Kinh Kim Cang Trong Dòng Lịch Sử

Ngay Nơi Niệm Mà Vô

Nguyễn Trãi trong bài thơ Thu Dạ Khách Cảm II, Ông đã nói nguyên lý ly tưởng hay ly niệm của Kinh Kim Cang bằng cách nói của ông như sau:

87[87] Phạn: sarvasaṃjñāpagatā hi buddhā bhagavantaḥ. - Buddhist Sanskrit Texts, no 17, p 80. La Thập, Lưu Chi = 離 一 切 諸 相, 則 名諸佛 = ly nhất thiết chư tướng tắc danh chư Phật. -Đại Chính 8, tr 750b09, tr 754b24.

一 念息來千念息 雞虫自此了相 爭

Âm:

Nhất niệm tức lai thiên niệm tức Kê trùng tự thử liễu tương tranh.

Nghĩa:

Một niệm dứt, ngàn niệm tiếp theo cũng dứt;

Sự tương tranh giữa gà và sâu nay tự chấm dứt. Qua hai câu thơ ấy, ta thấy Nguyễn Trãi đã mở ra cho mình một con đường mới, con đường chấm dứt mọi tương tranh giữa được và mất, giữa vinh và nhục, giữa thắng và bại, giữa sống và chết, giữa mình và người, giữa loài mạnh và loài yếu, giữa cái ta và cái phi ta, giữa cái hợp lý và cái phi lý, bằng con đường giải phóng niệm khởi của Kinh Kim

Cang.

Với con đường này, Nguyễn Trãi đã giải phóng tâm thức của ông ra khỏi những khổ lụy hận thù, mà thời đại của ông đã trút vào trong cuộc đời của ông. Và với con đường nầy, con đường hành động mà vô trú, hành động hết lòng mà không khởi niệm, Ông không những chỉ giải phóng cho bản thân ông ra khỏi những hư huyễn và bụi bặm của cuộc sống, mà còn giúp cho cả dân tộc của ông và ngay cả cõi nhân sinh mà ông đang sống nữa, như ông nói:

“Môn tiền nhất phái Tào Khê thủy Tẩy tận nhân gian kiếp kiếp trần”.

Chỉ cần một giọt nước của thiền định Thượng thừa chảy vào trong lòng người và trong lòng cuộc sống, thì tức khắc, nghĩa và phi nghĩa đều trở thành đại nghĩa, nhân và phi nhân đều trở thành chí nhân và tự tính Kim Cang bất hoại sáng choang muôn đời hiển lộ.

Nên từ đó, Không Lý và hành động Vô Niệm của Kinh Kim Cang, tức khắc trở thành nguồn sinh lực cho Đại Nghĩa và Chí Nhân của Nguyễn Trãi, khiến cho hành động của Ông sáng choang và bất hoại giữa cuộc đời.

Nên, Đại nghĩa và Chí nhân mà Nguyễn Trãi đã viết ở trong Bình Ngô Đại Cáo là do quá trình thiền tập và quán chiếu Không Lý Bát-nhã và Vô Trú, Vô Niệm của Kinh Kim Cang một cách sâu xa, khiến Ông đã có cách nhìn xuyên suốt giữa ta và người, giữa thị và phi, giữa pháp và phi pháp mà chất liệu Kim Cang Vô Trú của dòng thiền Tào Khê cùng với sự xúc tác của thiền khí Trần Thái Tông: “Nếu chưa đạt được tâm Phật, ý Tổ, thì trước hết hãy trì giới, niệm kinh. Đến khi đạt đến trình độ Phật cũng không mà Tổ cũng không, thì còn giới nào cần trì, kinh nào cần niệm? Lúc đó dù cư trú trong thế giới ảo sắc mà thật ra đã là cư trú trong thế giới chân sắc, ở trong phàm thân mà kỳ thực ở trong pháp thân”,88[88]đã đẩy Nguyễn Trãi đi trên con đường lớn thực tiễn của Đại Nghĩa và Chí Nhân xuyên suốt cuộc đời hành động của Ông.

