Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan

K. Chương thứ mười: Vấn đáp trừ nghi

1) Hỏi: Chương thứ nhất đã bảo Địa Tạng Bồ Tát là tên thông dụng được dùng trong các kinh, nhưng vì sao gần đây nguời trì danh Ngài đều niệm Địa Tạng Vương Bồ Tát, chưa rõ nên tuân theo cách nào thì tốt hơn?

Đáp: Kinh Chiêm Sát quyển thượng, phần dạy rõ về cách chiêm nghiệm nghiệp báo có ghi: “Nhất tâm thưa rằng: Nam Mô Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát”, chuẩn theo đó, khi trì danh nên xưng Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát là đúng. Nếu vì câu dài khó trì tụng được thì có thể lược chữ Ma Ha Tát đi, chỉ đọc Nam Mô Địa Tạng Bồ Tát. Nhưng nếu có ai quen niệm theo cách cũ: “Nam Mô Địa Tạng Vương Bồ Tát” cũng nên thuận theo sự ưa thích của họ, vì cách niệm ấy phù hợp với danh xưng được ghi trong Đại Thừa Bổn Sanh Tâm Địa Quán Kinh.

2) Hỏi: Kinh Thập Luân nói: Trong trăm kiếp chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường các vị Đại Bồ Tát như Di Lặc, Văn Thù, Quán Âm, Phổ Hiền vẫn chẳng bằng trong khoảng một bữa ăn, quy y cho đến cúng dường Địa Tạng Bồ Tát. Kinh Bổn Nguyện cũng bảo: các vị Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Di Lặc nguyện còn chưa xong xuôi, Địa Tạng Bồ Tát đây đã phát thệ nguyện trong kiếp số nhiều như trăm ngàn ức hằng hà sa. Chuẩn theo hai kinh này, Địa Tạng là cao nhất, còn các vị Đại Bồ Tát kém cỏi hơn ư?

Đáp: Các Đại Bồ Tát: Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Di Lặc cho đến Địa Tạng đều thị hiện ở địa vị Đẳng Giác, nhưng các ngài chẳng có cao thấp, sai khác, nhưng chúng sanh đã kết pháp duyên từ nhiều kiếp đến nay chẳng phải là không có sâu cạn khác nhau. Vì thế, ước về sự cơ cảm thì tựa hồ có hơn kém, nhưng nếu ước về vị trí của các Bồ Tát, nhất định chẳng thể nói là có hơn kém được.

Địa Tạng Bồ Tát có đại nhân duyên đối với các chúng sanh trong thế giới này nên đức Thích Ca mới riêng tán thán Bồ Tát là tối thắng để làm cho chúng sanh tín tâm kiên cố, thảy đều khát ngưỡng, lãnh thọ sự giáo hóa của Bồ Tát mà đắc độ vậy.

3) Hỏi: Vì sao trong kinh Địa Tạng lại giảng rộng về quả báo nhân thiên, chẳng hề khuyên lơn, khen ngợi chuyện vãng sanh Tịnh Độ?

Đáp: Trong kinh Bổn Nguyện tuy chưa nói rõ điều ấy, nhưng trong các kinh khác khuyên khen rất nhiều, nay xin nêu đại lược vài kinh:

Kinh Địa Tạng Thập Luân chép: “Sẽ sinh cõi Phật tịnh, là chỗ đạo sư ở”; lại chép: “Sẽ sanh Phật tịnh độ, xa lìa các lỗi ác”; lại chép: “Chẳng lâu sau sẽ an trụ trong cõi Phật thanh tịnh, chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề”; lại chép: “Mau trụ cõi Phật tịnh, chứng đắc Đại Bồ Đề”.

Trong kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo, như kinh văn đã trích dẫn trong ba chương đầu: “Người ấy xả thân cũng có thể tùy nguyện vãng sanh tịnh Phật quốc độ ở phương khác”, còn chép: “Nếu ai muốn sanh về các cõi tịnh trong hiện tại ở phương khác thì hãy nên chuyên ý tụng niệm danh hiệu của đức Phật ở thế giới ấy, nhất tâm bất loạn, quyết định sẽ được sanh về tịnh độ của đức Phật ấy”.

Trong Địa Tạng Thỉnh Vấn Pháp Thân Tán, như trong chương thứ năm đã trích dẫn bài kệ bảy chữ: “Người ấy sanh trong hoa sen sạch, nghe pháp Phật Vô Lượng Thọ nói”.

Trong Địa Tạng Bồ Tát Nghi Quỹ như đã dẫn trong chương thứ năm: “Xả thân xong sanh Cực Lạc”.

