Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 4/4

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Luận tạng

Śikṣāsamuccaya

Tác giả
Śāntideva
Thông tin
GRETILCC BY-NC-SA 4.0

tathā tathā + eva mayā kuśala-mūlaṃ pariṇāmayitavyaṃ yathā yathā + eva sarva-satvā aty-anta-sukham a-vedita-sukhaṃ yāvat sarva-jñatā-sukhaṃ pratilabheran | mayā sārathinā mayā pariṇāyakena mayā + ulkā-dhāriṇā mayā kṣema-gati-darśakena mayā kṣaṇa-gati-pratilabdhena mayā + upāya-jñena mayā + artha-viduṣā mayā saṃsāra-sāgare sarva-jña-jñāna-yāna-pātra-mahā-deśa-sthitena mayā pariṇāmana-kuśalena mayā pāra-darśakena || pe ||

na khalu punar asmiṃś cāturmahā-dvīpake loka-dhātau yāvantaḥ satvās tāvanta eva sūryā udāgacchanti cāturdvīpaka-loka-dhātv-avabhāsanāya | atha ca punar eka eva + eṣāṃ sūrya udāgacchati catur-dvīpa-avabhāsanāya | na ca teṣāṃ satvānāṃ catur-dvīpa-upapannānāṃ svaka-svakaiḥ śarīrair avabhāsaḥ prādur-bhavati | yena te divasa-saṃkhyāṃ jānīyuḥ | sva-kāryaṃ vā pariprāpayeyuḥ | sasyāni vā paripācayeyuḥ | ahar ahar vā udyāna-nagareṣu rati-krīḍā-paribhogam anubhaveyuḥ | diśo vā paśyeyuḥ | gamana-āgamanaṃ vā grāma-nagara-nigama-rāṣṭra-rāja-dhānīṣu kuryuḥ | vyavahāra-kāryeṣu prayujyeran |pe | atha ca punaḥ sūryasya deva-putrasya + udayata ekasya sūrya-maṇḍalasya + a-dvitīyasya cāturdvīpake loka-dhātau sarva-satvānām avabhāsaḥ prādur-bhavati | evam eva bodhi-satvasya mahā-satvasya kuśala-mūlāny upārpayamānasya kuśala-mūlaṃ pariṇāmayamānasya + evaṃ cittam utpadyate | na + eteṣāṃ satvānāṃ tat kuśala-mūlaṃ vidyate yena te ātmānaṃ paritrāyeran | kaḥ punar vādaḥ param | ahaṃ punaḥ sarva-satvānāṃ kṛtaśaḥ kuśala-mūlāni samudānayāmi kuśala-mūlaṃ pariṇāmayāmi | yad uta sarva-satva-mocanāya | sarva-satvānām avabhāsanāya sarva-satvānāṃ jñāpanāya sarav-satvānām avatāraṇāya sarva-satvānāṃ parigrahaṇāya sarva-satvānāṃ pariniṣpādanāya sarva-satvānāṃ prasādanāya sarva-satvānāṃ prahlādanāya sarva-satvānāṃ saṃśaya-cchedanāya āditya-maṇḍala-kalpair asmābhir bhavitavyaṃ | na paraḥ pratikāṅkṣitavyaḥ | na parasya + avakāśam utpādya satveṣu saṃnāha utsraṣṭavyaḥ | na ca sarva-satvānām antikāt sarva-satva-trāṇa-vyavaśāyo nivartayitavyaḥ | na pariṇāmanāyāḥ sarva-duṣkha-hatyā vinivartitavyaṃ | na parīttāni kuśala-mūlāni parigrahītavyāni | na parīttayā pariṇāmanayā tuṣṭir mantavyā ity ādi ||

ārya-akṣayamati-sūtre * apy āha | sa na kalpa-gaṇanayā bodhiṃ paryeṣate | iyataḥ kalpān saṃnatsyāmi | iyataḥ kalpān saṃnatsyāmi + iti | api tu khalv a-cintyam eva saṃnāhaṃ saṃnahyati | yāvatī pūrvā-koṭiḥ saṃsārasya yady etāvad ekaṃ rātriṃ-divaṃ bhavet | evaṃ-rūpai rātriṃ-divaiḥ pañcadaśa-daivasikena pakṣeṇa triṃśad-daivasikena māsena dvādaśa-māsikena saṃvatsareṇa anayā varṣa-gaṇanayā yāvad varṣa-śata-sahasreṇa + ekaṃ bodhi-cittam utpādayeyam ekaṃ ca tathā-gatam arhantaṃ samyak-saṃbuddhaṃ paśyeyaṃ | anena praveśena + anayā gaṇanayā gaṅgā-nadī-vālukā-samaiś citta-utpādais tathā-gata-darśanaiś ca eka-ekasya + api satvasya citta-caritaṃ jānīyāṃ | anena + eva praveśena + anayā gaṇanayā sarva-satvānāṃ tāvadbhiś citta-utpādais tathā-gata-darśanaiḥ sva-citta-caritāni prajanīyām ity an-avalīnaḥ | saṃnāho * ayaṃ bodhi-satvasya + a-kṣayaḥ saṃnāhaḥ |evaṃ dāna-ādiṣu bodhi-pākṣika-mahā-puruṣa-lakṣaṇeṣu ca nayaḥ ||

ārya-ratna-meghe * apy uktaṃ ||

na bodhi-satvaḥ satva-khaṭuṅkatāṃ satva-dur-dāntatāṃ jñātvā | alam ebhiḥ satvair evaṃ khaṭuṅkair evaṃ dur-dāntair iti | tato nidānaṃ parikhinnaḥ parā-pṛṣṭhī-bhūtaḥ | pariśuddhāyāṃ loka-dhātau praṇidhānaṃ karoti | yatra + īdṛśānāṃ satvānāṃ nāma + api na śṛṇuyāt | na ca satva-artha-vaimukhyasya bodhi-satva-pariśuddhāyāṃ loka-dhātāv upapattir bhavati | tatra prājño bodhi-satva evaṃ cittam utpādayati | tasmāt satva-dhātor ye satvāḥ syuḥ pratyavarā dhajaḍa-eḍa-mūka-jātīyāḥ | a-parinirvāṇa-dharmakāḥ kṛtsnā satva-dhātau na cikitsitāḥ sarva-buddhaiḥ sarva-bodhi-satvaiś ca pratyākhyātāḥ | teṣāṃ madīye buddha-kṣetre saṃnipātaḥ syāt | tān ahaṃ sarvān bodhi-maṇḍe niṣīdya + an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbodhayeyaṃ ||

evaṃ hi bodhi-satvasya cintayataś citta-utpāde citta-utpāde sarva-māra-bhavanāni prakampante | sarva-buddhāś ca + asya varṇa-vādino bhavanti + iti ||

evaṃ tāvat puṇya-vṛddhi-kāmena āśayo dṛḍhī-kartavyaḥ | āśaya-dṛḍhī-karaṇa-artham adhunā + ucyate | kiṃ punar anena dṛḍhī-kṛtena + iti | vimarṣa-nirāsāya dharma-saṃgīti-sūtre gaditaṃ |āśaye samyag bhagavan buddha-dharmāṇāṃ mūlaṃ | yasya punar āśayo na + asti sarve buddha-dharmās tasya dūre ||

āśaya-saṃpannasya punar bhagavan yadi buddhā na bhavanti gagana-talād dharma-śabdo niścarati kuḍma-vṛkṣebhyaś ca | āśaya-śuddhasya bodhi-satvasya sva-mano-jalpād eva sarva-avavāda-anuśāsanyo niścaranti | tasmāt tarhi bhagavan bodhi-satvena + āśaya-saṃpannena bhavitavyaṃ ||

tad yathā bhagavan yasya pādau tasya gamanaṃ evaṃ bhagavan yasya + āśayas tasya buddha-dharmāḥ |tad yathā bhagavan yasya + uttama-aṅgaṃ tasya jīvitaṃ evam eva bhagavan yasya + āśayas tasya buddha-bodhiḥ | tad yathā bhagavan yasya jīvitaṃ tasya lābhaḥ | evam eva bhagavan yasya + āśayas tasya buddhatva-lābhaḥ | tad yathā bhagavan satītvena + agnir jvalati | a-satītvena na jvalati | evam eva bhagavann āśaye sati bodhi-satvasya sarva-buddha-dharmā jvalanti | a-saty āśaye na jvalanti | tad yathā bhagavan satsv abhra-megheṣu varṣaṃ varṣaty a-satsu na varṣati | evam eva bhagavann āśaye sati buddha-dharmāḥ pravartante | tad yathā bhagavan yasya vṛkṣasya mūlaṃ vipannaṃ tasya puṣpa-phalāni na bhūyaḥ prarohanti | evam eva bhagavan yasya + āśayo vipannas tasya sarve kuśalā dharmā na bhūyaḥ saṃbhavanti | tasmāt tarhi bhagavan bodhi-satvena buddha-bodhy-arthikena sva-āśayaḥ su-udgṛhītaḥ sv-ārakṣitaḥ su-śodhitaḥ sv-adhiṣṭhitaḥ kartavya iti ||

ko * ayam āśayo nāma | ārya-akṣayamati-sūtre * abhihitaḥ | sa khalu punar āśayo * a-kṛtrimaḥ a-kṛtakatvāt | a-kṛtako niḥ-sādhyatvāt | niḥ-sādhyaḥ su-viditatvāt | su-vidito nir-māyatvāt | nir-māyaḥ śuddhatvāt | śuddhaḥ ṛjukatvāt | ṛjukaḥ a-kuṭilatvāt | a-kuṭilaḥ spaṣṭatvāt | spaṣṭo * a-vi-ṣamatvāt | a-vi-ṣamaḥ sāratvāt | sāro * a-bhedyatvāt | a-bhedyo dṛḍhatvāt | dṛḍho * a-calitatvāt | a-calita a-niśritatvād ity ādi | ayam eva ca + adhika-adhika-guṇa-adhigama-pravṛtto * adhyāśaya ity ucyate ||

yathā + atra + eva + uktaṃ | uttaraṇa-adhyāśayo viśeṣa-gamanatayā ity ādi ||

api ca + adhyāśaya ucyate | saumyatā bhūteṣu | maitratā satveṣu | hita-cittatā āryeṣu | kāruṇyam an-āryeṣu | gauravaṃ guruṣu | trāṇatā a-trāṇeṣu | śaraṇatā a-śaraṇeṣu | dvīpatā + a-dvīpeṣu | parāyaṇatā a-parāyaṇeṣu | sahāyatā a-sahāyeṣu | ṛjutā kuṭileṣu | spaṣṭatā khaṭuṅkeṣu | a-śaṭhatā śaṭheṣu | a-māyā āgahana-cariteṣu | kṛta-jñatā a-kṛta-jñeṣu | kṛta-veditā drohiṣu | upakāritā an-upakāriṣu | satyatā a-bhūta-gateṣu | nir-mānatā śrabdheṣu | a-ninditā su a-nindanā kṛteṣu [doubtful] | an-ārocanatā para-skhaliteṣu | ārakṣaṇatā vipratipanneṣu | a-doṣa-darśanatā sarva-upāya-kauśalya-caryāsu | śuśrūṣaṇatā sarva-dakṣiṇīyeṣu | pradakṣiṇa-grāhitā + anuśāsanīṣv ity ādi ||

tad evaṃ vyavasāya-āśayau dṛḍhī-kṛtya kāruṇyaṃ puras-kṛtya yate śubha-vṛddhaye ||

yathā + uktam ārya-dharma-saṃgīti-sūtre | atha khalv avalokiteśvaro bodhi-satvo mahā-satvo bhagavantam etad avocat | na bhagavan bodhi-satvena + ati-bahuṣu dharmeṣu śikṣitavyaṃ | eko dharmo bhagavan bodhi-satvena sv-ārādhitaḥ su-pratividdhaḥ kartavyaḥ | tasya sarva-buddha-dharmāḥ kara-tala-gatā bhavanti | katama eka-dharmo | yad uta mahā-karuṇā | mahā-karuṇayā bhagavan bodhi-satvānāṃ sarva-buddha-dharmāḥ kara-tala-gatā bhavanti | tad yathā bhagavan yena rājñaś cakra-vartinaś cakra-ratnaṃ gacchati | tena sarvo bala-kāyo gacchati | evam eva bhagavan yena bodhi-satvasya mahā-karuṇā gacchati | tena sarve buddha-dharmā gacchanti | tad yathā bhagavann āditye udite satvāḥ karma-kriyāsu pracurā bhavanti | evam eva bhagavan mahā-karuṇā yatra + uditā bhavati tatra + anya-bodhi-karā dharmāḥ kriyāsu pracurā bhavanti | tad yathā bhagavan sarveṣām indriyāṇāṃ manasā + adhiṣṭhitānāṃ sva-sva-viṣaye grahaṇa-prācuryaṃ bhavati | evam eva bhagavan mahā-karuṇā-adhiṣṭhitānām anyeṣāṃ bodhi-karāṇāṃ dharmāṇāṃ svasmin svasmin karaṇīye prācuryaṃ bhavati | tad yathā bhagavan jīvita-indriye saty anyeṣām indriyāṇāṃ pravṛttir bhavati | evam eva bhagavan mahā-karuṇāyāṃ satyām anyeṣāṃ bodhi-karāṇāṃ dharmāṇāṃ pravṛttir bhavati + iti ||

ārya-akṣayamati-sūtre * apy āha ||

tad yathā + api nāma bhadanta sāradvatīputra puruṣasya jīvita-indriyasya + āśvāsāḥ praśvāsāḥ pūrvaṃ-gamāḥ | evam eva bhadanta sāradvatīputra bodhi-satvasya mahā-yāna-samudāgatasya mahā-karuṇā pūrvaṃ-gamāḥ || pe ||

syād yathā + api nāma śreṣṭhino vā gṛha-pater vā eka-putrake guṇavati majjā-gataṃ prema | evam eva mahā-karuṇā-pratilabdhasya bodhi-satvasya sarva-satveṣu majjā-gataṃ prema + iti ||

katham eṣā bhāvayitavyā | svakam an-eka-vidhaṃ pūrva-anubhūtam anubhūyamānaṃ vā duṣkhaṃ bhayaṃ ca sva-ātmany aty-antam an-iṣṭaṃ bhāvayitvā | priya-ādiṣu maitrī maitrīvatā bhāvayitavyā praty-utpanna-duṣkha-vyādhiṣu mahā-duṣkha-sāgara-an-avadhi-dīrgha-saṃsāra-vyasana-anunīteṣu vā ||

yathā + uktam ārya-daśa-bhūmaka-sūtre | tasya + evaṃ bhavaty āścaryaṃ yāvad a-jñāna-saṃmūḍhā vata + ime bāla-pṛthag-janāḥ | yeṣām a-saṃkhyeyā ātma-bhāvā niruddhā nirudhyante nirotsyante ca | evaṃ ca kṣīyamāṇā kāye na nir-vedam utpādayanti | bhūyasyā mātrayā duṣkha-yantraṃ vivardhayanti | saṃsāra-śrotasaś ca mahā-bhayān na nivartante | skandha-ālayaṃ ca na + utsṛjanti | dhātu-ura-gebhyaś ca na nirvidyante | nandī-rāga-andhāś ca na + avabudhyante | ṣaḍ-āyatana-śūnya-grāmaṃ ca na vyavalokayanti | ahaṃ-kāra-mama-kāra-abhiniveśa-anuśayaṃ ca na prajahanti | māna-dṛṣṭi-śalyaṃ ca na + uddharanti | rāga-dveṣa-moha-jālaṃ ca na praśamayanti | a-vidyā-moha-andha-kāraṃ ca na vidhamayanti | tṛṣṇā-arṇavaṃ ca na + ucchoṣayanti | daśa-bala-sa-artha-vāhaṃ ca na paryeṣante | māra-āśaya-gahana-anugatāś ca saṃsāra-sāgare vividha-a-kuśala-vitarka-grāha-ākule pariplavante | a-prati-śaraṇāḥ tathā saṃvegam āpadyante bahūni duṣkhāni pratyanubhavantaḥ | yad idaṃ jāti-jarā-vyādhi-maraṇa-śoka-parideva-duṣkha-daurmanasya-upāyāsān | hanta + aham eṣāṃ satvānāṃ duṣkha-ārtānām a-nāthānām a-trāṇānām a-śaraṇānām a-layanānām a-a-parāyaṇānām andhānām a-vidyā-aṇḍa-koṣa-paṭala-paryavanaddhānāṃ tamo-abhibhūtānām arthāya + eko * a-dvitīyo bhūtvā tathā-rūpa-puṇya-jñāna-saṃbhāra-upacayaṃ bibharmi | yathā-rūpeṇa puṇya-jñāna-saṃbhāra-upacayena saṃbhṛtena ime sarva-satvā abhyanta-viśuddhim anuprāpnuyur iti ||

tathā + atra + eva + āha | saṃsāra-aṭavī-kāntāra-mārga-prapannā vata + ime satvā niraya-tiryag-yoni-yama-loka-prapāta-abhimukhāḥ ku-dṛṣṭi-vi-ṣama-jāla-anuprāptāḥ moha-gahana-saṃchannā mithyā-mārga-vitatha-prayātā | andhī-bhūtāḥ pariṇāyaka-vi-kalāḥ || pe ||

saṃsāra-śrota-anuvāhinaḥ tṛṣṇā-nadī-prapannāḥ | mahā-vega-grastā | avalokanā-a-samarthāḥ [doubtful] kāma-vyāpāda-vicikitsā-vihiṃsā-vitarka-prapāta-anucaritāḥ | sva-kāya-dṛṣṭy-udaka-rākṣasa-gṛhītāḥ | kāma-gahana-āvartta-anupraviṣṭāḥ nandī-rāga-madhya-saṃsaktāḥ | asmi-māna-sthala-ucchannāḥ | a-parāyaṇāḥ | āyatana-grāma-an-ucchalitāḥ | kuśala-saṃbhāraka-virahitāḥ | te * asmābhir mahā-kuśala-mūla-balena + uddhṛtya nir-upadrave a-rajasi śiva-sarva-jñatā-ratna-dvīpe pratiṣṭhāpayitavyā | ruddhā vata + ime satvā bahu-duṣkha-daurmanasya-upāyāsa-bahula-anunaya-pratigha-priya-a-priya-vinibandhane sa-śoka-parideva-anucarite tṛṣṇā-nigaḍa-bandhane māyā-śāṭhya-a-vidyā-gahana-saṃchanne traidhātuka-cārake | te asmābhiḥ sarva-traidhātuka-viveke a-bhaya-pure sarva-duṣkha-upaśame [doubtful] an-āvaraṇa-nirvāṇe pratiṣṭhāpayitavyā ity ādi ||

evam ebhiḥ paras-para-dṛḍhī-kṛtyair vyavasāya-āśaya-kāruṇyaiḥ puṇya-vṛddhim ārabhet | tatra tāvad bhadra-ācāryā-vidhiḥ kāryā vandanā-ādiḥ sad-ādarāt ||

ārya-ugradatta-paripṛcchāyāṃ hi tri-rātre trir divasasya ca śuceḥ śuci-vastra-prāvṛtasya ca tri-skandhaka-pravartanam uktaṃ ||

tatra trayaḥ skandhāḥ pāpa-deśanā-puṇya-anumodanā-buddha-adhyeṣaṇa-ākhyāḥ puṇya-rāśitvāt | tatra vandanā pāpa-deśanāyām antar-bhavati | buddhān namas-kṛtya + upāli-paripṛcchāyāṃ deśanā + iti kṛtvā | yācanam adhyeṣaṇāyāṃ eka-arthatvāt | pūjā tu vibhava-a-bhāvād a-nityā + iti na + uktā | mānasī vācasī ca sūtra-antara-prasiddhatvān na + uktāḥ | trayāṇāṃ tu vacanāt prādhānyaṃ gamyate | tatra vandanā | sarva-buddhān namasyāmi + iti ||

ārya-akṣayamati-sūtre tv ātma-para-pāpa-deśanā puṇya-saṃbhāre paṭhyate ||

gāthā-catuṣṭayena ca yathā-gītaiś ca stotraiḥ | ārya-bhadra-caryā-ādi-gāthābhir vā pūjanā ca ||

