Luận Bảo Vương Tam Muội Niệm Phật Trực Chỉ

Tôn Tượng Phật Tại Đạo Tràng

Nói về quán huệ tam muội, chỉ yếu là khi quán y chánh báo cõi Cực Lạc phải đạt đến sự thuần thục, tâm cảnh hiệp nhứt để trực vãng Tây phương. Chánh quán tuy đã đạt đến đích nhưng chỗ đối sáu căn còn lưu trần cảnh hay có lúc còn bị thối chuyển.

Thánh tượng, cúng cụ tại đạo tràng và y chánh cõi Cực Lạc quán thành một thể rồi, hành giả tuy còn ở Ta bà, do tâm quán hiệp nhứt thì như đã sanh ở Tịnh độ, khi mạng chung chẳng lại chẳng cảm ứng sao?

Như hành giả sám hối tu tập tại đạo tràng thanh tịnh trang nghiêm cho đến cúng dường một nén hương một cành hoa há chẳng hiệp lý tam đế kia sao? Nếu chẳng hiệp đế lý thì trong sự sự chánh niệm quán sát thắng hạnh đạt quả đối với đại thừa viên đốn không thể hiển khai ư!

Như cõi đức Phật kia có vô lượng điều trang nghiêm là do đức Phật lúc ban sơ tu hạnh Bồ tát, nhơn hạnh đã lập, nhơn hạnh sở cảm, kết quả có cảnh giới trang nghiêm thù thắng vi diệu vô tận như vậy.

Nay chúng ta quán quả biết nhơn thời biết đạo tràng tam muội mỗi mỗi trang nghiêm cùng với cõi Cực Lạc kia nhân quả không hai, tất cả thành đại tam muội, được viên dung vi diệu như cõi Cực Lạc không khác, cũng tự được thân tướng trang nghiêm xinh đẹp. Thân tướng, cúng dường, không ở đây không ở cõi kia, không một không nhiều, y chánh viên dung, hiển lý pháp giới như cõi nước chư Phật không thể nghĩ bàn được. Cho nên rõ được hoặc cảnh, hoặc tâm, hoặc thân, hoặc độ, thọ dụng đồng nhứt tự tại vô ngại.

Kinh nói: Từ ba la mật sanh các bảo cái, nơi các cảnh giới thanh tịnh sanh các tràng hoa, nơi vô sanh pháp nhẫn sanh các y phục, nhập kim cang pháp vô ngại tâm sanh các lưới linh (chuông nhỏ), tâm rõ các pháp như huyển sanh các hương thơm kiên cố, tâm châu biến Phật cảnh giới Như Lai tọa sanh các tọa vị vi diệu của các bảo chúng, tâm cúng dường chư Phật không biếng trể sanh các bảo tràng, tâm hớn hở rõ các pháp như mộng sanh cung điện nguy nga khắp trú xứ chư Phật, không chấp trước thiện căn sanh bảo liên hoa nhiều như mây … lấy đó mà quán thì biết y chánh cõi Cực Lạc là do nhơn hạnh của đức Di Đà Như Lai mà cảm thành quả vậy. Nay do ở nơi đạo tràng là đã có nhơn sanh Tịnh độ rồi. Thắng liệt tuy có sự không đồng như biển cả và giọt nước mà tánh phần há lại không đồng một thể ư? Khi tại đạo tràng sáu căn tiếp xúc với các vật phẩm cúng dường như hương hoa đèn sáng tràng phan bảo cái, cho đến các vật thọ dụng như: y phục, ngọa cụ, y dược, ẩm thực … nhứt sắc nhứt hương cả đến một bụi trần không phải là pháp môn ư? Tất cả giúp cho hành giả phát diệu giải ngộ tâm chứng Thánh, tuy chưa nghe được pháp âm cũng có thể biểu hiện được niệm Phật tam muội, cũng được cảnh trí vô ngại các đại pháp môn; với thân chúng sanh, Phật cùng làm bạn pháp đồng hành, nếu hành giả có ý chê khiến không được diệu ngộ sanh vào cõi kia, rất đáng thương thay!

Kinh nói: Thiền định thì buộc tâm vào một chỗ, trí tuệ liễu cảnh đồng với tam muội, nghĩa cũng như vậy. Thường như vậy mà quán, căn cảnh hiệp nhứt là tu tập ba nghiệp rồi vậy.

Những hình phạt nào dao, kiếm. lửa đốt ở chốn địa ngục, hoặc làm thân rắn, chó, trùng, chim bay bị đục khoét thân thể chịu nhiều thống khổ ấy do trước kia đã gây nhơn xấu ác mà nên, trái lại đối trước đạo tràng trang nghiêm với y chánh hiện tiền và tu tập pháp giải thoát mà chẳng tạo cho ta được tam muội sao? Lại chốn đạo tràng trang nghiêm là dị cảnh còn giúp cho ta được diệu giải thay huống là đã thiết trí tôn tượng, cung kính cúng dường, tận tâm quyết chí như cha như mẹ lại không khiến ta được giải thoát mau sanh về cõi An dưỡng ư! Lại hình tượng đức Phật và hai vị Bồ tát trang nghiêm tại đạo tràng, tự thân đối trước mà sám hối là chủ, hình tượng là bạn, tổng là chánh báo, các trang nghiêm cụ là y báo, chủ bạn y chánh này cùng với y chánh cõi Cực Lạc kia tuy xấu tốt không đồng, lại vị tượng chủ kia có thần thông nguyện lực đồng với chơn thân Phật, lễ bái tất linh, nguyện cầu tất ứng thì có gì là sai khác, đã không sai khác thì ở trước hình tượng bằng đất, gỗ, nhựa, vàng, bạc mà không quán được đại nguyện tướng hảo chơn thân Phật ở Tây phương Cực Lạc sao? Nếu trước hình tượng mà không quán được chơn thân là do tâm không định, nên tam muội khó thành, diệu ngộ chẳng thâm, sai quấy lắm vậy!

Nay hình tượng đang thấy đó với chơn thân Phật thật không phải hai, lòng đại từ của Phật biến khắp nơi tùy cơ ứng hiện: thật, hóa hay hình tượng, nhưng vì nhãn chướng của ta quá dày nên tự thấy có khác, nên với chơn thân Phật gọi là hình tượng thì hình tượng này lại là tượng thật!

Trong Quán Kinh nói Phật tiếp dẫn có ba bậc chín phẩm từ cao đến thấp, phẩm vị không đồng, nên khi ta nhìn hình tượng chỉ thật là mắt thấy, há tâm từ của Phật không cùng khắp sao mà ta chỉ thấy hình tượng thôi. Tất cả là nhứt thể Di Đà nhưng mắt ta thấy không đồng.

Lại như trong kinh nói sám hối thì nhãn chướng dần mỏng sẽ thấy được đức Phật tọa vị, đầu tiên thấy được một hai đức Phật, dần dần nhãn chướng nhẹ mỏng thì sẽ thấy được Phật khắp cả hư không. Do nghĩa đó khi ta sám hối nếu tâm nguyện cầu vãng sanh cùng với lý tương ưng thì trước thấy được Phật tượng đến hóa Phật sau thấy được chơn thân Phật.

Trên hội Hoa Nghiêm, Phật vốn một thể, đại chúng Bồ tát thấy Phật với thân Lô Xá Na trang nghiêm cao lớn vô lượng vô biên, tam thừa thấy Phật giáng sanh vào vương cung, làm thân lão tỳ kheo, kẻ phàm phu chúng ta thấy Phật gỗ, Phật đất là thân Phật.

Tại sao trong Phổ Hiền Quán Kinh nói chỉ sám hối nhãn tội mà được thấy Phật, vậy hiểu rằng Phật vốn nhứt thể, thấy thật hay hình tượng sự thấy ấy tự có khác biệt vậy.

