Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 1/3

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Nghiên cứu Phật học

Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan

Thông tin
Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)

Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan

ĐỊA TẠNG BỒ TÁT

THÁNH ĐỨC ĐẠI QUAN

(Nhận định tổng quát về thánh đức của Bồ Tát Địa Tạng)

Hoằng Nhất Đại Sư biên thuật

Chuyển ngữ: Bửu Quang tự đệ tử Như Hòa

Mục Lục

Lời Tựa

A. Chương thứ nhất: Thích Danh Biện Dị

B. Chương thứ hai: Đại ý kinh Thập Luân

A.01. Phẩm Tự thứ nhất

A.02. Phẩm Thập Luân thứ hai

A.03. Phẩm Vô Y Hạnh thứ ba

A.04. Phẩm Hữu Y Hạnh thứ tư

A.05. Phẩm Sám Hối thứ năm

A.06. Phẩm Thiện Nghiệp Đạo, thứ sáu

A.07. Phẩm Phước Điền Tướng thứ bảy

A.08. Phẩm Hoạch Ích, Chúc Lụy (Đạt lợi ích, dặn dò) thứ tám

C. Chương thứ ba: Đại ý kinh Chiêm Sát

D. Chương thứ tư: Đại ý kinh Bổn Nguyện

D.01. Phẩm thứ nhất: Đao Lợi Thiên Cung Thần Thông

D.02. Phẩm thứ hai: Phân Thân Tập Hội

D.03. Phẩm thứ ba: Quán Chúng Sanh Nghiệp Duyên

D.04. Phẩm thứ tư: Diêm Phù Chúng Sanh Nghiệp Cảm

D.05. Phẩm thứ năm: Địa Ngục Danh Hiệu

D.06. Phẩm thứ sáu: Như Lai Tán Thán

D.07. Phẩm thứ 7: Lợi Ích Tồn Vong

D.08. Phẩm thứ tám: Diêm La Vương Chúng Tán Thán

D.09. Phẩm thứ chín: Xưng Phật Danh Hiệu

D.10. Phẩm thứ 10: Giảo Lượng Bố Thí Công Đức Duyên

D.11. Phẩm thứ 11: Địa Thần Hộ Pháp

D.12. Phẩm thứ 12: Kiến Văn Lợi Ích

D.13. Phẩm thứ 13: Chúc Lụy Nhân Thiên

E. Chương thứ năm: Đại ý [các kinh] tán dương Pháp Thân, các nghi quỹ cùng Diệt Định Nghiệp Chân Ngôn

F. Chương thứ sáu: Các kinh lưu truyền khác

F.01. Kim Cang Tam Muội Kinh

F.02. Pháp hội Tu Di Tạng trong kinh Đại Tập

F.03. Các kinh khác

G. Chương thứ bảy: Chú sớ của các nhà

H. Chương thứ tám: Các nghi thức sám hối của các nhà

01. Tán Lễ Địa Tạng Bồ Tát Sám Nguyện Nghi

02. Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo Hạnh Pháp

J. Chương thứ chín: Các tác phẩm tán thuật của mọi nhà

K. Chương thứ mười: Vấn đáp trừ nghi

Lời Tựa

Tháng Chín năm Dân Quốc 21 (Nhâm Thân –1932), tôi sống tại Trĩ Sơn; cư sĩ Lý Viên Tịnh gởi thư nhờ tôi cung cấp tài liệu để giúp ông biên soạn tác phẩm Cửu Hoa Sơn Chí. Tôi tự nghĩ từ khi mình thế phát xuất gia đến nay, chí tâm quy y Địa Tạng Bồ Tát suốt 15 năm, thọ ân Ngài rất hậu, từ lâu đã muốn gom chép những giáo tích của Ngài để lưu truyền trong đời, tán dương thánh đức ngõ hầu báo đáp thâm ân. Nay chính là đúng lúc vậy. Tháng Hai năm sau, vân du Nam Mân, trụ ở Vạn Thọ Nham, bèn thu chép những sự việc, gộp thành một cuốn đặt tên là Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan, giao cho thư cục khắc bản in riêng để lưu hành và tặng cho cư sĩ Lý Viên Tịnh dùng làm tài liệu.

Cận đại, các sách tán dương, diễn thuật sự tích Bồ Tát Địa Tạng của Tăng, tục rất nhiều; nhưng đa số chỉ dựa vào mỗi riêng mình kinh Địa Tạng Bổn Nguyện. Nay tôi duyệt kỹ Đại Tạng và các trước tác của mọi nhà, những điều trước đây người khác đã nói rõ thì tôi chỉ trình bày đại lược, chẳng hạn như ý chỉ lớn lao của bổn nguyện, sự ứng tích của Bồ Tát nơi núi Cửu Hoa v.v… Những điều người khác chưa đề cập đến hay còn thiếu sót thì tôi bổ túc, chẳng hạn như các bài văn khác. Chỉ tiếc là trong suốt mấy mươi năm qua, đối với những chuyện hóa tích của Bồ Tát được ghi chép trong Đại Tạng và các tác phẩm của các nhà, tôi vẫn lưu ý, nhưng chưa hề ghi chép, chọn lọc tỉ mỉ, đến nay phải biên soạn gấp, chẳng thể kiểm chứng trọn vẹn được, đành cậy vào trí nhớ để lược chép thành một quyển, khó lòng tránh khỏi sai sót, lầm lẫn.

Nói chung, tác phẩm này được chia thành 10 chương:

1) Chương thứ nhất là Thích Danh, Biện Dị (giải thích danh hiệu, bàn về những điểm sai khác): Do các kinh khi truyền dịch danh hiệu của ngài Địa Tạng, văn tự nhiều ít, có sai khác đôi chút, nay tôi nêu ra hết, chỉ ra những điểm sai biệt.

2) Chương thứ hai là thuật đại ý kinh Thập Luân, nêu bật nghĩa kinh, chép ra tường tận. Phần kinh văn xưng tán công đức của Địa Tạng Bồ Tát trong phẩm Tự chép ra rất dài, chỉ mong những người thấy nghe đều hoan hỷ lớn, cùng sinh lòng tin sâu xa, chí tâm quy y.

3) Chương thứ ba luận về đại ý kinh Chiêm Sát, cũng trích lục tường tận.

4) Chương thứ tư luận về đại ý kinh Địa Tạng Bồ Tát Bản Nguyện, tôi theo đúng cuốn Duyệt Tạng Tri Tân của ngài Ngẫu Ích, sao lục phần cương yếu và trích lục 2 tiết kinh văn phụ thuộc để chỉ rõ nguyên nhân tại sao ngày nay chúng ta được thọ ân của Bồ Tát.

5) Chương thứ năm tán thán Pháp Thân, đại ý của nghi quỹ và chân ngôn Diệt Định Nghiệp.

6) Chương thứ sáu luận về những bản kinh khác đề cập đến Bồ Tát.

7) Chương thứ bảy nói về các bản chú sớ của mọi nhà.

8) Chương thứ tám nói về các nghi thức sám hối của mọi nhà soạn.

9) Chương thứ chín nói về các tác phẩm tán thán, biên thuật của mọi nhà, trích dẫn nguyên văn cả 19 đoạn trong tác phẩm Linh Phong Tán Địa Tạng Bồ Tát Biệt Tập, chiếm cả 10 trang giấy, để thấy đại sư Ngẫu Ích cả một đời mổ tim vẩy máu, quy ngưỡng, tin tưởng, tán dương Bồ Tát, ngõ hầu kẻ hậu học noi gương Bồ Tát tinh tấn tu trì, thiệu long quang đại.