ārya-ratna-meghe yathā + uktaṃ | iha bodhi-satvo yāni + imāni bhavanti puṣpa-jātāni vā phala-jātāni vā a-mamāny a-parigrahāṇi | tāni triṣ-kṛtvā rātrau triṣ-kṛtvā divase buddha-bodhisatvebhyo niryātayati || pe ||

sayathi + ime [doubtful] dhūpa-vṛkṣā vā gandha-vṛkṣā vā ratna-vṛkṣā vā kalpa-vṛkṣā vā a-mamā a-parigrahās tān api triṣ-kṛtvā rātrau triṣ-kṛtvā divase buddha-bodhisatvebhyo niryātayati + iti ||

ārya-tri-samaya-rāje * api sthala-jā ratna-parvatāḥ | jala-jā ratna-parvatā sthala-jala-jāni ratnāni daśa-dig-avasthitāni | a-mamāny a-parigrahāṇi deyāni + ity uktaṃ ||

anayā ca diśā sarva-bhaiṣajyāni sarva-rasāyanāni sarva-salilāni an-avadyāni ap-maṇḍalāni | sarva-kāñcana-maṇḍalāni | vivṛtteṣu vā loka-dhātuṣu ye parama-rasa-sparśa-saṃpannā bhū-parpaṭakāḥ | a-mṛta-latā | a-kṛṣṭa-uptā vā śālayaḥ | sarva-uttara-kuru-dvīpeṣu | pariśuddheṣu ca loka-dhātuṣu ye ramaṇīyatarāḥ paribhogāḥ ||

yathā ca + ārya-ratna-meghe eva + āha | sa yāni + imāni sūtra-anteṣu + udāra-udārāṇi tathā-gata-pūjā-upasthānāni śṛṇoti | tāny āśayatas tīvreṇa + adhyāśayena buddha-bodhisatvebhyaḥ pariṇāmayati + iti | tathā | sa vividhāni pūjā-upasthānāni anuvicintayati + iti ||

deśanā pūrva-uktā + iva | ārya-akṣayamati-sūtre tv ātma-para-pāpa-deśanā puṇya-saṃbhāre paṭhyate | anumodanā bhadra-caryā-gāthayā | candra-pradīpa-anumodanā-parivartena vā | adhyeṣaṇā bhadra-caryayā + eva | pariṇāmanā tu sakala-samāptā + ārya-bhadra-caryayā + eva | vajra-dhvaja-pariṇāmanāṃ vā paśyet ||

atha-vā daśa-bhūmaka-uktāni mahā-praṇidhānāni | yathā + āha | yad uta + a-śeṣa-niḥ-śeṣa-an-avaśeṣa-sarva-buddha-pūjā-upasthāpanāya | sarva-ākāra-vara-upetam udāra-adhimukti-viśuddhaṃ dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ sarva-kalpa-saṃkhyā-buddha-utpāda-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ | mahā-pūjā-upasthānāya | prathamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-tathā-gata-bhāṣita-dharma-netrī-saṃdhāraṇāya sarva-buddha-bodhi-satva-parigrahāya | sarva-samyak-saṃbuddha-śāsana-parirakṣaṇāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ | sarva-saṃkalpa-saṃkhyā-buddha-utpāda-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ | sad-dharma-parigrahāya | dvitīyaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-buddha-utpāda-nir-avaśeṣa-sarva-loka-dhātu-prasareṣu | tuṣita-bhavana-vāsam ādiṃ kṛtvā cyavana-ācaṅkramaṇa-garbha-sthiti-janma-kumāra-krīḍā-antaḥ-pura-vāsa-abhiniṣkramaṇa-duṣ-kara-caryā-bodhi-maṇḍa-upasaṃkramaṇa-māra-dharṣaṇa-abhisaṃbodhy-adhyeṣaṇa-mahā-dharma-cakra-pravartana-mahā-parinirvāṇa-upasaṃkramaṇāya | pūjā-dharma-saṃgraha-prayoga-pūrvaṃ-gamaṃ kṛtvā sarva-traikāla-vivartanāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ sarva-kalpa-saṃkhyā-buddha-utpāda-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ yāvan mahā-parinirvāṇa-upasaṃkramaṇāya | tṛtīyaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-bodhi-satva-caryā-vipula-mahad-gata-a-pramāṇa-a-saṃbhinna-sarva-pāramitā-su-saṃgrahītaḥ | sarva-bhūmi-pariśodhanaṃ sa-aṅga-upāṅga-nirhāraṃ yāvat sa-lakṣaṇa-vi-lakṣaṇa-saṃvarta-vivarta-sarva-bodhi-satva-caryā-bhūta-yathā-vad bhūmi-patha-upadeśa-pāramitā-parikarma-avavāda-anuśāsany--anupradāna-upastambha-citta-utpāda-abhinirhārāya | dharma-dha-tu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ sarva-kalpa-saṃkhyā-caryā-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ citta-utpāda-abhinirhārāya | caturthaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta nir-avaśeṣa-sarva-satva-dhātu-rūpy-a-rūpi-saṃjñā-saṃjñi na + eva saṃjñi na + a-saṃjñy aṇḍa-ja-jarāyu-ja-saṃsveda-ja-aupapāduka-traidhātuka-paryāpanna-ṣaḍ-gati-samavasṛta-sarva-upapatti-paryāpanna-nāma-rūpa-saṃgṛhīta-a-śeṣa-sarva-satva-dhātu-paripācanāya | sarva-buddha-dharma-avatāraṇāya | sarva-gati-saṃkhyā-vyavacchedanāya | sarva-jña-jñāna-pratiṣṭhāpanāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ sarva-kalpa-saṃkhyā-satva-dhātu-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ |sarva-satva-dhātu-paripācanāya | pañcamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta nir-avaśeṣa-sarva-loka-dhātu-vipula-saṃkṣipta-mahad-gata-a-pramāṇa-sūkṣma-audārika-vyatyasta-avamūrddha-sama-tala-praveśa-samavasaraṇa-anugata-indra-jāla-vibhāga-daśa-dig-a-śeṣa-vaimātrya-praveśa-vibhāga-jñāna-anugama-pratyakṣatāyai | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ sarva-kalpa-saṃkhyā-loka-dhātu-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ loka-dhātu-vaimātrya-avatāraṇāya | ṣaṣṭhaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-kṣetra-eka-kṣetra eka-kṣetra sarva-kṣetrai-samavaśaraṇa-pariśodhanaṃ [doubtful] | a-pramāṇa-buddha-kṣetra prabhā-vyūha-alaṃ-kāra-pratimaṇḍitaṃ | sarva-kleśa-apanayana-pariśuddhi-patha-upetaṃ | a-pramāṇa-jñāna-ākāra-satva-paripūrṇam udāra-buddha-viṣaya-samavasaraṇaṃ | yathā-āśaya-sarva-satva-saṃdarśana-saṃtoṣaṇāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ |sarva-kalpa-saṃkhyā-buddha-kṣetra-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ |sarva-buddha-kṣetra-pariśodhanāya |saptamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-bodhi-satva-eka-āśaya-prayogatāyai | niḥ-sapatna-kuśala-mūla-upacayāya | eka-ārambaṇa-sarva-bodhi-satva-samatāyai | a-virahita-satata-samita-buddha-bodhi-satva-samavadhānāya | yathā-iṣṭa-buddha-utpāda-saṃdarśanāya | sva-citta-utpāda-tathā-gata-prabhāva-jñāna-anugamāya | a-cyuta-anugāminy--abhijñā-pratilambhāya | sarva-loka-dhātv-anuvicaraṇāya sarva-parṣan-maṇḍala-pratibhāsa-prāptaye | sarva-upapatti-sva-śarīra-anugamāya | a-cintya-mahā-yāna-upetatāyai | bodhi-satva-caryā-caraṇa-a-vyavacchedāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ | sarva-kalpa-saṃkhyā-caryā-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ | mahā-yāna-avatāraṇāya | aṣṭamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta + a-vivartya-cakra-samārūḍha-bodhi-satva-caryā-caraṇāya | a-mogha-kāya-vāṅ-manas-kareṇa | saha-darśana-niyata-sarva-buddha-dharma-pratilambhāya | saha-ghoṣa-udāhāra-jñāna-anugamāya | saha-prasāda-kleśa-vivartanāya | mahā-bhaiṣajya-rāja-upama-āśraya-pratilambhāya | cintā-maṇi-vat kāya-pratilambhāya | sarva-bodhi-satva-caryā-caraṇāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ | sarva-kalpa-saṃkhyā-caryā-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ |amogha-ghoṣatāyai | navamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati ||

yad uta sarva-loka-dhātuṣv an-uttara-samyak-saṃbodhy-abhisaṃbodhanāya | eka-vāla-patha-a-vyativṛtta-sarva-bāla-pṛthag-jana-janma-upapatty-abhiniṣkramaṇa-vikurvaṇa-bodhi-maṇḍa-dharma-cakra-pravartana-mahā-parinirvāṇa-upadarśanāya | mahā-buddha-viṣaya-prabhāva-jñāna-anugamāya | sarva-satva-dhātu-yathā-āśaya-buddha-utpāda-kṣaṇa-kṣaṇa-avabodha-praśama-prāpaṇa-saṃdarśanāya | eka-abhisaṃbodhi-sarva-dharma-dhātu-nirmāṇa-spharaṇāya | eka-ghoṣa-udāhāra-sarva-satva-citta-āśaya-saṃtoṣaṇāya | mahā-parinirvāṇa-upadarśana-caryā-bala-a-vyupacchedāya | mahā-jñāna-bhūmi-sarva-dharma-vyutthāpana-saṃdarśanāya | dharma-jñāna-ṛddhi-māyā-abhijñā-sarva-loka-dhātu-spharaṇāya | dharma-dhātu-vipulam ākāśa-dhātu-paryavasānam a-para-anta-koṭī-niṣṭhaṃ | sarva-kalpa-saṃkhyā-abhisaṃbodhi-saṃkhyā-pratiprasrabdhaṃ | mahā-yāna-abhinirhārāya | daśamaṃ mahā-praṇidhānam abhinirharati + iti ||

etac ca bhāvayan sarvatra pariṇāmayāmi + iti yojyaṃ ||

ārya-avalokiteśvara-vimokṣe ca yad uktaṃ tad apy evaṃ yojyaṃ | etat kuśala-mūlaṃ sarva-satva-prapāta-bhaya-vigamāya pariṇāmayāmi | sarva-satvān sāntānika-bhaya-praśamanāya | sarva-satva-saṃmoha-bhaya-vinivartanāya pariṇāmayāmi | sarva-satva-bandhana-bhaya-samucchedāya | sarva-satva-jīvita-uparodha-upakrama-bhaya-vyāvartanāya | sarva-satva-upakaraṇa-vaikalya-bhaya-apanayanāya | sarva-satva-ājīvikā-bhaya-vyupaśamanāya | sarva-satva-a-śloka-bhaya-samatikramaṇāya pariṇāmayāmi | sarva-satva-sāṃsārika-bhaya-upaśamanāya | sarva-satva-parṣac-chāradya-bhaya-vigamāya | sarva-satva-maraṇa-bhaya-vyatikramāya | sarva-satva-dur-gati-bhaya-vinivartanāya | sarva-satva-tamo-andha-kāra-vi-ṣama-gaty-a-pratyudāvartana-avabhāsa-karaṇāya pariṇāmayāmi | sarva-satvānāṃ vi-sabhāga-samavadhāna-bhaya-abhyanta-vigamāya | sarva-satva-priya-vi-prayoga-bhaya-nirodhāya | sarva-satva-a-priya-saṃvāsa-bhaya-apanayanāya | sarva-satva-kāya-paripīḍā-bhaya-visaṃyogāya | sarva-satva-citta-paripīḍana-bhaya-nirmokṣaṇāya | sarva-satva-duṣkha-daurmanasya-upāyāsa-samatikramaṇāya pariṇāmayāmi + iti ||

saṃkṣepataḥ punar iyam an-uttarā pariṇāmanā yā + iyam ārya-bhadra-caryā-gāthāyāṃ | mañjuśirī yatha jānati śūraḥ so ca samantata bhadra tatha + eva | teṣu ahaṃ anuśikṣayamāṇo nāmayamī kuśalaṃ imu sarvaṃ ||

sarva-triy-adhva gatebhi jinebhir yā pariṇāmana varṇita agrā | tāya ahaṃ kuśalaṃ imu sarvaṃ nāmayamī vara-bhadra-carīye | iti ||

iti śikṣā-samuccaye bhadra-caryā-vidhiḥ ṣoḍaśamaḥ paricchedaḥ samāptaḥ ||

[xvii. vandanādyanuśaṃsā]

vandanā-anuśaṃsāḥ saptadaśaḥ paricchedaḥ ||

ukto vandanā-ādi-vidhiḥ | tena puṇya-vṛddhir bhavati + iti kuto gamyate ||

ārya-avalokana-sūtrāt | evaṃ hi tatra + uktaṃ | varjayaty a-kṣaṇāny aṣṭau yae ime deśitā mayā | kṣaṇaṃ ca + ārāgayaty ekaṃ buddha-utpādaṃ su-śobhanaṃ ||

varṇavān rūpa-saṃpanno lakṣaṇaiḥ samalaṃ-kṛtaḥ sthāmnā balena ca + upeto na + asau kausīdyam ṛcchati [doubtful] ||

āḍhyo mahā-dhanaś ca + asau a-dhṛṣyaḥ puṇyavān api | ārāgya loka-pradyotaṃ sat-karoti punaḥ punaḥ ||

śreṣṭhī-kuleṣu sphīteṣu sa āḍhyeṣu + upapadyate | bhaved dāna-patiḥ śūro mukta-tyāgo hy a-matsarī ||

rājā bhaved dhārmiko * asau catur-dvīpa-īśvaraḥ prabhuḥ | praśāsayen mahīṃ kṛtsnāṃ samudra-giri-kuṇḍalām ||

maha-rddhikaś cakra-vartī sapta-ratna-samanvitaḥ | rājye pratiṣṭhito buddhān sat-karoti punaḥ punaḥ ||

ścyuta/ ca + asmād gataḥ svargaṃ prasanno jina-śāsane | śakro bhavati deva-indraḥ īśvaro maru-mūrddhani ||

na śakyaṃ bhāṣatā varṇaṃ kṣapayituṃ kalpa-koṭibhiḥ | ya stūpaṃ loka-nāthasya naraḥ kuryāt pradakṣiṇam ||

na jātu so * andhaḥ khañjo vā kalpānām api koṭibhiḥ | utpādya bodhi-cittaṃ yaḥ śāstu stūpaṃ hi vandate ||

dṛḍha-vīryo dṛḍha-sthāmo vīraś ca dṛḍha-vikramaḥ | kauśalyaṃ gacchati kṣipraṃ kṛtvā stūpa-pradakṣiṇam ||

yo buddha-koṭi-niyuta-śata-sahasrān kalpān koṭī ca tuliya sat-karayā | yaś ca + iha kalpe caramaka ghora-kāle vandeya stūpaṃ bahutara tasya puṇyam ||

agro hi buddho * a-tuliya dakṣiṇīyo * agrāṃ caritvā cariya-viśeṣa prāptaḥ | tasya + iha pūjāṃ karia nara-riṣabhasya vipāka śreṣṭho bhavati a-tulya-rūpaḥ ||

itaś cyutvā manuṣyebhyas trāyastriṃśeṣu gacchati | vimānaṃ labhate tatra vicitraṃ ratanām ayam ||

kūṭa-āgāraṃ svayaṃ datvā apsaro-gaṇa-sevitaḥ | mālāṃ stūpe saṃpradāya trāyastriṃśeṣu jāyate ||

aṣṭa-aṅga-jala-saṃpūrṇāṃ suvarṇa-sikata-āstritām | vaiḍūrya-sphaṭikaiś ca + eva divyāṃ puṣkariṇīṃ labhet ||

bhuktvā ca tāṃ ratiṃ divyāṃ āyuḥ saṃpūrya paṇḍitaḥ | cyutvā ca deva-lokāt sa manuṣyo bhavati bhogavān ||

jāti-koṭi-sahasraṇi śatāni niyutāni ca | sat-kṛtaḥ syāc ca sarvatra caitye mālāṃ pradāya ca ||

cakra-vartī ca rājā + asau śakraś ca bhavati + īśvaraḥ | brahmā ca brahma-lokasmin caitye mālāṃ pradāya ca ||

paṭṭa-pradāna datvā tu loka-nāthasya tāyinaḥ | sarve * asya + arthāḥ samṛdhyanti ye divyā ye ca mānuṣāḥ ||

tyajed * dhīnān a-kuśalān na sa tatra + upapadyate | mālā-vihāraṃ kṛtvā ca loka-nāthasya dhātuṣu | a-bhedya-parivāreṇa rājā bhūyān maha-rddhikaḥ ||

priyaḥ sadayitaś ca + asau sat-kṛtaś ca praśaṃsitaḥ | davānām atha nāgānāṃ ye lokesmiṃś ca paṇḍitāḥ ||

yatra + asau jāyate vīraḥ puṇya-tejaḥ-su-dīpitaḥ | te kulāḥ sat-kṛtā bhonti rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca ||

yaḥ sarṣapāt sūkṣmataraṃ gṛhītvā dhūpeya dhūpaṃ bhagavati caityakeṣu | tasya + anuśaṃsān śṛṇuta prabhāṣato me prasanna-cittā jahiya khilāṃ malāṃś ca ||

sa puṇyavāṃś carati diśaḥ samantād ārogya-prāpto dṛḍha-matir a-pramattaḥ | vineti śokaṃ vicarati cārikāyāṃ priyo manāpo bhavati mahā-janasya ||

rājyaṃ ca labdhvā jina varu sat-karotī mahā-anubhāvo vidu cakra-vartī | suvarṇa-varṇo vicitra-lakṣaṇaiḥ sa mano-jña-gandhān labhi sarva-loke ||

jāta-mātro labhate śreṣṭha-vastrān divya-viśiṣṭa-su-rucira-kauśikāṃś ca | bhotī sukha-su-kāyaḥ saṃveṣṭya-stūpaṃ nāthasya cīvaraiḥ | yaś cīvareṇa caityeṣu kuryāt pūjām a-tulāṃ nāyakānāṃ | tasya + iha bhotī a-sadṛśu ātma-bhāvo dvātriṃśatībhiḥ kavacita lakṣaṇebhiḥ | pāṇī-taleṣu su-ruciru mukta-hārāḥ prādur-bhavantī vividha an-anta-kalpāḥ | siṃha-latāḥ su-rucira-varṇa-sūtrā veṭhitva stūpaṃ bhagavata cīvarebhiḥ ||

datvā patākāṃ bhagavata cetikeṣū chandaṃ janitvā tatha siya buddha-loke | sa pūjanīyo bhavati mahā-janasya carantu śreṣṭho jina-cārikāye ||

suvarṇa-varṇo bhavati si ātma-bhāvo lābhī sa bhotī su-rucira-cīvarāṇāṃ | karpāsikānāṃ su-sahita kambalānāṃ du-kūlakānāṃ tatha vara-kauśakānāṃ ||

dhvajaṃ daditvā hata-raji satva-sāre dhanaṃ prabhūtaṃ pratilabhi na cireṇa | prabhūta-koṣo bhavati an-anta-prajño paricāru tasya bhavaty a-dīna-cittaḥ | na citta-śūlaṃ janayati so parasya prasāda-cittaḥ sada a-pramattaḥ | na tasya agniḥ kramati viṣanna-śastraṃ udvīkṣaṇīyo bhavati mahā-janasya ||

adho upādāya ca vibhava-agru yāvat jāmbūnadaṃ tena bhavati buddha-kṣetraṃ | śakyaṃ kṣayetuṃ āyu-śriya eva-rūpā na buddha-stūpe dharayata eka dīpam ||

na tasya kāyo bhavati a-varṇita-aṅgo dṛḍha-asu bhotī parigha-bhujo * a-chambhī | āloka-prāpto [doubtful] vicarati sarva-loke daditva dīpaṃ bhagavata cetikeṣu ||

yadi buddha-kṣetrā niyuta-śatā sahasrā bhaveyu pūrṇā śikha-gata-sarṣapebhiḥ | śakyaṃ gaṇetuṃ tulayitu bhāṣituṃ vā na tathā-gateṣū dharayitu eka-dīpam ||

alaṅ-karitvā su-rucira-darśanīyaṃ yo deti chatraṃ bhagavata cetikeṣu | tasya + iha bhoty a-sadṛśa ātma-bhāvo dvātriṃśatībhiḥ kavacita lakṣaṇebhiḥ ||

