Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST)Trang 3/4

Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa

Samādhirājasūtra

Thông tin
GRETIL — P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 2.).CC BY-NC-SA 4.0

gambhīrabuddhī satatamanantabuddhī vistīrṇabuddhī aparimitārthabuddhī / gambhīra śāntaṃ labhiya imaṃ samādhimālokaprāpto bhaviṣyati sarvalokaḥ // srs_32.168 //

śuciśca nityaṃ bhaviṣyati brahmacārī sa nirāmagandhaḥ satatamasaṃkiliṣṭaḥ / anyāṃśca tatra sthapiṣyati sattvakoṭayo labdhvā praśāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.169 //

sa sutīkṣṇaprajño bhaviṣyati śreṣṭhaprajñaḥ śrutisāgaro 'sau nityamanantabuddhiḥ / kalyāṇavākyo matikuśalo vidhijño dhāritva śāntiṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.170 //

(vaidya 207) ye karmasthānā tathariva śilpasthānā bhaiṣajyasthānāstathariva auṣadhīnām / sarvatra dhīro bhaviṣyati pāraprāpto dhāritva sūtraṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.171 //

kāvyeṣu śāstreṣu tathapi ca hāsyalāsye nṛtye 'tha gīte sukuśala pāraprāptaḥ / ācāryu loke bhaviṣyati nityakālaṃ dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.172 //

parivāravān so bhaviṣyati nityakālaṃ sa abhedyapakṣaḥ sada sahitaḥ samagraḥ / caramāṇu śreṣṭhāṃ varāṃ śiva bodhicaryāṃ dhāritva sūtraṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.173 //

śokātha śalyā tathariva cittapīḍā no tasya jātu bhaviṣyati paṇḍitasya / ārogyaprāpto bhaviṣyati sarvakālaṃ dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.174 //

ye kāyaśūlāstathariva cittaśūlāḥ ye dantaśūlāstathapi ca śīrṣaśūlāḥ / no tasya bhontī vyādhayu jīvaloke dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.175 //

yāvanta rogā bahuvidha martaloke ye kāyarogāstathariva cittarogāḥ / te tasya rogāḥ satata na jātu bhonti dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.176 //

cittasya vā ye bahuvidhu yatkileśāḥ kāye vāpi bahuvidha rogajātāḥ / te tasya nāstī bahuvidha saṃkileśā dhāritva śāntaṃ imu viraja samādhim // srs_32.177 //

yathantarīkṣaṃ gaganamanopaliptaṃ prakṛtiviśuddhaṃ vimala prabhāsvaraṃ ca / (vaidya 208) cittaṃ tathaiva bhavati viśuddha tasyo dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.178 //

candrasya ābhā tathariva sūryaābhā śuddhā agrāhyā bhavati prabhāsvarāśca / cittaṃ tathaiva bhavati prabhāsvaraṃ ca dhāritva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.179 //

yatha antarīkṣaṃ na sukaru citraṇāya raṅgān gṛhītvā bahuvidha naikarūpān / cittaṃ tathaiva na sukaru citrituṃ sevetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.180 //

vāto yathaiva caturdiśa vāyamāno asajjamāno vrajati diśaḥ samantāt / vātasamānā bhavati sa cittadhārā jagi so asakto vrajati anopaliptaḥ // srs_32.181 //

jālena śakyaṃ gṛhṇitu vāyamānaḥ pāśena cāpī bandhitu śakya vātaḥ / no tasya cittaṃ sukaru vijānanāya bhāvetva śāntamimu virajaṃ samādhim // srs_32.182 //

pratibhāsu śakyaṃ jalagata gṛhṇanāya saṃprāptu toyaṃ tathapi ca tailapātre / no tasya cittaṃ sukaru vijānanāya bhāvetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.183 //

garjanti meghā vidyulatā carantā śakyaṃ grahītu pāṇina mānuṣeṇa / no tasya cittaṃ sukaru pramāṇu jñātuṃ bhāvetva śāntaṃ imu virajaṃ samādhim // srs_32.184 //

sattvāna śakyaṃ rūtaravitaṃ grahītuṃ ye santi sattvā daśadiśi buddhakṣetra / cittasya tasyo na sukaru jñātu koṭiṃ samādhilabdho yada bhavi bodhisattvaḥ // srs_32.185 //

(vaidya 209) so tāṃ labhitva virajaṃ samādhibhūmiṃ asaṃṃkiliṣṭo bhavati anopaliptaḥ / no tasya bhūyo tribhavi niveśa jātu anena labdho bhavati samādhi śāntaḥ // srs_32.196 //

no kāmalolo na ca puna rūpalolo na istrilolo na ca puna bhrāntacittaḥ / śāntaḥ praśānto bhavati anopalipto yada bhoti labdho ayu virajaḥ samādhiḥ // srs_32.187 //

na putralolo na ca puna dhītalolo no bhāryalolo na ca parivāralolaḥ / suśāntacārī bhavati anopalipto yada bhoti labdho ayu virajaḥ samādhiḥ // srs_32.188 //

na hiraṇyalolo na ca punararthalolo na svargalolo dhanarataneṣvasaktaḥ / suviśuddhacitto bhavati sa nirvikalpaḥ samādhiprāpto ayu bhavatī viśeṣaḥ // srs_32.189 //

na svargahetoścarati sa brahmacaryaṃ na svargalolo dadati sadā nu vijñaḥ / saṃbodhikāmaḥ kuśalacariṃ carantaḥ | samādhiprāpto ayu bhavatī viśeṣaḥ // srs_32.190 //

no rājyahetoścarati tapo vrataṃ vā naiśvaryamarthāstribhuvani prārthamānaḥ / saṃbodhilolo bahujanahitāya niṣpādayī so imu virajaṃ samādhim // srs_32.191 //

no tasya rāgo janayati jātu pīḍāṃ yo na strīlolo so bhavati bhrāntacittaḥ / tathāpi tena prakṛtiprajñāya rāgo labhitva etaṃ viraju samādhi śāntam // srs_32.192 //

no tasya doṣo janayati jātu pīḍāṃ vyāpādu yeno pratighamatho kareyya / (vaidya 210) maitrāya teno nihata sa doṣadhātu pratilabhya etaṃ viraju samādhi śāntam // srs_32.193 //

no tasya moho janayati jātu pīḍāṃ prajñāya teno nihata sa moha avidyā / taṃ jñānu labdhaṃ vitimiramaprameyaṃ samādhiprāpte imi guṇa aprameyāḥ // srs_32.194 //

aśubhāya rāgaḥ satata sunigṛhīto maitryāya doṣo nihatu sadā aśeṣaḥ / prajñāya moho vidhamiya kleśajālaṃ samādhiprāptaḥ pratapati sarvaloke // srs_32.195 //

no tasya middhaṃ janayati jātu pīḍāṃ subhāvitā se vividha utkileśāḥ / anopalipto bhavati ca vipramuktaḥ samādhiprāpte imi guṇa aprameyāḥ // srs_32.196 //

no tasya moho janayati jātu pīḍāṃ tathā hi tyāge abhiratu nityakālam / sarvasvatyāgī bhavati sukhasya dātā ya imaṃ samādhiṃ dhārayati bodhisattvaḥ // srs_32.197 //

sthāmenupeto bhavati anopameyo sa balenupeto bhavati nityakālam / no tasya loke bhavati samaḥ kadācid ya imaṃ samādhiṃ dhārayati bodhisattvaḥ // srs_32.198 //

yadāpi rājā sa bhavati cakravartīṃ manujānu loke upagata jambudvīpe / tadāpi bhotī bahujanapūjanīyo viśeṣaprāpto matima viśiṣṭaprajñaḥ // srs_32.199 //

ye bhonti mukhyāḥ kularatanā viśiṣṭāḥ suprabhūtabhogā bahujanasvāpateyāḥ / yatrāśva hastī rathavara yugyayānā hiraṇyasvarṇaṃ maṇīratanaṃ prabhūtam // srs_32.200 //

(vaidya 211) ye śrāddha bhontī iha varabuddhajñāne te jambudvīpe kularatanābhiyuktāḥ / tatropapannaḥ kularatane viśiṣṭe karoti so 'rthaṃ suvipula jñātisaṃghe // srs_32.201 //

aśrāddha ye vā iha kula jambudvipe śraddhāṃ sa teṣāṃ janayati apramattaḥ / yaṃ bodhicitte pratiṣṭhiti sattvakāye te buddha bhontī jinapravaraḥ svayaṃbhūḥ // srs_32.202 //

te ca spṛśitva atuliyamagrabodhiṃ cakraṃ pravartentyasadṛśa buddhakṣetre / ye co vijānī imu tada dharmacakraṃ anutpattidharme nikhila te saṃpratiṣṭhī // srs_32.203 //

subahukarāśco ami tada bodhisattvāḥ sattvāna bhonti satatu te pūjanīyāḥ / karonti te 'rthaṃ atuliya nityakālaṃ sattvāna cakṣurvitimiru te janenti // srs_32.204 //

bahava śatasahasrāḥ sattvakoṭī anantā yeṣa kuśalamūlā bhonti tatra śruṇitvā / te api pratilabhante uttamaṃ bodhicittaṃ yada jinu anuśāsī bodhisattvaṃ mahātmā // srs_32.205 //

aśūnyakṣetrā pramudita bhonti nityaṃ nirupalepā ami tada buddha bhontī / yatra sthihantī imi tada bodhisattvāḥ sattvānamartha aparimitaṃ karonti // srs_32.206 //

rakṣanti śīlaṃ asadṛśu brahmacaryaṃ bhāvī samādhī vipulamanantakalpān / dhyāne vimokṣe suniśrita nityakālaṃ te bodhisattvā bhavi sada buddhaputrāḥ // srs_32.207 //

te ṛddhipādān satat niṣevamāṇā kṣetrāṇi gatvā bahu vividhānanantān / (vaidya 212) śṛṇvanti dharmaṃ sugatavaraprabhāṣaṃ sarvaṃ ca gṛhṇī pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_32.208 //

prabhāṣi sūtrānaparimitānanantān ye dhāraṇīye pratiṣṭhitu bodhisattvāḥ / sattvāna arthaṃ aparimitaṃ karonti ye dhāraṇīye pratiṣṭhitu bodhisattvāḥ // srs_32.209 //

cyutopapādaṃ jānāti sattvānāmāgatiṃ gatim / yādṛśaṃ taiḥ kṛtaṃ karma vipāko 'pi ca tādṛśaḥ // srs_32.210 //

karmaṇo na ca saṃkrāntiraṇumātrāṇi labhyate / te 'pi teṣāṃ vijānanti bodhisattvā mahāyaśāḥ // srs_32.211 //

śūnyatā ca mahātmānāṃ vihāro bhoti uttamaḥ / sthāpayanti mahāyāne sattvakoṭīracintiyāḥ // srs_32.212 //

na teṣāmovadantānāṃ sattvasaṃjñā pravartate / apravṛttiṃ ca dharmāṇāṃ bodhisattvāḥ prakāśayī // srs_32.213 //

na prakāśayatāṃ dharmāṇupalambhaḥ pravartate / śūnyāvihāriṇo bhonti dṛḍhajñāne pratiṣṭhitāḥ // srs_32.214 //

uddiśyemaṃ samādhiṃ ca vihāraṃ sarvaśāstunām / na teṣāṃ vartate saṃjñā istrisaṃjñā svabhāvatā // srs_32.215 //

istrisaṃjñāṃ vibhāvitvā bodhimaṇḍe niṣīdati / bodhimaṇḍe niṣiditvā mārasaṃjñā nivartate // srs_32.216 //

na cātra paśyate māraṃ mārasainyaṃ ca paṇḍitaḥ / na ca paśyati mārasya tisro duhitaro 'pi saḥ // srs_32.217 //

bodhimaṇḍe niṣaṇṇasya sarvasaṃjñā prahīyate / saervasaṃjñāprahīṇasya sarvā kampati medinī // srs_32.218 //

sumeravaḥ samudrāśca yāva santi daśā diśe / taṃ ca sattvā vijānanti sarvadikṣu daśasvapi // srs_32.219 //

bodhisattvasya ṛddhyeyaṃ medinī saṃprakampitā / ṣaḍvikāraṃ tadā kāle budhyato bodhimuttamām // srs_32.220 //

yāvantaḥ saṃskṛtā dharmā ye ca dharmā asaṃskṛtāḥ / sarvāṃstān budhyate dharmān dharmaśabdena deśitān // srs_32.221 //

(vaidya 213) na cātra budhyate kaścit siṃhanādaśca vartate / vartanīyaṃ vijānitvā bhoti buddhaḥ prabhākaraḥ // srs_32.222 //

pratītya dharmā vartante utpadyante pratītya ca / pratītyatāṃ yaddharmāṇāṃ sarve jānanti te viduḥ // srs_32.223 //

vidhijñāḥ sarvadharmeṣu śūnyatāyā gatiṃgatāḥ / gatiṃ ca te prajānanti sarvadharmagatiṃgatāḥ // srs_32.224 //

gatimetāṃ gaveṣitvā bodhisattvo na labhyate / yenaiṣā sarvabuddhānāṃ jñātā gatiracintiyā // srs_32.225 //

sa tāṃ gatiṃ gato bhoti yaḥ sarvāṃ gati jānati / sarvasya māyā ucchinnā jñātvā saddharmalakṣaṇam // srs_32.226 //

bodhimaṇḍe niṣīditvā siṃhanādaṃ nadī tathā / vijñāpayī kṣetrakoṭīraprameyā acintiyāḥ // srs_32.227 //

tāṃśca prakampayī sarvā buddhavīrā mahāyaśāḥ / yatha vainayikān sattvān vinetī sattvasārathiḥ // srs_32.228 //

spṛśitvā uttamāṃ bodhiṃ bodhimaṇḍāttu utthitaḥ / vineyān vinayet sattvānaprameyānacintiyān // srs_32.229 //

tato nirmiṇi saṃbuddho anantān buddhanirmitān / kṣetrakoṭīsahasrāṇi gacchantī dharmadeśakāḥ // srs_32.230 //

sthāpayantyagrabodhīye sattvakoṭīracintiyāḥ / deśayantyuttamaṃ dharmaṃ hitārthaṃ sarvaprāṇinām // srs_32.231 //

īdṛśaṃ tanmahājñānaṃ buddhajñānamacintiyam / tasmājjanayatha cchandaṃ bodhicchandamanuttaram // srs_32.232 //

janetha gauravaṃ buddhe dharme saṃghe guṇottame / bodhisattvāna śūrāṇāṃ bodhimagryāṃ niṣevatām // srs_32.233 //

anolīnena cittena satkarotha atandritāḥ / bhaviṣyatha tato buddhā nacireṇa prabhākarāḥ // srs_32.234 //

ye ca kṣetrasahasreṣu bodhisattvā ihāgatāḥ / paśyanti lokapradyotaṃ dharmaṃ deśentamuttamam // srs_32.235 //

okiranti mahāvīrā mahāratnehi nāyakam / māndāravehi puṣpehi okirī bodhikāraṇāt // srs_32.236 //

(vaidya 214) alaṃkarontidaṃ kṣetraṃ buddhakṣetramanuttaram / ratnajālena cchādenti samantena diśo daśa // srs_32.237 //

patākā avasaktāśca ucchritā dhvajakoṭayaḥ / alaṃkārairanantaiśca idaṃ kṣetramalaṃkṛtam // srs_32.238 //

kūṭāgārāṃśca māpenti sarvaratnavicitritān / prāsādaharmyaniryūhānasaṃkhyeyān manoramān // srs_32.239 //

vimānānyardhacadrāṃśca gavākṣān pañjarāṃstathā / dhūpitā dhvajaghaṭikā nānāratnavicitritāḥ // srs_32.240 //

dhūpyamānena gandhena abhrakūṭasamaṃ sphuṭam / kṣetrakoṭīsahasreṣu vāti gandho manoramaḥ // srs_32.241 //

te ca sarve spharitvāna gandhavarṣaṃ pravarṣiṣuḥ / ye ca ghrāyanti taṃ gandhaṃ te buddhā bhonti nāyakāḥ // srs_32.242 //

rāgaśalyaṃ prahīṇaiṣāṃ doṣaśalyaṃ na vidyate / vidhvaṃsitaṃ mohajālaṃ tamaḥ sarvaṃ vigacchati // srs_32.243 //

ṛddhiṃ ca tatra sparśenti balabodhyaṅga indriyān / dhyānavimokṣān sparśenti bhonti co dakṣiṇārhāḥ // srs_32.244 //

pañcakoṭīya prajñaptā vastrakoṭībhi saṃstṛtā / saṃchannā ratnajālehi cchatrakoṭībhi citritāḥ // srs_32.245 //

niṣaṇṇāstatra te śūrā bodhisattvāḥ samāgatāḥ / lakṣaṇaiste virocante tathānuvyañjanairapi // srs_32.246 //

vṛkṣai ratnamayaiḥ sarvaṃ buddhakṣetramalaṃkṛtam / nirmitāḥ puṣkariṇyaśca aṣṭāṅgajalapūritāḥ // srs_32.247 //

pānīyaṃ te tataḥ pītvā puṣkariṇītaṭe sthitāḥ / sarve tṛṣṇāṃ vinoditvā bhonti lokasya cetiyāḥ // srs_32.248 //

anyonyeṣu ca kṣetreṣu bodhisattvāḥ samāgatāḥ / buddhasya varṇaṃ bhāṣante śākyasiṃhasya tāyinaḥ // srs_32.249 //

śṛṇvanti ye ca taṃ varṇaṃ te bhontī lokanāyakāḥ / acintyā anuśaṃsā me iha sūtre prakāśitāḥ // srs_32.250 //

svarṇamayehi patrehi padmakoṭyo acintiyāḥ / śuddhasyoragasārasya karṇikāstatra nirmitāḥ // srs_32.251 //

(vaidya 215) vaiḍūryasya ca daṇḍāni sphaṭikasya ca pañjarāḥ / kesarā girigarbhasya māpitāstatra śobhanāḥ // srs_32.252 //

ye ca ghrāyanti taṃ gandhaṃ niścarantaṃ manoramam / teṣāṃ sarve praśāmyanti vyādhayaḥ prītacetasām // srs_32.253 //

rāgo dveṣaśca mohaśca aśeṣāstehi kṣīyate / trīn doṣān kṣapayitvā ca bhonti buddhā sukhaṃdadāḥ // srs_32.254 //

śabdastato niścarati buddhaśabdo hyacintiyaḥ / saddharmasaṃghaśabdaśca viniścarati sarvataḥ // srs_32.255 //

śūnyatā animittasya svaro apraṇihitasya ca / śrutvā taṃ sattvakoṭīyo bhontivaivartikā bahu // srs_32.256 //

niścaraṃścaiva śabdo 'sau kṣetrakoṭīṣu gacchati / sthāpenti buddhajñānasmin sattvakoṭīracintiyāḥ // srs_32.257 //

śakuntā kalaviṅkāśca jīvaṃjīvakapakṣiṇaḥ / te 'pi pravyāharī śabdaṃ buddhaśabdamanuttaram // srs_32.258 //

ratnāmayāśca te vṛkṣā iha kṣetrasmi nirmitāḥ / viśiṣṭā darśanīyāśca maṇīvṛkṣā manoramā // srs_32.259 //

lambante teṣu vṛkṣeṣu sarvābharaṇaveṇayaḥ / anubhāvena buddhasya iha kṣetrasmi nirmitāḥ // srs_32.260 //

na so 'sti keṣucid vyūhaḥ sarvakṣetreṣu sarvaśaḥ / yo neha dṛśyate kṣetre tadviśiṣṭatamastadā // srs_32.261 //

peyālametadākhyātaṃ śākyasiṃhena tāyinā / na te jñāne 'tra kāṅkṣati bodhisatvā mahāyaśāḥ // srs_32.262 //

koṭīya etāṃ budhyanti gatisteṣāmacintiyā / jñānena te vivardhante sāgaro vā sravantibhiḥ // srs_32.263 //

(vaidya 216) na teṣāṃ labhyate 'nto hi pibato vā mahodagheḥ / ākhyāto bodhisattvānāṃ nayo hyeṣa acintiyaḥ // srs_32.264 //

iha koṭayāṃ sthitāḥ śūrā bodhisattvā yaśasvinaḥ / svarāṅgāni pramuñcanti yathā gaṅgāya vālikāḥ // srs_32.265 //

tataścintyaḥ svaro 'pyevaṃ bodhisattvo na manyate / manyanāyāṃ prahīṇāyāmāsanno bhoti bodhate // srs_32.266 //

na sa śīlaṃ vilumpeti api jīvitakāraṇāt / aviluptaḥ sa carati bodhisattvo dṛḍhavataḥ // srs_32.267 //

nāsau bhūyo vilupyeta kamasaṃjñāya sarvaśaḥ / sarvasaṃjñāprahīṇasta aprameyāḥ samādhayaḥ // srs_32.268 //

samāhitaḥ sa carati sajjate na samādhiṣu / asaktaścāpramattaśca nāsau lokeṣu sajjate // srs_32.269 //

lokadhātūnatikramya sa gacchati sukhāvatīm / gataśca tatra saṃbuddhamamitābhaṃ sa paśyati // srs_32.270 //

bodhisattvāṃśca tān śūrān lakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtān / pañcābhijñāpāramiṃ ca prāptā dhāraṇigocarāḥ // srs_32.271 //

gacchanti kṣetrakoṭīyo buddhānāṃ pādavandakāḥ / obhāṣayanto gacchanti buddhakṣetrānacintiyān // srs_32.272 //

sarvadoṣaprahīṇāśca sarvakleśaviśodhitāḥ / sarvakleśasamucchinnā ekajātisthitā jināḥ // srs_32.273 //

na co apāyān gacchanti tasmāt kṣetrāttu te narāḥ / sarve 'pāyā samucchinnāstasmin kṣetre aśeṣataḥ // srs_32.274 //

bodhitā buddhaśreṣṭhena amitābhena tāyinā / karotha mā tatra kāṅkṣāṃ gamiṣyatha sukhāvatīm // srs_32.275 //

yaḥ kṣetraśreṣṭhasya śruṇitva varṇaṃ cittaprasādaṃ pratilabhi mātṛgrāmaḥ / sa kṣipra bhotī puruṣavaraḥ suvidvān ṛddhyā ca yāti kṣetrasahasrakoṭīḥ // srs_32.276 //

yāvanti pūjā bahuvidha aprameyā yā kṣetrakoṭīnayutayabiṃbareṣu / (vaidya 217) tāṃ pūja kṛtva puruṣavareṣu nityaṃ saṃkhyākalāpī na bhavati maitracittaḥ // srs_32.277 //