Xưa có người khắc hình mẹ mình bằng gỗ, tuy bằng gỗ mà người con còn tưởng là mẹ thật nên cũng nhớ cũng kính, tưởng hình ấy cũng có sắc tướng vui giận như thật, ý tưởng hiếu cảm của thế gian còn như thế huống là đức Phật có vô lượng đại nguyện thần thông mà ta đối với hình tượng trang nghiêm ấy không bằng kẻ xem hình mẹ bằng gỗ sao?

Việc tạc hình tượng xưa nay bất nhứt, hoặc có hào quang, hoặc hiện thoại ứng, cho đến xá lợi, hoặc chìm xuống nước hay hỏa thiêu cũng không hoại diệt, như trong truyện ký không thể nêu hết được.

Vậy tượng chủ tại đạo tràng là chơn thật sắc thân đức Di Đà Như Lai vì ngã chướng mà cho là hình tượng, dù thực là hình tượng cũng giúp ta từ đó mà quán nhập được chơn thể, lại không hiển rõ sự vi diệu đồng thể sao?

Kinh nói rằng thân thanh tịnh của Phật biến khắp mọi nơi. Lại nói rằng tất cả các pháp không gì là không phải Phật pháp. Như thế thì hình tượng này không phải là Phật ư?

Hỏi: Bảo rằng lìa các tướng tức là Phật, Phật thân còn không nữa là hình tượng này cùng với Phật đồng hay sao?

Đáp: Có hình tướng không phải là Phật, sao lại có hình tượng, lìa báo thân Lô Xá Na cũng không phải là Phật, tất cả không phải cũng tức là Phật, đâu lại không phải Phật ư? Nếu biết được nghĩa này thì ngộ được sự kính lễ tôn tượng của ta ngày nay không lìa nguyện hải, đủ đại thần lực, năng nhiếp năng thọ, gồm cả vô sở úy, thập bát bất cọng, đại từ đại bi, thường lạc ngã tịnh, tướng hảo quang minh v.v.. đồng với toàn thân đức A Di Đà không khác. Ta nay trong sự sám hối hành sự cũng như kẻ hành khất được gần bậc đế vương, tâm hằng lo lắng run sợ cảm thương, khát ngưỡng nhiếp thọ, mong mỏi xuất ly, huống là nhiều kiếp khó ra, nay được tao phùng đâu dám khinh suất để cho thắng hạnh chẳng tăng trưởng tự làm chướng nạn sao? Lại đối trước thân tượng cầu Phật thương xót nhận sự sám hối của đệ tử, đã nhận sự sám hối rồi thì tất cả trọng tội định nghiệp thảy đều tiêu diệt, quyết được sanh về Tịnh độ. Lòng vui mừng hớn hở thanh thảng như trời đất mênh mông, liền được pháp nhãn, cảnh giới Cực Lạc như ở trước mắt. Cho nên hiểu rõ thuyết chơn tượng không phải là không thâm sâu. Học giả nên hiểu cặn kẻ đừng nghĩ sai khác.

Phá Thuyết Chấp Không

Đức Thích Ca Như Lai, suốt đời Thánh giáo, nói về quả báo thiện ác, nhân duyên các pháp thỉ chung nhứt như không sai khác. Tuy có câu bách phi siêu thoát mà đâu có ra khỏi lý nhân duyên, sao ngày nay có hạng xiển đề không biết Phật, Tổ nói các pháp là để phá chấp trừ nghi, giải tỏa tâm trạng cố chấp sâu nặng. Theo chân bọn họ bảo ngoài tâm ra tất cả hạnh thảy đều không: không Phật, không pháp, chẳng có thiện, chẳng có ác. Lầm nhận vọng thức là chơn, cho rằng ngoài tâm ra không có một pháp nào khả đắc, bài bác không nhơn không quả, không tội không phước. Bảo tất cả hình tượng Phật, Bồ tát là vàng bạc, đồng thiếc, gỗ đất, đại tạng giáo điển cũng là vỏ cây, lưu trử trên vật bất tịnh, vốn không chơn thật đâu đủ để làm bằng, tất cả công đức hành thiện đều là trước tướng phải dứt trừ, một bề tìm sở đoản của người, nêu lên sở trường của mình, hoặc bảo tham cứu thoại đầu là cố chấp, xét tận nguồn gốc tìm đến trong ngoài thảy đều không, bèn làm những điều xấu xa, dâm dục, giận hờn, ngu si… không trở ngại đạo lý, dối mình dối người, nội tâm điên đảo thối nát, như trùng sư tử ăn thịt sư tử. Chỗ kiến giải của những hạng này rất nhiều, ấy do thiên ma ba tuần oán giận từ lâu khiến nay hình dáng y phục như ta phá đạo ta, không thể khai ngộ được. Than ôi! Thương lắm thay.

Chỗ kiến giải của hạng người cho hình tượng không phải Phật thì không biết Phật là ai, giấy mực không phải kinh thì không biết cái gì là kinh. Nếu tâm mình là Phật thì vật gì chẳng phải do tâm mà riêng bảo hình tượng Thánh nhơn chẳng phải tâm chẳng phải Phật ư? Lại nói tâm đã là Phật thì ai lại không có tâm mà riêng bảo tâm mình là Phật còn chẳng có tượng chẳng có kinh gì cả. Không biết tâm chúng sanh còn trong mê nên mượn hình tượng kinh pháp làm biểu kiến để cho người ngộ giải, nếu đã ngộ giải thời rõ chơn tâm chúng sanh và Phật bình đẳng khắp nơi nơi.

Kinh chép: Chư Phật nói pháp “không” là muốn hóa độ hạng người chấp “có”. Nếu cứ chấp chặc vào không thì chư Phật đâu cần phải hiện thân. Lại nói rằng: Há có thể nói có như núi tu di, chứ không thể nói không như hạt cải được. Dù có chứng pháp không đi nữa nhưng cũng vẫn còn mắc vào hạng tiểu thừa đâu thể xứng với hàng đại bồ tát được. Đứng về tục đế do không mà ngộ được pháp hữu, cũng như nơi chúng sanh mà có Phật độ sanh vậy. Do đó hàng đại thừa bồ tát chê trách “không kiến” của hàng tiểu thừa. Đức Phật còn bảo pháp không không phải là hoàn toàn không, nên đức Phật nói pháp không là để từ hữu hiển tánh không, nhưng không không lìa hữu mới gọi là chơn không. Người đời bảo rằng không là phải bỏ cái có mới gọi là không được, không như vậy là thuộc về đoạn kiến, như kẻ bị rơi xuống hố sâu không thể lên được, thật đáng sợ thay!

Vĩnh Gia nói rằng: Bỏ hữu giữ chặc không cũng đồng là một thứ, như kẻ bị ngã vào hố lửa chẳng khác, nên suy nghĩ kỷ điều đó! Thiện Tinh tỳ kheo luống nói pháp không, Bảo Liên Hương tỳ kheoni tư hành dâm dục liền đọa vào địa ngục, hàng hậu học há không lấy đó làm gương giữ mình, lại tự dẫm theo vết xe đổ nữa sao?

Như kẻ mù dẫn theo một bọn mù khiến cho cả thầy lẫn trò đều bị chết chìm thật đáng thương thay!

Như người con chí hiếu nghe cha làm điều ác, vì nhớ đến ơn sanh dưỡng còn không chịu được, huống chúng ta xưng rằng Thích tử thọ ơn xuất thế lại đem tâm khinh hủy hình tượng cùng chê bai Thánh giáo an nhiên không chút lo sợ sao? Hạng người này quyết chắc phải thẳng vào đại địa ngục thiêu đốt ngũ vô gián chịu quả báo, do hành động sai quấy và nói lời hư ngụy hiện đời vậy. Đức độ cao cả như ngài Văn Thù v.v…một thời vì người phá chấp hiển lý sao lại đem điều đó bảo cho hậu thế được! Kẻ hậu học ngày nay không hiểu đó là phương tiện của các bậc tiền bối, lại đi liếm nước miếng người xưa rồi chẻ tượng Phật trong bảo điện làm củi cho là hành đạo cứu cánh, thật là điên đảo! Nếu y theo lời nói của bậc trưởng thượng đem chẻ đốt tượng mà cho là đúng đạo, như vậy thì các Thích tử trong thiên hạ này đều là Văn Thù Sư Lợi cả, tự tay cầm kiếm gặp Phật giết Phật, không có Phật phá tượng tức là đúng đạo, như vậy đâu cần phải theo học ba môn định huệ do Phật truyền dạy làm gì!

