Samādhirājasūtra

gaṇeśvarasyoparatena buddho ghoṣeśvaro nāma jino abhūṣi / ghoṣeśvarasya dvipadottamasya navavarṣakoṭyaḥ paripūrṇa āyuḥ // srs_17.9 //

ghoṣeśvarasyoparatena buddho ghoṣānano nāma jino abhūṣi / ghoṣānanasya dvipadottamasya daśavarṣakoṭyaḥ paripūrṇa āyuḥ // srs_17.10 //

(vaidya 106) ghoṣānanasyoparatena buddhaścandrānano nāma jino abhūṣi / candrānanasya dvipadottamasya rātriṃdivā eka abhūṣi āyuḥ // srs_17.11 //

candrānanasyoparatena buddhaḥ sūryānano nāma jino abhūṣi / sūryānanasya dvipadottamasya aṣṭādaśo varṣasahasra āyuḥ // srs_17.12 //

sūryānanasyoparatena buddho brahmānano nāma jino abhūṣi / brahmānanasya dvipadottamasya triviṃśati varṣasahasra āyuḥ // srs_17.13 //

brahmānanasyoparatena buddho brahmaśravo nāma jino abhūṣi / brahmaśravasya dvipadottamasya aṣṭādaśo varṣasahasra āyuḥ // srs_17.14 //

ekasmi kalpasmi ime upannā duve śate lokavināyakānām / śruṇohi nāmāniha kīrtayiṣye anābhibhūtān tathāgatānām // srs_17.15 //

anantaghoṣaśca vighuṣṭaghoṣo vighuṣṭatejaśca vighuḥṭaśabdaḥ / svarāvighuṣṭaśca svarārcitaśca svarāṅgaśūraśca svarāṅgaśabdaḥ // srs_17.16 //

jñānābalo jñānaviśeṣagaśca jñānābhibhūrjñānasamudgataśca / jñānārcimān jñānaabhyudgataśca vighuṣṭajñānastatha jñānaśūraḥ // srs_17.17 //

brahmābalo brahmavasuḥ subrahma brahmā ca devastatha brahmaghoṣaḥ / (vaidya 107) brahmeśvaro brahmanarendranetre brahmasvarāṅgaḥ svarabrahmadattaḥ // srs_17.18 //

tejobalastejavatiḥ sutejāḥ tejeśvarastejasamudrataśca / tejovibhustejaviniścitaśca | tejasvarendraḥ suvighuṣṭatejāḥ // srs_17.19 //

bhīṣmo balo bhīṣmamatiḥ subhīṣmo bhīṣmānano bhīṣmasamudrataśca / bhīṣmārci rbhīṣmottaru rbhīṣmaghoṣā ete jinā lokavināyakā 'bhūt // srs_17.20 //

gambhīraghoṣaḥ śiridhāraṇaśca viśuddhaghoṣeśvaru śuddhaghoṣaḥ / anantaghoṣaḥ suvimuktaghoṣo māro balo māravitrāsanaśca // srs_17.21 //

sunetra śuddhānanu netraśuddho viśuddhanetraśca anantanetraḥ / samantanetraśca vighuṣṭanetro netrābhibhūrnetra aninditaśca // srs_17.22 //

dāntottaro dānta sudāntacittaḥ sudānta śāntedriya śāntamānasaḥ / śāntottaraḥ śāntaśirī praśāntaḥ śāntīya pāraṃgatu śāntiśūraḥ // srs_17.23 //

sthitottaraḥ śānta sudāntacittaḥ sudāntaśāntendriyu śāntamānasaḥ / śāntottaraḥ śāntaśriyā jvalantaḥ śāntapraśānteśvaru śāntiśūraḥ // srs_17.24 //

gaṇendra gaṇamukhyu gaṇeśvaraśca gaṇābhibhūrgaṇivara śuddhajñānī / mahāgaṇendraśca gaṇendraśūro anyo puno gaṇivara pramocakaḥ // srs_17.25 //

dharmadhvajaśco tatha dharmaketuḥ dharmottaro dharmasvabhāva udgataḥ / (vaidya 108) dharmabalaścaiva sudharmaśūraḥ svabhāvadharmottaraniścitaśca // srs_17.26 //

svabhāvadharmottaraniścitasya aśītikoṭyaḥ sahanāmadheyāḥ / dvitīyakalpasmi utpanna nāyakā ete mayā pūjita bodhikāraṇāt // srs_17.27 //

svabhāvadharmottaraniścitasya yo nāmadheyaṃ śṛṇute jinasya / śrutvā ca dhāreti vighuṣṭa nāma sa kṣiprametaṃ labhate samādhim // srs_17.28 //

eteṣa buddhān pareṇa anyo acintiye aparimitasmi kalpe / abhūṣi buddho naradevapūjitaḥ sa nāmadheyena narendraghoṣaḥ // srs_17.29 //

narendraghoṣasya tathāgatasya ṣaṭsaptatī varṣasahasramāyuḥ / trayaśca koṭīśata śrāvakāṇāṃ yaḥ sannipātaḥ prathamo abhūṣi // srs_17.30 //

ṣaḍabhijña traividya jitendriyāṇāṃ mahānubhāvāna maharddhikānām / kṣīṇāsravāṇāntimadehadhāriṇāṃ saṃghastadā āsi prabhākarasya // srs_17.31 //

aśīti koṭīniyutā sahasrā yo bodhisattvāna gaṇo abhūṣi / gambhīrabuddhīna viśāradānāṃ mahānubhāvāna maharddhikānām // srs_17.32 //

abhijñaprāptāḥ pratibhānavanto gatigatāḥ sarvita śunyatāyāḥ / ṛddhīya gacchanti te kṣetrakoṭiyo tatottare yāttika gaṅgavālukāḥ // srs_17.33 //

(vaidya 109) pṛcchitva praśnaṃ dvipadānanuttamān punenti tasyaiva jinasya antike / sūtrāntanirhāraniruktikovidā ālokabhūtā vicaranti medinīm // srs_17.34 //

sattvānamarthāya caranti cārikāṃ mahānubhāvāḥ sugatasya putrāḥ / na kāmahetoḥ prakaronti pāpaṃ devā pi teṣāṃ spṛha saṃjanenti // srs_17.35 //

anarthikā bhavagatiṣu na niśritāḥ samāhitā dhyānavihāragocarāḥ / viniścitārthāśca viśāradāśca nirāmagandhāḥ sada brahmacāriṇaḥ // srs_17.36 //

acchedyavākyāḥ pratibhānavanto niruktinirdeśapadārthakovidāḥ / sarvatrasaṃdarśaka buddhaputrāḥ parigṛhītāḥ kuśalena karmaṇā // srs_17.37 //

anantakalpāścariyāya udgatāḥ stutāḥ praśastāḥ sada nāyakehi / vimokṣatattvārthapadāna deśakāḥ asaṃkiliṣṭāḥ suviśuddhaśīlāḥ // srs_17.38 //

anopaliptāḥ padumena vāriṇā vimukta traidhātukato 'pramattāḥ / anopaliptāṣṭahi lokadharmairviśuddhakāyāḥ pariśuddhakarmāḥ // srs_17.39 //

alpeccha saṃtuṣṭa mahānubhāvā agṛddha te buddhaguṇāḥ pratiṣṭhitāḥ / sarveṣa sattvāna gatiḥ parāyaṇā na ghoṣamātrapratipattisārāḥ // srs_17.40 //

yatra sthitāstaṃ ca pareṣu deśayu sarvehi buddhehi parigṛhītāḥ / (vaidya 110) vaiśvāsikāḥ kośadharā jinānāṃ te sarvi traidhātuki trastamānasāḥ // srs_17.41 //

praśāntacittāḥ sada raṇyagocarā adhiṣṭhitā lokavināyakebhiḥ / bhāṣanti sutrāntasahasrakoṭiyo yaṃ caiva bhāṣanti ta buddhavarṇitam // srs_17.42 //

vivarjitāḥ sarvapadebhi laukikāḥ śūnyādhimuktāḥ paramārthadeśakāḥ / anantavarṇā guṇasāgaropamāḥ bahuśrutāḥ paṇḍita vijñavantaḥ // srs_17.43 //

sacet kumāro bahukalpakoṭiya adhiṣṭhihantaḥ pravadeya varṇam / sa alpakaṃ tat parikīrtitaṃ bhaved yathā samudrādudabindurekaḥ // srs_17.44 //

tasmiṃśca kāle sa narendraghoṣo deśetimaṃ śānta samādhi durdṛśam / mahātrisāhasriya lokadhātu devehi nāgehi sphuṭo abhūṣi // srs_17.45 //

tasyo imaṃ śānta samādhi bhāṣataḥ prakampitā medini ṣaḍvikāram / devā manuṣyā yatha gaṅgavālikā avivartikāye sthita buddhajñāne // srs_17.46 //

tatrāsi rājā manujāna īśvaraḥ śirībalo nāma mahānubhāvaḥ / putrāṇa tasyo śata pañca āsannabhirūpa prāsādika darśanīyāḥ // srs_17.47 //

aśīti koṭīśata istriyāṇāmantaḥpuraṃ tasya abhūṣi rājñaḥ / caturdaśo koṭisahasra pūrṇā duhitaro tasya abhūṣi rājñaḥ // srs_17.48 //

sa kārtikāyāṃ tada pūrṇamāsyāmaṣṭāṅgikaṃ poṣadhamādaditvā / (vaidya 111) aśītikoṭīniyutehi sārdhamupāgamallokagurusya antikam // srs_17.49 //

vanditva pādau dvipadottamasya nyaṣīdi rājā purato jinasya / adhyāśayaṃ tasya viditva rājño imaṃ samādhiṃ dvipadendra deśayi // srs_17.50 //

sa pārthivaḥ śratva samādhimetamutsṛjya rājyaṃ yatha kheṭapiṇḍam / parityajitvā priya jñātibāndhavān sa pravrajī tasya jinasya śāsane // srs_17.51 //

putrāṇa pañcāśata pravrajiṃsu antaḥpuraṃ caiva tathaiva dhītaro / anye ca tatra putrajñātibāndhavāḥ ṣaṭsaptatirnayuta trayaśca koṭyaḥ // srs_17.52 //

sa pravrajitveha saputradāraṃ sthapetva āhāranirhārabhūmim / adhiṣṭhitaścaṃkrami aṣṭavarṣaṃ sa caṃkrame vasthitu kāla kārṣīt // srs_17.53 //

sa kālu kṛtvā tada rājakuñjaro samādhicitto susamāhitaḥ sadā / tatraiva so rājakule upanno upapāduko garbhamalairaliptaḥ // srs_17.54 //

dṛḍhabalo nāma pitāsya bhūṣi mahāmatī nāma janetri āsīt / sa jātamātro avacī kumāro kaccinnu so tiṣṭhati lokanāthaḥ // srs_17.55 //

jānāti me āśayu lokanātho yeno mamā śānta samādhi deśitaḥ / (vaidya 112) apratyayā apagatapratyayā ca yo eka nirdeśu bhave gatīnām // srs_17.56 //

yā sarvadharmāṇa svabhāvamudrā yaḥ sūtrakoṭīniyutāna āgamaḥ / yo bodhisattvāna dhanaṃ nirūttaraṃ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.57 //

kāyasya śuddhī tatha vāca śuddhī cittasya śuddhistatha dṛṣṭiśuddhiḥ / ārambaṇānāṃ samatikramo yaḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.58 //

avipraṇāśaḥ phaladharmadarśanaṃ aṣṭāṅgikā mārgavarasya bhāvanā / tathāgataiḥ saṃgamu tīkṣṇaprajñatā satyapraveśaḥ sada dharmajñānam // srs_17.59 //

skandhaparijñā samatā ca dhātunāmapakarṣaṇaṃ cāyatanāna sarvaśaḥ / anutpāda sākṣātkriyayāvatāraḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.60 //

pratisaṃvidā śāntyavatārajñānaṃ sarvākṣarāṇāṃ ca prabhedajñānam / vastuniveśasamatikramo yaḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.61 //

ghoṣaḥ parijñātha prāmodyalābhaḥ prītiśca bhotī sugatāna varṇam / āryā gatirmārdavatā ca ujjukā kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.62 //

nā jātu kuryādbhukuṭiṃ sa sūrataḥ sākhilya mādhurya smitaṃ mukhaṃ ca / dṛṣṭvā ca sattvān prathamālapeti kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.63 //

(vaidya 113) anālasyatā gauravatā gurūṇāṃ śuśrūṣaṇā vandana premadarśanā / upapatti saṃtuṣṭita śuklatā ca kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.64 //

ājīvaśuddhistatha raṇyavāso dhūte sthitānusmṛterapramoṣaḥ / skandheṣu kauśalyamathāpi dhātuṣu kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.65 //

āyatanakauśalyamabhijñajñānaṃ kileśaapakarṣaṇa dāntabhūmi / pṛthusarvamantrāṇamasāvucchedaḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.66 //

samatikramaḥ sarvabhavaggatīnāṃ jātismṛti dharmaniṣkāṅkṣatā ca / dharme ca cittaṃ śruta eṣaṇā ca kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.67 //

viśeṣagāmī sada bhāvanārati āpatti kauśalyata niḥsṛtau sthitaḥ / yatra sthito 'nuśayitāṃ jahāti kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.68 //

tīkṣṇasya jñānasya varāgamo yato acāliyo śailasamo akampitaḥ / avivartitālakṣaṇa dhāraṇīmukhaṃ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.69 //

śuklāna dharmāṇa sadā gaveṣaṇā pāpāna dharmāṇa sadā vivarjanā / saṃkleśapakṣasya sadā pracāru yo kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.70 //

sarvāsu śikṣāsu gatiṃgato viduḥ samādhyavasthānagatiṃgataśca / (vaidya 114) sattvāna co āśayu jñātva codako deśeti dharmaṃ varabuddhabodhau // srs_17.71 //

viśeṣajñānaṃ upapattijñānaṃ anantajñānaṃ susamāptajñānam / sarvaggatīnāṃ pratisaṃdhijñānaṃ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.72 //

gṛhān samutsṛjya pravrajyacittaṃ traidhātuke anabhiratī nanugrahaḥ / cittasya saṃpragrahaṇaṃ saharṣaṇā deśeti dharmaṃ dvipadānamuttamaḥ // srs_17.73 //

dharmeṣu co nābhiniveśa tāyi parigraho dharmavare sadā ca / karmavipāke ca dṛḍhādhimuktiṃ deśeti dharma dvipadānamuttamaḥ // srs_17.74 //

vinayasmi kauśalya vipākajñānaṃ kalahaṃ vivādāna tathopaśāntiḥ / avigrahaṃ vāpyavivādabhūmiṃ deśeti dharma dvipadānamuttamaḥ // srs_17.75 //

kṣāntīsamādānamakrodhasthānaṃ viniścaye dharmi sadā ca kauśalam / padaprabhedeṣu ca jñānadarśanaṃ deśeti dharmaṃ karuṇāṃ janetvā // srs_17.76 //

pūrvāntajñānamaparāntajñānaṃ triyadhvasamatā sugatāna śāsane / pariccheda uktaḥ sa trimaṇḍalasya evaṃ jino deśayi dharmasvāmī // srs_17.77 //

cittavyavasthāna ekāgratā ca kāyavyavasthāna yathāryabhūmiḥ / īryāpathastho sada kāli rakṣaṇā deśeti dharmaṃ puruṣarṣabho muniḥ // srs_17.78 //

(vaidya 115) hiriśca otrāpyu prāsādikaṃ ca yuktāṃ giraṃ bhāṣati lokajñānam / pravṛttidharmaṃ prakṛtiṃ ca prāṇināṃ deśeti dharmaṃ varabodhiumagryām // srs_17.79 //

anugrahaṃ co hirimotrāpyaṃ ca cittasya cākuśalatā jugupsanā / dhūtasyānutsargata piṇḍacaryāṃ deśeti dharmaṃ dvipadānamuttamaḥ // srs_17.80 //

hiriśca otrāpyu sadācaretā gurūṇābhivādana pratyutthānam / mānasya co nigraha āditaiva evaṃ jino deśayi dharmasvāmī // srs_17.81 //

cittasamutthānata cittakalyatā jñānapratīvedhu tathānubodham / ajñānapakṣasya sadā vivarjanā deśeti dharmān varabuddhabodhim // srs_17.82 //

cittapraveśaṃ ca rūtasya jñānaṃ niruktyavasthāna viniścitārtham / sarveṣvanarthāna sadā vivarjanam evaṃ jino deśayi dharmasvāmī // srs_17.83 //

sasaṅgatā satpuruṣehi nityaṃ vivarjanā kāpuruṣāna caiva / jine prasādaṃ sada prematāṃ ca evaṃ jino deśayi dharma śreṣṭham // srs_17.84 //

saṃketaprajñaptivyāhāratāṃ ca saṃsāraduḥkhāni sadā vivarjanā / alābhi lābhe ca asaktabhāvamevaṃ jino deśayi dharmamuttamam // srs_17.85 //

satkāru labdhvā ca na vismayeyyā asatkṛtaścāpi bhavedupekṣakaḥ / bhūte 'pi varṇaṃ na kadāci modiye iya deśanā lokahitasya īdṛśī // srs_17.86 //

(vaidya 116) ākrośanāṃ paṃsana sarvaśo sahedasaṃstavaḥ sarvagṛhīhi sārdham / saṃsargatāṃ pravrajitena kuryādevaṃ jino deśayi dharmasvāmī // srs_17.87 //

buddhāna co gocari supratiṣṭhito agocaraṃ sarva vivarjayitvā / ācārasaṃpanna sudāntacitto iya dharmanetrī sugatena deśitā // srs_17.88 //

ye bāladharmāḥ sada tān vivarjayet kuladūṣaṇaṃ sarva vivarjayecca / ārakṣitavyaṃ sada buddhaśāsanaṃ evaṃ jino deśayi dharmasvāmī // srs_17.89 //

alpaṃ ca bhāṣye madhuraṃ suyuktaṃ kalyāṇatāṃ mṛduvacanaṃ pareṣām / pratyarthikānāṃ sahadharmanigraho iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.90 //

pratikramet kāli na co akāle na viśvaset sarvapṛthagjaneṣu / duḥkhena spṛṣṭo na bhaveta durmanā iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.91 //

daridra dṛṣṭvā sadhanaṃ kareyyā duḥśīla dṛṣṭvā anukampitavyā / hitavastutāyāṃ sada ovadeyya iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.92 //

dharmeṇa sattvā anugṛhṇitavyā lokāmiṣatyāgu sadā ca kāryo / na saṃcayaṃ no nicayaṃ ca kuryādiyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.93 //

śīlapraśaṃsā ca kuśīlakutsanā aśāṭhyatā śīlavatāṃ niṣevaṇam / sarvasvakātyāgi dhane 'pyaniśrito iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.94 //

(vaidya 117) adhyāśayeno guruṇā nimantraṇā yathā ca bhāṣe tatha sarva kuryām / abhīkṣṇa seveyya ca dharmabhāṇakaṃ iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.95 //

sagauravaḥ prītamanāḥ sadā bhavet somyāya dṛṣṭīya sadā sthito bhavet / pūrvāsu caryāsu suniścitaḥ sadā iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.96 //

pūrvaṃgamaḥ kuśalacarīṣu nityamupāyakauśalya nimittavajane / saṃjñāvivarte tatha vastulakṣaṇe iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.97 //

sūtrāntanirhārapadeṣu kauśalaṃ satyāna nirdeśapadeṣu niścayaḥ / vimuktijñānasya ca sākṣikāritā iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.98 //

śūnyāśca dharmāḥ sada sevitavyā viśāradāḥ śīlabale pratiṣṭhitāḥ / samādhisthānena samottareyyā iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.99 //

na jñātralābhaṃ pi kadāci deśayeccittasya cāpī kuhanāṃ na kuryāt / dṛṣṭīkṛtāṃ sarva vivarjayecca iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.100 //

pratibhānu śreṣṭhaṃ vara dhāraṇīye jñānasya cobhāsu anantapāro / adhiṣṭhānamantra pratibhānayuktiriyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.101 //

(vaidya 118) śīlasya dvāramima mārgabhāvanā pratipatti - ovādanayaśca bhadrako / anuśāsanī atra caritva śāsanī iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.102 //

anulomikī kṣānti ya buddhavarṇitā kṣāntisthito doṣa vivarjayeta / ajñāna varjeyya sthihitva jñāne iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.103 //

jñānapratiṣṭhā tatha yogabhūmī yogeśvarī bodhayi prasthitānām / niṣevaṇā satpuruṣāṇa nityaṃ iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.104 //

ayuktayogīna sadā vivarjanā tathāgatairbhāṣita buddhabhūmi / anumoditā sarvihi paṇḍitehi iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.105 //

bālaiḥ pratikṣipta ajñātakehi abhūbhiratra pṛthuśrāvakāṇām / parigṛhītāḥ sada bodhisattvaiḥ iyaṃ jine īdṛśa ānuśāsanī // srs_17.106 //

tathāgatehi anubuddhametaṃ devehi co satkṛtu pūjitaṃ ca / anumoditaṃ brahmasahasrakoṭibhiḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.107 //

nāgasahasrehi sadā susatkṛtaṃ suparṇayakṣehi ca kinnarehi / yā bhāṣitā bodhivarā jinebhiḥ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.108 //

paryāpta yā nityu supaṇḍitehi dhanaṃ ca śriṣṭhaṃ pravaraṃ sulabdham / (vaidya 119) nirāmiṣaṃ jñāna cikitsa uttamā kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.109 //

jñānasya koṣaḥ pratibhānamakṣayaṃ sūtrāntakoṭīna praveśa eṣaḥ / parijña traidhātuki bhūtajñānaṃ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.110 //

naukā iyaṃ deśita pāragāmināṃ nāvā pi co oghagatāna eṣā / kīrtiryaśo vardhati varṇamālā yeṣāmayaṃ śānta samādhi deśitaḥ // srs_17.111 //

praśaṃsa eṣā ca tathāgatānāṃ stavaśca eṣo puruṣarṣabhāṇām / stava bodhisattvāna nayaśca akṣayo yehī ayaṃ śānta samādhi deśitaḥ // srs_17.112 //

maitrī iyaṃ doṣaśame prakāśitā upekṣiyaṃ kāruṇikāna bhūmim / āśvāsayanteṣa mahāśayānāṃ yeṣāṃ kṛtenaiṣa samādhi bhāṣitaḥ // srs_17.113 //

pratipattiyaṃ deśita siṃhanādināmitu buddhajñānasya varasya āgamaḥ / sarveṣa dharmāṇa svabhāvamudrāḥ samādhyayaṃ deśitu nāyakehi // srs_17.114 //

sarvajñajñānasya ca āharitrimā caryā iyaṃ bodhayi prasthitānām / vitrāsanaṃ māracamūya cāpi samādhyayaṃ śānta jinena deśitaḥ // srs_17.115 //

vidyā iyaṃ dharmasthitāna tāyināṃ amitramadhye paramā ca rakṣā / pratyarthiṃkānāṃ sahadharmanigrahāḥ samādhyayaṃ śānta jinena deśitaḥ // srs_17.116 //

(vaidya 120) pratibhānabhūmī iya saṃprakāśitā balā vimokṣā tatha indriyāṇi / viśiṣṭa aṣṭādaśa buddhadharmāḥ samādhi śānteṣa niṣevamāṇāḥ // srs_17.117 //

daśāna paryeṣṭi balāna bhūtā pūrvanimittaṃ pi ca buddhajñāne / ye buddhadharmāḥ puruṣottamena prakāśitā lokahitānukampinā // srs_17.118 //

buddhāna putrebhirayaṃ pratīhito vimokṣakāmānayu mārgu deśitaḥ / prītiśca tasmin sugatātmajānāṃ śruṇitvimaṃ śānta samādhi durdṛśam // srs_17.119 //

yā buddhajñānasya ca pāripūritā yābheṣate paṇḍitu bodhisattvaḥ / viśuddhacittaśca śucirniraṅgaṇo imaṃ niṣeveta samādhi śāntam // srs_17.120 //

pariśuddha kāyo 'sya yathā jināna vimokṣajñānaṃ ca vimuktidarśanam / asaṃkiliṣṭaḥ sada rāgabandhanaiḥ imaṃ niṣeveta samādhi bhadrakam // srs_17.121 //

abhūmi doṣe vigamaśca mohe jñānasya co āgamu muktimicchataḥ / vidyāya utpādu avidyanāśakam imaṃ niṣeveta samādhi śāntam // srs_17.122 //

vimuktisārāṇiya tṛpti bhāṣitā dhyāyīnayaṃ śānta samādhi deśitaḥ / cakṣuśca buddhānamaninditānāmimaṃ niṣeveta samādhi śāntam // srs_17.123 //

abhijña eṣā bahukṣetre darśitā ṛddhiśca buddhāna ananta darśitā / yā dhāraṇī sāpi tato na durlabhā niṣevamāṇasya samādhimetam // srs_17.124 //