10) Chương thứ mười là vấn đáp quyết nghi, chỉ gồm có bốn câu hỏi, lẽ ra chẳng phải chỉ có vậy, tạm đành khuyết lược.

Lúc sao lục, vì thời gian gấp rút chẳng thể kiểm chứng tường tận, nên hình thức trình bày cũng chẳng thể hoàn thiện được…. 1 Trước ngày cảo bản hoàn thành 2 hôm, cư sĩ Lư Thế Hầu cắt ngón tay lấy máu vẽ một bức thánh tượng Địa Tạng Bồ Tát, đem dâng lên chùa. Thắng duyên khéo gặp, thật chẳng thể nghĩ bàn nên tôi cho chụp ảnh cẩn thận, đăng ở đầu sách này. Lư cư sĩ, tên tự là Cù Nhi, giỏi hội họa, xa nhà theo hầu cha già đang sống ở Tư Minh. Ông thiên tánh thuần hậu, thờ song thân nổi tiếng hiếu nghĩa. Cũng có lẽ là từ nhiều kiếp đến nay, ông Lư thường được Bồ Tát Địa Tạng giáo hóa đó chăng?

Sa môn Hoằng Nhất Diễn Âm trần thuật tại chùa Đại Hoa Nghiêm ở Vĩnh Ninh

Địa Tạng Bồ Tát Thánh Đức Đại Quan

Vĩnh Ninh Đại Hoa Nghiêm tự Sa môn Hoằng Nhất Diễn Âm kính soạn

A. Chương thứ nhất: Thích Danh Biện Dị

Tên Bồ Tát đọc theo tiếng Phạn là Khất Xoa Để Nghiệt Sa (Ksitigarbha), Hán dịch là Địa Tạng. Nhưng trong các bản kinh truyền dịch, tên Ngài cũng có chỗ được dịch dài hơn, kể ra như dưới đây:

a) Địa Tạng Bồ Tát. Danh hiệu này là tên thông dụng trong các bản dịch kinh. Ý nghĩa chữ “Địa Tạng” như trong Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo Kinh Sớ của đại sư Ngẫu Ích đã giảng rộng.

b) Danh hiệu Đại Địa Tạng Bồ Tát phát xuất từ phẩm Nhập Pháp Giới của kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm bản dịch đời Tấn.

c) Danh xưng Trì Địa Tạng Bồ Tát phát xuất từ kinh Phật Thuyết La Ma Già được dịch vào đời Tây Tần. Kinh này chính là bản dịch khác của phẩm Nhập Pháp Giới.

d) Danh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát phát xuất từ kinh Đại Thừa Bổn Sanh Tâm Địa Quán dịch vào thời Đường. Ngài Lai Châu đời Thanh giải thích: “Chấp chưởng U Minh, tùy nguyện tự tại; vì thế được tôn là Vương”. Nghĩa chữ Vương rất rộng, lời giải thích trên chưa được trọn vẹn.

B. Chương thứ hai: Đại ý kinh Thập Luân

Cả ba chương nói về đại ý các kinh sau đây đều dựa theo tác phẩm Duyệt Tạng Tri Tân của đại sư Ngẫu Ích đời Minh, chỉ tăng giảm đôi chút.

Kinh này có hai bản dịch:

1) Phật Thuyết Đại Phương Quảng Thập Luân Kinh, 8 quyển, dịch vào thời Bắc Lương, mất tên người dịch, cùng một bản gốc với bản dịch sau, nhưng lời văn thiếu sót, sơ lược.

2) Đại Thừa Đại Tập Địa Tạng Thập Luân Kinh, 10 quyển, ngài Huyền Trang dịch vào đời Đường.

Ở đây, tôi căn cứ vào bản này, lược chép đại ý.

Người chấp bút cho bản dịch là sư Đại Thừa Phưởng, ngài cũng là người soạn bài tựa đặt ở đầu kinh. Sư cho rằng: Kinh Thập Luân nhằm để giáo hóa chúng sanh thời Mạt Pháp. Kinh minh thị điều gì? Phật thấy đời ác Mạt Pháp, cách Thánh đã xa, bại căn (căn cơ bại hoại) giống như đồ đựng hư hỏng, kẻ không kiến cậy vào hiểu biết sanh vọng tưởng, chìm đắm, say sưa ngũ dục khác nào ruộng cằn, mạ chẳng trổ được, phóng túng tạo tác thập ác tựa hồ thân cấu uế hôi thối. Vì thế, kinh này gột rửa tấm thân hôi thối, mở con mắt lòa, đúc nặn lại đồ đựng đã hư vỡ, vun bón cho ruộng cằn được phì nhiêu. Xem mấy lời ấy đã tạm biết được những căn cơ được giáo hóa bởi kinh này vậy.

A.01. Phẩm Tự thứ nhất

Phật ngự tại núi Khư La Đế Da, từ phương Nam có đám mây trôi tới, tuôn xuống các thứ cúng dường, diễn các tiếng Pháp; trong tay mỗi người tham dự pháp hội đều có Như Ý châu tuôn ra các báu, phóng quang khắp cả mười phương cõi. Họ lại thấy địa đại trên thân mình tăng thêm nhiều, nặng nề, cứng chắc, khó giở thân lên nổi. Có vị Thiên Đế Thích tên là Vô Cấu Sanh, dùng kệ hỏi Phật. Phật vì ông ta rộng khen công đức của Địa Tạng Bồ Tát. Kinh chép:

“Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn bảo Vô Cấu Sanh Đế Thích rằng:

- Các ông nên biết: Có Bồ Tát Ma Ha Tát tên là Địa Tạng đã từng trong vô lượng vô số đại kiếp, vào đời trược ác, thành thục hữu tình trong thế giới không có Phật. Nay Ngài và tám mươi trăm ngàn na-dữu-đa tần-bạt-đà-la Bồ Tát cùng muốn đến đây lễ kính, thân cận, cúng dường ta. Vì thấy pháp hội Đại Tập sanh tâm tùy hỷ nên Ngài cùng các quyến thuộc hiện hình tướng Thanh Văn, sắp đến nơi đây, bèn dùng sức thần thông hiện ra sự biến hóa ấy.

Vị Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát này có vô số vô lượng công đức thù thắng chẳng thể nghĩ bàn để trang nghiêm; hết thảy thế gian, ThanhVăn, Độc Giác chẳng thể suy lường được nổi [các công đức ấy]. Vị Đại Bồ Tát này là kho tàng các công đức vi diệu, là xuất xứ của các của báu giải thoát, là tròng mắt sáng sạch của các Bồ Tát, là người dẫn đường cho các thương nhân đạt đến Niết Bàn. Ngài như châu Như Ý tuôn ra các tài bảo, tùy theo lòng mong cầu đều được thỏa mãn trọn vẹn.

Ví như bến bãi để thương nhân thu nhặt của báu, Ngài là ruộng tốt có thể sanh trưởng căn lành, là lạc khí chứa đầy giải thoát, là hiền bình xuất sanh công đức diệu bảo. Bồ Tát chiếu soi người hành thiện như mặt trời rạng rỡ, chiếu sáng người lạc đường giống như đuốc sáng; trừ nóng phiền não như mặt trăng trong mát, như kẻ không chân được xe cộ, như người đi xa chuẩn bị đầy đủ tư lương, như người lạc lối gặp người chỉ đường, như kẻ cuồng được uống thuốc hay, như kẻ tật bệnh gặp được lương y, như người còm cõi, già cả được nương ghế, gậy; như kẻ mệt nhọc được nghỉ trên giường, tòa.