śīlaṃ samādhiṃ satatu niṣevamāṇo dhyānān vimokṣāṃstathapi ca apramāṇān / śūnyānimittān satatu niṣevamāṇo nacireṇa so hi sugatu bhavati loke // srs_32.278 //

eṣā hi pūjā paramā viśiṣṭa mahyaṃ yaḥ śīlaskandhe pratiṣṭhitu bodhisattvo / sada sarvabuddhāstena supūjitā hi kṣayāntakāle yaḥ sthitu bodhicitte // srs_32.279 //

suparīnditāste buddhasahasrakoṭyo ye bodhisattvā imu kṣayi kāli ghore / rakṣanti dharmaṃ sugatavaropadiṣṭaṃ te mahya putrāścarimaka dharmapālāḥ // srs_32.280 // iti śrīsamādhirāje sūtradhāraṇānuśaṃsāparivarto nāma dvātriṃśatitamaḥ || 32 || (vaidya 218) 33 kṣemadattaparivartaḥ |

atha khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - bhūtapūrvaṃ kumāra atīte 'dhvanyasaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule apramāṇe acintye aparimite yadāsīt | tena kālena tena samayena ghoṣadatto nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | sa khalu punaḥ kumāra ghoṣadattastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho aprameyānacintyānaparimāṇānasaṃkhyeyān sattvānāsravakṣayāyārhattve pratiṣṭhāpya parinirvāpya aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvānanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvavinivartanīyatve pratiṣṭhāpya parinirvṛto 'bhūt | tena ca kumāra kālena tena samayena rājābhūcchrīghoṣo nāma | sa tasya tathāgatasya pūjārthaṃ tathāgatadhātugarbhāṇi caturaśītistūpakoṭisahasrāṇi kārayāmāsa | ekaikasmiṃśca stūpe caturaśīticaturaśītidīpārdhyakoṭīniyutasahasrāṇi pratiṣṭhāpayāmāsa | evaṃ vādyānāṃ tūryāṇāṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākānām | ekaikatra ca stūpe caturaśīticaturaśītikoṭisahasrāṇi pratiṣṭhāpayāmāsa | ihi hi kumāra sa rājā śrīghoṣastathāgataśarīrāṇāṃ pūjāṃ kṛtvā caturaśītyā bodhisattvakoṭīniyutaśatasahastrāṇāṃ mahāntaṃ bodhisattvasaṃnipātaṃ kārayitvā teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ sarvasukhopadhānena pūjāyāmudyukto 'bhūt | sarve ca te bodhisattvā mahāsattvā dharmabhāṇakā abhūvan anācchedyapratibhānāḥ samādhipratilabdhāḥ asaṅgadhāraṇīpratilabdhā bhūtaguṇadharmadeśakāḥ pariśuddhadharmadeśakāḥ bodhisattvavaśipāramiprāptāḥ | tena ca

kumāra kālena tena samayena tatraiva parṣadi kṣemadatto nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūcchiśurdaharaḥ kṛṣṇakeśaḥ prathamayauvanasamanvāgate bhadrake vayasi vartamānaḥ avikrīḍitāvī kāmeṣu kaumārabrahmacārī ekavarṣa upasaṃpadā | tena ca kumāra kālena tena ca samayena rāja śrīghoṣastaṃ mahāntaṃ bodhisattvamahāsattvagaṇamadhyeṣate sma yaduta ṣaṭpāramitāsaṃgītau | bodhisattvapiṭakamahādhāraṇyupāyakauśalyavaśivinayāsaṅgābhinirhārārthaṃ tān bodhisattvān mahāsattvānadhyeṣya rātrau saṃniṣaṇṇāyāṃ tathāgatacaityasya purataḥ tatrānekāni dīpārdhyakoṭiniyutaśatasahasrāṇi prajvālitāni | siktasaṃmṛṣṭaśodhitaśca maṇḍalamātraḥ kṛto 'bhūt puṣpābhikīrṇo nānāvicitraśayanāsanaprajñaptaḥ | rājāpi śrīghoṣaḥ sāntaḥpuragrāmanagarajanapadapāriṣadyaḥ sapauro niṣkrāntaḥ | vādyatūryatālāvacarapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhiḥ parigṛhītābhistathāgatacaityasya pūjāṃ kṛtvā sārdhamantaḥpūreṇa prāsādatalamabhirūḍho 'bhuddharmaśravaṇāya | mahatī ca devamānuṣikā pariṣat saṃnipatitā dharmaśravaṇārthikā | adrākṣīt kṣemadatto bodhisattvo mahāsatvastāni ca mahānti dīpārdhyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi saṃprajvalitāni | avabhāsenaiva (vaidya 219) sphuṭamabhūt | sadevamānuṣikāṃ ca janatāṃ dharmaśravaṇāya saṃnipatitāṃ viditvā tasyaitadabhūt - ahamapi mahāyānasaṃprasthitaḥ | yannvahamimaṃ samādhimākāṅkṣastathāgatapūjāṃ kuryām,yathārūpayā pūjayā sadevamānuṣāsuralokaścitrīkāraprāpto bhavedāttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhaveddharmālokaprāptaḥ | imāṃ ca sarvāṃ tathāgatapūjāmabhibhaveyaṃ

yeyaṃ śrīghoṣeṇa rājñā kṛtā | rājā ca śrīghoṣaścitrīkāraprāpto bhavedāttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ sāntaḥpuraparivāraḥ ||

atha khalu kṣemadatto bodhisattva evaṃcittaḥ prītisaumanasyajātastaṃ mahāntaṃ janakāyaṃ saṃnipatitaṃ viditvā dharmaśravaṇikānāṃ rātrau saṃniṣaṇṇāyāṃ tathāgatacaityasya purataḥ sthitvā dakṣiṇaṃ bāhuṃ cīvarapariveṣṭitaṃ kṛtvā tailaplutaṃ kṛtvā dīpayāmāsa | atha khalu kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasyādhyāśayenānuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ paryeṣamāṇasya tathā pradīpte dakṣiṇe pāṇau nābhūt cittasya mukhavarṇasya vā anyathātvam | atha khalu kumāraḥ samanantarapradīpte kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasya pāṇau saṃprajvalite saṃjyotībhūte ekajvālāprāpte, atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpṛthivīcālaḥ prādurabhūt | tasya pāṇau dīpyamānasya prabhayā tānyanekāni dīpārdhyakoṭīnayutaśatasahasrāṇi dhyāmīkṛtānyabhūvan | sarvāsu ca dikṣu mahānavabhāso 'bhūt, yenāvabhāsena sarvā diśo 'vabhāsitāḥ samantāt sphuṭā abhūvan | sa prītisaumanasyajāta imaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaṃ samādhiṃ valgunā manorameṇa svareṇa viśiṣṭayā vācānuprabaddhaiḥ padavyañjanairvistareṇa sarvaparṣadaṃ vijñāpayan saṃprakāśayati sma | tatra dvādaśa sahasrāṇi trāyatriṃśatkāyikānāṃ devānāṃ saṃnipatitāni dharmaśravaṇāya | te prītisaumanasyajātā vividhāṃ divyāṃ pūjāmakārṣuḥ, apsarogaṇāśca divyāḥ saṃgītīḥ prayojayāmāsuḥ | adrākṣīdrājā śrīghoṣaḥ upariṣṭāt prāsādatalagataḥ svajanapuraskṛtaḥ antaḥpuramadhyagato 'ṣṭāṅgapoṣadhasamādattaḥ kṣemadattaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ bāhunāvabhāsayantaṃ sarvāḥ prabhā abhibhūya divyayā atikrāntamānuṣikayāvabhāsitam | dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhūt - abhijñāprāpto batāyaṃ

kṣemadatto bodhisattvo mahāsattvo bhaviṣyatīti | sa tīvraṃ prema ca prasādaṃ ca gauravaṃ ca cipasthāpya saparivāro mahākuśalamūlapuṇyaskandhopastabdhaḥ sārdhamaśītyāntaḥpurikābhistataḥ prāsādatalādātmānamutprākṣipat yadut kṣemadattasya bodhisattvasya darśanāya prītisaṃmodanāya | sa gauravanirjātena kuśalamūlena dṛṣṭa eva dharme saparivāro devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaparigrahaṃ pratilabhate | sa devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaparigṛhītaḥ punareva rājā śrīghoṣaḥ saparivāraḥ paripūrṇāddhastaśatasahasrikāt prāsādāt patitaḥ | na cāsya kāyaviheṭhaścittaviheṭho vā avalīnatā vābhūt ||

(vaidya 220) atha khalu rājā śrīghoṣaḥ ubhau bāhū pragṛhya mahatā janakāyena sārdhaṃ mahāntaṃ nirnādanirghoṣamākrandraṃ cākārṣīt yaduta kṣemadattasya bodhisattvasya mahāsattvasya bāhuṃ dahyamānaṃ dṛṣṭvā saṃprajvalitam | sa rājā tena mahatā janakāyena sārdhaṃ prārodīdaśrūṇi pravartayamānaḥ ||

atha khalu kṣemadatto bodhisattvo mahāsattvaḥ rājānaṃ śrīghoṣamāmantrayate sma - kiṃ punasttvaṃ mahārāja anena mahatā janakāyena sārdhaṃ mahāntaṃ nirnādanirghoṣamākrandaṃ kurvan rodiṣi aśrūṇi ca pravartayasi? atha khalu rājā śrīghoṣaḥ kṣemadattaṃ bodhisattvaṃ gāthābhigītena prābhāṣata -

kṣemadattaṃ mahāprājñaṃ paṇḍitaṃ dharmabhāṇakam / aṅgahīnaṃ viditvainaṃ jano 'yaṃ tena roditi // srs_33.1 //

etādṛśaṃ rūpamidaṃ tejorāśisamudgatam / bāhuhīnaṃ viditvā hi bhūyo 'hamapi duḥkhitaḥ // srs_33.2 //

yastvayā dīpito bāhuḥ prabhā muktā diśo daśa / ime jihmīkṛtā dītā divyayā tvatprabhūtayā // srs_33.3 //

prakampiteyaṃ pṛthivī cittaṃ te na ca līiyate / tata utpāditaṃ cittaṃ naiṣo avarakovidaḥ // srs_33.4 //

hastaśatasahasrātaḥ prāsādāt patito hyaham / sārdhamantaḥpureṇeha na ca me kāyu hiṃsitaḥ // srs_33.5 //

sādhu te jñānamāścaryaṃ sādhu cittamanuttaram / sādhu vīryaṃ ca svārabdhaṃ sādhuṃ cādhyāśayo mahān // srs_33.6 //

yasya hastau vidahyante na jātvastīha iñjanā / prītiprāmodyajātaśca bhūyo dharmaṃ prabhāṣate // srs_33.7 //

pūrṇamāsyāṃ yathā candraḥ sūryo vāsau nabhastale / sumerugirirājo vā evaṃ śobhasi māriṣa // srs_33.8 //

ahaṃ pi evaṃ praṇidhiṃ paripūreya paṇḍitaḥ / kāye premaṃ jahitvāhaṃ kuryāmarthaṃ ca prāṇinām // srs_33.9 //

dharmapremṇā ca hṛṣyāmi prīitirme 'tra acintiyā / yat puno aṅgahīno 'si tena me duḥkhamuttamam // srs_33.10 //

kṣemadatto hi rājānaṃ devanāgehi pūjitaḥ / anantapratibhānena imā gāthā abhāṣata // srs_33.11 //

naivaṃ syādaṅgahīno 'sau yasya bāhurna vidyate / sa tu devāṅgahīnaḥ syāda yasya śīlaṃ na vidyate // srs_33.12 //

(vaidya 221) anena pūtikāyena pūjitā me tathāgatāḥ / acintiyā dakṣiṇīyāḥ sarvalokasya cetiyāḥ // srs_33.13 //

anantā yāstrisāhasrā paripūritāḥ / pradadyāllokanāthebhyo buddhajñānagaveṣakaḥ // srs_33.14 //

astyeṣā laukikī pūjā anyā pūjā acintiyā / ye dharmān śūnyān jānanti tyajante kāyajīvitam // srs_33.15 //

satyavākyaṃ kariṣyāmi mahārāja śṛṇohi me / yā ceyaṃ janatā sarvā imāṃ gāthāṃ vijānatha // srs_33.16 //

yena satyena buddho 'haṃ bheṣye lokasya cetiyaḥ / tena satyena dharaṇī ṣaḍavikāraṃ prakampatu // srs_33.17 //

bhāṣitā va iyaṃ vācā dharaṇī ca prakampitā / āścaryamadbhataprāptā devakoṭyaḥ praharṣitāḥ // srs_33.18 //

harṣitā devamanujā bodhicittamupādayuḥ / prasthitā agrayānasminnaprameyā acintiyāḥ // srs_33.19 //

yāttakānāṃ kṛto arthaḥ kṣemadattena bhikṣuṇā / buddhānāṃ vartate jñānaṃ yatrākṣayamacintiyam // srs_33.20 //

yena satyena dharmo 'sau bāhurnāma na vidyate / tena satyena me bāhurbhoti kṣipraṃ yathā purā // srs_33.21 //

yena satyena dharmo 'sau kṣemadatto na vidyate / diśo daśa gaveṣadbhiḥ śunyatvānnopalabhyate // srs_33.22 //

yo 'pi niścarate śabdastaṃ pu śūnyaṃ vijānatha / pratiśrutkopamaḥ śabdo dharmānevaṃ vijānatha // srs_33.23 //

sadā viśārado bhoti śunyatāyāṃ gatiṃgataḥ / tasya satyena vākyena sarvaloko na dahyate // srs_33.24 //

yāvantastribhave sattvā ye devā ye ca mānuṣāḥ / sarvajñatāyāstejena sarve bhonti samāhitāḥ // srs_33.25 //

yāvantyupadravāḥ kecid ye divyā ye ca mānuṣāḥ / avaivartikatejena sarve te bhonti nirvṛtāḥ // srs_33.26 //

bhāṣitāśca imā gāthā bāhuśca punarutthitaḥ / kṣemadattasya kāyaśca lakṣaṇehi vicitritaḥ // srs_33.27 //

(vaidya 222) devakoṭīsahasrāṇi antarikṣe sthitāni ca / mandārapuṣpaistaṃ bhikṣumokiranti ca tatkṣaṇam // srs_33.28 //

amānuṣyehi puṣpehi jambudvīpo hyayaṃ sphuṭaḥ / apsaraḥkoṭiniyutai saṃgītyaḥ saṃprayojitāḥ // srs_33.29 //

imaṃ nādaṃ nadantasya kṣemadattasya tatkṣaṇam / buddhakoṭīsahasrāṇi paśyantīdaṃ vikurvitam // srs_33.30 //

svakasvakeṣu kṣetreṣu ārocet sumahāyaśāḥ / bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ ca upāsaka upāsikām // srs_33.31 //

kṣemadatto hyasau bhikṣuḥ paṇḍitaḥ sumahābalaḥ / yenāsau dīpito bāhurbuddhajñānasya kāraṇāt // srs_33.32 //

tena kṣetrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ / obhāsitāḥ pradīpena kalpoddāha iva sthite // srs_33.33 //

puṣpacandanacūrṇaiśca sarvakṣetrāḥ sphuṭā abhūt / yāvadbhūmimupādāya jānumātramabhūt sphuṭam // srs_33.34 //

sarvaratnaiḥ sarvapuṣpairbuddhakṣetramabhūt sphuṭam / kṣemadattasya pūjāyai nāgā varṣanti mauktikam // srs_33.35 //

sarvaratnāmayairvyūhairidaṃ kṣetramalaṃkṛtam / saṃstṛtaṃ ratnamuktābhioḥ kṣemadattasya pūjayā // srs_33.36 //

devā nāgāśca yakṣāśca kinnarāpsaramahoragāḥ / prasthitā agrabodhīye yathā gaṅgāya vālikāḥ // srs_33.37 //

śākyasiṃho 'pi saṃbuddho gṛdhrakūṭasmi parvate / purato bhikṣusaṃdhasya siṃhanādaṃ nadī jinaḥ // srs_33.38 //

kṣemadatto 'hamabhavaṃ śrīghoṣo 'pyajito 'bhavat / kalpakoṭīsahasrāṇi caran saṃbodhicārikām // srs_33.39 //

sahadarśanena bhikṣusya kṣemadattasya tatkṣaṇam / acintyābhistadā strībhiḥ strībhāvo vinivartitaḥ // srs_33.40 //

vyākṛtāste narendreṇa nāsti teṣāṃ vinivartanā / svayaṃbhuvo bhaviṣyanti sarve lokavināyakāḥ // srs_33.41 //

śrutvā sūtramidaṃ vidvān saṃlekhaguṇadarśanam / kāye prema na kurvīta iha dharme suśikṣitaḥ // srs_33.42 // iti śrīsamādhirāje kṣemadattaparivarto nāma trayastriṃśatitamaḥ || 33 || (vaidya 223) 34 jñānāvatīparivartaḥ |

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena imaṃ samādhimākāṅkṣatā kṣipramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena kuśalamūle pratiṣṭhite dharmadānena vā āmiṣadānena vā yogaḥ karaṇīyaḥ | tena bodhisattvena mahāsattvena taddānaṃ catusṛbhi pariṇāmanābhiḥ pariṇāmayitavyam | katamābhiścatasṛbhiḥ? yaduta yairupāyakauśalyaistairbuddhairbhagavadbhiranuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā, teṣāmupāyakauśalyānāṃ pratilambhāyedaṃ dānakuśalamūlamavaropayāmi | ayaṃ prathamaḥ pariṇāmaḥ | yebhyaḥ kalyāṇamitrebhyo 'ntikāttānyupāyakauśalyāni śṛṇuyāmudgṛhṇīyāṃ paryavāpnuyāṃ dhārayeyam, tairanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbudhyate | tairyaiḥ kalyāṇamitraiḥ sārdhaṃ samavadhānaṃ bhavet, evametaddānakuśalamūlamavaropayāmi | ayaṃ dvitīyaḥ pariṇāmaḥ | ye bhogapratilābhāḥ sarvalokopajīvyā bhaveyustairme bhogapratilābhaiḥ samavadhānaṃ bhavet, evamidaṃ kuśalamūlavaropayāmi | ayaṃ tṛtīyaḥ pariṇāmaḥ | ya ātmabhāvapratilābhaḥ dvābhyāmanugrahābhyāṃ sattvānanugṛhṇīyādāmiṣānugraheṇa ca dharmānugraheṇa ca, tasya me ātmabhāvasya pratilambho bhavet, evamidaṃ kuśalamūlavaropayāmi | ayaṃ caturthaḥ pariṇāmaḥ | ābhiḥ kumāra catasṛbhiḥ pariṇāmanābhirbodhisattvena mahāsattvena tāni kuśalamūlāni pariṇāmayitavyāni ||

punaraparaṃ kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣatā gṛhīṇā vā pravrajitena vā kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena śīlavanto guṇavantaḥ prajñāvanto bodhisattvā mahāsattvāḥ sevitavyā bhajitavyāḥ paryupāsitavyā aśāṭhyena | yo 'sya samādherdhārako bhikṣurbodhisattvo mahāsattvo bhavet,sa ca syādābādhiko bāḍhaglānaḥ, tena svamāṃsaśoṇiatenāpi sa bhikṣustasmādābādhād vyutthāpayitumutsoḍhavyaḥ | adhyāśayasaṃpannena kumāra bodhisattvena mahāsattvenemaṃ samādhimākāṅkṣata kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmenāvikampamānena viśāradena svakaṃ māṃsaśoṇitamapi parityajya dharmabhāṇako bhikṣurābādhād vyutthāpayitavyaḥ | tadanenāpi te kumāra paryāyeṇaivaṃ veditavyam ||

bhūtapūrvaṃ kumāra atīte 'dhvanyasaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule apramāṇe yadāsīt tena kālena tena samayenācintyapraṇidhānaviśeṣasamudgatarājo nāma tathāgato 'han samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | sa khalu punaḥ kumāra acintyapraṇidhānaviśeṣasamudgatarājastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yasminneva divase 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhastatraiva divase parihate aprameyānasaṃkhyeyān buddhanirmitān nirmāya aparimāṇānāṃ ca sattvānāṃ vinayaṃ kṛtvā (vaidya 224) āsravakṣayāyārhattve pratiṣṭhāpya aparimāṇāṃśca sattvānanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvavinivartanīyatve pratiṣṭhāpya tatraiva divase parinirvṛto 'bhūt | tasya khalu punarbhagavataḥ parinirvṛtasya caturaśītiḥ varṣakoṭīnayutaśatasahasrāṇi saddharmo 'tiṣṭhat | tasya ca bhagavato 'cintyapraṇidhānaviśeṣasamudgatarājasya tathāgatasya śāsanāntardhānakālasamaye paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ vartamānāyāṃ bahavo bhikṣavaḥ prādurbhūtā upalambhadṛṣṭayaḥ | teṣāmevaṃrūpāḥ sūtrāntā na rocante na cādhimucyante pratibādhante pratikṣipanti | īdṛśānāṃ ca sūtrāntadhārakāṇāṃ bhikṣūṇāṃ pīḍāṃ kurvanto yāvajjīvitād vyavaropaṇamakārṣuḥ | tairabhisatkārādhyavasitairīdṛśasutrāntadhārakāṇāṃ bhikṣuṇāṃ sahasraṃ jīvitād vyavaropitamabhūt | tena ca punaḥ kumāra kālena tena samayena rājābhūd jñānabalo nāma jambudvīpeśvaraḥ saddharmaparigrāhakaḥ pūrvapraṇidhānasaṃpannaḥ | tena khalu punaḥ kumāra kālena tena samayena iha jambudvīpe eko