Phật pháp được cửu trụ toàn do nơi hình tượng kinh điển mà kẻ thừa hành khéo duy trì nên, nếu như cho rằng hủy bỏ đi thì y cứ vào đâu mà được an trụ lâu dài. Nên Phật từng nói đối với kinh tượng không hết lòng tôn kính còn bị trọng tội huống lại khinh hủy thì tội nghịch như thế nào hãy tự biết đó.

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa có chép khi ông Đề Bà Đạt Đa còn là tiên nhơn A Tư Đà là thầy đức Phật Thích Ca, Thích Ca tự đem thân mình làm ghế ngồi để dâng hiến cúng dường, ngày nay Ta được đủ lục độ, thân tướng kim sắc, tứ vô úy, tứ nhiếp pháp cho đến tất cả thần thông đạo lực và thành Phật độ sanh đều nhờ thiện tri thức Đề Bà Đạt Đa vậy.

Ngày nay Thích Ca đã chứng Phật quả muốn đem những điều đã chứng đạo, không nói pháp không mới chỉ nghịch tán thôi hơi tổn ý chỉ Phật, còn không thoát khỏi sự thống khổ trường kiếp ở địa ngục, huống là năm trăm năm sau nếu dối nói pháp không làm dứt mất thiện căn há lại có thể miễn được khổ quả sao? Lại đức Phật nói pháp không vì m uốn mọi người thể hội không pháp đoạn ác, sao không hiểu được ý Phật mà cứ trệ vào thiện căn không pháp há lại không điên đảo sao! Lại có kẻ đối với các pháp bất thiện còn cho là vô ngại thì các thiện pháp ngại chỗ nào mà muốn không tu. Xưa kia có vị trả lời “không lạc nhơn quả” cho một người hỏi phải chịu khổ quả năm trăm đời làm thân chồn không phải do ngài Bách Trượng lão nhơn thường nói sao! Huống là ngày nay luống nói pháp không bác không nhơn quả, không sợ kẻ hậu thế nghĩ bậy nói càn không những chỉ hủy bỏ kinh tượng, còn cho người ăn rau quả như trâu dê, người thuyết pháp là hư giải, tội tướng rất nặng. Không biết huệ giải như mắt, đạo hạnh như chân, có mắt không chân tuy thấy nhưng không đi được, có chân không mắt tuy đi nhưng không thấy được gì, vì không thấy nên ắt phải rơi vào hố sâu, vì không đi được dù thấy được bảo sở, nhưng không thể đến tuy không đến nhưng vẫn biết thị phi mặc dầu vậy vẫn bị rơi vào hố sâu thân mạng đều mất. Như trong kinh nói ngũ độ (6) như mù, bát nhã như đạo (7), vì mù nên đi ắt phải sai lầm, do như đạo nên quyết đến được bảo sở, đâu có thể trở lại nói kinh giáo là hư giải được. Tuy nhiên huệ giải và thực hành mỗi mỗi đều có sự quan yếu. Thiết hoặc có hành không giải cũng không được và cũng đừng cho huệ giải là thừa. Có huệ mà không hành bồ đề tâm có thể phát, có hành mà không có huệ giải thì khó hội nhập lý viên thừa. Nên biết được đại trí của đức Văn Thù là thầy chư Phật, đại hạnh của đức PhổHiền là cha của quần sanh, đâu lại nghiêng về một bên mà sanh tự chấp vậy.

Ngài Nam Nhạc của Thiền tông còn bảo chẳng tợ nhứt vật, trong sự tu chứng còn không thể ô nhiễm làm yếu chỉ nhập môn ngộ đạo, huống là người đời nay tà kiến sâu dày há lại chẳng gấp rút thoát ra khổ xứ.

Kinh Lăng Nghiêm nói: Tự bảo mình đã trọn đủ là đã khởi lên đại ngã mạn rồi, tâm khinh trên cả mười phương Như Lai huống là hàng hạ vị Thanh Văn Duyên Giác. Lại nói: Bổng nhiên đến chỗ vĩnh viễn tiêu diệt, bài bác không có nhơn quả, tất cả đều không, hiện tại không, không có tâm sanh trưởng, tâm đoạn diệt, không cần phải lễ bái tháp miếu, phá hủy kinh tượng, còn nói với đàn việt hình tượng đều là kim loại gỗ đất, kinh là cây, là lá, là hoa, nhục thân chơn thường chẳng tự cung kính lại đi sùng kính ba thứ gỗ đá, thật là điên đảo!

Với người thâm tín thấy sự hủy hoại đó, lo họ quyết vào địa ngục vô gián, đức Thế Tôn đã dự ký những hạng dối nói pháp không, chưa được nói được, chưa chứng nói chứng chắc chắn vào địa ngục, những người như vậy đâu có thể tránh khỏi lời dự ký của Phật. Hoặc nói ông Đạt Đa kia vào địa ngục còn không khổ ta lại sợ sao? Không biết rằng ông Đạt Đa chống đối Phật là tâm muốn tán than giáo pháp Thích Ca nên ở địa ngục không những không khổ mà còn vui như ở cõi tam thiền nên thân khẩu tợ như hủy báng, ở trong địa ngục làm như thân khẩu đã phạm chịu vô lượng khổ. Phật sự là thế, ngày nay ta lại học đòi khiến không tôn kính kinh tượng cho là gỗ đá, xem như giấy loại, không biết nhơn quả, bài bác tội phước, lìa xa lời răn dạy của Phật, thân cận hành động ngũ nghịch như vậy ác báo không thể tránh khỏi được.

Khai Thị Thiền Tịnh Không Hai

Đức Thích Ca Như Lai chỉ dạy pháp môn niệm Phật là gồm thâu tất cả căn cơ trong pháp giới không ngoài một ai. Thật vậy đức Văn Thù, ngài Phổ Hiền chứng nhập cảnh giới cũng từ đó. Bài Tứ minh của tong Thiên Thai, tông Hoa Nghiêm, Tông Pháp Hoa cũng đồng nhau, cùng một vị đề hồ cả. Thiền Tôn gọi đó là trực chỉ. Trong bài Tứ Liệu Giản của ngài Vĩnh Minh nói rằng: Không Thiền có Tịnh vạn người tu vạn người đắc, chỉ thấy được đức Phật A Di Đà lo gì không được khai ngộ, một đường hướng thượng mà thôi. Người đời ngặt vì mưu cầu danh lợi chưa toại nên mới tự trách và than thở: Ô! Bình sanh tôi tất cả chưa xong, tham thiền không phải là điều tôi mong mỏi, vã lại niệm A Di Đà Phật là để độ sanh nên chẳng được gì, như vậy tự sanh lười biếng chưa từng suy nghiệm, thoảng hoặc hốt nhiên được chút ít đắc chí liền có vô lượng điều xấu ác hiện đến làm sao chế ngự được, niệm Phật như vậy đâu có được gì.

Nay đã rõ tham thiền tuy vi diệu nhưng khó, như làm một cái nhà vạn phòng; niệm Phật tuy đơn sơ mà dễ, như làm một cái nhà lá có đất là làm được liền. Như gặp thời đói khát lại gặp được đại vương cho trăm thứ vật thực trân thiện làm thức ăn, còn ngọc như ý châu xem như mắt con cá, thật tiếc thay! Nên biết sự hành trì trong hai pháp Thiền, Tịnh đều có sự sai khác, tuy khác về sự nhưng về lý thì đồng. Sự thật hành sai khác như thế nào?