(vaidya 121) śāntendriyasyo iha sthānu bodhaye idamadhiṣṭhānamanantadarśitam / sūkṣmaṃ ca jñānaṃ vipulaṃ viśuddhaṃ niṣevamāṇasya imaṃ samādhim // srs_17.125 //

su budhyate naiṣa ayuktayogairvivartanaṃ sarvasu akṣarāṇām / na śakyu ghoṣeṇa vijānanāya yeno ayaṃ śānta samādhi na śrutaḥ // srs_17.126 //

jñātaṃ tu vijñairayu bodhisattvairyathā va yaṃ deśitu dharmasvāminā / pratibuddhu śāntehi aninditehi imaṃ samādhiṃ pratiṣevamāṇaiḥ // srs_17.127 //

ārabdhavīryehi samudgṛhītamupasthitaṃ ca sāpi sadā sudhāritam / duḥkhakṣayo jātinirodhajñānamimaṃ samādhiṃ pratiṣevamāṇaiḥ // srs_17.128 //

sarveṣa dharmāṇamajāti bhāṣitā evaṃ ca sarvāsu bhavaggatīṣu / jñānāgru buddhāna mahāśayānāṃ kaccijjino bhāṣati taṃ samādhim // srs_17.129 //

tasyo kumārasyimi gātha bhāṣato aṣṭāśītiniyutasahasra pūrṇāḥ / ghoṣānugā kṣānti labhiṃsu tatra avivartikāye sthitu buddhajñāne // srs_17.130 //

dṛḍhabalastamavadī kumāramadyāpi so tiṣṭhati lokanāthaḥ / pṛcchāmi tvaṃ dāraka etamarthaṃ kutastvayā eṣa śrutaḥ samādhiḥ // srs_17.131 //

kumāru rājan avadī śṛṇohi dṛṣṭasmi koṭīniyutaṃ jinānām / (vaidya 122) ekasmi kalpasmi te sarvi satkṛtā ayaṃ ca me śānta samādhi pṛcchitaḥ // srs_17.132 //

catvāri kalpā navatiṃ ca anye kalpāna koṭīniyutā sahasrāḥ / jātismaro bhomyahu tatra tatra na cāpi garbhe upapadyi jātu // srs_17.133 //

tato mayā eṣā samādhi bhāvitaḥ śuddhaṃ śrutasteṣa jināna bhāṣatām / śrutvā ca uddiṣṭu janetva chandaṃ niṣkāṅkṣaāptena spṛśiṣyi bodhim // srs_17.134 //

ye bhikṣu mahyaṃ paripṛcchadenti paryāpuṇantasya imaṃ samādhim / upasthapemī ahu tatra gauravaṃ yathaiva lokārthakarāṇa antike // srs_17.135 //

yeṣāṃ mayā antika eka gāthā uddiṣṭa caryāṃ caratānulomikīm / mānyāmi tānapyahu śāntu ete upasthapemī ahu buddhagauravam // srs_17.136 //

yaścāpi māṃ pṛcchitu kaścideti paryāpuṇantaṃ imu satsamādhim / svapnāntare 'pīha na me 'sti kāṅkṣā nāhaṃ bhaviṣye jinu lokanāyakaḥ // srs_17.137 //

vṛddheṣu madhyeṣu naveṣu bhikṣuṣu sagauravo bhomyahu supratītaḥ / sagāravasyo mama vardhate yaśaḥ puṇyaṃ ca kīrtiśca guṇāstathaiva // srs_17.138 //

kalīvivādeṣu na bhomi utsuko alpotsuko bhomyahu tatra kāle / anyā gatirbhoti karitva pāpakaṃ anyā gatirbhoti karitva bhadrakam // srs_17.139 //

ayuktayogāna asaṃyatānāmamanojña teṣāṃ vacanaṃ śruṇitvā / (vaidya 123) karmasvako bhomyahu tasmi kāle kṛtasya karmasya na vipraṇāśaḥ // srs_17.140 //

na hyatra krodho bhavatī parāyaṇaṃ kṣāntībalaṃ gṛhṇayahu buddhavarṇitam / kṣāntiḥ sadā varṇita nāyakehi kṣāntiṃ niṣevitva na bodhi durlabhā // srs_17.141 //

ahaṃ ca bhomī sada śīlavanto anyāṃśca śīlasmi pratiṣṭhapemi / śīlasya varṇu sadahaṃ bhaṇāmi varṇaṃ ca bhoti mama tatra bhāṣitam // srs_17.142 //

araṇyavarṇaṃ ca sadā pi bhāṣe śīlasmi co bhomi sadā pratiṣṭhitaḥ / samādapemi ahu anya poṣadhe tāṃścaiva bodhāya samādapemi // srs_17.143 //

tān brahmacarye 'pi samādapemi arthasmi dharmasmi pratiṣṭhapemi / teṣāṃ ca bodhimyahu bodhimārgaṃ yasminnime bhonti ananta saṅgāḥ // srs_17.144 //

smarāmyahaṃ kalpamatītamadhvani yadā jino āsi svarāṅgaghoṣaḥ / pratijña tasyo purataḥ kṛtā me kṣāntībalo bhomyahu nityakālam // srs_17.145 //

tatra pratijñāya pratiṣṭhihitvā varṣāṇa koṭī caturo aśītim / māreṇahaṃ kutsita paṃsitaśca na caiva cittaṃ mama jātu kṣubdham // srs_17.146 //

jijñāsanāṃ tatra karitva māro jñātvāna mahyaṃ dṛḍha kṣāntimaitrīm / prasannacittaścaraṇāni vandya me pañcaśatā bodhivarāya prasthitāḥ // srs_17.147 //

(vaidya 124) amatsarī bhomyahu nityakālaṃ tyāgasya co varṇa sadā prabhāṣe / āḍhyaśca bhomī dhanavān mahātmā durbhikṣakāle bahu bhomi dāyakaḥ // srs_17.148 //

ye bhikṣu dhārenti imaṃ samādhiṃ ye cāpi vācenti ya uddiśanti / karomi teṣāṃ ahu pāricaryāṃ sarve ca bheṣyanti narāṇamuttamāḥ // srs_17.149 //

karmaṇā tenāhamanuttareṇa paśyāmi buddhān bahu lokanāthān / labhitva pravrajya jinānuśāsane bhavāmi nityaṃ vidu dharmabhāṇakaḥ // srs_17.150 //

dhūtābhiyukto ahu bhomi nityaṃ kāntāramāraṇya sadā niṣevī / nāhārahetoḥ kuhanāṃ karomi saṃtuṣṭu bhomī itaretareṇa // srs_17.151 //

anīrṣuko bhomyahu nityakālaṃ kuleṣu cāhaṃ na bhavāmi niśritaḥ / kuleṣu saktasya hi īrṣya vardhate anīrṣyukastuṣṭi vaneṣu vindami // srs_17.152 //

maitrīvihārī ahu bhomi nityamākruṣṭu santā na janemi krodham / maitrīvihāriṣyami sūratasya caturdiśaṃ vardhati varṇamālā // srs_17.153 //

alpecchu saṃtuṣṭu bhavāmi nityamāraṇyakaścaiva dhutābhiyuktaḥ / na cotsṛjāmī ahu piṇḍapātaṃ dṛḍhaṃ samādhāna dhuteṣu vindami // srs_17.154 //

śrāddhaśca bhomī manasaḥ prasādo bahuprasādaḥ sada buddhaśāsane / (vaidya 125) prasāda bahu lapsyami ānuśaṃsā prāsādiko bhomi ahīna indriyaḥ // srs_17.155 //

yaścaiva bhāṣāmyahu tatra tiṣṭhe pratipattisāro ahu nityu bhomi / pratipattisārasyimi devanāgāḥ kurvantyusthānu prasannacittāḥ // srs_17.156 //

guṇā ime kīrtita yāvatā me ete ca anye ca bahū aneke / ye śikṣitavyāḥ sada paṇḍitena yo icchatī budhyitu buddhabodhim // srs_17.157 //

smarāmyato bahutaru duṣkarāṇi ye pūrvakalpe caritānyaneke / bahuṃ pi dānīṃ bhaṇitu na śakyaṃ gacchāmi tāvat sugatasya antikam // srs_17.158 //

sutīkṣṇaprajño vidu bodhisattvo tasmin kṣaṇe sparśayi pañcabhijñā / ṛddhīya so gacchi jinasya antike sa prāṇikoṭībhiraśītibhiḥ saha // srs_17.159 //

dṛḍhabalo paramu udagra āsīt sārdhaṃ tadā koṭiśatehi ṣaṣṭibhiḥ / upasaṃkramī mūlu tathāgatasya vanditva pādau purato nyaṣīdat // srs_17.160 //

adhyāśayaṃ tasya viditva rājño imaṃ samādhiṃ dvipadendra deśayi / śrutvā ca so pārthivimaṃ samādhiṃ ujjhitva rājyaṃ nirapekṣu pravrajī // srs_17.161 //

sa pravrajitvāna imaṃ samādhiṃ bhāveti vāceti prakāśayeti / sa ṣaṣṭibhiḥ kalpasahasru paścāt padmottaro nāma jino abhūṣi // srs_17.162 //

ṣaṣṭistadā koṭiśata anūnakā ye rājña sārdhaṃ upasaṃkramī jinān / (vaidya 126) te cāpi śrutvaiva samādhimetaṃ tuṣṭā udagrāstada pravrajiṃsu // srs_17.163 //

te pravrajitvāna imaṃ samādhiṃ dhāreṃsu vāceṃsu prakāśayiṃsu / ṣaṣṭīna kalpāni nayutāna atyayā spṛśiṃṣu bodhiṃ varamekakalpe // srs_17.164 //

anantajñānottaranāmadheyā abhūṣi buddhā naradevapūjitāḥ / tadekameke dvipadānamuttamo mocenti sattvānyatha gaṅgavālikāḥ // srs_17.165 //

śīrībalo rāju ahaṃ abhūṣi imāṃ caranto varabodhicārikām / ye mama putrāḥ śata pañca āsan imameva ete anudharmapāpāḥ // srs_17.166 //

evaṃ mayā kalpasahasrakoṭayo ārabdhavīryeṇa atandritena / samādhi paryeṣṭa ayaṃ viśuddhaḥ samudānayanneti tamagrabodhim // srs_17.167 //

kumāra tasmāddhi ye bodhisattvā ākāṅkṣate etu samādhimeṣitum / ārabdhavīryo nirapekṣu jīvite mamā kumārā anuśikṣate sadā // srs_17.168 //

iti śrīsamādhirāje bahubuddhanirhārasamādhimukhaparivarto nāma saptadaśaḥ ||

(vaidya 127) 18 samādhyanuparindanaparivartaḥ |

tatra bhagavāṃścandraprabhakumāramāmantrayate sma - tasmāt tarhi kumāra yo bodhisattvo mahāsattva imaṃ samādhimudgrahīṣyati paryavāpsyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pravartayiṣyati uddekṣyati svādhyāsyati parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati, tena bhāvanāyogamanuyuktena ca bhavitavyam | tasyaitaṃ pratipadyamānasya catvāro guṇānuśāṃsāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ | katame catvāraḥ? yaduta anabhibhūto bhaviṣyati puṇyaiḥ || anavamardanīyo bhaviṣyati pratyarthikaiḥ | aprameyo bhaviṣyati jñānena | anantaśca bhaviṣyati pratibhānena | yo hi kaścit kumāra bodhisattvo mahāsattva imaṃ samādhimudgrahīṣyati paryavāpsyati dhārayiṣyati vācayiṣyati pravartayiṣyati uddekṣyati svādhyāsyati parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayiṣyati, tasyeme catvāro guṇānuśaṃsāḥ pratikāṅkṣitavyāḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmi gāthā abhāṣata -

anābhibhūtaḥ puṇyehi nityakālaṃ bhaviṣyati / samādhiṃ śāntubhāvena sarvabuddhāna gocaram // srs_18.1 //

puṇyehi rakṣitaḥ śūro nityakālaṃ bhaviṣyati / caran sa paramāṃ śuddhāṃ viśiṣṭāṃ bodhicārikām // srs_18.2 //

nāsya pratyarthiko jātu viheṭhāṃ kaścit kariṣyati / parigṛhīto buddhehi nityakālaṃ bhaviṣyati // srs_18.3 //

aprameyaśca jñānena nityakālaṃ bhaviṣyati / anantaḥ pratibhānena dhārentaḥ śāntimāṃ gatim // srs_18.4 //

satatamanabhibhūtapuṇyaskandho bhaviṣyati śreṣṭhataraṃ tu bodhicaryām / na bhaviṣyati pratyarthiṃkāna dhṛṣyo imu varu śānta samādhi dhārayitvā // srs_18.5 //

jñānu vipulu tasya bhoti tīkṣṇaṃ tatha pratibhānamananta cakṣu śuddham / bhaviṣyati sada tasya paṇḍitasya smṛtibalameva ca dhāraṇībalaṃ ca // srs_18.6 //

(vaidya 128) parama priyu manāpu paṇḍitānāṃ bhaviṣyati cārthapadaṃ prabhāṣamāṇaḥ / jñānu bahujanasya prajñavanto imu varu śānta samādhi bhāṣamāṇaḥ // srs_18.7 //

lābhi parama śreṣṭha cīvarāṇāṃ śayya nimantraṇamā(khā ?)dyabhojanānām / bhaviṣyati sukumāra darśanīyo imu varu śānta samādhi dhārayanto // srs_18.8 //

drakṣyati bahu buddha lokanāthān atuliya kāhiti pūja nāyakānām / na ca bhaviṣyati tasya antarāyo imu varu śānta samādhimeṣato hi // srs_18.9 //

bhāṣiṣyati purataḥ sthitva lokanāthān surucira gāthaśatehi tuṣṭacittaḥ / na ca bhaviṣyati tasya jātu hānī imu varu śānta samādhi dhārayitvā // srs_18.10 //

sthāsyati purato 'sya lokanāthaḥ suruciralakṣaṇakāyu vyañjanebhiḥ / na ca bhaviṣyati tasya jñānahānī imu varu śānta samādhi dhārayitvā // srs_18.11 //

na kadāci bhaviṣyati dīnacittaḥ satata bhaviṣyati āḍhyu no daridraḥ / na ca bhaviṣyati udgṛhītacitto imu varu śānta samādhi dhārayitvā // srs_18.12 //

na ca bhaviṣyati vā akṣaṇeṣu mahīpati bheṣyati rājacakravartī / sada bhaviṣyati rājya tasya kṣemaṃ imu varu śānta samādhi dhārayitvā // srs_18.13 //

jñānu vipulu nātra saṃśayo 'sti kṣapayitu kalpaśatehi bhāṣamāṇaiḥ / (vaidya 129) śruta imu samādhi śāntabhūmī yatha upadiṣṭa tathā sthiheta dhīro // srs_18.14 //

aparimita ananta kalpakoṭyo daśabala tasya bhaṇeyurathānuśaṃsām / na ca parikīrtitā kalā bhaveyyā yatha jalabindu grahītu sāgarāto // srs_18.15 //

harṣitu sa kumāru tasmi kāle utthitu prāñjaliko namasyamānaḥ / daśabalabhimukho sthito udagro giravarāya udānudānayati // srs_18.16 //

acintiyo mahāvīro lokanātha prabhākaraḥ / yāvacceme narendreṇa anuśaṃsāḥ prakāśitāḥ // srs_18.17 //

ākhyāhi me mahāvīra hitaiṣī anukampakaḥ / ko nāma paścime kāle idaṃ sūtraṃ śruṇiṣyati // srs_18.18 //

tamenamavadacchāstā kalaviṅkarutasvaraḥ / asaṅgajñānī bhagavānimāṃ vācaṃ prabhāṣate // srs_18.19 //

kumāra śṛṇu bhāṣiṣye pratipattimanuttarām / yo dharmānanuśikṣanto idaṃ sūtraṃ śruṇiṣyati // srs_18.20 //

pūjāṃ kurvan jinendrāṇāṃ buddhajñānagaveṣakaḥ / maitracittaṃ niṣevanto idaṃ sūtraṃ śruṇiṣyati // srs_18.21 //

dhūtān guṇāṃśca saṃlekhān guṇān śreṣṭhān niṣevataḥ / pratipattau sthihitvā ca idaṃ sūtraṃ śruṇiṣyati // srs_18.22 //

na pāpakāriṇāṃ hastādidaṃ sūtraṃ śruṇiṣyati / na yairvirāgitaṃ śīlaṃ lokanāthānamantike // srs_18.23 //

brahmacārīṇa śūrāṇāṃ yeṣāṃ cittamalolupam / adhiṣṭhitānāṃ buddhehi teṣāṃ hastācchruṇiṣyati // srs_18.24 //

ye hi purimakā buddhā lokanāthā upasthitāḥ / teṣāṃ hastādidaṃ sūtraṃ paścātkāle śruṇiṣyati // srs_18.25 //

ye tu pūrvāsu jātīsu abhūvannanyatīrthikāḥ / teṣvimaṃ śrutva sūtrāntaṃ saumanasyaṃ na bheṣyati // srs_18.26 //

(vaidya 130) mama ca pravrajitveha śāsane jīvikārthikāḥ / lābhasatkārābhibhūtā anyamanyaṃ pratikṣipi // srs_18.27 //

adhyoṣitā parastrīṣu bahu bhikṣu asaṃyatā / lābhakāmāśca duḥśīlā idaṃ sūtraṃ na śraddadhī // srs_18.28 //

puṇyānuprāptā buddheṣu dhyānaprāptyāpyanarthikāḥ / niśritāścātmasaṃjñāyāmidaṃ sūtraṃ na śraddadhe // srs_18.29 //

laukika dhyānaphalasaṃjñī bheṣyate kāli paścime / arhatpiṇḍaṃ ca te bhuktvā buddhabodhiṃ pratikṣipi // srs_18.30 //

yaścaiva jambudvīpasmi bhindeyāt sarva cetiyā / yaśca pratikṣipet sūtramidaṃ pāpaṃ viśiṣyate // srs_18.31 //

yaścārhato nihaneyyā yathā gaṅgāya vālukāḥ / yaśca pratikṣipet sūtramidaṃ pāpaṃ viśiṣyate // srs_18.32 //

ka utsahanti yuṣmākaṃ paścime kāli dāruṇe / saddharma loke vartante idaṃ sūtraṃ prakāśitum // srs_18.33 //

rodanto utthitastatra kumāro jinamabravīt / siṃhanādaṃ nadatyevaṃ putro buddhasya aurasaḥ // srs_18.34 //

ahaṃ nirvṛte saṃbuddhe paścime kāli dāruṇe / sūtraṃ vaistārikaṃ kuryāṃ tyajitvā kāyu jīvitam // srs_18.35 //

sahiṣyāmyatra bālanāmabhūtāṃ paribhāṣaṇām / ākrośāṃstarjanāṃ caiva adhivāsisye nāyaka // srs_18.36 //

kṣapeyaṃ pāpakaṃ karma yanmayā purime kṛtam / anyeṣu bodhisattveṣu vyāpādo janito mayā // srs_18.37 //

sthapetva pāṇiṃ mūrdhasmi buddhaḥ kāñcanasaṃnibham / śāstā candraprabhaṃ prāha mañjughoṣastathāgataḥ // srs_18.38 //

karomi te adhiṣṭhānaṃ kumāra kāli paścime / na brahmacaryāntarāyo jīvitasya ca bheṣyati // srs_18.39 //

anye cāṣṭau śatānyatra utthitā dharmadhārakāḥ / vayaṃ hi paścime kāle asya sūtrasya dhārakāḥ // srs_18.40 //

(vaidya 131) devanāgāna yakṣāṇa aśītikoṭyupasthitā / anye ca nayutāḥ ṣaṣṭi vandante lokanāyakam // srs_18.41 //

vayamimeṣāṃ bhikṣūṇāṃ ya ime adya utthitāḥ / tasmiṃśca paścime kāle rakṣāṃ kāhāma nāyaka // srs_18.42 //

asmin sūtre prabhāṣyante buddhakṣetrāḥ prakampitāḥ / yathā vāluka gaṅgāyā adhiṣṭhānena śāstunaḥ // srs_18.43 //

ye ca prakampitāḥ kṣetrāḥ sarveṣu buddhanirmitāḥ / preṣitā lokanāthena ye hi dharmāḥ prakāśitāḥ // srs_18.44 //

ekaikaśaśca kṣetrātaḥ sattvakoṭyo acintiyāḥ / evaṃ dharmaṃ tadā śrutvā buddhajñāne pratiṣṭhitāḥ // srs_18.45 //

itaśca buddhakṣetrāto navatirdevakoṭiyaḥ / bodhicittaṃ samutpādya buddhaṃ puṣpairavākiran // srs_18.46 //

te vyākṛtā narendreṇa kalpakoṭeraśītibhiḥ / sarve 'pyekatra kalpe 'smin bhaviṣyanti vināyakāḥ // srs_18.47 //

bhikṣubhikṣuṇikāścaiva upāsaka upāsikāḥ / ṣaṭsaptati prāṇakoṭyo yehi sūtramidaṃ śrutam // srs_18.48 //

te 'pi vyākṛta buddhena drakṣyante lokanāyakān / yathā vāluka gaṅgāyāścaranto bodhicārikām // srs_18.49 //

sarveṣāṃ pūja kāhinti buddhajñānagaveṣakāḥ / tatra tatra śruṇiṣyanti idaṃ sūtraṃ niruttaram // srs_18.50 //

aśītyā kalyakoṭībhi bheṣyante lokanāyakāḥ / sarve ekatra kalpe 'smiṃ hitaiṣī anukampakāḥ // srs_18.51 //

maitreyasya ca buddhasya pūjāṃ kṛtvā niruttarām / saddharma śreṣṭhaṃ dhāritvā gamiṣyanti sukhāvatīm // srs_18.52 //

yatrāsau virajo buddho amitāyustathāgataḥ / tasya pūjāṃ kariṣyanti agrabodhīya kāraṇāt // srs_18.53 //

trisaptatirasaṃkhyeyā kalpā ye ca anāgatāḥ / na durgatiṃ gamiṣyanti śrutvedaṃ sūtramuttamam // srs_18.54 //

ye kecit paścime kāle śroṣyante sūtramuttamam / aśrupātaṃ ca kāhinti sarvaistaiḥ satkṛto hyaham // srs_18.55 //

ārocayāmi sarveṣāṃ yāvantaḥ purataḥ sthitāḥ / parindāmi imāṃ bodhiṃ yā me kṛchreṇa sparśitā // srs_18.56 //

iti śrīsamādhirāje samādhyanuparindanā nāma parivarto 'ṣṭādaśaḥ |

(vaidya 132) 19 acintyabuddhadharmanirdeśaparivartaḥ |

tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣatā acintyabuddhadharmanirdeśakuśalena bhavitavyam | acintyabuddhadharmaparipṛcchakajātikena bhavitavyam | acintyabuddhadharmādhimuktikena bhavitavyam | acintyabuddhadharmaparyeṣaṇākuśalena bhavitavyam | acintyāṃśca buddhadharmān śrutvā nottrasitavyaṃ na saṃtrasitavyaṃ na saṃtrāsamāpattavyam | evamukte candraprabhaḥ kumārabhūto bhagavantametadavocat - yathā kathaṃ bhagavan bodhisattvo mahāsattvaḥ acintyabuddhadharmanirdeśakuśalo bhavati, acintyabuddhadharmaparipṛcchākuśalaśca, acintyabuddhadharmādhimuktaśca? acintyabuddhadharmaparyeṣaṇākuśalaśca bhavati, acintyāṃśca buddhadharmān śratvā nottrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsamāpadyate?

