 9/4, kém Phật một tuổi. Đức Phật có 32 tướng tốt, còn ngài có 31 tướng tốt. Đức Phật cao khoảng 1m83, ngài thấp hơn Phật một lóng tay.

Kinh văn có khi ghép chung tên ngài với người vợ sắp cưới là Tôn Đà La. Tôn Đà La Nan Đà tức là Nan Đà của nàng Tôn Đà La. Qua đó, chúng ta cũng có thể hình dung tình yêu của họ keo sơn gắn bó đến dường nào.

Hôm nọ, đến ngày họ cưới nhau, đức Phật biết Nan Đà có nhân duyên xuất gia, nên từ sáng sớm đã trở về hoàng cung. Khi Thế Tôn về đến nơi, Nan Đà ra đón, bưng lấy bình bát sớt thức ăn dâng cúng Phật. Đức Phật thản nhiên đi một vòng chào hỏi mọi người, rồi lặng lẽ đi ra. Nan Đà tìm cách trao bình bát, nhưng Phật làm ngơ như không hay biết gì cả. Chẳng biết làm sao, ngài đành phải theo gót Phật đi dần ra cổng để tìm cơ hội.

Từ khi yêu nhau, đôi uyên ương này chưa hề xa nhau ba thước. Nhưng hôm nay Nan Đà phải xa Tôn Đà La hơn bốn thước rồi, nhất là trong ngày cưới nữa. Trước tình thế đó, nàng giận dỗi, đốt một nén nhang và cắm xuống đất rồi nói:

- Nếu chàng đi theo Phật, đến khi nén nhang tàn rồi mà vẫn chưa về thì cuộc hôn nhân này đành hủy bỏ.

Nói đoạn nàng rơi lệ, bỏ vào nhà trong. Còn Nan Đà thì cứ thế đi theo Phật để tìm cơ hội trả lại bình bát. Có lẽ cũng vì quá kính trọng người anh, nên ngài không dám xử sự bất kính. Đoạn đường từ chỗ lễ cưới đến tinh xá Kỳ Hoàn không xa lắm, nhưng đức Phật dùng thần thông kéo dãn thành 5 dặm. Dân chúng trong thành đều thấy Nan Đà đi theo sau Phật về đến tinh xá, họ đồn ầm lên là ngài đã bỏ rơi Tôn Đà La và xuất gia theo Phật rồi.

Về đến tinh xá, Nan Đà vội trao bình bát cho Phật để nhanh chóng trở về nhà. Nhưng đức Phật ngăn lại và dạy rằng:

- Hiện giờ dân chúng ai cũng nghĩ ông đã xuất gia và Như Lai đã kéo đoạn đường dài ra 5 dặm nên ông có về trong lúc này thì cũng không kịp lễ cưới, và không khéo còn bị mang thêm nhiều tiếng thị phi khác nữa. Thôi thì ông hãy ở lại đây, xuất gia trong giáo pháp của Như Lai đi.

Lời dạy của Phật như có sức mạnh quyền năng, tuy trong lòng không thích, nhưng Nan Đà vẫn làm theo ý Phật. Mặc dầu vậy, thân xuất gia nhưng lòng mãi nhớ thương Tôn Đà La ngày đêm không ngớt và ngài cứ nghĩ đến việc trốn thoát về với người yêu kiều diễm của mình. Biết rõ điều đó, nên mỗi khi đi khất thực, đức Phật sai Nan Đà ở nhà quét dọn tinh xá. Một hôm, ngài tranh thủ làm nhanh xong công việc, rồi nghĩ rằng đức Phật thường khất thực xong, sẽ theo đường lớn về tinh xá, giờ mình tranh thủ theo con đường nhỏ trốn thoát. Nhưng khi đang chạy theo đường nhỏ thì thấy bóng dáng Thế Tôn đi lại, ngài bèn núp bên gốc cây. Đức Phật đi lại gần gốc cây và hỏi:

- Nan Đà, sao không ở tinh xá làm công việc của mình, ra đây làm gì?

