Giảng Giải Phẩm Phổ Môn

Lưu Thông

1. Trì Địa Khen Đức

Kệ tụng là con mắt của bản kinh, nay đã giảng xong, lại có thể văn xuôi, có thể xem là phần lưu thông của phẩm Phổ Môn này.

Nhĩ thời Trì Địa Bồ tát, tức tùng tòa khởi, tiền bạch Phật ngôn: Thế Tôn! Nhược hữu chúng sanh, văn thị Quán Thế Âm Bồ tát phẩm, tự tại chi nghiệp, phổ môn thị hiện thần thông lực giả, đương tri thị nhân, công đức bất thiểu.

“Nhĩ thời” - bấy giờ là đức Phật trả lời xong câu hỏi của Bồ tát Vô Tận Ý. Lúc này Bồ tát Trì Địa ở trong đại chúng đang nghe thuyết pháp đứng lên khỏi chỗ ngồi, đến trước Phật, thưa: Thế Tôn! Nếu có chúng sanh nghe phẩm Bồ tát Quán Thế Âm này, nghiệp tự tại, thị hiện khắp các môn, sức thần thông, nên biết người ấy, công đức chẳng ít.

Vị Bồ tát Trì Địa này, thông thường đều giải thích là tên khác của Bồ tát Địa tạng. Nếu như nói là Bồ tát Địa Tạng thì ai cũng biết Ngài là một vị Bồ tát phát nguyện rất dũng mãnh “Địa ngục chưa trống, thì chẳng thành Phật”. Trong kinh Địa Tạng Thập Luân nói: “Trì giới vững chắc như núi Diệu Cao; tinh tấn khó hoại, như báu kim cương; an nhẫn chẳng động giống như đại địa”. Đây là như từ mặt đất vạn vật sanh thành mà lại có thể chứa vạn vật. Tại “Trực đàm sao” của kinh Diên Mệnh Địa Tạng cũng nói: Địa Tạng cũng chính là tên khác chỉ bổn tâm của tất cả chúng sanh. Trong kinh Diên Mệnh Địa Tạng Phật trả lời câu hỏi của Đế Thích rằng: Tâm viên mệnh nên gọi là vòng như ý; tâm không quái ngại nên gọi là Quán Tự Tại; tâm không bờ mé nên gọi là đại Bồ tát; tâm không sắc tướng nên gọi là Ma ha tát. Quán Tự Tại đồng thể với Quán Thế Âm, có lúc Địa tạng khen ngợi Quán Âm, có lúc Quán Âm khen ngợi Địa Tạng, có thể thấy là ứng hiện đồng một pháp thân. Như ở đây lấy Quán Âm làm trung tâm, do đó, chỉ là Bồ tát Trì Địa bước ra hỏi tiếp: “Thế Tôn! Nếu có chúng sanh tán thán ba nghiệp thân miệng ý của Bồ tát Quán Thế Âm này, có lợi ích ngầm hay cứu bảy nạn ba độc mà được giải thoát tự tại; nếu có chúng sanh thấy Quán Thế Âm biến hóa hiện 33 thân, nghe lợi ích hiển của Quán Thế Âm thị hiện 19 thần thông thuyết pháp, công đức người này thật không phải ít.

Bồ tát hiện trong phẩm Phổ Môn này, do Vô Tận Ý khởi hỏi mà bàn rộng công đức của Quán Âm, lại do Trì Địa tán thán lưu thông. Đây chính là biểu thị ba đức trí tuệ, từ bi, dũng mãnh. Vô Tận Ý tiêu thị trí tuệ, Quán Thế Âm tiêu thị từ bi. Lấy đây để tuyên dương lưu thông.

2. Khai Phẩm Được Ích

Phật thuyết thị Phổ Môn Phẩm thời, chúng trung bát vạn tứ thiên chúng sanh, giai phát vô đẳng đẳng a nậu đa la tam miệu tam Bồ đề.

Bồ tát Trì Địa nói: Nghe phẩm Bồ tát Quán Thế Âm này công đức không ít, quả nhiên, lúc Phật nói phẩm Phổ Môn này, tám muôn bốn ngàn đại chúng nghe xong, đều phát tâm vô đẳng đẳng. Phật là đấng vô thượng, không có ai khác ngang bằng để sánh tâm vô đẳng đẳng này, tức là chỉ tương đồng với Phật.