tena khalu punaḥ samayena pañcaśikho nāma gandharvaputraḥ pañcabhistūryaśataiḥ sārdhaṃ gaganatalādavatīrya bhagavataḥ purataḥ sthito 'bhūdupasthānaparicaryāyai | atha khalu pañcaśikhasya gandharvaputrasyaitadabhavat - yannvahaṃ yathaivaḥ devānāṃ trāyastriṃśānāṃ śakrasya ca devānāmindrasya sudharmāyāṃ devasabhāyāmupasthānaparicaryāṃ karomi, saṃgītiṃ saṃprayojayāmi, tathaivādya devātidevasyāpi tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūjāyai saṃgītiṃ saṃprayojayeyam ||

atha khalu pañcaśikho gandharvaputrastaiḥ pañcabhistūryaśataistaiśca pañcamātrairgandharvaputraśataiḥ sārdhamekasvarasaṃgītisaṃprayuktābhistūryasaṃgītibhirvaidūryadaṇḍāṃ vīṇāmādāya bhagavataḥ purato vādayāmāsa | atha khalu bhagavata etadabhūt - yannvahaṃ tathārūpamṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskuryāṃ yathārūpeṇa ṛddhyabhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtena candraprabhaḥ kumārabhūto 'cintyabuddhadharmanidhyaptikauśalyamadhigacchet, sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitācca samādherna calet | pañcaśikhasya ca gandharvaputrasya tantrīsvaragītisvarakauśalyamupadiśeyam ||

atha khalu bhagavāṃstathārūpamṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, yattebhyaḥ pañcabhyastūryaśatebhyaḥ saṃprayuktebhyaḥ pravāditebhyo yathānakumpopasaṃhṛtaḥ śabdo niścarati dharmapratisaṃyuktaḥ | imāśca buddhadharmanidhyaptigāthā niścaranti buddhānubhāvena -

ekahi vālapathe bahubuddhā yāttika vālika gaṅganadīye / (vaidya 133) kṣetraṃ tāttika teṣa jinānāṃ te ca vilakṣaṇa te visabhāgāḥ // srs_19.1 //

pañcagatīgata bālapathasmin nairayikā pi ca tiryagatāśca / te yamalaukika devamanuṣyā nāpi ca saṃkaru no ca upīḍo // srs_19.2 //

tatra pade sasarāḥ sasamudrāḥ sarva nadī tatha utsa taḍāgāḥ / no pi ca saṃkaru no ca upīḍo evamacintiyu dharma jinānām // srs_19.3 //

tatra pade 'pi ca parvata neke cakravāla api meru sumeru / ye mucilinda mahāmucilinda vindhyatha gṛdhrakūṭo himavāṃśca // srs_19.4 //

tatra pade nirayāśca sughorāstapana pratāpana ānabhiramyāḥ / tatra ca ye niraye upapannā vedana te pi dukhāṃ anubhonti // srs_19.5 //

tatra pade 'pi ca devavimānā dvādaśayojana te ramaṇīyāḥ / teṣu bahū marutān sahasrā divyaratīṣu sukhānyanubhonti // srs_19.6 //

tatra pade ca buddhāna utpādo śāsanu lokavidūna jvaleti / taṃ ca na paśyati jñānavihīno yena na śodhita carya viśuddhā // srs_19.7 //

tatra pade 'pi ca dharma niruddho nirvṛtu nāyaku śrūyati śabdaḥ / tatra pade 'pi ca keci śṛṇonti tiṣṭhati nāyaku bhāṣati dharmam // srs_19.8 //

tatra pade 'pi ca keṣacidāyurvarṣa acintiya vartati saṃjñā / (vaidya 134) tatra pade 'pi vā kālu karonti no ciru jīvati śrūyati śabdaḥ // srs_19.9 //

tatra pade 'pi ca keṣaci saṃjñā dṛṣṭu tathāgatu pūjitu buddho / toṣitu mānasu saṃjñagraheṇa no pi ca pūjitu no ca upanno // srs_19.10 //

svasmi gṛhe supineva manuṣyo kāmaguṇeṣu ratīranubhūya / sa pratibuddhu na paśyati kāmāṃstacca prajānati so supino ti // srs_19.11 //

yat tatha dṛṣṭu śruta mata jñātaṃ sarvamidaṃ vitathaṃ supino vā / yastu bhaveta samādhiya lābhī so imu jānati dharmasvabhāvān // srs_19.12 //

sūsukhitāḥ sada te nara loke yeṣa priyāpriyu nāsti kahiṃcit / ye vanakandarake 'bhiramanti śrāmaṇakaṃ susukhaṃ anubhonti // srs_19.13 //

yeṣa mamāpi tu nāsti kahiṃcid yeṣa parigrahu sarvaśu nāsti / khaṅgasamā vicarantimu loke te gagane pavaneva vrajanti // srs_19.14 //

bhāvitu mārga pravartitu jñānaṃ śūnyaka dharma nirātmanu sarve / yena vibhāvita bhontimi dharmāstasya bhavet pratibhānamanantam // srs_19.15 //

sūsukhitā bata te nara kole yeṣa na sajjati mānasu loke / vāyusamaṃ sada teṣviha cittaṃ no ca priyāpriyu vidyati saṅgo // srs_19.16 //

(vaidya 135) apriyu ye dukhitehi nivāso ye hi priyā dukhi tehi viyogo / anta ubhe api eti jahitvā te sukhitā nara ye rata dharme // srs_19.17 //

ye anunīyati śrutvimi dharmān sa pratihanyati śrutva adharmam / so madamānahato viparīto mānavaśena dukhi anubhoti // srs_19.18 //

ye samatāya pratiṣṭhita bhonti nityamanunnata nāvanatāśca / ye priyato 'priyataśca sumuktāste sada muktamanā viharanti // srs_19.19 //

śīle pratiṣṭhitu sūpariśuddhe dhyāne pratiṣṭhitu nityamacintye / ye vanakandari śānti ramante teṣa na vidyati vīmati jātu // srs_19.20 //

ye ca punarvitathe pratipannāḥ kāmaguṇeṣu ratāḥ sada bālāḥ / gṛdhru yathā kuṇapeṣvadhimuktā nityavaśānugatā namucisya // srs_19.21 //

asmin khalu punargāthābhinirhāre bhāṣyamāṇe candraprabhaḥ kumārabhūtaḥ acintyeṣu buddhadharmeṣu gambhīranidhyaptinirdeśakauśalyamanuprāptaḥ, sūtrāntanirhārāvabhāsaṃ ca pratilabdhavān | pañcaśikhasya ca gandharvaputrasya ghoṣānugāyāḥ kṣānteḥ pratilambho 'bhūt | aprameyāṇāṃ ca sattvānāṃ devamānuṣikāyāḥ prajāyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpannāni | aprameyāṇāṃ ca sattvānāmarthaḥ kṛto 'bhūta ||

iti śrīsamādhirāje acintyabuddhadharmanirdeśaparivarto nāmonaviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 136) 20 indraketudhvajarājaparivartaḥ ||

tatra khalu bhagavāṃścandraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena sarvakuśalamūlaśikṣāguṇadharmaniśritena bhavitavyam | asaṃsargabahulena ca bhavitavyam, pāpamitraparivarjakena kalyāṇamitrasaṃniśritena paripṛcchakajātīyena dharmaparyeṣṭyāmatṛptena prāmodyabahulena dharmārthikena dharmakāmena dharmaratena dharmaparigrāhakeṇa dharmānudharmapratipannena | śāstṛsaṃjñā anena sarvabodhisattveṣūtpādayitavyā | yasya cāntikādimaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇoti, tena tasyāntike prītigauravaṃ śāstṛsaṃjñā cotpāditavyā| yaḥ kumāra bodhisattvo mahāsattva imān dharmān samādāya vartate, sa kṣipramanācchedyapratibhāvaniryāto bhavati | acintyabuddhadharmādhimuktaśca bhavati | gambhīreṣu ca dharmeṣu nidhyaptiṃ gacchati | ālokabhūtaśca bhavati sadevakasya lokasya kāṅkṣāvimativicikitsāndhakāravidhamanatayā ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

abhyatīta bahukalpakoṭiyo aprameya atulā acintiyāḥ / yad abhūṣi dvipadānamuttamo indraketudhvajarāja nāyakaḥ // srs_20.1 //

so samādhimimu śāntu deśayi yatra nāsti naru jīva pudgalaḥ / māya budbuda marīci vidyutā sarva dharma dakacandrasaṃnibhāḥ // srs_20.2 //

nāsti sattva manujo ca labhyate kālu kṛtva paraloki gacchi yo / no ca karma kṛtu vipraṇaśyate kṛṣṇa śukla phala deti tādṛśam // srs_20.3 //

eṣa yukti nayadvāra bhadrakaṃ sūkṣma durdṛśu jināna gocarā / yatra akṣarapadaṃ na labhyate buddhabodhi bhagavān prajānati // srs_20.4 //

(vaidya 137) dhāraṇī vipulajñānasaṃcayā sūtrakoṭiniyutāna āgatā / buddhakoṭiniyutāna gocarastaṃ samādhi bhagavān prabhāṣate // srs_20.5 //

āturāṇamaya vyādhimocako bodhisattvasamudānitaṃ dhanam / sarvabuddhastuta saṃprakāśito devakoṭiniyutehi pūjitaḥ // srs_20.6 //

sarva bālajana bhūtacodanā tīrthikehi parivarjitaḥ sadā / śreṣṭha śīladhanu buddhavarṇitaṃ vidyuteva gagane na lipyate // srs_20.7 //

yehi pūjita jināna koṭiyo dānaśīlacaritā vicakṣaṇāḥ / pāpamitra puri yehi varjitā teṣa paitṛkadhanaṃ niruttaram // srs_20.8 //

tatra bhikṣu sthitu dharmabhāṇako brahmacāri sugatasya aurasaḥ / śrutva dharmamimamānulomikaṃ citta pādesi ya lokanāyakaḥ // srs_20.9 //

indraketudhvajarāju nāyako adhyabhāṣi abhu dharmabhāṇakam / bhikṣubhāva paramaṃ ti duṣkaraṃ cittupāda vara agrabodhaye // srs_20.10 //

śīlu rakṣa maṇiratnasaṃnibhaṃ mitra seva sada ānulomikam / pāpamitra na kadāci sevato buddhajñānamacireṇa lapsyase // srs_20.11 //

iti śrīsamādhirāje indraketudhvajarājaparivarto nāma viṃśatitamaḥ ||

(vaidya 138) 21 pūrvayogaparivartaḥ |

āsi pūrvamiha jambusāhvaye apramatta duvi śreṣṭhidārakau / pravrajitva sugatasya śāsane khaṅgabhūta vanaṣaṇḍamāśritau // srs_21.1 //

ṛddhimanta caturdhyānalābhinau kāvyaśāstrakuśalau suśikṣitau / antarikṣapadabhūmikovidau te asakta gagane vrajanti ca // srs_21.2 //

te ca tatra vanaṣaṇḍi śītale nānapuṣpabharite manorame / nānapakṣidvijasaṃghasevite anyamanya katha saṃprayojite // srs_21.3 //

tena rāja mṛgayā aṭantake śabda śrutva vanu taṃ upāgamī / dṛṣṭva pārthiva tatha dharmabhāṇakau teṣu prema paramaṃ upasthahi // srs_21.4 //

tehi sārdhu katha ānulomikīṃ kṛtva rāju purato niṣīdi so / tasya rājña balakāya nantako ṣaṣṭhikoṭiniyutānyupāgamī // srs_21.5 //

ekameku teṣu dharmabhāṇako rājamabravī śṛṇohi kṣatriyā / buddhapādu paramaṃ sudurlabho apramattu sada bhohi pārthiva // srs_21.6 //

āyu gacchati sadānavasthitaṃ girinadīya salileva śīghragam / vyādhiśokajarapīḍitasya te nāsti trāṇu yatha karma bhadrakam // srs_21.7 //

(vaidya 139) dharmapālu bhava rājakuñjarā rakṣimaṃ daśabalāna śāsanam / kṣīṇa kāli parame sudāruṇe dharmapakṣi sthihi rājakuñjara // srs_21.8 //

eva te bahuprakāra paṇḍitā ovadanti tada taṃ narādhipam / sārdhu ṣaṣṭaniyutehi pārthivo bodhicittamudapādayattadā // srs_21.9 //

śrutva dharma tada rājakuñjaraḥ sūratānakhilāna bhāṣato / prītijāta sumanā udagrako vandya pāda śirasāya prakramī // srs_21.10 //

tasya rājña bahavo 'nyabhikṣavo lābhakāma praviśintu tat kulam / teṣa dṛṣṭa cariyā na tādṛśī teṣu rāja na tathā sagauravam // srs_21.11 //

tacca śāsanamatītaśāstukaṃ paścimaṃ ca tada varṣu vartate / jambudvīpi suparittabhājanā prādurbhūta bahavo asaṃyatāḥ // srs_21.12 //

utka lubdha bahu tatra bhikṣavo lābhakāma upalambhadṛṣṭikāḥ / vipranaṣṭa sugatasya śāsanād grāhayiṃsu bahulaṃ tadā nṛpam // srs_21.13 //

ghātayeti ubhi dharmabhāṇakau ye ucchedu pravadanti tīrthikāḥ / dīrghacārika samādapenti te nirvṛtīya na te kiṃci darśikā // srs_21.14 //

karma naśyati vipāku naśyati skandha nāstīti vadanti kuhakāḥ / (vaidya 140) tāṃ kṣipāhi viṣayātu pārthiva evameva ciru dharma sthāsyati // srs_21.15 //

śrutva teṣa vacanaṃ tadantaraṃ kāṅkṣa prāptu bhuta rājakuñjaraḥ / ghātayiṣyi amu dharmabhāṇakau mā upekṣitu anartha bheṣyati // srs_21.16 //

tasya rājña anubaddha devatā pūrvajāti sahacīrṇu cārikā / dīrgharā hitakāma paṇḍitā sā avoci tada rājapārthivam // srs_21.17 //

cittupāda ma janehi īdṛśaṃ pāpamitravacanena kṣatriyā / mā tva bhikṣu duvi dharmabhāṇakau pāpamitravacanena ghātaya // srs_21.18 //

na tva kiṃci smarasī narādhipa yatti tehi vanaṣaṇḍi bhāṣitam | kṣīṇakāli parame sudāruṇe dharmapakṣi sthihi rājakuñjara / rāja bhūtavacanena coditaḥ so na riñjati jināna śāsanam // srs_21.19 //

tasya rājña tada bhrāta dāruṇaḥ prātisīmiku sa tehi grāhitaḥ | eṣa deva tava bhrāta pāpako jīvitena na jātu nandate / tau ca bhikṣu duvi ghora vaidyakā te vrajanti gaganena vidyayā // srs_21.20 //

te sma śrutva tava mūlamāgatā sarvi bhūta tava vijñapematha / kṣipra ghātaya ghora vaidyakā mā ti paści anutāpu bheṣyati // srs_21.21 //

saṃnahitva tada rājakuñjaro pāpamitravacanena prasthitaḥ / (vaidya 141) sarvasainyaparivārito nṛpo yatra bhikṣu vani taṃ upāgato // srs_21.22 //

jñātva ghoramatidāruṇaṃ nṛpaṃ nāga yakṣa vani tatra ye sthitāḥ / iṣṭavarṣa tada tatra pātita tena rāja sahasenayā hato // srs_21.23 //

pāpamitravacanena paśyathā kālu kṛtva tada rāja dāruṇam / yena krodhu kṛtu dharmabhāṇake so avīci gatu ṣaṣṭijātiyo // srs_21.24 //

te 'pi bhikṣu bahavopalambhikā yehi grāhitu rāja kṣatriyo / jātikoṭiśata apyacintiyo vedayiṃsu narakeṣu vedanām // srs_21.25 //

devatā yāya rāju codito yāya rakṣita dharmabhāṇakau / tāya buddha yatha gaṅgavālikā dṛṣṭva pūjita carantu cārikām // srs_21.26 //

ṣaṣṭikoṭiniyutā anūnakā yehi dharma śrutu sārdhu rājinā / yehi bodhivaracittu pāditaṃ buddha bhūyi pṛthulokadhātuṣu // srs_21.27 //

teṣu āyu bahukalpakoṭiyo teṣa jñānamatulamacintiyam / tehi sarvimu samādhi bhadrakaṃ deśayitva dvipadendu nirvṛtā // srs_21.28 //

etu śrutva vacanaṃ niruttaraṃ śīlabrahmaguṇajñānasaṃcayam / apramatta bhavathā atandritā buddhajñānamacireṇa lapsyathā // srs_21.29 //

(vaidya 142) drakṣyathā daśadiśe tathāgatān śāntacitta kṛpamaitralocanān | sarvalokaśaraṇaṃ parāyaṇaṃ dharmavarṣu jagi utsṛjiṣyathā || 30 ||

iti śrīsamādhirāje pūrvayogaparivarto nāma ekaviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 143) 22 tathāgatakāyanirdeśaparivartaḥ |

atha khalu bhagavāṃścandraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāt tarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena kāye 'nadhyavasitena jīvite nirapekṣeṇa bhavitavyam | tat kasya hetoḥ? kāyajīvitādhyavasānahetorhi kumāra akuśaladharmābhisaṃskāro bhavati | tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena na rūpakāyatastathāgataḥ prajñātavyaḥ | tat kasya hetoḥ? dharmakāyā hi buddhā bhagavanto dharmakāyaprabhāvitāśca na rūpakāyaprabhāvitāḥ | tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena tathāgatakāyaṃ prārthayitukāmena tathāgatakāyaṃ jñātukāmena ayaṃ samādhirudgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo vācayitavyo bhāvanāyogamanuyuktena bhavitavyam parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | tatra kumāra tathāgatasya kāyaḥ śatapuṇyanirjātayā buddhyānekārthanirdeśo dharmanirjātaḥ ānimittaḥ sarvanimittāpagato gambhīraḥ apramāṇaḥ apramāṇadharmaḥ ānimittasvabhāvaḥ sarvanimittavibhāvitaḥ | acalo 'pratiṣṭhito 'tyantākāśasvabhāvo 'dṛśyaścakṣuḥpathasamatikrānto dharmakāyaḥ prajñātavyaḥ | acintyaḥ cittabhūmivigataḥ sukhaduḥkhāviprakampyaḥ sarvaprapañcasamatikrānto 'nirdeśyo 'niketo buddhajñānaṃ prārthayitukāmānāṃ ghoṣapathasamatikrāntaḥ sasāro rāgasamatikrāntaḥ abhedyo doṣapathasamatikrānto dṛḍho mohapathasamatikrānto nirdiṣṭaḥ | śūnyatānirdeśena ajāto jātisamatikrāntaḥ anāsravaḥ vipākasamatikrāntaḥ nityo vyāhāreṇa | vyavahāraśca śūnyaḥ nirviśeṣo nirvāṇena, nirvṛtaḥ śabdena, śānto ghoṣeṇa, sāmānyaḥ saṃketena, saṃketaḥ paramārthena, paramārtho bhūtavacanena | śītalo niṣparidānaḥ animittaḥ amanyitaḥ aninditaḥ aprapañcitaḥ - alpaśabdo nirdeśena | aparyanto varṇanirdeśena, mahābhijñāparikarmanirjātaḥ asmṛtitaḥ avidūre mahābhijñāparikarmanirdeśena | ayamucyate kumāra tathāgatakāya iti ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

ya icche lokanāthasya kāyaṃ jānitumīdṛśam / imaṃ samādhiṃ bhāvitvā kāyaṃ buddhasya jñāsyati // srs_22.1 //

(vaidya 144) puṇyanirjātu buddhasya kāyaḥ śuddhaḥ prabhāsvaraḥ / sameti so 'ntarīkṣeṇa nānātvaṃ nāsya labhyate // srs_22.2 //

yādṛśā bodhirbuddhasya lakṣaṇāni ca tādṛśāḥ / yādṛśā lakṣaṇāstasya kāyastasya hi tādṛśaḥ // srs_22.3 //

saṃbodhilakṣaṇaḥ kāyo buddhakṣetraṃ hi tādṛśam / balā vimokṣā dhyānāni sarve te 'pyekalakṣaṇāḥ // srs_22.4 //

evaṃ saṃbhavu buddhānāṃ lokanāthāna īdṛśaḥ / na jātu kenacicchakyaṃ paśyituṃ māṃsacakṣuṣā // srs_22.5 //

bahū evaṃ pravakṣyanti dṛṣṭo me lokanāyakaḥ / suvarṇavarṇaḥ kāyena sarvalokaṃ prabhāsati // srs_22.6 //

adhiṣṭhānena buddhānāmanubhāvādvikurvitaiḥ / yenāsau dṛśyate kāyo lakṣaṇehi vicitritaḥ // srs_22.7 //

ārohapariṇāhena kāyo buddhasya darśitaḥ / na ca pramāṇaṃ kāyasya labdhaṃ tena acintiyaḥ // srs_22.8 //

yadi pramāṇaṃ labhyeta kāyo buddhasya ettakaḥ / nirviśeṣo bhavecchāstā devaiśca manujairapi // srs_22.9 //

samāhitasya cittasya vipāko 'pi tallakṣaṇaḥ / tallakṣaṇaṃ nāmarūpaṃ śuddhaṃ bhoti prabhāsvaram // srs_22.10 //

na caiṣa kenacijjātu samādhiḥ śāntu bhāvitaḥ / yatheha lokanāthena kalpakoṭyo niṣevitaḥ // srs_22.11 //

bahubhiḥ śukladharmaiśca samādhirjanito 'pyayam / samādherasya vaipulyāt kāyo mahyaṃ na dṛśyate // srs_22.12 //

yasya vo yādṛśaṃ cittaṃ nāmarūpaṃ pi tādṛśam / niḥsvabhāvasya cittasya nāmarūpaṃ vilakṣaṇam // srs_22.13 //

yasya codārasaṃjñādi nāmarūpasmi vartate / visabhāgāya saṃjñāya udāraṃ cittu jāyate // srs_22.14 //

yasya co mṛdukī saṃjñā nāmarūpasmi vartate / agṛdhraṃ nāmarūpasmi cittaṃ bhoti prabhāsvaram // srs_22.15 //

smarāmī pūrvajātīṣu asaṃkhyeyeṣu saptasu / tisro me pāpikāḥ saṃjñā naivotpannāḥ kadācana // srs_22.16 //

(vaidya 145) anāsravaṃ ca me cittaṃ kalpakoṭyo hyacintiyāḥ / karomi cārthaṃ sattvānāṃ na ca me kāyu dṛśyate // srs_22.17 //

yathā ca yasya bhāvehi vimuktaṃ bhoti mānasam / na tasya tehi bhāvehi bhūyo bhoti samāgamaḥ // srs_22.18 //

vimuktaṃ mama vijñānaṃ sarvabhāvehi sarvaśaḥ / svabhāvo jñātu cittasya bhūyo jñānaṃ pravartate // srs_22.19 //

kṣetrakoṭīsahasrāṇi gacchanti mama nirmitāḥ / kurvanti cārthaṃ sattvānāṃ yatra kāyo na labhyate // srs_22.20 //

alakṣaṇo nirnimitto yathaiva gaganaṃ tathā / kāyo nirabhilāpyo me durvijñeyo nidarśitaḥ // srs_22.21 //

dharmakāyo mahāvīro dharmeṇa kāya nirjito / na jātu rūpakāyeṇa śakyaṃ prajñāpituṃ jino // srs_22.22 //

kathānirdeśu yasyaitaṃ śrutvā prītirbhaviṣyati / na tasya māraḥ pāpīyānavatāraṃ labhiṣyati // srs_22.23 //