Đối với kẻ vượt bốn dòng, Ngài làm cầu cống. Với kẻ hướng đến bờ kia, Ngài làm thuyền bè. Ngài là quả báo thù thắng của ba thiện căn, là những dòng nhánh dẫn khởi từ ba gốc thiện, thường rộng bố thí như bánh xe luôn xoay chuyển, trì giới kiên cố như núi Diệu Cao, tinh tấn khó hoại như báu Kim Cang, an nhẫn bất động hệt như đại địa, tịnh lự thâm mật hệt như bí tạng, đạt đến bình đẳng, trang nghiêm, đẹp đẽ như tràng hoa đẹp, trí huệ rộng sâu hệt như biển cả, chẳng bị nhiễm trước như thái hư không, diệu quả cận nhân như các cánh hoa, chế phục các ngoại đạo như sư tử chúa, hàng phục các thiên ma như đại long tượng, chém giặc phiền não hệt như thần kiếm, chán các huyên tạp như Độc Giác thừa, rửa nhơ phiền não như nước trong sạch, trừ khử hôi thối như gió thổi mạnh, đoạn các kết phược như đao kiếm sắc, bảo hộ các kẻ sợ hãi như thân thuộc, như bạn bè, phòng các oán địch như lũy, như thành.

Cứu các nguy nạn hệt như cha mẹ, giấu kín các kẻ khiếp hèn hệt như rừng rậm, như mùa Hè đi xa náu mình dưới bóng cây to. Đối với kẻ nóng khát, ngài làm nước trong lạnh; với kẻ đói làm các quả ngọt. Với kẻ lõa lồ, ngài làm các y phục. Với kẻ bị nóng bức, thiếu thốn ngài làm đám mây dầy lớn. Vì kẻ bần cùng làm báu Như Ý. Vì kẻ hoảng sợ làm chỗ quy y. Vì kẻ trồng cấy làm mưa ngọt nhuần thấm. Vì các nước dơ làm Nguyệt Ái châu 2. Ngài khiến cho các hữu tình thiện căn chẳng hoại; hiện cảnh giới mầu nhiệm khiến cho hữu tình vui sướng; khuyến phát hữu tình càng thêm tàm quý. Với kẻ cầu phước huệ, Ngài làm cho họ được trang nghiêm đầy đủ; trừ được phiền não như thuốc xổ, thâu nhiếp loạn tâm như cảnh Đẳng Trì, biện tài không úng trệ như nước xoay bánh xe guồng, nhiếp sự buộc tâm như Diệu Sắc Quán, an nhẫn, trụ vững như núi Diệu Cao; tổng trì rộng sâu hệt như biển cả, thần túc vô ngại ví như hư không; diệt trừ hết thảy Hoặc Chướng tập khí hệt như vầng mặt trời chói lọi soi tan băng mỏng, thường dạo chơi trong đường chánh Tịnh Lự Vô Sắc [và] bến bãi quý báu Trí Nhất Thiết Trí, có thể vô công dụng chuyển đại pháp luân.

Này thiện nam tử! Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát đây có vô số vô lượng công đức thù thắng chẳng thể nghĩ bàn như thế đó. Ngài cùng các quyến thuộc muốn đến nơi đây nên trước hết, hiện ra tướng thần thông như vậy!”

Bồ Tát và các quyến thuộc hiện hình tướng Thanh Văn, làm lễ dưới chân Phật, tán lễ, cúng dường. Phật lại vì Hảo Nghi Vấn Bồ Tát rộng thuật vô lượng công đức của Địa Tạng Bồ Tát. Kinh chép:

“Phật ngôn:

- Hãy nghe cho kỹ! Khéo nghĩ nhớ lấy! Ta sẽ vì ông lược nói ít phần. Vị Đại Sĩ như thế thành tựu vô lượng công đức chẳng thể nghĩ bàn. Ngài đã có thể an trụ trong Thủ Lăng Già Ma tam-ma-địa; khéo có thể ngộ nhập cảnh giới Như Lai, đã đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn tối thắng, đã được tự tại trong Phật Pháp, đã có thể kham nhẫn hết thảy địa vị trí huệ, đã có thể vượt qua biển Nhất Thiết Trí, đã có thể an trụ Sư Tử Phấn Tấn Tràng tam-ma-địa, đã có thể khéo trèo lên núi Nhất Thiết Trí, đã có thể đập tan ngoại đạo tà luận. Ngài muốn thành thục hết thảy hữu tình nên đều dừng ở trong hết thảy cõi Phật. Bậc Đại Sĩ như thế này hễ dừng ở nơi cõi Phật nào, hễ an trụ trong các tam- ma-địa nào thì đều phát khởi công đức thù thắng, thành thục vô lượng các hữu tình được Ngài hóa độ”.

Tiếp đó, kinh văn trần thuật chi tiết Bồ Tát nhập vào các thứ Định. Do sức của các Định ấy, các hữu tình [trong pháp hội] kia được lợi ích, an lạc. Ở đây chỉ trình bày đại khái như sau:

Khiến cho hết thảy hữu tình trong cõi Phật ấy:

Đều được cùng thấy các cảnh giới Tam Ma Địa mà ngài đã thực hành

Vô lượng vật cúng thượng diệu đáng nên dùng thứ nào thì đều có thể dùng thứ đó để cung kính cúng dường chư Phật Thế Tôn.

Thảy đều cùng thấy vô lượng tội lỗi của các cảnh giới cõi Dục nên tâm được thanh tịnh.

Đều được đầy đủ lòng tàm quý tăng thượng, lìa các pháp ác, tâm chẳng quên mất.

Đều được thiện xảo thiên nhãn, trí thông v.v… liễu đạt nhân quả đời này, đời sau.

Đều lìa khỏi hết thảy ưu sầu, hôn muội.

Đều được đầy đủ thần thông thiện xảo.

Thấy khắp các cõi Phật trong mười phương

Xả tà quy chánh, quy y Tam Bảo.

Thảy đều xa lìa các sự sợ hãi trong đời sau, đắc pháp an ủi.

Hễ nghĩ đến đều được thức ăn sung túc.

Không một ai là chẳng được thế lực tăng thượng, lìa các bệnh khổ.

Tùy theo ý thích đều được giường, tòa, đồ trải, y phục, đồ trang sức quý báu, các thứ vật cần dùng không thiếu hụt, thù thắng đẹp đẽ, đoan nghiêm.

Thật đáng ưa thích, thân tâm mạnh mẽ, xa lìa hết thảy oán ghét trói buộc, hòa thuận vui sướng, vui vẻ trọn đủ.

Thí, Giới, an nhẫn, dũng mãnh, tinh tấn, tâm không tán loạn, thành tựu trí huệ.

Đều hưởng vô lượng hoan hỷ thắng diệu.

Đắc Vô Ngại Trí, có thể tu các sự nghiệp thanh tịnh.

Đều được đầy đủ các căn chẳng thiếu, thường thích viễn ly, thâm tâm tịch tĩnh.

Đều chê trách sâu xa nghiệp họa của tự thân, đều khéo hộ trì đường trọng yếu để sanh lên Trời là Thập Thiện Nghiệp Đạo.

Thảy đều phát khởi từ tâm, bi tâm, tâm không oán hại, tâm phổ bình đẳng, tâm làm lợi ích an lạc lẫn nhau.

Lìa các sự đấu đá, tật dịch, đói kém, mưa gió trái thời, đắng, rít, cay, chua. Các ác sắc xúc thảy đều tiêu diệt.

Khiến cho cõi Phật ấy

Tất cả hết thảy Tiểu Luân Vi Sơn, Đại Luân Vi Sơn, Tô Mê Lô Sơn và các núi khác, khe, suối, ngòi, lạch, ngói, gạch, gai độc, các cây cỏ bẩn thỉu thảy đều chẳng hiện.