A nậu đa la tam miệu tam Bồ đề, dịch là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, hoặc Vô thượng biến tri, tức là Chánh giác không có gì so cao hơn nữa. Chánh giác là không đồng với bất giác của phàm phu, không đồng với tà giác của ngoại đạo. Chánh đẳng là không đồng với thiên chân của Nhị thừa, Nhị thừa không thể viên dung vô ngại chân tục bình đẳng. Vô thượng là không đồng với phần chứng của Bồ tát. Bồ tát tuy có thể quán chân tục bình đẳng, không nghiêng Không và Có, nhưng vì phần chứng chưa tròn, như trăng mười bốn, còn gọi là bậc có người cao hơn (hữu thượng), chỉ có Phật mới đáng xưng là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nên tâm này gọi tắt là tâm

Bồ đề, còn gọi là tâm giác, tâm từ, tức là tâm của Phật. Hiện tại tám muôn bốn ngàn đại chúng nghe phẩm Quán Thế Âm Bồ tát Phổ Môn này, sanh tâm Bồ đề không có gì cao hơn này, đây tức là hiển hiện đại trí tuệ, đại từ bi, đại dũng mãnh.

Lúc Phật thuyết phẩm Phổ Môn, chẳng cần nói là chỉ cho lúc đức Phật thuyết phẩm Phổ Môn này trên hội Linh Sơn cách đây hơn hai ngàn năm.

Tám muôn bốn ngàn chúng sanh, là tám muôn bốn ngàn phiền não vọng tưởng trong tâm chúng ta, trong tâm chúng ta không biết có cùng chân tâm đồng dạng với Quan Âm tồn tại, để mặc phiền não vọng tưởng ngang ngạnh bướng bỉnh, bây giờ nghe pháp môn vi diệu này, nếu như đem tâm tham dục, chuyển thành từ bi, tâm sân giận chuyển thành dũng mãnh, tâm ngu si chuyển thành trí tuệ, tiếp theo tám muôn bốn ngàn vọng tưởng này cũng có thể chuyển thành tâm Phật vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Ở trên về phẩm Phổ Môn đã giảng xong. Mong rằng không nên để cho định nghĩa giam hãm, phải lấy tâm đọc mắt răn nhắc làm điều thiết yếu.

Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử và chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo.

Nam mô Đại Từ Đại Bi Quán Thế Âm Bồ tát, thương xót hộ niệm.

Tâm Ngộ

Hạ năm ngoái tôi và pháp sư Tinh Vân lúc cùng dạy ở Hội Giảng Tập của Phật giáo Đài Loan. Chúng tôi vốn định một bên dạy học một bên theo cư sĩ Quan Khải Đồ học tiếng Nhật. Về sau vì phân hội Phật giáo tỉnh Đài Loan chủ trương nam nữ chia riêng, đem phái nữ dời đến chùa Viên Quang ở Trung Lịch làm việc, gặp lúc thỉnh pháp sư cao tuổi không ra, thế là nhất định mời tôi qua bên ấy chủ trì giáo vụ. Sau đó lại vâng lời dạy của pháp sư Đông Sơ làm biên tập nguyệt san Nhân Sinh, nhân đây cho đến bây giờ tôi chẳng có cơ hội học tiếng Nhật nữa, thật là có điểm đáng tiếc!

Đến mùa Đông năm ngoái, tôi nghe nói pháp sư Tinh Vân đã bắt đầu phiên dịch “Phổ Môn Phẩm Giảng Thoại”, thật là hoan hỷ không cùng! Lúc ấy tôi đích xác có cảm nhận được đọc trước thì khoái lắm! Không bao lâu, pháp sư Tinh Vân liền đáp lời hứa với nguyệt san Bồ Đề Thọ đem Phẩm Phổ Môn đã dịch, giải thích đề tựa phát biểu ở quyển thứ I của nguyệt san này, trên kỳ thứ II rất được đông đảo độc giả hoan nghinh! Tiếp theo độc giả ùn ùn biên thư thỉnh Pháp sư mau đem sách này xuất bản, Pháp sư vì muốn thỏa mãn nguyện vọng của độc giả, nên cuối năm ngoái đem bản cảo bản dịch sách này giao cho pháp sư Thánh Thụy ôm đến Đài Bắc, yêu cầu tôi tìm xưởng ấn loát tốt để in, và lại tin tưởng dặn dò tôi thay ông mà đối chiếu. Vì việc đối chiếu này không khó làm, huống là tôi chính mình chẳng học tiếng Nhật, chẳng thể phiên dịch, có thể đối chiếu lại bản dịch này, kết cái nhân duyên, cũng là một việc khoái, nên liền mở miệng đáp bằng lòng.