śrutvā ca dharmaṃ gambhīraṃ yasya trāso na bheṣyati / na cāsau jīvitārthāya buddhabodhiṃ pratikṣipet // srs_22.24 //

bhūtakoṭīsahasrāṇāṃ bhūtanirdeśa jñāsyati / ālokabhūto lokānāṃ yena yena gamiṣyati // srs_22.25 //

tatra kumāra tathāgatasya kāyo nimittakarmaṇāpi na sukaraṃ jñātum | nīlo vā nīlavarṇo vā nīlanidarśano vā nīlanirbhāso vā | pīto vā pītavarṇo vā pītanidarśano vā pītanirbhāso vā | lohito vā lohitavarṇo vā lohitanidarśano vā lohitanirbhāso vā | avadāto vā avadātavarṇo vā avadātanidarśano vā avadātanirbhāso vā | mañjiṣṭho vā mañjiṣṭhavarṇo vā mañjiṣṭhanidarśano vā mañjiṣṭhanirbhāso vā | sphaṭiko vā sphaṭikavarṇo vā sphaṭikanidarśano vā sphaṭikanirbhāso vā | āgneyo vā agnivarṇo vā agninidarśano vā agninirbhāso vā | sarpirmaṇḍopamo vā sarpirvarṇo vā sarpirnidarśano vā sarpirnirbhāso vā | sauvarṇo vā suvarṇavarṇo vā suvarṇanidarśano vā suvarṇanirbhāso vā | vaidūryo vā vaidūryavarṇo vā vaidūryanidarśano vā vaidūryanirbhāso vā | vidyudvā vā vidyudvarṇo vā vidyunnidarśano vā vidyunnirbhāso vā | brahmo vā brahmavarṇo vā brahmanidarśano vā brahmanirbhāso vā | devo vā devavarṇo vā devanidarśano vā devanirbhāso vā | iti hi kumāra tathāgatasya kāyaḥ śuddhaḥ sarvanimittairapyacintyaḥ apyacintyanirdeśo rūpakāyapariniṣpattyā | na sukaraṃ sadevakenāpi lokena kāyasya pramāṇamudgrahītumanyatra sarvākārairacintyaḥ aprameyaḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - (vaidya 146)

yadrajo lokadhātūṣu pāṃsusaṃjñānidarśanam | utsahradataḍāgeṣu samudreṣu ca yajjalam / na teṣāṃ labhyate anto ettakā paramāṇavaḥ // srs_22.26 //

samudrādvālakoṭībhirmātuṃ śakyaṃ jalaṃ bhavet | na tulyā lokanāthena upamā saṃprakāśitā / jalabindavo 'prameyāstathaiva paramāṇavaḥ // srs_22.27 //

paśmāmyekasya sattvasya tato bahutarānaham / adhimukticittotpādo naikakāle prajānitum // srs_22.28 //

ye mayā ātmabhāvasya bhūtavarṇā nidarśitāḥ / sarvasattvādhimuktāstāneteṣāmupamākṣamāḥ // srs_22.29 //

nimittakarmaṇā caiva varṇanirbhāsa īdṛśaḥ / śakyaṃ jānituṃ buddhasya viśeṣo hīdṛśo mama // srs_22.30 //

nimittāpagatā buddhā dharmakāyaprabhāvitāḥ / gambhīrāścāprameyāśca tena buddhā acintiyāḥ // srs_22.31 //

acintiyasya buddhasya buddhakāyo 'pyacintiyaḥ / acintiyā hi te kāyā dharmakāyaprabhāvitāḥ // srs_22.32 //

cittenāpi na buddhānāṃ kāyaścintayituṃ kṣamaḥ / tathā hi tasya kāyasya pramāṇaṃ nopalabhyate // srs_22.33 //

aprameyā hi te dharmāḥ kalpakoṭyo niṣevitāḥ / teno acintiyaḥ kāyo nirvṛto me prabhāsvaraḥ // srs_22.34 //

agrāhyaḥ sarvasattvehi na pramāṇehi gṛhyate / tathā hi kāyo buddhasya apramāṇo hyacintiyaḥ // srs_22.35 //

apramāṇehi dharmehi pramāṇaṃ tatra kalpitam / akalpitehi dharmehi buddho 'pyevamakalpitaḥ // srs_22.36 //

pramāṇaṃ kalpamākhyāto apramāṇamakalpitam / akalpyaḥ kalpāpagatastena buddho acintiyaḥ // srs_22.37 //

apramāṇaṃ yathākāśaṃ mātuṃ śakyaṃ na kenacit / tathaiva kāyu buddhasya ākāśasamasādṛśaḥ // srs_22.38 //

ye kāyamevaṃ jānanti buddhānāṃ te jinātmajāḥ / te 'pi buddhā bhaviṣyanti lokanāthā acintiyāḥ // srs_22.39 //

iti śrīsamādhirāje tathāgatakāyanirdeśaparivarto nāma dvāviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 147) 23 tathāgatācintyanirdeśaparivartaḥ |

tasmāttarhi kumāra yo bodhisattvo mahāsattvaḥ ākāṅkṣet kimityahaṃ catasraḥ pratisaṃvidaḥ sākṣātkuryāmiti | katamāścatasraḥ? yaduta arthapratisaṃvidaṃ dharmapratisaṃvidaṃ niruktipratisaṃvidaṃ pratibhānapratisaṃvidam | imāścatasraḥ pratisaṃvidaḥ sākṣātkuryāmiti, tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ samādhirudgrahītavyaḥ partavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo bhāvayitavyaḥ, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | bhāvanāyogamanuyuktena ca bhavitavyam | tatra kumāra katamā dharmapratisaṃvidaḥ? imāḥ kumāra bodhisattvo dharmapratisaṃvida evaṃ pratisaṃśikṣate - yāvanto vā rūpavyāhārāstāvantastathāgatasya varṇavyāhārāḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | yāvantaḥ kumāra vijñānavyāhārāstāvantastathāgatasya varṇavyāhārāḥ | iti hi kumāra aprameyā acintyā asaṃkhyeyāḥ atulyāmāpyāparimāṇāstathāgatasya rūpavarṇavyāhārāḥ | iti hi kumāra aparyantā anantā rūpavyāhārāḥ | evamacintyāstathāgatasya varṇavyāhārāḥ | evaṃ vedanāsaṃjñāsaṃskārāḥ | iti hi anantā aparyantā acintyā vijñānavyāhārāḥ | evamacintyāstathāgatasya varṇavyāhārāḥ ||

iti hi kumāra aprameyā asaṃkhyeyāḥ saṃskṛte doṣāḥ | aprameyā asaṃkhyeyā nirvāṇe anuśaṃsāḥ | asaṃkhyeyāstathāgatasya varṇāḥ | iti hi kumāra yāvanti nirvāṇanāmāni tāvantastathāgatasya varṇāḥ | iti hi kumāra asaṃkhyeyāni nirvāṇanāmāni | asaṃkhyeyāstathāgatasya varṇāḥ ||

catvāra ime kumāra tathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyavyāhārāḥ | katame catvāraḥ ?yaduta acintyaḥ saṃskāravyāhāraḥ | acintyaḥ svaravyāhāraḥ | acintyaḥ saṃkleśavyāhāra | acintyo vyavadānavyāhāraḥ | ime kumāra catvārastathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyavyāhārāḥ | catvāra ime kumāra tathāgatasya varṇavyāhārā acintyā acintyanirdeśāḥ | te na sukaraṃ paryantaniṣṭhāsthānena nirdeṣṭum | katame catvāraḥ? eṣa eva catuṣkaḥ | evaṃ vistareṇa nirdeṣṭavyam | yaduta catvāro bodhisattvānāṃ nayāḥ | catasro yuktayaḥ | catvāro dvārāḥ | catvāra nirdeśāḥ | catvāro ghoṣāḥ | catvāro vacanapathāḥ | catvāro vyāhārāḥ | catvāri saṃghābhāṣyāṇi | catasro nāmanidhyaptayaḥ | catasro manujanidhyaptayaḥ | catvāri prativacanāni | catvāri dvārāṇi | catvāryakṣarāṇi | catvāro 'vatārāḥ | catvāraḥ padāḥ | catvāri nirhārapadāni | catvāraḥ sūtrāntapadāḥ | catvāraścaryāpathāḥ | catvāro 'cintyapathāḥ | catvāraḥ tulyapathāḥ | catvāro 'nantapathāḥ | catvāro 'paryantapathāḥ | catvāro 'saṃkhyeyapathāḥ | catvāro 'prameyapathāḥ | catvāro 'parimāṇapathāḥ |(vaidya 148) catvḥri jñḥnḥni | catvḥro jñḥnasaṃcayḥḥ | catvḥri jñḥnagotrḥṇi | catvḥri pratibhḥnḥni | catvḥraḥ pratibhḥnasaṃcayḥḥ | catvḥri pratibhḥnagotrḥṇi | catvḥraḥ sūtrḥntasaṃcayḥḥ | catvḥri pratibhḥnakaraṇḥni | catvḥraḥ sūtrḥntanirhḥrḥḥ | catvḥri bḥhuśrutyagotrḥṇi | catvḥri buddhadhanḥni | catasro bodhisattvaśikṣḥḥ | catvḥro bodhisattvagocarḥḥ | catvḥri bodhisattvakarmḥṇi | catvḥri bodhisattvapratibhḥnḥni | catasro mḥrgabhḥvanḥḥ | catvḥri kleśaprahḥṇḥni | catvḥryapḥyajahanḥni | catvḥryajñḥnavidhamanḥni | catvḥryavidyḥprahḥṇḥni | catvḥri duḥkhopaśamanḥni | catvḥri daurmanasyaprahḥṇḥni | catvḥryupḥyasaṃjananḥni | catvḥri dṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥryupapannaparijñḥnḥni | catvḥryḥtmadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri sattvadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri jīvadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri pudgaladṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri bhavadṛṣṭiprahḥṇḥni | catvḥri vastuprahḥṇḥni | catvḥryupalambhadṛṣṭiprahḥṇḥni | te na sukaraṃ paryantasthḥnena nirdeṣṭam ||

catasro dhāraṇyaḥ | katamāścatasraḥ? yaduta anantaḥ sarvasaṃskāraparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ prathamā dhāraṇī | anantaḥ svaraparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ dvitīyā dhāraṇī | anantaḥ saṃkleśaparibhāṣāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ tṛtīyā dhāraṇī | ananto vyavadānaguṇānuśaṃsāvyāhāraḥ | tatra yajjñānamiyaṃ caturthī dhāraṇī | imāścatasro dhāraṇyaḥ | iti hi yā kumāra dhāraṇī tajjñānam, sa dharmaḥ | iti hi dharmajñānena dharmapratisaṃvit ||

dharmajñāne yo 'rthaḥ, iyamucyate arthapratisaṃvit | dharmajñāne yacchandaḥ, iyamucyate niruktipratisaṃvit | dharmajñāne yā vyavahāradeśanā ācakṣaṇā prajñapanā prakāśanā prasthāpanā vicaraṇā vibhajanā uttānīkaraṇatā asaktavacanatā anelāmūkavacanatā anavalīnavacanatā, iyamucyate pratibhānapratisaṃvit ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

yāttakaṃ jñānu buddhasya rūpaprajñapti tāttikā / yāvatī rūpaprajñapti rūpavyāhāra tāttakā // srs_23.1 //

yāvanto rūpavyāhārāḥ śīlanāmāni tāttakāḥ / yāvanti śīlanāmāni buddhanāmāni tāttakāḥ // srs_23.2 //

yāttakā buddhanāmāni sattvanāmāni tāttakāḥ / ettakānyekasattvasya ahaṃ nāmāni jānami // srs_23.3 //

anantā nāmavyāhārā ye me pūrvaṃ prakāśitāḥ / śīlanāmā buddhanāmā sattvanāmā ca te samāḥ // srs_23.4 //

yāttakāḥ saṃskṛte doṣā nirvāṇe tāttakā guṇāḥ / buddhasya tāttakā varṇā aupamyā me prakāśitāḥ // srs_23.5 //

yāttakāḥ sarvasattvānāṃ cittotpādā nidarśitāḥ / tāttakā lokanāthasya ekaromāta raśmayaḥ // srs_23.6 //

(vaidya 149) nāmāśca adhimuktiśca sarvasattvāna yāttikāḥ / tato bhūyo narendrasya svarāṅgavarṇa bhāṣitāḥ // srs_23.7 //

ye nāmāḥ sarvasattvānāmekasattvasya darśitāḥ / ekasattvasya te nāmāḥ sarvasattvāna darśitāḥ // srs_23.8 //

pratisaṃvidānāmottāra ayaṃ buddhena deśitaḥ / anantanāmanirdeśā bodhisattvāna kāraṇāt // srs_23.9 //

ya icchet kathaṃ bhāṣeyyā sūtrakoṭīranantikāḥ / idaṃ sūtraṃ pravartitvā anolīnaḥ prakāśayet // srs_23.10 //

asaktaḥ pariṣanmadhye sūtrakoṭīḥ prabhāṣate / yathākāśamaparyantamevaṃ dharmaṃ sa bhāṣate // srs_23.11 //

emeva bodhisattvānāṃ śuddhasattvāna tāyinām / idaṃ sūtraṃ samudgṛhya bhavanti jñānasaṃpadaḥ // srs_23.12 //

yathā yathā prakāśenti śraddadhanto imaṃ nayam / tathāsya vardhate jñānaṃ himavanteva pādapāḥ // srs_23.13 //

iti śrīsamādhirāje tathāgatācintyanirdeśaparivartastrayoviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 150) 24 pratisaṃvidavatāraparivartaḥ |

tatra kumāra kathaṃ bodhisattvo mahāsattvo dharmapratisaṃvidi caran dharmeṣu dharmānupaśyī samudāgacchatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau? iha kumāra bodhisattvo mahāsattvo dharmeṣu dharmānupaśyī nānyatra rūpeṇa bodhiṃ samanupaśyati | nānyatra rūpādvodhāya carati | nānyatra rūpeṇa bodhiṃ paryeṣate | nānyatra rūpeṇa bodhāya samudāgacchati | nānyatra rūpeṇa sattvāni bodhāya samādāpayati | nānyatra rūpeṇa tathāgataṃ paśyati | rūpasyāvināśasvabhāvaḥ tathāgata iti tathāgataṃ paśyati | anyad rūpamanyo rūpasvabhāva iti naivaṃ paśyati | anyo rūpasvabhāvo 'nyastathāgata iti naivaṃ paśyati | yaśca rūpasvabhāvo yaśca tathāgata ityadvayeyaṃ dharmatā | evaṃ paśyan bodhisattvo mahāsattvaścarati dharmapratisaṃvidi | evaṃ nānyatra vedanāyā nānyatra saṃjñāyā nānyatra saṃskārebhyo nānyatra vijñānena bodhiṃ samanupaśyati | nānyatra vijñānādbodhāya carati | nānyatra vijñānena bodhiṃ paryeṣate | nānyatra vijñānena bodhāya samudāgacchati | nānyatra vijñānena sattvāni bodhāya samādāpayati | nānyatra vijñānena tathāgataṃ paśyati | vijñānasyāvināśasvabhāvastathāgata iti tathāgataṃ paśyati | anyadvijñānamanyo vijñānasvabhāva iti naivaṃ paśyati | anyo vijñānasvabhāvo 'nyastathāgata iti naivaṃ paśyati | yaśca vijñānasvabhāvo yaśca tathāgata ityadvayeyaṃ dharmatā | evaṃ paśyan bodhisattvo mahāsattvaścarati dharmapratisaṃvidi ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

rūpeṇa darśitā bodhī bodhaye rūpa darśitam / visabhāgena śabdena uttaro dharma deśitaḥ // srs_24.1 //

śabdena uttaraṃ rūpaṃ gambhīraṃ ca svabhāvataḥ / samaṃ rūpaṃ ca bodhiśca nānātvaṃ nāsya labhyate // srs_24.2 //

yathā nirvāṇa gambhīraṃ śabdenāsaṃprakāśitam / labhyate na ca nirvāṇaṃ sa ca śabdo na labhyate // srs_24.3 //

śabdaścāpyatha nirvāṇamubhayaṃ tanna labhyate / evaṃ śūnyeṣu dharmeṣu nirvāṇaṃ saṃprakāśitam // srs_24.4 //

nirvāṇaṃ nirvṛtī vuttā nirvāṇaṃ ca na labhyate / apravṛttyaiva dharmāṇāṃ yathā paścāttathā purā // srs_24.5 //

sarvadharmāḥ svabhāvena nirvāṇasamasādṛśāḥ / jñātā naiṣkramyasārehi ye yuktā buddhaśāsane // srs_24.6 //

(vaidya 151) paśyitvā kāyu buddhasya vakṣyante dṛṣṭu nāyakaḥ / na cāhaṃ rūpakāyena paśyituṃ śakya kenacit // srs_24.7 //

jñātaḥ svabhāvo rūpasya yādṛśaṃ rūpalakṣaṇam / rūpasvabhāvamājñāya kāyo mama nideśitaḥ // srs_24.8 //

evaṃ pañcāna skandhānāṃ jñānaṃ me dharmalakṣaṇam / jñātvā svabhāvaṃ dharmāṇāṃ dharmakāye pratiṣṭhitaḥ // srs_24.9 //

deśemi dharma sattvānāṃ dharmakāye 'pyaniḥsṛtaḥ / na ca dharmata buddhānāṃ śakyaṃ vācāya bhāṣitum // srs_24.10 //

imaṃ nayamajānanto buddhaśabdaṃ śruṇitva te / ghoṣamātreṇa vakṣyanti dṛṣṭo me naranāyakaḥ // srs_24.11 //

sarvasaṃjñāprahīṇasya bhavasaṃjñā vigacchati / na jātu śabdasaṃjñasya bhavate śāstṛdarśanam // srs_24.12 //

yaḥ śūnyatāṃ prajānāti īdṛśaṃ rūpalakṣaṇam | na cānyā śūnyatā uktā anyā rūpasvabhāvatā / yastu rūpaṃ prajānāti sa prajānāti śunyatām // srs_24.13 //

yaḥ śūnyatāṃ prajānāti īdṛśaṃ rūpalakṣaṇam / na cāsau mārakoṭībhirbhūyaḥ śakya parājitum // srs_24.14 //

prajānāti hi yo rūpaṃ sa prajānāti śūnyatām / ya śūnyatāṃ prajānāti sa prajānāti nirvṛtim // srs_24.15 //

imāṃ gatimajānantaḥ pranaṣṭā aupalambhikāḥ / abhāve bhāvasaṃjñeyo bhāve cābhāvasaṃjñinaḥ // srs_24.16 //

vañcitā jñātralābhena pranaṣṭā mama śāsanāt / phalasaṃjñā avasthāne riktāḥ śrāmaṇakāddhanāt // srs_24.17 //

kusīdā hīnavīryāśca śīlaskandhe asaṃsthitāḥ / paryupthitāśca vakṣyanti na etad buddhaśāsanam // srs_24.18 //

kecidevaṃ pravakṣyanti vayaṃ bodhāya prasthitāḥ / adāntā avinītāśca parasparamagauravāḥ // srs_24.19 //

śabdakāmā bhaviṣyanti dharme caivānavasthitāḥ / evaṃ sā bheṣyate icchā jñātralābhagaveṣaṇe // srs_24.20 //

lābhakāmā bhaviṣyanti saṃnipāte hi cintakāḥ / madapramādābhibhūtā lābhasatkāra arthikāḥ // srs_24.21 //

(vaidya 152) niḥsṛtā lābhasatkāre jñātralābhagaveṣiṇaḥ / stūpān vihārān kāhenti kulastrīṣvadhimūrcchitāḥ // srs_24.22 //

niḥsṛtāścopalambhasmin kāmatṛṣṇāsu niḥsṛtāḥ / gṛhikarma kariṣyanti mārasya viṣaye sthitāḥ // srs_24.23 //

gṛhiṇāṃ deśayiṣyanti kāmā agniśikhopamāḥ / praviśya ca gṛhāṃsteṣāṃ dūṣayiṣyanti tān kulān // srs_24.24 //

gṛhiṇaśca bhaviṣyanti teṣu śāstārasaṃjñinaḥ / teṣāṃ ca vipravustānāṃ putradārāṇi dūṣayi // srs_24.25 //

ye teṣāmannapānena kariṣyanti anugraham / teṣāṃ tatputradāreṣu bhāryāsaṃjñā bhaviṣyati // srs_24.26 //

gṛhiṇo na svadāreṣu bhaviṣyantyadhimūrcchitāḥ / yathā te pravrajitvā hi paradāreṣu mūrcchitāḥ // srs_24.27 //

śikṣāvadātavastrāṇaṃ gṛhīṇaṃ yā mi darśitā / sā śikṣā teṣāṃ bhikṣūṇāṃ tasmin kāle na bheṣyati // srs_24.28 //

bherīśaṅkhamṛdaṅgehi pūjāṃ kāhenti te mama / yā ca sā uttamā pūjā pratipattirna bheṣyati // srs_24.29 //

te ātmanā suduḥśīlā dṛṣṭvā śīlapratiṣṭhitān / anyonyamevaṃ vakṣyanti ete 'pi yādṛśā vayam // srs_24.30 //

śrutvā śīlasya te varṇaṃ duḥśīlāḥ pāpagocarāḥ / paryutthitāśca vakṣyanti naivaitadbuddhabhāṣitam // srs_24.31 //

na ca hrī bheṣyate teṣāṃ naṣṭaṃ śrāmaṇakaṃ dhanam / coditābhūtavācāya buddhabodhiṃ pratikṣiti // srs_24.32 //

teṣāṃ vyāpannacittānāmutsṛṣṭvā buddhaśāsanam / dharmaṃ pratikṣipitvā ca vāso 'vīcau bhaviṣyati // srs_24.33 //

na me śrutaṃ ca dṛṣṭaṃ vā yeṣāmetādṛśī carī / te buddhajñānaṃ lapsyante bāladharmapratiṣṭhitāḥ // srs_24.34 //

yā teṣāṃ kuhanā tatra śāṭhiyaṃ vākkiyaṃ tadā / jānāmi tadahaṃ sarvaṃ jñānaṃ me 'tra pravartate // srs_24.35 //

sacet kalpaṃ prabhāṣeyaṃ yatteṣāṃ skhalitaṃ pṛthu / bodhisattvapratijñānāṃ kiṃcinmātraṃ prakīrtitam // srs_24.36 //

nāsti pāpamakartavyaṃ kumārā teṣa bheṣyati / mā tehi saṃstavaṃ sārdhaṃ kuryāstvaṃ kāli paścime // srs_24.37 //

(vaidya 153) ālapet saṃlapeyyāsi kuryāsī teṣu gauravam / anolīnaḥ satkareyyāsi agrabodhīya kāraṇāt // srs_24.38 //

varṣāgraṃ paripṛcchitvā yaste vṛddhataro bhavet / kuryā hi gauravaṃ tatra śirasā pādavandanam // srs_24.39 //

na teṣāṃ skhalitaṃ paśyedvodhimaṇḍa vipaśyatām / pratighātaṃ na janayet maitracittaḥ sadā bhavet // srs_24.40 //

yadyeṣāṃ skhalitaṃ paśyeddoṣāṃsteṣāṃ na kīrtayet / yādṛśaṃ kāhitī karma lapsyate tādṛśaṃ phalam // srs_24.41 //

smitena mukhacandreṇa vṛddheṣu navakeṣu ca / pūrvābhāṣī bhavennityaṃ hatamānaśca sūrataḥ // srs_24.42 //

cīvaraiḥ piṇḍapātaiśca kuryāsteṣāmanugraham / evaṃ cittaṃ pradadhyāstvaṃ sarve bheṣyanti nāyakāḥ // srs_24.43 //

adhyeṣyeyuryadi tvāṃ te dharmadānasya kāraṇāt / prathamaṃ vācaṃ bhāṣeyyā nāhaṃ vaipulyaśikṣitaḥ // srs_24.44 //

evaṃ tvaṃ vāca bhāṣeyyā āyuṣmān vijña paṇḍitaḥ / kathaṃ mahātmanāṃ śakyaṃ purato bhāṣituṃ mayā // srs_24.45 //

sahasaiṣāṃ na jalpeta tulayitvā ca bhājanam / yadi bhājanaṃ vijānīyā anadhīṣṭo 'pi deśayet // srs_24.46 //

yadi duḥśīla paśyesi pariṣāyāṃ bahusthitān / saṃlekhaṃ mā prabhāṣestvāṃ varṇaṃ dānasya kīrtayeḥ // srs_24.47 //

bhaveyuryadi vālpecchāḥ śuddhāḥ śīle pratiṣṭhitāḥ / maitraṃ cittaṃ janitvā tvaṃ kuryāḥ saṃlekhikīṃ kathām // srs_24.48 //

parīttā yadi pāpecchā śīlavanto bahū bhavet / labdhapakṣastadā bhūtvā varṇaṃ śīlasya kīrtayet // srs_24.49 //

pūrvaṃ pariṣadaṃ jñātvā yadi śuddhā bhavettadā / yāvantaḥ kuśalā dharmāḥ sarvāṃstebhyaḥ prakāśayet // srs_24.50 //

dānaṃ śīlaṃ tathā kṣāntiṃ vīryaṃ dhyānaṃ śrutaṃ tathā / saṃtuṣṭyalpecchasaṃlekhān varṇayet kīrtayet sadā // srs_24.51 //

araṇyavāsaṃ dhyānasukhaṃ gaṇavāsavivarjanam / eteṣāṃ varṇa bhāṣeta evaṃ hi dhārayet sukham // srs_24.52 //

araṇyavāsa no riñcenna śīlaparamo bhavet / pratisaṃlānu seveta na dānaparamo bhavet // srs_24.53 //