Nghe Phật hỏi thế, không lý nào nói thật là mình bỏ trốn, nên ngài trả lời:

- Bạch Thế Tôn! Con nhớ Thế Tôn quá, nên chạy ra đây đón Ngài.

- Thế à! Vậy thì hãy mang bình bát, cùng Như Lai về tinh xá nhé!

Nhiều lần Nan Đà tìm cách trốn thoát nhưng đều bị Thế Tôn giữ lại. Cho đến một hôm, đức Thế Tôn rủ ngài lên núi dạo mát. Ngài mừng rỡ, nghĩ rằng đây là cơ hội tốt để bỏ trốn. Sáng sớm ngài theo Phật lên núi. Đức Phật chỉ ngài thấy một con khỉ già da dẻ nhăn nheo và hỏi:

- Nan Đà, ông xem con khỉ già này so với Tôn Đà La của ông ai đẹp hơn?

Nan Đà thưa:

- Thế Tôn khéo đùa, làm sao đem con khỉ già này so với sắc đẹp Tôn Đà La của con được. Tôn Đà La của con kiều diễm tuyệt trần.

Đức Phật lại dùng thần thông, dắt Nan Đà dạo lên cõi trời. Nơi đây ngài nhìn thấy 500 tiên nữ ca vui múa hát, sống trong lầu các nguy nga, nhưng chẳng thấy bóng dáng thiên chủ đâu cả. Ngài tò mò hỏi vài cô tiên:

- Sao ở đây tôi không thấy thiên chủ đâu cả. Ai là thiên chủ của các cô vậy?

Tiên nữ trả lời:

- Thiên chủ chúng tôi là Nan Đà, em của Phật, hiện giờ đang theo Phật xuất gia tu hành, đợi khi đắc quả sinh lên đây và 500 chị em chúng tôi đều là vợ của ngài.

Trên đường về, đức Phật hỏi:

- Sắc đẹp của 500 tiên nữ so với Tôn Đà La của ông thế nào?

Nan Đà thưa: - Sắc đẹp Tôn Đà La so với 500 tiên nữ chẳng khác nào so sánh con khỉ già với Tôn Đà La vậy. Đức Phật hỏi:

- Vậy ông có muốn lên trời sống với 500 tiên nữ hay về ở với Tôn Đà La? Ngài im lặng mỉm cười. Từ đó về sau ngài thiền định siêng năng, nhưng trong lòng vẫn luôn tơ tưởng đến 500 tiên nữ.

Một hôm, đức Phật lại dắt Nan Đà xuống địa ngục. Khi đến địa ngục, trong lúc dạo xem những cảnh trả quả khổ đau của chúng sinh, ngài thấy hai con quỷ đang nung một vạc dầu thật to. Nhưng một con thì lui cui thổi lửa, lửa nhá nhem không cháy; còn một con thì nằm ngủ li bì. Ngài nghĩ bụng, loài quỷ mà cũng làm biếng, đun thế này biết đến bao giờ mới sôi. Nghĩ đoạn, ngài ngứa ngáy đá vào chân con quỷ đang nằm ngủ. Quỷ hé mắt nhìn, và hỏi ngài trong cơn ngái ngủ: - Ngài có việc gì không? Sao lại phá rối giấc ngủ của tôi?