Hơn nữa, trong tác phẩm Chiêm Sát Hạnh Pháp của đại sư Ngẫu Ích, như phần kinh văn đã dẫn trong chương thứ tám: “Muốn được tùy ý vãng sanh tịnh Phật quốc độ thì phải nên thọ trì tu hành pháp sám hối này”. Bởi thế, lời phát nguyện tối hậu trong Hạnh Pháp là: “Xả thân, đời sau sanh trước Phật; đích thân phụng sự Di Đà, đi hầu hạ khắp các đức Phật; được thọ ký, trở vào trần lao, nhóm khắp các kẻ mê cùng về Bí Tạng”. Đại Sư soạn ra Hạnh Pháp, đề cao kinh văn của kinh Địa Tạng Chiêm Sát, khen ngợi, khuyên lơn vãng sanh, đủ chứng thực vậy.

4) Hỏi: Chúng Tăng đời sau cho rằng: Bài Văn Tán Thán Địa Tạng đang được lưu truyền chưa trang nhã, bóng bẩy, chẳng đáng để vâng dùng. Nay muốn đối trước Bồ Tát xưng dương, tán thán các công đức thì nên xướng bài kệ nào mới là thù thắng?

Đáp: Bài kệ tôi dùng là hai bài kệ soạn theo ý được diễn giải bởi kinh văn trong phẩm Tự của kinh Thập Luân. Lại nữa, bài kệ Thuật Tán trong Sám Nguyện Nghi của Đại Sư Ngẫu Ích diễn ý đoạn văn trường hàng trong kinh Thập Luân, nêu bật thánh đức không điểm nào chẳng hoàn bị, khen ngợi Chỉ - Quán. Nay tôi cũng sao lục sau chương này để kết thúc quyển Thánh Đức Đại Quan này.

* Hai bài kệ tán thán soạn theo kinh Thập Luân:

Bài thứ nhất

Kho tàng thất thánh tài,

Âm thanh Phật vô úy

Là tràng báu thù thắng

Của các vị Bồ Tát

Đầu quý của chúng sanh

Là thành cho kẻ sợ,

Như trăng sáng soi đường

Sanh căn lành như đất

Phá Hoặc như kim cang,

Giả sử trong trăm kiếp,

Khen nói công đức Ngài,

Vẫn còn chưa hết nổi

Nên đều phải cúng dường.

Bài thứ hai

Một ngày khen công đức,

Tiếng tăm ngài Địa Tạng

Còn hơn câu chi kiếp

Nêu đức bậc trí khác,

Chúng sanh trong năm đường

Bị các khổ bức bách

Có khổ đều trừ cả

Hiện ra các thứ thân

Vì chúng sanh thuyết pháp

Thí công đức đầy đủ

Thương xót các chúng sanh

Giả sử trong trăm kiếp,

Nói khen công đức Ngài

Vẫn còn chưa hết được

Vì thế nên cúng dường.

Kệ tán trong Sám Nguyện Nghi của đại sư Ngẫu Ích:

Nam mô Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát,

Dùng sức thần thông, hiện thân Thanh Văn, là kho lớn của các công đức vi diệu, là chốn xuất sanh các trân bảo giải thoát, là tròng mắt sáng sạch của các Bồ Tát, là người dẫn đường cho các thương nhân tiến đến Niết Bàn, như châu Như Ý mưa các của báu, mong cầu điều gì đều được trọn đủ. Chiếu người làm lành khác nào mặt nhật rạng ngời, soi người lạc đường hệt như đuốc sáng. Trừ nóng phiền não như trăng trong mát. Ngài làm cầu đò để vượt bốn dòng, Ngài làm thuyền bè để đến bờ kia. Dẹp các ngoại đạo như sư tử chúa. Hàng các thiên ma như đại long tượng. Giúp kẻ hoảng sợ như người thân, như bạn bè. Ngừa các oán địch như thành, như lũy. Cứu các nguy nạn hệt như cha mẹ. Giấu kẻ khiếp nhược giống như rừng rậm. Khiến các hữu tình thiện căn chẳng hoại. Hiện cảnh giới diệu khiến chúng vui sướng. Khuyến phát hữu tình tăng trưởng tàm quý. Khiến kẻ cầu phước huệ được đủ trang nghiêm, hay vô công dụng chuyển đại pháp luân. Công đức thù thắng chẳng thể suy lường. Tu lâu đại nguyện, đại từ kiên cố, dũng mãnh tinh tấn vượt các Bồ Tát. Trong khoảng bữa ăn, chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường, khiến cho hết thảy đều lìa ưu khổ, những điều cầu nguyện mau được viên mãn, đặt yên trong đường sinh thiên, Niết Bàn. Bởi thế, con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan hết

(Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa dịch xong ngày 17 tháng 5 năm 2003)

Hết

. Lược một đoạn không dịch vì Ðại Sư thuyết minh cách ấn loát kinh văn trong bản in lần thứ nhất tác phẩm này. Văn bản dùng để dịch ở đây là phiên bản điện tử không trình bày theo cách ấn loát được Ðại Sư đề cập trong lời tựa.