bhikṣurdharmabhāṇako 'bhūt tasya samādherdhārako bhūtamatirnāmnā tasya rājñaḥ kulapraveśakaḥ kalyāṇamitro hitaiṣī anukampakaḥ arthakāmaḥ | sa cāsya rājā atṛpto darśanenābhīkṣṇapratikāṅkṣī cābhūddarśanena dharmasaṃkathanopasaṃkramaṇaparyupāsanaparipṛcchāgrahaṇadhāraṇavācanavijñāpanasamarthaḥ | sa khalu punardharmabhāṇako bhikṣuḥ sattvānāmīryācaryādhimuktidhātuvāsanākuśalo 'bhūt | sattvānāmindriyabalavīryavimātratājñānadhātuvāsanākuśalaḥ satyasaṃdhikuśalaḥ visaṃdhiprativacanakuśalaḥ arthaviniścayakuśalaḥ gambhīrapratibhānaḥ sattvānāṃ vinayavidhijñaḥ pūrvābhilāpī smitamukhaḥ apagatabhrūkuṭimukho mahadgatacittavihārī mahākarūṇābhiyuktaḥ anabhibhūtaḥ sarvaparapravādibhiḥ | tena ca kumāra kālena tena ca samayena rājño jñānabalasya duhitā dārikābhūt ṣoḍaśavarṣā jātyā abhirūpā prāsādikā darśanīyā paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā jñānāvatī nāma | tasyāḥ sa bhūtamatirbhikṣurācāryo 'bhūt kuśaleṣu dharmeṣu saṃdarśakaḥ samuttejakaḥ saṃpraharṣakaḥ samādāpakaḥ | tena ca kumāra kālena tena samayena tasya dharmabhāṇakasya bhikṣormahākṛṣṇavaisarpaḥ ūrau prādurabhūt duścikitsyo durlabhabhaiṣajyaḥ | sa vaidyeḥ glānaḥ pratikṣipto 'bhūt ||

atha khalu rājā sāntapuraḥ saputraḥ saduhitṛparivāraḥ taṃ bhikṣuṃ glānaṃ viditvā prārodīdaśrūṇi pravartayati sma sārdhamaśītyā strīsahasraiḥ sārdhaṃ paurairnāgaraiḥ sārdhaṃ rāṣṭreṇa naigamajānapadairgaṇakamahāmātraiḥ sārdhamamātyadauvārikapāriṣadyaiḥ | te sarve taṃ bhikṣuṃ glānaṃ viditvā prarodantaḥ aśraṇi pravartayāmāsuḥ - mā khalvayaṃ bhikṣuḥ kālaṃ kuryāditi | tena ca kumāra kālena tena samayena rājño jñānabalasyānyatarā devatā purāṇasālohitābhūdanubaddhā | sā tasya rājñaḥ svapnāntargatasyāpadarśayati sma - sacet mahārāja etasya bhikṣornavakenāsaṃkliṣṭena mānuṣyeṇa rudhireṇaiṣa kṛṣṇavaisarpa ālipyeta, navakaṃ cāsaṃkliṣṭaṃ mānuṣaṃ māsaṃ nānārasasaṃprayuktaṃ bhojanaṃ dīyeta, evameṣa bhikṣurasmādābādhād vyuttiṣṭheta | atha khalu rājā jñānabalastasyā rātryā atyayena tataḥ svapnāntarāt prativibuddho 'ntaḥpuramadhyagataḥ imāṃ svapnaprakṛtimantaḥpurāyārocayāmāsa - evaṃrūpaḥ svapno mayā dṛṣṭaḥ | iti hi kumāra tataḥ stryāgārāttataśca rājakulānna kācit strī utsahate tasya (vaidya 225) bhikṣostadbhaiṣajyaṃ dātum | jñānāvatyapi rājaduhitā imamīdṛśameva svapnamadrākṣīt | dṛṣṭvā ca punaḥ prativibuddhā antaḥpuramadhye imāmeva svapnaprakṛtiṃ mātṝṇāṃ parivārasya cārocayati sma | na ca kācidutsahate strī tasya bhikṣoretad bhaiṣajyaṃ dātum ||

atha khalu jñānavatī rājaduhitā tuṣṭā udagrā āttamanaskā pramuditā prītisaumanasyajātā evaṃ vyavasāyamakārṣīt - yannvahametad bhaiṣajyaṃ svakāccharīrād yathopadiṣṭaṃ navaṃ rudhiraṃ navaṃ ca māṃsaṃ dadyām | ahameveha rājakule sarvadaharā ca sarvataruṇī ca asaṃkliṣṭakāyavāṅbhanaskarmā ca | asaṃkliṣṭaṃ jñānameṣāmi asaṃkliṣṭasya dharmabhāṇakasya svaśarīrāda rudhiraṃ ca māṃsaṃ copanāmayiṣyāmi | apyeva nāmaiṣa bhikṣurasmādābādhād vyuttiṣṭheta | atha khalu sā jñānavatī rājaduhitā svakamāvāsaṃ gatvā tīkṣṇaṃ śastraṃ gṛhītvā dharmāntargatena mānasena svakamūrumāṃsaṃ chittvā nānārasasaṃprayuktaṃ praṇītamabhisaṃskṛtya lohitaṃ ca pragṛhya taṃ cācāryaṃ praveśya rājño jñānabalasya purato niṣadya lohitena taṃ visarpamālepayitvā tena ca svabhisaṃskṛtena bhojanena saṃtarpayati | atha khalu sa bhikṣurajānannaparibudhyamānaḥ apariśaṅkamānastadbhaktaṃ paribhuktavān | samanantaraparibhukte ca tasminnāhāre tasya bhikṣoḥ sarvāstā vedanā pratiprasrabdhāḥ, sarvaśca vyādhirapagataḥ | tena vigataparidāhena sarvasukhasamarpitena tathā dharmo deśito yathā tato 'ntaḥpurāttataśca nagarajanapadarāṣṭrasaṃnipātād dvādaśānāṃ prāṇisahasrāṇāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpannāni ||

atha khalu rājā jñānabalaḥ svakāṃ duhitaraṃ gāthābhiradhyabhāṣata -

kutastvayā śoṇitu labdhu dārike kuto idaṃ āhṛtu māṃsa mānuṣam / āhāru yaḥ sādhitu te 'dya dhīte yeno sukhīyaṃ kṛtu dharmabhāṇakaḥ // srs_34.1 //

hato hyayaṃ vātha mṛto 'tha labdho yat sādhitaṃ nānarasehi vyañjanam / kutaśca te śoṇitu labdhu dārike yeno ayaṃ mocitu vyādhi pāpakaḥ // srs_34.2 //

pituḥ śruṇitvā vacanaṃ ca dārikā jñānāvatī tasya idaṃ bravīti / alīnacittā ca giraṃ prabhāṣate śṛṇuṣva tātā yadahaṃ bravīmi te // srs_34.3 //

dṛṣṭastāta mayā svapno devatāyā nidarśitaḥ / śṛṇuṣva me bhūmipate bhūtamarthaṃ vijānatha // srs_34.4 //

(vaidya 226) sā devatā mamāvicanmānuṣaṃ māṃsaśoṇitam / yo dadyādasya bhikṣusya vyādhermucyet sa pāpakāt // srs_34.5 //

mayā cotthāya śayyātaḥ praviśyāntaḥpuraṃ nṛpa / svapnastadāyamākhyāto jyeṣṭhikānāṃ hi mātṛṇām // srs_34.6 //

ceṭikānāṃ mayākhyātaṃ kā śaktā kartumīdṛśam / mānuṣaṃ śoṇitaṃ māṃsaṃ rasasiddhaṃ susaṃskṛtam // srs_34.7 //

bhojanaṃ ca pradātavyaṃ śoṇitena ca lepanam / kṛṣṇavaisarpato eṣa kathaṃ bhikṣurvimucyate // srs_34.8 //

yadi kriyā na kriyate kṣiprametena vyādhinā / kālaṃ kuryādayaṃ bhikṣurbhaiṣajyena vineti vā // srs_34.9 //

tribhave ko na sattvastyājayet svamāṃsaśoṇitam / imaṃ dṛṣṭvā na ko vidvān kuryāt kāyasmi niśrayam // srs_34.10 //

antaḥpurasyo prativedayāmyahaṃ na eka nārīpi bhaṇāti dāsye / priyaśca me bhikṣuḥ priyaśca ātmā bodhyarthu tyaktaṃ maya māṃsaśoṇitam // srs_34.11 //

teṣāṃ na kāyesmi ca bhakti niśritā premāpi naivātmani cāṇumātram / tyaktvāpi cātmānu na bhoti durmanāḥ ye bodhi prārthenti śivāmaśokām // srs_34.12 //

antaḥpuraṃ tataḥ śrutvā sarvaṃ tadvismitaṃ abhūt / na cātrotsahate kācidenāṃ yojayituṃ kriyām // srs_34.13 //

tato me nāmitaṃ cittaṃ bhikṣordāsyāmi bhojanam / svāni māṃsānyahaṃ chittvā śoṇitena ca lepanam // srs_34.14 //

svakamūruṃ mayā chittvā gṛhītaṃ māṃsaśoṇitam / māṃsapeśī mayā pakvā nānārasasusaṃskṛtā // srs_34.15 //

bhikṣostasyāturasyāhaṃ dāsyāmi pituragrataḥ / bhojanaṃ mānuṣaṃ māṃsaṃ śoṇitena ca lepanam // srs_34.16 //

śṛṇohi mahyaṃ vacanaṃ narādhipā manuṣyamāṃsasmi avidyamāne / (vaidya 227) chittvā svamāṃsāni mayoruto nṛpā sādhetva dattānima dharmabhāṇake // srs_34.17 //

eṣo mayānuttarabodhi arthe svakātta kāyātta kṛto mahārthaḥ / bhikṣuśca muktaḥ kṛtu nirvikāro mayā ca puṇyaṃ kṛtamaprameyam // srs_34.18 //

rājāpyavocadduhitāṃ kathaṃ te chidyanti kāyāttu svakāttu māṃse / bhaiṣajyayoge kriyamāṇi dārike mā te abhūd duḥkha śarīravedanā // srs_34.19 //

sa rājadhītā matimān viśāradā tamālapī rāja śṛṇu narādhipā / śrutvā ca tatra pratipadya yoniśo acintiyaḥ karmavipāku tādṛśaḥ // srs_34.20 //

pāpena karmeṇa kṛtena tātā niraye 'pi sattvā prapacanti dāruṇe / nirmāṃsa bhūtvā ca samāṃsa bhonti paśyetu karmāṇa phalaṃ acintiyam // srs_34.21 //

pāpena karmeṇa nirmāṃsaśoṇitāḥ kṣaṇena co bhonti samāṃsaśoṇitāḥ / kiṃ vā punā tat kuśalena karmaṇā adhimuktito jāyati māṃsaśoṇitam // srs_34.22 //

chidyanti māṃse na mamāsi vedanā āhāri me śoṇitu nāsti iñjanā / na dharmakāyasya vraṇo na chidraṃ yadi sarvu chidyeyu mama svamāṃsam // srs_34.23 //

prītiṃ mayā dharmi parāṃ janitvā chittvā pradattaṃ svakamūrumāṃsam / na co mamā tāta vraṇena duḥkhaṃ jānāmi kāyo yathapūrvamāsīt // srs_34.24 //

(vaidya 228) audumbaraṃ puṣpu yathaiva tātā bahukalpakoṭīṣu kadāci dṛśyate / emeva etādṛśa dharmabhāṇako kadāci dṛśyantiha jambudvīpe // srs_34.25 //

yathaiva jāmbūnada niṣku bhāsate paśyanta sattvā na vitṛptimenti / emeva etādṛśa dharmabhāṇakān dṛṣṭvā na tṛpyantiha devamānuṣāḥ // srs_34.26 //

pītvā yathācchaṃ salilaṃ janasya tṛṣābhibhūtasya tṛṣā vigacchati / emeva ete vidu dharmabhāṇakā dharmāmṛtaistṛṣṇa vinenti prāṇinām // srs_34.27 //

sutyaktametanmaya māṃsaśoṇitaṃ yaddattu bhikṣusya gilānakasya / visarpu śāntaśca sa dharmabhāṇake kṛtaṃ mayā gauravu buddhavarṇitam // srs_34.28 //

cāritravantasya bahuśrutasya imaṃ samādhīvaradhārakasya / yanme tu tyaktaṃ svakamātmamāṃsameteṣa dharmāṇa bhaveyya lābhinī // srs_34.29 //

yathaiva gandhaḥ surabhī manoramaḥ kālānusārī śubha candanasya / pravāti gandho daśasu diśāsu emeva gandhopama dharmabhāṇakāḥ // srs_34.30 //

yathaiva merurdiśatāsu dṛśyate samantaprāsādiku darśanīyaḥ / avabhāsayanto diśatāsu rocate tathaiva merūpama dharmabhāṇakāḥ // srs_34.31 //

yathaiva stūpaṃ patamānu kaścid vyutthāpayet saṃskari paṇḍito naraḥ / yastatra stūpe 'pi prasādu kuryād vyutthāpito yena sa tasya hetuḥ // srs_34.32 //

(vaidya 229) emevayaṃ dharmastūpo gilānako vimocito lohitalepanena / svakena māṃsena ca dharmagauravād dīpo mayā dīpitu jambudvīpe // srs_34.33 //

eṣo 'kariṣyad yadi bhikṣu kālaṃ samādhiśabdo 'piha jambudvīpe / niruddhu sattvāna sadābhaviṣyat cikitsite 'smin sa samādhi labdhaḥ // srs_34.34 //

sarvasya lokasya paritrāṇu bhikṣurandhasya lokasya ca cakṣudāyakaḥ / rāgasya doṣasya mohasya caiva cikitsako 'yaṃ mama vaidyarājaḥ // srs_34.35 //

mahadgate citti sadā pratiṣṭhitaḥ pramāṇu caryāya na tasya labhyate / suviniścitārtheṣu padeṣu śikṣito anābhibhūtaśca parapravādibhiḥ // srs_34.36 //

na mahya bhūyo vinipātato bhayaṃ strītvaṃ punarme na ca bhūyu bheṣyati / sahasrakalpāna ca koṭiyo bhuyo kṛtvā paraṃ gauravu dharmabhāṇake // srs_34.37 //

yo buddhakṣetrān yatha gaṅgavālikāḥ ratanāna pūrṇān dadi nāyakānām / yaścaiva pādāṅgulimeka dadyādidaṃ tataḥ puṇyu viśiṣyate param // srs_34.38 //

sā dārikā kālamitaśca kṛtvā adrākṣi buddhāna sahasrakoṭyaḥ / sarveṣa co śāsani pravrajitvā imaṃ varaṃ śāntu samādhi deśayī // srs_34.39 //

sarveṣa teṣāṃ dvipadottamānāṃ parinirvṛtānāṃ caramismi kāle / (vaidya 230) pravrajyalābhinyabhu nityakālamasaṃkiliṣṭāḥ sugatāna putrakāḥ // srs_34.40 //

dīpaprabhasyātha tathāgatasya caritva sā śāsani brahmacaryam / strībhāvu tasmin vinivartayitvā abhūṣi bhikṣustada dharmabhāṇakaḥ // srs_34.41 //

maitreya jñānaṃbalu so narendraḥ saddharmaparigrāhaku nityakālam / dīpaṃkaro 'sau abhūddharmabhāṇako ahaṃ ca āsaṃ tada rājadhītā // srs_34.42 //

svakena māṃsena ca śoṇitena co upasthito me tada dharmabhāṇakaḥ / śāṭhyaṃ ca sarvaṃ parivarjayitvā imaṃ samādhiṃ pratikāṅkṣatā tadā // srs_34.43 //

yebhī tadā roditu bhikṣu dṛṣṭvā gilānakaṃ pīḍitu vedanābhiḥ / avivartikāste sada sarvi bhūvan na jātu yātā vinipātabhūmim // srs_34.44 //

nābhūṣi teṣāṃ sada akṣirogo na śīrṣarogo na ca karṇarogaḥ / na ghrāṇarogo na ca jihvarogo na ca dantaśūlaṃ na kadācidāsīt // srs_34.45 //

samantaprāsādiku bhonti nityaṃ śirīya tejena jvalantakāyāḥ / dvātriṃśaketuśatapuṇyalakṣaṇā upasthito yaistada bhikṣu glānakaḥ // srs_34.46 //

(vaidya 231) mahyaṃ ca te śāsani pravrajitvā pralujyamānānimu buddhabodhim / dhāritva te gañju tathāgatānāṃ drakṣyanti buddhāna sahasrakoṭiyo // srs_34.47 //

susaṃgṛhītvānima buddhabodhiṃ dhāretva nityaṃ ca hi gauraveṇa / te arthu kṛtvā vipulaṃ prajānāṃ drakṣyanti akṣobhya narāṇamuttamam // srs_34.48 //

śrutvā ca te carya niruttarāmimāṃ lapsyanti prītiṃ cariyāṃ nirāmiṣām / śrutvā ca te ātmana pūrvacaryāṃ kāhinti buddhāna udārapūjām // srs_34.49 //

dṛṣṭā ca bhikṣūn vidu śīlavanto niḥśāṭhiyeno sada sevitavyāḥ / akhilaṃ ca doṣaṃ ca vivarjayitvā seveta bhikṣuṃ tada dharmabhāṇakāḥ // srs_34.50 //

āghātu krodhaṃ ca vivarjayitvā pūjetha putrān mama dharmaśāsane / mā andhabhūtā bahukalpakoṭiyo vinipātaprāptāśca bhaveta duḥkhitāḥ // srs_34.51 //

na śīlu trāyeta śrataṃ ca tasya na dhyānu trāyenna araṇyavāsaḥ / tadā nu trāyenna ca buddhapūjā vyāpādu kṛtvāna paraspareṇa // srs_34.52 // iti śrīsamādhirāje jñānāvatīparivartaścatustriṃśatitamaḥ || 34 || (vaidya 232) 35 supuṣpacandraparivartaḥ |

atha khalvāyuṣmānānanda utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat - pṛccheyamahaṃ bhagavantaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ kaṃcideva pradeśaṃ sacenme bhagavānavakāśaṃ kuryāt praṣṭavyapraśnavyākaraṇāya | evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - tena hyānanda svake āsane niṣadya pṛccha tvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ yad yadevākāṅkṣasi, ahaṃ te tasya tasya praśnasya vyākaraṇena cittamārādhayiṣye | evamukte āyuṣmānānando bhagavantametadavocat - kṛtāvakāśo 'smi bhagavan, kṛtāvakāśo 'smi sugata praśnavyākaraṇāya | atha khalvāyuṣmānānando bhagavataḥ purataḥ āsane niṣadya bhagavantametadavocat - ko nu bhagavan hetuḥ kaḥ pratyayo yadiha ekatyā bodhisattvā bodhisattvacārikāṃ caramāṇā hastacchedān pādacchedān karṇacchedānakṣyutpāṭanāni aṅgottamāṅgacchedān nigacchanti pratyaṅgacchedāṃśca? vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti? no ca hīyante?na ca parikṣīyante 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ? evamukte bhagavānāyuṣmantamānandametadavocat - sacet tvamānanda jānīyā yāni me duḥkhāni pratyanubhūtāni imāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ samudānayitum, etadapi te ca pratibhāyāt | kiṃ punaryattathāgataṃ paripraṣṭavyaṃ manyathāḥ | tad yathāpi nāma ānanda iha kāścideva puruṣaḥ adhastāt pādatalamupādāya yāvanmūrdhakādādīpto bhavet prajvalitaḥ ekajvālībhūtaḥ, taṃ kaścideva puruṣa upasaṃkramya evaṃ vadet - ehi tvaṃ bhoḥ puruṣa anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ

samanvaṅgībhūtaḥ krīḍasva ramasva paricārayasveti | tat kiṃ manyase ānanda api tu sa puruṣaḥ anirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍeta rameta paricārayeta? ānanda āha - no hīdaṃ bhagavan | bhagavānāha - krīḍetānanda sa puruṣo rameta paricārayeta parikalpamupādāyānirvāpitenātmabhāvena pañcabhiḥ kāmaguṇaiḥ samarpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ | na tveva tathāgatasya pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇasya sattvāṃstribhirupāyairduḥkhitān dṛṣṭvā daridrānnābhūt sukhaṃ vā saumanasyaṃ vā cittapraharṣo vā | ye ānanda bodhisattvā mahāsattvāḥ pūrvaṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā akhaṇḍaśīlā bhavanti achidraśīlāḥ akalmāṣaśīlā aśabalaśīlāḥ aparāmṛṣṭaśīlāḥ acalitaśīlāḥ, alulitaśīlā akopyaśīlāḥ, nottānaśīlāḥ,na paradarśanaśīlāḥ na visaṃvādaśīlāḥ, ṛjuśīlāḥ yathāpratijñāśīlāḥ sattvānugrahaśīlāḥ | evaṃrūpeṇa śīlena samanvāgatā bhavanti, te ānanda bodhisattvā mahāsattvā anantāṃ bodhisattvacārikāṃ caramāṇā na hastacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na pādacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na karṇanāsācchedena parihāṇiṃ nigacchanti | (vaidya 233) na netrotpāṭanaśīrṣacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | nāṅgapratyaṅgacchedena parihāṇiṃ nigacchanti | na ca vividhāni duḥkhāni pratyanubhavanti | kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante ||

bhūtapūrvamānanda atīte 'dhvanyasaṃkhyeyakalpairasaṃkhyeyatarairvipulairapramāṇairacintyairatulyairamāpyairaparimāṇairyadāsīt | tena kālena tena samayena ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya navatikalpakoṭīniyutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt | sarvatra ca divase navatikalpakoṭīsahasrāṇi sattvānāmavaivartikatāyāṃ buddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | tena khalu punarānanda samayena tasya bhagavato ratnapadmacandraviśuddhābhyudgatarājñastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya caramikāyāṃ pañcāśati saddharmāntardhānakālasamaye saddharmavipralope vartamāne ime evaṃrūpāḥ sūtrāntā bahujanajugupsitā bahujanavivarjitā bahujanaviruddhā mahājanotsṛṣṭāścābhūvan | mahābhayabhairavakāle vartamāne mahopadrave ativṛṣṭikālasamaye anāvṛṣṭikālasamaye vartamāne vyālakālasamaye vartamāne vidyutkāntārakalpasamaye durbhikṣakālasamaye mithyādṛṣṭikālasamaye asamyagdṛṣṭikālasamaye tīrthikamantraparyeṣṭikālasamaye buddhabodheḥ pralujyamānakālasamaye vartamāne sapta bodhisattvasahasrāṇi grāmanagaranigamarā rājadhānījanapadebhyo nirvāsitāni samantabhadraṃ nāma vanakhaṇḍaṃ tadupaniśritya viharanti sma sārdhaṃ supuṣpacandreṇa dharmabhāṇakena, yasteṣāṃ bhikṣūṇāṃ dhāraṇīdharmapayāya deśayati sma | sa khalu punā rājā