yebhir jinasya pratapata ātma-bhāvo rūpaṃ viśiṣṭaṃ yatha-r-iva [doubtful] kāñcanasya | jāmbūnado vā su-rucira-darśanīyā abhikīrṇa ... kusumita lakṣaṇebhiḥ ||

abhijña-prāpto bhavati mahā-yaśa-ākhyaḥ carati śreṣṭha-āvara-cārikāyāṃ | na bhoga-hānir bhavati kadā-cid asya devāna bhoti guru-kṛta pūjitaś ca ||

na kāma-bhogau ramati kadā-ci dhīro viśuddha-śīlaḥ sa-kuśala-brahma-caryaḥ |samādayitvā van-upavane uṣitvā + abhiyukti-dhyāno bhavati viśeṣa-prāptaḥ ||

na jñāna-hānir bhavati kadā-cid asya na bodhi-cittaṃ vijahati so kathañ-cit | maitrī-vihārī bhavati a-dīna-citto datvā + iha chattraṃ bhagavata-cetikeṣu ||

vādyena pūjāṃ nara-vṛṣabhasya kṛtvā na śoka śalya-vaśa jātu bhoti | mano-jña-ghoṣo bhavati manuṣya-loke svara-aṅgu tasya + a-vi-kala viśuddha bhoti ||

viśuddha-cakṣur bhavati sa saṃprajanyo viśuddha-śrotro bhavati udagra-cittaḥ | ghraṇa-indriyaṃ parama uttapta bhoti vāditva vādyaṃ bhagavata cetikeṣu ||

jihvā + asya bhoti su-rucira darśanīyā su-sūkṣma mṛdvī rucira mano-jña ghoṣā | raktā pravālā yatha-r-iva [doubtful] devatānāṃ svara-aṅga koṭī-vara sṛjate * a-prameyāṃ ||

na jātu bhotī ura-gu a-jihvako vā na khañja-kubjo na + api ca nāmita-aṅgaḥ | viśiṣṭa bhotī su-rucira ātma-bhāvo vāditva vādyaṃ bhagavata cetikeṣu ||

na jātu kaś-cij janaye prasādaṃ devo ca nāgo manu-ja mahā-ura-go vā | āśvāsa-prāpto vicarati sarva-loke vāditva vādyaṃ bhagavata cetikeṣu ||

kalpāna koṭī-niyuta-śatā sahasraṃ viśiṣṭa-kāyo bhavati a-nindita-aṅgaḥ | prāsādiko * asau kavacita lakṣaṇebhiḥ saṃśodhya stūpaṃ bhagavata nirvṛtasya ||

vimāna-śreṣṭhaṃ labhati mano-jña-gandhaṃ divyaṃ viśiṣṭaṃ su-rucira-candanasya | na jātu tṛṣṇāṃ janayati so kadā-cit saṃśodhya stūpaṃ bhagavata nirvṛtasya ||

pralopa-kāle jina-vara-śāsanasmin na jātu bhotī upagata jambu-dvīpe | svarge sa bhoti pratiṣṭhita tasmi kāle gandha-anulepaṃ dadiya jinasya stūpe ||

dur-gandhi-kāmān a-śuci-jugupsanīyān varjeti nityaṃ pratiṣṭhita śīla-skandhe | carī sa nityam imu vara brahma-caryaṃ gandha-anulepaṃ kariya jinasya stūpe ||

itaś cyuto * asau maru-pati svarga-loke arthaṃ sahasrā tulayati na + u cireṇa | karoti ca + arthaṃ su-vipula-devatānāṃ gandha-anulepaṃ kariya jinasya stūpe ||

viśiṣṭa-vākyo bhavati mano-jña-ghoṣaḥ priyo manāpo bahu-jana-sat-kṛtaś ca | sukhaṃ ca tasya bhavati sadā prasannaṃ gandha-anulepaṃ kariya jinasya stūpe ||

apāya-bhūmiṃ ... vijahāty a-śeṣāṃ āsannako bhavati tathā-gatānāṃ | prasāda-labdhaḥ sada sukhi premaṇīyo gandha-anulepaṃ kariya jinasya stūpe ||

so * a-kṣaṇaṃ vai vijahāti sarvaṃ aṣṭa kṣaṇāś ca + asya viśiṣṭa bhonti | buddhāna pūjām a-tuliya so karoti choritva jālaṃ bhagavata cetikeṣu ||

śūraś ca bhoti dṛḍha-matir a-pramatto na kāma-bhoge * abhiratiṃ janeti | naiṣkramya-prāptau ca a-dīna-cittaḥ choritva jālaṃ bhagavata cetikeṣu ||

na bodhi-cittaṃ pramuṣyati tasya jātu a-khaṇḍa-śīlo * asti su-saṃvṛtaś ca | dharmaṃ vi-rāgaṃ labhate viśuddhaṃ upanīya jālaṃ bhagavata cetikeṣu ||

dur-vācatāṃ vijahati sarva-kālaṃ prajñā-a-bhāvaṃ ca jahāty a-śeṣam |viśāla-prajño viharati cārikāyāṃ upanīya jālaṃ bhagavata cetikeṣu ||

lābhī ca bhotī śuci-bhojanānāṃ vastrān viśiṣṭān labhate suvarṇān | sparśa-abhyupetān ruci-darśanīyān upanīya jālaṃ jina-cetikebhyaḥ ||

abhyutkṣipitvā jina-cetikebhyaḥ nir-mālya-śuṣkaṃ pramudita-vega-jātaḥ | vrajeta kāmān duḥkha-da-vaira-ghorān ārāgayed daśa-bala-sa-artha-vāhān ||

prāsādiko bhoti viśuddha-kāyaḥ udvīkṣaṇīyo bahu-jana-pūjanīyaḥ | na tasya rājā + api praduṣṭa-cittaḥ yo jīrṇa-puṣpān apaneya caitye ||

ku-mārga sarvaṃ pithita apāya-bhūmiḥ sa śīla-skandhe sthita bodhi-satvaḥ | avatārayitvā jina-cetikebhyaḥ puṣpaṃ ca prāg anya-naraiḥ pradattaṃ ||

śokāṃś ca doṣān vijahāty a-matto rogān a-śeṣān vijahāty an-ekān | āśvāsa-prāptaś ca an-anta-kalpān yo jīrṇa-puṣpān apaneti caitye ||

buddhaś ca bhoty a-sadṛśa-dakṣiṇīyo * a-tulya-prāpto nara-maru-pūjanīyaḥ | alaṃ-kṛto bhavati viśuddha-kāyaḥ yo jīrṇa-puṣpān apaneti caitye ||

dadyāc ca yaḥ su-rucira-divya puṣpaṃ māndāravān apy atha pāṭalaṃ vā | nir-mālyakaṃ yo * apanayeta caitye vipāka śreṣṭho * asya bhaved a-tulyaḥ ||

yaḥ prāñjaliḥ praṇamati nātha-stūpaṃ chandaṃ janitvā ca sa-buddha-loke | so bhoti loke guru-kṛtu sat-kṛtaś ca prāsādiko bhavati su-darśanīyaḥ ||

tasya + iha rājyaṃ nipatati sarva-loko deva-asurā nāga-manuṣyakāś ca | sarvāḥ sahasrāḥ kusumita loka-dhātuḥ praśāsti rājño vaśa īśvarāṃś ca ||

ye tasya rājye sthita bhonti satvāḥ sthāpeya sarvān a-kaluṣa-buddha-jñāne | apāya-bhūmyas tyaktā bhavanti karoti ca + eṣāṃ parama-su-śreṣṭham artham ||

paricāro * asya bhavati mano-jña-ghoṣaḥ puṇyair upetaḥ smṛti-mati-pūjanīyaḥ | āśvāsa-prāpto vicarati jīva-loke sadā + abhiprāyaṃ janayati śreṣṭha-prītiṃ ||

paricāra bhoty asya svara-aṅga śuddhaḥ jñāyeta satvair madhura-praśānta-vākyo | na tasya kaś-cij janayati ca + īśvaratvaṃ vilokanīyo bhavati mahā-janasya | dāna-pramodaṃ priyatā-artha-caryāṃ samāna-arthatāṃ janayati mahā-janasya | ākruṣṭaḥ san na + ājanayeta roṣaṃ yaḥ prāñjaliḥ praṇamati buddha-stūpaṃ ||

deva-indra bhoty upagata-svarga-loke manuṣyako bhavati narasya rājā | na pārihāṇir bhavati kadā-cid asya yo * añjalībhir namati + iha stūpaṃ ||

na + asāv apāye prapateta jātu hīnāṃś ca varjeta sa kāma loke | āḍhyo dhanī bhoti prabhūta-koṣo yo * añjalībhir namati buddha-stūpam ||

sūtra-anta-caryā na kadā-cid asya na + a-sthāna-kopaṃ kurute nṛ-loke | satvāś ca tṛptā muditā + asya bhonti yaḥ saṃpramuñcī guṇavati eka-vācaṃ ||

yaḥ puṣpa-muṣṭiṃ gṛhītvā + udagra-cittaḥ prasādato * avakirati loka-nāthe | sa puṇyavān bhavati manuṣya-loke rākṣe ca sthitvā jina sat-karoti ||

śokā na doṣāḥ khila-mala na + asya bhonti a-tulyatā-āptaś ca su-saṃsthita-aṅgaḥ | ālokanīyaś ca mahā-janasya vrajeta kāmāna bhaya-kara-vaira-ghorān | iti ||

ārya-mahā-karuṇā-puṇḍarīka-sūtre * apy uktaṃ |tiṣṭhatu tāvad ānanda yo māṃ saṃmukhaṃ sat-kuryāt | tiṣṭhatu me śarīrasya pūjā sarṣapa-phala-ma-treṣu dhātuṣu | tiṣṭhatu mām uddiśya kṛteṣu stūpeṣu sat-kāraḥ | ye ke-cid ānanda buddham ālambya + antaśa eka-puṣpam apy ākāśe kṣepsyanti | tasya puṇya-skandhasya yo vipākaḥ saced yāvān an-ādiḥ saṃsāro yasya pūrvā koṭir na prajñāyate | tāvataḥ kalpān saṃsaratāṃ teṣāṃ śakratvaṃ brahmatvaṃ cakra-vartitvaṃ | na śakyas tat-paryanto * adhigantum | tiṣṭhatu buddha-ālambatā + antaśa ākāśe * apy eka-puṣpa-nikṣepaḥ | saced antaśaḥ svapna-antara-gatā api satvā buddham ālambya + ākāśe eka-puṣpam api kṣepsyanti tad apy ahaṃ kuśala-mūlaṃ nirvāṇa-paryavasānaṃ vadāmi + iti ||

uktaṃ ca + ārya-bṛhatsāgara-nāga-rāja-paripṛcchāyāṃ | aṣṭābhir bhuja-ga-adhipate dharmaiḥ samanvāgatā bodhi-satvāḥ satata-samitaṃ buddha-samavadhānaṃ pratilabhante | katamair aṣṭābhiḥ | buddha-bimba-darśana-satva-samādāpanatayā | tathā-gatasya + upasthāna-karaṇatayā | tathā-gatasya + abhīkṣṇaṃ varṇa-bhāṣaṇatayā | tathā-gata-pratimā-karaṇatayā | tathā-gata-darśana-sarva-satva-samādāpanatayā | yatra ca buddha-kṣetre tathā-gata-śravaṃ śṛṇvanti tatra praṇidhānam utpādayanti | na ca + avalīna-saṃtatayo bhavanti | udāra-saṃtatikāś ca buddha-jñānam abhilaṣantae iti ||

kiṃ punaḥ puṇya-vṛddhy-arthino buddha-samavadhānena prayojana-bhūtaṃ | yasya guṇa-paryantam a-sarva-jño na + adhigacchet ||

yathā + ārya-gaṇḍa-vyūhe saṃvarṇitaṃ | su-dur-labho buddha-śabdaḥ kalpa-koṭi-śatair api | kiṃ punar darśanaṃ sarva-kāṅkṣā-cchedanam uttamam ||

su-dṛṣṭo loka-pradyotaḥ sarva-dharma-gatiṃ gataḥ | puṇya-tīrthaṃ trailokasya sarva-satva-viśodhanam ||

mahat puṇyam ayaṃ kṣetraṃ muditaṃ jñāna-maṇḍalaṃ | bhāsayaty abhitaṃ lokaṃ puṇya-skandha-vivarddhanam ||

chedano duṣkha-jālasya jñāna-skandha-viśodhanaḥ | na dur-gati-bhayaṃ teṣāṃ yair iha + ārāgito jinaḥ ||

vipulaṃ jāyate cittaṃ paśyatāṃ dvi-pada-uttamaṃ | prajñā-balam a-saṃkhyeyaṃ jāyate ca prabhāsvaraṃ ||

punar atra + eva + āha | arthāya sarva-satvānām utpadyante tathā-gatāḥ | mahā-kāruṇikā vīrā dharma-cakra-pravartakāḥ ||

pratikartuṃ kathaṃ śakyaṃ buddhānāṃ sarve-dehibhiḥ | satva-artheṣv abhiyuktānāṃ kalpa-koṭi-śatair api ||

kalpa-koṭiṃ varaṃ paktuṃ try-apāye bhṛśa-dāruṇe | na tv eva + a-darśanaṃ śāstuḥ sarva-sarga-nivartinaḥ ||

yāvantaḥ sarva-lokasminn apāya-gatayaḥ pṛthak | varaṃ tatra ciraṃ vāso buddhānām a-śrutir na ca ||

kiṃ kāraṇam apāyeṣu nivāsaś ciram iṣyate | yat-kāraṇaṃ jina-indrasya darśanaṃ jñāna-vardhanam ||

chidyante sarva-duṣkhāṇi dṛṣṭvā loka-īśvaraṃ jinaṃ | saṃbhavaty avatāraś ca jñāne saṃbuddha-go-care ||

kṣapayaty āvṛtīḥ sarvā dṛṣṭvā buddhaṃ nara-uttamam | vardhayaty a-mitaṃ puṇyaṃ yena bodhir avāpyatae | iti ||

tad evam asti puṇya-vṛddhau buddha-samavadhānena prayojanaṃ |api ca pratimā-mātra-darśanam api tāvad a-parimita-phalaṃ tathā-gatānāṃ | kiṃ punaḥ sva-rūpeṇa ||

uktaṃ hy ārya-śraddhā-bala-ādhāna-avatāra-mudrā-sūtre | yaḥ kaś-cin mañjuśrīḥ kula-putraḥ kula-duhitā vā sarva-loka-dhātu-raja-upamānāṃ praty-eka-buddhānāṃ dine dine śata-rasam āhāraṃ dadyāt divyāni ca vastrāṇi | evaṃ dadad gaṅgā-nadī-vālukā-upamān kalpān dadyāt | yaś ca + anyo mañjuśrīḥ kula-putraḥ kula-duhitā vā citra-karma-likhitaṃ vā pustaka-karma-kṛtaṃ vā buddhaṃ paśyed | ayaṃ tato * a-saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavati | kaḥ punar vādo yo * añjali-pragrahaṃ vā kuryāt puṣpaṃ vā dadyāt dhūpaṃ vā gandhaṃ vā dīpaṃ vā dadyād | ayam eva tato * a-saṃkhyeyataraṃ puṇyaṃ prasavati + iti ||

ārya-bodhi-satva-piṭake * api puṇya-vṛddhy-upāya uktaḥ | yas tathā-gata-caityaṃ śodhayati sa catasro * agrāḥ praṇidhāna-viśuddhīr anuprāpnoti | katamāś catasraḥ | agrāṃ rūpa-praṇidhāna-viśuddhiṃ | agrāṃ dṛḍha-samādāna-praṇidhāna-viśuddhiṃ | agrāṃ tathā-gata-darśana-praṇidhāna-viśuddhiṃ |agrāṃ lakṣaṇa-saṃpat-praṇidhāna-viśuddhim iti ||

punar atra + eva + ākhyātaṃ | tathā-gata-caityeṣu puṣpa-avaropaṇaṃ gandha-anulepanaṃ kṛtvā + aṣṭāv a-vi-kalatā anuprāpnoti | katamā aṣṭau | na rūpa-vi-kalo bhavati | na bhoga-vi-kalaḥ | na parivāra-vi-kalaḥ | na śīla-vi-kalaḥ | na samādhi-vi-kalaḥ | na śruta-vi-kalo na prajñā-vi-kalo na praṇidhāna-vi-kala iti ||

uktaṃ ca + ārya-ratna-rāśi-sūtre | ye tri-bhava-paryāpannāḥ satvās te sarve praty-ekaṃ tathā-gata-stūpān kārayeyur evaṃ-rūpān uccaistvena | tad yathā sumeruḥ parvata-rājaḥ | tāṃś ca gaṅgā-nadī-vālikā-samān kalpān praty-ekaṃ sarva-sat-kāraiḥ sat-kuryuḥ | yaś ca bodhi-satvo * a-virahita-sarva-jñatā-cittena + eka-puṣpam apy āropayet | ayaṃ tasmāt pūrvakāt puṇya-skandhād bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet ||

atra + eva + uktaṃ | ye khalu punas tri-sāhasra-mahā-sāhasre loka-dhātau satvās te sarve mahā-yāna-saṃprasthitā bhaveyuḥ | sarve ca cakra-varti-rājya-samanvāgatā bhaveyur eka-ekaś ca rājā cakra-vartī mahā-samudra-pramāṇa-dīpa-sthālīṃ kṛtvā | sumeru-mātrāṃ vartīm ādīpya praty-ekam evaṃ-rūpāṃ dīpa-pūjāṃ tathā-gata-caityeṣu pravartayet | yaś ca + abhiniṣkrānta-gṛha-āvāso bodhi-satvas taila-prakṣiptāṃ vartīṃ kṛtvā + ādīpya tathā-gata-caitye dhārayet | asyās taila-prakṣiptāyā varter etat pūrvakaṃ pradīpa-dānaṃ śatatamīm api kalāṃ na + upaiti | yāvad upaniṣadam api na kṣamatae iti | peyālaṃ ||

ye ca khalu punas te rājānaś cakra-vartino buddha-pramukhaṃ bhikṣu-saṃghaṃ sarva-sukha-upadhānaiḥ sat-kuryuḥ yaś ca + abhiniṣkrānta-gṛha-āvāso bodhi-satvaḥ piṇḍa-pātraṃ caritvā pātra-paryāpannaṃ pareṣāṃ saṃvibhajya paribhuñjīta | idaṃ tato bahutaraṃ ca mahā-arghataraṃ ca | yac ca te rājānaś cakra-vartinaḥ sumeru-mātraṃ cīvara-rāśiṃ buddha-pramukhāya bhikṣu-saṃghāya dadyuḥ | yac ca + abhiniṣkrānta-gṛha-āvāso bodhi-satvas tri-cīvaraṃ bahir-dhā mahā-yāna-saṃprasthitāya buddha-pramukhāya bhikṣu-saṃghāya vā tathā-gata-caitye vā dadyād | idaṃ bhikṣoś cīvara-dānam etat pūrvaka-cīvara-rāśim abhibhavati | yac ca te rājānaḥ praty-ekaṃ sarvaṃ jambū-dvīpaṃ puṣpa-saṃstṛtaṃ kṛtvā tathā-gata-caitye niryātayet | yac ca + abhiniṣkrānta-gṛha-āvāso bodhi-satvaḥ antaśa eka-puṣpam api tathā-gata-caitye āropayet | asya dānasya + etat pūrvakaṃ dānaṃ śatatamīm api kalāṃ na + upaiti | yāvad upaniṣadam api na + upaiti + iti ||