Tham thiền thì không cầu nơi Phật xưa nay đều như vậy, nếu tự mình không đủ chánh tri kiến, lại không gặp được bậc minh sư, dù cho không thối thất nhưng đa số lạc vào ma đạo, vì không nhờ Phật lực cứu hộ.

Niệm Phật thì không cần gì hết, chỉ niệm danh hiệu một đức Phật thôi, tuy không hiểu rõ và thầy bạn hướng dẫn, chỉ vững tin thật có đức Phật và cõi nước, phát tâm chí thành thì được vãng sanh, dù có ngưng trệ nơi tà tiểu cũng vẫn được vào chánh đạo vì nhờ nguyện lực của đức Phật A Di Đà cứu hộ vậy.

Đó là sự sai khác trong sự hành trì chứ chẳng phải có sâu cạn và phẩm vị.

Nên hiểu tham thiền tức niệm Phật, niệm Phật tức tham thiền, thiền mà không niệm thì không được vãng sanh, niệm mà không thiền thì không quán chiếu phát huệ. Vậy niệm Phật và tham thiền đâu phải là hai. Hiểu được điều này thì khi công danh phú quý đã thỏa một dao dứt đoạn liền phát tâm dõng mãnh nỗ lực hành trì, với tài sản vợ con đầu mắt tủy não cả đến thân mạng cũng không lẩn tiếc, quyết chí cầu vãng sanh, đâu phải đợi đến lúc thất chí mới hối hận đem pháp môn tối thượng này theo sự nhận thức cạn cợt mà tu tập cẩu thả, đáng thương đáng tiếc lắm thay!

Nếu có thể nhơn đó mà hối tiếc, một khi hạ thủ nên khởi tâm đại thừa với bảo sở quyết chí thành tựu tâm không thối chuyển, như thuyền trôi thuận dòng xuôi gió lại thêm chèo chống há lại không chóng đến đích sao? May thay!

Hỏi: Như vậy trong sách Thiền nói: Thế nào là Phật?

Đáp: Đống phân khô ba cân.

Ta bấy giờ một gậy đánh chó dành ăn, muốn thiên hạ thái bình, gặp ma giết ma, gặp Phật giết Phật.

Hỏi: Vậy tâm tôn kính luyến mộ úy ái khát ngưỡng của niệm Phật tam muội đồng như so với tôn chỉ Thiền thế nào?

Đáp: Niệm Phật là niệm báo thân đức Phật A Di Đà ở thế giới Cực Lạc về phương Tây kia. Báo thân của đức Phật ấy có vô lượng công đức nguyện lực, quang minh tướng hảo, hóa Phật và Bồ tát Thanh Văn không thể nói hết được, đó là thân Phật. Cảnh giới sở y của đức Phật ấy có ao báu, đất báu, cây báu, tràng phan, lưới võng, lan can, lầu các, linh khánh, hoa nước v.v…tất cả đều trang nghiêm, đó là quốc độ. Đức Phật ấy lấy thân làm độ, lấy độ làm thân, thân độ vô ngại, tâm cảnh dung thông, hoặc đây hoặc kia đồng một thọ dụng, uẩn nhập xứ giới các pháp cho đến vô thượng bồ đề, năng sát sở sát, tất cả thời tất cả xứ không chướng không ngại, không bị ràng buộc hay giải thoát, ngang dọc thuận nghịch đều là sắc thân thanh tịnh của Phật A Di Đà. Tại sao? Vì tâm tức cảnh, cảnh tức tâm, thân tức độ, độ tức thân, chúng sanh tức Phật, Phật tức chúng sanh, đây tức kia, kia tức đây, xanh vàng đỏ trắng sắc trần, nhãn nhĩ tĩ thiệt các căn, như vậy các pháp hoặc tâm hoặc thân mỗi mỗi không gì không tự tại, không gì không giải thoát, dâm nộ si đều là phạm hạnh, trần lao là pháp lữ, vậy thì ba cân phân khô không phải là Phật sao?

Đã là Phật cần gì phải ở tịnh địa, khởi tưởng độ sanh nên thị hiện giáng trần, ấy là dùng gậy đánh chó dành ăn. Một đời mô phạm, sáu năm khổ hạnh, hàng ma thuyết pháp, nơi pháp bình đẳng vô sanh vô diệt, nói sanh nói diệt, quấy động thế giới, não loạn tất cả, phá lộng hiển chơn, khiến người người tỏ ngộ, há không phải thiên hạ thái bình sao?

Phải suy nghĩ kỷ tránh xa lầm lẫn, không được dao động, dao động thì tự đã có phần sai quấy.

Hỏi: Pháp môn niệm Phật đặc biệt như vậy cũng như thuyết chỉ tâm thành Phật. Tông Thiên Thai nói quán tâm là quán Phật, nghe qua thì không khác, tức là khi tâm không rời một niệm là rõ cả ba ngàn diệu pháp, ba quán (8) uyển nhiên đủ cả vạn pháp tức là chơn như, một khi được nhứt tâm là trọn thành, nhưng hàng hậu học độn căn làm thế nào để tu cho thành tựu?

Đáp: Chỉ cố thực hành lo gì không thành. Ví như sơn cốc có tiếng thì có âm vang, tiếng phát lớn thì âm vang lớn, tiếng phát nhỏ thì âm vang nhỏ, tiếng phát thế nào thì tiếng dội thế ấy. Ba bậc chín phẩm cõi Cực Lạc nhiếp thọ chúng sanh, theo căn cơ mà được độ, có những hàng lợi độn, sâu cạn, tà chánh, nhanh chậm theo phẩm thọ sanh không sai chạy, như trong hang núi theo tiếng lớn nhỏ mà vọng lại. Nếu hằng siêng năng lại thêm tinh tấn quyết chắc không suy siển. Lại nữa thời gian không có trước sau sao lại sợ là độn căn. Do nghĩa này mà biết tất cả pháp môn là một pháp môn, một là tất cả, thì đâu còn Thiền Tịnh hai môn. Cứ như một đời đức Thích Ca giáo hóa không ra ngoài pháp môn niệm Phật. Vả lại pháp môn này lượng rất rộng lớn nhiếp thọ tất cả căn cơ không sót một ai, sao bảo chỉ cho hàng ngu phu? Vậy xin các bậc hậu hiền đối với pháp môn này không nên khởi nhận thức sai lạc.

Giải Thích Tâm Chán Ta Bà Vui Về Cực Lạc

Nói hai cõi là chư Phật phân rõ sự khổ sự vui của hai thế giới.

Phần trên hành giả nghe nói y báo chánh báo của hai cõi, theo kinh văn, thì thấy cõi Ta bà này lắm khổ, cõi Cực Lạc kia nhiều vui?

Pháp huệ quán thì vi diệu viên dung, hai cõi nghiễm nhiên là thật có, nhưng có hạng người bảo rằng cõi kia do tâm nghĩ có mới có, tâm nghĩ không là không, quang ảnh huyển hóa hư vọng chẳng thật. Phải nhận rõ cõi kia cũng như cõi này đúng như thật không nên lầm lẫn. Dùng trí mà suy không nên theo sự tà giải thiên kiến của những ác tri thức, phải nên chánh quán khổ vui tịnh uế của hai cõi. Ở nơi cảnh đó sanh hai tâm để làm phương tiện, không nên vì hai tâm mà bảo chẳng thể sanh vào cõi kia.

Hai tâm là gì? Một là tâm yểm ly, hai là tâm hân lạc. Phải sanh tâm chán ngán xa lìa cõi Ta bà này, thuận đúng theo sự chê trách của đức Thích Ca; sanh tâm vui thích cõi Cực Lạc là tùy thuận với lời khuyên của đức A Di Đà. Tinh tấn tu hành hai điều này thì quyết định niệm Phật tam muội được thành tựu.

Thế nào gọi là ghét bỏ?