Nan Đà đáp:

- Các ngươi đun vạc dầu này để luộc ai vậy? Mà đun thế này thì biết đến bao giờ mới sôi? Quỷ trả lời: - Ôi chao! Vội làm gì. Vạc dầu này dùng để đun Nan Đà, em của Phật. Vì ông ta tu hành mà cứ ngày đêm tơ tưởng 500 tiên nữ. Khi sinh lên đó, hưởng thú vui ngũ dục đến lúc hết phước thì rơi xuống đây. Ông nghĩ xem, thời gian ông ấy sinh lên cõi trời, sống lâu trên đó, rồi mới rơi xuống đây, chúng tôi đâu cần vội làm gì. Nghe thế, Nan Đà ớn lạnh tóc gáy, tự biết phước đức trong cảnh giới hữu lậu trời người thật như ảo mộng phù du. Từ đó, ngài phát tâm mong cầu liễu thoát sinh tử. Ngày đêm thiền định, chẳng bao lâu ngài chứng quả A la hán.

Tương truyền rằng ngoại đạo lõa thể đương thời hiểu sai ý nghĩa bản lai diện mục là sống với cái ban đầu khi mới sinh ra, tức không mặc quần áo gì cả. Vì thế họ tập hợp thành nhóm nhiều người, sinh hoạt theo kiểu riêng của mình. Trưởng lão Xá Lợi Phất từng dùng trí tuệ lý luận bẻ gãy quan điểm sai lầm của họ, nhưng họ vẫn không chịu quy y theo Phật. Đến khi thấy Tôn giả Nan Đà bước vào hội chúng, những người ngoại đạo nghĩ rằng:

“Ông Trưởng lão nhỏ con mà đã biện luận quá giỏi, giờ đến ông Tôn giả cao lớn này thì chúng ta không thể nào hơn được”. Nghĩ thế, họ bèn quy y với ngài. Thế mới biết phải có nhân duyên thì mới độ được chúng sinh.

9. A Nan Đà

A Nan Đà gọi tắt là A Nan, là con thứ của Bạch Phạn Vương, tức là em con chú của đức Phật Thích Ca Mâu Ni. A Nan sinh ra trong đêm đức Phật thành đạo cho nên tên ngài có nghĩa là Khánh

Hỷ. Trong chuyến đức Phật về thăm hoàng cung, ngài mến mộ tướng hảo của Phật nên phát tâm xuất gia. Bản tính siêng năng, thông minh tột đỉnh, cho nên tất cả những pháp hội đức Phật giảng kinh ngài đều có mặt, và nhớ rõ từng lời Phật dạy. Bởi thế, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi có kệ khen rằng:

“Tướng như trăng thu đầy Mắt tựa hoa sen xanh Phật Pháp như biển rộng Rót vào tâm A Nan.”

Năm đức Phật 50 tuổi, tăng đoàn thấy Phật cần một thị giả thường trực bên cạnh để giúp đỡ mọi sự cần thiết. Tôn giả Mục Kiền Liên thấy trong số đệ tử không ai hơn A Nan, nên Tôn giả khuyên A

Nan rằng:

- Này A Nan! Ý đức Thế Tôn muốn ông làm thị giả, chỉ có ông mới hội đủ nhiều yếu tố làm thị giả cho Phật.

A Nan nghe thế, sợ không kham nổi trách nhiệm nên từ chối, nhưng được Trưởng lão Xá Lợi Phất và Ma ha Mục Kiền Liên khuyên mãi, ngài mới nhận lời. Vì e ngại sự tỵ hiềm có thể xảy ra trong chúng, nên ngài yêu cầu Tôn giả Mục Kiền Liên trình lên Phật 5 thỉnh nguyện:

1. Không mặc áo Phật cho dù cũ hay mới.

2. Không đi với Phật khi có Phật tử thỉnh Phật về nhà cúng dường mà không thỉnh ngài. 3. Khi Phật tiếp khách, ngài có thể ra ngoài nếu sự hiện diện của thị giả là không cần thiết.

4. Không ăn thức ăn thừa của Phật.

5. Được quyền sắp xếp khách đến yết kiến

Phật.