ārya-anupūrva-samudgata-parivarte * api deśitaṃ | catura imān bhadra-anuśaṃsān paśyan bodhi-satvas tathā-gata-pūjāyām utsuko bhavati | katamāṃś caturaḥ | agraś ca me dakṣiṇīyaḥ pūjito bhaviṣyati māṃ ca dṛṣṭvā + anye * api tathā śikṣiṣyanti | tathā-gataṃ ca pūjayitvā bodhi-cittaṃ dṛḍhaṃ bhaviṣyati | dvātriṃśatāṃ ca mahā-puruṣa-lakṣaṇānāṃ saṃmukha-darśanena kuśala-mūlam upacitaṃ bhaviṣyati | imāś catvāraḥ iti ||

idaṃ ca nir-uttaraṃ tathā-gata-pūjā-upasthānaṃ |yathā + udāhṛtam ārya-sāgaramati-paripṛcchā-sūtre | trīṇi + imāni sāgaramate tathā-gatasya nir-uttarāṇi pūjā-upasthānāni | katamāni trīṇi | yac ca bodhi-cittam utpādayati | yac ca sad-dharmaṃ parigṛhṇāti | yac ca satveṣu mahā-karuṇā-cittam utpādayati + iti ||

nirdiṣṭam apy ārya-ratna-meghe | daśabhiḥ kula-putra dharmaiḥ samanvāgatā bodhi-satvā an-anuliptā garbha-malena jāyante | katamair daśabhiḥ | yad uta | tathā-gata-pratimā-karaṇatayā | jīrṇa-caitya-saṃskaraṇatayā | tathā-gata-caityeṣu gandha-vilepana-anupradānena | tathā-gata-pratimāsu gandha-udaka-snāna-anupradānena | tathā-gata-caityeṣu saṃmārjana-upalepana-anupradānena | mātā-pitṝṇāṃ kāya-paricaryā-ācaraṇena ācārya-upādhyāyānāṃ kāya-paricaryā-ācaraṇena | sa-brahma-cāriṇāṃ kāya-paricaryā-ācaraṇena | tac ca nir-āmiṣeṇa cittena na sa-āmiṣeṇa | tac ca kuśalam evaṃ pariṇāmayanti | anena kuśala-mūlena sarva-satvā nir-upaliptā garbha-malena jāyantām iti | tac ca tīvreṇa + āśayena cintayanti | ebhiḥ kula-putra daśabhir dharmair iti ||

anumodana-anuśaṃsās tv ārya-prajñā-pāramitāyām uktāḥ | yaḥ prathama-yāna-saṃprasthitānāṃ bodhi-satvānāṃ mahā-satvānāṃ tāṃś citta-utpādān anumodate |caratām api bodhi-satva-caryāṃ tāṃś citta-utpādān anumodate | a-vinivartanīyām api a-vinivartanīya-dharmatām anumodate bodhi-satvānāṃ mahā-satvānāṃ | kiyantaṃ sa bhagavan kula-putro vā kula-duhitā vā bahutaraṃ puṇya-skandhaṃ prasavati ||

evam ukte bhagavān śakraṃ devānām indram etad avocat | pe | syāt khalu punaḥ kauśika tri-sāhasra-mahā-sāhasrasya loka-dhātoḥ pala-agreṇa tulyamānasasya pramāṇam udgrahītuṃ | na tv eva kauśika bodhi-satvasya mahā-satvasya teṣām anumodanā-saha-gatānāṃ citta-utpādānāṃ puṇya-pramāṇaṃ grahītuṃ ||

evam ukte śakro devānām indro bhagavantam etad avocat | māra-adhiṣṭhitās te bhagavan satvā veditavyā | ye bodhi-satvānāṃ mahā-satvānāṃ prathama-citta-utpādam upādāya yāvad an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbuddhānām evam a-prameyam anumodanā-saha-gataṃ puṇyam iti na śṛṇvanti na jānanti | tām anumodanāṃ na samanvāharanti | māra-pakṣikās te bhagavan satvā bhaviṣyanti ||

bhagavān āha | pe | yaiḥ kauśika kula-putraiḥ kula-duhitṛbhiś ca + ime citta-utpādā anumoditā bodhi-satva-yānikair vā praty-eka-buddha-yānikair vā śrāvaka-yānikair vā | te kṣipraṃ tathā-gatān arhataḥ samyak-saṃbuddhān ārāgayiṣyanti ||

bhagavān āha ||

evaṃ tair anumodanā-saha-gataiś citta-utpāda-kuśala-mūlair yatra yatra + upapatsyante tatra tatra sat-kṛtāś ca bhaviṣyanti guru-kṛtāś ca mānitāś ca pūjitāś ca arcitāś ca apacāyitāś ca bhaviṣyanti | na ca te * a-mana-āpāni rūpāṇi drakṣyanti | na ca te * a-mana-āpān śabdān śroṣyanti | evaṃ na gandhān na rasān na spraṣṭavyān sprakṣyanti na ca teṣām apāyeṣu + upapattiḥ pratikāṅkṣitavyā svarga-upapattis teṣāṃ pratikāṅkṣitavyā | tat kasya hetoḥ | tathā hi taiḥ satvaiḥ sarva-satva-sukha-āvahanāni a-saṃkhyeyānāṃ satvānāṃ kuśala-mūlāny anumoditāni yāvad an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbuddhya + a-prameya-a-saṃkhyeyān satvān parinirvāpayiṣyanti + iti ||

punar atra + eva + āha | ye subhūte gaṅgā-nadī-vālikā-upameṣu tri-sāhasra-mahā-sāhasreṣu loka-dhātuṣu sarva-satvās te sarve * an-uttarāṃ samyak-saṃbodhiṃ pratitiṣṭheyur an-uttarāṃ samyak-saṃbodhiṃ pratiṣṭhāya gaṅgā-nadī-vālikā-samān kalpān upalambha-saṃjñinaś catvāri dhyānāni samāpadyeran | yaś ca bodhi-satvo mahā-satvo * anayā prajñā-pāramitayā upāya-kauśalyena ca parigṛhītā + atīta-an-āgata-praty-utpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śīla-samādhi-prajñā-vimukti-vimukti-jñāna-darśana-skandhaṃ | śrāvakānāṃ praty-eka-buddhānām api śīla-samādhi-prajñā-vimukti-vimukti-jñāna-darśana-skandhaṃ sarvam ekato * abhisaṃkṣipya piṇḍayitvā tulayitvā nir-avaśeṣam anumodeta + agrayā + anumodanayā jyeṣṭhayā śreṣṭhayā varayā pravarayā praṇītayā uttarayā nir-uttarayā uttara-uttarayā a-samayā + a-sama-samayā + a-prati-samayā + anumodanayā + anumodya + anumodanā-saha-gataṃ [doubtful] puṇya-kriyā-vastv an-uttarāyai samyak-saṃbodhaye pariṇāmayati | asya subhūte * anumodanā-saha-gatasya puṇya-kriyā-vastuno * asau pūrvaka aupalambhikānāṃ bodhi-satvānāṃ catur-dhyāna-mayaḥ puṇya-abhisaṃskāraḥ śatatamīm api kalāṃ na + upaiti yāvad upaniṣadam api na kṣamatae iti ||

ayam eva nayaḥ pariṇāmanāyām uktaḥ | atha-vā + agra-pariṇāmanayā pariṇāmitatvāt sarva-puṇyānām asya buddhatvāya sat-kṛta-praṇidhi-buddhatvam eva syāt | ataḥ kā parā puṇya-vṛddhiḥ | tad * dhy a-śeṣa-satva-mokṣa-kṛta-puṇya-jñāna-upetaṃ nir-vikalpaṃ ca ||

adhyeṣaṇāyās tv anuśaṃsā ārya-ugra-paripṛcchāyām uktā dharma-grāhyatām upādāya + a-prameya-a-saṃkhyeyeṣu buddha-kṣetreṣv āyuḥ parirakṣaṇāya + iti ||

ārya-śikṣā-samuccaye vandanā-ādy-anuśaṃsā saptadaśa-paricchedaḥ samāptaḥ ||

[xviii ratnatrayānusmṛti]

ratna-traya-anusmṛtir nāma + aṣṭādaśaḥ paricchedaḥ ||

uktā bhadra-caryā-vidhinā puṇya-vṛddhiḥ | asyāś ca + ayam a-paro hetuḥ | yo * ayaṃ śraddhā-ādīnāṃ sadā + abhyāsaḥ ||

yathā + uktam ārya-tathā-gata-guhya-sūtre | catvāra ime mahā-rāja dharmā mahā-yāna-saṃprasthitānāṃ viśeṣa-gāmitāyai saṃvartante * a-parihāṇāya ca | katame catvāraḥ | śraddhā mahā-rāja viśeṣa-gāmitāyai saṃvartate * a-parihāṇāya | tatra katamā śraddhā | yayā śraddhayā āryān upasaṃkrāmati | a-karaṇīyaṃ ca na karoti ||

gauravaṃ mahā-rāja viśeṣa-gāmitāyai saṃvartate | yena gauraveṇa su-bhāṣitaṃ śṛṇoti śuśrūṣate * a-virahita-śrotraś ca dharmaṃ śṛṇoti ||

nir-mānatā mahā-rāja viśeṣa-gāmitāyai saṃvartate | yayā nir-mānatayā āryāṇām abhinamati praṇamati namasyati ||

vīryaṃ mahā-rāja viśeṣa-gāmitāyai saṃvartate * a-parihāṇāya | yena vīryeṇa kāya-laghutāṃ citta-laghutāṃ ca pratilabhate sarva-kāryāṇi ca + uttārayati ||

ime mahā-rāja catvāra iti ||

eṣāṃ śraddhā-ādīnāṃ sadā + abhyāsaḥ kāryaḥ | atha-vā + anyeṣāṃ śraddhā-ādīnāṃ ||

yathā + āha ārya-akṣayamati-sūtre pañca + imāni + indriyāṇi | katamāni pañca | śraddhā-indriyaṃ vīrya-indriyaṃ smṛti-indriyaṃ samādhi-indriyaṃ prajñā-indriyam iti ||

tatra katamā śraddhā | yathā śraddhāyāś caturo dharmān abhiśraddadhāti | katamāṃś caturaḥ | saṃsāra-avacarīṃ laukikīṃ samyag-dṛṣṭiṃ śraddadhāti | sa karma-vipāka-prati-śaraṇo bhavati | yad yat karma kariṣyāmi tasya tasya karmaṇaḥ phala-vipākaṃ pratyanubhaviṣyāmi + iti | sa jīvita-hetor api pāpaṃ karma na karoti | bodhi-satva-cārikām abhiśraddadhāti | tac-caryā-pratipannaś ca + anyatra yāne spṛhāṃ na + utpādayati | parama-artha-nīta-arthaṃ gambhīra-pratītya-samutpāda-nairātmya-niḥ-satva-nir-jīva-niḥ-pudgala-vyavahāra-śūnyatā-nimitta-a-praṇihita-lakṣaṇān sarva-dharmān śrutvā śraddadhāti | sarva-dṛṣṭi-kṛtāni ca na + anuśete sarva-buddha-dharmān bala-vaiśāradya-prabhṛtīṃś ca śraddadhāti | śraddhāya ca vigata-kathaṃ-kathas tān buddha-dharmān samudānayati | idam ucyate śraddhā-indriyam ||

tatra katamad vīrya-indriyaṃ | yān dharmān śraddhā-indriyeṇa śraddadhāti tān dharmān vīrya-indriyeṇa samudānayati + idam ucyate vīrya-indriyaṃ ||

tatra katamat smṛti-indriyaṃ | yān dharmān vīrya-indriyeṇa samudānayati tān dharmān smṛti-indriyeṇa na vipraṇāśayati | idam ucyate smṛti-indriyam ||

tatra katamat samādhi-indriyaṃ | yān dharmān smṛti-indriyeṇa na vipraṇāśayati tān samādhi-indriyeṇa + eka-agrī-karoti + idam ucyate samādhi-indriyaṃ ||

tatra katamat prajñā-indriyam |yān dharmān samādhi-indriyeṇa + eka-agrī-karoti tān prajñā-indriyeṇa pratyavekṣate pratividhyati | yad eteṣu dharmeṣu praty-ātma-jñānam a-para-pratyaya-jñānam idam ucyate prajñā-indriyaṃ ||

evam imāni pañca-indriyāṇi sahitāny anuprabaddhāni sarva-buddha-dharmān paripūrayanti | vyākaraṇa-bhūmiṃ ca + āpyayanti iti ||

śraddhā-ādīnāṃ balānāṃ sadā + abhyāsaḥ kāryaḥ | yathā + uktam ārya-ratna-cūḍa-sūtre | tatra katamat kula-putra bodhi-satvasya bala-caryā-pariśuddhiḥ | yad ebhir eva + indriyair upastabdho * an-avamardyo bhavati sarva-māraiḥ | a-saṃhāryo bhavati śrāvaka-praty-eka-buddha-yānābhyāṃ | a-vinivartyo bhavati mahā-yānāt | dur-dharṣo bhavati sarva-kleśaiḥ | dṛḍho bhavati pūrva-pratijñāsu | tṛpto bhavati cittena | balavān bhavati kāyena | gupto bhavati + indriyaiḥ | duḥ-parājayo bhavati tīrthi-karaiḥ | ity ādi ||

evaṃ tāvac * chraddhā-ādīnāṃ sadā + abhyāsaḥ puṇya-vṛddhaye ||

kā maitrī ||

yathā + āha candra-pradīpa-sūtre | yāvanti pūjā bahu-vidha a-prameyā yā kṣetra-koṭīn a-yuta-bimbareṣu | tāṃ pūja-kṛtvā puruṣa-vareṣu nityaṃ saṃkhyā-kalāpo na bhavati maitra-citta | iti ||

kā buddha-ādy-anusmṛtiḥ ||

tatra rāṣṭrapāla-sūtre saṃvarṇitā | vandāmi te kanaka-varṇa-nibhā vara-lakṣaṇā vi-mala-candra-mukhā | vandāmi te a-sama-jñāna-parā sadṛśo na te * asti tri-bhave vi-rajā ||

mṛdu cāru snigdha śubha keśa nakhā giri-rāja-tulya tava ca + uṣṇir iha | na + uṣnīṣam īkṣitu tava + asti samo vibhrājate bhruvi tava + ūrṇa mune ||

kunda-indu-śaṅkha-hima-śubhra-nibhā nīla-utpala-abha-śubha-netra-varā | kṛpayā + īkṣase jagad idaṃ hi yayā vandāmi te vi-mala-netra jina ||

jihvā prabhūta tanu tāmra-nibhā vadanaṃ ca chādayasi yena svakaṃ | dharmaṃ vadan vinayase ca jagat vandāmi te madhura-snigdha-girā ||

daśanāḥ śubhāḥ su-dṛḍha vajra-nibhāḥ triṃśad-daśa + apy a-viralāḥ sahitāḥ | kurvan smitaṃ vinayase ca jagat vandāmi te madhura-satya-kathā ||

rūpeṇa ca + a-prati-samo * asi jinaḥ prabhayā ca bhāsayasi kṣetra-śatān | brahma-indra-pāla-jagato bhagavan jihmī-bhavanti tava te prabhayā ||

eṇeya jaṅgha bhagavann a-samā gaja-rāja-barhi-mṛga-rāja-gato | īkṣan vrajasy api yugaṃ bhagavan saṃkampayan dharaṇi-śaila-taṭān ||

kāyaś ca lakṣaṇa-cito bhagavan sūkṣma chavī kanaka-varṇa-nibhā | na + īkṣañ jagad vrajati tṛptim idaṃ rūpaṃ tava + a-pratima-rūpa-dhara ||

tvaṃ pūrva-kalpa-śata-cīrṇa-tapāḥ tvaṃ sarva-tyāga-dama-dāna-rataḥ | tvaṃ sarva-satva-kṛpa-maitra-manāḥ vandāmi te parama-kāruṇikam ||

tvaṃ dāna-śīla-nirataḥ satataṃ tvaṃ kṣānti-vīrya-nirataḥ su-dṛḍhaḥ | tvaṃ dhyāna-prajña-prabha-teja-dharo vandāmi te a-sama-jñāna-dhara ||

tvaṃ vādi-sūra ku-gaṇa-pramathī tvaṃ siṃha-van nadasi parṣadi ca | tvaṃ vaidya-rāja tri-mala-anta-karo vandāmi te parama-prīti-kara ||

vāk-kāya-mānasa-viśuddha mune tri-bhaveṣv a-lipta-jala-padmam iva | tvaṃ brahma-ghoṣa-kalaviṅka-ruto vandāmi te traibhava-pāra-gatam ||

māyā-upamaṃ jagad imaṃ bhavatā naṭa-raṅga-svapna-sadṛśaṃ viditaṃ | na + ātmā na satva na ca jīva-gatī dharmā marīci-daka-candra-samāḥ ||

śūnyāś ca śānta an-utpāda-nayaṃ a-vijānad eva jagad udbhramati | teṣām upāya-naya-yukti-śataiḥ avatārayasy ati-kṛpālutayā ||

rāga-ādibhiś ca bahu-rāga-śataiḥ saṃbhrāmitaṃ satata vīkṣya jagat | vaidya-upamo vicarase * a-pratimo parimocayan su-gata satva-śatān ||

jātī-jarā-maraṇa-śoka-hataṃ priya-vi-prayoga-parideva-śataiḥ | satata-āturaṃ jagad avekṣya mune parimocayan vicarase kṛpayā ||

ratha-cakra-vad bhramati sarva-jagat tiryakṣu preta-niraye su-gatau | mūḍhā a-deśika a-nātha-gatāḥ tasya pradarśayasi mārga-varaṃ ||

ye te babhūvu purimāś ca jināḥ dharma-īśvarā jagati ca + artha-karāḥ | ayam eva taiḥ prakathita-ārya-patho yad deśayasy api vibho * a-pratimaḥ ||

snigdhaṃ hy a-karkaśa mano-jña varaṃ brahma-adhikaṃ parama-prīti-karaṃ | gandharva-kinnara-vara-apsarasām abhibhūya tāṃ giram udāharase ||

satya-ārjava-a-kṣayam upāya-nayaiḥ pariśodhitāṃ giram an-anta-guṇāṃ | śrutvā hi yāṃ niyuta-satva-śatāḥ yāna-trayeṇa janayanti śamam ||

tava pūjayā sukham an-eka-vidham divyaṃ labhanti manu-jeṣu tathā | āḍhyo mahā-dhana mahā-vibhavo bhavate jagad-dhita-karo nṛ-patiḥ ||

bala-cakra-varty api ca dvīpa-patiḥ jagad āvṛṇoti daśabhiḥ kuśalaiḥ | ratnāni sapta labhate su-śubhā tvayi saṃprasāda-janako * a-pratimaḥ ||

brahmā + api śakra api loka-patiḥ bhavate ca saṃtuṣiṭa deva-patiḥ | para-nirmito * api ca sa yāma-patiḥ tvat-pūjayā bhavati ca + api jinaḥ ||

evaṃ hy a-mogha tava pūjā kṛtā saṃdarśanaṃ śravaṇam apy a-samaṃ | bhavate jagad vividha-duḥkha-haraṃ spṛśate padaṃ ca paramaṃ vi-rajaṃ ||

mārga-jña mārga-kuśalā bhagavan ku-pathān nivārayasi lokam imaṃ | kṣeme śive vi-raji ārya-pathe pratiṣṭhāpayasi jagad bhagavan ||

puṇya-arthikasya tava puṇya-nidhe satata-a-kṣayā bhavati puṇya-kriyā | bahu-kalpa-koṭiṣu na yāti kṣayaṃ yāvad * dhi na spṛśati bodhi varāṃ ||

pariśuddha-kṣetra labhate ruciraṃ parinirmita-abha sada prīti-karaṃ | śuddhāś ca kāya-vacasā manasā satvā bhavanty api ca kṣetra-vare ||

ity evam ādi-guṇa na + eka-vidhān labhate jina-arcana-kṛtān manu-jaḥ | svarga-apavarga manu-jeṣu sukhaṃ labhate ca puṇya-nidhi sarva-jage ||

kīrti-yaśaś ca prasṛtaṃ vipulaṃ tava sarva-dikṣu bahu-kṣetra-śatān | saṃkīrtayanti su-gatāḥ satataṃ tava varṇa-māla pariṣatsu jināḥ ||

vigata-jvarā jagati mokṣa-karāḥ priya-darśanā a-sama-kāruṇikāḥ | śānta-indriyā śama-ratā bhagavan vandāmi te nara-vara-pravara ||

labdhā abhijña jina pañca mayā gagane sthitena te niśamya giram | bhavitā + asmi vīra su-gata-pratimo vibhajiṣya dharmam a-malaṃ jagataḥ ||

stutvā + adya sarva-guṇa-pāra-gataṃ nara-deva-nāga-mahitaṃ su-gataṃ | puṇyaṃ yad arjitam idaṃ vipulaṃ jagad āpnuyād api ca buddha-padam |iti ||