Trên nói sự thắng diệu của cõi Cực Lạc thì nên quán sát có phải thật thế giới Ta Bà này toàn khổ không vui? Thật thế, địa ngục tam đồ ngày đêm bị lửa hừng thiêu đốt, ngạ quỷ bàng sanh thống khổ vô cùng, A tu la nhiều sân nên thích chiến tranh, loài người thì nơi nơi không an, căn trần bát khổ giao nhau, nhơn quả bốn loài lên xuống, thời tiết nóng lạnh, ngày đêm thay đổi, cảnh giới toàn đất đá, vô thường không yên, thân đầy xú uế, nam nữ khác biệt, luôn luôn lo lắng nhu cầu cơm áo, nguy nàn tai ách, thọ mạng ngắn ngủi, khổ khổ xen nhau, dù được sanh lên thiên cung thọ mạng hết rồi lại đọa vào đường khổ không biết sẽ đi về đâu, từ nghiệp này dẫn đến nghiệp khác lần lữa không dứt, những điều khổ như thế không nói hết được, nên cần phải chán ghét.

Thế nào gọi là vui thích?

Cõi Ta bà có lắm điều khổ như thế, trái lại cõi Tây phương CựcLạc rất sung sướng. Đất bằng bảy báu, ao báu, không có ba đường ác, trang nghiêm thù thắng hơn cả mười phương. Không có nóng lạnh, ngày đêm, không có bốn khổ sanh lão bệnh tử ác nghiệp, toàn người nam không có người nữ, hóa sanh trong hoa sen, y thực tự nhiên, thường sanh pháp hỉ, thọ mạng vô lượng, thân có hào quang sáng chói, nghe pháp âm liền khởi ý hướng thượng, thấy tướng hảo trong sát na liền ngộ đạo, vô lượng hân lạc nên gọi là Cực Lạc, do đó phải sanh tâm hân lạc.

Một khi đã nhận rõ rồi thì phải ngày đêm tinh tấn tu tập không được dừng nghỉ. Nên theo lời Phật, đối với thanh sắc các cảnh phải khởi tưởng địa ngục, tưởng là biển khổ, tưởng là nhà lửa, châu báu là khổ cụ, cơm áo nước uống là máu mủ, áo mặc là giáp sắt, quyến thuộc là dạ xoa la sát ăn nuốt thân mạng, sống chết chẳng dứt, nhiều kiếp trôi nổi quyết phải ghét bỏ.

Là người trí nên y theo kinh, nghe được nguyện lực Phật và quốc độ trang nghiêm kia nên mỗi mỗi niệm phải theo đúng lý khởi tưởng an ẩn, sanh tưởng quốc độ báu đẹp, sanh tưởng gia nghiệp, tưởng giải thoát, nghĩ tưởng đức Phật A Di Đà, Bồ tát cùng Thánh chúng là từ phụ hiền mẫu, sanh tưởng tiếp dẫn, tưởng bờ bến giác ngộ. Có tai nạn lo sợ xưng niệm liền ứng, không nhọc công sát na là được cứu hộ, nên nghĩ phải gấp ra khỏi. Công đức vô lượng như vậy thật nên vui thích.

Với những lời chê trách trên nếu chẳng lo tu tập, tâm chán bỏ không kiên cố thì các nghiệp ràng buộc ở cõi Ta bà này không mong gì thoát khỏi. Nơi pháp nhiếp kia nếu không thường nhớ tưởng tu tập, hân lạc không tha thiết thì thắng cảnh Cực Lạc khó đạt.

Do đó hành giả muốn sanh về Tịnh độ, muốn thành tựu niệm Phật tam muội thì phải nhận rõ hai pháp này mà tu tập đó là bước đầu tiên trong sự hành trì. Nếu không nhận rõ hai điều này mà tu tập thì tuy thông đạt quán huệ cũng chỉ là hư giải, dù rằng muốn sanh về cõi kia mà không hân hoan chán bỏ thì không do đâu mà được; nếu thường tu theo hai pháp này, tuy không biết quán huệ chỉ cần sự tưởng cũng được sanh về cõi kia nhưng không ở phẩm vị cao, nếu hết lòng chán bỏ và trọn tu quán huệ thì không những được sanh về cõi kia mà còn ở ngôi vị thượng phẩm nữa. Hành giả không nên cho pháp này là trước tướng rồi cố chấp khinh khi.

Hoặc bảo rằng sao không bặt các duyên chỉ cần buông xả nhứt niệm ngàn đời khiến tâm, lý dung thông, tự nhiên hợp pháp, hà tất phải hân yếm thủ xả?

Đáp: Nếu cho bặt các duyên là đạo, chỉ khởi một niệm buông xả, vậy không phải là buông xả, đời đạo cách xa, ấy thuộc biên kiến ngoại đạo. Cho nên Nga Hồ nói rằng: Chớ nên quên thân và tâm tuyệt vọng, sẽ không thuốc trị bệnh càng thêm nặng. Lại nói: Nếu lặng yên buông bỏ như không biết gì ấy là chưa hiểu mà làm như rõ hết. Trong mười tám pháp bất cọng (8a) có nói đến điều tinh tấn không lười trể, trong sáu pháp ba la mật nói do tinh tấn mới được thành tựu. Vả lại nói buông bỏ chỉ là buông bỏ nghiệp duyên thế gian chứ không phải buông bỏ tâm tinh tấn tu đạo được. Cổ nhơn cho hạng người ngồi klhông không làm một việc gì chính là hạng người này. Nếu bảo buông xả tự tại là đạo mà không gắng sức tinh tấn một dạ tu hành há lại được tâm cảnh dung thông thành một phiến là hiệp với đạo ư!

Như biết chẳng buông xả là buông xả, hăng hái hân yếm thủ xả tức là không hân yếm thủ xả, tu tức không tu, niệm mà không niệm ấy gọi là vô công dụng hạnh, cũng gọi là vô tác diệu tâm thì sao lại không mau đạt đến lý trung đạo được!

Lại tu là dứt đoạn thường, đoạn thường đã hết thì còn đâu để hỏi, liền sanh về thế giới Cực Lạc diện kiến đức A Di Đà và hai vị đại sĩ, vậy còn pháp nào mà không thể hỏi, hạnh nào mà không thể học, nghi nào mà không thể trừ, điều mong cầu nào mà không thể được, được bất thối chuyển, thì pháp hân yếm này há không phải là nhơn hạnh để thành vô thượng chánh giác sao?

Khuyến Tu

Các pháp vốn bình đẳng, sở dĩ có tịnh uế là do tâm phân biệt. Vì mê tâm trước cảnh nên có phân biệt đối đãi mới có tịnh có uế, có giải thoát có hệ phược. Vì vậy nên nhiều kiếp luân chuyển không hay khnôg biết do đó mới phải khuyến tu. Khuyên phải nên xa lìa biển khổ Ta bà cầu sanh về thế giới Cực Lạc.

Hành giả đã nghe luận giải hai pháp vừa nêu trên tất nhiên hiểu rõ sự sai biệt tịnh uế, khổ lạc hai cõi và thật có hai thế giới không lý còn nghi hoặc, vậy phải phát nguyện tu tập cầu sanh về Cực Lạc.

Người nông dân thấy lợi mà còn hăng say tìm cầu trải qua năm tháng khổ cực, đói rét dày vò ngày đêm sầu muộn một đời lăn lộn không dừng không nghỉ, huống là với tam muội nên phải nhứt tâm tinh tấn siêng năng cầu thoát khổ nhiều kiếp ở Ta bà, chỉ phải một đời đói rét mà được vĩnh viễn an lạc nơi chín phẩm Cực Lạc. Lấy đó mà suy cũng thấy được chỗ hơn kém, như trên đã phân tích rõ hai nghĩa chiết nhiếp rồi, vậy bất tất phải khuyên nhũ! Như nói, đây là vàng ngọc đây là sỏi đá, trẻ ba tuổi cũng biết bỏ đá lấy vàng, không khuyên nó vẫn biết, biết cái gì quí cái gì tiện. Hành giả cũng vậy, đã nhận biết cõi này khổ cõi kia an lạc, đây thì sanh tử nổi trôi, kia thì tự tại giải thoát, nên quyết phải từ bỏ uế độ mà cầu về Tịnh Độ, tự nhiên niệm niệm chẳng dứt, tâm tâm không rời, như cứu lửa cháy đầu, nghe rồi phải hành, há phải đợi khuyên nhũ!