supuṣpacandro dharmabhāṇaka eko rahogataḥ pratisaṃlīno divyena cakṣuṣā atikrāntamānuṣeṇa paśyati sma - bahvīrbodhisattvakoṭiravaruptakuśalamūlā anyonyebhyo buddhakṣetrebhyaḥ ihopapannāḥ | sacette labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, na nivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha na labheran dhāraṇīdharmaparyāyaśravaṇāya, vivarterannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakaḥ smṛtaḥ saṃprajānaṃstataḥ samādhervyutthāya yenāsau mahān bodhisattvagaṇastenopasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya taṃ mahāntaṃ bodhisattvagaṇametadavocat - gamiṣyāmaḥ kulaputrāḥ | grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvebhyo dharmaṃ deśayiṣyāmaḥ | atha khalu sa mahān bodhisattvagaṇaḥ supuṣpacandraṃ dharmabhāṇakametadavocat - nāsmākamabhipretaṃ yadāyuṣmānito vanaṣaṇḍād grāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānīravataret | tatkasya hetoḥ? bahvayo 'bhimānikā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ| saddharmapratikṣepakālaśca vartate | tamāyuṣmantaṃ jīvitādvayavaropayiṣyanti | āyuṣmāṃścātīva prāsādiko 'bhirūpo darśanīyaḥ prathamayauvanasamanvāgato bhadrake vayasi vartate | sa dhautakāñcanahāṭakacchaviḥ (vaidya 234) śaṅkhakundenduvarṇayorṇayā pratimaṇḍito 'pi śobhitalalāṭo nīlakuñcitakeśoṇīṣaśca | mā te rājaputrā vā anye vā tatpratimā īrṣyāmātsaryopahacetaso jīvitādvayavaropayiṣyanti | atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇametadavocat - sacenme ātmā ārakṣyo bhavet, na mayā atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane ārakṣā kṛtā bhavet | tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā

abhāṣata -

na ātmasaṃjñāya vasitva jātu śakyaṃ ihā śāsani rakṣa kurvaṇā / mahāvitānā sugatāna bodhiḥ prakāśanā paścimi kāli dāruṇe // srs_35.1 //

yo ātmasaṃjñā prajahitva sarvaśaḥ sattvānimān pudgalavādaniśritān / rūpāṇi śabdāṃśca rasāṃśca gandhān spraṣṭavyu varjeti sa rakṣi śāsanam // srs_35.2 //

buddhāna koṭīnayutānyupasthihedannena pānena prasannacittaḥ / chatraiḥ patākābhi dīpakriyābhiḥ kalpāna koṭī yatha gaṅgavālikāḥ // srs_35.3 //

yaścaiva saddharma pralujyamāne nirudhyamāne sugatāna śāsane / rātriṃdivaṃ eka careyya śiṣyān idaṃ tataḥ puṇyu viśiṣṭu bhoti // srs_35.4 //

ye dāni teṣāṃ puruṣarṣabhāṇāṃ saddharmi lujyanti upekṣi bhāvayī / na tairjinā satkṛta bhonti kecit na co kṛtaṃ gauravu nāyakeṣu // srs_35.5 //

yuṣme bhotha sukhī svakārthu kuruthā gopāyathā ātmanaṃ yuṣme bhotha ihāpramatta vinaye maitrīvihārī sadā / śīlaṃ rakṣatha ujjvalaṃ aśabalaṃ śuddhaṃ śuci nirmalaṃ yehī rakṣitu śīlu bhoti amalaṃ buddhebhi saṃvarṇitam // srs_35.6 //

(vaidya 235) yehī satkṛtu bhonti sarvi sugatā yāvanta pūrve abhūt tehi trāyitu bhonti sarvajanatā yā bodhisaṃprasthitā / tehī uddharitāḥ bhavanti narakā sattvā bahū pāpakāḥ yehī rakṣitu bhonti śīlu amalaṃ buddhaiḥ praśastaṃ purā // srs_35.7 //

dānaṃ detha viśiṣṭa dharmaratanaṃ kṣāntiṃ sadā rakṣathāraṇyaṃ cāśrayathā samādhikuśalā bhāvetha co mārdavam / mā co vigraha sarvathā vicarathā śiṣṭāṃ śivāṃ cārikāṃ gacchāmo vayu rājadhāni nagaraṃ sattvāna trāṇārthikāḥ // srs_35.8 //

tasminnotaratī mahāmatidhare sattvāgrasāre ṛṣau vartentī imi aśrukāḥ sukaruṇaṃ pādehi anye patī / mā hī otarahī mahāmati vidu prekṣa vane pādapān mañjugandha manoramān surucirānātmāna trāṇātmakaḥ // srs_35.9 //

te 'pī pūrva vināyakā daśabalāḥ śāntendriyāḥ sūratāḥ gatvā kānani śailaśṛṅgaśikhare bodhādhigamyāṃ varām / śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ teṣāṃ śikṣihi kānane nivasato mā gaccha tvaṃ suvrata // srs_35.10 //

gātraṃ citritu lakṣaṇaiḥ suruciraiḥ keśāśca nīlāstavā varṇaḥ kāñcanasaṃnibhaprabhakaro obhāsate medinīm / ūrṇā te bhramukhāntare surucirā śaṅkhanikāśaprabhā mā te īrṣyu janitva kāyu vikirī rājānurāje tathā // srs_35.11 //

atha khalvānanda supuṣpacandro dharmabhāṇakastaṃ bodhisattvagaṇaṃ gāthayābhyabhāṣata -

yāvantaḥ parimeṇa āsi sugatāḥ sarvajña kṣīṇāsravāḥ sarve te 'tha kariṃsu loki tribhave bodhādhigamyāṃ varām / śreṣṭhāṃ cārika bodhihetu caritāste puṇyajñānāṃ varāḥ teṣāṃ śikṣaya bodhisatva niyutā sattvāna trāṇārthikaḥ // srs_35.12 //

sarve kṛtva pradakṣiṇaṃ ṛṣividuṃ pādāni vanditvanā ghoraṃ āśvasato svananti karuṇaṃ krandanta ārtasvaram / anye chinna prapāta medini patī mūrcchitva sālo yathā no cā te parivarti puṇyanicitaḥ sattvārthakāmo ṛṣiḥ // srs_35.13 //

pātraṃ cīvaru gṛhya prasthitu ṛṣī siṃho yathā kesarī no cāsyo guṇadoṣa tatra akarī dharmasvabhāve sthitaḥ / (vaidya 236) ghane kānani asmi loki vasataḥ sattvā apāye pati so 'bhūttaṃ nagaraṃ gamī puravaraṃ sattvānaṃ trāṇārthikaḥ // srs_35.14 //

atha khalu supuṣpacandro dharmabhāṇako grāmanagaranigamarāṣṭarājadhānīravataritvā sattvānāṃ dharmaṃ deśayati sma | tena pūrvāhṇe avataritvā sattvānāṃ navanavati prāṇikoṭyaḥ avaivartiṃkatāyāṃ sthāpitāḥ anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | so 'nupūrveṇa tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīmanuprāptaḥ | sa tasyāḥ ratnāvatyāḥ rājadhānyāmupasaḥkramitvā anyatarasmin plakṣasālamūle vyahārṣīt | sa tasyā rātryā atyayena tāḥ ratnāvatīḥ rājadhānīḥ prāviśat | praviśya ṣaṭatriḥśatprāṇikoṭīravaivartikatve sthāpayati buddhadharmeṣu | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya āsthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena dvitīye prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya trayoviḥśatiprāṇikoṭīravaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa dvitīyabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyāḥ rātryāmatītāyāḥ trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya navanavatiprāṇikoṭīśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati sma | na ca tāvad bhaktakṛtyamakārṣīt | sa trirātrabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva tṛtīyaḥ rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena caturthe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya

navanavatiprāṇiśatasahasrāṇyavaivartikabuddhadharmeṣu pratiṣṭhāpayati | sa caturdivasabhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya utthitaka eva rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasyā rātryā atyayena pañcame divase ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya rājño 'ntaḥpuraḥ prāviśat | pravisya cāśītiḥ strīsahasrāṇyavaivartikatve 'nuttarāyāḥ samaksaḥbodhau pratiṣṭhāpayati sma | tasmācca nagarāt sarvasattvānavaivartikatāyāḥ sthāpayati buddhadharmeṣu | sa tasyā rātryā atyayena ṣaṣṭhe prāgbhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśya sahasraḥ rājaputrāṇāmavaivartikatve sthāpayati sma anuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | na ca tāvad bhaktasya kṛtyaḥ karoti sma | sa ṣaṣṭhe bhaktacchedacchinno ratnāvatyā rājadhānyā niṣkramya yena bhagavato nakhastūpastenopasaḥkramya rātriḥdivamatināmayati sma | sa tasya rātryā atyayena saptame purobhakte ratnāvatīḥ rājadhānīḥ praviśyādrākṣīcchūradattaḥ rājānamudyānamabhiniṣkramantaḥ suvarṇamayena rathena rūpyamayaiḥ pakṣabhiruragasāracandanamayyā īṣayā vaidūryamayaiścakraiḥ ucchritacchatradhvajasamalaḥkṛtena īṣāpaṭṭāvanaddhena dūṣyapaṭṭasaḥchāditena (vaidya 237) yatrāṣṭau śatāni kumārīṇāḥ ratnasūtraparigṛhītānām, yāstaḥ rathaḥ vāhayanti abhirūpāḥ prāsādikā darśanīyāḥ paramayā śubhravarṇapuṣkalatayā samanvāgatāḥ pritikārye audvilyakārye bālānāḥ na piṇḍatānām | caturaśītikṣatriyamahāśālakulasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ samanubaddhānyabhūvan | caturaśītibrāhmaṇamahāśālasahasrāṇi caturaśītigṛhapatimahāśālasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato

'nubaddhānyabhūvan | pañca ca duhitṛśatāni ratnamayīśibikābhirūḍhāḥ purato niryānti sma | tāḥ sahadarśanenaiva tasya bhikṣoravaivartikā abhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | aṣṭaḥaḥṭiścāntaḥpurikāśatasahasrāṇi sahadarśanenaiva tasya bhikḥuravaivartikānyabhūvannanuttarāyāḥ samyaksaḥbodhau | sa ca mahājanakāyo maṇikuṇḍalānyapanīya pādukāścāpanīya ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhikḥustenāñjaliḥ praṇamya namasyamānaḥ sthito 'bhūt | atha khalu tā api kumārthaḥ pūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saḥcoditāḥ samānāstābhyaḥ śibikābhyo 'vataritvā ekāḥsaḥ cīvaraḥ prāvṛtya dakḥiṇaḥ jānumaṇḍalaḥ pṛthivyāḥ pratiḥṭhāpya yena sa bhi stenāñjāla praṇamya gāthābhiradhyabhāḥanta -

avabhāsitamadyaivaṃ raviṇeva samantataḥ / bhikṣuṇā praviśantena janakāyaśca dhiṣṭhitaḥ // srs_35.15 //

rāgadoṣāḥ samucchinnā mohāśca vidhamīkṛtāḥ / krodho doṣaśca īrṣyā ca sarvaṃ chinnaṃ tadantaram // srs_35.16 //

na rājaṃ prekṣate kaścinnaṃ caivamanuyātyasau / yo rājñaḥ śūradattasya parivāraḥ sutādikaḥ // srs_35.17 //

pūrṇamāsyāṃ yathā candro nakṣatraparivāritaḥ / evaṃ sa śobhate bhikṣū rājaputrapuraskṛtaḥ // srs_35.18 //

svarṇabimbaṃ yathā citraṃ kuśalebhiḥ sucitritam / puṣpitaḥ sālarājo vā emeva bhikṣu śobhate // srs_35.19 //

śakraśca devendra mahānubhāvaḥ sahasranetrādhipatiḥ puraṃdaraḥ / sumerumūrdhni tridaśāna īśvaro emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam // srs_35.20 //

brahmeva manye pratiṣṭhitu brahmaloke sunirmito vādhipati devaputraḥ / suyāmu devo yathariva kāmadhātau emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam // srs_35.21 //

(vaidya 238) sūryo vā manye pratapati antarīkṣe sahasraraśmirvidhamiya andhakāram / obhāsayanto samu diśatā samantād emeva bhikṣuḥ praviśatu śobhate 'yam // srs_35.22 //

dānaṃ daditvā suvipula nantakalpān rakṣitva śīlaṃ aśabalu nityakālam / bhāvetva kṣāntimasadṛśa sarvaloke so lakṣaṇebhiḥ parivṛtu eva śobhī // srs_35.23 //

janayitva vīryaṃ ariyajanapraśastaṃ sevitva dhyānā caturi alīnacittaḥ / utpādya prajñāṃ nihaniya kleśajālaṃ tenaiṣa bhikṣuḥ pratapati sarvaloke // srs_35.24 //

ye buddhavīrā asadṛśa sattvasārāḥ samatīta śūrā vikiriya dharmaśreṣṭhān / ye 'nāgate 'dhve tathariva pratyutpanne tenaiṣa putro vaśagānu dharmarājñaḥ // srs_35.25 //

mā te anityaṃ bhavatu kadāci bhikṣo yadrapataivaṃ pratapasi sarvaloke / saṃpaśya tejo surucira śabdaghoṣo rājāna tejo na tapati suṣṭhu bhūyaḥ // srs_35.26 //

dharmo yathāyaṃ adhigatu ātmanā te buddhānujñāto vicarasi sarvaloke / emeva sarve vijahita istribhāvaṃ sarve 'pi yāmo yathariva eṣa bhikṣuḥ // srs_35.27 //

te añjalīyo daśanakha kṛtva sarve bhāṣitva gāthāḥ kṣipiṃsu pilandhanāni / sauvarṇamālā tathapi ca muktahārānavataṃsakāni tathapi ca karṇaniṣkān // srs_35.28 //

rājā vai yatha cakravarti balavān sarvān vipaśyī mahī putrasaṃjña upasthapeti vicaran dvīpāni catvārime / (vaidya 239) śreṣṭhī kṣatriya brāhmaṇāṃ gṛhapatī ye koṭṭarājā svakā no teṣāmatireku sneha janayī sarveṣu premaṃ samam // srs_35.29 //

evaṃ śikṣita dhāraṇīvaśagato bhikṣū ayaṃ sūrato bodhyaṅgā bala indriyān bibhajati mārgaṃ ca aṣṭāṅgikam / candro vā yatha rātriye pratapati tārāgaṇairmadhyago sūryaśco yatha maṇḍalaṃ pratapate vairocanastejavān // srs_35.30 //

sarvān buddhānnamasyāmo daśabalān śāntendriyān sūratān yeṣāṃ varṇanu kaścidutsahi naro kalpāśataiḥ kṣepitum / kalpā koṭisahasra bhāṣitu bahūn no ced guṇā kṣepituṃ no co varṇa kṣipeya lokapravare ekasya romasya hi // srs_35.31 //

yeno cakra pravartitaṃ asadṛśaṃ jñānopadaṃ deśitaṃ nipuṇaṃ dharma prabhāṣitasya virajaṃ no cāsya dṛśyaṃ kvacit / śramaṇābrāhmaṇadevānāga asuraurmāraiḥ sabrahmādibhir no śakto guṇaārṇavaḥ prakathituṃ buddhasya sarvajñinaḥ // srs_35.32 //

vandāmo jinavaidyarājamasamaṃ yasyedṛśā aurasāḥ bhāṣitvā imi gātha sarvi muditā rājñaḥ kumāryastadā / svarṇaṃ kāñcanacūrṇakāṃśca prakirī cailāni ca prastarī cūḍānāṃ ca maṇīn sahārarucirā koṭīśatāmūlikā taṃ bhikṣuṃ abhichādayitva muditā bodhāya saṃprasthitāḥ // srs_35.33 //

atha khalu rājñaḥ śūradattasyaitadabhavat - vipratipannaṃ batedamantaḥpuraṃ janakāyaśca vyutthitaḥ | sa ca jano maṇikuṇḍalānyapanīya ekāṃsaṃ cīvaramāvṛtya dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena sa bhikṣustenāñjaliṃ praṇamya namasyati sma | sa ca rājā śūradattastāvat prāsādiko 'bhūt tāvaddarśanīyo na ca tāvadabhirūpo yāvadabhirūpaḥ sa bhikṣuḥ | sa rājyahetoruttrasto 'bhūt | rūpakāyapariniṣpattiṃ ca tasya bhikṣodṛṣṭvā atīva roṣamakārṣīt | tasya ca bhikṣo rājamārgasthasya rājñaścakṣurbhyāṃ praviṣṭaḥ | tasyaitadabhavat - saṃraktacittenaitena bhikṣuṇā mamāntaḥpuraḥ dṛṣṭam | akṣibhyāṃ cānena saṃketaḥ kṛtaḥ | tasyaitadabhavat - ka idānīmimaṃ bhikṣuṃ jīvitād vyavaropayiṣyatīti | atha rājñaḥ śūradattasyaḥ pṛṣṭhataḥ putrasahasramanubaddhamabhūt | sa tānāmantrayati sma - vyavaropayadhvaṃ kumārā etaṃ bhikṣuṃ jīvitāditi ||

(vaidya 240) atha khalu te kumārā rājñaḥ śūradattasya prativahanti sma tasya bhikṣoḥ kṛtaśaḥ | tasyaitadabhavat - putrā api me ājñāṃ na kurvanti | eka evāhaṃ sthāpitaḥ advitīyaḥ | ka idānīmimaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati? atha rājñaḥ śūradattasya nandiko nāma vadhyaghātako 'bhūt caṇḍaḥ sāhasiko raudraḥ | atha rājā śūradattastuṣṭa udagraḥ āttamanāḥ evaṃ cintayāmāsa - ayaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyati | atha khalu nandiko vadhyaghātako yena rājā śūradattastenopasaṃkrāmat | atha khalu rājā śūradattastamāha - śakṣyasi tvaṃ nandika etaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayitum? mahāntaṃ te 'bhicchādaṃ dāsyāmi | nandika āha - suṣṭhu deva, yathājñāpayasi | adyainaṃ bhikṣuṃ jīvitādvayavaropayiṣyāmi | tena hi nandika yasyedānīṃ kālaṃ manyase | tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā etaṃ bhikṣorhastapādaṃ chinda | karṇanāsāṃ chinda | anena me saṃraktacittenāntaḥpuraṃ prekṣitam | ato 'sya saṃdaṃśenākṣiṇī utpāṭaya | atha nandikena vadhyaghātakena tasyāmena velāyāṃ tīkṣṇamasiṃ gṛhītvā bhikṣohastapādāśchinnā akṣiṇī cotpāṭite | tato 'sau mahān janakāyo rudan krandan paridevamānaḥ punarapi ratnāvatīṃ rājadhānīṃ praviṣṭaḥ ||

atha khalu rājā śūradattaḥ saptāhasyātyayādudyānagato na ramate na krīḍati na paricārayati | sa udyānānnivṛttaḥ saptāhasyātyayena ratnāvatīṃ rājadhānīṃ prāviśat | so 'drākṣīttaṃ bhikṣuṃ rājamārge choritaṃ saptāhamṛtakaṃ avivarṇaśarīram | tasyaitadabhūt - yathāyaṃ bhikṣuravivarṇaśarīraḥ, niḥsaṃśayameṣa bhikṣuravaivartiko bhaviṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | pāpaṃ mayā karma kṛtaṃ mahānagarakasaṃvartanīyam | kṣiprameva mayā mahāniraye pratipattavyaṃ bhaviṣyati | tasyaivaṃ cintayataḥ uparyantarīkṣe caturaśītibhirdevaputrasahasrairekarutasvaraghoṣaśabdamudīritam - evametanmahārāja yathā vadasi | avaivartika eṣa bhikṣuranuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau | tasya tḥvad bhūyasyḥ mḥtrayḥ bhayaṃ ca trḥsaṃ ca stambhitatvaṃ ca romaharṣaścotpanno vipratisḥraścḥbhūt | atha rḥjḥ śūradatto duḥkhito durmanḥ vipratisḥrī tasyḥṃ velḥyḥmimḥ gḥthḥ abhḥṣata -

rājyaṃ tyajiṣye tathapi ca rājadhānīṃ hiraṇya suvarṇaṃ tatha maṇimukta ratnān / ghāteyamātmā svaya śastra gṛhya nihīnakarmāsmiha bālabuddhiḥ // srs_35.34 //

supuṣpacandro 'yamiha bhikṣurāsīd dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhiḥ / obhāsayanto praviśati rājadhānīṃ nakṣatrarājo yathariva pūrṇamāsyām // srs_35.35 //