atha-vā yathā + ārya-dharma-saṃgīti-sūtre kathitaṃ | punar a-paraṃ buddhā bhagavanto mahā-puṇya-jñāna-saṃbhārā mahā-maitrī-mahā-karuṇā-go-carā mahā-satva-rāśeḥ trāṇa-bhūtā mahā-bhaiṣajya-śalya-hartāraḥ sarva-satva-sama-citta-a-nitya-samādhi-go-carāḥ saṃsāra-nirvāṇa-vimuktā yāvat satvānāṃ mātā-pitṛ-kalpāḥ samāna-maitra-cittāḥ | pe ||

sarva-loka-an-abhibhūtāḥ sarva-lokasya + āloka-bhūtā mahā-yoga-yogino mahā-ātmāno mahā-jana-parivārā viśiṣṭa-jana-parivārā a-nivārita-darśana-śravaṇa-paryupāsanāḥ sva-sukha-nir-apekṣāḥ para-duṣkha-praśamana-priyā dharma-priyā dharma-dharā dharma-āhārā dharma-bhiṣajo dharma-īśvarā dharma-svāmino dharma-dāna-patayo nitya-tyāga-abhiratā nitya-a-pramattā nitya-viveka-abhiratāḥ sarvatra tīrtha-setu-bhūtā mahā-rāja-mārga-prakhyā yāvad * a-secanaka-darśanā buddhā bhagavanta | evaṃ tān anusmarati | evaṃ ca tān anusmṛtya tad-guṇa-pariniṣpatty-arthaṃ smṛtim upasthāpayati + iti ||

tad ucyate buddha-anusmṛtir iti ||

atra + eva dharma-anusmṛtim āha | iha bodhi-satvasya + evaṃ bhavati | yae ete buddhā bhagavanto * an-anta-a-paryanta-guṇā ete dharma-jā dharma-padā dharma-nirmitā dharma-adhipateyā dharma-prabhā dharma-go-carā dharma-prati-śaraṇā dharma-niṣpannāḥ | peyālaṃ ||

yāny api laukikāni loka-uttarāṇi ca sukhāni santi | tāny api dharma-jāni dharma-niṣpannāni | tasmān mayā bodhy-arthikena dharma-gurukeṇa bhavitavyaṃ | dharma-gauraveṇa dharma-prati-śaraṇena dharma-parāyaṇena dharma-sāreṇa dharma-anva ... dharma-pratipannena | iti + iyam ucyate bodhi-satvasya dharma-anusmṛtiḥ ||

punar a-paraṃ bodhi-satvasya + evaṃ bhavati | samo hi dharmaḥ samaḥ satveṣu pravartate | dharmo hīna-madhya-viśiṣṭa-an-apekṣyaḥ pravartate | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ | na dharmo sukha-prekṣikayā pravartate | a-pakṣa-patito hi dharmaḥ | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharmaḥ kālam apekṣya pravartate |ākāliko hi dharmaḥ | aihipaśyikaḥ | praty-ātma-vedanīyaḥ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharma udāre pravartate hīneṣu na pravartate | an-unnāma-avanāmo hi dharmaḥ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharmaḥ śuddheṣu pravartate kṣateṣu na pravartate | utkarṣa-apakarṣa-apagato hi dharmas tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharma āryeṣu pravartate pṛthag-janeṣu na pravartate | kṣetra-dṛṣṭi-vigato hi dharmaḥ | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ | na dharmo divā pravartate rātrau na pravartate | rātryāṃ vā pravartate divā na pravartate | sadā + adhiṣṭhito hi dharmaḥ | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyam | na dharmo vinaya-velām atikrāmati | na dharmasya kva-cid vilambaḥ | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyam | na dharmasya + ūnatvaṃ na pūrṇatvam a-prameya-a-saṃkhyeyo hi dharma ākāśa-van na kṣīyate na vardhate | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ | na dharmaḥ satvai rakṣyate | dharmaḥ satvān rakṣati | tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharmaḥ śaraṇaṃ paryeṣate |dharmaḥ sarva-lokasya śaraṇaṃ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharmasya kva-cit pratighāto | a-prati-hata-lakṣaṇo hi dharmaḥ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyaṃ |na dharmo * anuśayaṃ vahati | nir-anuśayo hi dharmaḥ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyam | na dharmaḥ saṃsāra-bhaya-bhīto na nirvāṇa-anunītaḥ | sadā nir-vikalpo hi dharmaḥ |tathā mayā dharma-sadṛśa-cittena bhavitavyam |evaṃ bodhi-satvo dharma-vad dharme smṛtim upasthāpayati | tad ucyate dharma-anusmṛtir iti ||

atra + eva + āha | saṃgho hi dharma-vādī dharma-caraṇo dharma-cintako dharma-kṣetraṃ dharma-dharo dharma-prati-śaraṇo dharma-pūjako dharma-kṛtya-kārī dharma-go-caro dharma-cāritra-saṃpannaḥ | sva-bhāva-ṛjukaḥ sva-bhāva-śuddhaḥ sa-anukrośo dharma-anukāruṇikaḥ sadā viveka-go-caraḥ | sadā dharma-parāyaṇaḥ sadā śukla-kārī + ity ādi ||

tatra bodhi-satvasya saṃgham anusmarataḥ evaṃ bhavati | yae ete saṃghasya bhūtā guṇā ete mayā + ātmanaḥ sarva-satvānāṃ ca niṣpādayitavyā iti ||

yathā + ārya-vimalakīrti-nirdeśe bodhi-satva-guṇā uktās tathā saṃgha-anusmṛtir bhāvyā | sarva-satvāna ye rūpā ruta-ghoṣāś ca īritāḥ | eka-kṣaṇena darśenti bodhi-satvā viśāradāḥ ||

te jīrṇa-vyādhitā bhonti bodhi-satvā mṛtam ātmāna darśayī |satvānāṃ paripākāya māyā-dharma vikrīḍitāḥ ||

kalpa-uddāhaṃ ca darśenti uddahitvā vasuṃ-dharām | nitya-saṃjñina satvānām a-nityam iti darśayī ||

satvaiḥ śata-sahasrebhir eka-rāṣṭre nimantritāḥ | sarveṣāṃ gṛha bhuñjanti sarvān nāmanti bodhaye ||

ye ke-cin mantra-vidyā vā śilpa-sthānā bahu-vidhāḥ | sarvatra pārami-prāptāḥ sarva-satva-sukha-āvahāḥ ||

yāvanto loka pāṣaṇḍāḥ sarvatra pravrajanti te | nānā-dṛṣṭi-gataṃ prāptāṃs te satvān paripācati ||

candrā vā bhonti sūryā vā śakra-brahma-praja-īśvarāḥ | bhavanti āpas tejaś ca pṛthivī mārutas tathā ||

roga antara-kalpeṣu bhaiṣajyaṃ bhonti uttamāḥ | yena te satva mucyante sukhī bhonti an-āmayāḥ ||

dur-bhikṣā-antara-kalpeṣu bhavantī pāna-bhojanam |kṣudhā-pipāsām apanīya dharmaṃ deśenti prāṇinām ||

śastra antara-kalpeṣu maitrī-dhyāyī bhavanti te | a-vyāpāde niyojenti satva-koṭi-śatān bahūn ||

mahā-saṃgrāma-madhye ca sama-pakṣā bhavanti te | sandhi-sāmagri rocenti bodhi-satvā mahā-balāḥ ||

ye ca + api nirayāḥ ke-cid buddha-kṣetreṣv a-cintiṣu | saṃcintya tatra gacchanti satvānāṃ hita-kāraṇāt ||

yāvantyā gatayaḥ kāś-cit tiryag-yonau prakāśitāḥ | sarvatra dharmaṃ deśenti tena ucyanti nāyakāḥ ||

kāma-bhogāṃś ca darśenti dhyānaṃ ca dhyāyināṃ tathā | vidhvasta māraṃ kurvanti avatāraṃ na denti te ||

agni-madhye yathā padmam a-bhūtaṃ taṃ vinirdiśet | evaṃ kāmāṃś ca dhyānaṃ ca a-bhūtaṃ te vidarśayī ||

saṃcintya gaṇikāṃ bhonti puṃsām ākarṣaṇāya te | rāga-aṅku saṃlobhya buddha-jñāne sthāpayanti te ||

grāmikāś ca sadā bhonti sa-artha-vāhāḥ puro-hitāḥ | agra-amātya + atha ca + amātyaḥ [doubtful] satvānāṃ hita-kāraṇāt ||

daridrāṇāṃ ca satvānāṃ nidhānā bhonti a-kṣayāḥ | teṣāṃ dānāni datvā ca bodhi-cittaṃ janenti te ||

māna-stabdheṣu satveṣu mahā-nagnā bhavanti te | sarva-mānasam udghātaṃ bodhiṃ prārthenti uttamām ||

bhaya-arditānāṃ satvānāṃ saṃtiṣṭhante * agrataḥ sadā | a-bhayaṃ teṣu datvā ca paripācenti bodhaye ||

pañca-abhijñāś ca te bhūtvā ṛṣayo brahma-cāriṇaḥ | śīle satvān niyojenti kṣānti-sauratya-saṃyame ||

upasthāna-gurūn satvān paśyanti + iha viśāradāḥ | ceṭā bhavanti dāsā vā śiṣyatvam upayānti ca ||

yena yena + eva ca + aṅgena satvo dharma-rato bhavet | darśenti hi kriyāḥ sarvā mahā-upāya-su-śikṣitāḥ ||

yeṣām an-antā śikṣā hi an-antaś ca + api go-caraḥ | an-anta-jñāna-saṃpannā an-anta-prāṇi-mocakāḥ ||

na teṣāṃ kalpa-koṭībhiḥ kalpa-koṭi-śatair api | buddhair api vadadbhis tu guṇa-antaḥ su-vaco bhaved | iti ||

yathā + ārya-ratna-ulkā-dhāraṇyāṃ bodhi-satva-guṇā uktās tathā bhāvayitavyāḥ | raśmi pramuñciya mālya-viyūhā mālya-vataṃsaka mālya vitānāḥ | mālya-vicinna-vikīrṇa-samantāḥ te jina-pūja karonti mahā-ātmā ||

raśmi pramuñciya cūrṇa-viyūhā cūrṇa-vataṃsaka cūrṇa-vitānāḥ | cūrṇa-vicitra-vikīrṇa samantān te jina-pūja karonti maha--ātmā ||

raśmi pramuñciya padma-viyūhā padma-vataṃsaka padma-vitānā | padma-vicitra-vikīrṇa-samantān te jina-pūja karonti mahā-ātmā ||

raśmi pramuñciya hāra-viyūhā hāra-vataṃsaka hāra-vitānā | hāra-vicitra-vikīrṇa-samantān te jina-pūja karonti mahā-ātmā ||

raśmi pramuñciya dhvaja-agra-viyūhā te dhvaja pāṇḍura-lohita-pītāḥ | nīlam an-eka patāka vicitrā ||

dhvaja samalaṃ-karite jina-kṣetrāḥ te maṇi-jāla-vicitra-viyūhā | paṭṭa patāka pralambita dāmā kiṅkiṇi-jāla jina-svara-ghoṣān ||

chatra dharenti tathā-gata-mūrdhne te yatha eka-jinasya karonti | pāṇi-talāt tu a-cintiya-pūjāṃ evam a-śeṣata-sarva-jinānāṃ ||

eṣa samādhi vikurva ṛṣīṇāṃ te jaga-saṃgraha-jñāna-vikurvā | agra-samādhy-abhinirharamāṇāḥ sarva-kriyā upacāra sukhebhiḥ ||

satva vinenti upāya-sahasraiḥ ke-ci tathā-gata-pūja-mukhena | dāna a-cinti a-tyāga-mukhena sarva-dhutaṃ-guṇa-śīla-mukhena ||

a-kṣaya-kṣānti a-kṣobhya-mukhena ke-ci vrataṃ tapa-vīrya-mukhena | dhyāna praśānti vihāra-mukhena sv-artha-viniścaya-prajña-mukhena ||

sarva upāya sahasra-mukhena brahma-vihāra abhijña-mukhena | saṃgraha-vastu hita-eṣi-mukhena puṇya-samuccaya jñāna-mukhena ||

satya-pratītya vimokṣa-mukhena ke-ci bala-indriya-mārga-mukhena | śrāvaka-yāna-vimukti-mukhena pratyaya-yāna-viśuddhi-mukhena ||

uttama-yāna-vikurva-mukhena ke-cid a-nityata-duṣkha-mukhena | ke-ci nir-ātma-ni-jīva-mukhena a-śubhata saṃjñi-virāga-mukhena ||

śānta-nirodha-samādhi-mukhena yātuka carya-mukhā jagatī ye |yātuka dharma-mukhāḥ pratiyantaḥ te tu samanta-vimokṣa-mukhena ||

satva vinenti yathā-āśaya loke ye tu samanta-vimokṣa-mukhena | satva vinenti yathā-āśaya loke teṣa nimitta na śakya grahītuṃ ||

kena-cid eṣa samādhi-vikurvāḥ tena ti-vyūhata [doubtful] agra-samādhiḥ | sarva-jagat-paripāca-nulomā sarva-ratī mukha-prīti-praharṣāḥ ||

cintiya darśayi sarva vinenti yatra dur-bhikṣa su-dur-labha sarvaṃ | ye pariṣkāra sukha-āvaha loke tatra ca sarva-bhiprāya-kriyābhiḥ ||

dātu dadanti karonti jaga-arthaṃ te vara-bhojana-pāna-rasa-agraiḥ |vastra-nibandhana-ratna-vicitraiḥ rājya-dhana-ātma-priyaiḥ parityāgaiḥ ||

dāna-dhimukti jagad vinayanti te vara-lakṣaṇa-citrita-gātrā | uttama ābharaṇā vara-dhīrāḥ mālya-vibhūṣita-gandha-nuliptā ||

rūpa vidarśiya satva vinenti darśana prīti-praharṣa-ratānāṃ | te vara-rūpa-su-rūpa-su-medhāḥ uttama-rūpa nidarśayamānāḥ ||

rūpa-dhimukti jagad vinayanti te madhuraiḥ kalaviṅka-rutebhī | kokila-haṃsa-kuṇāla-raveṇa dundubhi-kinnara-brahma-rutena deśayi sarva-dhimuktiṣu dharmam ||

ye catur eva aśīti sahasrā yebhi jinā jagato * artha karonti | tebhita dharma-prabheda-mukhebhiḥ satva vinenti yathā-āśaya loke ||

te sukha-duṣkha-sahāya karonti artha-an-artha-sahāyaka bhontī | sarva-kriyāsu sahāya bhavitvā satva vinenti sahāya-mukhena ||

duṣkha-upadrava-sat-kṛta-doṣān te tu sahanti sahāya-nidānās | tebhi sahāya sahantiya pīḍāṃ sarva-jagasya hitāya sukhāya ||

yatra na niṣkramaṇaṃ na ca dharmo jñāyati raṇya-gato na ca mokṣaḥ | tatra tu rājya-samṛddhi-sahāya niṣkrama-śānta-manā a-niketāḥ ||

te gṛha-bandhana-tṛṣṇa-niketāt sarva-jagat-parimocana-hetoḥ | sarvata kāma-ratī a-niketā niṣkrama-moks.a prabhāvayamānāḥ ||

te daśa carya prabhāvayamānā ācari dharma mahā-puruṣāṇāṃ | sarvam a-śeṣata carya ṛṣīṇāṃ bhāvayamāna karonti jaga-arthaṃ ||

yatr amita-āyuṣa satva bhavantī saukhya-samarpita-manda-kileśāḥ | tatra jarā-ardita vyādhina-pṛṣṭā darśayi mṛtyu-vaśaṃ a-vaśa-ātmā ||

rāga-pradīpitu doṣa-pradīptaṃ moha-mahā-agni-pradīpitu lokam | prajvalitaṃ jara-vyādhita-mṛtyu loka nidarśayi satva vinenti ||

daśa-balaiś catur-vaiśāradyair aṣṭadaśair api dharma-viśeṣaiḥ | buddha-mahā-ātma tu sūcayamānāḥ buddha-guṇebhi karonti jaga-artham ||

te ca adeśa ṛddhy-anuśāstī rūpa-dhiṣṭhāna-balena samantāt | darśayamāna tathā-gata ṛddhī ṛddhi-vikurvita satva vinenti ||

te vividhehi upāya-nayehi loka-vicāri karonti jaga-arthaṃ | loki a-lipta jale yatha padmaṃ prīti-prasāda-karā vicaranti ||

kāvya-karāḥ kavi-rāja bhavantī te naṭa-nartaka jhallaka-mallāḥ | utkuṭa-śobhika-hāraka-nṛtyā māya-karāḥ pṛthu rūpa-nidarśī ||

grāmika nāyaka sārathi bhontī sa-arthika śreṣṭhika gṛha-pati bhonti | rāja amātya puro-hita-dūtā vaidya-viśārada-śāstra-vidhi-jñāḥ ||

te aṭavīṣu mahā-druma bhontī auṣadha a-kṣaya-ratna-nidhānāḥ | cinta-maṇi druma kāma-dadāś ca deśika utpatha-mārga-gatānāṃ ||

arcciya santu tu loka viditvā karma-vidhīṣu a-jānaka satvāḥ | te kṛṣi-karma-prayoga-vaṇijyā śilpi-vicitra prabhāvayi loke ||

ye a-viheṭha a-hiṃsa-prayogaḥ sarva-sukha-āvaha-vijña-praśastāḥ | vidya-bala-auṣadhi śāstra-vicitrāḥ sarva prabhāvita tebhi ṛṣībhiḥ ||

ye ṛṣiṇāṃ caraṇāḥ parama-agrā yatra + adhimukta sa-devaku lokaḥ | ye vrata-duṣ-kara ye tapa-śreṣṭhāḥ sarvi prabhāvita tebhi vidūbhiḥ ||

te carakāḥ parivrājaka tīrthyāḥ tāpasa-gotama-mona-carāṇām | nagna acela-guru-śramaṇānāṃ tīrthika ācaryā hi bhavanti ||

te tu ajīvika dharma-carāṇāṃ uttarikāṇa an-uttarikāṇāṃ | dīrgha-jaṭāna kumāra-vratānāṃ teṣv api ācaryā hi bhavanti ||

sūrya-nuvartaka-pañca-tapānāṃ kukkura-go-vratikā mṛga-caryā | cārika tīrthya daśa tritayānāṃ teṣv api ācaryā hi bhavanti ||

devata-jñāna-praveśa-ratānāṃ tīrth-upadarśana-deśa-carāṇāṃ | mūla-phala-ambu-carā api bhūtvā dharma a-cintiya te parama-agrāḥ ||

utkuṭa-sthāyina eka-carāṇāṃ kaṇṭaka-bhasma-tṛṇa-śśayanānāṃ | ye muṣale-śaya [doubtful] yukti-vihārī teṣv api ācaryā hi bhavanti ||

yāvata bāhirakāḥ pṛthu-tīrthyā āśaya teṣv adhimukti samīkṣya | tīkṣṇa-dur-āsada-ugra-tapebhī tīrthika duṣkha-prahāṇa vinenti ||

dṛṣṭi-samākula loke viditvā sarva-ku-dṛṣṭi-samāśrita tīrthyāḥ | sūkṣma-padebhir upāyana yebhī satya-prakāśana teṣu karonti ||

keṣu-ci drāmiḍa-mantra-padebhī deśayi satya su-gupta-padebhiḥ | keṣu uja .. vyakta-padebhiḥ keṣu-cid eva rahasya-padebhiḥ ||

keṣu-ci akṣara-bheda-padebhiḥ artha-viniścaya-vajra-padebhiḥ | vādi-pramardana-jñāna-padebhiḥ śāstra-a-dharmaka-mokṣa-padebhiḥ ||

keṣu-ci mānuṣa-mantra-padebhiḥ sarva-praveśa-nirukti-padeṣu | keṣu-ci deva-nirukti-padebhiḥ nāga-niruktita yakṣa-padebhiḥ ||

rākṣasa-atha-gandharva-padebhiḥ bhūta-kumbhāṇḍa-mahā-ura-gakebhiḥ | kiṃnara-apsara-garuḍa-padebhiḥ satya-prakāśana-mokṣ-upanenti ||

te yatha-satya nirukti-vidhi-jñā evam a-śeṣata ye jina-dharmā | dharmam a-cintiya vākya-patha-jñā deśayi eṣa samādhi-vikurvā ||

te jaga-saukhyata agra-samādhī sarva-jage abhinirharamānā | raśmim a-cintiyam utsṛjamānā raśmi pramuñciya satva vinenti ||

raśmi pramuñciya darśayamānā yāvata satva vijānita raśmi | teṣu su-darśana bhoti a-mogham hetu an-uttari jñāna-varasya ||

darśayi buddha vidarśayi dharmaṃ saṃgha nidarśayi mārga narāṇām | darśayi cetika te jina-bimbā tena su-darśana-raśmi nivṛttā ||

raśmi pramuñci prabhaṃ-kara nāmā yā prabha jihma karoti marūṇāṃ | sarva-rajaṃ ca tamaṃ ca hanitvā so prabha bhāsati loka-hitānāṃ ||

tāya prabhāsaya codita satvās te jina-pūja-pradīpa dharentī | te jina-pūja-pradīpa dharitvā loka-pradīpa-karā jina bhonti ||

taila-pradīpa ghṛtasya pradīpā dāru tṛṇā naḍa-veṇu pradīpān | gandha-rasāyana-ratna-pradīpān datva jineṣu prabhaṃ-kara labdhāḥ ||

raśmi pramuñciya pratāraṇi nāmā tāya prabhāsaya codita satvāḥ | ... nāva-pratāraṇi-nadya-patheṣu | dūṣita saṃskṛta varṇita śāntī tena pratāraṇi raśmi nivṛttā ||

raśmi pipāsa-vinodani nāmā tāya prabhāsaya codita satvāḥ | kāma-guṇeṣu tṛṣāṃ prajahitvā dharma-vimukti-rasa-arthika bhonti ||

kāma-guṇeṣu tṛṣāṃ prajahitvā dharma-vimukti-rasa-arthika bhūtvā | buddha bhavanty a-mṛtaṃ-jala-varṣī tṛṣṇa-pipāsa-vinodana loke ||

puṣkariṇī nadi-kūpa-taḍāgā utsaya kārita bodhi-nidānāḥ | kāma vivarṇita varṇita-dhyānā tṛṣṇa-vinodani tena nivṛttā ||

prīti-karī yada raśmi pramuñcī tāya prabhāsaya codita satvāḥ | prīti-phuṭā vara-bodhi-nidānaṃ cinta janenti bhaviṣya svayaṃ-bhū ||

lakṣaṇa-maṇḍita padma-niṣaṇṇā yat kṛta-vigraha kāruṇikānāṃ | bhāṣita buddha-guṇāḥ sada kālaṃ prīti-karī prabha tena nivṛttā ||

raśmi pramuñci ratiṃ-kara nāmā tāya prabhāsaya bodhita satvā | buddha-ratī-rata dharma-ratī-rata saṃgha-ratī-rata te sada bhonti ||

tritaya-ratī-rata te sada bhūtvā buddha-samāgama-dharma-gaṇa-ārye | labdha-nupattika-kṣānti labhanti codita smārita ye bahu satvā ||

buddha-anusmṛti-dharma-gaṇa-ārye bodhi ya citta-guṇān vivaritvā | tena ratiṃ-kara raśmi nivṛttā ||

puṇya-samuccaya-raśmi pramuñcī tāya prabhāsaya codita satvā | dānu dadanti vicitram an-ekaṃ prārthayamānu an-uttaru bodhiṃ ||