Năm thỉnh nguyện được trình lên, Phật hoan hỷ chấp thuận và hết lòng khen ngợi A Nan là người thông minh, tế nhị, thuần hậu, vui vẻ. Khi vua Tịnh Phạn băng hà, Phật về thành Ca Tỳ La Vệ lo việc đại tang và sau khi sắp xếp cho người em họ, Ma Ha Nam lên làm vua, đức Phật đến tạm trú tại rừng Ni Câu Đà. Mọi việc ở hoàng cung đã chu tất, di mẫu Ma Ha Ba Xà Ba Đề dẫn 500 thể nữ thuộc dòng họ Thích bái yết Phật, xin được xuất gia. Nhưng đức Phật không chấp thuận, vì giới nữ nặng về tình cảm, nhẹ ý chí, có thể gây phiền hà rắc rối cho giáo đoàn sau này.

Sau đó đức Phật về đến tinh xá, di mẫu và 500 thể nữ tự ý xuống tóc, khoác áo ca sa để thể hiện lòng chí thành xuất gia của mình. Họ vượt đường xa ngàn dặm đến cầu thỉnh Phật chấp thuận tâm nguyện xuất gia. Nhưng đức Phật vẫn không đồng ý. Tôn giả A Nan vô cùng thương cảm nên khẩn khoản xin Phật cho nữ giới được xuất gia. Sau đó, đức Phật chấp thuận lời thỉnh cầu của A Nan, nhưng buộc ni giới phải tuân hành Bát kỉnh pháp.

Bà Ma ha Ba Xà Ba Đề vô cùng hân hoan và xin triệt để tuân hành lời Phật dạy.

Trong một đêm nằm mộng, Tôn giả A Nan thấy 7 điềm quái lạ nên ngài cảm thấy lo sợ hoang mang. Sáng sớm thức dậy, A Nan đến đảnh lễ Phật và kể lại 7 điềm mộng, cầu xin được sự chỉ dạy.

Ngài kể rằng: 1. Con thấy khắp nơi sông hồ biển cả đều bị lửa dữ rực cháy khô cạn.

2. Con thấy mặt trời rơi rụng, bầu trời tối đen, không có một ánh sao; khi đó có đầu con vượn lao lên chín tầng mây. 3. Con thấy các tỳ kheo không tuân giữ giới luật, họ treo áo cà sa trên cành cây.

4. Con thấy các tỳ kheo bị cảnh chông gai lao lý khốn khổ, pháp y tơi bời.

5. Con thấy cây chiên đàn xanh tươi bị các đàn heo rừng đến bới gốc, tróc rễ. 6. Con thấy voi con không nghe lời voi mẹ, chạy khắp nơi, lạc vào chốn đồng khô cỏ cháy, chết đói ngổn ngang.

7. Con thấy sư tử chết, các loài côn trùng không dám đến gần, nhưng dòi từ trong ruột sư tử bò ra lúc nhúc, rúc tỉa thịt xuơng. Khi nghe A Nan kể như thế, biết đó là điềm chẳng lành, đức Phật giải thích: Này A Nan! Đã là mộng nên làm gì có thực, tất cả đều do tâm thức biến hiện. Nhưng giữa cái có và cái không vốn không tách biệt nhau, bởi thế giấc mộng của ông là điềm báo trước giáo pháp của Như Lai sau này.

Này A Nan! Điềm thứ nhất: Lửa cháy thiêu đốt, sông biển khô cạn là biểu hiện tương lai các tỳ kheo được hưởng đầy đủ mọi sự cúng dường nhưng lại không giữ giới pháp thanh tịnh, khởi xướng đấu tranh gây gỗ.

Điềm thứ hai: Sau khi Như Lai vào niết bàn giống như mặt trời khuất dạng, để chánh pháp trường tồn, tăng chúng sẽ yêu cầu ông kiết tập kinh tạng.