Tất cả hết thảy các tà, cổ độc, các trùng, thú ác, tai hoạnh, dịch lệ, tối tăm, bụi bặm, các thứ bất tịnh, hôi thối thảy đều tiêu diệt.

Đất phẳng như lòng bàn tay, các thứ tốt lành tự nhiên đột ngột hiện ra, thanh tịnh thù thắng, các tướng trang nghiêm.

Hết thảy Ma Vương và các quyến thuộc thảy đều hoảng hốt, quy y Tam Bảo.

Hết thảy cõi đất do các báu hợp thành, hoàn toàn không có các khuyết điểm.

Các thứ cây báu, cây y phục, cây sanh ra đồ vật báu, cây sanh ra anh lạc, cây hoa, cây quả, cây sanh ra các thứ âm nhạc, vô lượng nhạc cụ đều trang nghiêm trọn khắp cõi nước.

Tiếp đó, kinh lại giảng rộng: Nếu có ai chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì sẽ đạt được các thứ lợi ích, an lạc. Kinh chép:

“Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình mong cầu các thứ, bị ưu khổ bức ngặt nghèo, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được thỏa những điều mình cầu mong đúng như pháp, lìa khỏi các ưu khổ. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị đói khát bức bách mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được thỏa điều mong cầu đúng như pháp, thức ăn sung túc. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình thiếu thốn các thứ y phục, vật trang sức báu, thuốc men, giường chiếu, và các vật cần dùng, có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được thỏa điều mình mong cầu đúng như pháp: y phục, vật trang sức báu, thuốc men, giường chiếu, và các vật cần dùng chẳng thiếu thứ gì. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình đang yêu thương mà bị biệt ly, dù oán ghét vẫn phải chung đụng, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được yêu thương hội hợp, oán ghét biệt ly. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình thân tâm ưu khổ, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được thân tâm yên ổn, khỏi hẳn các bệnh. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình chống trái lẫn nhau, khởi lên các mối tranh đấu, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều bỏ được tâm độc hại, hòa mục với nhau, hoan hỷ chịu đựng, sanh lòng thẹn hổ đối với nhau, đối với nhau bằng tâm từ. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị giam trong lao ngục, gông, cùm, xiềng, xích trói buộc nơi thân, chịu đủ các nỗi khổ, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được giải thoát, lao ngục, gông cùm, xiềng xích; tự tại yên vui. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình đang bị, hoặc lẽ ra phải bị giam cầm, đánh đập tra khảo, sắp sửa bị hại, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều tránh khỏi được sự giam cầm, đánh đập, gia hại. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị thân tâm nhọc mỏi, khí lực yếu kém, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được thân tâm vui sướng, khí lực cường thịnh. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình các căn chẳng đủ, bất cứ căn nào bị tổn hoại, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được các căn đầy đủ, chẳng bị tổn hoại. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình điên cuồng tâm loạn, bị quỷ mị dựa, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều được tâm chẳng cuồng loạn, lìa các ưu não. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị tham dục, nóng giận, ngu si, phẫn hận, keo kiệt, ganh tỵ, kiêu căng, ngạo mạn, ác kiến, ham ngủ, phóng dật, si mê v.v… thảy đều lừng lẫy, não loạn thân tâm, thường chẳng yên vui, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều lìa được tham, sân v.v… thân tâm yên vui. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị lửa đốt, bị nước vùi, bị gió cuốn, hoặc bị rơi rụng, té xuống từ chỗ núi non, vách núi, bờ vực, cây cối, nhà cửa, trong lòng kinh hoàng, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều lìa được nguy nạn, an ổn, không tổn hại. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị rắn độc, trùng độc cắn phải, hoặc trúng nhằm các thứ độc dược, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều lìa được các sự não hại. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị ác quỷ nắm giữ, thành ra các bệnh ngược nên cứ phát bệnh mỗi ngày, hoặc phát bệnh cách ngày, hoặc cách ba, bốn ngày mới phát bệnh một lần; hoặc quỷ khiến cho người ấy cuồng loạn, thân tâm run rẩy, mê man, mất cả ý niệm trọn chẳng biết gì, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều giải thoát không sợ hãi, thân tâm yên vui. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình bị các Dược Xoa, La Sát, ngạ quỷ, quỷ Tất Xá Giá, quỷ Bố Đát Na, quỷ Cưu Bàn Trà, quỷ Yết Tra Bố Đát Na, quỷ hút tinh khí, và các loài hổ, sói, sư tử, ác thú, cổ độc, các thứ chú thuật ếm đối, oán tặc, quân trận, và các thứ kinh sợ khác gây phiền nhiễu, thân tâm hoảng hốt, sợ mất thân mạng, tham sống sợ chết, ghét khổ cầu vui, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy đều lìa được các sự sợ hãi, bảo toàn thân mạng. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình hoặc vì đa văn, hoặc vì tịnh tín, hoặc vì tịnh giới, hoặc vì tịnh lự, hoặc vì thần thông, hoặc vì Bát Nhã, hoặc vì giải thoát, hoặc vì sắc đẹp, hoặc vì giọng hay, hoặc vì hương thơm, hoặc vì vị ngon, hoặc vì cảm xúc êm ái, hoặc vì lợi dưỡng, hoặc vì tiếng tăm, hoặc vì công đức, hoặc vì khéo léo, hoặc vì hoa quả, hoặc vì rừng cây, hoặc vì giường tòa, hoặc vì đồ trải, hoặc vì đường sá, hoặc vì tiền của, gạo thóc, hoặc vì thuốc men, hoặc vì nhà cửa, hoặc vì tôi tớ, hoặc vì màu sắc, hoặc vì mưa lành, hoặc vì cầu nước, hoặc vì mùa màng, hoặc vì quạt, phất trần, hoặc vì gió mát, hoặc vì cầu lửa, hoặc vì xe cộ, hoặc vì con cái, hoặc vì phương tiện, hoặc vì tu phước, hoặc vì ấm áp, hoặc vì mát mẻ, hoặc vì nghĩ nhớ, hoặc vì các sự lợi lạc xuất thế gian hay thế gian; trong lúc truy cầu [những điều ấy] bị các nỗi ưu khổ bức bách ngặt nghèo, mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì do công đức, sức oai thần diệu định của vị thiện nam tử đây (tức Địa Tạng Bồ Tát) sẽ khiến cho hết thảy đều lìa được ưu khổ, ý nguyện được thỏa mãn trọn vẹn. Tùy theo [căn cơ] thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trên đường sinh Thiên hay Niết Bàn.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình dùng các hạt giống gieo cấy trong ruộng hoang hoặc ruộng thục 3, dù là siêng năng chăm sóc hay chẳng siêng năng mà có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì do công đức, sức oai thần diệu định của vị thiện nam tử ấy (tức Địa Tạng Bồ Tát) khiến cho hết thảy quả, hạt sum suê. Vì cớ sao vậy? Vị thiện nam tử này từng ở trong vô lượng vô số đại kiếp quá khứ, đối trước không thể biết nổi số lượng chư Phật Thế Tôn, phát ra đại thệ nguyện tinh tấn, kiên cố. Do nguyện lực đó, vì muốn thành thục các hữu tình nên Ngài thường gìn giữ khắp hết thảy đại địa, thường gìn giữ khắp hết thảy hạt giống, thường khiến cho khắp hết thảy hữu tình thọ dụng tùy ý. Do sức oai thần của vị thiện nam tử này khiến cho rễ, tua, mầm, củ, cành, lá, hoa, quả của hết thảy thảo mộc trong đại địa thảy đều sinh trưởng, cỏ thuốc, ngũ cốc, lúa mạ, hoa quả sum suê, chín vàng, tươi tốt, thơm tho, mềm mịn, ngon lành.