(vaidya 241) ahaṃ ca hīnaḥ pralulitu kāmabhoge nārīgaṇenā pramuditu niṣkramāmi / rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ ayaṃ ca etī surabhi sunetra bhikṣuḥ // srs_35.36 //

taṃ dṛṣṭva bhikṣuṃ pramuditu nārisaṃgho sauvarṇamālānavasiri premajātā / sarve gṛhītvā daśanakhu añjalīyo gāthābhigītaistamabhistaviṃsu bhikṣum // srs_35.37 //

te gītaśabdāḥ praśamita sarvi rājñaḥ sa rathābhirūḍhaḥ parivṛtu kṣatriyebhiḥ / ayaṃ ca etī surabhi sunetro bhikṣurmahānubhāvaḥ sugatavarasya putraḥ // srs_35.38 //

mama caiva cittaṃ parama nihīnu māsīdīrṣyāṃ ca krodhaṃ ca tatra janemi mūḍhaḥ / muditaṃ viditva suvipula nārisaṃgho ālokya bhikṣuṃ praviśatu rājadhānim // srs_35.39 //

atighorarūpā ahu giri bhāṣi tatra putrasahasraṃ bhaṇami tatkṣaṇasmin / gatvāna bhikṣuṃ prakuruta khaṇḍakhaṇḍāmeṣo hi mahyaṃ parama amitra ghoraḥ // srs_35.40 //

te kumāra sarve paramasuśīlavanto svahitaiṣicittā abhirata yena bhikṣuḥ / āṇatti devā na kariya evarūpā śokābhibhūto ahamabhu tasmi kāle // srs_35.41 //

imu bhikṣu dṛṣṭvā parama suśīlavantaṃ maitryā upetaṃ pitaramiva pravṛttam / sudṛṣṭacitto avasari ghātanārthaṃ patito avīcau ahu paścakāle // srs_35.42 //

yannandiko 'yaṃ iha sthitu rājamārge atiraudrakarmā dukhakaru mānuṣāṇām / (vaidya 242) āṇatti tenā mama kṛta evarūpā mālāguṇo vā ayamiha chinna bhikṣuḥ // srs_35.43 //

samantabhadre vanavari premaṇīye dvijābhikīrṇe kusumitamañjugandhe / so cāpi anyaḥ suvipula bhikṣusaṃgho mātrā vihīno yathariva ekaputrakaḥ // srs_35.44 //

uttiṣṭha bhikṣo prativasa kānanasmin kṛto te arthaḥ suvipula mānuṣāṇām / yadrājadhānīmimu tada āgato 'si eṣyanti bhikṣu sukaruṇa krandamānāḥ // srs_35.45 //

puṣpadhvajāni ima kṛta dakṣiṇenā vāmena anye surucira darśanīyāḥ / prajñapta mārgaḥ sphuṭa kṛta cīvarebhi uttiṣṭha bhikṣo pratibhaṇa dharma śreṣṭham // srs_35.46 //

cirapraviṣṭo tuhu iha rājadhānyāmeṣyanti bhikṣu sukaruṇu krandamānāḥ / mā antarāyo bhava siya jīvitasya pralopakāle jinavaraśāsanasmin // srs_35.47 //

yathaiva kaścita puruṣa mahānubhāvo dikṣu vidikṣu satatu vighuṣṭaśabdaḥ / mahāprapātaṃ prapatati vasuṃdharāyāṃ sarvābhibhūya tribhavamimaṃ samantāt // srs_35.48 //

emeva bhikṣuriha patito dharaṇyāṃ surūparūpo bhūṣitu lakṣaṇairvaraiḥ / adoṣaduṣṭo maya kṛta pāpabuddhinā supuṣpacandro tiṣṭhati khaṇḍakhaṇḍaḥ // srs_35.49 //

bhikṣu iho duḥkhahata sarva eva aprītijātāstathapi ca śalyacittāḥ / (vaidya 243) bheṣyanti kṣipraṃ dṛṣṭvimu dharmabhāṇakaṃ supuṣpacandraṃ hatu patitaṃ pṛthivyām // srs_35.50 //

supuṣpacandro yathariva śailarājo dvātriṃśatībhiḥ kavacitu lakṣaṇebhiḥ / mālāguṇeva pramadagaṇena gṛhya kṣaṇe vikīrṇaṃ kṛtu khaṇḍakhaṇḍam // srs_35.51 //

kṛtasmi karmaṃ parama sughorarūpam avīci gamiṣye yamaviṣayamanātho / buddhāna bheṣye parama sudūradūre sa bhikṣuḥ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍam // srs_35.52 //

na putra trāṇa na pi mama jñātisaṃgho no cāsya mānyā na ca bhaṭapādamūlikāḥ / meṣyanti trāṇaṃ narakagatasya mahyaṃ svayaṃ karitva parama nihīnakarma // srs_35.53 //

ye 'tīta buddhāstathapi ca ye anāgatāstiṣṭhanti ye co daśasu diśāsu kecit / te sārthavāhā daśabalā niṣkileśāḥ śaraṇaṃ upaimī vajraghana ātmabhāvān // srs_35.54 //

dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ krośaḥ pramuktaḥ sukaruṇa devatābhiḥ / gatvāna te ārocayi bhikṣusaṃghe supuṣpacandro itu iha rājyadhānyām // srs_35.55 //

yo 'sau vidu paṇḍitu dharmabhāṇako mahānubhāvo diśividiśāsu ghuṣṭaḥ / so bodhisattvo pratiṣṭhitu dhāraṇīye supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām // srs_35.56 //

yo deti dānaṃ vividhamanantakalpān yo śīla rakṣatyaśabalamasaṃpravedhim / yo bhāvi kṣāntīmasadṛśa sarvaloke supuṣpacandro hatu iha rājadhānyām // srs_35.57 //

(vaidya 244) yo vīryavantaḥ satatamanantakalpān yo dhyānu dhyāyī caturi alīnacitaḥ / yaḥ prajña bhāveti kileśaghātakīṃ supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye // srs_35.58 //

yaḥ kāyapremaṃ vijahitva sarvaśo ' napekṣa bhūtvā tatha jīvitāto / samantabhadrādvanatotaritvā supuṣpacandro hatu iha rājadhāniye // srs_35.59 //

te rājadhānīṃ praviśitva sūratā ārtasvaraṃ krandiṣu ghorarūpam / dṛṣṭvān bhikṣuṃ kṛtu iha khaṇḍakhaṇḍaṃ mūrcchitva sarve prapatita te dharaṇyām // srs_35.60 //

rājāna taṃ so avaciṣu bhikṣusaṃgho kimāparāddhaṃ tava deva bhikṣuṇā / acchidaśīlena susaṃvṛtena yaḥ pūrvajātiṃ smarate acintiyām // srs_35.61 //

eṣo vaśī dhāraṇijñānapārago eṣa prajānātiha śūnya saṃskṛtam / eṣo 'nimittaṃ jagato nidarśayī praṇidhānasaṃjñāṃ iti sarva varjayī // srs_35.62 //

eṣo muñci manojña ghoṣa ruciraṃ śāntendriyaḥ sūrato eṣo pūrvanivāsapāramigato lokasya abhyudgataḥ / eṣo buddha svayaṃbhu jñānavṛṣayo lokasya citrīkṛtaḥ śuddhā cakṣuṣa prekṣiṣū vitimiro atyarthamaitrīkṛpaḥ // srs_35.63 //

kāmā hīna jaghanya duḥkhajananāḥ svargasya nirnāśakāḥ kāmān sevatu bhonti śrotravikalāḥ prajñāvihīnā narāḥ / kāmān sevatu andhu bhoti manujo mātāpita ghātayī kāmān sevatu śīlavantu vadhayī tasmādvivarjennaro // srs_35.64 //

(vaidya 245) kāmān sevatu rāja pārthivavarā varjetva ṛddhimimāṃ ghorān gacchati karkaśān dukhakarānnarakān bhayānantakān / pāpaṃ karma karoti īdṛśa viduṃ bhikṣuṃ vadhetī sadā tasmāt pāpu vivarjitavyu vividhaṃ yo icchi bodhiṃ śivām // srs_35.65 //

rūpāṇi śabdān rasa tatha gandha śreṣṭhān spraṣṭavyadharmān tyajati alīnacittaḥ / kāyaṃ viditva yathariva māya tucchaṃ cakṣuṃ ca śrotraṃ tathariva ghrāṇa jihvam // srs_35.66 //

dāne śikṣitu śīli apratisamaḥ kṣāntiṃ ca vīryaṃ tathā dhyānaṃ sevatu prajñapāramigataḥ sattvāna arthakaraḥ / lokaḥ sarvu sadevakaḥ samanujaḥ prekṣanti maitryā jinaṃ teno cakṣu mahāndhakāragahane budhyanti bodhiṃ śivām // srs_35.67 //

hastī aśvarathāṃstyajanti muditā aṅgālamañcāṃstathā śibikāṃ dollikayugyayānavṛṣabhān grāmāṇi rāṣṭrāṇi ca / nagaraṃ rājya tyajitva svarṇasphaṭikāṃ rūpyaṃ pravālāṃstathā bhāryāpriyaputradhīrasvaśirāstyajitvā bodhiprasthitāḥ // srs_35.68 //

pūjāṃ co atulāṃ karonti muditāḥ puṣpebhi gandhebhi co gṛhya cchatradhvajā patāka vividhā saṃgītibhāṇḍāni ca / no cāpī abhinandiṣu bhavagatiṃ jñātvāna śūnyān bhavān teno lakṣaṇacitritā daśabalā bhāsanti sarvā diśaḥ // srs_35.69 //

na kāmadhātau na ca rūpadhātāvārūpyadhātau ca na te niviṣṭāḥ / traidhātukaṃ nābhiniviṣṭadharmā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.70 //

no ātmasaṃjñā na ca puna sattvasaṃjñā no jīvasaṃjñā pudgalasaṃjña nāpi / nityaṃ carantā aśabalu brahmacaryaṃ ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.71 //

na bhāvasaṃjñā na ca punarabhāvasaṃjñā na kṣemasaṃjñā na punarakṣemasaṃjñā / (vaidya 246) no saukhyasaṃjñā na punarasaukhyasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.72 //

no astisaṃjñā na punarnāstisaṃjñā no istrisaṃjñā na punaḥ puruṣasaṃjñā / na grāmasaṃjñā na ca nagareṣu saṃjñā no rāṣṭrasaṃjñā na pi nigameṣu saṃjñā // srs_35.73 //

no rāgasaṃjñā na puna virāgasaṃjñā no doṣasaṃjñā na punaradoṣasaṃjñā / no mohasaṃjñā na punaramohasaṃjñā ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.74 //

no indriyebhirna puna te balebhirbodhyaṅgadhyāne na ca puna te niviṣṭāḥ / traidhātuke te pravijahi doṣa sarva ye bodhisattvāḥ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.75 //

no rāgaraktā na ca puna doṣaduṣṭā no mohamūḍhā aśaṭha bhavanti nityam / dṛṣṭvā ca buddhā daśabala satkaronti no cāpi svargaṃ matidhara prārthayanti // srs_35.76 //

teṣāṃ śrutvā parata viśiṣṭadharmaṃ no bhuya tasmin bhavati kadāci kāṅkṣā / tailasya pātraṃ yathariva accha śuddhaṃ chedācchedaṃ paramata tebhi jñātam // srs_35.77 //

snehaṃ kurvatu jāyate anunayaḥ so 'pī kileśo mahān doṣaṃ kurvatu jāyate 'sya pratigho vairaṃ bhayaṃ pāpakam / dvāvetau vijahitvanā matigharā bodhāya ye prasthitāḥ te bhontīha nararṣabhā daśabalā loke samabhyudgatāḥ // srs_35.78 //

adhyātmaṃ prajahitva bāhyamapi co dharmasvabhāve sthitāḥ śīlaskandhu viśodhito aśabalo akhaṇḍa acchidritaḥ / (vaidya 247) no vā teṣu kadāci śīla śabalaṃ no cāpi kalmāṣatā dvāvetau parivarjiyā matidharā budhyanti bodhiṃ śivām // srs_35.79 //

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ahaṃ sa pūrve caramāṇu cārikāṃ rājā abhūvaṃ tada śūradattaḥ / ratanāvatī nāma sa rājadhānī udyānabhūmiryatu niṣkramāmi // srs_35.80 //

rathābhirūḍhastada dṛṣṭva bhikṣuṃ samantaprāsādiku darśanīyam / dvātriṃśatā kavacitu lakṣaṇebhirobhāsayantaṃ daśa diśatā samantāt // srs_35.81 //

supuṣpacandro diśatā suviśruto hitānukampī karuṇāvihārī / sattvānukampī nagaraṃ praviṣṭaḥ śirīya tejena ca śobhamānaḥ // srs_35.82 //

ahaṃ ca rūpeṇa tādṛśo 'bhavaṃ mātsaryamutpannu subhairavaṃ me / kāmeṣu gṛddho grathitaśca rājye mā eṣa rājyānmama cyāvayeta // srs_35.83 //

putrāṇa saṃpūrṇa sahasra mahyaṃ rathānurūḍhā anuyānti pṛṣṭhataḥ / vicitramukuṭābharaṇā vibhūṣitā yatha devaputrāstridaśendra yānti // srs_35.84 //

duhitṝṇa tasmin śata pañca mahyaṃ maṇipādukārūḍha sudarśanīyāḥ / ābaddhamukuṭābharaṇā vibhūṣitāste hemajālai rathu te vahanti // srs_35.85 //

strīṇāṃ sahasrāṇi aśīti mahyaṃ prāsādikāḥ sarva sudarśanīyāḥ / (vaidya 248) rathādhirūḍhāḥ samudīkṣya bhikṣuṃ prāsādikaṃ merumivodgataśriyam // srs_35.86 //

dṛṣṭvā ca tāsāṃ pitṛsaṃjña jātā utpāditaṃ citta varāgrabodhaye / samādayitvā tada brahmacaryaṃ kṣipiṃsu tānābharaṇān manoramān // srs_35.87 //

īrṣyā mamotpanna abhūṣi tatkṣaṇaṃ vyāpādadoṣaśca khilaṃ cā dāruṇam / aiśvaryamattaśca vadāmi putrān ghāteya bhikṣuṃ sthitu yaḥ purastāt // srs_35.88 //

śrutvātha te mahya kumāra vākyaṃ suduḥkhitā durmanaso abhūvan / mā eva pravyāhara tāta vācaṃ na ghātayāmo vaya bhikṣumīdṛśam // srs_35.89 //

yadyaṅgamaṅgātu śarīra chidyet kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālukāḥ / na tveva bhikṣuṃ vaya hiṃsayema tathāhi bodhāya utpannu cittam // srs_35.90 //

śrutvātha rājā tada putravāsyaṃ bhṛtyaṃ bhaṇī roṣitu vadhyaghātakam / ānetha śīghraṃ imu bhikṣu ghātayī sthitu yaḥ purastāpi antaḥpurasya // srs_35.91 //

athāgamī paści sa vadhyaghātako sa raudracitto va su nandināmā / asiṃ gṛhītvāna sa tailapāyitaṃ yeno kṛto bhikṣuṇa aṣṭakhaṇḍaḥ // srs_35.92 //

kṛtvā tvakarmeti sughorarūpaṃ niryātu udyānu gatā kṣaṇena / (vaidya 249) na tasya krīḍā na ratī ca jāyate smaritva bhikṣuṃ tada puṣpacandram // srs_35.93 //

sa śīghraśīghraṃ tvaramāṇarūpaḥ tataḥ praviṣṭaḥ svaku rājadhānīm / rathābhirūḍho gatu taṃ pradeśaṃ yasmin kṛto bhikṣu sa aṣṭakhaṇḍam // srs_35.94 //

aśrauṣi so ghoṣamathāntarīkṣād bahūn devānayutāna krandatām / kalirāja pāpaṃ subahu tvayā kṛtaṃ cyuto gamiṣyasyasukhaṃ avīcim // srs_35.95 //

śrutvāna rājā marutāna ghoṣaṃ suduḥkhito durmanu trastacittaḥ / bahū mayā dāruṇa pāpakaṃ kṛtaṃ yeno mayā ghātitu puṣpacandraḥ // srs_35.96 //

yaḥ putru buddhāna nararṣabhāṇāṃ anantajñānīna tathāgatānām / guptendriyaḥ sūratu śāntamānasaḥ so 'pī mayā ghātitu kāmakāraṇāt // srs_35.97 //

yo dharmu dhāreti tathāgatānāṃ saddharmakośaṃ kṣayi vartamāne / jñānapradīpaṃ kari sarvaloke kaṣṭaṃ sa me ghātitu kāmakāraṇāt // srs_35.98 //

yo dharma pravyāharatī prajānāṃ gambhīra śāntaṃ nipuṇaṃ sudurdṛśam / yo bodhimaṇḍasya varasya deśakaḥ so 'yaṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt // srs_35.99 //

yo dharmakośaṃdharu nāyakānāmandhasya lokasya pradīpabhūtaḥ / (vaidya 250) yo dhāraṇī dhārayi sūtrarājaṃ sa kiṃ mayā ghātitu kāmakāraṇāt // srs_35.100 //

asaṃkiliṣṭaḥ suviśuddhajñānī śāntaḥ praśāntaḥ satataṃ samāhitaḥ / kāmāndhabhūtena mayādya ghātito yenātikaṣṭaṃ nirayaṃ gamiṣye // srs_35.101 //

ye 'tīta buddhāpyatha ye anāgatā ye cāpi tiṣṭhanti narottamā jināḥ / anantavarṇān guṇasāgaropamān upaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtāñjaliḥ // srs_35.102 //

ghorān gamiṣye nirayāṃścyutasya trātā na tatra pratividyate mama / karmaṃ hyaniṣṭaṃ hi kṛtaṃ mayādya yad ghātito 'yaṃ maya dharmabhāṇakaḥ // srs_35.103 //

dhik pāpacittaṃ vyasanasya kartṛ dhig rājabhāvaṃ madagarvitānām / ekaḥ prayāsyāmi vihāya sarvaṃ sāraṃ na me kiṃcidito gṛhītam // srs_35.104 //

viśuddhadharmo gatadoṣamohaḥ priyaṃvadaḥ kāruṇiko jitātmā / adūṣakaḥ sarvajanaikabandhuḥ kasmāddhato me varapuṣpacandraḥ // srs_35.105 //

hā suvratā kṣāntitapodhanāḍhyā hā rūpadākṣiṇyaguṇairupetā / hā niṣkuhā śrīghana niṣprapañcā kuha prayāto 'si vihāya mā tvam // srs_35.106 //

adyāvagacchāmi maharṣivākyaṃ kāmā hyanityā vadhakāḥ prajānām / manojvarā durgatihetavaśca tasmāt prahāsye eta kāmacaryām // srs_35.107 //

(vaidya 251) yāsye ghoramahaṃ hyavīcinirayaṃ trāṇaṃ na me vidyate pāpaṃ karma kṛtaṃ hyaniṣṭamasukhaṃ bhikṣurmayā ghātitaḥ / muktvā rājya hu brahmacaryaparamaḥ pūjāṃ kariṣye varāṃ puṣpairgandhavilepanaiḥ suruciraiḥ stūpaṃ kariṣyāmyaham // srs_35.108 //

putrāśco duhitṝḥ striyo gṛhapatī ye cā amātyā mama śreṣṭhī naigama kṣatriyā bahuvidhāḥ sarveṣa bhāṣāmyaham / agaruṃ padmaku candanaṃ suruciraṃ gandhāśca ye śobhanāḥ śīghraṃ kurvatha mañjugarbhaśibikāṃ yadbhikṣu dhmāpīyatu // srs_35.109 //

śrutvā pārthivavākya sarvanagaraṃ gandhāṃ haritvā varāṃ citikāṃ kṛtva manojñagandha rucirāmāropya bhikṣuṃ tahim / agaruṃ padmaku candanaṃ satagaraṃ spṛkkāṃ tathā pāṭalāṃ puṣpairmālyavilepanena ruciraistailena prajvālayī // srs_35.110 //

droṇyāṃ tasya kṛtaṃ śarīramabhavad yā māpitā bhikṣubhis teṣāṃ stūpu karitva rāja avacī pūjāsya kāmāmyaham / puṣpaṃ mālya vilepanaṃ ca grahiya cchatrān patākāṃ dhvajāṃs tasmiṃstūryasahasrakoṭinayutāṃ vādāpayī pārthivaḥ // srs_35.111 //

traikālyaṃ divase vrajī mahipati bhikṣusya stūpaṃ tadā triṣvapyadhvasu deśayī purīmakaṃ yatkiṃci pāpaṃ kṛtam / varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ taṃ kṣepayī duṣkṛtaṃ śīlaṃ paści akhaṇḍa rakṣitu varaṃ śuddhaṃ śucī nirmalam // srs_35.112 //

varṣā koṭisahasra pañcanavatiṃ poṣī tadā poṣadhaṃ bhinne co tada ātmabhāvi patito ghorāmavīciṃ punaḥ / kṛtvā nirghṛṇa karma vedayi dukhaṃ kāmaṃnidānaṃ bahu buddhā koṭisahasra pañcanavatiṃ vīrāgitā ye mayā // srs_35.113 //

varṣā koṭisahasra pañcanavatī andho 'hamāsaṃ tadā dvāṣaṣṭī pi ca kalpa koṭinayutā netrā mi bhinnā purā / naikā kalpasahasra koṭinayutāmutpāṭya cakṣurhṛtaṃ hastā cchinna anantakalpanayutān pādāśca karṇāḥ śirāḥ // srs_35.114 //

mānuṣye sati kalpakoṭinayutānanyāsu vā jātiṣu duḥkhā vedana vedayāmi ca ciraṃ saṃsāraduḥkhārditaḥ / kṛtvā pāpaku karma duḥkhanubhavī saṃsāramāṇaściraṃ tasmāt pāpu na kuryu adhvi tribhave yo bodhimicchecchivām // srs_35.115 //