. Nguyệt Ái châu là một loại bảo châu theo truyền thuyết có thể làm nước đục hóa thành trong.

. Ruộng thục: là ruộng đã được trồng cấy từ lâu, đất đã “thuần” nên sản lượng cao.

. Hộ ma (homa): dịch nghĩa là Hỏa Cúng Dường, là một cách tác pháp trong Mật Tông; hành giả dùng cỏ tranh, trầm, các dược liệu, mè, bơ, đề hồ, vật thực vừa tụng chú vừa đổ vào lửa để cúng dường Bổn Tôn.

. Ðịa vị Nhất Tử là địa vị Ðẳng Giác Bồ Tát, coi như con một của thập phương chư Phật.

. Diễm thai: tức là vầng quang minh tỏa sáng rực như hình những ngọn lửa bao quanh thân, lửa này tượng trưng cho trí huệ mạnh mẽ thiêu đốt mọi si ám,

. Thai Mật tức là Mật Tông theo truyền thống Thiên Thai của Nhật Bản. Ở Nhật Bản có hai trường phái Mật Tông chính: Chân Ngôn Tông (còn gọi là Ðông Mật, Ðông Tự Mật giáo) do ngài Không Hải sáng lập và Thai Mật. Thai Mật tổng hợp giáo nghĩa của Thiên Thai, Mật Tông, Thiền và Luật mà thành. Thai Mật bắt nguồn từ tông Thiên Thai của ngài Tối Trừng, nhưng người tập thành hoàn bị Thai Mật là đại sư Viên Nhân, Viên Chân và An Nhiên. Thai Mật về sau phân chia rất nhiều các chi phái nhỏ.

. Phân khoa: chia kinh văn thành từng chương đoạn

. Do sự tích này, trong khoa Mông Sơn Thí Thực cúng thí cô hồn mỗi chiều tại các tự viện luôn có đọc bốn câu kệ này (nhưng dùng bản Ðường dịch):
Nhược nhân dục liễu tri,
Tam thế nhất thiết Phật
Ưng quán pháp giới tánh,
Nhất thiết duy tâm tạo.
(Nếu ai muốn biết rõ
Tam thế hết thảy Phật
Hãy quán tánh pháp giới,
Hết thảy do tâm tạo).

. Thủ tướng sám hối: Phương pháp sám hối cầu thấy những điềm lành ứng hiện để ấn chứng tội chướng của mình đã tiêu. Vô sanh tác pháp là sám hối bằng cách quán sát tội tính vốn không, không còn chấp vào tướng nữa.

. Tứ Tất Ðàn: hoan hỷ, phá ác, sanh thiện, nhập lý (thông hiểu đệ nhất nghĩa đế)

. Bày trận dựa lưng vào nước, đóng tử quan mà lễ: Khi xưa để buộc quân phải quyết chiến, Hàn Tín bày trận xoay lưng ra sông. Quân sĩ phải liều chết chiến đấu vì nếu khiếp nhược lùi lại sẽ bị địch quân đẩy lùi xuống sông. “Ðóng tử quan” (yểm tử quan) nghĩa là bế quan nhập thất chuyên tu đến chết mới thôi. Tổ dùng hai điển tích này để khuyên các vị họ Trầm phải tinh tấn chuyên tu lễ sám như quân lính bị đặt vào hiểm địa phải liều chết phấn đấu.

. Bồ Tát Sa Di: ý tổ nói mình không xứng đáng làm tỳ kheo, chỉ xin làm vị sa di giữ Bồ Tát giới.

. Ngũ Hối là 5 chi phần tác pháp của việc sám hối gồm: phát lộ (xưng bày tội lỗi), khuyến thỉnh thuyết pháp (khuyên mời chư Phật, Bồ Tát thuyết pháp), tùy hỷ công đức, hồi hướng, phát nguyện. 5 chi phần này dựa theo mười nguyện vương của Phổ Hiền Bồ Tát mà lập ra. Nhị Quán là Duy Tâm Thức Quán và Chân Như Thực Quán.