Bất cứ ở nơi đâu, nếu các hữu tình vì tham, sân, si v.v… mãnh liệt mà gây tạo sát sanh, hoặc không cho cứ lấy, hoặc muốn làm hạnh tà, hoặc nói lời dối trá, hoặc nói thô ác, hoặc nói ly gián, hoặc nói lời tạp uế, hoặc tham, hoặc sân, hoặc lại còn tà kiến, tạo nghiệp Thập Ác, nhưng nếu có thể chí tâm xưng danh, niệm tụng, quy kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát thì hết thảy phiền não thảy đều tiêu diệt, xa lìa Thập Ác, thành tựu Thập Thiện, khởi tâm từ bi và tâm lợi ích đối với các chúng sanh.

Vị thiện nam tử này thành tựu sức công đức oai thần diệu định, dũng mãnh, tinh tấn như thế. Trong khoảng một bữa ăn, Ngài có thể ở trong vô lượng vô số cõi Phật, trong mỗi một cõi Phật, trong khoảng bữa ăn có thể độ thoát vô lượng, vô số các hữu tình được Ngài giáo hóa nhiều như số cát sông Căng Già, khiến họ lìa các khổ, đều được an vui. Tùy theo căn cơ thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trong đường sinh Thiên hay Niết Bàn”.

Phật còn giảng rộng về các thân của Địa Tạng Bồ Tát trong mười phương cõi, vì các hữu tình thuyết pháp thích ứng. Kinh chép:

“Hoặc có lúc Ngài hiện làm thân Đại Phạm Vương vì các hữu tình thuyết pháp thích ứng; hoặc lại hiện làm thân Đại Tự Tại Thiên, hoặc hiện thân Tha Hóa Tự Tại Thiên cõi Dục, hoặc hiện thân Nhạo Biến Hóa Thiên, hoặc hiện thân Đổ Sử Đa Thiên, hoặc hiện thân Dạ Ma Thiên, hoặc hiện thân Đế Thích Thiên, hoặc hiện thân Tứ Đại Vương Thiên, hoặc hiện thân Phật, hoặc hiện thân Bồ Tát, hoặc hiện thân Độc Giác, hoặc hiện thân Thanh Văn, hoặc hiện Chuyển Luân Vương, hoặc hiện thân Sát Đế Lợi, hoặc hiện thân Bà La Môn, hoặc hiện thân Phiệt Xá, hoặc hiện thân Thú Đạt La, hoặc hiện thân trượng phu, hoặc hiện thân phụ nữ, hoặc hiện thân bé trai, hoặc hiện thân bé gái, hoặc hiện thân Kiện Đạt Phược, hoặc hiện thân A Tố Lạc, hoặc hiện thân Khẩn Nại Lạc, hoặc hiện thân Mạc Hô Lạc Già, hoặc hiện thân rồng, hoặc hiện thân Dược Xoa, hoặc hiện thân La Sát, hoặc hiện thân Cưu Bạn Trà, hoặc hiện thân Tất Xá Giá, hoặc hiện thân ngạ quỷ, hoặc hiện thân Bố Đát Na, hoặc hiện thân Yết Tra Bố Đát Na, hoặc hiện thân quỷ Áo Xa Ha Lạc, hoặc hiện thân sư tử, hoặc hiện thân hương tượng, hoặc hiện thân ngựa, hoặc hiện thân trâu, hoặc hiện thân các loài cầm thú, hoặc hiện thân vua Diêm La, hoặc hiện thân ngục tốt cõi Địa Ngục, hoặc hiện làm thân các hữu tình trong Địa Ngục. Hiện vô số vô lượng các thân khác loại như thế đó, vì các hữu tình thuyết pháp thích ứng. Tùy theo căn cơ thích ứng, Bồ Tát sẽ đặt yên họ trong đường sanh Thiên, Niết Bàn”.

Phật lại so sánh: Chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát cầu các sở nguyện là thù thắng nhất. Kinh chép:

“Giả sử có người trong trăm kiếp chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường các vị như Di Lặc, Diệu Cát Tường, Quán Tự Tại, Phổ Hiền… là thượng thủ của các đại Bồ Tát Ma Ha Tát nhiều như cát sông Căng Già để cầu các sở nguyện thì chẳng bằng người trong khoảng một bữa ăn chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát để cầu các sở nguyện, mau chóng được mãn nguyện trọn vẹn. Vì sao như thế? Địa Tạng Bồ Tát lợi ích, an lạc hết thảy hữu tình, khiến cho sở nguyện của các hữu tình được viên mãn. Ngài giống như châu Như Ý, cũng lại như kho tàng. Bậc Đại Sĩ như thế vì muốn thành thục các hữu tình nên từ lâu đã tu đại nguyện đại bi kiên cố, dũng mãnh, tinh tấn hơn các vị Bồ Tát khác. Vì thế các ông phải nên cúng dường”.

Khi Phật giảng rộng công đức chẳng thể nghĩ bàn của Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát đã xong, chúng hội đều hưng khởi cúng dường. Kinh chép:

“Lúc bấy giờ, đại chúng đến từ mười phương: hết thảy Bồ Tát Ma Ha Tát và các Thanh Văn, trời, người, Dược Xoa, Kiện Đạt Phược v.v… đều từ chỗ ngồi đứng dậy, tùy theo khả năng của mình, ai nấy cầm các mảnh vàng, bạc… các hương, hoa báu dâng rải lên Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát, lại cầm các thứ y phục thượng diệu, bảo châu Mạt Ni, chân châu, tràng hoa, chuỗi ngọc, dây báu vàng bạc, tràng phan, lọng v.v… dâng lên Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát; lại dùng vô lượng âm nhạc thượng diệu, các thứ tán tụng để cung kính cúng dường Địa Tạng Bồ Tát”.

Chúng hội đã hưng khởi cúng dường xong, Địa Tạng Bồ Tát bèn chuyển cúng các vật ấy lên đức Thế Tôn, đồng thời nói thần chú để lợi ích hết thảy.

Trên đây là đại ý của phần Tự Phẩm thứ nhất. Kinh văn trong phẩm này đa phần tán dương công đức Địa Tạng BồTát nên trích lục ra khá dài dòng, trong các phẩm tiếp sau đây, đa số chỉ lược dẫn.

A.02. Phẩm Thập Luân thứ hai

Địa Tạng Bồ Tát hỏi Phật: “Làm thế nào để chuyển được Phật luân trong đời ngũ trược?” Phật đáp: “Do sức bổn nguyện, thành tựu mười thứ Phật luân nên có thể ngự trong cõi này. Đó chính là Thập Địa Lực”. Với mỗi một lực, Phật đều ví như Chuyển Luân Thánh Vương.

A.03. Phẩm Vô Y Hạnh thứ ba

Lúc bấy giờ trong hội có Đại Phạm Thiên tên là Thiên Tạng hỏi Phật các việc: Thiền Định, đọc tụng, tạo phước v.v… Phật kể ra mười hai hạnh Vô Y (hạnh không nên làm theo). Nếu như tu Định mà vướng phải một hạnh đó thì trọn chẳng thể thành tựu được các tam ma địa. Đức Thế Tôn lại còn khen ngợi người tu Định sẽ được Thích, Phạm, Hộ Thế Tứ Vương Thiên, Chuyển Luân Vương v.v… tán thán, lễ bái, cung kính, hầu hạ, dâng cúng trăm ngàn na-dữu-đa vật cúng và nói kệ tụng. Kinh chép:

“Tu Định dứt được Hoặc, các nghiệp khác chẳng làm được vậy. Vì thế, tu Định là cao quý, kẻ trí nên cúng dường”.