āśaya pūritu yācanakānāṃ yajña nir-argaḍa tair yajamānaiḥ | sarva-bhiprāyata dānu daditvā puṇya-samuccaya raśmi nivṛttā ||

jñānavatī yada raśmi pramuñcī tāya prabhāsaya codita satvāḥ | eka tu dharma mukhātu an-ekā dharma-mukhān avabuddhi kṣaṇena ||

dharma-prabheda ... grāhita satvān artha-viniścaya jñāna vibhaktī | dharma-pada-artha-vibhāṣaṇa kṛtvā jñānavatī prabha tena nivṛttā ||

prajña-pradīpaya osari raśmi tāya prabhāsaya codita satvāḥ | śūnya ni-satva a-jāta-vipannān otari dharma a-bhāva-sva-bhāvān | māya-marīci-samā daka-candra-svapna-samān pratibimba-samān vā | dharma a-svāmika śūnya nir-īhān bhāṣati prajña-pradīpa nivṛttā ||

dharma-vikurvaṇi raśmi pramuñcī tāya prabhāsaya codita satvā | dhāraṇi a-kṣaya-koṣu labhitvā sarva-tathā-gata-koṣu labhenti ||

dharma-dharāṇu parigrahu kṛtvā dhārmika-rakṣa karitva ṛṣīṇāṃ | dharma anugraha kṛtva jagasya dharma-vikurvaṇi raśmi nivṛttā ||

tyāgavatī yada raśmi vimuñcī tāya ya matsara codita satvā | jñātvā a-nitya a-śāśvata-bhogān tyāga-ratī-rata te sada bhonti ||

matsara-dur-dama satva a-dāntā jñātva dhanaṃ supina-abhra-sva-bhāvaṃ | bṛṃhita tyāga prasannam anena tyāgavatī-prabha tena nivṛttā ||

niṣ-paridāha ya osari raśmiḥ tāya duḥ-śīlaya codita satvā | śīla-viśuddhi pratiṣṭhita bhūtvā cinta janenti bhaveya svayaṃ-bhūḥ ||

karma-pathe kuśale pariśuddhe śīla samādayi yad bahu-satvān | bodhayi citta samādayanena raśmi nivṛtta sa niṣ-paridāhaḥ ||

kṣānti-viyūha ya osari raśmi tāya ya a-kṣama codita satvāḥ | krodha-khilaṃ adhimāna jahitvā kṣānti-ratī-rata te sada bhonti ||

duḥ-kṛta kṣānti apāya-matīnāṃ citta a-kṣobhita bodhi-nidānaṃ | varṇita kṣānti-guṇāḥ sada-kālaṃ tena nivṛtta sa kṣānti-viyūhā ||

raśmi uttaptavatī yada muñcī tāya kuśīdaya codita satvāḥ | yukta prayukta triṣū rataneṣu pūja karonti a-khinna-prayogāḥ ||

yukta prayukta triṣū rataneṣu pūja karitva a-khinna-prayogāḥ | te catu māra-pathā atikrāntāḥ kṣipra spṛśanti an-uttara bodhiṃ ||

vīrya samādayi yad bahu-satvān pūja karitva triṣū rataneṣu | dharma dharitva kṣayaṃ-gata kāle tena utaptavatī prabha labdhā ||

śānti-karī yada raśmi pramuñcī tāya vibhrāntaya codita satvāḥ | teṣu na rāgu na dveṣa na mohāḥ bodhita bhonti samāhita cittāḥ ||

pāpa ku-mitra kiliṣṭa carīye saṃgaṇikā-vinivartana kṛtvā |varṇita dhyāna praśānta araṇye śānti-karī prabha tena nivṛttā ||

prajña-viyūha ya osari raśmī tāya duḥ-prajña saṃcodita satvāḥ | satya-pratītya vimokṣanaye asmin nidriya jñāna-gatiṃ gata bhonti ||

indriya-jñāna-gatiṃ gata bhūtvā ... | sūrya-pradīpa-samādhi labhitvā prajña-prabhāsa-karā jina bhonti ||

rājya-dhana-ātma-priyaiḥ parityāgaiḥ dharma ya mārgita bodhi-nidānaṃ | taṃ ca sat-kṛtya prakāśiya dharmaṃ raśmi nivṛtta sa prajña-viyūhāḥ ||

buddhavatī yada raśmi pramuñcī tāya prabhāya saṃcodita satvāḥ | buddha sahasra an-eka a-cintyān paśyiṣu padma-vaneṣu niṣaṇṇān ||

buddha-mahā-ātmata buddha-vimokṣā bhāsita buddha-vikurva an-antā | buddha-bala-avi-prabhāvana kṛtvā buddhavatī prabha tena nivṛttā ||

te * a-bhayaṃ-dada raśmi pramuñcī tāya + a-bhaya-ardita satva sa-spṛṣṭāḥ | bhūta-graha-avadha-tāḍana-bandhe mucyiṣu sarv-upasarga-bhayebhyaḥ ||

ye a-bhayena nimantrita satvāḥ prāṇi-badhāt tu nivārita bhonti | trāyita yac-charaṇa-āgata bhītās tena bhayaṃ-dada raśmi nivṛttā ||

sarva-sukha-āvaha osari raśmī tāya gilānaya ātura spṛṣṭāḥ | sarvata vyādhi-dukhāt pratimuktā dhyāna-samādhi-sukhāni labhanti ||

roga-vinodani mūla phal-oṣadha ratna rasāyana gandh-anulepān | phāṇita kṣīra madhū ghṛta telān bhojana pāna daditvaya labdhā ||

buddha-nidarśani raśmi pramuñcī tāya sa-codita āyu kṣayānte | buddha anusmari paśyiṣu buddham te cyuta gacchi sa-buddha-kkṣetraṃ ||

kāla karonti ca smārita buddhā darśita-prīta-karā jina-bimbān | buddha-gatāḥ śaraṇaṃ maraṇa-ante bhāsiya buddha-nidarśani labdhā ||

dharma-prabhāvani raśmi pramuñcī tāya prabhāya saṃcodita satvā | dharma paṭhanti śṛṇvanti likhantī dharma-ratī rata te sada bhonti ||

|dharma-dur-bhikṣaya dyotitu dharmo dharma-gaveṣiṇa pūrita āśā | chanda janitva prayujyatha dharme bhāṣata dharma-prabhāvani labdhā ||

ghoṣavatī yada raśmi pramuñcī buddha-sutā paricodanatāyāṃ | yātuka śabda-pracāru tri-loke sarva tathā-gata-ghoṣa śṛṇvanti ||

ucca svareṇa stavanti maha-rṣīn tūrya-mahattara-ghaṇṭa-pradānaiḥ | sarva-jage jina-ghoṣa-ruta-arthaṃ niścari ghoṣavatī prabha-labdhā ||

te * a-mṛtaṃ-dada raśmi pramuñcī tāya prabhāsaya codita satvāḥ | sarva pramāda ciraṃ prajahitvā sarva-guṇaiḥ pratipadyati yogaṃ ||

duṣkha an-eka upadrava-pūrṇaṃ bhāṣita saṃskṛta nityam a-kṣemaṃ | śānti-nirodha-sukhaṃ sada kṣemaṃ bhāṣayatā a-mṛtaṃ-dada labdhā ||

raśmi viśeṣavatī yada muñcī tāya prabhāsaya codita satvāḥ | śīla-viśeṣa samādhi-viśeṣaṃ prajña-viśeṣa śṛṇonti jinānāṃ ||

śīlata agra samādhita agro prajñata agra mahā-muni-rājā | ya stuta varṇita bodhi-nidānaṃ tena viśeṣavatī prabha labdhā ||

ratna-viyūha ya osari raśmi tāya prabhāsaya codita satvāḥ | akṣara ratna-nidhāna labhitvā pūjayi ratna-varebhi maha-rṣīn ||

ratna-visarga jine jina-stūpe saṃgrahi kṛtsna-janaṃ ratanebhiḥ | ratna-pradāna karitva jinānāṃ raśmi nivṛtta ya ratna-viyūhāḥ ||

gandha-prabhāsa ya osari raśmī tāya prabhāsaya codita satvāḥ | ghrātvā a-mānuṣa gandha mano-jñān buddha-guṇe niyutāni bhavanti ||

gandh-anulepanu-mānuṣa-divyair [doubtful] yat kṛta pūja nara-adhipatīnāṃ | gandha-mayān jina-vigraha-stūpān kṛtva nivṛtta su-gandha-prabhāsaḥ ||

muñcati raśmi vicitra-viyūhān indra-patāka-dhvaja-agra vicitrān | tūrya-ninādita-gandha-pradhūpita śobhi-sura-uttama-puṣpa-vikīrṇaṃ ||

tūrya-pratyudgami pūja-jinānāṃ puṣpa-vilepana-dhūpana-cūrṇaiḥ | chattra-dhvaja-agra-patāka-vitānais tena vicitra-viyūha nivṛttāḥ ||

raśmi prasāda-karī yada muñcī pāṇi-tala-upama saṃsthihi bhūmiḥ | śodhayato ṛṣi āśrama-stūpān tena prasāda-karī prabha labdhā ||

muñcati meghavatī yada raśmiṃ saṃsthihi gandha pravarṣati meghaṃ | stūpa vara-aṅgaṇa-gandha-jalena + āsiñciya meghavatī prabha labdhā ||

bhūṣaṇa-vyūha pramuñcatu raśmīn nagna acela su-bhūṣaṇa bhontī | vastra-nibandhana-hāra-vicitraṃ datva vibhūṣaṇa raśmi nivṛttā ||

raśmi rasa-agravatī yada muñcī bhukṣita bhojya rasa-agra labhantī | bhojana pāna vicitra rasa-agrān datva rasa-agravatī prabha labdhā ||

artha-nidarśani muñcati raśmīn ratna-nidhāna labhanti daridrāḥ | a-kṣaya-ratna-nidhiṃ tribhi ratnair dānata artha-nidarśani labdhā ||

cakṣu-viśodhani muñcati raśmīn andha tadā dṛśi rūpa vicitram | dīpa-pradāna jine jina-stūpe cakṣu-viśodhani raśmi nivṛttā ||

śrotra-viśodhani muñcati raśmīn śrotra-vihīna śruṇī pṛthu-śabdān | vādya-pradāna-jine jina-stūpe śrotra-viśodhani raśmi nivṛttā ||

ghrāṇa-viśodhani muñcati raśmīn ghrāyi a-ghrāyita-pūrva su-gandhān | gandha-pradāna jine jina-stūpe ghrāṇa-viśodhani raśmi nivṛttā ||

jihva-viśodhani muñcati raśmīn snigdha-mano-jña-rutai stuti buddhān | vāca dur-ukta vivarjita rukṣā ślakṣṇa udīrita raśmi nivṛttā ||

kāya-viśodhani muñcati raśmīn indriya-hīna su-indriya bhonti | kāya-praṇāma jine jina-stūpe kurvata kāya-viśodhani labdhvā ||

citta-viśodhani muñcati raśmīn unmatu sarva sa-cita bhavanti | citta samādhi-vaśa-anuga kṛtvā citta-viśodhani raśmi nivṛttā ||

rūpa-viśodhani muñcati raśmīn paśyiya cintiya rūpa-nara-indrān | rūpaka-śodhani citra-samantāt stūpa alaṃ-karatā pratilabdhā ||

śabda-viśodhani muñcati raśmīn śabda a-śabdata śūnya vijānī | pratyaya jāta prati-śruta-tulyaṃ śabda-prakāśana raśmi nivṛttā ||

gandha-viśodhani muñcati raśmīn sarva du-gandha su-gandha bhavantī | gandha-vara-agra janair jina-stūpān snāpana-bodhi-druma prabha eṣā ||

te rasa-śodhani muñcati raśmīn sa-dviṣa nir-viṣa bhonti rasa-agrāḥ | buddha sa-śrāvaka-mātṛ-pitṝṇāṃ sarva-rasa-agra-pradāna prabha + eṣāṃ ||

sparśa-viśodhani muñcati raśmīn kakkhaṭa sparśa mṛdū sukha bhontī | śakti-tri-śūla + asi [doubtful] tomara-varṣā mālya mṛdū paduma-utpala bhontī ||

duṣya an-eka mṛdū sukha-sparśā saṃstari mārgi vrajanti jinānāṃ | puṣpa-vilepana-cīvara-sūkṣmā mālya-vitāna pradāna prabhā + iyam ||

dharma-viśodhani muñcati raśmīn sarvata romata cintiya dharmān | niścarataḥ śruṇi loka-hitānāṃ toṣayi sarva-dhimukti-jinānām ||

pratyaya jāta a-jāta sva-bhāvā dharma-śarīra a-jāta-śarīrāḥ | dharmata nitya-sthitā gagana-sthā sūcata dharma-viśodhani labdhā ||

raśmi sukhā-pramukhā iti kṛtvā ekatu roma-mukhāt tu ṛṣīṇāṃ | niścari gaṅga-raja-upama raśmī sarva-pṛthag-vidha-karma-prayogāḥ ||

te yatha ekata roma-mukhāto osari gaṅga-raja-upama raśmī | evam a-śeṣata sarvatu romā deśa samādhi-vikurva ṛṣīṇāṃ ||

yena guṇena ya raśmi nivṛttā tasmi guṇeṣu sahāyaka pūrve | teṣu tam eva pramuñcati raśmiṃ jñāna-vikurvaṇa eṣa ṛṣīṇāṃ ||

teṣa ya puṇya sahāyaka pūrve yair anumodita yācita yebhiḥ | yebhi ca dṛṣṭa śubha-upacitaṃ vā te ima raśmi prajānati teṣāṃ ||

ye ca śubha-upacitāḥ kṛta-puṇyāḥ pūjita yebhi punaḥ punaḥ buddhāḥ | arthika chandika buddha-guṇebhiḥ codana teṣa karotiya raśmiḥ ||

sūrya yathā jāty-andha na paśyī na + u ca sa na + asti udeti sa loke | cakṣu-sameta udāgamu jñātvā sarva prayujya svaka svaka dharme ||

evata raśmi mahā-puruṣāṇāṃ asti ca te itare ca na paśyī | mithya-hatā adhimukti-vihīnāḥ dur-labha te ca udāra-matīnāṃ ||

ābharaṇāni nipāna vimānāḥ ratna rasāyana gandh-anulepāḥ | te pi tu asti mahā-ātma-janasya te ca su-dur-labha kṛcchra-gatānāṃ ||

evata raśmi mahā-puruṣāṇāṃ asti ca te itare ca na paśyī | mithya-hatā adhimukti-vihīnāḥ dur-labha te ca udāra-matīnāṃ ||

yasy imu [doubtful] raśmi-prabheda śruṇitvā bheṣyanti śraddadhi-mukti [doubtful] prasādaḥ | tena na kāṅkṣa na saṃśaya kāryo na + aṅga na bheṣyi mahā-guṇa-ketuḥ ||

te parivāra-viyūha-vikurvā agra-samādhy-abhinirharamāṇāḥ | sarva-daśa-ddiśi a-pratimānāḥ darśayi buddha-sutāḥ parivāraṃ ||

te tri-sahasra-pramāṇu-vicitraṃ padmam adhiṣṭhihi raśmi-viyūhāḥ | kāya-paryaṅka parisphuṭa-padmaṃ darśayi eṣa samādhi-vikurvā ||

te daśa-kṣetra-raja-upama anye padmam adhiṣṭhihi saṃparivāraṃ | sarva parīvṛta buddha-sutebhī ye ca samādhy-a-samādhi-vihārī ||

ye paripācita tena ṛṣīṇāṃ satva niṣpa-dita buddha-guṇeṣu | te parivāri ataṃ maha-padmaṃ sarva udikṣiṣu prāñjali-bhūtāḥ ||

te ca samāhita bāla-śarīre vyutthihi yauvana-vega-sthitebhyaḥ ||

yauvana-vega-sthiteṣu samāhita vyutthihi jīrṇaka vṛddha śarīrāḥ | jīrṇaka-vṛddha-śarīri samāhita vyutthihi śraddha upāsika-kāyāt ||