(vaidya 154) śīlaskandhe sthihitvā ca bāhuśrutyamupārjayet / imaṃ samādhimeṣantaḥ pūjayecchāstṛdhātavaḥ // srs_24.54 //

chatrairdhvajaiḥ patākābhirgandhamālyavilepanaiḥ / kārayet pūja buddhasya samādhiṃ śāntameṣatā // srs_24.55 //

rañjanīyehi tūryehi saṃgītiṃ saṃprayojayet / pūjayeddhātuṃ buddhasya anolīno atandritaḥ // srs_24.56 //

yāvanti gandhamālyāni dhūpanaṃ cūrṇa cailikam / sarvaistaiḥ pūjayennāthaṃ buddhajñānasya kāraṇāt // srs_24.57 //

yāvatī kācit pūjāsti aprameyā acintiyā / kuryāstāḥ sarvabuddhānāṃ samādhiṃ śāntameṣatāḥ // srs_24.58 //

pratyaṃśaṃ sarvasattvebhyaḥ samaṃ dadyādaniśritaḥ / asaṅgajñānameṣanto buddhajñānamanuttaram // srs_24.59 //

mayāpi pūrvabuddhānāṃ kṛtā pūjā acintiyā / aniśritena bhūtvainaṃ samādhiṃ śāntameṣatā // srs_24.60 //

durlabhotpādu buddhānāṃ durlabho mānuṣo bhavaḥ / durlabhā śāsane śraddhā pravrajyā upasaṃpadā // srs_24.61 //

yena ārāgitaḥ śāstā cittaṃ bodhāya nāmitam / mā cala tvaṃ pratijñāyāstiṣṭha ca pratipattiṣu // srs_24.62 //

ya idaṃ dhārayet sūtraṃ kṣayakāle upasthite / pratibhānaṃ labhet kṣipraṃ pravṛttaṃ yadi dhārayet // srs_24.63 //

ekagāthāṃ pi dhāritvā puṇyaskandho acintiyaḥ / kiṃ vā punaḥ sarvasūtraṃ dhārayed yaḥ śrutārthikaḥ // srs_24.64 //

sarvasattvān bodhiprāptān pūjayed yo hyatandritaḥ / yaḥ kuryād gauraveṇāsau kalpasattvopamān sadā // srs_24.65 //

itaḥ samādhito yaśca gāthāmekāṃ pi dhārayet / sarvaṃ purimakaṃ puṇyaṃ kalāṃ nopaiti ṣoḍaśīm // srs_24.66 //

acintiyānānuśaṃsān buddhajñānena jānami / imaṃ samādhiṃ śrutveha yaḥ kāṅkṣāṃ na kariṣyati // srs_24.67 //

iti śrīsamādhirāje pratisaṃvidavatāraparivarto nāma caturviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 155) 25 anumodanāparivartaḥ |

tatra bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhiṃ kumāra bodhisattvena mahāsattvenopāyakuśalena bhavitavyam | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattva upāyakuśalo bhavati? iha kumāra bodhisattvena mahāsattvena sarvasattvānāmantike jñātisaṃjñā utpādayitavyā | sarvasattvānāmantike jñāticittamupasthāpya yaḥ sarvasattvānāṃ kuśalamūlapuṇyaskandhastat sarvamanumodayitavyam | trirātryāstridivasasya sarvasattvānāṃ kuśalamūlapuṇyaskandhamanumodya sarvajñatārambaṇena cittotpādena teṣāmeva sarvasattvānāṃ niryātayitavyam | anena kuśalamūlena bodhisattvo mahāsattvaḥ kṣipramimaṃ samādhiṃ pratilabhate,kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

sarve mama jñātaya eti sattvāḥ yasteṣamastī pṛthu puṇyaskandhaḥ / rātrestrirevaṃ divasasya ca trīranumodamī emu janitva cittam // srs_25.1 //

anumodamī ye suviśuddhaśīlā ye jīvitārthe na karonti pāpam / adhimuktisaṃpanna ya bodhisattvā anumodamī teṣa ya kiṃci puṇyam // srs_25.2 //

anumodamī yeṣa prasādu buddhe dharme prasādo 'sti tathaiva saṃghe / anumodamī ye sugatasya pūjāṃ kurvanti bodhiṃ pratikāṅkṣamāṇāḥ // srs_25.3 //

anumodamī yeṣa na ātmadṛṣṭirna bhāvadṛṣṭirna ca jīvadṛṣṭiḥ / (vaidya 156) anumodamī yeṣa na pāpadṛṣṭirye śūnyatāṃ dṛṣṭva janenti tuṣṭim // srs_25.4 //

anumodamī ye sugatasya śāsane labhanti pravrajyopasaṃpadaṃ ca / alpeccha saṃtuṣṭa vane vasanti praśāntacāritra ye dhyānagocarāḥ // srs_25.5 //

anumodamī ekaka ye 'dvitīyā vane vasantī sada khaḍgabhūtāḥ / ājīvaśuddhāḥ sada alpakṛtyā ye jñātrahetorna na karenti kūhanām // srs_25.6 //

anumodamī yeṣa na saṃstavo 'sti na cāpi īrṣyā na kuleṣu tṛṣṇā / uttrasti traidhātuki nityakālam anopaliptā vicaranti loke // srs_25.7 //

anumodamī yeṣa prapañcu nāsti nirviṇṇa sarvāsu bhavopapattiṣu / avigṛhītā upaśāntacittā na durlabhasteṣa samādhireṣaḥ // srs_25.8 //

anumodamī ye gaṇadoṣa dṛṣṭvā sarvān vivādān parivarjayitvā / sevantyaraṇyaṃ vanamūlamāśritā vimuktisārāḥ sugatasya putrāḥ // srs_25.9 //

anumodamī ye viharantyaraṇye nātmānamutkarṣi parānna paṃsaye / anumodamī yeṣa pramādu nāsti ye apramattā ima buddhaśāsane // srs_25.10 //

yāvanta dharmāḥ pṛthu bodhipākṣikāḥ sarveṣa mūlaṃ hyayamapramādaḥ / ye buddhaputrāḥ sada apramattā na durlabhasteṣa ayaṃ samādhiḥ // srs_25.11 //

nidhānalābhaḥ sugatāna śāsanaṃ pravrajyalābho dvitīyaṃ nidhānam / (vaidya 157) śraddhāya lābhastṛtīyaṃ nidhānamayaṃ samādhiścaturthaṃ nidhānam // srs_25.12 //

śratvā imaṃ śūnyata buddhagocaraṃ tasyāpratikṣepu nidhānalambhaḥ / anantu pratibhānu nidhānalambho yā dhāraṇī tat paramaṃ nidhānam // srs_25.13 //

yāvanti dharmāḥ kuśalāḥ prakīrtitāḥ śīlaṃ śrutaṃ tyāgu tathaiva kṣāntiḥ / sarveṣa mūlaṃ hyayamapramādo nidhānalambhaḥ sugatena deśitaḥ // srs_25.14 //

ye apramattā iha buddhaśāsane samyak ca yeṣāṃ praṇidhānamasti / na durlabhasteṣa ayaṃ samādhirāsannabhūtā iha buddhaśāsane // srs_25.15 //

iti śrīsamādhirāje anumodanāparivarto nāma pañcaviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 158) 26 dānānuśaṃsāparivartaḥ |

tasmāttarhi kumāra apramatto bhaviṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra śikṣitavyam, apramattasya hi kumāra bodhisattvasya mahāsattvasya na durlabhā bhavatyanuttarā samyaksaṃbodhiḥ, kimaṅga punarayaṃ samādhiḥ | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ apramatto bhavati? iha kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pariśuddhaśīlo bhavati | iha kumāra pariśuddhaśīlo bodhisattvaḥ apramatto bhavati | iha kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pariśuddhaśīlo bhavati | iha kumāra pariśuddhaśīlo bodhisattvo mahāsattvaḥ avirahito bhavati sarvajñatācittena ṣaṭsu pāramitāsu | tasyeme ānuśaṃsā bhavanti | tān śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru | bhāṣiṣye 'haṃ te | deśeme kumāra anuśaṃsā dānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta mātsaryakleśo 'sya nigṛhīto bhavati | tyāgānubṛṃhitaṃ cāsya cittaṃ sadā bhavati | bahujanasādhāraṇebhyaśca bhogebhyaḥ sāramādadāti | mahābhogeṣu ca kuleṣūpapadyate | jātamātrasya cāsya tyāgacittamāmukhībhavati | priyaśca bhavati catasṛṇāṃ parṣadāmū | viśāradaścāsaṃkucitaḥ parṣadamavagāhate | digvidikṣu cāsyodāro varṇakīrtiśabdaśloko loke 'bhyudgacchati | mṛdutaruṇahastapādaśca bhavati samacaraṇatalapratiṣṭhitaḥ | avirahitaśca bhavati kalyāṇamitrairyāvadbodhimaṇḍaniṣadanāt | ime kumāra daśānuśaṃsā dānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

nigṛhītaṃ si mātsaryaṃ tyāgacittaṃ ca bṛṃhitam / ādattasāro bhavati samṛddhe jāyate kule // srs_26.1 //

jātamātrasya cittaṃ si tyāga eva pravartate / priyo bhavati sattvānāṃ gṛhapravrajitāna ca // srs_26.2 //

viśāradaśca parṣatsu ama rūpa saṃkramet / bhavatyudāraśabdo 'sya grāmeṣu nagareṣu ca // srs_26.3 //

mṛdū hastau ca pādau ca bhaviṣyanti na durlabhāḥ / kalyāṇamitrāṃllabhate buddhāṃśca śrāvakānapi // srs_26.4 //

mātsaryacittaṃ si na jātu bhoti tyāgeṣu citta ramate 'sya nityam / priyaśca bhoti bahusattvakoṭināṃ amatsarisyā imi ānuśaṃsāḥ // srs_26.5 //

(vaidya 159) mahādhane cāpi kule sa jāyate jātasya tyāge ramate mano 'sya / ādattasāraśca karoti kālamamatsarisyā imi ānuśaṃsāḥ // srs_26.6 //

viśāradaśco pariṣāṃ vigāhate udāraśabdo 'sya diśāsu yāti / mṛdu hastapādo 'sya sadaiva jāyate amatsarisyā imi ānuśaṃsāḥ // srs_26.7 //

kalyāṇamitrāsya na bhonti durlabhā buddhāṃśca yo paśyati śrāvakāṃśca / dṛṣṭvā ca tān pūjayate prasanno amatsarisyā imi ānuśaṃsāḥ // srs_26.8 //

iti śrīsamādhirāje dānānuśaṃsāparivarto nāma ṣaḍaviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 160) 27 śīlanirdeśaparivartaḥ | daśeme kumāra anuśaṃsāḥ pariśuddhaśīlasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta jñānaṃ ca pariśodhayati paripūrayati | buddhānāṃ bhagavatāmanuśikṣate | agarhito bhavati paṇḍitānām | pratijñāto na calati | pratipattau tiṣṭhati | saṃsārāt palāyate | nirvāṇamarpayati | niṣparyutthāno viharati | samādhiṃ pratilabhate | adaridraśca bhavati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ pariśuddhaśīlasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

jñānaṃ ca paripūreti buddhānāmanuśikṣate / agarhitaḥ paṇḍitānāṃ bhoti nityaṃ viśāradaḥ // srs_27.1 //

pratijñāto na calati pratipattau ca tiṣṭhati / arpeti yena nirvāṇaṃ saṃsārātaḥ palāyate // srs_27.2 //

niṣparyutthito viharati samādhiṃ labhate laghu / adaridraśca bhavati śīlaskandhe pratiṣṭhitaḥ // srs_27.3 //

jñānaṃ ca tasyo paripūrṇu bhoti anuśikṣate cāti tathāgatānām / na cāsya nindāṃ prakaronti paṇḍitāḥ tathā hi tasyo pariśuddha śīlam // srs_27.4 //

pratijñāto 'sau na calāti paṇḍitaḥ tathā hi śūraḥ pratipattiye sthitaḥ / dṛṣṭvā ca saṃsāramanekadoṣaṃ palāyate nirvṛti yena yāti // srs_27.5 //

paryutthitaṃ cittu na bhoti tasya tathā hyasau śīlabale pratiṣṭhitaḥ / kṣipraṃ samādhiṃ labhate niraṅgaṇaṃ pariśuddhaśīlasyimi ānuśaṃsāḥ // srs_27.6 //

iti śrīsamādhirāje śīlanirdeśaparivarto nāma saptaviṃśatimaḥ ||

(vaidya 161) 28 daśānuśaṃsāparivartaḥ |

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ kṣāntipratiṣṭhitasya maitrīvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa?agninā na dahyate | śastreṇa na hanyate | viṣamasya na kramate | udakena na mriyate | devatāścainaṃ rakṣanti | lakṣaṇālaṃkṛtaṃ ca kāyaṃ pratilabhate | sarvadurgatidvārāṇi cāsya pithitāni bhavanti | brahmaloke cāsyopapattirbhavati | sukhena cāsya rātriṃdivāni vrajanti | prītisukhaṃ cāsya kāyaṃ na vijahāti | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ kṣāntipratiṣṭhitasya maitrīvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

agninā dahyate nāsau śastreṇa na ca hanyate / viṣaṃ na kramate kāye udake mriyate na saḥ // srs_28.1 //

rakṣanti devatāścainaṃ dvātriṃśad bhonti lakṣaṇāḥ / durgatiḥ pithitā cāsya kṣāntiye anuśaṃsime // srs_28.2 //

brahmatvaṃ atha śakratvaṃ bhoti cāsya na durlabham / sukhaṃ viharate nityaṃ priti bhonti acintiyā // srs_28.3 //

no agniśastreṇa sa jātu hanyate viṣeṇa vā vārigato na mriyate / rakṣanti devāstatha nāga yakṣā maitrīvihāriṣyimi ānuśaṃsāḥ // srs_28.4 //

dvātriṃśa kāye 'sya bhavanti lakṣaṇā no cāsya bhūyo vinipātu bhoti / cyutaśca sa brahmapuropapadyate kṣāntisthitasyo imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.5 //

sukhena rātriṃdiva tasya yānti prītisphuṭaḥ kāyu tadāsya bhoti / sa kṣāntisauratyabale pratiṣṭhitaḥ prasannacittaḥ sada bhoti paṇḍitaḥ // srs_28.6 //

daśeme kumāra ānuśaṃsā ārabdhavīryasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta durāsadaśca bhavati | buddhaparigrahaṃ ca pratilabhate | devatāparigṛhītaśca bhavati | śrutvā cāsya dharmā na parihīyante | aśratapūrvāṃśca dharmān pratilabhate | samādhigotraṃ ca pratilabhate | alpābādhaśca bhavati | āhāraścāsya samyak pariṇāmayati | padmopamaśca bhavati na musalopamaḥ | ibhe kumāra daśānuśaṃsā ārabdhavīryasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

(vaidya 162) tatredamucyate -

durāsadaḥ sadā bhoti paridāho na vidyate / rakṣanti devatāścainaṃ kṣipraṃ buddhān sa paśyati // srs_28.7 //

śrutaṃ na hīyate tasya aśrataṃ bhoti āmukham / praṇidhiṃ paripūreti vīryavante ime guṇāḥ // srs_28.8 //

samādhigotraṃ labhate vyādhiścāsya na jāyate / sukhaṃ cāsyānnapānāni pacyante na viṣīdati // srs_28.9 //

utpalaṃ varimadhye va so 'nupūrveṇa vardhate / evaṃ śuklehi dharmehi bodhisattvo vivardhate // srs_28.10 //

avandhyāścāsya gacchanti rātrayo divasāni ca / bhaviṣyati mṛtyukāle phalametasya cedṛśam // srs_28.11 //

ārabdhavīryeṇa tathāgatena kalpairanaikaiḥ samudāgatena / ye bodhisattvā viriyeṇupetāsteṣānuśaṃsā imi saṃprakāśitāḥ // srs_28.12 //

ārabdhavīryo bhavatī durāsadaḥ parigṛhīto bhavatī jinehi / devā pi tasya spṛha saṃjanenti nacireṇa so lapsyati buddhabodhim // srs_28.13 //

śrataṃ ca tasyo na kadāci hīyate anye pṛthū cāpi labhanti dharmāḥ / pratibhānu tasyo adhimātru vardhate ārabdhavīryasya ime 'nuśaṃsāḥ // srs_28.14 //

samādhigotraṃ ca laghuṃ dhigacchati ābādhu tasyo na kadāci bhoti / yathaiva so bhojanu tatra bhuñjate sukhena tasyo pariṇāmu gacchati // srs_28.15 //

rātriṃdivaṃ bhavati śuklapakṣo ārabdhavīryasya atandritasya / bodhī pi tasyo nacireṇa bheṣyate tathā hyasau vīryabalairupetaḥ // srs_28.16 //

(vaidya 163) daśeme kumāra ānuśaṃsā dhyānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta ācāre tiṣṭhati | gocare carati | niṣparidāho viharati | guptendriyo bhavati | prītimanubhavati | viviktaḥ kāmaiḥ | atṛpto dhyānaiḥ | mukto māraviṣayāt | pratiṣṭhito buddhaviṣaye | vimuktiṃ paripācayati | ime kumāra daśānuśaṃsā dhyānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

nāsau bhoti anācāro ācāre saṃpratiṣṭhitaḥ / gocare carate yogī varjeti ca agocaram // srs_28.17 //

niṣparidāhyavihārī guptendriya susaṃvṛtaḥ / anubhavati saṃprītiṃ dhyānadhyāyisya gocaraḥ // srs_28.18 //

viraktaḥ kāmatṛṣṇāyā dhyānasaukhyaṃ niṣevate / mukto 'sau māraviṣayād buddhagocari saṃsthitaḥ // srs_28.19 //

yogino hi viśeṣo 'yaṃ yadeko ramate vane / vimuktiṃ paripāceti taṃ bhoti daśamaṃ padam // srs_28.20 //

ācāri so tiṣṭhati bodhisattvaḥ sarvānanācāru vivarjayitvā / agocaraṃ varjiya gocare sthitaḥ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.21 //

paridāhu tasyo na kadāci bhoti āryaṃ spṛśitveha sukhaṃ nirāmiṣam / kāyena cittena ca bhoti śītalaḥ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.22 //

viharatyaraṇyāyataneṣu gupto vikṣepu tasyo na kadāci bhoti / prītiṃ ca tasmillaṃbhate nirāmiṣaṃ tathā hi kāyena viviktu bhoti // srs_28.23 //

alipta kāmehi asaṃkiliṣṭo tathā hi māraviṣayāttu muktaḥ / tathāgatānāṃ viṣaye pratiṣṭhito vimukti tasyo paripāku gacchati // srs_28.24 //

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ prajñācaritasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta sarvasvaparityāgo bhavati na ca dānena śuddhiṃ manyate | akhaṇḍaśīlaśca bhavati na ca śīlamāśritaḥ |(vaidya 164) kṣāntibalasupratiṣṭhitaśca bhavati na ca sattvasaṃjñāsaṃpratiṣṭhitaḥ | ārabdhavīryaśca bhavati kāyacittaviviktaḥ | dhyānadhyāyī ca bhavati apratiṣṭhitadhyāyī | durdharṣaśca bhavati māraiḥ, aprakampyaśca bhavati sarvaparapravādibhiḥ | lavdhālokaśca bhavati sarvasaṃskāragatyām | adhimātrā cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇā samatikrāmati | na ca śrāvakapratyekabhūmeḥ spṛhayati | buddhadhyānasamādhisamāpattīravatarati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ prajñācaritasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

sarvasvaṃ tyajate dhīraḥ śuddhiṃ tena na manyate / akhaṇḍaṃ rakṣate śīlaṃ niśrayo 'sya na vidyate // srs_28.25 //

kṣāntiṃ bhāveti sa prājñaḥ sattvasaṃjñā vivartitā / ārabdhavīryo bhavati kāyacittaviviktataḥ // srs_28.26 //

dhyānadhyāyī ca so bhoti apratiṣṭho aniśritaḥ / durdharṣo bhoti mārehi prajñāvanta ime guṇāḥ // srs_28.27 //

akampiyo ca so bhoti sarvaiḥ parapravādibhiḥ / labdhālokaśca saṃsāre prajñāyā īdṛśā guṇāḥ // srs_28.28 //

mahākṛpāṃ sa labhate sarvasattvāna antike / śrāvakapratyekajñāne na spṛheti kadācana // srs_28.29 //

sarvasvatyāgena na śuddhi manyate akhaṇḍaśīlo na ca śīlaniśritaḥ / bhāveti kṣāntī na ca sattvasaṃjñā | prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.30 //

ārabdhavīryo bhavatī vimukto aniśrito dhyāyati apratiṣṭhitaḥ / durdharṣu māreṇa sa bhoti paṇḍito prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.31 //

akampiyo bhoti parapravādibhiḥ sa labdhagādho bhavatīha saṃskṛte / adhimātra sattveṣu kṛpāṃ janeti prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.32 //

pratyekabuddheṣu ca śrāvakeṣu co na tasya jātu spṛha teṣu jāyate / (vaidya 165) tathā hyasau buddhaguṇāḥ pratiṣṭhitāḥ prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.33 //

daśeme kumāra ānuśaṃsā bahuśrutasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta saṃkleśaṃ na karoti | vyāpādaṃ na janayati | kāṅkṣāṃ vivṛṇoti | dṛṣṭimṛjvīkaroti | utpathaṃ ca varjayati | mārge pratiṣṭhate | amṛtadvāre tiṣṭhati | āsannasthāyī bhavati bodhaye | ālokabhūto bhavati sattvānām | durgatibhyo na bibheti | ime kumāra daśānuśaṃsā bahuśrutasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

anuśaṃsā daśaivaite bāhuśratye prakāśitāḥ / tathāgatena buddhena yathābhūtaṃ prajānatā // srs_28.34 //

saṃkleśaṃ vyavadānaṃ ca ubhau pakṣau sa jānati / saṃkleśaṃ pariavarjitvā vyodāne mārgi tiṣṭhati // srs_28.35 //

kāṅkṣāṃ vivarati jñānī dṛṣṭīmṛjvīkaroti ca / mārga utpatha varjeti ṛjuke mārgi tiṣṭhati // srs_28.36 //

tiṣṭhate cāmṛtadvāre āsanno bhoti bodhaye / ālokabhūtaḥ sattvānāṃ durgatibhyo na bhīyati // srs_28.37 //

jānāti dharmaṃ pṛthu sāṃkileśikaṃ vyavadānapakṣaṃ pi tathaiva jānati / sa saṃkileśaṃ parivarjayitvā vyodāni saṃśikṣati dharmi uttame // srs_28.38 //

kāṅkṣāṃ ca so vivarati sarvaprāṇināṃ dṛṣṭī ca tasyo bhavati sadojjvakā / sa utpathaṃ mārgu vivarjayitvā saṃtiṣṭhate ṛjuki pathe sadā śive // srs_28.39 //

amṛtasya dvāre bhavatī sadā sthito āsanna bhotī vipulāya bodhaye / ālokabhūtaḥ pṛthu sarvaprāṇināṃ na cāpyasau bhāyati durgatibhyaḥ // srs_28.40 //

daśeme kumāra ānuśaṃsā dharmadānagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya parebhyo dharmadānaṃ dadataḥ | katame daśa? yaduta akriyāṃ vivarjayati || kriyāmavatarati | satpuruṣadharme pratiṣṭhate | buddhakṣetraṃ pariśodhayati | bodhimaṇḍamarpayati | vastuṃ parityajati | kleśānnigṛhvāti | sarvasattvebhyaḥ pratyaṃśaṃ (vaidya 166) dadāti | tadārambaṇāṃ ca maitrīṃ bhāvayati | dṛṣṭadhārmikaṃ ca sukhaṃ pratilabhate | ime kumāra daśānuśaṃsā dharmadānagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya parebhyo dharmadānaṃ dadataḥ ||

tatredamucyate -

yo hi dānaṃ dādātyagraṃ dharmadānamamatsarī / daśa tasyānuśaṃsā vai lokanāthena bhāṣitāḥ // srs_28.41 //

akriyāṃ sarvi varjeti kriyāmotarate viduḥ / satpuruṣa dharmapratipannastyāgacittaṃ niṣevate // srs_28.42 //

buddhakṣetraṃ ca śodheti kṣetraṃ bhoti syanuttaram / bodhimaṇḍaṃ samārūḍho dharmadānasyidaṃ phalam // srs_28.43 //

tyajate sarvavastūni śikṣate dharmarājinaḥ / kileśā nigṛhītāsya bodhistasya na durlabhā // srs_28.44 //

sarvasattvāna pratyaṃśaṃ maitracittaḥ prayacchati / anīrṣukaśca so bhoti saukhyaṃ bhoti syamānuṣam // srs_28.45 //

vivarjitā akriyā paṇḍitena kriyāya so nitya viduḥ pratiṣṭhitaḥ / mahātmadharmeṣu sadā pratiṣṭhito yo dharmadānaṃ sada deti paṇḍitaḥ // srs_28.46 //

kṣetraṃ ca tasya sada bhoti śuddhaṃ dharmā vivardhantimi bodhipākṣikāḥ / āsanna bhoti sada bodhimaṇḍe dharmaṃ daditvā imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.47 //

kleśā na santī parityakta vastūn vastuṃ parijñātu svalakṣaṇena / vimukta sarvehi parigrahehi na tasya saṅgo bhavatī kadācit // srs_28.48 //

upasthitaṃ cittu vicakṣaṇasya sarve 'pi sattvā sukhino bhavantu / sa maitracitto bhavatī anīrṣyuko dṛṣṭeva dharme 'sya sukhaṃ analpakam // srs_28.49 //

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ śūnyatāvihāriṇo bodhisatvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta buddhavihāreṇa viharati | aniśrito dhyāyati | upapattiṃ na prārthayati | śīlaṃ na parāmṛśati | (vaidya 167) āryānnāpavadati | aviruddho viharati | vastu nopalabhate | viviktaśca bhavati | buddhānnābhyākhyāyati | saddharmaṃ dhārayati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ śūnyatāvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

yo vihāro narendrāṇāṃ sarvabuddhāna gocaraḥ / teno viharate yogī yatra jīvo na labhyate // srs_28.50 //

aniśritaḥ sarvaloke āryaṃ dhyānaṃ na riñcati / upapattiṃ na prārtheti dṛṣṭvā dharmasvabhāvatām // srs_28.51 //

aparāmṛṣṭaśīlasya bhavecchīlamaniśritam / na so 'pavadate kiṃcidanyamāryaṃ anāsravam // srs_28.52 //

aviruddho viharati vivādo 'sya na vidyate / vastuṃ nopalabhed yogī vivikto viharī sadā // srs_28.53 //

abhyākhyāti na so buddhamapi jīvitakāraṇāt / niśritaḥ śūnyadharmeṣu kāyasākṣī viśāradaḥ // srs_28.54 //

sarveṣāṃ lokanāthānāṃ buddhabodhimacintiyām / dharmaṃ dhāreti satkṛtya buddhadharmānna kāṅkṣati // srs_28.55 //

ye te vihārāḥ puruṣarṣabhāṇāṃ yasminnabhūmiḥ pṛthutīrthikānām / viharatyasau tairiha bodhisattvo yasminna sattvo na jīvu na pudgalaḥ // srs_28.56 //

na niśrayastasya kadāci vidyate aniśritaḥ sevate dhyānasaukhyam / nirātma niḥsattva viditva dharmānupapattisaṃjñāsya na jātu bhoti // srs_28.57 //

svabhāvu dharmāṇa prajānataśca śīle 'pi tasyeha na kaści niśrayaḥ / śīlena no manyati jātu śuddhiṃ prasādamāryeṣu karoti nityam // srs_28.58 //

virodhu tasyo na kadāci bhoti vibhāvitāḥ sarvasvabhāvaśūnyāḥ / na cāpi so 'bhyākhyāti nāyakānāṃ saddharma dhāritva tathāgatānām // srs_28.59 //