Thư Mục Tham Khảo

88[88] Nguyễn Lang, VNPGSL 2, tr 267-268, NxbVăn Học Hà Nội 1992. - Vajracchedikā prajñāpāramitā sūtra, Buddhist Sanskrit Texts No 17, P 75. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Diêu Tần, La Thập dịch, tr 748, Đại

Chính 8. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Nguyên Ngụy, Bồ Đề Lưu Chi dịch, tr 752, Đại Chính 8. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Nguyên Ngụy, Bồ Đề Lưu Chi dịch, tr

757, Đại Chính 8.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Trần, Chân Đế dịch, tr 762, Đại Chính 8. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Tùy, Cấp Đa dịch, tr 766, Đại Chính 8. - Phật Thuyết Năng Đoạn Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, 771, Đại Chính 8. - Đệ Cửu Hội Năng Đoạn Kim Cang Phần, Đường, Huyền Tráng dịch, tr 979,

Đại Chính 7.

- Kim Cang Kinh Chú Giải, Thừa Thiên, Phước Sơn, Nam Thiền Phật Đường Tạng Bản, Bảo Đại, Tân Mùi Niên.

- Đại Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Đường, Huyền Trang dịch, Đại Chính 7.

- Phóng Quang Bát Nhã Kinh, Tây Tấn, Vô La Xoa dịch, Đại Chính 8. - Kim Cang Tiên Luận, Thế Thân Bồ Tát tạo, Kim Cang Tiên Luận Sư thích, Nguyên Ngụy, Bồ Đề Lưu Chi dịch, Đại

Chính 25.

- Kim Cang Bát Nhã Kinh Chỉ Tán, Đường, Đàm Khoáng soạn, Đại Chính 85. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh Luận, Vô Trước Bồ Tát tạo, Tùy, Đạt Ma Cấp Đa dịch, Đại Chính 25.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, Thiên Thân Bồ Tát tạo, Nguyên Ngụy, Bồ Đề Lưu Chi dịch, Đại Chính 25.

- Kim Cang Bát Nhã Luận, Vô Trước Bồ Tát tạo, Tùy, Đạt ma Cấp Đa dịch, Đại

Chính 25.

- Năng Đoạn Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh Luận Thích, Vô Trước Bồ tát tạo, Thế Thân Bồ tát thích, Đường, Nghĩa Tịnh dịch, Đại Chính 25. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh Phá Thủ Trước, Bất Hoại Giả Danh Luận, Công Đức Thi Bồ Tát tạo, Đường, Địa Bà Ma La Đẳng dịch, Đại Chính 25. - Pháp Bảo Đàn Kinh, Lục Tổ Huệ Năng, Đại Chính 48 - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh Nghĩa Mạch – Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh Giảng Lục – Năng Đoạn Kim Cang Bát Nhã Ba la Mật Đa Kinh Thích, Thái Hư Đại Sư Toàn Thư, Pháp Tánh Không Tuệ Học, Ngũ.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Tập Chú, ký hiệu AC 141, năm khắc không rõ – Thư Viện Hán Nôm – Hà Nội.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Tập Chú, ký hiệu AC 510, năm khắc 1700. – Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, ký hiệu AC 254, năm khắc 1745. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội.

- Kim Cang Kinh Giải, ký hiệu AC 512, năm khắc 1745. Thư Viện Hán Nôm –Hà

Nội. - Kim Cang Trực Giải, ký hiệu AC 320, năm khắc 1822. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội. - Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, ký hiệu AC 299, năm khắc 1825. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội. - Kim Cang Kinh, ký hiệu AC 176, năm khắc Tân mùi ? Thư Viện Hán Nôm –Hà

Nội.

- Kim Cang Kinh, ký hiệu AC 319, năm khắc 1827. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, ký hiệu AC 456, năm khắc 1849. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội. - Kim Cang Kinh, ký hiệu AC 438, năm khắc, Giáp tuất ? Thư Viện Hán Nôm –Hà

Nội.

- Kim Cang Kinh, AC 184, năm khắc? Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội.

- Kim Cang bát Nhã Ba La Mật Kinh, VHb – 133, năm khắc ? Thư Viện Hán

Nôm –Hà Nội.

- Kim Cang Kinh Giải Lý Mục, ký hiệu AB – 528, năm khắc 1857. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội.