Khổ lạc hai cõi là do đức Phật nói ra hãy tin đừng nên nghi, tu thì có kết quả. Người thấy đồ nhơ uế liền bịt mũi nhíu mày chán ghét muốn gấp tránh xa, nếu thấy gấm vóc đẹp đẽ thì hớn hở vui cười, ưa thích thanh khiết muốn lấy cho được. Những điều tốt xấu giả huyển tạm bợ như thế còn không nhịn được lại còn thương ghét say đắm huống là những nơi rất khổ rất sướng nhiều đời nhiều kiếp mà lại không chán không thích thì thật ngu dốt lắm lắm vậy!

Ngoài ra đức Thích Ca vị giáo chủ cõi Ta bà này đã nhập diệt, đức Di Lặc thì chưa hạ sanh, Hiền Thánh thì ẩn tàng, chúng sanh lại bôn ba hụp lặn trong biển khổ như con thơ mất cha, nếu không nhờ nguyện vương của đức A Di Đà mà hướng về thì khó cứu hộ. Lại thêm thế giới này lục đạo chung sống, nhơn thiên hết phước còn phải đọa lạc. Nay vì người mà lập pháp tu, hạng thần tiên mong lên không giới còn không dễ huống là đến các thiên giới. Hạng sanh thiên phải do tu ba phẩm thập thiện mới sanh lên ba giới, từ thấp đến cao cũng phải trải qua nhiều kiếp không thể như ý, từ nhỏ thành lớn như giọt nước rơi, trung gian còn gặp tà kiến ác ma xúi dục liền bị thối thất. Còn dám nói là ra khỏi ba cõi chứng tứ quả tứ hướng, lại còn phải qua các phẩm vị tín, trụ, hạnh, hướng, địa mới thật siêu thoát! Nếu chuyên tu pháp môn niệm Phật cầu sanh về Tịnh Độ này, tuy còn phàm phu không hết một đời cũng băng ngang ba cõi ngũ đạo (9) sanh tử, vượt thẳng các hữu, nhờ Phật tiếp dẫn sát na sanh về cõi An Dưỡng ngôi vị thượng phẩm, liên hoa hóa sanh, hoa nở thấy Phật, nghe pháp ngộ đạo, trong một niệm đi khắp mười phương cúng dường chư Phật, giáo hóa chúng sanh, đến khi đức Di Lặc giáng sanh trở lại cõi này giúp Phật hoằng từ, khiến cha mẹ vợ con anh chị em cốt nhục cùng với tất cả oán thân thảy, nghe được giáo pháp, nhận rõ những nhơn quả quá khứ khiến được giác ngộ chứng đạo quả, như vậy hạnh nguyện ấy không lớn sao?

Thế giới Ta bà có nhiều chướng duyên kết nghiệp (10), còn công đức lại khó tích lũy, nếu có một niệm thối thất là dẫn tới đời sau, thử hỏi có nên trì hoãn thư thả được không? Phương chi sự đời còn có ngàn khó vạn lo đưa đẩy, như xích sắt nối nhau không dứt, tâm thì niệm niệm không dừng thân thì lăng xăng không nghỉ, thăng trầm trong biển trần lụy, bị che lấp không thấy được chơn tánh, nhiều kiếp chưa từng dừng nghỉ, vô thường biến đổi không thôi, dù cho sống lâu trăm tuổi cũng chỉ bằng cái búng tay, ngày nay khó giữ được ngày mai, thoạt nhiên nhắm mắt lìa đời khoảnh khắc không biết là về đâu, hay phải theo nghiệp nhơn thọ hình biệt loại mang lông đội sừng làm cầm thú trên đất hay trong không trung, ngày nay kiến giải tà vọng là tam đồ lục thú ở ngày mai, phiêu linh nhiều kiếp không biết quay về ấy mới thật là đại khổ. Dù cho đức Di Lặc xuất thế cũng lại chẳng hay chẳng biết, không biết cả đến danh từ cha mẹ Tam Bảo thì làm sao nghe biết kinh giáo viên thừa. Tuy thọ dị hình vẫn còn nặng lòng thương tiếc, từ nghiệp dẫn nghiệp, từ u tối vào u tối, tham sống sợ chết có khác gì ngày nay, nếu lúc này không gấp gấp học đòi theo những đấng trượng phu đã giác ngộ dõng mãnh phát đại tâm lập chí quyết định hăng hái tận lực như cử đỉnh bạt sơn, một cái nhảy vọt ra khỏi hố sâu, dứt sạch chướng duyên, an nhiên hạ thủ, hạnh nghiệp tiêu trừ vang động khắp cõi nhơn thiên, quần hữu nhờ ơn, chư Phật hộ niệm, đóng bít ba đường dữ mở cửa Tổng trì, không cần đợi đến khi mãn báo thân ở cõi Ta bà mới được vãng sanh. Nếu cứ chần chờ cho mọi sự ổn định, cơm áo đầy đủ, sự sự xứng ý, hoàn toàn trọn vẹn, lại còn tính trước tính sau, chọn ngày lành tháng tốt, ân oán chấm dứt rồi mới hạ thủ, giã như hư không cùng tận đi nữa cũng không có ngày này vậy. Ví như lúc tạnh ráo không lo đi đợi khi mưa xuống lại lo ướt đầu. Cổ nhơn nói: Ngày nay yên nghỉ thì nên yên nghỉ, còn đợi cho xong thì không bao giờ xong, hãy nên suy nghĩ đó! . (11).

Khuyên Giữ Giới Sát Sanh

Lời tựa Kinh Viên Giác sớ do tướng công Bùi Mỹ Hưu trước tác có lược chép:

Phàm vật gì có huyết khí đều có sự biết, đã có sự biết tất cùng một thể là chơn tịnh minh diệu hư triệt linh thông, tất nhiên muốn sống còn. Lấy đó mà quan sát thời biết những loài vật nhỏ nhít từ bò bay xũng động, lớn như sư tử voi ngựa cá trạnh rắn v.v…cùng có viên giác diệu tâm, chư Phật hư triệt linh thông đồng một chơn tịnh thì đâu thể phân chia hơn kém được. Chúng sanh và Phật đã đồng, con người tuy tinh anh hơn nhưng há không phải cùng với loài vật đồng có một thể tánh sao? Cũng cùng một thể chất từ tứ đại ngũ hành và cũng đồng sanh trưởng trong khoảng trời đất này, như loài chuột ở dưới hang chim yến ở trên cao cùng sống dưới một ánh sáng mặt trời cũng riêng có họa phước, há lại không như loài người? Như vậy biết rằng người và vật thể tánh như nhau, đã không khác thì tại sao lại dùng cường lực bắt đi chém giết phanh thây những loài yếu đuối ư? Loài vật khác với loài người do vì vọng tưởng ác nghiệp sâu nặng từ vô thỉ lôi kéo, không hay không biết sửa đổi hành vi tâm tánh mới chịu hình thể khác biệt chứ không phải tâm thể có sự khác biệt vậy. Tâm thể đã không khác nhưng cũng có sự sống sự chết thì lẽ gì lại lột da chặt xương lấy huyết cắt thịt ruột gan tim phổi chúng mà mua bán, hoặc đem xào nấu trăm vị mà ăn mà nuốt cho là thơm ngon. Trong một thời gian ăn uống thỏa thích ngon miệng no bụng mà không nghĩ đến sự thống khổ trường kiếp ở đời vị lai, thật là sai quấy vậy.