śraddha upāsika-kāya-samāhita vyutthihi bhikṣuṇi-kāya-śarīrā | bhikṣuṇi-kāya śarīri samāhita vyutthihi bhikṣu-bahu-śruta-kāyāḥ ||

bhikṣu-bahu-śruta-kāya samāhita vyutthihi śaikṣa a-śaikṣa-śarīrāḥ | śaikṣa a-śaikṣa-śarīri samāhita vyutthihi pratyaya-buddha-śarīrā ||

pratyaya buddha śarīri samāhita vyutthihi buddha-vara-agra-śarīrā | buddha-vara-agra-śarīri samāhita vyutthihi devata-kāya śarīrā ||

devata-kāya-śarīri samāhita vyutthihi nāga-maha-rddhika-kāyāḥ | nāga-maha-rddhika-kāya-samāhita vyutthihi yakṣa-maha-rddhika-kāyāḥ ||

yakṣa-maha-rddhika-kāya-samāhita vyutthihi sarvata-bhūta-śarīrāḥ | sarvata-bhūta-śarīri samāhita vyutthihi ekatu-roma-mukhātaḥ ||

ekatu roma-mukhasmi samāhita vyutthihi sarvata roma-mukheṣu | sarviṣu roma-mukheṣu samāhita vyutthihi ekatu vāla-pathātaḥ ||

ekatu vāla-pathasmi samāhita vyutthihi sarvata vāla-pathebhyaḥ | sarviṣu vāla-patheṣu samāhita vyutthihi te parama-aṇu-rajātaḥ ||

eka-rajasmi samāhita bhūtvā vyutthihi sarva-rajebhya a-śeṣam | sarva-rajeṣu samāhita bhūtvā vyutthihi sāgara-vajra-talātaḥ ||

sāgara-vajra-talasmi samāhita vyutthihi te maṇi-vṛkṣa-phalebhyaḥ | vṛkṣa-phaleṣu samāhita bhūtvā vyutthihi raśmi-mukhebhi jinānāṃ ||

raśmi-mukheṣu jināna samāhita vyutthihi sāgara-toya-nadībhyaḥ | sāgara-toya-nadīṣu samāhita vyutthihi teja-pathātu mahā-ātmā ||

teja-pathasmi samāhita bhūtvā vyutthihi vāyu-patha-anusmṛti + imān | vāyu-pathe tu samāhita bhūtvā vyutthihi bhūmi-talānu mahā-ātmā ||

bhūmi-tale tu samāhita bhūtvā vyutthihi sarvatu deva-vimānāt | sarvi tu deva-balāna samāhita vyutthihi te gagana-anusmṛti + imān ||

eti samādhi vimokṣa a-cintyās teṣa a-cintya-guṇa-upacitānāṃ | kalpa a-cintya prabhāṣiyamāṇāḥ sarva-jinebhi na śakya kṣayītum ||

sarva-jinebhi ca bhāṣita ete karma-vipāku jagasya a-cintyo | nāga-vikurvita buddha-vikurvā dhyāyina dhyāna a-cintya vikurvā ||

te ca vaśe sthita aṣṭa vimokṣāḥ śrāvaka eka bhavī-bahu bhontī | bhūtva bahuḥ puna eka bhavitvā dhyāyati prajvalate gaganasmin ||

te hi mahā-karuṇāya vihīnā bodhi an-arthiku loka upekṣī | darśayi kāya-vikurva a-cintyā kasya na darśayi loka hita-eṣī ||

candra sa sūrya nabhe vicarantau darśayi sarva-diśi pratibhāsaṃ | utsa-saro-hrada-kūpa-taḍāge bhājana-ratna-samudra-nadīṣu ||

evam a-cintiya darśiyi rūpaṃ sarva-daśa-ddiśi te nara-vīrāḥ | sarva-samādhi-vimokṣa-vidhi-jñā yatra tathā-gata sākṣi svayaṃ-bhūḥ ||

sāgara-deva rutāvati-nāmā yāvat satva samudry utpannā | teṣu svara-aṅga-ruteṣu vidhi-jñā toṣayi sarva-rutān sva-rutena ||

sā hi sa-rāga sa-doṣa rutāvati sarva-rute pratighoṣa vidhi-jñā | dhāraṇi-dharma-balaṃ vaśi-prāptā kaḥ sa na toṣi sa-devaka-lokam ||

māya-karo yatha vidya-vidhi-jño darśayi rūpa vicitra an-antān | rātri-diva-eka-muhūrtuku māsān varṣa-śataṃ puna sphīta-pradīptān ||

māya-karo hi sa-rāgu sa-doṣo toṣayi māya-vikurvita lokaṃ | dhyāna abhijña vimokṣa-su-śikṣita kasya na toṣayi carya-vidhi-jñaḥ ||

rāhu yatha-iṣa ya nirmaṇi kāyaṃ kurvati vajra pade tala-bandhaṃ | darśana sāgaru nābhi-pramāṇaṃ bhoti sumeru-tale sama śīrṣaḥ ||

so * api sa-rāgu sa-doṣa sa-moho rāhu nidarśayi īdṛśa ṛddhī | māra-pramardana loka-pradīpa kasya na darśayi ṛddhi an-antā ||

paśya a-cintiya śakra-vikurvā deva-sura-indra-raṇasmi pravṛtte | yātuka bimbar-an-eka-surāṇāṃ tātuka nirmaṇi śakru sva-kāyān ||

sarva-sura-indra-surāś ca vijānī śakrama ... purato gata sva-āyum |eṣa gṛhyeta vajra-dharāṇāṃ saṃbhramu gacchisu sarva-sura-indrāḥ ||

netra sahasra bhayaṅ-kara darśī jvāla-pramuñcana vajra gṛhītaṃ | varmita kāya dur-āsada teja śakram udīkṣya palātv asura-indrāḥ ||

so hita itvara-puṇya-balenā śakra vikurvati deva-jaya-arthī | sarva-jagasya a-śeṣata trāṇāṃ a-kṣaya-puṇya kuto na vikurvī ||

... vāyuta saṃbhuta megha-pravarṣī vāyuta megha punaḥ prasamentī | vāyuta sasya virohati loke vāyu sukha-āvaha sarva-jagasya ||

so hi a-śikṣita pāramitāsu buddha-guṇeṣu a-śikṣita vāyuḥ | darśayi loka-vipāka a-cintyā kasya na darśayi te vara-labdhā ||

iti śikṣā-samuccaye ratna-traya-anusmṛti-nāma + aṣṭādaśaḥ paricchedaḥ samāptaḥ ||

[xix. (puṇyavṛddhi)]

navadaśaḥ paricchedaḥ ||

anyo * api puṇya-vṛddhaye hetuḥ kāryaḥ | yo * ayaṃ sarva-avasthāsu satva-arthaḥ ||

yathā kathitaṃ ca + ārya-ratna-meghe | sa tathā-gata-caitye vā tathā-gata-vigrahe vā puṣpaṃ vā dhūpaṃ vā gandhaṃ vā dadat sarva-satvānāṃ dauḥśīlya-daurgandhya-mala-apanayanāya tathā-gata-śīla-pratilambhāya ca pariṇāmayati | sa san-mārjana-upalepanaṃ kurvan sarva-satvānām a-prāsādika-īryā-patha-vigamāya | prāsādika-īryā-patha-saṃpade ca pariṇāmayati | sa puṣpa-cchatram āropayan sarva-satvānāṃ sarva-kleśa-paridāha-vigamāya pariṇāmayati | sa vihāraṃ praviśann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvān nirvāṇa-puraṃ praveśayeyaṃ | sa niṣkramann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvān saṃsāra-cārakān niṣkrāmayeyaṃ | sa labhana-dvāram udghāṭayann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ loka-uttareṇa jñānena nirvāṇa-su-gati-dvāram udghāṭayeyaṃ | sa pithad evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ sarva-apāya-dvārāṇi pidadhyāṃ | sa niṣīdann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvān bodhi-maṇḍe niṣādayeyaṃ | sa dakṣiṇena pārśvena śayyāṃ kalpayann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvān eva parinirvāpayeyaṃ | sa tato vyuttiṣṭhann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvān vyutthāpayeyaṃ sarva-kleśa-paryutthānebhyaḥ | sa śarīra-gatyā gacchann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvā mahā-puruṣa-gatyā gacchantu | sa tatra + upaviṣṭae evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvā niḥ-śalya-kriyā yad uta rāga-dveṣa-mohebhyaḥ | sa śaucaṃ kurvann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ kleśa-malāt prakṣālayeyaṃ |sa hastau prakṣālayann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ sarva-kleśa-vāsanām apanayeyaṃ |sa pādau prakṣālayann evaṃ cittam utpādayati sarva-satvānām an-eka-prakārāṇi kleśa-rajāṃsy apanayeyaṃ |mukhaṃ prakṣālayann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ sarva-dharma-mukhāni pariśodhayeyaṃ | sa danta-kāṣṭhaṃ bhakṣayann evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvānāṃ nānā-vidhān kleśa-malān apanayeyaṃ | sarvāṃ kāya-avasthāṃ sarva-satva-hita-sukhāya pariṇāmayati | tathā-gata-caityaṃ vandamāna evaṃ cittam utpādayati | sarva-satvā vandanīyā bhavantu sa-devakasya lokasya + iti ||

atha-vā yathā + ārya-prajñā-pāramitāyāṃ | punar a-paraṃ śāriputra vyāḍa-kāntāra-madhya-gatena bodhi-satvena mahā-satvena na + uttrasitavyaṃ na saṃtrasitavyam na saṃtrāsam āpattavyam | tat kasmād * dhetoḥ | tathā hi tena sarvaṃ parityaktaṃ sarva-satvānām arthāya | tena + evaṃ cittam utpādayitavyam |sacen māṃ vyāḍā bhakṣayeyus tebhya eva tad dānaṃ dattaṃ bhavatu | mama ca dāna-pāramitā-paripūrir bhaviṣyati | abhyāsannā ca bhaviṣyati | tathā ca kariṣyāmi yathā me * an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisambuddhasya satas tatra buddha-kṣetre tiryag-yoni-gatāḥ satvāḥ sarveṇa sarvaṃ na bhaviṣyanti na prajñāsyante ||

cora-kāntāra-madhya-gatena śāriputra bodhi-satvena mahā-satvena na + uttrasitavyaṃ na saṃtrasitavyaṃ na saṃtrāsam āpattavyaṃ |tat kasmād * dhetoḥ | sarvasva-parityāga-kuśalā hi te bodhi-satvā mahā-satvā utsṛṣṭa-kāyena + api ca bodhi-satvena bhavitavyaṃ parityakta-pariṣkāra-upakaraṇena ca | tena + evaṃ cittam utpādayitavyaṃ |te cen me satvāḥ pariṣkāra-upakaraṇāni haranti tebhya eva + etad dānaṃ dattaṃ bhavatu | sacen māṃ ke-cij jīvitād vyaparopayeyuḥ tatra mayā na dveṣo na krodha utpādayitavyaḥ | teṣām api mayā na kāyena na vacasā na manasā + aparāddhavyaṃ | evaṃ ca me tasmin samaye dāna-pāramitā ca śīla-pāramitā ca kṣānti-pāramitā ca paripūriṃ gamiṣyati | an-uttarā ca me samyak-saṃbodhir abhyāsannā bhaviṣyati | tathā ca kariṣyāmi tathā pratipatsye yathā me * an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbuddhasya satas tatra buddha-kṣetre | ete ca + anye ca doṣāḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ na bhaviṣyanti na prajñāsyante ||

pānīya-kāntāra-madhya-gatena śāriputra bodhi-satvena mahā-satvena na + uttrasitavyaṃ na saṃtrasitavyaṃ na saṃtrāsam āpattavyaṃ |tat kasmād * dhetoḥ | a-saṃtrasta-dharmāṇo hi bodhi-satvā mahā-satvā bhavanti | evaṃ ca + anena cittam utpādayitavyaṃ | sarva-satvānāṃ mayā sarva-tṛṣṇa-cchedāya śikṣitavyaṃ | na bodhi-satvena mahā-satvena saṃtrāsam āpattavyaṃ |saced ahaṃ tṛṣṇayā kālaṃ kariṣyāmi | api tu khalu punaḥ satvānām antike mahā-karuṇā-cittam utpādayiṣyāmi | aho vata + alpa-puṇyā amī satvā yad eteṣāṃ loke evaṃ-rūpāṇi pānīya-kāntārāṇi prajñāyante | tathā punar ahaṃ kariṣyāmi tathā pratipatsye yathā me * an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbuddhasya satas tatra buddha-kṣetre sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ pānīya-kāntārāṇi na prajñāsyante | tathā ca sarva-satvān puṇyaiḥ saṃyojayiṣyāmi yathā + aṣṭa-aṅga-upeta-pānīya-lābhino bhaviṣyanti | tathā dṛḍhaṃ vīryam ārapsye sarva-satvānāṃ kṛtaśo yathā vīrya-pāramitā tasmin samaye paripūriṃ gamiṣyanti ||

punar a-paraṃ śāriputra bubhukṣā-kāntāra-madhya-gatena bodhi-satvena mahā-satvena na + uttrasitavyaṃ na saṃtrasitavyaṃ na saṃtrāsam āpattavyaṃ | evaṃ ca + anena saṃnāhaḥ saṃnaddhavyaḥ | tathā dṛḍhaṃ vīryam ārapsye tathā ca svaṃ buddha-kṣetraṃ pariśodhayiṣyāmi yathā me * an-uttarāṃ samyak-saṃbodhim abhisaṃbuddhasya satas tatra buddha-kṣetre sarveṇa sarvaṃ sarvathā sarvaṃ evaṃ-rūpāṇi bubhukṣā-kāntārāṇi na bhaviṣyanti na prajñāsyante | sukhitā eva te satvā bhaviṣyanti sukha-samaṅginaḥ | sarva-sukha-samarpitās tathā ca kariṣyāmi yathā teṣāṃ satvānāṃ yo ya eva + abhiprāyo bhaviṣyati yad yad eva + ākāṅkṣiṣyanti manasā tat tad eva prādur-bhaviṣyati | tad yathā + api nāma devānāṃ trāyastriṃśānāṃ manasā sarvaṃ prādur-bhavati manasā sarvam utpadyate | tathā dṛḍhaṃ vīryam ārapsye yathā teṣāṃ satvānāṃ dhārmikā abhiprāyāḥ paripūriṃ gamiṣyanti | a-vaikalyaṃ ca jīvita-pariṣkāraiḥ sarva-satvānāṃ bhaviṣyati sarveṣāṃ sarvataḥ sarvadā + iti ||

evam ayaṃ ... sarva-avasthāsu satva-arthaḥ ... puṇya-vṛrdhi-hetuḥ | vistaratas tv ārya-go-cara-pariśuddhi-sūtre draṣṭavyaḥ ||

kiṃ ca | ... dharma-dānaṃ nir-āmiṣaṃ | puṇya-vṛddhi-nimittaṃ bhavati ||

yathā + uktam ārya-adhyāśaya-saṃcodana-sūtre | viṃśatir ime maitreya + anuśaṃsā nir-āmiṣa-dāne | yo lābha-sat-kāram a-pratikāṅkṣan dharma-dānaṃ dadāmi | katame viṃśatiḥ | yad uta | smṛtimāṃś ca bhavati matimāṃś ca bhavati buddhimāṃś ca bhavati gatimāṃś ca bhavati dhṛtimāṃś ca bhavati prajñāvāṃś ca bhavati | loka-uttarāṃ ca prajñām anuvidhyati | alpa-rāgo bhavati | alpa-dveṣo * alpa-mohaḥ | māraś ca + asya + avatāraṃ na labhate | buddhair bhagavadbhiḥ samanvāhriyate | a-manuṣyāś ca + enaṃ rakṣanti | devāś ca + asya + ojaḥ kāye praks.ipanti | a-mitrāś ca + asya + avatāraṃ na labhante | mitrāṇi ca + asya + a-bhedyāni bhavanti | ādeya-vacanaś ca bhavati | vaiśāradyāṃś ca pratilabhate | saumanasya-bahulaś ca bhavati vidvat-praśastaś ca | anusmaraṇīyaṃ ca + asya tad dharma-dānaṃ bhavati | ime maitreya viṃśatir anuśaṃsā iti ||

ārya-prajñā-pāramitāyāṃ tv āha | sacet tvam ānanda śrāvaka-yānikānāṃ pudgalānāṃ śrāvaka-bhūmau dharmaṃ deśeyaḥ | tasyāṃ ca dharma-deśanāyāṃ ye tri-sāhasra-mahā-sāhasre loka-dhātau satvās te sarve * arhatvaṃ sākṣāt kuryus tad adya + api tvayā me śrāvakeṇa śrāvaka-kṛtyaṃ na kṛtaṃ syāt | sacet punaḥ tvam ānanda bodhi-satvasya mahā-satvasya + ekam api prajñā-pāramitā-pratisaṃyuktaṃ padaṃ deśayeḥ prakāśayer evam ahaṃ tvayā śrāvakeṇa + ārādhitaḥ syāṃ | tayā ca pūrvikayā dharma-deśanayā ye tri-sāhasra-mahā-sāhasre loka-dhātau satvās te sarve * arhatvaṃ prāpnuyus teṣāṃ ca + arhatāṃ yad dāna-mayaṃ puṇya-kriyā-vastu śīla-mayaṃ puṇya-kriyā-vastu bhāvanā-mayaṃ puṇya-kriyā-vastu | tat kiṃ manyase ānanda + api tu sa bahu puṇya-skandhaḥ | āha | bahu bhagavan bahu su-gata | bhagavān āha | ataḥ sa ānanda śrāvaka-yānika-pudgalo bahutaraṃ puṇya-skandhaṃ prasavati yo bodhi-satvānāṃ mahā-satvānāṃ prajñā-pāramitā-pratisaṃyuktaṃ dharmaṃ deśayati | ato * apy ānanda bahutaraṃ puṇya-skandhaṃ prasavati yo bodhi-satvo mahā-satvo * a-parasya bodhi-satvasya prajñā-pāramitā-pratisaṃyuktaṃ dharmaṃ deśayati | antaśa eka-divasam api | tiṣṭhatv ānanda eka-divasaḥ | antaśaḥ prāg-bhaktam api | tiṣṭhatv ānanda prāg-bhaktaṃ | antaśa eka-nālikām api | yāvad antaśa eka-kṣaṇa-saṃnipātam api | peyālaṃ ||

idam ānanda tasya bodhi-satvasya mahā-satvasya dharma-dānaṃ sarva-śrāvaka-yānikānām api sarva-praty-eka-buddha-yānikānāṃ ca pudgalānāṃ kuśala-mūlam abhibhavati | evaṃ kuśala-mūla-samanvāgato bodhi-satvo mahā-satvaḥ | evaṃ kuśala-mūlaṃ samanvāharann a-sthānam ānanda + an-avakāśo yat sa bodhi-satvo mahā-satvo vivarteta + an-uttarāyāḥ samyak-saṃbodheḥ | na + etat sthānaṃ vidyatae iti ||

kathaṃ dharma-dānaṃ dātavyaṃ | yathā + ārya-sad-dharma-puṇḍarīke * abhihitaṃ | kālena ca + u cintayamānu paṇḍitaḥ praviśya layanaṃ tatha ghaṭṭayitvā | vipaśya dharmaṃ imi sarva yoniśo utthāya deśeta a-līna-cittaḥ ||

sukha-sthito bhoti sadā vicakṣaṇo sukhaṃ niṣaṇṇas tatha dharma bhāsate | udāra-prajñapta karitva āsanaṃ caukṣe mano-jñe pṛthivī-pradeśe ||

caukṣaṃ ca so cīvara prāvaritvā su-rakta-raṅgaṃ ca prasanna-raṅgaiḥ | āsevakaṃ kṛṣṇa tathā daditvā mahā-pramāṇaṃ ca nivāsayitvā ||

sa-pāda-pīṭhasmi niṣadya āsane vicitra-duṣyehi su-saṃstṛtasmin | su-dhauta-pādaś ca upāruhitvā snigdhena śīrṣeṇa mukhena ca + api ||

dharma-āsane tatra niṣīdiyānaḥ eka-agra satveṣu samaṃ vipaśyan | upasaṃharec citra-kathā bahūś ca bhikṣūnaś ca + u bhikṣunikās tathā + eva ||

kilāsitāś ca + api vivarjayīta na ca + api utpādayi kheda-saṃjñāṃ | a-ratiṃ ca sarvāṃ vijahīta paṇḍitaḥ maitrī-balaṃ parṣadi bhāvayec ca ||

bhāṣec ca rātriṃ-divam agra-dharmān dṛṣṭa-anta-koṭī-niyutaiḥ sa paṇḍitaḥ | saṃharṣayet tāṃ ca tathā + eva toṣayet na ca + api kiñ-cit tatra jātu prārthayet ||

khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathā + anna-pānaṃ vastrāṇi śayyā-āsana-cīvarāṇi | gilāna-bhaiṣajya na cintayet saḥ na vijñapet parṣadi kiñ-cid anyat ||

anyatra cinteya sadā vicakṣaṇaḥ bhaveya buddho * aham ime ca satvā | etac ca me sarva-sukha-upadhānaṃ yaṃ dharma śrāvemi hitāya loke ||

atra + eva + āha ||

na kasya-cid antaśo dharma-premṇā + apy adhikataram anugrahaṃ karoti ||

ārya-candra-pradīpa-sūtre * apy āha | adhyeṣayeyur yadi tvāṃ te dharma-dānasya kāraṇāt | prathamaṃ vāca bhāṣeyā na + ahaṃ vaitulya-śikṣitaḥ ||

evaṃ tvaṃ vāca bhāṣeyā yuṣme vā vijña-paṇḍitāḥ | kathaṃ mahā-ātmanāṃ śakyaṃ purato bhāṣituṃ mayā ||