(vaidya 252) deśetva karmaṃ purimaku rājaśreṣṭho nāsau vimucyī purimaku duṣkṛtātaḥ / kṛtvā ca karmaṃ purimaku ghorarupaṃ sa ca cyavitva gacchennirayamavīci ghoram // srs_35.116 //

hastā vicchinnāstathapi ca pāda karṇa nāsā vicchinnā bahuvidha nantakalpān / netrā ca mahyaṃ balaśo hṛtā kṣipitvā utkṣipta daṇḍairvicaratu cārikāyām // srs_35.117 //

tyaktvā svakāye śira kara bodhihetoḥ putrāśca dārānnayana tathātmamāṃsam / hastāṃśca pādān parityaji hṛṣṭacitto no ca kṣapemī purimaku pāpakarma // srs_35.118 //

rājā abhūvaṃ tada ahu śūradatto te putra mahyaṃ carimaka dharmapālāḥ / padmottaro 'yaṃ āsi supuṣpacandro vasunandi āsīddaśabalu śāntirājaḥ // srs_35.119 //

si nārisaṃgho suvipula kṣatriyāśco gṛhapatī ye balapati ye camātyāḥ / śreṣṭhī tathaiva naigama kodṛrājā sarve 'pyabhūṣī daśabala niṣkileśāḥ // srs_35.120 //

kumāra evācaritamanantakalpaṃ dṛṣṭvān buddhān dhutaguṇa niṣkileśāḥ / te te mi duḥkhā tada anubhūtapūrvā carantu śreṣṭhāṃ ima bodhicaryām // srs_35.121 //

yo bodhisattvaḥ pratiṣṭhita dhāraṇīye maitrāvihārī acalitu aprakampī / (vaidya 253) nāsau kadācid vrajati apāyabhūmiṃ pūjetva buddhān dhutaguṇa niṣkileśān // srs_35.122 //

yo icchi buddho kathamiha dharmasvāmī dvātriṃśatībhiḥ kavacitu lakṣaṇebhiḥ / so śīlarakṣī aśabala apravedhā deśeti dharmaṃ pratiṣṭhitu dhāraṇīye // srs_35.123 // iti śrīsamādhirāje supuṣpacandraparivartaḥ pañcatriṃśatitaḥ || 35 || (vaidya 254) 36 śīlaskandhanirdeśaparivartaḥ |

tasmāttarhi kumāra ya ākāṅkṣedbodhisattvo mahāsattvaḥ kimityahaṃ sukhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyamiti, tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena śīlaskandhe supratiṣṭhitena bhavitavyam, sarvabodhisattveṣu ca śāstṛpremasaṃjñā upasthāpayitavyā ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

yaḥ śīlaskandhe pratiṣṭhitu bodhisattvo hitaiṣicitto vicarati cārikāyām / kṣipraṃ sa gatvā abhiratibuddhakṣetraṃ kṣāntiṃṃ labhitvā bhaviṣyati dharmarājaḥ // srs_36.1 //

tasmāt samagrā bhavatha aduṣṭacittāḥ sarve ca bhogā satata manāpakārī / dṛṣṭvā ca buddhān śirighana aprameyān bodhiṃ spṛśitvā bhaviṣyatha dharmasvāmī // srs_36.2 //

tasmācchruṇitvā ima vara ānuśaṃsān dṛṣṭā ca bhikṣūn parama suśīlavantā / niḥśāṭhiyeno vidu sada sevitavyāḥ samādhiptāptā bhaviṣyatha nocireṇa // srs_36.3 //

sacennidhānāparimitāpramāṇa pūrṇā bhaveyu maṇiratanebhi saptaiḥ / tathaiva bhūyo ratanavarāṇa pūrṇāḥ kṣetrā bhaveyurvālikagaṅgatulyāḥ // srs_36.4 //

dānādhimukto bhaviya sa bodhisattva ekaika rātriṃdivamiha dānu dadyāt / evaṃ dadan so bahuvidha kalpakoṭīḥ no viṣṭhitaḥ syād vālika gaṅgatulyāḥ // srs_36.5 //

yaśco samādhiṃ imumiha bodhisattvo śrutvāna dhāreta sugatavarāṇa gañjam / yaḥ puṇyaskandho bhavati gṛhītu teno tat sarvadānaṃ kalamapi nānubhoti // srs_36.6 //

(vaidya 255) eṣo varo anupama puṇyaskandho jñānasya kośa aparimitākaropama / śrāddho naro yo imu ānulomikaṃ dhāreyya agraṃ imu virajaṃ samādhim // srs_36.7 //

dhāreyya eta viraja samādhi śānta mahādhano bhavati sa bodhisattvaḥ / mahāsamudro bahuvidharatanasya ākaro na tasya puṇyasya pramāṇamasti // srs_36.8 //

varehi dharmehi acintiyehi saṃbṛhito vuccati bodhisattvaḥ / na tasya bodhāya kadāci saṃśayo ya uddiśeyāti imaḥ samādhim // srs_36.9 //

saṃsthāpya lokācariyaṃ vināyakaṃ buddhaṃ mahākāruṇikaṃ svayaṃbhuvam / yaḥ puṇyaskandhena vareṇupeto acintiyo yasya pramāṇu nāsti // srs_36.10 //

na uttaro tasya ca sattva kaścit mahāsahasrāya kadāci vidyate / yaḥ puṇyaskandhena samo bhaveta jñānena vāsādṛśācintiyena // srs_36.11 //

anyatra yaḥ śrutva samādhimetaṃ dhāreyya vāceyya paryāpuṇeyyā / paryeṣamāṇo 'tula budhabodhiṃ na tasya jñānena samo bhaveta // srs_36.12 //

sacet kumārā siya ayu dharmarūpa yaḥ puṇyaskandho upacitu tena bhoti / dhāratu vācetu imaṃ samādhiṃ na so viceyyā iha pṛthulokadhātuṣu // srs_36.13 //

tasmāt kumāreha ya bodhisattvo ākāṅkṣate pūjitu sarvabuddhān / (vaidya 256) asaṅganirdeśapadārthakovido atīta utpanna tathāgatāṃśca dhāretu vācetu imaṃ samādhim // srs_36.14 //

eṣā hi sā bodhi tathāgatānāṃ śraddhehi mahyaṃ vacanaṃ kumārāḥ / na bhāṣate vācamṛṣāṃ tathāgato na hīdṛśāḥ sattva mṛṣāṃ vadanti // srs_36.15 //

yasmin mayā śodhitu ātmagrāho itaḥ pure kalpaśatānacintiyān / śreṣṭhā carantena pi bodhicārikāṃ paryeṣamāṇena imāṃ samādhim // srs_36.16 //

tasmādimaṃ śrutva atha dharmagañjaṃ yaḥ sūtrakoṭīnayutāna āgamaḥ / yaḥ puṇyaskandho vipulo acintiyo yeno laghuṃ budhyati buddhajñānam // srs_36.17 //

sarveṣa sūtrāṇidamagrasūtramacintiyasyo kuśalasya ākaram / paryantu dharmāṇa na teṣa labhyate yāṃ so sadā nirdiśate viśāradaḥ // srs_36.18 //

chinditva bhinditva mahāsahasraṃ śakyaṃ gaṇetuṃ paramāṇusaṃcayaḥ / na tveva te sūtraśatā acintiyān pramātu yaṃ bhāṣati so aviṣṭhitaḥ // srs_36.19 //

āśvāsa praśvāsa gaṇetu śakyaṃ sarveṣa sattvāniha buddhakṣetre / paryantu sūtrāṇa na teṣa śakyaṃ yān bhāṣate so 'tra samādhiye sthitaḥ // srs_36.20 //

buddhāna kṣetrā yatha gaṅgavālikā ye teṣa sattvā gati teṣūpapannāḥ / gaṇetu te śakyamathāpi cintituṃ na teṣa sūtrāṇa ya nityu bhāṣate // srs_36.21 //

(vaidya 257) gaṇetu śakyamita kalpakoṭibhiḥ mahāsamudreṣviha yātti vālikāḥ / nadīṣu kuṇḍeṣu hradeṣu tadvad ananta sūtrānta sa yat prabhāṣate // srs_36.22 //

śakyaṃ gaṇetuṃ bahukalpakoṭiṣu ya āpaskandhaḥ sada tatra tiṣṭhati / śatāya bhinnāya vālāgrakoṭiyo svarāṅga teṣāṃ na tu śakyu sarvaśaḥ // srs_36.23 //

śakyaṃ gaṇetuṃ bahukalpakoṭibhirye sattva āsan purimeṇa tatra / ya ātmabhāve vinibaddhasārā na teṣa sūtrāntanirhāra jānitum // srs_36.24 //

gaṇetu śakyaṃ ruta sarvaprāṇināṃ ye santi sattvā daśasu diśāsu / na śakyu sūtrānta gaṇetu tasya yad bhāṣate 'sau satatamaviṣṭhitaḥ // srs_36.25 //

sarveṣa dharmāṇa nideśu jānati niruktinirdeśapadārthakovidaḥ / viniścaye bhūtanayeṣu śikṣito viśālabuddhiḥ sada harṣaprajñaḥ // srs_36.26 //

abhinnabuddhirvipulārthacintī acintya cinteti sadā prajānati / ghoṣasvabhāvaṃ pṛthu sarva jānatī śabdāṃśca tān nirdiśato na sajjati // srs_36.27 //

asakta so vuccati dharmabhāṇako na sajjate sarvajagasya bhāṣataḥ / praśnāna nirdeśapadehi kovidaḥ tathāhi teno paramārthu jñātaḥ // srs_36.28 //

ekasya sūtrasyupadeśakoṭiyo acintiyāṃ niordiśato na sajjati / (vaidya 258) asaṅganirdeśapadārthakovido bhāṣantu so parṣagato na sajjate // srs_36.29 //

yaḥ susthito bhoti iho samādhiye sa bodhisattvo bhavatī akampiyaḥ / dharme balādhānaviśeṣaprāptaḥ karoti so 'rthaṃ bahuprāṇakoṭinām // srs_36.30 //

yathaiva meruracalo akampiyaḥ sarvehi vātehi na śakya kampitum / tathaiva bhikṣurvidu dharmabhāṇakaṃ kampetu śakyaṃ na parapravādibhiḥ // srs_36.31 //

mahāsahasreṣviha lokadhātuṣu ye parvatā ukta akampanīyāḥ / te śakya vātena prakampanāya na tveva dharme sthitu śūnyi bhikṣuḥ // srs_36.32 //

ya śūnyatāyāṃ satataṃ prayukto buddhāna eṣo niyataṃ vihāraḥ / prajānatī niścitu dharma śūnyāṃ sa sarvavādībhi na śakyu kṣobhitum // srs_36.33 //

akampiyo bhoti parapravādibhiḥ savapravādehi anābhibhūtaḥ / anābhibhūtaśca aninditaśca imumuddiśitvāna samādhi śāntam // srs_36.34 //

gatiṃ gato bhoti sa śunyatāyāṃ sarveṣu dharmeṣu na kāṅkṣate 'sau / anantajñāne sada supratiṣṭhito imumuddiśitvāna samādhi śāntam // srs_36.35 //

balāni bodhyaṅga na tasya durlabhā pratisaṃvido ṛddhividhī acintiyā / abhijña no tasya bhavanti durlabhā dhāretva vācetva ima samādhim // srs_36.36 //

(vaidya 259) bhavābhivṛttasya na tasya durlabhaṃ anantajñānena jināna darśanam / saṃbuddha koṭīnayutānacintiyān so drakṣyate etu samādhi dhārayan // srs_36.37 //

sarveṣa co teṣa jināna antike sa śroṣyate etu samādhi śāntam / vareṇa jñānena upetu bheṣyatī pratisaṃvidāsu vaśa pāramiṃ gataḥ // srs_36.38 //

saced bhavenmaṇiratanāna pūrṇā mahāsahasrā iya lokadhātuḥ / ye divya śreṣṭhā maṇiratanāḥ pradhānā heṣṭaṃ upādāya bhavāgru yāvat // srs_36.39 //

yāvanta kṣetrā bahuvidha te anantā jāmbūnadāsaṃstṛta pūrṇa sarve / dānaṃ dade jinavareṣu sarvaṃ bhūmītalādupari bhavāgra yāvat // srs_36.40 //

yāvanti santi bahu vividhā hi sattvā dānaṃ dadeyurvividhamanantakalpān / buddhāna dadyuḥ satatamaviṣṭhihanto bodhyarthiko co daditu dānaskandham // srs_36.41 //

yaścaiva bhikṣurabhiratu śūnyatāyāṃ buddhānnamasye daśanakhaprāñjalīyo / na sa dānaskandhaḥ purimaku yāti saṃkhyāṃ yaḥ śūnyatāyāmabhiratu bodhisattvaḥ // srs_36.42 //

taṃ co labhitvā sa hi naru puṇyavanto dānaṃ dadeti vipulu janetva śraddhām / paryeṣamāṇo atuliya buddhabodhiṃ aupamyametaṃ kṛtu puruṣottamena // srs_36.43 //

yaśco samādhimimu varu śreṣṭha gṛhṇeccatuṣpadāṃ gātha sa tuṣṭacittaḥ / yaḥ puṇyaskandho upacitu tena bhoti tat sarvadānaṃ śatimakalā nu bhoti // srs_36.44 //

(vaidya 260) na tāva śīghraṃ pratilabhi buddhajñānaṃ dānaṃ dadet so hitakaru bodhisattvaḥ / aśrutva etaṃ viraju samādhi śāntaṃ yatha śrutva śīghraṃ labhati sa buddhajñānam // srs_36.45 //

yaśco labhitvā imu vara śāntabhūmiṃ śrutasya gotraṃ imu virajaṃ samādhim / puryāpuṇeyyā pramuditu bodhisattvaḥ sa śīghrametaṃ pratilabhi buddhajñānam // srs_36.46 //

yo 'pī nidhānaṃ pratilabhi evarūpaṃ kṣetrānanantān yathariva gaṅgavālikāḥ / te co bhaveyurmaṇiratanāna pūrṇā divyāna co tathapi ca mānuṣāṇām // srs_36.47 //

durdharṣu so bhoti prebhūtakośo mahādhano dhanaratanenupetaḥ / yo bodhisattvo labhati imaṃ samādhiṃ paryāpuṇantaḥ satatamatṛptu bhoti // srs_36.48 //

rājyaṃ labhitvā paramasamṛddha sphītaṃ na tena tuṣṭo bhavati kadāci vijñaḥ / yathā labhitvā imu virajaṃ samādhiṃ tuṣṭo udagro bhavati sa bodhisattvaḥ // srs_36.49 //

te te dharmadharā bhavanti satataṃ buddhāna sarvajñināṃ dhārentī varadharmanetri vipulāṃ kṣīṇāntakāle tathā / dharmakośadharā mahāmatidharāḥ sarvajñagañjaṃdharāḥ te te sattva sahasrakoṭiniyutāṃstoṣanti dharmasvaraiḥ // srs_36.50 //

te te śīladhanenupeta matimān śikṣādhanāḍhyā narāḥ te te śīlavrate sthitā abhiratā dharmadrumasyāṅkurāḥ / te te raktakaṣāyacīvaradharā naiṣkramyatuṣṭāḥ sadā te te sattvahitāya apratisamāḥ sarvajñatāṃ prasthitāḥ // srs_36.51 //

te te dānta sudānta sattvadamakā damathenupetāḥ sadā te te śānta suśāntatāmanugatāḥ śāntapraśāntendriyāḥ / te te supta prasupta sattva satataṃ dharmasvanairbodhayī bodhitvā varaśreṣṭha dharmaratanaiḥ sattvān pratiṣṭhāpayī // srs_36.52 //

(vaidya 261) te te dānapatī bhavanti satataṃ sada muktatyāgī vidu te te matsariyairna saṃvasi mahātyāge ramante sadā / te te sattva daridra dṛṣṭva dukhitān bhogehi saṃtarpayī te te sattvahite sukhāya satataṃ sarvajñatāṃ prasthitāḥ // srs_36.53 //

te te āhani dharmabheri vipulāṃ jñāne sadā śikṣitāḥ chindantī jana sarva saṃśayalatāṃ jñāne sadā prasthitāḥ / te te suśruta dharmadhāri virajā sūtrāntakoṭīśatān parṣāyāṃ sthita āsane matidharāḥ pravyāharī paṇḍitāḥ // srs_36.54 //

te te bhonti bahuśrutāḥ śrutidharāḥ saṃbuddhadharmaṃdharāḥ kośān dharmamayān dharanti munināṃ dharmānnidhāne ratāḥ / te te bhonti viśālaprajña vipulāṃ prīitiṃ janenti sadā deśentā varadharma śānta nipuṇaṃ nairyāṇikaṃ durdṛśam // srs_36.55 //

te te dharmamadharmajñeya matimān dharme sthitāḥ sūratāḥ dharmarājyi praśāsi apratisamā varadharmacārī sadā / te te bhonti viśiṣṭadharmagurukā gurugaurave ca sthitāḥ dharme nagavare sthitā matidharā dharmadhvajocchrāyikāḥ // srs_36.56 //

te te matta pramatta sattva satataṃ dṛṣṭvā pramāde sthitān dṛṣṭvā caiva pranaṣṭa utpathagatān saṃsāramārge sthitān / teṣū maitra janitvudāra karuṇā muditāpyupekṣā sthitā teṣāṃ mārgavaraṃ pradarśayi śivamaṣṭāṅgikaṃ durdṛśam // srs_36.57 //

te tu nāva karitva dharma sudṛḍhāṃ dhārenti sattvān bahūn udyantān mahārṇaveṣu patitān saṃsārasrotogatān / bodhyaṅgā bala indriyaiḥ kavacitāḥ saddharmanāvāruhāḥ tīre pārami kṣema nityamabhaye sthāpenti sattvān sadā // srs_36.58 //

te te vaidyavarā vrateṣu caritā vaidyottamā vedakā vidyājñānavimuktipāragamitā saddharmabhaiṣajyadāḥ / dṛṣṭvā sattva gilāna nekavividhai rogaiḥ samabhyāhatān teṣāṃ dharmavirecanaṃ dadati taddharmaiścikitsanti tān // srs_36.59 //

te te vādi apavādimathanā lokendra vāgīśvarāḥ sarvajñeyaprabhaṃkarā matidharā varajñānabhūmisthitāḥ / śūra jñānabalā balapramathanāḥ saṃvarṇitā jñānibhiḥ jñāneno bahusattvakoṭiniyutāṃstoṣyanti dharme sthitāḥ // srs_36.60 //

(vaidya 262) te te 'dhipati sārthavāha vipadaḥ sattvāna trāṇārthikāḥ dṛṣṭvā sattva pramūḍha mārgaratane sada mārapāśe sthitāḥ / teṣāṃ mārgavaraṃ prakāśayi śivaṃ kṣemaṃ sadā nirvṛtī yena jñānapathena nenti kuśalān bahusattvakoṭīśatān // srs_36.61 //

te te lenu bhavanti trāṇu śaraṇaṃ cakṣuḥ pradīpaṃkarāḥ bhītānāmabhayapradāśca satataṃ trastāna cāśvāsakāḥ / te 'tiduḥkhita sattva jñātva paramān jātyandhabhūtānimān dharmāloku karonti dharmaratane bhūtanaye śikṣitāḥ // srs_36.62 //

ye ye śilpavarā jage bahukarāḥ sattvāna arthāvahā yebhiḥ sattva sadā bhavanti sukhitāḥ śilpeṣu saṃśikṣitāḥ / śikṣāpāramitāṃ gatāḥ sukuśalā āścaryaprāptādbhutā ye bodhīnabhiprasthitā matidharā lokasya cakṣurdadāḥ // srs_36.63 //

no te tṛpta kadācidapratisamā varabuddhadharmaśrutāḥ śīlakṣāntisamādhipāragamitā gambhīradharmaśrutāḥ / no tṛptāśca pareṣu dharmaratanaṃ te deśayantaḥ śivaṃ mokṣopāyu pravarṣamāṇu varṣaṃ dharmairnarāṃstarpayī // srs_36.64 //

yāvanto bahu sattva teṣupagatā dharmārthikāḥ paṇḍitāḥ śroṣyāmo varadharmaśreṣṭharatanaṃ mārgaṃ ṛjuṃ añjasam / teṣāṃ chindiṣu saṃśayān matiadharā dharmeṇa saṃtoṣayī śīlakṣāntisamādhipāramigatā jānanta sattvaśayān // srs_36.65 //

jñānī jñānavarāgra pāramigatāḥ sattvāśaye kovidāḥ jānantaḥ parasattvacittacaritaṃ yeṣāṃ kathā yādṛśī / ye ye jñānakathāya sattvanayutā varadharmacakṣurlabhāḥ te te jñānaviśeṣapāramigatā mārgopadeśaṃkarāḥ // srs_36.66 //

mārā koṭisahasra teṣa viduṣāṃ cittaṃ pi no jāniṣu ākāśe yatha pakṣiṇāṃ padagatiṃ jñātuṃ na śakyā kvacit / śāntā dānta praśānta jñānavaśino āryasmi jñāne sthitāḥ sarvān māra nihatya śūra vṛṣabhā budhyanti bodhiṃ śivām // srs_36.67 //

ṛddhipāramiprāpta bhonti satataṃ gacchanti kṣetrān śatān paśyanti bahubuddhakoṭiniyutān gaṅgā yathā vālikāḥ / (vaidya 263) cakṣusteṣa na sajjate daśadiśe paśyanti rūpān bahu ye co sattva daśaddiśe bhavasthitāḥ sarveṣa te nāyakāḥ // srs_36.68 //

te tasyo bhaṇi ānuśaṃsa sakalāṃ kalpāna koṭīśatān no co pūrvacarīya varṇa kṣapaye pratibhānato bhāṣato / buddhānāṃ dhanamakṣayaṃ suvipulaṃ jñānasya co sāgaraṃ yo etaṃ virajaṃ samādhimatulaṃ dhāreya kaścinnaraḥ // srs_36.69 // iti śrīsamādhirāje śīlaskandhanirdeśaparivartaḥ ṣaṭtriṃśatitamaḥ || 36 || (vaidya 264) 37 yaśaḥprabhaparivartaḥ |

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvenemāṃścāparimāṇānāścaryādbhutān bodhisattvadharmānākāṅkṣatā kṣipraṃ cānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmenāyaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavyaḥ pravartayitavyaḥ uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyo 'raṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ | kṣāntibalaṃ cānena bhāvayitavyam | kṣāntirāsevayitavyā bhāvayitavyā bahulīkartavyā | dharmārthikena ca bhavitavyaṃ dharmakāmena dharmapratigrāhakena dharmānudharmapratipannena | buddhapūjābhiyuktena bhavitavyam | tena triṣu sthāneṣvabhiyogaḥ karaṇīyaḥ | katameṣu triṣu? yaduta kleśakṣayāya puṇyabalādhipataye buddhajñānamākāṅkṣatā kuśalamūlānyavaropayitavyāni no tu khalu lokasukhasparśābhikāṅkṣiṇā | eṣu triṣu sthāneṣvabhiyogaḥ karaṇīyaḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ candraprabhasya kumārabhūtasya tamevārthamudyotayamāna imameva pūrvayogakathānirdeśaṃ gāthābhigītena saṃprakāśayati sma -

hanta śṛṇotha mametu kumārā kalpasahasra yathā caritā me / pūjita buddhasahasraśatāni eṣatu eti samādhi praṇītam // srs_37.1 //

kalpa acintiya evamatītāḥ kṣetraśateṣu ye vālika asti / eṣa nidarśanu kīrtitu bhotī yaṃ jinu āsi gaṇeśvaranāmā // srs_37.2 //

ṣaṣṭiranūnaka koṭisahasrāṇyāsi gaṇottamu tasya jinastha / sarvi anāsravi kṣīṇakileśā aṣṭavimokṣapratiṣṭhita dhyāyī // srs_37.3 //

tatra ca kāli iyamapi sarvā kṣema subhikṣa anākula āsīt / saukhyasamarpita sarvamanuṣyāḥ prīṇita mānuṣakebhi sukhebhiḥ // srs_37.4 //