- Kim Cang Kinh Quốc Âm, ký hiệu AB – 567, năm khắc 1861. Thư Viện Hán Nôm –Hà Nội. - Kim Cang Trực Chỉ Giải, ký hiệu AC – 167, năm khắc 1886. Thư Viện Hán Nôm

–Hà Nội.

- Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Kinh, ký hiệu 131, năm khắc 1886. Thư Viện Hán

Nôm –Hà Nội.

- Kinh Kim Cang thêu trên gấm, Hòang Nguyễn Quang Cảnh Thịnh, thất niên, tuế tại Kỷ mùi, lục nguyệt, hoàng đạo nhật, cẩn chức, hiện đang được lưu giữ cẩn mật tại chùa Trúc Lâm Huế.

- Kinh Kim Cang Giảng Lục, Thái Hư Đại Sư giảng, Việt dịch, Thích Huệ Hưng, Phật Quang Xuất Bản, PL 2500 – 1956. - Kinh Kim Cang Lược Giải, Thích Thiện Hoa, 1965, Phật Học Phổ Thông, khóa

XII.

- Kinh Kim Cang Giảng Giải, Hòa Thượng Thích Thanh Từ, Nhà Xuất Bản T/p Hồ Chí Minh, 1999.

- Tư tưởng Kinh Kim Cang, Thích Chơn Thiện, Nhà Xuất bản Tôn Giáo, 1999.

(Dịch từ bản tiếng Anh của Eward Conze, ấn bản 1975). - Năng Đoạn Kim Cương – Geshe Michael Roach, Trần Tuấn Mẫn dịch, Nxb Tôn Giáo 2001.

- Kinh Kim Cương, Trí Quang dịch, Nhà Xuất Bản Tôn Giáo, 2547 – 2003.

- Kinh Kim Cương Gươm Báu Cắt Đứt Phiền não, Thích Nhất Hạnh dịch, Thiền Môn Nhật Tụng Năm 2000, Nhà Xuất Bản Tôn Giáo, Ấn Bản Miền Nam 2010.

- Lục Tổ Huệ Năng giảng nghĩa Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa, Nguyên Hiển dịch, Nhà Xuất Bản Phương Đông, 2009.

- Giới Thiệu Kinh Kim Cang Bát Nhã, Thích Thái Hòa, Phật Học Viện Từ Hiếu – Huế, Ấn bản 2004.

- Kinh Kim Cang Bát Nhã, Thích Thái Hòa dịch, từ hai bản Phạn và Hán, Chùa Phước Duyên – Huế, Ấn bản 2007- 2551.

- Kinh Kim Cang Bát Nhã Chú Giải, Thích Thái Hòa, Chùa Phước Duyên – Huế, Ấn bản 2555 – 2011. - Đại Bát Niết Bàn Kinh, Bắc Lương, Đàm Vô Sấm dịch, Đại Chính 12.

- Đại Phương Quảng Viên Giác Tu Đa La Liễu Nghĩa Kinh, Đường, Phật Đà Đa La dịch, Đại Chính 17.

- Phật Thuyết Ngũ Uẩn Giai Không Kinh, Đường, Nghĩa Tịnh, dịch, Tạp A Hàm, Đại Chính 2.

- Trung Quán Luận, Long Thọ tạo, Diêu Tần, La Thập dịch, Đại Chính 30.

- Đại Thừa Trung Quán Luận Thích, An Tuệ Bồ Tát tạo, An Duy Tịnh, đẳng dịch,

Đại Chính 30.

- Đại Trí Độ Luận, Long Thọ Bồ Tát tạo, Hậu Tần, La Thập dịch, Đại Chính 25.

- Thiền Uyển Tập Anh, Lê Triều, Vĩnh Thạnh, Thập Nhất Niên, Tứ Nguyệt, Cốc Nhật Trùng Khắc.

- Tra Am Và Sư Viên Thành, Nguyễn Văn Thoa, Nxb Hoa Sen, Pl 2517 - 1973. - Nghiên Cứu Về Thiền Uyển Tập Anh – Lê Mạnh Thát, Nxb T/p HCM, 1999. - Lục Độ Tập Kinh Và Lịch Sử Khởi Nguyên Dân Tộc Ta – Lê Mạnh Thát, Tu Thư Đại Học Vạn Hạnh, 1972.

- Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam I, Lê mạnh Thát, Nxb Thuận Hóa, 1999.