(vaidya 168) daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ pratisaṃlayanābhiyuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa ?yaduta anāvilacitto bhavati | apramatto viharati | buddhamanusmarati | caryāṃ śraddadhāti | jñāne na kāṅkṣati | kṛtajño bhavati | buddhānāṃ dharmaṃ na pratikṣipati | susaṃvṛto viharati | dāntabhūmimanuprāpnoti| pratisaṃvidaḥ sākṣātkaroti | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ pratisaṃlayanābhiyuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

cittamanāvilaṃ bhoti pramādāḥ sarvi varjitāḥ / apramatto viharati pratisaṃlānagocaram // srs_28.60 //

śrutvā ca lokanāthānāṃ caryāṃ buddhāna śraddadhe / jñāne na kāṅkṣate yogī buddhajñāne acintiye // srs_28.61 //

kṛtajño bhoti buddhānāṃ buddhadharmānna kāṅkṣati / susaṃvṛto viharati dāntabhūmipratiṣṭhitaḥ // srs_28.62 //

pratisaṃvidaḥ sa labhate ya eko ramate sadā / jahitvā lābhasatkāraṃ pratisaṃlānagocaraḥ // srs_28.63 //

cittaṃ ca tasyo bhavati anāvilaṃ sarve pramādāḥ parivarjitāsya / sadāpramatto bhavatī mahātmā samādhiyuktasya ime 'nuśaṃsāḥ // srs_28.64 //

smaritva buddhān dvipadānamuttamān śraddhāti teṣāṃ cariyāmanuttarām / na kāṅkṣati jñānu tathāgatānāṃ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.65 //

buddhāna so bhoti sadā kṛtajño na jīvitārthaṃ sa kṣipeta dharmam / susaṃvṛto viharati nityakālaṃ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ // srs_28.66 //

sa dāntabhūmīmanuprāpta bhoti pratisaṃvidaḥ sākṣikaroti kṣipram / anācchedyavākya pratibhānavāṃśca sūtrāntakoṭiniyutāna bhāṣate // srs_28.67 //

sa buddhabodhiṃ parigṛhṇate laghum ārakṣate śāsanu nāyakasya / (vaidya 169) nihanitva so sarvaparapravādinaḥ karoti vaistārika buddhabodhim // srs_28.68 //

itaścyavitvāna sa bodhisattvaḥ sukhāvatīṃ gacchati lokadhātum / anutpādadharmeṣu ca kṣānti lapsyate amitāyuṣo dharmavarāgru śrutvā // srs_28.69 //

daśeme kumāra ānuśaṃsā araṇyavāsagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta alpakṛtyo viharati | gaṇaṃ varjayati | vivādo 'sya na bhavati | avyāvadhyo bhavati | āsravāna vardhayati | adhikaraṇaṃ na karoti | upaśāntaścarati | susaṃvṛtaśva viharati | mokṣānukūlā cāsya cittasaṃtatirbhavati | kṣipraṃ ca vimuktiṃ sākṣātkaroti | ime kumāra daśānuśaṃsā araṇyavāsagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

alpakṛtyaḥ sadā bhoti gaṇaṃ varjeti dūrataḥ / vivādo na bhavatyasya vaneṣvekavihāriṇaḥ // srs_28.70 //

avyāvadhyena cittena āsravānna vivardhayet / nāsyādhikaraṇaṃ bhoti guṇāste 'raṇyavāsinaḥ // srs_28.71 //

upaśāntaḥ sa carate manovākkāyasaṃvṛtaḥ / mokṣānukūlo bhavati vimuktiṃ kṣipra sparśati // srs_28.72 //

bhavati satatamalpakṛtyu yogī pṛthugaṇadoṣeṇa vivarjayitvā / na vivadati kadāci mukta yogī imi guṇa tasya bhavatyaraṇyavāse // srs_28.73 //

yada bhavati nirviṇṇu saṃskṛte 'sau na bhavati tasya spṛhā kahiṃci loke / na ca bhavati vivṛddhirāsravāṇāṃ vani vasato 'sya bhavanti ānuśaṃsāḥ // srs_28.74 //

adhikaraṇu na jātu cāsya bhoti upaśāntarato vivekacārī / vacasi manasi kāye saṃvṛtasyo bahu guṇa tasya bhavantyaraṇyavāse // srs_28.75 //

(vaidya 170) bhavati ca anukūla tasya mokṣo laghu pratipadyati so vimukti śāntam / vani vasati vimukti sevato 'syā imi guṇa bhonti araṇyavāsi sarve // srs_28.76 //

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ piṇḍacārikasya dhūtaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta jñātrakāmatāsya na bhavati | yaśaskāmatāsya na bhavati | lābhasatkārakāmatāsya na bhavati | āryavaṃśapratiṣṭhitaśca bhavati | kuhanalapanatāsya na bhavati | ātmānaṃ notkarṣayati | parānna paṃsayati | anunayapratighaprahīṇaḥ paragṛhe carati | nirāmiṣaṃ ca dharmadānaṃ dadāti | dhūtaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya cāsya grāhyā dharmadeśanā bhavati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ piṇḍapātikasya dhūpaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya bodhisattvasya mahāsattvasya ||

tatredamucyate -

na jñātrakāmo bhavati yaśo nāpyabhinandate / lābhālābhe samacitto yo dhūteṣu pratiṣṭhitaḥ // srs_28.77 //

notsṛjatyāryavaṃśaṃ ca kuhanā lapanā na ca / utkarṣeti na cātmānaṃ parān paṃsayate na ca // srs_28.78 //

pratighānunayau cāsya dharmaṃ deśī nirāmiṣam / grāhyaṃ si vacanaṃ bhoti piṇḍapāte guṇā amī // srs_28.79 //

na mārgate jñātra yaśo na lābhaṃ caturāryavaṃśe bhavati pratiṣṭhitaḥ / akuhako alapaku bhoti paṇḍito dhūtādhimuktasya imīdṛśā guṇāḥ // srs_28.80 //

nātmānamutkarṣi parānna paṃsī puruṣaṃ pi ukto na kadāci kupyate / varṇaṃ pi śrutvā janaye na harṣaṃ yaḥ piṇḍapātena bhaveta tuṣṭaḥ // srs_28.81 //

nirāmiṣaṃ deti ca dharmadānaṃ na lābhasatkāra gaveṣate 'sau / grāhyā ca tasya bhavate 'sya bhāṣitaṃ dhūtādhimuktasya ime 'nuśaṃsāḥ // srs_28.82 //

iti hi kumāra evaṃrūpeṣu dhūtaguṇeṣu pratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvo 'raṇye viharan buddhanidhānaṃ pratilabhate | dharmanidhānaṃ pratilabhate | jñānanidhānaṃ pratilabhate | pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ (vaidya 171) pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo buddhanidhānaṃ pratilabhate?imāḥ kumāra vivekacārī bodhisattvo mahāsattvaḥ pañcābhijñāḥ pratilabhate | sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakeṇa pūrvasyāṃ diśi aprameyānasaṃkhyeyān buddhān bhagavataḥ paśyati | evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyāmuttarasyāṃ diśi aprameyānasaṃkhyeyān buddhān bhagavataḥ paśyati | so 'virahito bhavati buddhadarśanena | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo buddhanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo dharmanidhānaṃ pratilabhate? yaṃ ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayanti, taṃ sa bodhisattvo mahāsattvo divyena śrotradhātunā sarvaṃ śṛṇoti | so 'virahito bhavati dharmaśravaṇena | evaṃ hi kumāra bodhisattvo dharmanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo jñānanidhānaṃ pratilabhate? yena jñānena sarvadharmānārādhayati | ārādhayitvā avipramuṣitasmṛtiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati | tasya ca yo 'rthaḥ sa prajānāti | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo jñānanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ pratilabhate? so 'bhijñayā atītānāgatapratyutpannasattvacittacaritajñānamavatarati | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ pratilabhate | saṃkṣiptena kumāra evaṃguṇadharmapratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvabuddhadharmān pratilabhate yatrābhūmiḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhānām, kaḥ punarvādaḥ sarvaparapravādinām ||

tatredamucyate -

buddhanidhānaṃ ca dharmanidhānaṃ jñānanidhānaṃ ca pūrvāntanidhānam / pañca abhijñāḥ sa kṣipraṃ labhati yo vidu raṇṇi sadā sthitu bhoti // srs_28.83 //

iti śrīsamādhirāje daśānuśaṃsāparivarto nāma aṣṭāviṃśatitamaḥ ||

(vaidya 172) 29 tejaguṇarājaparivartaḥ |

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra divyāni cakravartirājyaiśvaryasukhānyapahāya pravrajiṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra sadā śikṣitavyam | pravrajitena kumāra dhūtaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitena vivekacāriṇā kṣāntisauratyasaṃpannena bhavitavyam | sadā ca ārabdhavīryeṇa te kumāra ādīptaśiraścailopamena ayaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyaḥ pravartayitavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo 'raṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | khaṅgaviṣāṇabhūtena advitīyena ca te kumāra araṇyaniṣeviṇā sadā bhavitavyam | ātmaparityāgenāpi te kumāra sarvasattvānāmarthaḥ sadā karaṇīya iti ||

atha khalu bhagavāṃstasyā velāyāmetamevārthamudbhāvayaṃścandraprabhasya kumārabhūtasyemaṃ pūrvayogakathāparivartaṃ gāthābhigītena vistareṇa saṃprakāśayati sma -

smaramī atīta bahukalpaśatā yada āsi nāyaku anantayaśāḥ / naradevanāgagaṇapūjaniyo nāmena tejaguṇi rāja jino // srs_29.1 //

daśa bhikṣukoṭi ṣaḍabhijñaruhāḥ pratisaṃvidāna vaśipāragatāḥ / dhūtavṛtta saṃlekhita śāntamanāḥ iti tasya tena samayena gaṇāḥ // srs_29.2 //

ṣaṭsaptatī nagara koṭiśatāḥ pañcāśayojanapramāṇa samāḥ / ratanāna saptana viśiṣṭavarā iha jambudvīpi tada kāli abhūt // srs_29.3 //

tada kāli te puravarā sakalāḥ pratimaṇḍitā bahu udyānaśataiḥ / udyāna sarvi ghanameghanibhāḥ phalapuṣpamaṇḍita tarunicitāḥ // srs_29.4 //

phalavṛkṣajāti vividhā rucirāḥ lakucāmrajambupanasairnicitāḥ / (vaidya 173) karṇikāracampakapunnāgaśataiḥ pratimaṇḍitāsta udyānavarāḥ // srs_29.5 //

nyagrodha sarvi dvijasaṃgharutāḥ kalaviṅkakokilamayūraśataiḥ / śukajīvaṃjīvakakuṇālarutā bahupakṣisaṃgharuta kāli tadā // srs_29.6 //

dhṛtarāṣṭrarājahaṃsopanibhā bhṛṅgakuṇālā varaghoṣarutāḥ / citrāṅgaraktamahāvarṇaprabhāḥ sumanojñaśabda madhurā muditāḥ // srs_29.7 //

iti pakṣi samāgata kāli tadā kalaviṅkamayūravihaṅgarutaiḥ / parapuṣṭa śārika vicitra dvijā bahupakṣighoṣaruta nānavidhāḥ // srs_29.8 //

tehi niṣevita udyānaśatā mucilindavārṣika aśokaśataiḥ / atimuktakātha javapuṣpapatraiḥ padmotpalaiḥ kumudapuṇḍarikaiḥ // srs_29.9 //

padumaiḥ sahasraśatapatracitā imi puṣpa puṣkariṇiśobhakarāḥ / pratimaṇḍitāḥ surabhigandhavarāḥ śobhanti puṣkariṇiyo rucirāḥ // srs_29.10 //

tahi kāli rāja iha jambudhvaje dṛḍhadattu āsi manujādhipatiḥ / putrāṇa tasya abhu pañcaśatāḥ prāsādikāḥ paramadarśanikāḥ // srs_29.11 //

tahi kāli rājyu śivu kṣema abhūt anupadrutaṃ suramaṇīya śivam / ayu jambudvīpa kusumairnicito nirviṃśeṣa devabhavanehi samam // srs_29.12 //

(vaidya 174) tahi kāli so daśabalo anidho jinu bhāṣate imu samādhivaram / svapnopamā bhavagatī sakalā na va kaści jāyati na co mriyate // srs_29.13 //

na sattva labhyati na jīvu naro imi dharma phenakadalīsadṛśāḥ / māyopamā gaganavidyusamā dakacandrasaṃnibha marīcisamāḥ // srs_29.14 //

na ca asmi loki mṛtu kaści naro paraloki saṃkramati gacchati vā / na ca karma naśyati kadāci kṛtaṃ phalameti kṛṣṇa śubha saṃsarato // srs_29.15 //

na ca śāśvataṃ na ca ucchedu puno na ca karmasaṃcayu na cāpi sthitiḥ / na ca so 'pi kṛtva punaraspṛśatī na ca anyu kṛtva puna vedayate // srs_29.16 //

na ca saṃkramo na ca punāgamanaṃ na ca sarvamasti na ca nāsti punaḥ / na ca dṛṣṭisthānu gatiśuddhiriho na ca sattvacaru na praśāntagatī // srs_29.17 //

anupādu śāntu animittapadaṃ sugatāna gocaru jināna guṇāḥ / bala dhāraṇī daśabalāna balaṃ buddhāniyaṃ vṛṣabhitā paramā // srs_29.18 //

varaśukladharma guṇasaṃnicayo guṇajñānadhāraṇibalaṃ paramam / ṛddhivikurvaṇāvidhiḥ paramā varapañcābhijñā pratilābhanayaḥ // srs_29.19 //

na ca sa prajānatīha svabhāvu kvaci agatāgatī nipuṇadharmagatī / (vaidya 175) na ca dharmadhātu vrajatīha kvaci evaṃ gatī agati dharmagatī // srs_29.20 //

na ca ghoṣasaṃcayu svabhāvagatī gatiyo svabhāvu na kahiṃci sthitaḥ / asthitā aniśritā svabhāvagatī jinagocaro viraju śāntapadam // srs_29.21 //

śāntapraśānta upaśāntagatī na ca sā gatī kvacana saṃsthihatī / bhāvu svabhāvu nugatāḥ satataṃ nipuṇaṃ sudurdṛśu padaṃ acalam // srs_29.22 //

na ca sā calā hi svayameva sthitā asthitā anāgata svabhāvu sthitā / na ca śakya bhāṣitu svabhāvu sthitī śūnyā ca sā acalu dharmasthitī // srs_29.23 //

ghoṣaśca ukta na ca ghoṣagatī ghoṣasvabhāvagati dharmagatī / na ca ghoṣasaṃcayu sthitī ca kvaci evaṃsvabhāvu gati dharmagatī // srs_29.24 //

gatiśabda uktu na ca sattvagatī dharmasvabhāva nipuṇārthagatī / ghoṣo 'pi coktu na ca sattvagatī na ca ghoṣu labhyati na sattvagatiḥ // srs_29.25 //

na ca ananta nānta na ca madhyagatiḥ naivāsti nāsti na ca deśagatī / jñātā ca yādṛśa svabhāvagatī iya deśanā jinavarāṇa samā // srs_29.26 //

virajaṃ viśuddhi paramārthapadaṃ śānta praśānta arajaṃ virajam / na ca kalpa manyana praśāntapadaṃ jinu bhāṣate paramakāruṇiko // srs_29.27 //

(vaidya 176) na pi cāsti akṣarapracāra iho vipulā gatirvipulā arthagatī / buddhehi sevita jinehi stutā avabhāsa dharmanaya sūkṣmagatī // srs_29.28 //

dharmanidhāna virajaṃ vipulaṃ yatra sthitā apratimā sugatā / deśenti dharmaratanaṃ virajaṃ paramārthaśūnya nipuṇārthagatī // srs_29.29 //

aśrauṣi rāja dṛḍhadattu tadā dvipadendra bhāṣati samādhimimam / so 'śītikoṭinayutehi tadā upasaṃkramī tada jinu kāruṇikam // srs_29.30 //

balavantu gauravu janetva jine vanditva pādu manujādhipatiḥ / purataḥ sthito daśabalasya tadā kṛtāñjalirdaśanakhaḥ pramuditaḥ // srs_29.31 //

tasyo viditva pariśuddha carīṃ jina indriyeṣu vaśi pāragataḥ / adhumuktikovidu naraḥ pravaro imu tasya deśayi samādhivaram // srs_29.32 //

yada tena rājña paramārtha śruto utpanna prīti ariyā vipulā / ujjhitva dvīpa sakalāṃścaturo vijahitva kāma abhiniṣkrami so // srs_29.33 //

yada rāja pravraji jahitva mahīṃ bodhāya arthiku bhaviṣyajinaḥ / sarve manuṣya iha jambudhvaje vijahitva kāmaratī pravrajitā // srs_29.34 //

vipulo gaṇo daśabalasya tadā bahu bhikṣu bhikṣuṇi prayuktamanāḥ / (vaidya 177) akṛṣṭā anupta tada oṣadhayo prādurbhūtā marutparicarāḥ // srs_29.35 //

kāṣāya tricīvara prādurbhūtā samacchinna susīvita te 'nupamāḥ / amalā virajāśca suvarṇacittā buddhasya guṇocita puṇyabalāḥ // srs_29.36 //

paśyo kumāra sa hi rājavaro vijahitva sarva mahi pravrajitaḥ / bheṣyanti sattva kṣayakāli bahu aparīttabhogā na tyajanti gṛhān // srs_29.37 //

tāḍana bandhana kudaṇḍa bahu ākrośa tarjanamaniṣṭadukham / sahiṣyanti rājakula pīḍa bahu suparīttabhoga na ca bhaktu gṛhe // srs_29.38 //

aparītta āyu na ca asti dhanaṃ sumahān pramādu na ca puṇyabalam / na ca śilpasthānakuśalā abudhā dāridriyaṃ ca na ca vittu gṛhe // srs_29.39 //

paradāragṛddha aviśuddhamanā īrṣyālukāḥ paramasāhasikāḥ / saṃkliṣṭadharma na ca vṛttu sthitā vakṣyanti buddha bhaviṣyām vayam // srs_29.40 //

utkocavañcanaka sāhasikā ahamāḍhyu dharma dhanadāsmi jage / upaghātakāḥ kuhaka naikṛtikā vakṣyanti buddha bhaviṣyāma vayam // srs_29.41 //

vadhabandhupadravi parasya ratāḥ duḥśīla dāruṇa praduṣṭamanāḥ / akṛtajña bhedaka vihiṃsasthitā vakṣyanti haṃ te bhaṇa bodhicarim // srs_29.42 //

yasyaiva tena śruta bodhicarī tasyaiva madhyi pratighaṃ janayī / (vaidya 178) śrutvā ca budhaṃ skhalitamekapadaṃ tasyaiva bhāṣati avarṇaśatān // srs_29.43 //

tadimāṃ kumāra mama śrutva giraṃ mā tehi saṃstavu karohi tadā / supināntare 'pi aviśvasta siyā yadi icchase spṛśitu bodhicarīm // srs_29.44 //

dhūtavṛtta saṃlikhita naikaguṇān parikīrtayantu bahukalpaśatān / bhaṇatī guṇānna ca guṇeṣu sthito na sa budhyate paramabodhigirām // srs_29.45 //

bhavathā sadāpi akhilā madhurā sada śuddhaśīla suprasannamanāḥ / pariśuddhaśīla bhavathā satataṃ nacireṇa lapsyatha samādhivaram // srs_29.46 //

na karotha māna na janetha khilaṃ pariśuddhamānasa sadā bhavathā / mada māna mrakṣa vijahitva tataḥ pratilapsyathā imu samādhivaram // srs_29.47 //

guṇato anusmari jinaṃ satataṃ varakāñcanacchaviprabhāsakaram / gaganaṃ ca rātriya nakṣatrasphuṭaṃ tatha kāyu lakṣaṇasphuṭo munino // srs_29.48 //

dhvajacchatravitānapatākavarāṃ cūrṇānulepanaṃ gṛhītva bahūn / pūjāṃ karotha sugatasya sadā nacireṇa lapsyatha samādhivaram // srs_29.49 //

vara gandhamālyakusumā rucirāṃ vāditra tūrya pragṛhīta bahu / (vaidya 179) jinastūpi pūja prakarotha sadā nacireṇa lapsyatha samādhivaram // srs_29.50 //

paṇavaiḥ sughoṣakamṛdaṅgaśataiḥ paṭahairvipañcivaraveṇuravaiḥ / madhurasvarairviṃvidhavādyagaṇaiḥ pūjetha nāyaku prasannamanāḥ // srs_29.51 //

kāretha buddhapratimāṃ rucirāṃ ratanāmayīṃ suparikarmakṛtām / prāsādikāṃ paramasudarśanīyāṃ nacireṇa lapsyatha samādhivaram // srs_29.52 //

vanaṣaṇḍa sevatha vivikta sadā vijahitva grāmanagareṣu ratim / advitīya khaṅgasama bhotha sadā nacireṇa lapsyatha samādhivaram // srs_29.53 //

ahu dharmasvāmi mama yūyu sutā anuśikṣathā mama samādhicarim / ahu so abhūṣi diśatā suviśruto dṛḍhadattu nāma manujādhipatiḥ // srs_29.54 //

maya buddha pūjita ananta pure maya śīlu rakṣitu viśuddhamanāḥ / maya gauravaṃ daśabaleṣu kṛtaṃ imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.55 //

maya putra dāra parityakta pure śirahastapādanayanāgravarāḥ / na ca līnacittata kadāci kṛtā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.56 //

(vaidya 180) dhanadhānya dāsa bahudāsiśatā ratanā prabhūta parityakta mayā / saṃtarpitā pi bahuyācanakā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.57 //

maya mukti sphāṭika suvarṇa bahu vaidūrya śaṅkha śila tyakta pure / maṇi śuddharūpiya pravāla ghanā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.58 //

maya tyakta ābharaṇa nānavidhā varamuktahāra tatha sīhanukāḥ / ratanāna jālika viśiṣṭa pṛthu imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.59 //

maya vastrakoṭya paramā sukhumāḥ pariśuddha kāśikadukūlavarāḥ / bahuhemacitra parityakta pare imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.60 //

maya hasti aśva ratha nānavidhāḥ parityakta svapriyasuto mahilāḥ / na ca daurmanasyata kadāci kṛtā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.61 //

maya dṛṣṭva pūrvi sudaridra narāḥ paryeṣṭiduḥkhita ca kṛcchragatāḥ / maya te dhanena adaridra kṛtāḥ imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.62 //

hastī rathāśvarathakā nayutāḥ pracchannaratanamaṇijālacitāḥ / dattā mayā yācanakāna purā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.63 //

udyāna koṭinayutā bahavaḥ samalaṃkaritva maya datta purā / (vaidya 181) harṣetva mānasu janitva kṛpāṃ imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.64 //

grāmātha rāṣṭranagarā nigamāḥ samalaṃkaritva maya datta purā / datvā ca prītimanubhomi sadā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.65 //

ratanāna rāśaya sumerusamāstatha cīvarābharaṇakāśca bahu / ye datta pūrvi maya yācanake imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.66 //

sudaridra sattva kṛta āḍhya mayā parikṛcchraprāpta paritrāta bahu / bahuduḥkhapadruta sukhī mi kṛtā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.67 //

yada āsi īścaru mahīya ahaṃ dukhitāṃ ca paśyami bahuṃ janatām / utsṛṣṭa teṣu maya rājyamabhūt kṛpa saṃjanetva sukhito ca yathā // srs_29.68 //

ye me kumāra kṛta āścariyā kṛta duṣkarāṇi bahu kalpaśatā / na ca te maya kṣapaṇa śakya siyā kalpāna koṭinayutā bhaṇataḥ // srs_29.69 //

unmattacittabhūmi gacchi narā | aśraddadhanta sugatasya carim / kṛta ye mi duṣkara tadāścariyā imu śāntameṣata samādhivaram // srs_29.70 //

ārocayāmi ca kumāra idaṃ śraddadhanta me avitathaṃ vacanam / na hi vāca bhāṣati mṛṣāṃ sugataḥ sada satyavādi jinu kāruṇikaḥ // srs_29.71 //