Con người hơn loài vật chỉ là nghiệp lực chưa đến chứ đâu thể nói là hơn được. Huống là khi quả báo của chúng đã hết thì cũng sẽ làm người làm trời vậy. Các bậc Thánh nhơn chư Phật Bồ tát cũng đã trải qua các loài ấy, ta vì mê muội không biết lại đi giết hại thân mạng quý trọng của chúng để thỏa mãn cái miệng nhứt thời, một khi nghiệp báo của ta hết, lại chưa chắc đã bằng chúng. Lại nói chúng sanh ra là để ta ăn vì chúng không bằng được ta. Lại nữa thân ta kiếp trước cũng giống như chúng, chúng cũng đồng như ta, ở trong mỗi mỗi loài đã từng làm cha mẹ anh em chị em vợ chồng con cái thân thích quyến thuộc với nhau, hình thể thay đổi, tâm cũng mê muội không nhận biết nhau, vọng lầm cho chúng thấp kém đem giết ăn tức là đã giết cha mẹ thân thuộc của đời trước. Thân ta không ngoài tứ đại thì cũng giết thân tứ đại ta kiếp trước rồi.

Phật dạy: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, thì vị lai cũng thành Phật vậy”, vậy phải có ý tưởng cúng dường đối đải như cha mẹ, sao lại đang tâm sát hại, nếu sát hại tức là sát hại Phật vị lai vậy, thật đáng sợ thay!

Than ôi! Thương cảm cho người sát hại, không biết nhân đời trước còn làm thân thuộc, nơi nghịch cảnh nhiều đời trái nghịch từ thân kết oán, từ oán kết hận thù, hận thù liên tiếp hận thù, nhiều đời không dứt, rồi tương sanh tương sát qua lại không thôi, như nước thủy triều lên lên xuống xuống qua lại không thể tự dừng, xét kỷ điều ấy vậy chẳng đau xót lắm ru!

Trong kinh Phạm Võng dạy rằng: Cấm không được tự giết, bảo người giết, phương tiện giết, khen giết, ếm chú giết, cho đến nhơn giết, duyên giết v.v…, đều tuyệt đối cấm chỉ khiến vĩnh viễn đoạn trừ, đây là giáo giới của Phật vậy.

Nếu ta chẳng dứt bỏ cứ ăn nuốt hoài thì những kẻ săn bắn bủa lưới thả câu càng thêm nhiều, làm cho chúng sanh sống dưới nước, trên đất hoặc trên không không còn chỗ dung thân. Khi đã bắt được rồi, bao nhiêu lông vảy da mai đều bị cạo sạch, tiếng than đau chưa dứt đã bị đem ăn nhậu hoặc đổi lấy thứ khác để cung dưỡng thân mạng. Nên hiểu rằng mọi loài cũng tham sống sợ chết như chúng ta, và cũng nên hiểu đó là thân thuộc của ta đời trước nên phải dứt nghiệp sát mới thật trọn chữ hiếu.

Trong kinh dạy: “Hiếu gọi là giới, giới sát là hiếu đạo”. Vả lại loài vật cũng đã biết trước nhưng lẩn tránh không phải thời không phải chỗ, phương chi trời đất rộng rải thênh thang cũng có nơi để sống, nay vô cớ không thể sống còn mới khiến hai bên gặp nhau và bị bắt, vì nhơn đời trước không thể thoát khỏi, cái nhơn đời trước đã không tránh được thì quả đời nay phải chịu bị giết đau đớn. Như không giữ giới thì nghiệp sát hại tiền khiên của hai bên cùng đến với nhau như vậy có an nhiên lánh khỏi không? Trong kinh nói rằng “Dã sử bách thiên kiếp sở tác nghiệp bất vong, nhân duyên hội ngộ thời quả báo hoàn tự thọ” (12) đâu phải là hư vọng. Đức Thế Tôn ta khi đã thanh tịnh giác ngộ viên mãn đi giáo hoá trong nhân gian trong các pháp hội nhiều phen khăng khăng khuyên dạy phải giữ giới sát, giới này quan trọng bậc nhứt trong các thừa, nghiêm yếu trong phạm hạnh. Xưa kia vua xứ Lưu Ly muốn diệt dòng họ Thích, đức Phật thị hiện bị đau đầu và sự báo ứng của mặt ghẻ nhắc nhũ người đời phải biết nhơn quả báo ứng khó thể tránh khỏi, nên đình chỉ sự giết hại.

Hoặc nói Phật thì không có điều này, vì muốn vật mà răn dạy, thánh nhơn nói việc này không thật sao? Nhưng đây là sự thật, đức Phật còn như vậy huống là người đời, nên biết sự lý báo ứng như hình với bóng. ;Như bạn thân trong đời chỉ lầm nói một lời trái tai phụ bạc còn kết oán đến chết, huống là đâm xẻ mà ăn thì sự oán hận sâu dày biết là dường nào! Như sách của thế gian cũng có nói không nên giăng lưới, câu cá không nên bắt, đánh nhau không nên bắn, nghe tiếng kêu rống còn không đành lòng ăn thịt chúng. Ý này cũng đồng với nghĩa của tiệm giáo (13) trong đạo Phật cho phép ăn ba thứ tịnh nhục (14) cũng là tạm dứt nghiệp sát tuy nhiên không hợp với ý chỉ tuyệt đối dứt nghiệp sát của đại thừa phương đẳng vậy. Chỉ tạm không giết mà đã có đức, cầm thú cũng mừng rồi, huống chi miệng không hưởng lộc vô công, thân mặc áo gai, ý nghĩ về từ nhẫn, không thô bạo một loài nào khiến tất cả được thung dung sanh sống, chẳng phải là dùng đức cảm hóa, cũng đáng khen ngợi lắm lắm rồi! Thánh nhơn xưa còn không dám có hành động thô bạo với xương khô, xương khô là vật vô tri còn thấy không yên dạ nên phải đem chôn, huống là thân mạng còn huyết nhục đồng là linh vật lại giết mà ăn ư!

Lão tử nói: “Mưu cầu săn bắn sẽ làm loạn tâm”. Lại nói: Bẩy chim đuổi thú đào hang lập hố, giết hại tàn bạo, chặt nấu phi lý cho đến đi đứng nằm ngồi hành động thương sanh hại vật.

Trong khoảng trời đất tất có mạng sống riêng nó, khâm thừa đức hiếu sanh, những tội nặng nhẹ đều được ghi chép mãy mún không thiếu sót, khiến bị giảm thọ. Chết rồi phải vào địa ngục chịu các thống khổ: Núi đao rừng kiếm phanh thây, tên bắn nấu dầu, moi gan móc ruột, lột da chẻ xương rút tủy, treo cổ múc mắt, thiêu đốt tay chân, trải khắp các địa ngục lớn, đá đè đồi cát thọ khổ dài lâu không thể tính được. Một khi thọ báo địa ngục chấm dứt, phải thọ báo ngạ quỉ trải qua trăm ngàn kiếp, rồi lại thọ thân súc sanh, thân này phải chịu sự trà thù, nếu tâm giết hại quá nặng thì phải bị giết ngàn vạn lần cho đến vô tận do đó mới gặp lại kẻ giết mình nhiều đời về trước, bị giết bị ăn, đền lại hành động đời trước không chút sai chạy. Như có được chút ít điều lành từ kiếp trước dù được sanh làm người nhưng phải chịu nghèo khổ bệnh hoạn, mạng sống ngắn ngủi, điên khùng thất chí, đui điếc câm ngọng, ghẻ sài phong hủi, huyết mạch suy yếu, trăm ngàn vạn khổ trong nhiều đời, oan gia trái chủ đưa đến tự thân, thân tộc bỏ bê không thể kham nhẫn ấy cũng do nghiệp sát sâu dày nên phải chịu những nỗi khổ như vậy.

Nên Tử Đồng Đế Quân có làm bài thơ trong phần nói về giới sát. Kinh thơ cũng có nói: “Làm ác trăm ương đưa đến, chẳng nên làm vậy”! Phương chi loài vật cũng có tâm nhân nghĩa, theo lý thì không nên giết, như dê còn giữ lễ quỳ, quạ còn mớm mồi lại, loài vật còn giữ hiếu lễ, loài chó còn biết bảo vệ chủ, loài giải trại có khả năng trung trực không chịu khuất phục, ong kiến còn có chúa tôi, chim oan ương còn có nghĩa phu thê, nhạn bay có thứ tự biểu hiện huynh đệ, loài vật đó với người đâu có khác, con người tuy là tinh anh nhưng không chút từ tâm bằng loài vật lại giết chúng để cung dưỡng tự thân, như thế bảo là tinh anh sao? Nhân từ chỗ nào?