Điềm thứ ba: Trong tương lai sẽ có hạng tỳ kheo chỉ chuyên nói lý thuyết suông, không lo tu hành. Điềm thứ tư: Trong tương lai sẽ có hạng tỳ kheo không lo tu giới, định, tuệ, nhiễm theo thế tục, lấy vợ có con đùm đề. Điềm thứ năm: Trong tương lai sẽ có hạng Tỳ kheo chỉ chuyên buôn Phật, bán Thánh, đem chánh pháp làm phương tiện đổi chác, mong cầu lợi dưỡng.

Điềm thứ sáu: Trong tương lai sẽ có hạng tỳ kheo trẻ tuổi, không chịu học tập theo lời dạy dỗ của sư trưởng, không tin nhân quả tội phước, nên chết bị đọa vào địa ngục.

Điềm thứ bảy: Trong tương lai chính đệ tử Phật phá hoại giáo pháp của Phật, chứ ngoại đạo không đủ sức phá hoại chánh pháp của Như Lai.

Chúng ta thấy đó, cuộc đời hư thật thật hư chẳng biết đâu mà tin hay nghi. Tuy 7 điểm tôn giả A Nan thấy trong giấc mộng là giả huyễn, nhưng qua thời gian chúng ta thấy những điều ấy đã thành hiện thực. Điều này chúng ta nên có thời gian suy nghĩ về bổn phận làm người đệ tử Phật của mình.

10. La Hầu La

Sau khi thái tử Tất Đạt Đa bỏ ngôi vị xuất gia thì vua Tịnh Phạn rất mực cưng chiều La Hầu La. Vì ngài là cháu của hai dòng vương tộc, tương lai thừa kế ngai vàng nên cả hoàng thân quốc thích ai cũng quý trọng. Đây cũng chính là nguyên nhân làm cho ngài trở nên nghịch ngợm.

Theo truyền thuyết thì La Hầu La ở trong bụng mẹ 6 năm, nên tên của ngài có nghĩa là Phú Chướng. Vì sao ngài ở trong bụng mẹ lâu như thế? Vì nhân duyên nhiều đời trước, ngài thích bịt miệng hang chuột làm vui nên đời này mắc quả báo như thế.

Trong chuyến đức Phật về thăm hoàng cung, lúc ấy La Hầu La chỉ mới 7 tuổi, bà Da Du Đà La bày con mình đến xin Phật gia tài. Đức Phật nghe nói thế quay sang hỏi các vị tỳ kheo: “Này các tỳ kheo! Như Lai có hai gia tài: một gia tài đế nghiệp được xây dựng bằng mồ hôi và nước mắt, thậm chí phải đổi lấy bằng cả xương máu của lê dân bá tánh; và một gia tài thất bảo trang nghiêm, giải thoát ngoài ba cõi, tự tại giữa sinh tử, thần diệu bất khả tư nghì. Vậy Như Lai nên trao cho con mình gia tài nào?” Nhân đó, đức Phật khuyến hóa La Hầu La xuất gia và trở thành vị sa di đầu tiên trong giáo đoàn của Phật.

Dù đã thọ giới sa di nhưng còn trẻ tuổi, La Hầu La chưa ý thức rõ việc tu của mình và thường sinh tâm ỷ lại, lấy việc trêu chọc đại chúng làm vui.

Đức Phật nghe tin, đích thân đến răn dạy. Thấy đức Phật rất oai nghiêm từ xa mới đến, La Hầu La đem nước đến cho Phật rửa chân. Rửa xong, Phật chỉ nước trong chậu hỏi La Hầu La:

- Này La Hầu La! Nước này có thể uống được không?

- Bạch Thế Tôn! Không thể uống được.

- Vì sao?

- Vì nước đã bị dơ bẩn.

- Này La Hầu La! Ông cũng giống như thứ nước đó. Thời gian xuất gia làm sa di khá dài, gần 10 năm nhưng thân tâm còn ô uế, tính khí xấu xa chưa dứt trừ. Tuy sống đời xuất gia mà thân, khẩu, ý còn nhiễm mùi trần tục; lấy dối gạt, đùa nghịch làm vui thì chẳng khác gì thứ nước dơ bẩn kia, không thể uống được. Ông mang nhiều tật xấu ắt sẽ bị đọa lạc trong tương lai.