Trong Phật Bồ tát có một vị Phật và Bồ tát ở Trung Quốc nhà nào cũng dụ cũng hiểu, đàn bà trẻ con cũng đều biết. Vị Phật đó là Phật A di đà, vị Bồ tát đó là Bồ tát Quán Thế Âm, mà Bồ tát Quán Thế Âm rất được nhà nhà thờ phụng. Từ đây mà nhìn, Bồ tát Quán Thế Âm đích xác là vị đạo sư duy nhất có thể cầu được an ủi và dạy dỗ trên tinh thần của người Trung Quốc (thậm chí bao gồm cả Nhật Bản và Hàn Quốc).

Nhưng gần đây có một số người theo người Nhật Bản dùng lối nghiên cứu lịch sử mà nghiên cứu Phật pháp, phủ nhận rất nhiều kinh điển Đại thừa là Phật giáo Chính thống, và nói Phật và Bồ tát nói trong kinh Đại thừa phần nhiều là thần nào đó mà dân gian thời cổ của Ấn Độ tin thờ, sau đó đệ tử Phật lý tưởng hóa thêm mà thành, không phải thật có Phật và Bồ tát như thế. Như Phật A di đà là lý tưởng hóa thần Thái Dương, Bồ tát Quan Thế Âm là lý tưởng hóa nữ thần Tôi đối với lối nói này tuyệt đối không tán đồng! Tôi cho rằng kinh Phật có chỗ có tính lịch sử, cố nhiên có thể dùng lối nghiên cứu lịch sử mà nghiên cứu, nhưng có chỗ có tính siêu vượt lịch sử, nếu đem cảnh giới siêu vượt lịch sử ra nghiên cứu theo lối nghiên cứu lịch sử thì là cán vuông tra đục tròn, chả trách không thể vào được.

Bước đầu học Phật của chúng ta chính là đối với Phật và Pháp có niềm tin vững chắc không dời. Chúng ta tuy không thể giống đạo Gia Tô chủ trương tin tức là được cứu thế kia, nhưng chúng ta cần xác nhận tin là cửa vào đạo. Kinh Hoa Nghiêm nói: “Tin là nguồn vào đạo, là mẹ các công đức, nuôi dưỡng tất cả các căn lành”. Đại Trí Độ Luận nói: “Biển lớn Phật pháp, chỉ tin mới vào được”. Đây là văn làm rõ một cách cường điệu sự trọng yếu của lòng tin. Ngoài ra, 52 địa vị Bồ tát cũng là dùng địa vị Thập Tín làm đầu. Do đây mà xem, có thể biết trọng yếu của lòng tin như thế nào. Giả sử đối với Phật và Pháp trước tiên không thể có cái tín ngưỡng vững chắc, thì mặc anh đối với kinh luận có nghiên cứu thế nào, cũng không thể gọi là Phật giáo đồ, càng không thể nhập tri kiến Phật, mà chỉ là một người thuộc hàng tri giải của thế gian mà thôi. Nghiên cứu Phật pháp như thế, xin hỏi đối với mình, với người cuối cùng có lợi ích gì? Khảo cứu qua, khảo cứu lại, chẳng những vật gì cũng không khảo cứu ra, lại đem lòng tin thần thánh đối với Tam bảo của mình đều làm lung lay hết, đây há chẳng phải chuyện cười? Do đó tôi gần đây thường nói thế này: Hiện tại một số người đối với lý luận Phật pháp càng nghiên cứu niềm tin Phật pháp càng bạc nhược. (Đương nhiên đây là chỉ những người chưa được chính kiến Phật pháp). Đây thật là hiện tượng bất hạnh của Phật pháp.

Chúng ta là người chánh tín Phật pháp phải cần giữ vững lòng tin của mình đối với Phật pháp, xác nhận tất cả kinh điển Đại thừa (đương nhiên chỉ có những kinh phiên dịch mà có thể khảo cứu theo lịch sử) đều là Phật pháp chính thống. Phật và Bồ tát nói trong kinh đặc biệt là Phật A di đà và Bồ tát Quán Thế Âm, các Ngài đã cho chúng ta lợi ích không thể tính kể, quyết định là phải có! Ngàn muôn lần không thể vì lý luận không chính xác của một số người mà lay động lòng tin của mình, đến nỗi giam tâm mình trong hầm sâu của tà kiến không thể cứu?