Tiếp đó, Phật dạy người xuất gia dù phá giới vẫn có thể phát sinh mười thứ tư duy thù thắng; quốc vương, đại thần chẳng nên làm nhục họ một cách phi lý. Tiếp đó, kinh giảng về tội Ngũ Vô Gián, bốn tội căn bản, tội báng chánh pháp và tội nghi Tam Bảo, [những tội này] gọi là đại tội ác nghiệp cực trọng, là pháp chẳng nên thực hành. Kẻ nào phạm phải đều chẳng phải là đệ tử Phật. Phải nên hộ trì bốn giới Căn Bản.

Tiếp đó, nhân lời hỏi của tôn giả Ưu Ba Ly: “Đời mạt có ác hạnh Bật Sô (tỳ kheo) thì nên dùng phương tiện gì để quở trách, cử tội, trục xuất và trị phạt?”, Phật giải đáp tường tận. Kế đấy, ngài Địa Tạng Bồ Tát nguyện cứu đời mạt, nên nói trong đời mạt có mười sự ác (thập ác luân), tức là: Quốc vương, tể quan v.v.. do vì bảo vệ Bật Sô ác nên não hại những vị tu hành thanh tịnh, hạng vua quan như vậy gọi là Chiên Đà La; cho đến đối với kẻ phá giới, không có giới hạnh đều chẳng nên làm hại, hạ nhục họ. Bồ Tát kể lại những chuyện cổ như La Sát, voi say đều kính trọng áo ca sa để làm chứng. Nếu xa lìa được 10 điều ác ấy thì sẽ được 10 pháp tăng trưởng, xa lìa hai mươi lỗi.

Phạm Thiên Thiên Tạng lại nói bài thần chú Hộ Quốc Bất Thối Luân Tâm.

A.04. Phẩm Hữu Y Hạnh thứ tư

Kim Cang Tạng Bồ Tát hỏi: “Phật đã bảo kẻ phá giới chẳng phải là đệ tử Phật, nhưng sao chẳng cho phép hủy nhục họ? Hơn nữa, trong các kinh khác kinh nào cũng chỉ riêng khen ngợi Đại Thừa, cớ sao trong kinh này lại nói: Đối với pháp Tam Thừa đều chẳng cho ẩn giấu?” Phật đáp: Có 10 loại hữu tình khó được thân người, lại có mười pháp vô y hạnh sai khác, có bốn thứ Tăng và bốn thứ Sa Môn. Vì thế kẻ phá giới tuy chẳng phải là đệ tử Phật, chẳng đáng hưởng cúng dường, nhưng vẫn có hình dáng thánh hiền nên chẳng được làm hại, hủy nhục họ. Tam Thừa đều là phương tiện độ sanh của Như Lai nên dù có tu Đại Thừa cũng chẳng được phế bỏ hai thừa kia.

Tiếp đó, Phật lại dạy mười Hữu Y hạnh mà ba thừa cùng có, lại có mười Hữu Y Hạnh mà Độc Giác và Đại Thừa cùng chia sẻ. Rồi Phật dạy Đại Thừa Vô Trần Cấu Hạnh Luân, Vô Thủ Hạnh Luân. Tùy theo căn cơ chúng sanh nói pháp Tam Thừa, giới, tịnh, từ bi an lạc hết thảy thì mới gọi là Đại Thừa.

A.05. Phẩm Sám Hối thứ năm

Chúng hội nghe pháp ai nấy đều sám hối tội trước. Phật vì họ giảng mười pháp khiến cho Bồ Tát đạt được con đường chánh Vô Tội Pháp Nhẫn. Tiếp đó, Phật dạy: đã đắc pháp nhẫn rồi, Phật mới chấp thuận cho họ được ở ngôi vua. Hoặc phải hành Thập Thiện, hoặc tin Tam Bảo mới đáng giữ ngôi vua. Nếu không, chắc chắn sẽ bị đọa lạc.

A.06. Phẩm Thiện Nghiệp Đạo, thứ sáu

Kim Cang Tạng Bồ Tát lại hỏi: Làm thế nào để người trong Tam Thừa đắc pháp không lầm lỗi, cho đến tâm hạnh nguyện Bồ Đề không chán đủ? Phật đáp: Mười thiện nghiệp đạo chính là thập luân của Bồ Tát. Phật giảng rộng về nhân quả lợi ích; tiếp đó, Ngài bài xích điều sai, khuyên tu [điều đúng]. Kinh chép:

“Vì thế, thiện nam tử! Nếu chẳng chân thật mong cầu mười thiện nghiệp đạo như thế để chứng Phật Quả, và tệ nhất là chẳng chân thật thủ hộ một thiện nghiệp đạo nào, cho đến lúc mạng chung, tự xưng rằng: Ta là người hành Đại Thừa chân thật, ta cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, thì hãy biết rằng gã Bổ Đặc Già La (hữu tình) ấy hư dối đến cùng cực, là đại vọng ngữ, đối trước chư Phật Thế Tôn trong mười phương cõi mà dối gạt thế gian, không thẹn, không hổ, nói Không Đoạn Kiến, lường gạt, dối trá, ngu si, [khi] thân hoại mạng chung sẽ đọa trong các đường ác!

Này thiện nam tử! Nếu chỉ nói bàn và chỉ thấy nghe, chẳng do tu hành Thập Thiện nghiệp đạo mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn; trong một kiếp, hoặc trong một niệm mà có thể khiến cho các chúng sinh nhiều như toán, số, vi trần trong hết thảy cõi Phật nơi mười phương đều đạt Chánh Giác, nhập Niết Bàn thì trọn chẳng có lẽ ấy. Vì cớ sao thế? Thập Thiện nghiệp đạo là cội gốc của Đại Thừa, là nhân của Bồ Đề, là thang bậc kiên cố để chứng Niết Bàn.

Này thiện nam tử! Nếu chỉ do sức phát tâm thệ nguyện, chẳng do tu hành Thập Thiện nghiệp đạo mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn; trong một kiếp, hoặc trong một niệm mà có thể khiến cho các chúng sinh nhiều như toán, số, vi trần trong hết thảy cõi Phật nơi mười phương đều đạt Chánh Giác, nhập Niết Bàn thì trọn chẳng có lẽ ấy. Vì cớ sao thế? Thập Thiện nghiệp đạo là căn bản của quả báo công đức xuất thế thù thắng.

Này thiện nam tử! Nếu chẳng tu hành Thập Thiện nghiệp đạo, dù có trải qua các kiếp nhiều như số vi trần trong mười phương hết thảy cõi Phật, tự xưng là Đại Thừa, hoặc nói, hoặc nghe, hoặc chỉ phát tâm, hoặc phát thệ nguyện, vẫn trọn chẳng thể chứng được Bồ Đề Niết Bàn, cũng chẳng làm cho người khác thoát khổ sanh tử được nổi.

Này thiện nam tử! Phải do tu hành Thập Thiện nghiệp đạo thì thế gian mới có các dòng đại phú quý như sát đế lợi, bà la môn v.v… Từ Tứ Thiên Vương thiên cho đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ thiên hoặc Thanh Văn thừa, hoặc Độc Giác thừa, cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề đều do tu hành Thập Thiện nghiệp đạo phẩm loại sai khác.