Nói xong, đức Phật bảo La Hầu La mang chậu nước dơ đổ đi, rồi mang chậu không trở về. Phật hỏi:

- Này La Hầu La! Chậu này có đựng thức ăn được không?

- Bạch Thế Tôn! Không ạ! - Vì sao?

- Vì vết dơ bám đầy chậu.

- Này La Hầu La! Chậu dơ không đựng thức ăn được, thân dơ cũng thế thôi. Ông là một Sa di mà thân, khẩu, ý không tu tập giới, định, huệ; tâm không trong sạch, lời nói bông đùa nghịch ngợm, mất hết oai nghi như thế chẳng khác gì cái chậu dơ bẩn này. Chậu dùng không được thì giữ lại làm gì? Nói vừa dứt lời, đức Phật lấy chân đá nhẹ vào chậu, khiến chậu lăn tròn vỡ đôi. Phật lại hỏi tiếp:

- Này La Hầu La! Ông có tiếc cái chậu không?

- Bạch Thế Tôn! Không tiếc ạ!

- Vì sao?

- Vì chậu dơ, chẳng có gì phải tiếc. - Này La Hầu La! Vì chậu dơ nên ông không tiếc khi nó vỡ vụn. Giống như vậy, con người mà không biết kính thương con người, thậm chí vui thích trên sự buồn khổ của người khác. Mang danh xuất gia, ăn nói không thật thà, đi đứng không chững chạc, phỉnh gạt người khác, ai mà thương mến ông cho được? Nói đoạn, đức Phật dạy La Hầu La phải nên cẩn thận lời nói và hành động của mình. Cũng như con voi chiến lâm trận, nếu không biết bảo vệ cái vòi của nó thì dễ bị toi mạng. Bởi thế con người phải biết giữ gìn lời nói. Nếu lỡ nói sai thì phải biết hổ thẹn. Người không biết hổ thẹn thì chẳng có việc xấu nào mà không dám làm.

Nghe đức Phật răn dạy như vậy, La Hầu La tỉnh ngộ và phát nguyện sửa đổi oai nghi, bỏ lời dối gạt, âm thầm lập nguyện, tu hành tinh tấn. Lúc 20 tuổi, La Hầu La chứng Thánh quả và được nhiều người kính trọng, vì thế ngài được tín chúng cúng dường nhiều nhất.

Một hôm có vị trưở ng giả cúng dường cho La Hầu La một tinh xá. Trên đường du hóa độ sinh, các Tỳ kheo cũng thường ghé lại tinh xá của ngài. Lâu ngày, ỷ vào công lao phục dịch, ông trưởng giả lấn lướt cả quyền trú trì của La Hầu La. Đức Phật biết chuyện, khuyến dạy: “Trong giáo pháp ta, việc của tăng đoàn, hàng tín chúng không được can dự vào; phòng ốc, tinh xá của tăng đoàn, cư sĩ Phật tử không có quyền quản lý. Dù bất cứ vật gì kể cả tinh xá, sau khi đã dâng cúng thì quyền sở hữu thuộc về chư tăng.”

Chúng ta thấy ngày nay có nhiều chuyện nhiễu nhương. Người xuất gia thì thích lo việc thế tục, còn người thế tục thì ưa quản lý chùa chiền. Đến chùa niệm Phật rồi ghé mắt xem ông sư đang làm gì? Thật là cảnh nhiễu nhương.