(vaidya 182) anye ime 'pi ca prakāra bahū caratā śodhita ya kalpaśatāḥ / kathamahaṃ labhitvimu samādhivaraṃ moceya sattvaniyutāṃ dukhitām // srs_29.72 //

yasmin kṣaṇe ayu samādhi mayā pratilabdha bhūta mahājñānapathaḥ / so 'haṃ labhitvimu samādhivaraṃ paśyāmi buddhanayutān subahūn // srs_29.73 //

ṛddhī ananta pratilabdha mayā sa vikurvamāṇu vraji kṣetraśatān / gatvā ca pṛcchi ahu kāruṇikān praśnāna koṭiniyutāna bahum // srs_29.74 //

yaścaiva bhāṣi mama te sugatā praśnāna koṭiniyutāna tadā / gṛhṇitva sarvamahu dhārayamī na ca bhraśyate ekapadaṃ pi mamā // srs_29.75 //

taṃ co śruṇitva ahu bhūtanayaṃ praśnāna koṭinayutāna bahum / deśitva taṃ viraja śāntapadaṃ sthāpemi sattva bahu jñānapathe // srs_29.76 //

asmin samādhiya sthihitva mayā śikṣitva bhūtanaya kalpaśatān / bahusattvakoṭinayutāni purā ye sthāpitā viraji mārgavare // srs_29.77 //

yehī na dṛṣṭa purimā sugatā bhāṣantakā imu nayaṃ virajam / tehī na śakyamiha śraddadhituṃ paramārthaśūnyata samādhivaram // srs_29.78 //

ye śrāddha paṇḍita vidhijña narā gambhīrabhūtanayalabdhanayāḥ / (vaidya 183) te nā trasanti na ca saṃtrasiṣū śrutvā ca bhonti sada āttamanāḥ // srs_29.79 //

te te dharenti varabodhi samā te te hi putra anujāta mamā / te te hyudumbarakusumasamāsteṣārtha haṃ caritu kalpaśatān // srs_29.80 //

na pi tasya asti vinipātabhayaṃ aṣṭākṣaṇā vigata tasya sadā / drakṣyanti buddhanayutān subahūn imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.81 //

yatha maitrako jinu anantayaśāḥ sattvāna bheṣyi bahu arthakaraḥ / tatha vyākaromyahamanantamatiṃ hastasmi yasya susamādhivaram // srs_29.82 //

smṛtimān sa bhoti matimān jñānodgataḥ śrutidharo bhavati / pratibhānu tasya bhavati vipulaṃ imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.83 //

devānāṃ ca sa bhavati pūjaniyo marutāṃ ca sada namasyanīyaḥ / abhirakṣitaḥ satata devagaṇaiḥ imu yaḥ samādhi naru dhārayati // srs_29.84 //

na ca so 'gnimadhye mriyate na jale na ca tasya śastra kramate na viṣam / na ca vairiṇāṃ gamaniyo bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.85 //

vanakandare vasatu tasya sadā marutā karonti vara pāricarim / upasthāyakāśca bahu yakṣaśatā imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.86 //

(vaidya 184) jñānena sāgarasamo bhavatī na sajjate guṇa bhaṇantu muneḥ / bhūtāṃśca buddhaguṇa kīrtayate imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.87 //

nānto na cāsya paryantu śrute na pramāṇu labhyati yathā gagane / jñānolkadhāri timiraṃ harati imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.88 //

snigdhaṃ suyukta sada muñca girāṃ parṣatsu bhāṣati supremaṇiyām / siṃho yathā sa vinadaṃ bhaṇatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.89 //

vaidyo bhiṣaku samu so bhavatī gati lenu trāṇa śaraṇaṃ bahūnām / ālokabhūtu jagi so bhavati imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.90 //

na ca tasya maithuni mano ramate śamathe rataḥ spṛśati dhyānasukham / śāntāṃ sa bhāṣati praśānta giram imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.91 //

na ca tasya mānasu nimittarataṃ sarve vibhāvita nimitta pṛthu / satataṃ samāhitu vidū bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.92 //

cakṣuśca so labhati aprākṛtakaṃ yeno sa paśyati anantajinān / so 'nantacakṣurbhavati vṛṣabho imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.93 //

krauñcasvaro madhurayuktagiro kalaviṅkadundubhisvaro bhavatī / saṃgītiyuktasvaru mañjugiro imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.94 //

(vaidya 185) meghābhigarjitasvaro bhavatī haṃsasvaro ravati mañjugiraḥ / pañcasvarāṅgaśatayuktasvaro imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.95 //

bahukalpakoṭinayutā vividhā madhurasvarāṅgasuprayuktasvarāḥ / acintiyā sa gira niścaratī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.96 //

na ca bhojane bhavati gṛdhnumanā na pātracīvararato bhavatī / alpecchu saṃtuṣṭa susaṃlikhito imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.97 //

na ca ātma utkarṣaku so bhavatī na parasya bhāṣati avarṇu kvacit / dhyāne rataḥ sukhumacittu sadā imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.98 //

ātmānuprekṣī satataṃ bhavatī na parasya skhalitemeṣati ca / aviruddhu sarvi jagi so bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.99 //

akiliṣṭacittu pariśuddhacarī aśaṭho avañcaku sadā bhavatī / sadamārdavaḥ sada vimokṣarato imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.100 //

tyāgādhimukta satataṃ bhavatī mātsaryacittu na ca tasya ratam / śīlenupetu satataṃ bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.101 //

abhirūpa darśaniyu premaṇiyo varakāñcanacchavi prabhāsakaraḥ / (vaidya 186) dvātriṃśallakṣaṇadharo bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.102 //

prāsādikaśca sada so bhavatī abhilakṣito bahujanasya priyo / prekṣanta tṛpti na labhanti narā imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.103 //

devāsya nāga tatha yakṣagaṇāstuṣṭā udagrāḥ sada āttamanāḥ / bhāṣanti varṇa praviśitva kulānimu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.104 //

brahmā ca śakra vaśavarti vahu upasthānu tasya prakaronti sadā / na ca tasya unnata mano bhavatī | imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.105 //

na ca tasya durgatibhayaṃ bhavatī na pi cākṣaṇā na vinipātabhayam / parimuktu sarvavinipātabhayādimu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.106 //

na ca tasya kāṅkṣa vimatirbhavatī vara buddhadharma śruṇiyā nipuṇān / gambhīrajñānānugato bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.107 //

yaṃ yaṃ pi dharmaṃ śruṇatī sukhumaṃ sarvatra bhoti vaśi pāragataḥ / balavantu hetunipuṇo bhavatī imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.108 //

evaṃ prabhāṣita jinena girā ahu tena bhomi paricīrṇa sadā / labhate ca dhāraṇi viśiṣṭa varāmimu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.109 //

kālakriyāṃ ca sa karoti yadā amitābhu tasya purataḥ sthihatī / (vaidya 187) bhikṣugaṇena saha kāruṇiko imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.110 //

lābhī ca dhāraṇiya so bhavatī dharmanidhāna vaśipāragataḥ / pratibhānavānanācchedyagiro ya imaṃ samādhi naru dhārayatī // srs_29.111 //

yenaiva so vrajati dharmadharo ālokabhūta bhavatī jagataḥ / sipraśāntacara suviśuddhamanā imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.112 //

vara dharmakośa vividhaṃ nipuṇaṃ so dharmakāya vaśi pāragataḥ / so saṃśayaṃ chinatti sarvajage imu yaḥ samādhi naru dhārayatī // srs_29.113 //

sarve 'pi sattva siya kāruṇikā bhagavān bhavāntakaraṇe sugataḥ / tān satkareyyā bahu kalpaśatān yatha gaṅgavāluka tathottari vā // srs_29.114 //

yaścaiva paści kṣayakāli imaṃ śrutvā samādhimiha kaści naraḥ / anumodamīti bhaṇataikagiraṃ kala puṇyaskandha na sa pūrva bhavet // srs_29.115 //

yasyo kumāra iya śāntagatī paramārthaśūnyata samādhivaro / prāvartu bhoti tatha pustagataḥ so dharmabhāṇaku sthitaḥ sumatiḥ // srs_29.116 // iti śrīsamādhirāje tejaguṇarājaparivarto nāmonatriṃśatitamaḥ || 29 || (vaidya 188) 30 anuśaṃsāparivartaḥ |

atha khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra ya ākāṅkṣed bodhisattvo mahāsattvaḥ - kimityahaṃ sarvasattvānāṃ rutamadhigaccheyamindriyāṇāṃ ca parāparajñatāṃ vijñāya dharmaṃ deśayeyamiti,tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ araṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

aparimita atīta nāyakāstena dṛṣṭāḥ puratu katha prayuktā pṛcchitā lokanāthāḥ / pravara kuśalamūle tiṣṭhato bodhisattvo imu virajasamādhiṃ dhārayan mokṣakāmaḥ // srs_30.1 //

labhati sukha praṇītaṃ divyamānuṣyakaṃ co labhati paramapūjāṃ divyamānuṣyakāṃ so / labhati sukha praṇītaṃ dhyānasaukhyāryasaukhyam imu viraja samādhiṃ dhārayan mokṣakāmaḥ // srs_30.2 //

varṇu śruṇiya udāraṃ harṣu tasyo na bhoti na pi ca punaravarṇe maṅkubhāvaṃ nigacchet / śailopamu akampeyyo aṣṭabhirlokadharmair imu viraja samādhiṃ dhārayan mokṣakāmaḥ // srs_30.3 //

akhilamadhuravāṇī ślakṣṇavācā suyuktā apagatabhrukuṭiśco pūrvaālāpi bhoti / satatasmitamukhaśco śikṣito nāyakānām imu virajasamādhiṃ dhārayan mokṣakāmaḥ // srs_30.4 //

bhavati sa sukhavāsaḥ sūrataḥ snigdhacitto bhavati sada sudānto dāntabhūmisthitaśca / sumadhura priyavāṇī snigdhasatyābhidhāyī imu virajasamādhiṃ dhārayan bodhikāmaḥ // srs_30.5 //

na ca sa katha karotī vaigrahīṃ no vivādān apagatakhila doṣā varjitāstena śeṣāḥ / (vaidya 189) pramuditu sada bhotī sūrato mārdavaśca imu viraja samādhiṃ dhārayan bodhikāmaḥ // srs_30.6 //

bhavati ca sada vidvāṃstyāgi nityābhiyuktaḥ sudukhita jana dṛṣṭvā teṣamannaṃ dadāti / priyataru parityaktuṃ bhoti nityaṃ sudātā imu virajasamādhiṃ dhārayan bodhikāmaḥ // srs_30.7 //

devaśatasahasrāṇa spṛhāṃ ye saṃjanentī nāga asura yakṣā nityupasthāyakāsya / vani pavani vasante rakṣa tasyā karontī imu viraja samādhiṃ yo naro dhārayati // srs_30.8 //

bhaṇi vacanamasaktaṃ brahmadhoṣasvaro 'sau haṃsaravitaghoṣaḥ kinnarodgītaghoṣaḥ / pañcaśatasvarāṅgo harṣaṇīyasvaraśco bhavati naditaśabdo ghuṣṭaśabdaḥ suśabdaḥ // srs_30.9 //

yāvatatu pṛthu kṣatrāṇa naraḥ kaścideva sūkṣma raja kareyyā śakya te lakṣaṇāya / tatu bahutaru tasyo ye svarā niścarantī imu viraja samādhiṃ yo naro dhārayāti // srs_30.10 // iti śrīsamādhirāje 'nuśaṃsāparivarto nāma triṃśatitamaḥ || 30 || (vaidya 190) 31 sarvadharmasvabhāvanirdeśaparivartaḥ |

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra ya ākāṅkṣed bodhisattvo mahāsattvaḥ kimityahaṃ sarvadharmāṇāṃ svabhāvaṃ kathaṃ jānīyāmiti,tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavya uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyaḥ araṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

tasyo rāgu na jātu kupyate na ca doṣo tasyo moha na jātu kupyate vṛṣabhisya / teno sarvi kileśa cchoritānavaśeṣā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.1 //

so 'sau śikṣa na jātu oṣirī sugatānāṃ so 'sau śūru na jātu istriyāṇāṃ vaśameti / so 'sau śāsani prīti vindate sugatānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.2 //

so 'sau jñānavidhijña paṇḍito matimāṃśca so 'sau buddha ananta paśyatī aparyantāṃ / so 'sau dhāraṇijñānu jānatī aparyantaṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī nayayuktim // srs_31.3 //

so 'sau neha cireṇa bheṣyati dvipadendraḥ so 'sau vaidyu bhiṣaku bheṣyate sukhadātā / so 'sau uddhari śalya sarvaśo dukhitānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.4 //

so 'sau āturu jñātva duḥkhitānimi sattvān so 'sau bherī sadā parāhanī amṛtasya / so 'sau bheṣyati nāyako jino nacireṇa yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.5 //

(vaidya 191) so 'sau bhaiṣajyanayeṣu kovido varavaidyo ādiṃ jānati sarvavyādhināṃ yatra muktiḥ / so 'sau bhūtanayaśikṣito matimanto śikṣitvā bahusattva mocayī pṛthu naṣṭān // srs_31.6 //

so 'sau śūnyanayeṣu kovido matiśūraḥ so 'sau loki asaktu bhuñjati sada piṇḍam / so 'sau bodhivarāya sthāpayi bahusattvān yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.7 //

so 'sau kṣāntibalena udgato naracandraḥ so 'sau loṣṭakadaṇḍatāḍito na ca kupyī / so 'sau chidyatu aṅgamaṅgaśo na ca kṣubhye yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.8 //

so 'sau kṣāntibale pratiṣṭhito balavanto so 'sau kṣāntiya vastu tādṛśo supraśāntaḥ / so 'sau kṣāntibalena manyate matiśūro yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.9 //

so 'sau vastu na jātu manyate ahu cchinnā teno sarvi bhavā vibhāvitāḥ sada śūnyāḥ / tasyo saṃjñā prahīṇa sarvaśo nikhileno yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.10 //

te te dharmasvabhāvu deśayī supraṇītaṃ te te bodhi spṛśī anuttarāṃ nacireṇa / yeṣāṃ dharmasvabhāvu gocaraḥ sunidhyapto teṣāṃ datta ananta dakṣiṇā aparyantā // srs_31.11 //

so 'sau bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yatha gaṅganadīya vālikāstatu bhūyaḥ / no cāsyu pratibhānu chidyate varṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.12 //

so 'sau kalpasahasrakoṭiśo nayutāni jñāneno sada bhoti udgato yatha meruḥ /

(vaidya 192) dharma tasya kṣayo na vidyate bhaṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.13 //

vistīrṇaṃ vipulaṃ acintiyaṃ pratibhānaṃ bhotī bodhivarāṃ gaveṣataḥ sada tasyo / nityaṃ bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam // srs_31.14 //

yaṃ caite dvipadottamā jinā bhaṇi dharmaṃ sarvaṃ taṃ ca śruṇitva gṛhṇatī paripūrṇam / no vā ekapade 'pi vidyate vimatisyo yo 'sau sarvi abhāva jānatī imi dharmān // srs_31.15 //

so 'sau bhoti viśiṣṭa tyāgavān sada kālaṃ bhotī dānapatiḥ sukhaṃdado dukhitānām / dṛṣṭā duḥkhita sattva tarpayī ratanehī yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam // srs_31.16 //

sau 'sau jambudhvaje bhaviṣyatī sada rājā sattvānāṃ sada saukhya kāhitī aparyantam / maitrāye samupetu prāṇīnāṃ sada kāle yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam // srs_31.17 //

putrān dhītara dāsadāsiyo tyajya dhīro hastau pāda śirāṃsi sa tyajī tatha rājyam / no cālīyati tasya mānasaṃ vṛṣabhisyo yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam // srs_31.18 //

aṅgāṅgaṃ puna tasya chidyatī yadi kāyo no tasya pratihanyate manaḥ supine 'pi / teno pūjita bhonti nāyakā dvipadendrā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam // srs_31.19 //

teno pūjita sarvi nāyakā ya atītāstatha pūjita ye anāgatā dvipadendrāḥ / tehī satkṛta sarvi nāyakā sthita ye co yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam // srs_31.20 //

(vaidya 193) so 'sau kośa dhareti paṇḍitaḥ sugatānāṃ so 'sau dhāraṇiye pratiṣṭhitaḥ paramāyām / so 'sau bheṣyati lokanāyako naciareṇa yacchutvā imu sūtraṃ dhārayet kṣayakāle // srs_31.21 //

so 'ndho naiva kadāci bheṣyatī vidu jātu no co aṅgavihīnu bheṣyatī bahukalpān / teno akṣaṇa aṣṭa varjitā imi nityaṃ yeno sūtramidaṃ prabhāṣitaṃ apramuṣṭam // srs_31.22 //

nāsau durgatiṣu gamiṣyati puna jātu nityaṃ lakṣaṇadhāri bheṣyatī abhirūpaḥ / pacco tasya abhijña bhāvitā imi nityaṃ purataḥ so sugatāna sthāsyatī sada śūraḥ // srs_31.23 //

bahukān nirmita nirmiṇitvāna ayu jñānī preṣatī bahukṣetrakoṭiṣu vinayārtham / yehi dṛṣṭa bhavanti nirmitā bahu buddhāḥ tehī bodhivarāya sthāpitā bahu sattvāḥ // srs_31.24 //

smṛtimantaḥ gatimantaḥ prajñāvān dhṛtimāṃśca sthāmnā vīryabalena so sadā samupetaḥ / dharmapāramiprāpta bheṣyati mahatejā yaḥ śrutvā imu sūtra dhārayet kṣayakāle // srs_31.25 //

raśmikoṭisahasra niścarī sada teṣāṃ vyomāḥ sarvi karonti maṇḍalāḥ suriyāṇām / yehī bhāvita bhonti śūnyakā imi dharmāste te śūra bhavanti nāyakā nacireṇa // srs_31.26 //

eṣo gocaru śāntu bhāvito maya pūrvaṃ bahukalpāna sahasra koṭiyo niyutāni / (vaidya 194) vīryaṃ me na kadāci sahasita iha mārge yadahaṃ dīpaṃkareṇa vyākṛto jinabhūmī // srs_31.27 //

yūyaṃ pī mama caryā śikṣathā iha sūtre gambhīrā paramārtha deśitā iya netrī / yatrāmī bahu naṣṭa tīrthikā viparitā kṣiptvā bodhimapāyi bhairave prapatanti // srs_31.28 //

bahukalpāna sahasrakoṭiyo nayutāni veditvā amu tatra vedanā kaṭu tībrāḥ / bahukalpā nayutānamatyayāt punareva hetuḥ so amṛtasya prāptaye bhaviṣyate // srs_31.29 //

ye te paścimi kāli bhairave sugatasyo rakṣanti imu sūtramīdṛśaṃ praśāntam / teṣāṃ bodhi varā na durlabhā iya śreṣṭhā te te paścimi kāli vyākṛta dhari dharmān // srs_31.30 // iti śrīsamādhirāje sarvadharmasvabhāvanirdeśaparivarto nāmaikatriṃśatitamaḥ || 31 || (vaidya 195) 32 sūtradhāraṇānuśaṃsāparivartaḥ |

atha khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena mahābhijñāparikarma dhārayitukāmenāyaṃ samādhirdhārayitavyaḥ udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo bhāvayitavyaḥ, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavya | katamacca tat kumāra sarvadharmāṇāmabhijñāparikarma? yaduta sarvadharmāṇāmaparigrahaḥ aparāmarśaḥ śīlaskandhasyāmanyanā samādhiskandhasya apracāraḥ prajñāskandhasya vivekadarśanaṃ vimuktiskandhasya yathābhūtadarśanaṃ vimuktijñānadarśanaskandhasya svabhāvaśūnyatādarśanaṃ sarvadharmāṇām | yayābhijñayā samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvasamādhivikurvitāni vikurvan sarvasattvānāṃ dharmaṃ deśayati | idamucyate kumāra mahābhijñāparikarmeti ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

mahābhijñāparikarma avivādena deśitam / vivāde yastu carati sodgṛhṇan na vimucyate // srs_32.1 //

abhijñā tasya sā prajñā bauddhaṃ jñānamacintiyam / udgrahe yaḥ sthito bhoti jñānaṃ tasya na vidyate // srs_32.2 //

bahavo 'cintiyā dharmā ye śabdena prakāśitāḥ / yastatra niviśecchabde saṃghābhāṣyaṃ na jānati // srs_32.3 //

saṃghābhāṣyamajānānaḥ kiṃ saṃghāya tu bhāṣitam / adharmaṃ bhāṣate dharmaṃ dharmatāyāmaśikṣitaḥ // srs_32.4 //

lokadhātusahasreṣu ye mayā sūtra bhāṣitāḥ / nānāvyañjana ekārthā na śakyaṃ parikīrtitum // srs_32.5 //

ekaṃ padārthaṃ cintetvā sarve te bhonti bhāvitāḥ / yāvantaḥ sarvabuddhehi bahu dharmāḥ prakāśitāḥ // srs_32.6 //

nairātmyaṃ sarvadharmāṇāṃ ye narā arthakovidāḥ / asmin pade tu śikṣitvā buddhadharmā na durlabhāḥ // srs_32.7 //

sarvadharmā buddhadharmā dharmatāyāṃ ya śikṣitāḥ / ye dharmatāṃ prajānanti na virodhenti dharmatām // srs_32.8 //

(vaidya 196) sarvā vāg buddhavāgeva sarvaśabdo hyavastukaḥ / diśo daśa gaveṣitvā buddhavāg naiva labhyate // srs_32.9 //

eṣā vācā buddhavācā gaveṣitvā diśo daśa / na labhyate 'nuttaraiṣā na labdhā na ca lapsyate // srs_32.10 //

anuttarā buddhavācā buddhavācā niruttarā / aṇurna lapsyate 'treti tenokteyamanuttarā // srs_32.11 //

aṇu notpadyate dharmo aṇuśabdena deśitaḥ / aṇumātro na co labdho loke śabdena deśitaḥ // srs_32.12 //

alabdhirlabdhadharmāṇāṃ labdhau labdhirna vidyate / ya evaṃ dharma jānanti budhyante bodhimuttamām // srs_32.13 //

te buddhānuttarāṃ bodhiṃ dharmacakraṃ pravartayī / dharmacakraṃ pravartitvā buddhadharmān prakāśayī // srs_32.14 //

bodhisattvāśca budhyante buddhajñānamanuttaram / tena buddhā iti proktā buddhajñānā prabodhanāt // srs_32.15 //

abhāvo apraṇihitamānimittaṃ ca śūnyatā / ebhirvimokṣadvārehirdvāraṃ buddhaḥ prakāśayī // srs_32.16 //

cakṣuḥ śrotraṃ ca ghrāṇaṃ ca jihvā kāyo manastathā / ete śūnyāḥ svabhāvena saṃbuddhaiḥ saṃprakāśitāḥ // srs_32.17 //

etādṛśānāṃ dharmāṇāṃ svabhāvaṃ yaḥ prajānati / nāsau vivādaṃ kurute jñātvā dharmāṇa lakṣaṇam // srs_32.18 //

eṣa gocaru śūrāṇāṃ bodhisattvāna tāyinām / na te kadācit kāṅkṣanti jānante dharmaśūnyatām // srs_32.19 //

dharmasvabhāvaṃ jānāti buddhastenocyate hi saḥ / bodhaye vinayī sattvānaprameyānacintiyān // srs_32.20 //

satkṛto buddhaśabdena śīlaśabdena so kṛtaḥ / śīlaśabdo buddhaśabda ubhau tāvekalakṣaṇau // srs_32.21 //

yāvantaḥ kīrtitāḥ śabdā hīna utkṛṣṭamadhyamāḥ / samāhitaikaśabdena buddhaśabdena deśitāḥ // srs_32.22 //

na buddhadharmā deśasthā na pradeśastha kīrtitāḥ / na cotpannā niruddhā va ekatvena pṛthak tathā // srs_32.23 //