. Ở đây, Tổ ví dụ việc tu tập như dùng thuốc: “Tháng ngày bôi đắp thuốc” là thực hành tu tập sám pháp, kiêng thứ kỵ thuốc và tránh phong hành là tránh những nguyên do khiến việc tu tập bị tán loạn. Chân Thân Xá Na là báo thân Lô Xá Na của Phật. Tương truyền, xưa có vị cao tăng giảng đạo cao huyền, đá nghe cũng gật đầu tán thưởng.

. Ðồng phận vọng kiến: cái thấy biết sai lầm của những người mang cùng nghiệp lực. Chẳng hạn những người cùng sống trong một đất nước, cùng chủng tộc thì sẽ cùng nhận biết, chia sẻ nghiệp cảnh giống nhau.

. Ðịu: một thứ đồ dùng bằng vải của người Trung Hoa, gồm một tấm vải dài có may bốn sợi dây buộc, thường thêu hoa và có màu đỏ, mẹ đặt con vào địu, cho con ôm lưng mẹ, rồi buộc dây giữ quang vai và bụng mẹ để có thể vừa làm lụng vừa trông con.

. Chỉ thú: tông chỉ và thú hướng. Giáo môn hay giáo nghĩa được một bộ kinh đề cao, đặc biệt tuyên dương gọi là tông hay tông chỉ. Mục đích hướng về hay pháp môn tu hành mà bộ kinh quy kết lại gọi là thú hay thú hướng. Chỉ thú thường gọi là “tông thú”.

. Tam giới là Dục Giới, Sắc Giới, Vô Sắc Giới. Tứ tướng là vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh. Tam thân là Pháp Thân, Hóa Thân, Ứng Thân. Tứ đức là Thường, Lạc, Ngã, Tịnh.

. Núi Cửu Hoa nơi ứng tích của Bồ Tát Ðịa Tạng có chín ngọn, thường được gọi là Phù Dung Cửu Ðảnh Sơn hay Phù Dung Cửu Ðóa Sơn.

. Ðông Lỗ chỉ Nho Giáo, vì Khổng Tử quê ở Khúc Phụ, thuộc đất Lỗ. Tây Càn là Ấn Ðộ, Trung Hoa xưa thường gọi Ấn Ðộ là Tây Càn vì Ấn Ðộ ở phía Tây Trung Hoa. Ở đây, Tây Càn chỉ Phật giáo.

. Nguyên văn: “lưu nhập cơ cảnh”, ý nói: thiền cơ sắc bén, phản ứng nhanh nhẹn trong mọi hoàn cảnh. Các Thiền Sư hay dùng những “cơ phong” đối đáp nhau chan chát.

. Vết cũ cáo hoang (dã hồ khỏa cữu): Dã hồ là thân cáo hoang, chồn hoang. “Khỏa cữu” là khuôn sáo cũ, vết cũ. Lấy tích vị Tăng thời Ca Diếp vì lầm giảng nhân quả, phải mang thân cáo năm trăm kiếp, may nhờ tổ Bách Trượng điểm hóa nên được giải thoát. Thiền giả chấp lý phế sự sẽ dễ mắc đúng ngay lỗi “bác không nhân quả” ấy nên Tổ Linh Phong gọi là “vết cũ cáo hoang”.

. Tích Phật: Ðức Phật thị hiện. Theo giáo nghĩa tông Thiên Thai, chư Phật thị hiện trong một quốc độ nào đó để giáo hóa gọi là Tích Phật, còn báo thân chân thật gọi là Bản Phật. Chẳng hạn, đức Phật Thích Ca thị hiện thành đạo, giáo hóa 40 năm, nhập Niết Bàn, đó là Tích Phật. Còn Bản Phật thì thọ lượng vô lượng vô biên bất khả thuyết, bất khả thuyết.

. Ðoạn này Tổ nhắc đến phẩm Hiện Bảo Tháp trong kinh Pháp Hoa: Chư Bồ Tát chắp tay khải thỉnh Phật mở tháp Ða Bảo, Phật khảy ngón tay, ống khóa vàng khóa cửa tháp tự mở, Phật Ða Bảo hiện toàn thân, ngồi kiết già trong ấy.

. Sát trần: thuật ngữ kinh Hoa Nghiêm, chỉ số lượng vi trần trong một cõi Phật, dùng để ví với con số không thể tính đếm được. “Châu treo ba cõi”: Châu ở đây là viên Như Ý Châu Bồ Tát thường cầm trong tay. Trong Phật đường thường hay tán thán Ðịa Tạng Bồ Tát như sau: “Chưởng ốc minh châu quang bất muội, thủ trung kim tích nạp thiện duyên” (Tay cầm minh châu ánh sáng chẳng mờ tối; tay cầm tích trượng vàng nạp thọ thiện duyên).