Các vị biết, ông trưởng giả kia đâu phải dừng lại ngang đó. Nhân khi La Hầu La về tinh xá Kỳ Hoàn, ông đem tinh xá ấy cúng dường lại cho vị tỳ kheo khác. Quả thật người không hiểu Phật pháp mà đứng ra chủ trì Phật sự là một điều rất khó. Nhân đó, đức Phật triệu tập tăng chúng và dạy rằng: “Những vật đã đem bố thí cho người, tín thí đem tặng lại cho các ông, các ông không được tiếp nhận. Nói thế không phải ta thiên vị, bênh vực quyền lợi cho La Hầu La, mà phép tắc trong giáo đoàn phải được quy định rõ để tránh các rắc rối về sau.”

Tôn giả La Hầu La từ khi bị Phật quở trách, tỉnh ngộ và lập đại nguyện tu hành. Hạnh nguyện của ngài như thế nào không ai biết được. Có lần đức Phật khen rằng: “Mật hạnh của La Hầu La chỉ có Như lai mới biết được mà thôi”. Vì thế, ngài được tôn xưng là bậc đại đệ tử Mật hạnh đệ nhất. Theo truyền ký thì bà Da Du Đà La cùng tuổi với Phật, nhưng niết bàn năm 78 tuổi như thế là trước Phật 2 năm. Còn La Hầu La niết bàn lúc không quá 50 tuổi, tức trước cả Phật và bà Da Du

Đà La.

11. Kiều Phạm Ba Đề

Kiều Phạm Ba Đề nghĩa là Bò Nhơi. Vì trong đời quá khứ xa xưa, Tôn giả khinh chê một vị tỳ kheo đã chứng quả A la hán già rụng răng nhai cơm nhơi như trâu, cho nên phải mắc đọa làm thân trâu 500 kiếp. Đến đời này tập khí vẫn còn, sau khi ăn cơm ngài thường nhai đi nhai lại như trâu nhai cỏ, cho nên ngài còn có biệt danh là “ngưu tướng tỷ kheo”.

Ngài có phong cách điềm đạm, khoan hòa độ lượng, không bao giờ tranh cãi với ai. Đức Thế Tôn thấy ngài thường bị diễu cợt mà buồn khổ và phần vì e ngại người đời sinh tâm nhạo báng mắc phải tội báo, nên huấn thị ngài đến vườn Thi Lợi Sa ở cung trời Đao Lợi thiền định và khất thực trên đó. Sau khi đức Phật nhập niết bàn, lúc ấy tôn giả A Nan chưa chứng quả A la hán, tôn giả Ma ha Ca Diếp có sai người dùng thần thông đến thiên cung triệu ngài về nhân gian cho đủ số 500 vị A la hán để kiết tập kinh điển. Nghe tin đức Phật và Trưởng lão Xá Lợi Phất đã nhập diệt, ngài cũng nhập diệt theo Phật luôn.

Cuộc đời Tôn giả Kiều Phạm Ba Đề tuy đơn sơ nhưng cho chúng ta rất nhiều bài học. Nhất là tính hạnh ôn hòa độ lượng của ngài. Và nhất định, làm người con Phật chúng ta chớ mắc phải tội khinh chê, nói lỗi tứ chúng.

12. Tân Đầu Lô Phả La Đọa

Tôn giả Tân Đầu Lô Phả La Đọa gọi tắt là Tân Đầu Lô xuất thân từ dòng Bà La Môn, là một bậc lợi căn đại thần danh tiếng của vua Ưu Điền. Ngài ý thức cuộc đời vô thường, giả huyễn nên xuất gia theo Phật rồi vào rừng sâu thiền định. Sau khi chứng thánh quả, ngài cỡi hươu về triều khuyến hóa nhà vua tu tập, nhân đó được tặng tôn hiệu La hán Cỡi Hươu.

Một hôm, ngài cùng Tôn giả Mục Kiền Liên ngồi bên bờ sông nghe dân chúng đồn đại có trưởng giả Thọ Đề Già treo chiếc bình bát được làm bằng gỗ quý chiên đàn ở trên ngọn sào cao và ra giá, nếu ai có thể dùng thần thông lên đó lấy xuống được thì bình bát quý là của người ấy.