(vaidya 197) na te navāḥ purāṇā vā na teṣāmasti manyanā / na ca nīlā na pītā va nāvadatā na lohitāḥ // srs_32.24 //

anābhilāpyā agrāhyā evaṃ ghoṣeṇa deśitāḥ / na ca ghoṣasya sā bhūmiḥ prātihāryaṃ muneridam // srs_32.25 //

anāsravā hi te dharmā- nena ucyanti hi / stṛtā aparyāpannā daśadiśe eṣā buddhāna deśanā // srs_32.26 //

parinirvṛtasya buddhasya dṛśyate buddhavigrahaḥ / tatsthānaṃ manasīkurvan prātihāryaṃ sa paśyati // srs_32.27 //

na cāsau labhyate sattvo nirvṛtiryena sparśitā / evaṃ ca diśito dharmo bahavaḥ sattva mocitāḥ // srs_32.28 //

yathā candraśca sūryaśca kāṃsapātrīya dṛśyate / na ca yāti svakaṃ bimbamevaṃ dharmāṇa lakṣaṇam // srs_32.29 //

pratibhāsopamā dharmā yairhi jñātā svabhāvataḥ / naiva te rūpakāyena paśyante buddhavigraham // srs_32.30 //

avigraho hyayaṃ dharmo vigraho nātra kaścana / avigrahaśca yo dharma eṣa buddhasya vigrahaḥ // srs_32.31 //

dharmakāyena paśyanti ye te paśyanti nāyakam / dharmakāyā hi saṃbuddhā etat saṃbuddhadarśanam // srs_32.32 //

pratītya pratinirdiṣṭā aprati pratideśitāḥ / imāṃ gatiṃ vijānīta śrāmaṇyena hi ye 'rthikāḥ // srs_32.33 //

aprāpti prāpti nirdiṣṭā sattvānāṃ jñātva āśayam / yo saṃdhābhāṣyottarate na so kena vihanyate // srs_32.34 //

yasya bhoti mayā prāptamaprāptaṃ tena cocyate / yena śrāmaṇyamaprāptaṃ tena śramaṇa ucyate // srs_32.35 //

kathaṃ gambhīrime dharmā vakṣyante ye na śikṣitāḥ / te ca gambhīranāmena na śakyaṃ parikīrtitum // srs_32.36 //

avastukāḥ pañca skandhā abhūtvā eta utthitāḥ / nātra utthāpyako hyasti yasya skandhāḥ samutthitāḥ // srs_32.37 //

yallakṣaṇāḥ pañca skandhāḥ sarvadharmāstallakṣaṇāḥ / tallakṣaṇāste nirdiṣṭā lakṣaṇaṃ ca na vidyate // srs_32.38 //

(vaidya 198) yathāntarīkṣaṃ gaganamevaṃ dharmāṇa lakṣaṇam / pūrvāntamaparāntaṃ ca pratyutpannaṃ ca paśyantaḥ // srs_32.39 //

agrāhyaṃ gaganaṃ proktaṃ grāhyamatra na labhyate / eṣa svabhāvo dharmāṇāmagrāhyo gaganopamaḥ // srs_32.40 //

evaṃ ca deśitā dharmā na śrāvako vipaśyati / yaśco na paśyatī dharmaṃ tasya dharmā acintiyāḥ // srs_32.41 //

asvabhāvā ime dharmāḥ svabhāvaiṣāṃ na labhyate / yogināṃ gocaro hyeṣa ye yuktā buddhabodhaye // srs_32.42 //

ya evaṃ jānāti dharmān sa na dharmeṣu sajjate / asajjamāno dharmeṣu dharmasaṃjñā prabodhayī // srs_32.43 //

vibhāvitāḥ sarvadharmā bodhisattvena tāyinā / dharmasaṃjñā vibhāvitvā buddhadharmānna manyate // srs_32.44 //

amanyamānā hi sā koṭī kalpetvā koṭi vyāhṛtā / ya evaṃ koṭiṃ jānāti kalpakoṭiṃ na manyate // srs_32.45 //

purimāṃ koṭi kalpitvā bālaḥ saṃsāri saṃsari / na cāsya labhyate sthānaṃ gaveṣitvā diśo daśa // srs_32.46 //

śūnyaṃ jñātvā ca saṃsāraṃ bodhisattvo na sajjate / caranti caiva bodhyarthaṃ caristeṣāṃ na labhyate // srs_32.47 //

śakunānāṃ yathākāśe padaṃ teṣāṃ na labhyate / evaṃsvabhāvā sā bodhirbodhisattvaiśca budhyate // srs_32.48 //

yathā māyāṃ vidarśeti māyākāraḥ suśikṣitaḥ / nānāprakārarūpāṇi na ca rūpopalabhyate // srs_32.49 //

alabdhilabdhirno manye labdhe labdhirna vidyate / māyopamaṃ ca tajjñānaṃ na māyāyāṃ ca tat sthitam // srs_32.50 //

evaṃ śūnyeṣu dharmeṣu bālabuddhiṃ vikalpayet / vikalpe caramāṇānāṃ gatayaḥ ṣaṭa parāyaṇam // srs_32.51 //

jātijaropagāḥ sattvā jātisteṣāṃ na kṣīyate / jātimaraṇaskandhānāṃ duḥkhaṃ teṣāmanantakam // srs_32.52 //

duḥkho jātisaṃsāro bālabuddhīhi kalpitaḥ / kalpāsteṣāṃ na kṣīyante kalpakoṭyaśca saṃsarī // srs_32.53 //

(vaidya 199) ayuktāḥ saṃprayuktāśca karmayogasmi te sthitāḥ / karmaṇaste na mucyate karmopādāni ye ratāḥ // srs_32.54 //

karmaughe vahatāṃ teṣāṃ karma na kṣīyate sadā / punaḥ punaśca mrīyante mārapakṣe sthitāḥ sadā // srs_32.55 //

mārābhibhūtā duṣprajñāḥ saṃkliṣṭena hi karmaṇā / anubhonti jātimaraṇaṃ tatratatropapattiṣu // srs_32.56 //

maraṇaṃ te nigacchanti andhā bālāḥ pṛthagjanāḥ / hanyante ca vihanyante gatiścaiṣāṃ na bhadrikā // srs_32.57 //

parasparaṃ ca ghātenti śastrebhirbālabuddhayaḥ / evaṃ prayujyamānānāṃ duḥkhaṃ teṣāṃ pravardhate // srs_32.58 //

putrā mahyaṃ dhanaṃ mahyaṃ bālabuddhīhi kalpitam / asataṃ karma kalpitvā saṃsāro bhūyu vardhate // srs_32.59 //

saṃsāraṃ vardhayantaste saṃsaranti pṛthagjanāḥ / pṛthak pṛthak ca gacchanti tena coktāḥ pṛthagjanāḥ // srs_32.60 //

pṛthudharmā pravakṣyanti ujjhitvā buddhaśāsanam / na te mokṣaṃ labhiṣyanti mārasya vaśamāgatāḥ // srs_32.61 //

kāmanāṃ kāraṇaṃ bālāḥ striyaṃ sevanti pūtikām / pūtikāṃ gati gacchanti patante tena durgatim // srs_32.62 //

kāmānna buddhā varṇenti nāpi strīṇāṃ niṣevaṇam / mahābhayo 'hipāśo 'yamistripāśaḥ sudāruṇaḥ // srs_32.63 //

vivarjayanti taṃ dhīrāścaṇḍamāśīviṣaṃ yathā / na viśvasanti istrīṇāṃ naiṣa mārgo hi bodhaye // srs_32.64 //

bhāventi bodhimārgaṃ ca sarvabuddhairniṣevitam / bhāvayitvā ca taṃ mārgaṃ bhonti buddhā anuttarāḥ // srs_32.65 //

anuttarāśca te yuktā bhonti lokasya cetiyāḥ / anuttareṇa jñānena buddhā bhonti anuttarāḥ // srs_32.66 //

poṣadhaṃ ca niṣevanti śīlaskandhe samādapī / samādapenti bodhāya sattvakoṭīracintiyāḥ // srs_32.67 //

kurvanti te 'rthaṃ sattvānāmaprameyacintiyam / te te śūrā mahāprajñā tāḍentyamṛtadundubhim // srs_32.68 //

(vaidya 200) kampenti mārabhavanaṃ cālenti mārakāyikān / samādapenti bodhāya mārakoṭīracintiyāḥ // srs_32.69 //

paravādīnnigṛhṇanti nirjinanti ca tīrthikān / kampenti vasudhāṃ sarvāṃ sasamudrāṃ saparvatām // srs_32.70 //

vikurvamāṇā kāyebhiranekarddhivikurvitaiḥ / nidarśenti mahāprajñāḥ prātihāryānacintiyān // srs_32.71 //

kṣetrakoṭī prakampenti yathā gaṅgāya vālikā / parājinitvā te mārā bodhiṃ budhyantyanuttarām // srs_32.72 //

nirmiṇvanti ca te vṛkṣān ratanaiḥ suvicitritān / phalapuṣpehi saṃyuktān gandhavantān manoramān // srs_32.73 //

prāsādāṃśca vimānāni kūṭāgārān saharṣikān / nirmiṇvanti ca te śūrāḥ puṣkariṇyo manoramāḥ // srs_32.74 //

aṣṭāṅgajalasaṃpannāḥ svacchāḥ śītā anāvilāḥ / pibanti ye tato vāri tisrastṛṣṇā jahanti te // srs_32.75 //

avivartyāśca te bhonti pītvā vāri niruttaram / anuttareṇa jñānena bhonti buddhā anuttarāḥ // srs_32.76 //

anuttarāṃ gatiṃ śāntāṃ gacchantīti vijānatha / imāṃ gatimajānantaḥ pranaṣṭāḥ sarvatīrthikāḥ // srs_32.77 //

te ca tadgatikāḥ sattvā ye teṣāṃ bhonti niśritāḥ / patiṣyanti mahāghorāmavīcimaparāyaṇāḥ // srs_32.78 //

yāstatra vedanā ghorā na śakyāstāḥ prakīrtitum / ahaṃ ca tāḥ prajānāmi bodhisattvāśca tāyinaḥ // srs_32.79 //

ye ceha dharme kāṅkṣanti evaṃ gambhīri durdṛśe / abhūmistatra bālānāmupalambhasmi ye sthitāḥ // srs_32.80 //

nirmiṇvanti viyūhāṃste naikarūpanidarśanān / yena te sarvi gacchanti buddhakṣetrānanuttarān // srs_32.81 //

yāvantyo buddhakṣetreṣu rūpanirhārasaṃpadaḥ / sarvāstā iha darśenti bodhisattvā maharddhikāḥ // srs_32.82 //

mahādharmeṇa saṃnaddhā mahāvīrā mahābalāḥ / mahāśūnyārthavajreṇa prahārāṇi dadanti te // srs_32.83 //

raśmikoṭisahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikā / kāyato niścarantyeṣāṃ yebhirlokaḥ prabhāsate // srs_32.84 //

(vaidya 201) na te strīṣvabhirajyante na ca teṣāṃ virāgatā / vibhāvitaiteṣāṃ saṃjñā istrisaṃjñā svabhāvataḥ // srs_32.85 //

aśūnyā buddhakṣetrāste yeṣu śūrā bhavanti te / kiṃ teṣāṃ māru pāpīyānantarāyaṃ kariṣyati // srs_32.86 //

dṛṣṭīkṛteṣu ye sthitvā bahu buddhā virāgitāḥ / vyāpādena upastabdhā icchālobhapratisthitāḥ // srs_32.87 //

sarvasaṃjñā vibhāvitvā saṃjñāvaivartiye sthitāḥ / ya evaṃ jñāsyate jñānaṃ buddhajñānamacintiyam // srs_32.88 //

pūrvāntamaparāntaṃ ca pratyutpannaṃ ca paśyati / evaṃ ca deśitā dharmā na cātra kiṃci deśitam // srs_32.89 //

na ca jñānena jānāti na cājñānena sīdati / jñānājñāne vikalpetvā buddhajñāneti vuccati // srs_32.90 //

vijñaptivākyasaṃketaṃ bodhisattvaḥ prajānati / karoti arthaṃ sattvānāmaprameyacintiyam // srs_32.91 //

saṃjñā saṃjānanārthena udgraheṇa nidarśitā / anudgrahaśca sā saṃjñā viviktārthena deśitā // srs_32.92 //

yacco viviktaṃ sā saṃjñā yā viviktā sa deśanā / saṃjñāsvabhāvo jñātaśca evaṃ saṃjñā na bheṣyati // srs_32.93 //

prahāsyāma imāṃ saṃjñāṃ yasya saṃjñā pravartate / saṃjñā prapañce carati na sa saṃjñātu mucyate // srs_32.94 //

kasyeyaṃ saṃjñā utpannā kena saṃjñā utpāditā / kena sā sparśitā saṃjñā kena saṃjñā nirodhitā // srs_32.95 //

dharmo na labdho buddhena yasya saṃjñā utpadyate / iha cintetha taṃ arthaṃ tataḥ saṃjñā na bheṣyati // srs_32.96 //

kadā saṃjñā anutpannā kasya saṃjñā virudhyate / vimokṣa ciatacārasya kathaṃ tatra utpadyate // srs_32.97 //

yadā vimokṣaṃ spṛśati sarva cintā acintiyā / acintiyā yadā cintā tadā bhoti acintiyaḥ // srs_32.98 //

cintābhūmau sthihitvāna pūrvameva vicintitā / sarvacintāṃ jahitvāna tato bheṣyatyacintiyaḥ // srs_32.99 //

(vaidya 202) śukladharmavipāko 'yamasaṃskāreṇa paśyati / ekakṣaṇena jānāti sarvasattvavicintitam // srs_32.100 //

yathā sattvāstathā cintā yathā cintā tathā jināḥ / acintiyena buddhena iyaṃ cintā prakāśitā // srs_32.101 //

yo raho eku cinteti kadā cintā na bheṣyati / na cintāṃ cintayantasya sarvacintā vigacchati // srs_32.102 //

cyute mṛte kālagate yasya cintā pravartate / cintānusāri vijñānaṃ nāsā cintāntamucyate // srs_32.103 //

ye sthitā istrisaṃjñāyāṃ rāgasteṣāṃ pravartate / vibhāvitāyāṃ saṃjñāyāṃ na rāgeṇopalipyate // srs_32.104 //

iyaṃ cintā mahācintā dharmacintā niruttarā / anayā dharmacintāya bhūtacintā pravartate // srs_32.105 //

bahu acintiyā cintā dīrgharātraṃ vicintitā / na ca cintākṣayo jātaścintayitvā ayoniśaḥ // srs_32.106 //

yo 'sau cintayate nāma kṣaye jñānaṃ na vidyate / na kṣayo bhūmijñānasya kṣayasyo eṣa dharmatā // srs_32.107 //

ghoṣo vākpatha vijñaptiḥ kṣayaśabdena deśitā / nirviśeṣāśca te dharmā yathā jñānaṃ tathā kṣayaḥ // srs_32.108 //

anutpannāniruddhāśca animittā alakṣaṇāḥ / kalpakoṭiṃ pi bhāṣitvā animittena deśitāḥ // srs_32.109 //

sarvabhāvān vibhāvitvā abhāve ye pratiṣṭhitāḥ / na cānyo darśito bhāvo nābhāvo 'nyo nidarśitaḥ // srs_32.110 //

vijñaptā bhāvaśabdena abhāvasya prakāśanā / na cāsau sarvabuddhehi abhāvaḥ śakyu paśyitum // srs_32.111 //

yo bhāvaḥ sarvabhāvānāmabhāva eṣa darśitaḥ / evaṃ bhāvān vijānitvā abhāvo bhoti darśitaḥ // srs_32.112 //

nāsau sparśayituṃ śakyamabhāvo jātu kenacit / sparśanāttu abhāvasya nirvṛti eṣa deśitā // srs_32.113 //

ahaṃ buddho bhavelloke yasyaiṣā ho matirbhavet / na jātu bhavatṛṣṇārto bodhiṃ budhyeta paṇḍitaḥ // srs_32.114 //

na kaṃci dharmaṃ prārtheti bodhisattvaḥ samāhitaḥ / niṣkiṃcanā nirābhogā eṣā bodhīti ucyate // srs_32.115 //

(vaidya 203) bahū evaṃ pravakṣyanti vayaṃ bodhāya prasthitāḥ / imāṃ gatimajānanto dūre te buddhabodhaye // srs_32.116 //

śabdena deśitā dharmāḥ sarve saṃskāra śūnyakāḥ / yaśva svabhāvaḥ śabdasya gambhīraḥ sūkṣma durdṛśaḥ // srs_32.117 //

mahābhijñāya nirdeśa idaṃ sūtraṃ pravuccati / arthāya bodhisattvānāṃ sarvabuddhehi deśitam // srs_32.118 //

pratipakṣā hatāsteṣāṃ yāvantaḥ sāṃkileśikāḥ / pratiṣṭhitā abhijñāsu ṛddhisteṣāṃ subhāvitā // srs_32.119 //

sthitāḥ praṇidhijñānasmiṃstacca jñānaṃ vibhāvitam / atṛptirlabdhajñānasya aprameyā acintiyā // srs_32.120 //

na teṣāmabhisaṃskāraḥ samādhī riddhikāraṇam / vipāka eṣa śūrāṇāṃ nityakālaṃ samāhitaḥ // srs_32.121 //

vipākajāye ṛddhīye gacchantī kṣetrakoṭyaḥ / paśyanti lokapradyotān yathā gaṅgāya vālikā // srs_32.122 //

upapattiścyutisteṣāṃ yathā cittasya vartate / cittasya vaśitāṃ prāptāḥ kāyasteṣāṃ prabhāsvaraḥ // srs_32.123 //

bhāvanāmayi ṛddhīye ye sthitā buddhaśrāvakāḥ / tebhiḥ saṃskāraṛddhīye kalāṃ nāyānti ṣoḍaśīm // srs_32.124 //

na teṣāṃ sarvadevebhirāśayaḥ śakyu jānitum / anyatra lokanāthebhyo ye vā teṣāṃ same sthitāḥ // srs_32.125 //

na teṣāmasti khālityaṃ na caiva palitaṃ śire / audārikā jarā nāsti na duḥkhamaraṇaṃ tathā // srs_32.126 //

saṃśayo vimatirnāsti kāṅkṣā teṣāṃ na vidyate / rātriṃdivaṃ gaveṣanti sūtrakoṭīśatāni te // srs_32.127 //

prahīṇānuśayāsteṣāṃ yāvantaḥ sāṃkileśikāḥ / samacittāḥ sadā bhonti sarvasattvāna te 'ntike // srs_32.128 //

samādhikoṭiniyutāṃ nirdiśanti daśaddiśe / praśnakoṭīsahasrāṇi vyākurvan hyanavasthitāḥ // srs_32.129 //

strīsaṃjñā puruṣasaṃjñā ca sarvasaṃjñā vibhāvitāḥ / sthitā abhāvasaṃjñāyāṃ deśenti bhūtaniścayam // srs_32.130 //

pariśuddhena jñānena yathāvaddharmadeśakāḥ / dharmasaṃgītyābhiyuktāḥ samādhijñānagocarāḥ // srs_32.131 //

(vaidya 204) yāpi dhyānacaristeṣāṃ nāsau bhāvapratiṣṭhitā / avandhyaṃ vacanaṃ teṣāmavandhyā dharmadeśanā // srs_32.132 //

sulabdhaṃ tena mānuṣyaṃ prahīṇāḥ sarvi akṣaṇāḥ / kṛtajñāḥ sarvabuddhānāṃ yeṣāṃ sūtramidaṃ priyam // srs_32.133 //

kalpā acintiyāstehi ye saṃsārāttu choritāḥ / yairitaḥ sūtraśreṣṭhāto dhṛtā gāthā catuṣpadā // srs_32.134 //

dṛṣṭāste sarvabuddhehi taiste buddhāśca satkṛtāḥ / kṣipraṃ ca bodhiṃ prāpsyanti teṣāṃ sūtramidaṃ priyam // srs_32.135 //

na teṣāṃ kāṅkṣa vimatī sarvadharmeṣu bheṣyatī / āsannā nirvṛtisteṣāṃ yeṣāṃ sūtramidaṃ priyam // srs_32.136 //

dṛṣṭastehi mahāvīro gṛdhrakūūṭe tathāgataḥ / sarve vyākṛtu buddhena drakṣyanti maitrakaṃ jinam // srs_32.137 //

dṛṣṭvā maitreya saṃbuddhaṃ lapsyante kṣānti bhadrikām / ye keci kṣayakālasminniha sūtre pratiṣṭhitāḥ // srs_32.138 //

sthitāste bhūtakoṭīye bhūtakoṭiracintiyā / acintiyāyāṃ koṭīye kāṅkṣā teṣāṃ na vidyate // srs_32.139 //

na teṣāṃ vidyate kāṅkṣā aṇūmātrāpi sarvaśaḥ / aṇūmātre prahīṇesmin bodhisteṣāṃ na durlabhā // srs_32.140 //

caratāṃ duṣkaraṃ caiva kṣayakāle subhairave / śikṣitva sūtraratne 'smin pratibhānasmi akṣayam // srs_32.141 //

idaṃ sūtraṃ priyaṃ kṛtvā buddhānāṃ gañjarakṣakāḥ / sarvabuddhāniyaṃ pūjā dharmapūjā acintiyā // srs_32.142 //

na teṣāṃ durlabhaṃ jñānaṃ buddhajñānamacintiyam / dhārayiṣyantidaṃ sūtraṃ kṣayakālesmi dāruṇe // srs_32.143 //

yebhiśca pūrvabuddhānāmime sūtrānta dhāritāḥ / teṣāṃ kāyagatā ete kṣayakāle pravartiṣu // srs_32.144 //

te te nādaṃ nadiṣyanti buddhānāṃ kṣetrakoṭiṣu / saṃmukhaṃ lokanāthānāṃ śākyasiṃhasya yā carī // srs_32.145 //

siṃhanādaṃ nadantaste buddhanādamacintiyam / anantapratibhānena vakṣyante bodhimuttamām // srs_32.146 //

(vaidya 205) te te vyākṛta buddhena ikṣvākukulasaṃbhavāḥ / ye rakṣiṣyantimāṃ bodhiṃ kṣayakāle mahābhaye // srs_32.147 //

te te rūpeṇa saṃpannā lakṣaṇehi vicitritāḥ / vikurvamāṇā yāsyanti buddhakoṭīya vandakāḥ // srs_32.148 //

māyopamehi puṣpehi hemavarṇanidarśanaiḥ / rūpyāmayehi puṣpehi vaidūryasphaṭikehi ca // srs_32.149 //

sarvāṇi ratnajātāni prādurbhontyeṣu pāṇiṣu / yairākiranti saṃbuddhān bodhimārgagaveṣakāḥ // srs_32.150 //

citrā nānāvidhā pūjā vādyanirhārasaṃpadā / niścarī romakūpebhyo yathā gaṅgāya vālikāḥ // srs_32.151 //

ye ca śṛṇvanti taṃ śabdaṃ sattvakoṭyo acintiyāḥ / bhavantyavinivartyāste buddhajñāne anuttare // srs_32.152 //

teṣāṃ ca buddhakoṭīnāṃ varṇaṃ bhāṣantyacintiyam / acintiyeṣu kṣetreṣu teṣāṃ śabdaḥ śruṇīyati // srs_32.153 //

ye ca śṛṇvanti taṃ śabdaṃ teṣāṃ saṃjñā nirudhyate / nirodhitāyāṃ saṃjñāyāṃ buddhān paśyantyanalpakān // srs_32.154 //

etādṛśena jñānena caritvā bodhicārikām / kṛtvārthaṃ sarvasattvānāṃ bhavantyarthakarā jināḥ // srs_32.155 //

guṇānuśaṃsā ityete yā labhante ha paṇḍitāḥ / anye aparimāṇāśca yairiyaṃ bodhi dhāritā // srs_32.156 //

mātṛgrāmo 'pidaṃ sūtraṃ śrutvā gāthāpi dhārayet / vivartayitvā strībhāvaṃ sa bhaved dharmabhāṇakaḥ // srs_32.157 //

na sā puno 'pi strībhāvamitaḥ paścād grahīṣyati / bhavet prāsādiko nityaṃ lakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtaḥ // srs_32.158 //

śreṣṭhe 'tha iha sūtrasmin guṇāḥ śreṣṭhāḥ prakāśitāḥ / te 'sya sarve bhaviṣyanti kṣipraṃ bodhiṃ ca prāpsyate // srs_32.159 //

viśāradaśca so nityaṃ bhoti sarvāsu jātiṣu / dhārayitvā idaṃ sūtraṃ bodhisattvāna gocaram // srs_32.160 //

janako bodhisattvānāṃ samādhiḥ śānta bhāṣitaḥ / ya icched buddhituṃ bodhimidaṃ sūtraṃ pravartayet // srs_32.161 //

(vaidya 206) āsannāste munīndrāṇāmāsannā vuddhabodhaye / lapsyanti nacireṇemāṃ bhūmiṃ śāntāṃ samāhitāḥ // srs_32.162 //

iha bodhīya te śūrā bodhisattvāḥ sthitāḥ sadā / paśyanti buddhakoṭīyo yathā gaṅgāya vālikāḥ // srs_32.163 //

rājā bhavitvā mahīpati cakravartī dṛṣṭvā ca buddhān virajān suśāntacittān / gāthāśataistāṃ staviṣyati lokanāthān sa labhitva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.164 //

so pūja kṛtva atuliya nāyakānāṃ sumahāyaśānāṃ devanarottamānām / muktvā sa rājyaṃ yathariva kheṭapiṇḍaṃ śuddho viśuddhaścariṣyati brahmacaryam // srs_32.165 //

sa pravrajitva jinavaraśāsanasmiṃ labdhvāpi caitaṃ viraju samādhi śāntam / kalyāṇavākyo madhuragiraḥ sa bhūtvā adhiṣṭhānu dhīmān bhaviṣyati sūtrakoṭyāḥ // srs_32.166 //

śūnyānimittaṃ paramapraṇītu śāntaṃ dharma praśāntaṃ cara nipuṇaṃ asaṅgam / svabhāvaśūnyaṃ sada virajaṃ praśāntaṃ samādhiprāptyā bahu jani saṃprakāśayī // srs_32.167 //