- Lịch Sử Phật Giáo Việt Nam II, Lê Mạnh Thát, Nxb T/p HCM, 2001.

- Lịch Sử Phật Giáo Việt nam III, Lê Mạnh Thát, Nxb T/p HCM, 2002. - Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Nxb Văn

Học, 2006.

- Việt Nam Sử Lược – Trần Trọng Kim –

Tân Việt ? -Việt Nam Phật Giáo Sử Luận – Nguyễn Lang, Nxb Văn Học Hà Nội 1992.

- Thơ Văn Lý Trần I, Nxb KHXH 1977.

- Thơ Văn Lý Trần II, Nxb KHXH 1978. - Thơ Văn Lý Trần III, Nxb KHXH 1989.

- Việt Nam Văn Hóa Sử Cương, Đào Duy Anh, Xuất bản Bốn phương 1938.

- Toàn Tập Tâm Như – Trí Thủ, Nxb T/p HCM 2001.

- Toàn Tập Trần Thái Tông – Lê Mạnh Thát, Nxb Tổng Hợp, T/p HCM, 2004. - Các Triều Đại Việt Nam – Quỳnh Cư – Đỗ Đức Hùng, Nxb Văn Hóa Thông Tin,

2009.

- Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong – Nguyễn Hiền Đức, Nxb Thành Phố, 1995. - Lịch Sử Phật Giáo Xứ Huế, Thích Hải Ấn Và Hà Xuân Liêm, Nxb T/p HCM, 2545 – 2001.

- Thơ Chữ Hán Nguyễn Trãi, Nxb Văn Hóa 1962.

- Hàm Long Sơn Chí – Thành Thái Bát Niên Dĩ Tiền, Điềm Tịnh Cư Sĩ Soạn Chí. Cửu Niên Dĩ Hậu, Như Như Tục Biên, Báo Quốc Tự Tạng Bản.

- Lịch Truyện Tổ Đồ Tán, Sắc Phong Hoằng Giác Thiền Sư, Trú Minh Châu, Thiên Đồng Sơn Hoằng Pháp Thiền Tự, Từ Tổ Sa Môn Đạo Mân Soạn.

- Tự Tán, Khang Hy Tân Mùi Trọng Đông, Hoán Chi Cát – Tế Tông Tam Thập Nhị Thế, Trú Quảng Châu Báo Tư Tân Tự, Giang Lăng, Bổn Quả - Khoáng Viên, Bái Soạn.

- Toàn Tập Minh Châu Hương Hải – Lê Mạnh Thát, Nxb T/p HCM, 2000.

- Toàn Tập Trần Nhân Tông – Lê Mạnh Thát. Nxb Tổng Hợp T/P HCM, 2550 –

2006.

- Xã Hội Nhà Lý Nhìn Dưới Khía Cạnh Pháp Luật, Nguyễn Hữu Châu Phan, Sùng Chính Tùng Thư 1971.

- Tam Tổ Thực Lục – Thích Phước Sơn dịch và chú, Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam, Ấn Hành 1995.

- Thánh Đăng Lục Giảng Giải – Thích Thanh Từ, Nxb T/p HCM 1999. - Hương Hải Thiền Sư Giảng Giải – Thích Thanh Từ, Nxb T/p HCM, 1999.

- Khóa Hư Lục Giảng Giải – Thích Thanh Từ, Thiền Viện Thường Chiếu, Ấn Hành

2540 – 1996.

- Khóa Hư Lục – Trần Thái Tông Hoàng Đế, Sa môn Thích Thanh Kiểm dịch, Nxb Tôn Giáo, 2547 – 2003.

- Hội Thảo Khoa Học – Phật Giáo Thời Lý Với 1.000 năm Thăng Long Hà Nội – Viện Nghiên Cứu Tôn Giáo, Hà Nội – Ngày 29/7/2010. - Tập San Nghiên Cứu Phật Học Giáo Thừa Thiên – Huế.

- Tập San Nghiên Cứu Phật Học Pháp

Luân.

Vi Tính:

Quảng Huệ - Quảng Tịnh

Chính tả:

Tuệ Nguyên - Diễm Minh Ấn Tống: Diệu Giác – Mỹ Hạnh Tâm Ngọc – Truyền Tân Phương