sahasā + eṣāṃ na jalpeta tulayitvā tu bhājanaṃ | yadi bhājanaṃ vijānīyāḥ an-adhīṣṭo * api deśayeḥ ||

yadi duḥ-śīlān paśyesi pariṣāyāṃ bahūn sthitān | saṃlekhaṃ mā prabhāṣe tvaṃ varṇaṃ dānasya kīrtayeḥ ||

bhaveyur yadi ca + alpa-icchāḥ śuddhāḥ śīle pratiṣṭhitāḥ | maitraṃ cittaṃ janitvā tvaṃ kuryāḥ saṃlekhikīṃ kathām ||

parīttā yadi pāpa-icchāḥ śīlavanto * atra vistarāḥ | labdha-pakṣas tadā bhūtvā varṇaṃ śīlasya kīrtayeḥ | iti ||

uktaṃ ca + ārya-sāgara-mati-sūtre | tad yathā | same | samavati | śamita-śatru | aṅkure | maṅkure | māra-jite | karāḍe | keyūre | oghavati | ohokayati | viśaṭha-nir-male | mala-apanaye | okhare | kharograse | grasane | he-mukhī | parāṅ-mukhī | ā-mukhī | śamitāni sarva-graha-bandhanāni | nigṛhītāḥ sarva-para-pravādinaḥ | vimuktā māra-pāśāḥ | sthāpitā buddha-mudrāḥ samudghātitāḥ sarva-mārāḥ | a-calita-pada-pariśuddhyā vigacchanti sarva-māra-karmāṇi ||

imāni sāgaramate mantra-padāni dharma-bhāṇakena su-pravṛttāni kṛtvā dharma-āsanakena su-pravṛttāni kṛtvā dharma-āsana-niṣaṇṇena sarvāṃ parṣadaṃ bodhy-ākāra-abhinirhṛtayā maitryā spharitvā | ātmani vaidya-saṃjñām utpādya dharme bhaiṣajya-saṃjñāṃ dharma-śravaṇikeṣv ātura-saṃjñāṃ tathā-gate sat-puruṣa-saṃjñāṃ dharma-netryāṃ cira-sthitika-saṃjñām utpādya + imāni mantra-padāny ā-mukhī-kṛtya dharma-saṃkathā karaṇīyā | tasya samantād yo jana-śate na māro na māra-kāyikā vā devatā upasaṃkramayiṣyanti vi-cakṣuḥ-karaṇe | ye * apy enam upasaṃkramiṣyanti te * apy asya na śakṣyanty antarāyaṃ kartum iti ||

atra + eva + āha | dharma-bhāṇakena caukṣeṇa śuci-samudācāreṇa su-snātena śuci-nivāsitena bhavitavyam iti ||

evaṃ dharma-dānaṃ ||

bodhi-cittaṃ ca puṇyasya vṛddhi-hetuḥ samāsataḥ ||

yathā + uktam ārya-ratna-karaṇḍaka-sūtre | tad yathā + api nāma mañjuśrīr nānā-gandha-vṛkṣāś ca catur-dhātu-saṃgṛhītā vivardhante | evam eva mañjuśrīr nānā-saṃbhāra-upacitaṃ bodhi-satvasya kuśala-mūlaṃ | bodhi-citta-saṃgṛhītaṃ sarva-jñatā-pariṇāmitaṃ vivardhatae | iti ||

eṣā + ādikā ādi-karmikāṇāṃ sahasā bodhi-satva-śikṣā smaraṇa-artham upadarśitā | vistaratas tu buddha-viṣaya eva ||

atra ca + asyā yathā-uktāyāḥ śikṣāyāḥ | siddhiḥ samyak-prahāṇānām a-pramāda-a-viyojanāt | smṛtyā + atha saṃprajanyena yoniśaś cintanena ca ||

tatra + an-utpannānāṃ pāpakānām a-kuśalānāṃ dharmāṇām an-utpādāya + eva chandaṃ janayati vyāyacchati vīryam ārabhate cittaṃ pragṛhṇāti samyak-praṇidadhāti + ity anena rakṣā ||

utpannānāṃ ca prahāṇāya chandaṃ janayati + ity anena śuddhiḥ | an-utpannānāṃ kuśalānāṃ dharmāṇām utpādāya chandaṃ janayati | yāvad utpannānāṃ ca sthitaye bhūyo-bhāvāya chandaṃ janayati + ity ādi | anena vṛddhiḥ | etāni ca nityam a-pramāda-adhiṣṭhitāni kāryāṇi sarva-kuśala-mūlānāṃ tan-mūlatvāt ||

yathā + uktam ārya-candra-pradīpa-sūtre | yāvanta dharmāḥ kuśalāḥ prakīrtitāḥ śīla-śrutaṃ tyāgu tathā + eva kṣāntiḥ | sarveṣu mūlaṃ hy ayam a-pramādo nidhāna-lambhaḥ su-gatena deśita | iti ||

ko * ayam a-pramādo nāma | iṣṭa-vighāta-an-iṣṭa-āgama-śaṅkā-pūrvakaṃ prati-kāra-tātparyaṃ | tad yathā tīvra-kopa-prasādasya rājño bhaiṣajya-taila-paripūrṇa-bhājanaṃ gṛhītvā picchila-saṃkrameṇa bhṛtyasya gacchataḥ ||

uktaṃ hy ārya-tathā-gata-guhya-sūtre |tatra katamo * a-pramādo |yad indriya-saṃvaraḥ | sa cakṣuṣā rūpāṇi dṛṣṭvā na nimitta-grāhī bhavati | na + anuvyañjana-grāhī | evaṃ yāvan manasā dharmān vijñāya na nimitta-grāhī bhavati | na + anuvyañjana-grāhī | sarva-dharmeṣv āsvādaṃ ca + ādīnavaṃ ca niḥ-śaraṇaṃ ca yathā-bhūtaṃ prajānāti | ayam ucyate * a-pramādaḥ ||

punar a-param a-pramādo yat sva-cittasya damanaṃ para-cittasya + ārakṣā kleśa-rater a-parikarmaṇā dharma-rater anuvartanaṃ yāvad * ayam ucyate * a-pramādaḥ | yasya guhyaka-adhipate śraddhā ca + a-pramādaś ca tasya + anulomikena vīryeṇa kāryaṃ | yena tān a-pramāda-kāraṇān śraddhā-kāraṇāṃś ca dharmān samudānayati | yasya guhyaka-adhipate śraddhā ca + a-pramādaś ca vīryaṃ ca tena smṛti-saṃprajanye yogaḥ karaṇīyaḥ | yena smṛti-saṃprajanyena sarvān bodhi-pakṣān dharmān na vipraṇāśayati | yasya guhyaka-adhipate śraddhā ca + a-pramādaś ca vīryaṃ ca smṛti-saṃprajanyaṃ ca tena yoniśaḥ prayoge yogaḥ karaṇīyaḥ | yoniśaḥ prayukto hi guhyaka-adhipate bodhi-satvo yad asti tad asti + iti prajānāti | yan na + asti tan na + asti + iti prajānāti | yāvad asti saṃvṛtyā cakṣur ity ādi ||

tathā + atra + eva + āha | sadā + a-pramādo hy a-mṛtasya mūlaṃ satva-artha-yuktasya ca bodhi-cittaṃ | yad yoniśaś ca + eva viveka-cittam a-parigrahaḥ sarva-sukhasya mūlam iti ||

āha ca | para-ātma-samatā-abhyāsād bodhi-cittaṃ dṛḍhī-bhavet | āpekṣikaṃ para-ātmatvaṃ pāra-avāraṃ yathā-mṛṣā ||

tat-kūlaṃ na svataḥ pāraṃ kim apekṣya + astv a-pāratā | ātmatvaṃ na svataḥ siddhaṃ kim apekṣya paro bhavet ||

tad-duṣkhena na me bādhā + ity ato yadi na rakṣasi | na + āgāmi-kāya-duṣkhāt te bādhā tat kena rakṣasi ||

aham eva tadā + api + iti mithyā + iyaṃ parikalpanā | anya eva mṛto yasmād anyas tatra prajāyate ||

anyaś cej jāyate tatra kiṃ puṇyena prayojanaṃ | yūnaḥ kiṃ vṛddha-kāyasya sukhāya dhana-saṃcayaiḥ ||

mṛte garbha-gate tāvad anyo bālaḥ prajāyate | mṛte bālye kumāratvaṃ tan-nāśāya + āgato yuvā ||

tan-nāśāc ca + āgato vṛddhaḥ | ekaḥ kāyaḥ kathaṃ mataḥ | evaṃ prati-kṣaṇaṃ ca + anyaḥ kāyaḥ keśa-nakha-ādi-vat ||

atha bālyā-parityāgād bālo yāti kumāratāṃ | kāya-sva-bhāvo vaktavyo yo * avasthā-rahitaḥ sthitaḥ | kāyaś cet pratimā-ākāraḥ pesī-bhasmasu na + asti saḥ ||

sūkṣma-bhāvena cet tatra sthaulyaṃ tyaktvā vyavasthitaḥ | a-nirdeśyaḥ svataḥ prāptaḥ | kāya ity ucyate na saḥ ||

tatra cintā + eva me na + asti dṛśya-kāyas tu nāśavān | avasthābhiś ca saṃbandhaḥ saṃvṛtyā ca + eva dṛśyate ||

āgamāc ca tad astitvaṃ yukty-āgama-nivāritam | na guṇa-vyatirekeṇa pradhānaṃ vidyate yataḥ ||

na ca trīṇi pradhānāni tathā sattā guṇā api | praty-ekaṃ try-ātmakās te * api śeṣaṃ na + eka-vidhaṃ jagat ||

a-cetanaṃ ca vastra-ādi tat-sukha-ādy-ātmakaṃ katham | sukha-āder na paṭṭa-utpattiḥ paṭṭa-ādes tu sukha-ādayaḥ | paṭṭa-ādīnām a-hetutvād a-bhāvas tat-sukhaṃ kutaḥ ||

tasmād āgama-yuktibhyāṃ a-nityaṃ sarva-saṃskṛtaṃ |tad * dhetu-phala-saṃbandhaḥ praty-akṣatvān na sādhyate ||

sva-saṃtāne ca dṛṣṭo * asau nityeṣu ca kathaṃ yathā | param aṇus [doubtful] tu na + eko * asti dig-bheda-an-upapattitaḥ ||

dīpa-tailaṃ kṣayaṃ yāti kṣīyamānaṃ na lakṣyate | evaṃ bhāvā na lakṣyante kṣīyamānāḥ prati-kṣaṇaṃ ||

saṃtānaḥ samudāyaś ca paṅkti-senā-ādi-van mṛṣā | tatra + abhyāsād ahaṃ-kāraḥ parasmin kiṃ na jāyate ||

tasmād evaṃ jagat jñeyaṃ yathā + āyatana-saṃcayaḥ | a-prāptam eva tad duṣkhaṃ prati-kāryaṃ para-ātmanoḥ ||

a-yuktam api ced etat sva-ātmany asti + itaratra na | yad a-yuktaṃ nivartyaṃ tat svam anyad vā yathā-balaṃ ||

kṛpayā bahu duṣkhaṃ cet kasmād utpādyate balāt | jagad-duṣkhaṃ nirūpya + idaṃ kṛpā-duṣkhaṃ kathaṃ bahu ||

evaṃ bhāvita-saṃtānāḥ para-duṣkha-sama-priyāḥ | avīcīm avagāhante haṃsāḥ padma-vanaṃ yathā ||

satveṣu mucyamāneṣu ye te prāmodya-sāgarāḥ | tair eva nanu paryāptaṃ mokṣeṇa + apy a-rasena kim ||

evaṃ para-arthaṃ kṛtvā + api na mado na ca vismayaḥ | na vipāka-phala-ākāṅkṣā para-artha-eka-anta-tṛṣṇayā [doubtful] ||

daśa-dik-satva-saṃpattir ātmīyā + asya na saṃśayaḥ | na + asty erṣyā-avakāśo * api para-saukhye sva-saṃjñayā ||

pareṣām ātmano vā + api sāmānyā pāpa-deśanā | puṇya-anumodanā ca + evaṃ buddha-adhyeṣaṇa-yācanaṃ ||

pariṇāmanam apy evaṃ nir-viśeṣaṃ pravartate | puṇyaṃ pravartate tasmād an-antaṃ satva-dhātu-vat ||

ayaṃ sa mārga-pravaraḥ kṣema-an-anta-sukha-utsavaḥ | bodhi-satva-mahā-sa-artha kalila-prīti-vardhanaḥ ||

pālyamānaś ca satataṃ vajra-pāṇy-ātiyāntrikaiḥ | māra-gulmika-saṃtrāsa-jananair buddha-kiṃ-karaiḥ ||

saṃbuddha-rāja-tanayā bodhi-citta-ratha-sthitāḥ | vahante tena mārgeṇa stūyamānāḥ sura-ādibhiḥ ||

tasmād ātmatvam āropya satveṣv abhyāsa-yogataḥ | para-ātma-duṣkha-śānty-artham ātma-ādīn sarvathā + utsṛjet ||

tṛṣṇā parigraho yasya tasya duṣkhaṃ na śāmyati | pariṇāma-vināśitvāt sa duṣkha-janako yataḥ ||

loke duṣkha-agni-tapte ca kā ratiḥ su-sukhe bhavet | samantād dahyamānasya nakha-a-dāhe * api kiṃ sukham ||

ātma-tṛṣṇā ca sarveṣāṃ duṣkhāṇāṃ mūlam uttamaṃ | tasmān nihanmi tām eva satvebhyaḥ sva-artham utsṛjan ||

tad agra-dūtī jñātā-icchā jetavyā sarva-yatnataḥ | ātma-tatva-smṛtiṃ kṛtvā pratītya-utpāda-cintayā ||

yad bhayān na + utsṛjāmy etat tad eva + ādadato bhayaṃ | prati-kṣaṇaṃ hi yāty eva kāyaś cittaṃ ca me yataḥ ||

yadi nityā + apy a-nityena nir-malā mala-vāhinā | bodhiḥ kāyena labhyeta nanu labdhā mayā + eva sā ||

evam ātmānam utsṛjya sarva-satva-artham ācaret | bhaiṣajya-pratimā-kalpo loka-dharmeṣv a-cintakaḥ ||

sarva-satva-artha-mantritve sva-prajñāṃ viniyojayet | yuktyā saṃrakṣya tu dravyaṃ satveṣu vā + upayojayet ||

sva-kāye para-kāye vā yad duṣkhaṃ na + iha duṣkha-kṛt | satvānāṃ bhoga-vighnatvāt kleśāḥ śodhyāḥ prayatnataḥ | loka-upajīvyāt sat-tīrthād [doubtful] bhujaṅ-ga-kuṇapā iva ||

puṇya-kṣetram idaṃ śuddhaṃ saṃpat-sasya-mahā-phalaṃ | sukha-dur-bhikṣa-saṃtaptaṃ jagat saṃtarpayiṣyati ||

lābha-sat-kāra-kāya-ādi tyaktaṃ nanu-jane [doubtful] mayā | kopaḥ kasya + artham adya + api mṛṣā vā tan mayā + uditam ||

sva-artha-ghneṣu yadi dveṣaḥ kṛpā kutra bhaviṣyati | nir-dayasya + api kaḥ kopaḥ para-artho yadi naśyati ||

ākrośa-ādi-kṣamāḥ satyam ikṣukas tūrika-ādayaḥ | svāmy--asanena dur-nyastā na + upabhogyā bhavanti te ||

cintayati pratīkāraṃ na ca svāmi-hita-icchayā | na + api saṃcodayaty enaṃ bhoga-arthaṃ na + upayāti ca ||

anusmṛtyā + upasmṛtya + etān a-kṛṣṭa-uptā jina-ātma-jāḥ | nānā-viṣaya-dhātūnāṃ sārva-indriya-mahā-gadān ||

vijñapya smārayitvā + etān kruddhān apy upakāriṇaḥ | sva-bhāvā-tyakta-mādhuryāḥ sukhayanty eva duṣkhitān ||

dhātavaḥ pañca bhū-vāri-tejo * anila-kha-saṃjñitāḥ | yāvat satvāḥ sthitās tāvat sarveṣām artha-kāriṇaḥ ||

sarva-duś-caritena + eṣāṃ satva-arthād vinivartanaṃ | evam etān karomy eṣa dhātūn ṣaḍ api nir-vyathān ||

yāvad ākāśa-niṣṭasya niṣṭhā lokasya saṃbhavet | tāvat sthāsyāmi loka-arthaṃ kurvan jñāna-puraḥ-saraḥ ||

ātma-ācāryo * anuśiyaṣyād * dhi sadā + ātmānaṃ su-śiṣya-vat | a-pṛṣṭvā ca + ātmanā + ātmānaṃ balena + a-rakṣita-kriyaḥ ||

ka eva mama duṣkhena duṣkhī syān me bhayād bhayī | tad-doṣa-anuśaya-jño vā yathā + ātma-gurur ātmanaḥ ||

a-virāgy a-palāyī ca karuṇā-viṣayo * api vā | nitya-saṃnihitaś ca + api śiṣya ātma-samaḥ kutaḥ ||

kleśa-unmatto * atha moha-andhaḥ prapāta-bahule pathi | skhalan pade pade śocyaḥ para ātmā ca sarvadā ||

skhalita-anveṣaṇaṃ tasmāt samāna-vyasanāj janāt | na yuktaṃ yujyate tv atra guṇān dṛṣṭvā + adbhutaṃ mahat ||

na + ekena śakyam ādātuṃ mayā doṣa-mahā-udadhiḥ | kṛtyam anyair mama + eva + atra ko * anya-doṣeṣu mā + īkṣaṇaḥ ||

para-codana-dakṣāṇām an-adhīṣṭa-upakāriṇāṃ | vākyaṃ mūrdhnā pratīcchāmi sarva-śiṣyo bhavāmy ahaṃ ||

saṃgrāmo hi mama + ekasya bahubhiḥ kleśa-śatrubhiḥ | tatra + ekena raṇa-āsaktam anye nighnanti māṃ sukham ||

tatra yaḥ pṛṣṭhato bhītiṃ śrāvayed anyato * api vā | pradviṣṭo vā prasanno vā same prāṇa-pradaḥ su-hṛt ||

ali-saṃhāta-nīlena cīra-bhāraṇa-bhāriṇā | vicitra-surabhi-sphīta-puṣpa-śekhara-hāriṇā ||

yugapat sarva-dig-buddha-kṣetra-sāgara-cāriṇā | balinā prati-kāryeṇa sarva-māra-apahāriṇā ||

naraka-preta-saṃtāpa-praśama-unmukta-vāriṇā | saṃsāra-gahana-anta-stha-bhavya-satva-artha-sāriṇā ||

jagan-netra-ucchava-utpādi-bala-alaṅ-kāra-dhāriṇā | viduṣā bāla-vapuṣā loka-vismaya-kāriṇā ||

mañjuśrī saṃjñakaṃ yat tat piṇḍī-bhūtaṃ jagad-dhitaṃ | sarveṇa + eva + ātma-bhāvena namas tasmai punaḥ punaḥ ||

an-eka-duṣkha-saṃtapta-prahlādana-mahā-hradaṃ | trailokya-tṛṣṇā-pātāla-prapūraṇa-mahā-ambu-dam ||

jagad-iṣṭa-phala-sphīta-daśa-dik-kalpa-pāda-paṃ |prārthita-prāpti-saṃhṛṣṭa-jagan-netra-utpala-arcitaṃ ||

vismaya-udgata-romāñcair bodhi-satva-śataiḥ stutam | mañjuśriyaṃ namasyāmi praṇāmair uttara-uttaraiḥ ||

niḥ-śeṣa-duṣkha-vaidyāya sukha-sattra-pradāyine | sarva-ākāra-upajīvyāya mañjughoṣāya te namaḥ ||

iti jina-tanayānāṃ sarvathā + aty-adbhutānāṃ caritam upanibdhya + upārjitaṃ yac * chubhaṃ me | bhavatu sukham an-antaṃ dehināṃ tena yāvat su-gata-padam an-anta-vyoma-sīmā-ādhipatyaṃ ||

puṇya-vṛddhiḥ samāptā ||

samāptaś ca + ayaṃ bodhi-satva-vinayo * an-eka-sūtra-anta-uddhṛtaḥ śikṣā-samuccaya iti ||

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.