Vì vậy, thiện nam tử! Nếu muốn mau được mãn nguyện Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề thì nên tu Thập Thiện nghiệp đạo như vậy để tự trang nghiêm, chứ chẳng phải là trụ trong Thập Ác, chẳng hợp luật nghi mà có thể viên mãn đại nguyện Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề như thế được. Nếu cầu mau được ngộ cảnh giới Đại Thừa, mau chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, mau mãn hết thảy pháp nguyện thì trước hết phải hộ trì Thập Thiện nghiệp đạo. Vì cớ sao thế? Thập Thiện nghiệp đạo là căn bản để an lập hết thảy công đức thiện pháp, là nhân của quả báo thế gian, xuất thế gian thù thắng. Vì thế phải tu Thập Thiện nghiệp đạo.

A.07. Phẩm Phước Điền Tướng thứ bảy

Kinh lại dạy về mười Tài Thí Đại Giáp Trụ Luân của Bồ Tát, mười Pháp Thí Đại Giáp Trụ Luân, Tịnh Giới Đại Giáp Trụ Luân, An Nhẫn Đại Giáp Trụ Luân, Tinh Tấn Đại Giáp Trụ Luân, Tịnh Lự Đại Giáp Trụ Luân, Bát Nhã và Thiện Xảo Phương Tiện Đại Giáp Trụ Luân, Đại Từ Đại Giáp Trụ Luân, Đại Bi Đại Giáp Trụ Luân, Kiên Cố Đại Nhẫn Đại Giáp Trụ Luân. Có thế mới làm đại phước điền cho hết thảy Thanh Văn, Độc Giác.

A.08. Phẩm Hoạch Ích, Chúc Lụy (Đạt lợi ích, dặn dò) thứ tám

Đại chúng ai nấy được lợi ích vô lượng, Phật đem pháp này phó chúc cho Hư Không Tạng Bồ Tát. Kinh chép:

“Này thiện nam tử! Ta nay đem pháp môn Địa Tạng Thập Luân Đại Ký giao vào tay ông, ông nên thọ trì, khiến cho được lưu truyền rộng rãi. Nếu các chúng sanh đối với pháp môn này mà có thể đọc tụng, tư duy nghĩa lý, giải nói cho người khác trụ chánh hạnh thì ông hãy nên vì người đó thủ hộ mười pháp khiến cho được lợi ích, an lạc trong đêm dài. Những gì là mười?

Một là vì kẻ ấy thủ hộ khiến hết thảy tiền của, địa vị chẳng bị thiếu hụt.

Hai là vì kẻ ấy thủ hộ khiến cho hết thảy oán địch chẳng xâm hại được.

Ba là vì kẻ ấy thủ hộ khiến bỏ được hết thảy tà kiến, tà quy, thập ác nghiệp đạo.

Bốn là vì kẻ ấy thủ hộ khiến chẳng bị lãnh hết thảy hình phạt trên thân hay bị trách phạt bằng lời nói.

Năm là vì kẻ ấy thủ hộ, ngăn che, đoạn trừ hết thảy báng hủy, coi thường, đùa bỡn.

Sáu là vì kẻ ấy thủ hộ khiến cho đối với hết thảy quỹ phạm, thi-la (giới) đều chẳng vi phạm.

Bảy là vì kẻ ấy thủ hộ khiến trừ diệt hết thảy phi nhân, tứ đại trái nghịch nhau, già, bệnh không đúng thời.

Tám là vì kẻ ấy thủ hộ khiến chẳng gặp phải hết thảy tai nạn phi thời, phi lý, chết yểu.

Chín là vì kẻ ấy thủ hộ khiến lúc sắp chết, được thấy hết thảy hình sắc của chư Phật.

Mười là vì kẻ ấy thủ hộ khiến cho sau khi chết, được sanh trong đường lành, lợi ích yên vui.

Này thiện nam tử! Nếu các hữu tình đối với pháp môn này mà có thể đọc tụng, tư duy ý nghĩa, vì người khác giải nói, trụ trong chánh hạnh thì ông hãy nên vì người ấy càng thêm siêng năng thủ hộ mười pháp như thế khiến kẻ ấy được lợi ích, an lạc trong đêm dài”.

Phụ chú:

Kinh Địa Tạng Bồ Tát Đà Ra Ni, 1 quyển, do ngài Huệ Lâm dịch đời Đường được nhắc đến trong quyển 18 của tác phẩm Nhất Thiết Kinh Âm Nghĩa chính là bản dịch của phần kinh văn nói về đà ra ni trong phẩm Tự của kinh ĐịaTạng Thập Luân.

Pháp Sư Huệ Lâm nói: “Địa Tạng Bồ Tát Đà Ra Ni trong kinh vốn là cổ dịch, âm vận không sát [với âm gốc], dùng chữ mâu thuẫn. Nay tôi có bản thọ trì bằng tiếng Phạn, nhân đó, bèn sửa đổi âm nghĩa, y theo kinh văn dịch lại. Những vị biết tiếng Phạn xin hãy so sánh hai bản sau sẽ biết chi tiết”.

Nhận định:

Trước sau, Đà Ra Ni này có ba bản dịch, một bản được chép trong phẩm Tự kinh Đại Phương Quảng Thập Luân đời Bắc Lương, bản thứ hai là đà ra ni chép trong bản kinh Địa Tạng Thập Luân dịch thời Đường và bản thứ ba là bản dịch lưu hành riêng được nói ở trên đây.

C. Chương thứ ba: Đại ý kinh Chiêm Sát

Kinh Chiêm Sát Thiện Ác Nghiệp Báo gồm 2 quyển, do sa môn Bồ Đề Đăng người ngoại quốc dịch vào đời Tùy.

Đại sư Ngẫu Ích đời Minh bảo: “Kinh này thật sự là thuốc thần để chữa bịnh trong đời mạt, chẳng thể chẳng gấp gáp lưu truyền”.

Trong quyển thượng, Phật ngự trong núi Kỳ Xà Quật tại thành Vương Xá, Bồ Tát Kiên Tịnh Tín vì chúng sanh đời mạt thưa hỏi phương tiện. Kinh chép:

“Kiên Tịnh Tín Bồ Tát thưa:

- Như trước kia Phật đã nói: ‘Nếu như ta đã qua đời, sau khi Chánh Pháp diệt mất, Tượng Pháp sắp tận, sắp vào đời Mạt, trong thời gian như thế, chúng sanh phước mỏng, lắm nỗi suy não, cõi nước lắm phen loạn lạc, tai nạn xảy ra mãi, các thứ ách nạn kinh sợ bức nhiễu. Các đệ tử của ta đánh mất thiện niệm, chỉ thêm lớn tham, sân, ghen ghét, ngã mạn, dù có vẻ dường như hành thiện pháp, nhưng chỉ chăm cầu lợi dưỡng, danh tiếng thế gian là chính, chẳng thể chuyên tâm tu yếu đạo xuất thế. Lúc bấy giờ, các chúng sanh thấy tai ương, loạn lạc trong đời, tâm thường khiếp nhược, buồn sợ thân mình và các thân thuộc chẳng được cơm no, áo ấm. Do bởi lắm nhân duyên chướng ngại như vậy nên đối với Phật pháp, họ là kẻ độn căn, ít lòng tin, đắc đạo lại cực ít. Thậm chí dần dần người sanh lòng tin, thành tựu trong Tam Thừa cũng lại rất hiếm. Tất cả những người tu học Thiền Định thế gian, phát sanh các thần thông, tự biết túc mạng, lần lần không còn có ai. Như thế, đến khi vào trong đời Mạt Pháp đã lâu, kẻ đắc đạo, giữ lòng tin, tu Thiền Định đạt thần thông v.v... hoàn toàn không còn có ai nữa’.