(vaidya 265) puṇyabalena ca sarva upetā darśaniyāstatha premaṇiyāśca / āḍhya mahādhana sarva samṛddhā divyasukhena samarpitagātrāḥ // srs_37.5 //

sūratu suvrata mandakileśāḥ kṣāntibalābhiratā abhirūpāḥ / devapureṣu yathā maruputrāḥ śīlaguṇopagatā matimantaḥ // srs_37.6 //

tatra ca kāli mahīpatirāsīd rājasuto varapuṣpasunāmā / tasya ca putra anūnakamāsan pañcaśatā smṛtimanmatimantaḥ // srs_37.7 //

tena ca rājasutena jinasyo ṣaṣṭi udyānasahasraśatāni / puṣpaphalapratimaṇḍita sarve tasya niryātita kāruṇikasya // srs_37.8 //

vicitra udyāna sahasraśatā caṃkramaśayyaniṣadyasahasraiḥ / cīvarakoṭisahasraśatebhiḥ saṃstṛta caṃkramaṇāśca niṣadyāḥ // srs_37.9 //

evamanekaprakārasahasrā yāttaka śrāmaṇakāḥ paribhogāḥ / rājasutena prasannamanenā tasya upasthāpitāḥ sugatasya // srs_37.10 //

so daśasu śubhakarmapatheṣu rāja pratiṣṭhita sādhūjanenā / prāṇasahasraśatānayutebhirgacchi puraskṛtu nāyaku draṣṭam // srs_37.11 //

puṣpavilepanadhūpa gṛhītvā chatrapatākadhvajāṃstatha vādyān / (vaidya 266) pūja karitva sa tasya jinasya prāñjalikaḥ purata sthita āsīt // srs_37.12 //

tuṣṭa abhūttada bhikṣusahasrā devamanuṣyatha yakṣasurāśca / vyākaru kiṃ nu jino imu pūjāṃ sādhu kiṃ vakṣyati dharmu narendraḥ // srs_37.13 //

tasya ca āśaya jñātva svayaṃbhū rājasutasya niruttaru cittam / pāragato abhimuktipadeṣu tasyima deśayi śānta samādhim // srs_37.14 //

yāva pramukta girā sugatenā kampita medini savanaṣaṇḍā / puṣpa pravarṣi tadā gaganātaḥ padmaśatāpi ca udgata bhūmau // srs_37.15 //

vyākari nāyaku āśayu jñātvā arthapadeṣu suśikṣita śāstā / deśayi śānta samādhi narendrastatrimi arthapadāni śṛṇotha // srs_37.16 //

sarvi bhavā abhavāḥ parikalpāstuccha marīcisamā yatha māyāḥ / vidyatameghasamāścala śūnyāḥ sarvi nirātma nisattva nijīvāḥ // srs_37.17 //

āditu śūnya anāgata dharmā nāgata asthita sthānavimuktāḥ / nityamasāraka māyasvabhāvāḥ śuddha viśuddha nabhopama sarve // srs_37.18 //

naiva ca nīla na pita na śvetā nāmatu riktaku ghoṣasvabhāvāḥ / cittavivikta acittasvabhāvāḥ sarvarūtāpagatāḥ kṣaṇikatvāt // srs_37.19 //

bhāṣatu akṣaru saṃkramu nāsti no pi abhāṣatu saṃkaru bhoti / (vaidya 267) nāpi ca akṣara deśa vrajantī no punarakṣaru krānti kutaścit // srs_37.20 //

akṣara akṣaya kṣīṇa niruddhā bhāṣatato va abhāṣatato vā / nityamimakṣara akṣaya uktā yaḥ parijānati so 'kṣayu bhoti // srs_37.21 //

buddhasahasraśatā ya atītā dharmasahasraśatāni bhaṇitvā / naiva ca dharmu na cākṣara kṣīṇā | nāsti samutpatti tena akṣīṇā // srs_37.22 //

yena prajānati akṣayadharmān nityu prajānati akṣayadharmān / sutrasahasraśatāni bhaṇitvā sarvi anakṣara jānati dharmān // srs_37.23 //

yaṃ ca prabhāṣati dharma jinasyo taṃ ca na manyati so 'kṣayatāye / ādi nirātmani ye tvimi dharmā tāṃśca prabhāṣati no ca kṣapeti // srs_37.24 //

sarvagiraḥ sa prabhāṣati vijño no ca girāya harīyati cittam / sarvagiro girighoṣanikāśo tena na sajjati jātu girāye // srs_37.25 //

yāya girāya sa kīrtitu dharmaḥ sā gira tatkṣaṇi sarva niruddhā / yādṛśu lakṣaṇu tasya girāye sarvimi dharma tallakṣaṇaprāptāḥ // srs_37.26 //

sarvimi dharma alakṣa vilakṣā sarvi alakṣaṇa lakṣaṇaśuddhāḥ / nitya vivikta viśuddha nabho vā saṃkhya samāsatu te na upenti // srs_37.27 //

saṃskṛtāsaṃskṛta sarvi viviktā nāsti vikalpana teṣamṛṣīṇām / (vaidya 268) sarvagatīṣu asaṃskṛta prāptā dṛṣṭigatehi sadaiva viviktāḥ // srs_37.28 //

nityamarakta aduṣṭa amūḍhāstasya svabhāva samāhitacittāḥ / eṣa samādhibalī balavanto yo imu jānati īdṛśa dharmān // srs_37.29 //

śailaguhāgiridurganadīṣu yadva pratiśrutka jāyi pratītya / evimu saṃskṛti sarvi vijāne māyamarīcisamaṃ jagu sarvam // srs_37.30 //

prajñabalaṃ guṇa dharmagatānāṃ jñānabalena abhijña ṛṣīṇām / vāca upāyakuśalya niruktā yatra prakāśitu śānta samādhiḥ // srs_37.31 //

kalpitu vuccati kalpanamātraṃ antu na labhyati saṃsaramāṇe / koṭi alakṣaṇa yā puri āsīdapi anāgati pratyayatāye // srs_37.32 //

karma kriyāya ca vartati evaṃ hīna utkṛṣṭatayā samudenti / vivikta dharma sadā prakṛtīye śūnya nirātma vijānatha sarvān // srs_37.33 //

saṃvṛti bhāṣitu dharma jinenāsaṃskṛtasaṃskṛta paśyatha evam / nāstiha bhūtatu ātma naro vā etaku lakṣaṇa sarvajagasya // srs_37.34 //

kṛṣṇāśubha ca na naśyati karma ātmana kṛtva ca vedayitavyam / no puna saṃkrama karmaphalasya no ca ahetuka pratyanubhonti // srs_37.35 //

(vaidya 269) sarvi bhavā alikā vaśikāśco riktaku tuccha phenasamāśca / māyamarīcisamāḥ sada śunyā deśitu śabditu te ca viviktāḥ // srs_37.36 //

evaṃ vijānatu manyana nāstī śīlavu bhotī aniśritacittaḥ / kṣāntibalena na kalpayi kiṃci eva carantu samāhitu bhoti // srs_37.37 //

yāttaka dharma vijāni sa rājā tāttaka deśita tena jinena / śrutva nṛpo imu dharma jinasyo saparivāru samādadi śikṣām // srs_37.38 //

rājasuto imu śrutva samādhiṃ āttamanā mudito bhaṇi vācam / suṣṭhu subhāṣitu eṣa samādhī eṣa tavā caraṇeṣu patāmi // srs_37.39 //

tatra ca prāṇisahasra aśītiḥ śrutvimu dharmasvabhāva praṇītam / bhūtu ayaṃ paramārtha nirdeśo te anutpattika kṣānti labhiṃsu // srs_37.40 //

nāsti upādu nirodhu narasyo evimi dharma sadā viviktāḥ / eva prajānatu no parihāṇi rāja labhī anutpattika kṣāntim // srs_37.41 //

rāja tadā vijahitvana rājyaṃ pravraji śāsani tasya jinasya / te 'pyanu pravrajitāḥ suta rājñaḥ pañcaśatāni anūnaka sarve // srs_37.42 //

pravrajito yada rāja saputro anya tadā bahuprāṇisahasrāḥ / pravrajitāḥ sugatasya samīpe dharma gaveṣiyu tasya jinasya // srs_37.43 //

(vaidya 270) viṃśativarṣaśatān paripūrṇān dharma prakāśitu tena jinenā / rāja saputraku tena janenā viṃśativarṣaśatā cari dharmam // srs_37.44 //

atha apareṇa punaḥ samayena so 'pi jinaḥ parinirvṛtu āsīt / ye jinaśrāvaka te 'pi atītāḥ so 'pi ca dharmu parittaku āsīt // srs_37.45 //

tasya ca rājina putra abhūṣī puṇyamatī sada śrāddhu prasannaḥ / tasya ca bhikṣu kulopagu āsīt | so imu deśayi śānta samādhim // srs_37.46 //

so akhilo madhuro ca abhūṣī satkṛtu prāṇisahasraśatebhiḥ / devata koṭiśatānyanubaddhā varṇa bhaṇanti kulān praviśitvā // srs_37.47 //

sa smṛtimān matimān gatimāṃśco suvratu sūratu śīlarataśca / susvaru aparuṣa so madhuraśco dhātuṣu jñānavaśī varaprāptaḥ // srs_37.48 //

cīvarakoṭiśatāna ca lābhī āsi sa bhikṣu yaśaḥprabhu nāmnā / tasya ca puṇyabalaṃ asahantā bhikṣusahasra tadā jani īrṣām // srs_37.49 //

puṇyabalena ca rūpabalena jñānabalena ca ṛddhibalena / śīlabalena samādhibaleno dharmabalena samudgata bhikṣuḥ // srs_37.50 //

hṛṣṭamanaśca priyaśca janasyo bhikṣu upāsakabhikṣuṇikānām / (vaidya 271) ye jinaśāsani sattva prasannāsteṣamabhīpsita pūjaniyāśca // srs_37.51 //

yaśca sa rājinu putru abhūṣī puṇyamatī sada śrāddhu prasannaḥ / jñātva praduṣṭamanān bahubhikṣūṃ rakṣa sa kārayi ācariyasya // srs_37.52 //

pañcahi prāṇisahasraśatehī varmita khaḍgagadāyudhakehi / tehi sadā parivārita bhikṣu bhāṣati bhūtacarīmaparyantām // srs_37.53 //

so pariṣāya prabhāṣati dharmaṃ śūnya nirātma nirjīvimi dharmāḥ / ye upalambhika ātmaniviṣṭāsteṣa na rocati yaṃ bhaṇi bhikṣuḥ // srs_37.54 //

utthitu bhikṣava śastra gṛhītvā yeṣa na rocati śūnyata śāntā / eṣa adharma prabhāṣati bhikṣuḥ etu hanitva bhaviṣyati puṇyam // srs_37.55 //

dṛṣṭva ca śastra na bhāyati bhikṣuḥ śūnyaka dharmamanusmaramāṇaḥ / nāstiha sattva naro vāpahatyai kuḍyasamā imi riktaka dharmāḥ // srs_37.56 //

bhikṣu karoti sa añjali mūrdhnā bhāṣati vāca namo 'stu jinānām / yena satyenimi śūnyaka dharmā bhontimi śastra māndāravapuṣpāḥ // srs_37.57 //

śīlavratopagatasya munisyo bhāṣitamātra ananyathavākye / kampita medini savanaṣaṇḍā śastra te jāta māndāravapuṣpāḥ // srs_37.58 //

(vaidya 272) bhikṣu abhūttada maṃkuśarīrā ye upalambhika śastragṛhītāḥ / bhūyu ya śakyupasaṃkramaṇāye trasya abhūt sumahādbhutajātāḥ // srs_37.59 //

ye puna śrāddha prasanna munīndre yeṣiha rocati śunyata śāntā / tehi huṃkārasahasra karitvā dūṣyaśatairabhichādita bhikṣuḥ // srs_37.60 //

bhikṣu janitvana maitra sa teṣu sarvajanasya purasta bhaṇāti / ye mayi sattva pradoṣa karontī teṣa kṛte na hu bodhi carāmi // srs_37.61 //

tena ca varṣa aśītiranūnā bhāṣita śūnyata koṣu jinānām / bhikṣusahasra pratyarthika āsan ye ca nivārita rājasutena // srs_37.62 //

so 'pi tadā paribhūt abhūṣī tasya ca bhikṣu parīttaku āsan / vācamaniṣṭa tadā śruṇamānaḥ kṣāntibalā cyuta no ca kadācit // srs_37.63 //

so 'pareṇa ca punaḥ samayena prāṇiśatāna karī mahadartham / śīlamakhilamanusmaramāṇaḥ puṇyamatisya tadā bhaṇi vācam // srs_37.64 //

tatra sa gauravu kṛtva udāraṃ puṇyamatī avacī tada bhikṣum / mā mama kinacidācariyasyo cetasi kiṃci kṛtaṃ amanāpam // srs_37.65 //

so avacī śṛṇu rājakumārā kṣāntibalena samudgata buddhāḥ / (vaidya 273) yena mi bhāṣita vācamaniṣṭāstasyimi antiki maitra udārā // srs_37.66 //

yena sa kalpasahasraśatāni kṣānti niṣevita pūrvabhaveṣu / so ahu bhikṣu yaśaḥprabhu āsaṃ śākyamunirbhagavān bhaṇi vācam // srs_37.67 //

yena yaśaḥprabhu rakṣitu bhikṣuḥ puṇyamatī tada rājinu putraḥ / jātisahasra mamāsi sahāyaḥ so maya vyākṛtu maitraku buddhaḥ // srs_37.68 //

yena gaṇeśvara pūjitu śāstā yena tu kārita śreṣṭha vihārāḥ / pūrvamasau varapuṣpasunāmā so padumotturu āsi munīndraḥ // srs_37.69 //

eva mayā bahukalpa anantā dhārayitāmimu dharma jinānām / kṣāntibalaṃ samudānita pūrve śratva kumāra mamā anuśikṣāḥ // srs_37.70 //

nirvṛtimapyatha bheṣyati evaṃ paścimi kāli saddharmavilope / bhikṣu va tīrthamateṣvabhiyuktā te mama dharma pratikṣipi śāntam // srs_37.71 //

unnata uddhata duṣṭa pragalbhā pāpasahāyaka bhojanalubdhāḥ / cīvarapātraratāḥ paṭalubdhāḥ lābhasaṃniśrita te kṣipi dharmam // srs_37.72 //

duṣtapraduṣṭamanā akṛtajñā hīnakuleṣu daridrakuleṣu / pravrajitā iha śāsani mahyaṃ te 'pi pratikṣipi śāntamu dharmam // srs_37.73 //

(vaidya 274) māramatena ca mohita sattvā rāgavaśānugatābhiniviṣṭāḥ / mohavaśena tu mohita bālā yeṣa na rocati śūnyata śāntā // srs_37.74 //

bhikṣu ca bhikṣuṇikā gṛhiṇaśco grāhita mohita pāpamatībhiḥ / teṣa vaśānugatā sada bhūtvā paścimi kāli pratikṣipi bodhim // srs_37.75 //

śrutva kumāra imā mama vācaṃ bhikṣu araṇyakule vasi nityam / yeṣiya rocati śūnyata śāntā tairayu dhāritu dharmu jinānām // srs_37.76 //

pravraji te mama śāsani caritva bhikṣu upasaṃpadapoṣadhakarmam / bhuñjimu piṇḍamasaktā aduṣṭā ye imu dhārayiṣyanti samādhim // srs_37.77 //

jīvita kāya apekṣi prahāyā śūnyata bhāvayathā supraśāntām / yuktaprayuktamanā ca bhavitvā seva araṇya sadā mṛgabhūtāḥ // srs_37.78 //

nitya karotha ca pūja jinānāṃ chatradhvajarddhiyamālyavihāraiḥ / cetiya pūjayathā pratimānāṃ kṣipra labhiṣyatha etu samādhim // srs_37.79 //

stūpa karāpayathā sugatānāṃ hemavibhūṣita rūpiyaliptān / pratima suniṣṭhita ratnavicitrā bodhinidhānu janitvana cittam // srs_37.80 //

yāvati pūja jagesmi praṇītā divyatha mānuṣikā ramaṇīyā / (vaidya 275) sarva gaveṣiya buddha mahethā bodhinidhānu karitva pratijñām // srs_37.81 //

dharmata paśyatha sarvi narendrān yāvata santi daśa diśi loke / dṛśyati nirvṛti sarvajinānāṃ dharmatayā sthita saṃmukha buddhāḥ // srs_37.82 //

bhotha ca sarviṣu tyāgādhimuktāḥ śīlaviśuddhagatā sthiracittāḥ / kṣāntiratāḥ sada maitraratāśco sarvi prajānatha śūnyaka dharmān // srs_37.83 //

vīryu janetha alīna adīnāḥ dhyānaratāḥ pravivekaratāśca / prajña prajānatha prajñaviśuddhiṃ bheṣyatha kāruṇikā nacireṇa // srs_37.84 //

rāgu śametha sadā aśubhā ye doṣu nigṛhṇatha kṣāntibalena / mohu nigṛhṇatha prajñabalenā prāpsyatha bodhi jinānu praśastām // srs_37.85 //

kāyu vibhāvayathā yathā phenaṃ duḥkhamasāraku pūtidurgandham / skandha prajānatha riktaka sarvāṃllapsyatha jñānamanuttaru kṣipram // srs_37.86 //

dṛṣṭi ma gṛhṇatha pāpika jātu ātma ayaṃ puruṣo atha jīvaḥ / sarvi prajānatha śūnyaka dharmān kṣipra spṛśiṣyatha uttamabodhim // srs_37.87 //

lābha ma kurvatha gṛddho kadācit mā paritapyatha piṇḍalamabdhvā / nindita śaṃsita mā khu calethā merusamāśca akampiya bhothā // srs_37.88 //

(vaidya 276) dharma gaveṣatha gauravajātāḥ śratva tadāpi ca tatpara bhotha / tiṣṭhata gocari sarvajinānāṃ yāsyatha kṣipra sukhāvatikṣetram // srs_37.89 //

sarvajage samacitta bhavitvā apriya mā priya citta karotha / mā na gaveṣatha lābhu yaśo vā kṣipra bhaviṣyatha buddha munīndrāḥ // srs_37.90 //

buddhaguṇāṃśca prabhāṣatha nityaṃ bhūtaguṇehi niruktipadehi / yān guṇa śrutviha sattva prasannāḥ buddhaguṇeṣu spṛhāṃ janayeyuḥ // srs_37.91 //

nitya sagaurava cācariyeṣu mātu pitustatha sarvajagasmin / mā puna mānavaśānuga bhothā lapsyatha lakṣaṇa triṃśa duve ca // srs_37.92 //

saṃgaṇikāṃ vijahitva aśeṣāṃ nityu vivekaratāpi ca bhotha / sūrata nityupaśobhana śāntā ātmahitāḥ parasattvahitāśca // srs_37.93 //

maitri niṣevi tathā karuṇāṃ co muditapekṣaratāḥ sada bhotha / śāstuḥ praśāsanu paśyatha nityaṃ bheṣyatha kṣipra hitaṃkaru loke // srs_37.94 //

pāpaka mitra ma jātu bhajetha sevatha mitra ye bhonti udārāḥ / yeṣiha rocati śūnyata śāntā ye abhiprasthitā uttamabodhim // srs_37.95 //

śrāvakabhūmi ma śikṣatha jātu mā ca spṛheṣyatha tatra carīye / (vaidya 277) cittu ma riñcatha buddhaguṇeṣu kṣipra bhaviṣyatha buddha jinendrāḥ // srs_37.96 //

satya giraṃ sada bhāṣatha śuddhāṃ mā mṛṣa bhāṣatha mā paruṣāṃ ca / nitya priyaṃ madhuraṃ ca bhaṇethā lapsyatha vāca lokācariyāṇām // srs_37.97 //

kāyi anarthika jīvita bhothā mātma utkarṣaka mā parapaṃsī / ātmaguṇān samudānayamānāḥ paracariyāsu upekṣaka bhotha // srs_37.98 //

śūnyavimokṣaratāḥ sada bhothā mā praṇidhāna karotha gatīṣu / sarvanimitta vivarjya aśeṣāṃ bhotha sadā animittavihārī // srs_37.99 //

anta vivarjayathā sadakālaṃ śāśvatucchedasthitā ma bhavātha / pratyayatā sada budhyata sarvaṃ eva bhaviṣyatha yādṛśa śāstā // srs_37.100 //

kāmaratīṣu ratiṃ vijahitvā doṣakhilāṃśca malān vijahitvā / mohatamo vijahitvase sarvaṃ śāntaratā narasiṃha bhavātha // srs_37.101 //

nityamanitya ca paśyatha nityaṃ sarvabhavā sukhaduḥkha vimucya / aśubhamanātmata ātmaśubheṣu bhāvayamānu bhaveya naredraḥ // srs_37.102 //

lokapradīpakarebhi jinebhiryeṣiha yoniśo dharma sunīta / tairiha mārabalāni hanitvā prāptamanuttarabodhirudārā // srs_37.103 //