Ngoại đạo nhiều người đến lấy nhưng không ai đủ đạo lực đành đứng nhìn. Khi ấy, ngài thưa với Tôn giả Mục Kiền Liên: - Này hiền giả, ngài là bậc đại đệ tử thần thông đệ nhất của đức Thế Tôn, sao không đến lấy bình bát để dùng?

Ngài Mục Kiền Liên đáp:

- Thi triển thần thông để lấy một cái bình bát thật chẳng có ý nghĩa gì cao cả, tôi không thích vậy. Tôn giả thưa: - Thưa hiền giả, biết vậy, nhưng lấy được bình bát cũng là chứng minh Phật pháp vi diệu hơn ngoại đạo chứ? Thấy Tân Đầu Lô muốn đi, ngài Mục Kiền Liên trả lời:

- Ông cũng là bậc A la hán, nếu thích như thế thì một mình ông đi đi.

Liền khi đó Tôn giả Tân Đầu Lô vận thần thông, đem theo cả tảng đá lớn mình đang ngồi, bay lượn quanh thành mấy vòng làm cho dân chúng sợ đá rơi xuống, dẫm đạp lên nhau chạy trốn, rồi sau đó mới đến đầu sào lấy chiếc bình bát và từ từ hạ xuống. Dân chúng cả vạn người thấy vậy vỗ tay reo hò.

Sau khi về đến tinh xá, đức Phật hay tin dùng vô số phương tiện quở trách rằng:

- Trước mặt thiên hạ mà ông biểu diễn thần thông, không những chẳng ích lợi gì cho việc hoằng dương Phật pháp, trái lại dễ làm mọi người ngộ nhận cho rằng tu học Phật pháp cũng chỉ để biểu diễn thần thông mà thôi.

Nhân đó, đức Thế Tôn dạy Tôn giả Tân Đầu Lô không được nhập niết bàn, mà phải ở lại thế gian làm phước điền cho chúng sinh gieo trồng thiện căn.

Vào đời Ngũ Đại, vua nước Ngô Việt là Tiền Lưu rất thâm tín Phật pháp. Có lần nhà vua tổ chức đàn tràng trai tăng cúng dường thì bỗng nhiên xuất hiện một vị Hòa thượng lạ, tướng mạo gầy ốm, lông mày vừa trắng vừa dài, từ hướng núi phía Tây bay qua cửa sổ, đến ngồi trên chỗ khách quý ăn uống vui vẻ trước sự ngạc nhiên của mọi người. Lát sau, ngài đứng dậy nói:

- Cúng dường Tam bảo công đức vô lượng! Ta là Tân Đầu Lô. Ta đi đây! Đến đời vua A Dục thỉnh ba mươi vạn Hòa thượng đến hoàng cung thọ trai. Chư vị hòa thượng chí thành cung thỉnh Tôn giả Tân Đầu Lô. Chốc lát quả nhiên Tân Đầu Lô từ trên trời bay xuống. Công nguyên năm 490, Lương Võ Đế bị một cơn bạo bệnh. Tối đến, vua nằm mộng thấy một vị Hòa thượng có đôi mắt sáng quắc tự xưng là Tân

Đầu Lô nói rằng: - Bệnh của ông là do ham thích hưởng thụ phú quý, không đoái hoài gì đến sự đói khát cơ hàn khốn khổ của dân chúng. Do đó, muốn khỏi bệnh phải khai mở quốc khố, cứu giúp muôn dân nghèo khổ, cúng dường mười phương Tăng chúng, đồng thời phải tự mình gieo trồng thiện căn công đức.

Được như thế thì sẽ liền khỏi bịnh.

Tôn giả Tân Đầu Lô Phả La Đọa là bậc thường trụ ứng cúng trong cõi trời và người. Cho nên ngày nay nếu chúng ta thiết trai cúng dường mà thành tâm nguyện thỉnh thì ngài sẽ thị hiện tiếp nhận.