Chúng ta đối với Phật pháp đã có nhận thức và niềm tin như trên, sau đó lại đọc loại kinh Phật như phẩm Phổ Môn này, mới có thể được lợi ích chân thật.

Phẩm Phổ Môn là văn tự ghi chép nhân duyên sâu xa của Bồ tát Quán Thế Âm và chúng sanh thế giới Ta bà và lợi ích chúng sanh đạt được do niệm danh Ngài rất tường tận. Một số người cho đây là ghi chép thần thoại, đó là những người chưa từng lý giải Phật pháp. Chúng ta biết sự tích linh cảm của Bồ tát Quán Thế Âm được thuật trong phẩm Phổ Môn, ở trên thế giới hiện thực của chúng ta là việc khắp nơi đều có thể xem thấy, chỉ vì chúng ta không chú ý do đó không có cảm giác lớn mà thôi. Các vị đọc xong Phổ Môn Phẩm Giảng Thoại này rồi, thì có thể biết được lời này chẳng lầm.

Bồ tát Quán Thế Âm là vị đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn, chúng ta sanh nhằm ngày nay nhân gian nhiều nạn, tùy thời tùy nơi đều có thể gặp tai nạn bất trắc; chúng ta nếu muốn giảm thiểu sự gặp tai nạn đau khổ, tôi cho rằng chỉ có cầu từ lực của Bồ tát Quán Thế Âm gia hộ. Nhưng muốn cầu Bồ tát Quán Thế Âm gia hộ, thì trước tiên phải tìm, xem xưng niệm Bồ tát Quán Thế Âm thế nào, và đạo lý của Bồ tát Quán Thế Âm do đâu cảm ứng được. Phổ Môn Phẩm Giảng

Thoại này chính là thuyết minh rõ ràng cái đạo lý này. Do đó cuốn “Phổ Môn Giảng Thoại” này, nên cho mỗi người một cuốn làm bùa báu để minh lý đạt đạo, tiêu trừ tai nạn.

Vì đại sư Tinh Vân muốn tôi sau khi đối chiếu nói vài câu, do đó tôi lạp nhạp đem một chút cảm tưởng viết ra đây sau khi đối chiếu, như có gì chưa đúng, mong các bậc cao minh sẵn lòng chỉ giáo!

LỜI SAU KHI DỊCH XONG

Tinh Vân

Quán Thế Âm Bồ tát Phổ Môn Phẩm Giảng Thoại là do Sâm Hạ Đại Viên, người Nhật trước tác. Ông có chỗ giải thích thích hợp với tính cách của dân chúng và đất nước của ông, nhân vì muốn tiện cho người Trung Quốc xem, do đó có lược đổi chút ít.

Sách này dịch từ tiếng Nhật sang tiếng Trung Hoa nên trước hết cảm tạ lão cư sĩ Quan Khải Đồ, vì tôi vào năm Phật lịch 2515 tại Hội Giảng Tập của Phật giáo Đài Loan dạy học một năm, lúc ấy lão cư sĩ họ Quan cũng làm giáo sư môn lý hóa và lịch sử, lúc rảnh, ông đã dạy tôi và pháp sư Diễn Bồi học văn pháp tiếng Nhật trong sáu tháng.

Bây giờ cuốn sách phiên dịch này được lưu thông là nhờ công đức của mọi người, ví như: Pháp sư Trí

Đạo từng tặng bản nguyên văn, cư sĩ Vương Pháp Liên tặng giấy viết bản cảo, pháp sư Thánh Thụy thay mặt ra tiền in ấn, hai bạn học Thánh Ấn và Thánh Học chép lại giùm cho rõ ràng, lão huynh Tâm Ngộ bằng lòng đối chiếu, các pháp sư Diễn Bồi, Tâm Nhiên, Chữ Vân, Quảng Từ chỉ chỉnh và giúp đỡ, pháp sư Trúc Ma viết đề mặt bìa, đây đều là Bồ tát Quán Thế Âm từ bi, cảm động họ, tôi đều chân thành cảm tạ.

Về ý nghĩa việc in sách này, pháp sư Tâm Ngộ đã nói hết trong “Lời cảm tưởng sau khi đối chiếu”, mong độc giả lưu ý. Nam Mô Đại Bi Quán Thế âm Bồ tát.

Phật lịch 2516 tại hồ Thanh Thảo.