Con nay vì những kẻ thiện căn ít ỏi trong thời ác vị lai Tượng Pháp sắp hết và trong đời Mạt Pháp, thưa hỏi Như Lai lập phương tiện nào, khai thị, dạy dỗ khiến họ sanh tín tâm, trừ được suy não, bởi vì lúc họ gặp phải sự ác, do sẵn lắm chướng ngại, họ sẽ lui sụt thiện tâm. Đối với pháp nhân quả thế gian và xuất thế gian, họ nhiều lần đem lòng ngờ vực, chẳng thể vững tâm chuyên cầu pháp lành. Chúng sanh như thế đáng thương, đáng cứu. Đức Thế Tôn đại từ, Nhất Thiết Chủng Trí, nguyện lập phương tiện để hiểu dụ, khiến họ lìa khỏi lưới nghi, trừ các chướng ngại, tăng trưởng lòng tin, ở trong thừa nào cũng mau được bất thối”.

Phật bảo Ngài đem hỏi Địa Tạng Bồ Tát, đồng thời minh thị địa vị cao quý và nhân duyên thù thắng của Bồ Tát. Kinh chép:

“Từ khi Địa Tạng Bồ Tát phát tâm đến nay đã trải qua vô lượng, vô biên chẳng thể nghĩ bàn a tăng kỳ kiếp. Từ lâu, Ngài đã vượt qua biển Tát Bà Nhã, công đức viên mãn, trọn đủ, nhưng chỉ y theo sức bản nguyện tự tại, quyền xảo hiện hóa hiện bóng trong mười phương.

Tuy Ngài đi vào khắp hết thảy cõi nước, thường khởi công nghiệp, nhưng Ngài đặc biệt chú trọng đến đời ác ngũ trược. Điều đó cũng là do sức bản nguyện huân tập vậy và cũng do chúng sanh đáng được hưởng sự giáo hóa của Ngài. Từ mười một kiếp đến nay, Bồ Tát trang nghiêm thế giới này, thành thục chúng sanh. Vì thế ở trong hội này, thân tướng Ngài đoan nghiêm, oai đức thù thắng, ngoại trừ Như Lai, không ai hơn được Ngài.

Lại nữa, sự nghiệp hóa độ của Ngài trong thế giới này, chỉ trừ các vị Biến Cát (Phổ Hiền), Quán Thế Âm v.v… các Đại Bồ Tát đều chẳng sánh bằng được. Vì vậy, sức bản thệ nguyện của Bồ Tát nhanh chóng thỏa mãn hết thảy sở cầu của chúng sanh, diệt hết thảy tội trọng của chúng sanh, trừ các chướng ngại, được an lạc trong hiện đời.

Lại nữa, vị Bồ Tát nầy còn có tên là Bậc Khéo Nói An Ủi, nghĩa là: khéo nói pháp sâu, khéo chỉ dạy khiến kẻ sơ học khởi lòng cầu Đại Thừa chẳng bị khiếp nhược. Do các nhân duyên như thế, trong thế giới này, chúng sanh khát ngưỡng, nhận sự giáo hóa, đắc độ. Bởi thế, ta nay bảo Bồ Tát ấy hãy nói”.

Địa Tạng Bồ Tát bèn dạy 3 thứ mộc luân để khảo sát nghiệp báo thiện, ác trong ba đời, đồng thời chỉ dạy phương pháp sám hối như trong kinh đã rộng nói.

Trong quyển hạ, Địa Tạng Bồ Tát lại chỉ ra cảnh giới Nhất Thật và hai thứ phép Quán: Duy Tâm Thức Quán và Chân Như Thực Quán. Địa Tạng Bồ Tát lại vì kẻ thiện căn mỏng manh, phiền não dày đặc, lắm nghi, lắm chướng, dạy riêng một phương tiện để lìa chướng duyên, cầu sanh Tịnh Độ. Kinh chép:

“Nếu ai dù học những tín giải như thế nhưng vì thiện căn mỏng manh, chẳng thể tiến lên, chẳng tạm chế phục được các ác nghiệp phiền não, trong lòng ngờ vực, khiếp hãi, sợ đọa ba đường ác, sợ sanh trong chỗ tám nạn, sợ chẳng thường được gặp gỡ Phật, Bồ Tát v.v… chẳng được cúng dường, nghe lãnh chánh pháp, sợ khó thể thành tựu hạnh Bồ Đề. Có những điều nghi ngờ, sợ hãi và các thứ chướng ngại như thế thì hãy nên trong mọi lúc, trong mọi chỗ, thường siêng tụng niệm danh hiệu của ta. Nếu được nhất tâm, thiện căn tăng trưởng, tâm ý sắc bén thì hãy nên quán pháp thân của ta và pháp thân của hết thảy chư Phật thể tánh bình đẳng với thể tánh của thân chính mình, không hai, không khác, chẳng sanh, chẳng diệt, thường, lạc, ngã, tịnh, công đức viên mãn, đáng để quy y. Lại nên quán sát tướng trạng thân tâm của chính mình là vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh, như huyễn, như hóa, đáng nên chán lìa.

Nếu có thể tu học phép Quán như thế thì sẽ mau được tăng trưởng tâm tịnh tín, tất cả các chướng dần dần tổn giảm. Vì cớ sao? Người ấy gọi là học tập, nghe danh hiệu ta thì cũng có thể học tập, nghe danh hiệu mười phương chư Phật. Đã có thể học chí tâm, lễ bái, cúng dường ta thì cũng có thể học chí tâm, lễ bái, cúng dường mười phương chư Phật. Gọi là học nghe kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học nắm giữ, biên chép, cúng dường, cung kính kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học thọ trì, đọc tụng các kinh Đại Thừa sâu xa, gọi là học xa lìa tà kiến, đối với chánh nghĩa sâu chẳng hủy báng, gọi là học tin hiểu Đệ Nhất Thật Nghĩa rốt ráo rất sâu, gọi là có thể trừ được các tội chướng, gọi là sẽ được vô lượng công đức tụ tập. Người ấy xả mạng thì trọn chẳng đọa vào ác đạo, chỗ tám nạn, lại được nghe chánh pháp, quen tin tưởng, tu hành, cũng có thể tùy nguyện vãng sanh cõi Phật thanh tịnh ở phương khác.

Lại nữa, nếu ai muốn sanh về cõi Tịnh nào trong hiện tại ở mười phương thì hãy nên dốc lòng tụng niệm danh hiệu của đức Phật ở thế giới đó, nhất tâm bất loạn; quán sát như trên thì quyết định sẽ được sanh về cõi tịnh của đức Phật ấy, thiện căn tăng trưởng, mau được bất thối”.

Kế đó, Bồ Tát dạy về tam nhẫn, tứ Phật để tỏ rõ địa vị viên mãn, và khéo léo thuyết pháp an ủi kẻ khiếp nhược, xa lìa cái lỗi chống đối nhau.

Địa Tạng Bồ Tát thuyết pháp xong, Phật phó chúc thọ trì. Kinh chép:

“Lúc bấy giờ, đức Phật bảo các đại chúng rằng:

- Các vị ai nấy hãy nên thọ trì pháp môn này, lưu truyền rộng rãi trong nơi mình ở. Vì cớ sao vậy? Pháp môn như thế này rất là khó gặp, có đại lợi ích. Nếu ai được nghe danh hiệu Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát và tin lời Ngài dạy thì phải biết là người ấy mau lìa được hết thảy tất cả sự chướng ngại, mau đạt đến đạo Vô Thượng.

Ngay khi đó, đại chúng đều cùng phát nguyện: “Con sẽ thọ trì, lưu truyền trong thế gian, chẳng dám để mất”.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.