Đại phu Lục Tuyên hỏi ngài Nam Tuyền:

Đệ tử ăn thịt là phải hay không ăn là phải?

Ăn là lộc của đại phu, không ăn là phước của đại phu. Theo nghĩa đó cũng đã nói rõ rồi.

Trong thế gian khi có chúc mừng hội họp đãi đằng hay tế lễ sao không dùng các thứ rau đậu hoa quả bày đúng theo qui cách mà dâng hiến hay thết tiệc, như thế đúng với trai giới hợp đạo lắm vậy!

Trong kinh có chép: Xưa kia có người con của nhà đồ tể xin được xuất gia nhơn không chịu sát sanh, người cha đem dao và bắt dê cùng với người con đóng cửa nhốt vào nhà kín, người con không chịu giết dê bèn tự sát, nhơn công đức tự sát nên được sanh thiên hưởng lạc trong nhiều kiếp. Do đó biết rằng nguời không sát sanh được sanh về thiện xứ và do thiện tâm nên được quả báo sống lâu nhiều đời, còn để đức lại cho con cháu về sau nữa vậy.

Ngày nay Phật pháp muốn diệt như chỉ mành treo chuông, phần nhiều xưng là đệ tử Phật mà không thể hiện lòng từ bi của Phật, ăn uống cẩu thả, thấy người ăn chay lại hủy báng cho là tiểu thừa là ma đầu, thậm chí gần với bò dê heo ngổng, sanh lòng ác độc, lừa đảo thêu dệt trăm điều, những kẻ xấu ác này thiên thần giận dữ, cho là la sát ăn thịt người, người đời gọi hạng này đã trái nghịch với lẽ phải.

Than ôi! Đây là điềm Phật pháp sắp diệt không thể không biết đến. Phu tử thấy bọn cường hào còn than van thay! Tề vương không thể nhẫn mới gọi bọn thương luân bại lý. Sách nho chép: Giết hại thú vật đã là bất hiếu, thư sinh cứu đàn kiến mà được đề danh trên bảng khoa giáp, do thế đủ biết sát sanh và không sát sanh có sự tổn ích thế nào rồi, huống là tứ chúng thuộc dòng Thích tử lại tạo nghiệp sát ư!

Kinh Lăng Nghiêm chép: Do người ăn thịt dê, dê chết làm người, người chết làm dê, ngươi đền mạng ta, ta trả nợ ngươi, do nhân duyên đó mà phải trải qua trăm ngàn kiếp trong vòng sanh tử. Lại nói: Sanh sanh tử tử, qua lại ăn nuốt nhau, ác nghiệp đồng khởi đến đời vị lai không bao giờ dứt hết.

Kinh Pháp Hoa nói: Săn bắn chài lưới vì lợi mà sát hại, buôn bán thịt xương để sống, không nên thân cận với hạng người ấy. Lại có bài kệ:

Nếu ý muốn sát sanh,

Nên quán bản thân mình,

Bản thân không thể giết, Vật, mạng được lưỡng toàn.

Những điều răn dạy thiết thực này há chẳng rõ sao?

Lại có hạng người do tà kiến nói các chúng sanh đều là vọng sanh vọng tử, tội phước bổn không, sát sanh không quả báo, sao không nói chúng ta cũng vọng cầu vọng thực, vị giác bổn không, ăn nó không lợi ích. Như vậy đã có tâm tham há lại không có báo cảnh? Nếu nói loài này không ăn thì để làm gì, vậy bò cạp rắn rít cũng vô dụng sao không ăn?

Như trên đã phân giải, xét thấy ta thua cả loài vật. Nếu xem là bình đẳng không giết ấy mới thật đúng với nhân cách con người. Chúng ta những hàng xuất gia muốn tu niệm Phật tam muội chính là muốn ba nghiệp thanh tịnh giải thoát sanh tử sanh về Tịnh Độ, há có thể không đoạn tuyệt sát sanh, để đến khi mạng chung còn có sự chướng ngại sao?

Kinh điển trong đại tạng đều rộng dạy ý chỉ này, một lời của Phật thỉ chung không khác, tam giáo thánh huấn không phải không rõ, mỗi mỗi trang đều có dẫn chứng rõ rang.

Xin nguyện chúng sanh trong pháp giới thấu hiểu nghĩa thú này, thể nhập lẽ hiếu sanh cùng đạt thọ mạng nhân từ đến tận ngàn năm, tận dứt oán kiết. Lại thường như pháp giáo hóa quần sanh, sung túc đạo từ tế của Thánh nhơn khiến tất cả chứng đắc từ tâm, đồng thành một cõi liên hoa thành bậc chánh giác vậy.

Khuyên Giữ Các Giới

Có người hỏi: Nói Niệm Phật Trực chỉ, khuyên giữ giới sát thì bảo chỉ cần chú trọng sự lý giới sát là đủ, thật hành lời dạy làm lành lợi vật mà thôi. Lại hỏi: Chỉ nghiệp sát này là cực trọng giới cũng kiêm cả giới trộm cắp, dâm dục, vọng ngữ v.v…nếu kiêm các giới sao lại lược nói giới sát thôi?

Đáp: Đừng nói như vậy. Há lại không thấy trong kinh đều nói đủ các giới đâu chỉ riêng nói một giới sát, nhưng nghiệp sát rất nặng dù là người cao quý hay hạ tiện cũng khó tránh khỏi, lấy chánh hạnh làm đầu nên trước tiên phải đoạn trừ nghiệp sát mới có thể giữ các giới khác, cho nên phải nói cho rõ.

Giới thể đâu được thủ xả, giới đức nếu không giử thì bằng vào đâu mà lập hạnh. Như cái bình muốn đựng đề hồ trước tiên phải rửa sạch vết nhơ, tu tam muội cũng như vậy, tất cả giới phải thanh tịnh mới có thể thành tựu, dù cho túc nghiệp sâu nặng không thể dứt sạch tức thời nên phải phương tiện đặc cách tự khuyên bản tâm, yên thân hối lổi, tu tứ niệm xứ, để biết thế gian vui ít khổ nhiều, vô thường phân hoại không lâu bị tiêu diệt, tất cả pháp đều không thanh tịnh, như mộng huyển vô ngã. Lập các phương tiện để dứt sạch tất cả, há lại theo vọng niệm để mất mục đích chính. Lại giới đức tuy đủ, nếu không để thân tâm trừng tịnh dứt hết tạp loạn thế gian, cho đến tâm phân biệt những điều thiện ác không lui hết thì làm sao được nhứt tâm tu tập tam muội này, tam muội bất nhứt vãng sanh do đâu mà được. Ngày nay chúng sanh do vô minh nghiệp chướng đầy khắp pháp giới, khởi một niệm thế gian liền bị bao nhiêu trần lao ma nghiệp dắt dẫn, toàn thân đọa lạc cầu thoát không biết ngày ra. Như cá dưới nước tuy có tự do nhưng với một sợi dây nhỏ cũng có thể bị bắt lại, nguy hại không phải không to lớn. Tâm niệm còn như vậy huống là thân hành ư!

Nay đã tu theo tam muội chính là mong được như bắn tên là phải trúng đích, chẳng đợi đến khi mãn báo thân mới thoát khỏi rừng rậm sanh về cõi Tịnh Độ. Đâu dễ để mất giới pháp rong ruổi duyên trần làm theo thói quen khiến cho tam muội không thành, sa vào ác đạo rất là đau khổ. Nếu thật đã hiểu mà không răng dè đến khi lâm chung tất nhiên không có kết quả rồi cho Phật lực không cảm ứng.