(vaidya 278) yāttaka bhāṣita eti guṇā me ye ca prakāśita doṣaśatā me / doṣa vivarjiya śikṣa guṇeṣu bheṣyasi buddhu tadeha kumāra // srs_37.104 // iti śrīsamādhirāje yaśaḥprabhaparivartaḥ saptatriṃśatitamaḥ || 37 || (vaidya 279) 38 kāyavāṅmanaḥsaṃvaraparivartaḥ |

tasmāttarhi kumāra kāyasaṃvarasaṃvṛto bhaviṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra śikṣitavyam | tatra kumāra katamaḥ kāyasaṃvaraḥ? yena kāyasaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmeṣvasaṅgajñānaṃ pratilabhate, ayamucyate kumāra kāyasaṃvara iti | yena kāyasaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni pratilabhate, ayamucyate - - - - - - iti | yena - - - - - - mahāsattvo daśa tathāgatabalāni catvāri vaiśāradyāni aṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān pratilabhate, ayamucyate - - - - iti | yena - - - - mahāsattvastrīṇi vimokṣamukhāni pratilabhate | katamāni trīṇi? yaduta śūnyatāmanimittamapraṇihitam | imāni trīṇi vimokṣamukhāni, ayamucyate - - - - iti | yena - - - - mahāsattvaścaturo brāhmān vihārān pratilabhate | katamāṃścaturaḥ ?yaduta maitrīṃ karuṇāṃ muditāmupekṣāṃ imāṃścaturo brāhmān vihārān, ayamucyate - - - - iti | yena - - - - mahāsattvaścatasraḥ pratisaṃvidaḥ pratilabhate | katamāścatasraḥ? yaduta arthapratisaṃvit dharmapratisaṃvit niruktipratisaṃvit pratibhānapratisaṃvit | imāścatasraḥ pratisaṃvidaḥ, ayamucyate - - - - iti | yena mahāsattvaḥ saptatriṃśadbodhipakṣān dharmān pratilabhate | katamān saptatriṃśat?yaduta catvāri smṛtyupasthānāni | catvāri samyakprahāṇāni | catura ṛddhipādān | pañcendriyāṇi | pañca balāni | sapta bodhyaṅgāni | āryāṣṭāṅgakaṃ mārgam | imān saptatriṃśadbodhipakṣān dharmān pratilabhate | ayamucyate - - - - iti | yena - - - - mahāsattvo mahākaruṇāvihāraṃ pratilabhate | mahopekṣāvihāraṃ pratilabhate, kṣemāṃśca vitarkān pratilabhate | pravivekāṃśca dharmān pratilabhate | ayamucyate kāyasaṃvara iti ||

punaraparaṃ kumāra yena kāyasaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ prāṇātipātāt prativirato bhavati | adattādānāt abrahmacaryānmṛṣāvādāt piśunavacanāt paruṣavacanāt saṃbhinnapralāpāt abhidhyāyādū vyāpādanmithyādṛṣṭeḥ prativirato bhavati | tulākūṭānmānakūṭātkāṃsyakūṭāt karṣaṇabandhanarodhanatāḍanacchedanabhedanaviparāmoṣālokasāhasebhyaḥ prativarato bhavati | na hastalolaḥ na pādalolo hastapādasaṃyataḥ| tasya sarvaṃ kāyavāṅbhanodauṣṭhulyaṃ prahīṇaṃ bhavatyucchinnamūlaṃ tālāmastakavadāyatyāmanutpādadharmi | ayamucyate kumāra kāyasaṃvara iti | tadanenāpi te kumāra paryāyeṇaivaṃ veditavyam ||

bhūtapūrvaṃ kumāra atīte 'dhvanyasaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule apramāṇe acintye aparimāṇe yadāsīt | tena kālena tena samayena jñānaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka (vaidya 280) udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | tena khalu punaḥ kumāra kālena tena samayena tasya bhagavato jñānaprabhāsasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya ṣaṣṭivarṣakoṭyaḥ āyuṣpramāṇamabhūt | ṣaṣṭirarhatkoṭyaḥ śrāvakasaṃgho 'bhūt | aprameyāśca bodhisattvā mahāsattvāḥ saddharmaparigrāhakā abhūvan ||

tena ca kumāra kālena tena samayena rājābhūdviśeṣacintī nāma | atha khalu rājā viśeṣacintī aśītyā prāṇikoṭibhiḥ sārdhaṃ tathāgatamupasaṃkrāntaḥ| upsaṃkramya tasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtyaikānte nyaṣīdat | ekāntaniṣaṇṇaśca rājā viśeṣacintī taṃ tathāgataṃ paryupāste | atha khalu kumāra jñānaprabhāsastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho rājño viśeṣacintinaḥ saparivārasyādhyāśayaṃ viditvā ito dharmaparyāyādimaṃ kāyasaṃvarasamādhimukhapraveśaṃ gāthābhigītena deśayati -

yathāntarīkṣaṃ gaganaṃ viśuddhamatyantaśuddhaṃ prakṛtiprabhāsvaram / emeva śuddho ayu kāyasaṃvaro na śakyu ghoṣeṇa kadāci deśitum // srs_38.1 //

viviktu śūnyo ayu kāyasaṃvaro etādṛśe te ubhi kāyalakṣaṇe / alakṣaṇāste yatha antarīkṣaṃ tallakṣaṇo deśitu kāyasaṃvaraḥ // srs_38.2 //

yo jānatī saṃvaramevalakṣaṇaṃ na tasya jātu bhavatī nasaṃvaraḥ / ye cāpravṛttāḥ kṛtu teṣa gocaro anāsravasyo upapatti nāsti // srs_38.3 //

na śakyu kāmān pratisevamānai rūpeṣu bhogeṣu jahitva tṛṣṇām / bhaveṣu doṣānavijānamānairna śakyu jñātumayu kāyasaṃvaraḥ // srs_38.4 //

anāsravaṃ saṃvaru yaḥ prajānate na tasya bhotī upapatti jātu / arhantadharmā ima evarūpāḥ na sukaraṃ jānitu tīrthikebhiḥ // srs_38.5 //

(vaidya 281) ye sarvatraidhātuki trastamānasā na kāmabhogeṣu spṛhāṃ janenti / rājyena bhogaiśca na jātu arthikā jñāsyanti te īdṛśa kāyasaṃvaraḥ // srs_38.6 //

artho ayaṃ vuccati kāyasaṃvaro arthaśca śabdena na śakyu deśitum / yo jānatī īdṛśu dharmanetrīṃ sa saṃvare 'smin bhavati pratiṣṭhitaḥ // srs_38.7 //

arthe prayuktāna mayārthu deśito ye arthanetrīparatā vicakṣaṇāḥ / anarthu varjenti ya arthayuktā te saṃvare 'smin satataṃ pratiṣṭhitāḥ // srs_38.8 //

artho ya ukto hi jināna śāsane kathaṃ sa artho bhavatī vijānato / yo arthanetrīya svabhāvu jānati pratiṣṭhitaḥ socyati kāyasaṃvare // srs_38.9 //

yenānimittaṃ bhavatī vijānitaṃ nairātmyataḥ śūnyatu tucchato vā / na tasya jātū bhavati nasaṃvarastathāhi so śikṣitu bhūtaniścaye // srs_38.10 //

bhāvānabhāvāniti yaḥ prajānati sa sarvabhāveṣu na jātu sajjate / yaḥ sarvabhāveṣu na jātu sajjate | sa ānimittaṃ spṛśatī samādhim // srs_38.11 //

vijñāta yeneha nirātmadharmāḥ svabhāvaśūnyāḥ prakṛtiprabhāsvarāḥ / na tasya jātu bhavatī asaṃvarastathāhi so śikṣitu bhūtaniścaye // srs_38.12 //

yo jānatī śūnyata pañcaskandhān viditva nairātmasvabhāvaśūnyān / (vaidya 282) na tasya jātu bhavatī asaṃvaro yat karma kāyena samācareta // srs_38.13 //

nimittagrāhisya asaṃvṛtasya ya ātmasaṃjñāya sadā pratiṣṭhitaḥ / rūpeṣu āsvādagatasya jantunaḥ prakupyate rāga asaṃvṛtasya // srs_38.14 //

ye bhūtakoṭīya bhavanti śikṣitā gatiṃgatāḥ sūrata śūnyatāyām / na teṣa rāgaḥ puna jātu kupyate asaṃvaro yena vrajeta durgatim // srs_38.15 //

na śakyu kampetu yathā sumeru acāliyaḥ sarvapipīlikairmahān / tathā vidū bhūtanayeṣu śikṣito rūpehi divyairapi so na kampate // srs_38.16 //

śakyeta raṅgairgaganaṃ vicitrituṃ śakyeta cākāśa gṛhītu pāṇinā / na tveva śakyaṃ sa vicālanāya rāgeṇa doṣeṇa na ca mārakoṭibhiḥ // srs_38.17 //

pratiśrukā śakyu gṛhītu kenacicchilā plavedapyudakasya madhye / draṣṭuṃ na śakyaṃ tviha tasya āśayā yaḥ śikṣito īdṛśi kāyasaṃvare // srs_38.18 //

yāvanta śabdāḥ pṛthu sarvaloke gṛhṇitva peḍāgata śakya kartum / na tasya śakyaṃ sthitirasthitirvā vijānituṃ yaḥ sthitu kāyasaṃvare // srs_38.19 //

śakyaṃ prabhā gṛhṇitu sūryamaṇḍalāt pragarjato meghatu vidyuto vā / na tasya kāyasya svabhāva jñātuṃ yaḥ śikṣitaḥ syādiha kāyasaṃvare // srs_38.20 //

jālena pāśena ca śakyu bandhituṃ caturdiśaṃ vāyati vātamaṇḍalī / (vaidya 283) na śakyamājānitu tasya kāyaḥ pratiṣṭhito yo iha kāyasaṃvare // srs_38.21 //

agocaro 'sāviha sarvaprāṇināṃ yatra sthito yo vidu cittasaṃyame / yatra sthito gocari kāyasaṃvare na lipyate khamiva sa lokadharmaiḥ // srs_38.22 //

śakyaṃ padaṃ paśyitu sarvaprāṇināṃ name carantāna pṛthak caturdiśam / na tasya kāyasya na cittagocaro pramāṇu jñātumiha śakya kenacit // srs_38.23 //

evaṃ sthitasyo iha kāyasaṃvare sarve na bhonti vividhāḥ kileśāḥ / prahīṇa tasyeha upakileśāstathā hyasau śikṣitu kāyasaṃvare // srs_38.24 //

na tasya agniḥ kramate na śastraṃ tathāpi agrāhyu sa tasya kāyaḥ / śantapraśānte sthitu so samādhau tathā hyasau śikṣitu kāyasaṃvare // srs_38.25 //

evaṃ sthitasyo na bhayaṃ na trāso na kṣobhu cittasyu na cerṣyu jāyate / muktaḥ sa sarvebhirupadravebhiryaḥ śikṣito tādṛśa kāyasaṃvare // srs_38.26 //

viṣasya śastrasya na jātu bhāyati na cāgnimadhye na jalasya madhye / sarvehi muktaḥ sa upadravehi ya śikṣito īdṛśa kāyasaṃvare // srs_38.27 //

caurāṇa dhūrtāna ca pāpakāriṇāmāśīviṣāmadhyagato na bhāyate / tathā hi tasyo vigatātmasaṃjñā saṃjñāvimuktasya bhayaṃ na bhoti // srs_38.28 //

bhayairvimuktasya na trāsu jāyate asaṃtrasantasya na bhoti iñjanā / (vaidya 284) aniñjamānasya kuto 'sti trāso na mārakoṭībhi sa śakyu kampitum // srs_38.29 //

ācakṣito deśitu saṃprakāśito yo bodhisattvasya hitāya saṃvaraḥ / yaḥ śikṣate īdṛśa kāyasaṃvare so bhoti no kampiyu mārakoṭibhiḥ // srs_38.30 //

sarveṣu dharmeṣu asaṃjñajñānaṃ pūrṇā aśītiranuvyañjanāni / dvātriṃśa co lakṣaṇa cittaśuddhā na durlabhā bhonti sthitasya saṃvare // srs_38.31 //

ya icchate budhyitu buddhadharmān acintiyān yeṣa pramāṇu nāsti / sa śikṣitu īdṛśuḥ kāyasaṃvare bhaviṣyate cetiyu sarvaloke // srs_38.32 //

ya icchate dharmamimaṃ maharṣiṇāṃ daśo balān buddhabalānacintiyān / sa śikṣitu īdṛśa kāyasaṃvare yaḥ śikṣitastasya balā na durlabhāḥ // srs_38.33 //

ye cāpi aṣṭādaśa buddhadharmā āveṇikā yeṣu jinā pratiṣṭhitāḥ / te cāpi tasyo na bhavanti durlabhā yaḥ śikṣate īdṛśa kāyasaṃvare // srs_38.34 //

ye sapta bodhyaṅga mahāmaharṣiṇāṃ pratisaṃvidaśco tatha ṛddhipādāḥ / te cāpi tasyo na bhavanti durlabhā yaḥ śikṣate īdṛśa kāyasaṃvare // srs_38.35 //

brahmāvihārāścaturaśca dhyānā vimokṣadvārāstraya saṃprakāśitāḥ / kṣemā vitarkā atha prāvivekyā na durlabhā bhonti sthitasya saṃvare // srs_38.36 //

karuṇāvihārī tathupekṣalābhī tatha īryacaryāmiha maitrivarām / (vaidya 285) hitacittu bhoti ca sa sarvajage yaḥ kāyasaṃvari sthito bhavati // srs_38.37 //

smṛtī upasthāna prahāṇa samyak pañcendriyāḥ pañca balā maharṣiṇām / āścarya aṣṭāṅgiku mārgaśreṣṭho na durlabho śikṣitu kāyasaṃvare // srs_38.38 //

ye cāpi anye vara buddhadharmā acintiyā yeṣa pramāṇu nāsti / te tasya sarve na bhavanti durlabhā yaḥ śikṣate īdṛśa kāyasaṃvare // srs_38.39 //

śrutvā iho īdṛśa kāyasaṃvare viśeṣaprāpto abhu rājaputraḥ / tuṣṭo udagro atulāya prītiyā sa pravrajī tasya jinasya śāsane // srs_38.40 //

sa pravrajitvā daśa varṣakoṭīracārṣi śuddhaṃ vara brahmacaryam / bhāvetva brāhmān caturo vihārānarthāya lokasya sadevakasya // srs_38.41 //

subhāvitā brahmavihāra kṛtvā adrākṣi buddhāna aśītikoṭiyaḥ / tatottare yāttika gaṅgavālikā idaṃ caraṃ so vara brahmacaryam // srs_38.42 //

sarveṣa co śāsani pravrajitvā acārṣi śuddhaṃ vara brahmacaryam / bhikṣu abhūṣī vara dharmabhāṇako bahuśrutaśco pratibhānavāṃśca // srs_38.43 //

akhaṇḍaśīlaśca acchidraśīlo viśuddhaśīlo akalmāṣaśīlaḥ / ārye ca śīle sa anāsrave sthitaḥ | prajānamāno imu kāyasaṃvaram // srs_38.44 //

(vaidya 286) siyā kumārā tava anya sāsīd viśeṣacintī tada rājakuñjaraḥ / na eva draṣṭavyamihānyu so 'bhūttadāhamāsaṃ caramāṇu cārikām // srs_38.45 //

tasmāt kumārā mama śikṣamāṇā pratiṣṭhihesī iha kāyasaṃvare / anyeṣa co deśaya prāṇakoṭināṃ nacireṇa tvaṃ bheṣyasi yādṛśo 'ham // srs_38.46 //

tasmāttarhi kumāra pariśuddhakāyasamācāro bhaviṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra śikṣitavyam | tat kasya hetoḥ? pariśuddhakāyasamācāro hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo na nirayebhyo bibheti | na tiryagyonerna yamalokānna sarvadurgatibhyo bibheti | nodakād bibheti | na śastrato na siṃhebhyo na vyāghrebhyo na ṛkṣebhyo na hastibhyo narṣabhebhyo na manuṣyebhyo bibheti | pariśuddhakāyasamācāraḥ kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ imamapi trisāhasraṃ mahāsāhasraṃ lokadhātuṃ karatale kṛtvā tālamātraṃ dvitālamātraṃ tritālamātraṃ catustālamātraṃ pañcatālamātraṃ ṣaṭtālamātraṃ saptatālamātramutkṣipet | yāvantaṃ vā punarākāṅkṣettāvantamevotkṣipet ||

punaraparaṃ pariśuddhakāyasamācāraḥ kumāra bodhisattvo mahāsattva ṛddhiprātihārye paramapāramiprāpto bhavati | sa ṛddhipādavipākaviśuddhaḥ puṇyaparigṛhīto vivekaviviktaḥ sarvatrānugata etatsamādhipratilabdhaḥ anāsravapuṇyapariniṣpannaḥ sarvalokadhātāvapratihatacakṣuḥ evaṃrūpaiḥ ṛddhipratihāryaiḥ samanvāgato bhavati | tatra katamā ṛddhiḥ? yayā ṛddhayā prārthanāsamṛddhipariniṣpattiḥ | iyamucyate ṛddhiriti | tatra katamad ṛddhiprātihāryam? yayā ṛddhayā samanvāgato bodhisattvo mahāsattva anekavidhānṛddhiviṣayān pratyunubhavati | eko 'pi bhūtvā bahudhā bhavati, bahudhāpi bhūtvaiko bhavati | avirbhāvaṃ tirobhāvamapi pratyanubhavati | tiraḥkuḍyaṃ tiraḥprākāraḥ tiraḥparvatamapyasajjamāno gacchati | ākāśe 'pi kramate tadyathāpi nāma pakṣī śakuniḥ | pṛthivyāmapyunmajjananimajjanaṃ karoti tadyathāpi nāmodake | udake 'pyabhidyamāno gacchati tadyathāpi nāma pṛthivyām | dhūmāyatyapi prajvalatyapi tadyathāpi nāma mahānagniskandhaḥ | imāvapi candrasūryāvevaṃmaharddhikāvevaṃmahānubhāvau evaṃmahaujaskau pāṇinā parāmṛśati parimārjati | ākāṅkṣamāṇo yāvad brahmalokādapi sattvān kāyena vaśe vartayati ||

(vaidya 287) atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

pṛthivīya unmajja nimajja gacchatī abhidyamāno udake 'pi gacchati / pakṣī yathā gaganatalena gacchatī dhūmāyate prajvalate ca ṛddhiyā // srs_38.47 //

yathāntarīkṣasmi na vāyu sajjate gacchanti cāsmiṃ bahavo 'bhrakūṭāḥ / tathaiva yogī gaganena gacchatī asajjamāno yatha vātameghaḥ // srs_38.48 //

yathā niṣaṇṇo vidu yogi bhotī parimārjate pāṇina candrasūryau / āsanna so jānati brahmalokaṃ brahmāṇa koṭīna sa dharma deśayī // srs_38.49 //

yadā ca ākāṅkṣati dharma bhāṣituṃ mahātrisāhasra sa vijñapeti / ākāṅkṣamāṇo bahukṣetrakoṭiṣu deśeti dharma bahusattvakoṭinām // srs_38.50 //

tasmāttarhi kumāra pariśuddhakāyasamudācāro bhaviṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra śikṣitavyam | tat kasya hetoḥ? pariśuddhakāyasamudācāro hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo divyena śrotradhātunā atikrāntamānuṣakeṇa śabdān śṛṇoti divyān mānuṣyakāṃśca | nairayikānāmapi tiryagyonigatānāmapi yāmalaukikānāmapi | ye dūre antike vā devānāṃ manuṣyāṇāṃ vā dūrāvacarāṇāṃ vā antikāvacarāṇāṃ vā ||

tasmāttarhi kumāra pariśuddhakāyasamudācāro bhaviṣyāmītyevaṃ tvayā kumāra śikṣitavyam | tat kasya hetoḥ? pariśuddhakāyasamudācāro hi kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ parasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkacaritāni yathābhūtaṃ prajānāti | sarāgaṃ cittaṃ sarāgaṃ cittamiti yathābhūtaṃ prajānāti | vītarāgaṃ cittaṃ vītarāgaṃ cittamiti yathābhūtaṃ prajānāti | peyālaṃ | sadoṣaṃ (vaidya 288) vītadoṣaṃ samohaṃ vītamohaṃ sopādānamanupādānaṃ saṃkṣiptaṃ vikṣiptaṃ viparītamaviparītaṃ sakleśaṃ niṣkleśaṃ mahadgatamamahadgataṃ prabhāsvaramaprabhāsvaraṃ sapramāṇamapramāṇaṃ sottaramanuttaraṃ samāhitamasamāhitaṃ vimuktamavimuktaṃ - - - - sāṅgaṇaṃ cittaṃ sāṅgaṇaṃ cittamiti yathābhūtaṃ prajānāti | anaṅgaṇaṃ cittamanaṅgaṇaṃ cittamiti yathābhūtaṃ prajānāti | iti hi sarvasattvānāṃ parapudgalānāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkaṃ yathābhūtaṃ prajānāti ||

pariśuddhakāyasamudācāraḥ kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ sākāraṃ soddeśamanekavidhaṃ pūrvenivāsamanusmarati | ekāmapi jātimanusmarati | dve tisraḥ pañca daśa viṃśatiḥ triṃśat catvāriṃśat pañcāśat jātiaśatamapyanusmarati | jātisahasrapyanusmarati | jātiśatasahasramapi yāvadanekānyapi kalpakoṭinayutaśatasahasrāṇyanusmarati | saṃvartakalpamapyanusmarati vivartakalpamapi | yāvadanekānapi saṃvartavivartakalpānanusmarati | kalpamapyanusmarati kalpaśatamapi kalpasahasramapi kalpaśatasahasramapi, yāvadanekānyapi kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyanusmarati | yāvat pūrvāntakoṭīmapyanusmarati | amutrāhamāsamevaṃnāmā evaṃgotra evaṃjātya evaṃvarṇa evamāhāra evamājīva evamāyuṣpramāṇa evaṃcirasthitika evaṃsukhaduḥkhapratisaṃvedī | tataścyutaḥ amutropapannaḥ | so 'haṃ tataścyuta ihāsmyupapanna iti | sākāraṃ sanimittaṃ soddeśamanekavidhaṃ pūrvenivāsamanusmarati ||

pariśuddhakāyasamudācāraḥ kumāra bodhisattvo mahāsattvo divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣakeṇa sarvān paśyati cyavamānānupapadyamānān suvarṇān durvarṇān sugatān durgatān hīnān praṇītān sugatimapi gacchato durgatimapi gacchato yathākarmopagān sattvān yathābhūtaṃ prajānāti ime bata sattvāḥ kāyaduścaritena samanvāgatā vāgaduścaritena samanvāgatā manoduścaritena samanvāgatā āryāṇāmapavādakā mithyādṛṣṭikā mithyādṛṣṭikarmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ maraṇādapāyaṃ durgatiṃ vinipātaṃ nirayeṣu upapannāḥ | ime punarbata sattvāḥ kāyasucaritena samanvāgatā vākasucaritena samanvāgatā manaḥsucaritena samanvāgatā āryāṇāmanapavādakāḥ samyagdṛṣṭirmasamādānahetoḥ kāyasya bhedāt paraṃ maraṇāt sugatau svargaloke deveṣūpapannāḥ | iti hi devyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣakeṇa sattvān paśyati cyavamānānupapadyamānān suvarṇān durvarṇān hīnān praṇītān sugatimapi gacchato durgatimapi gacchato yathākarmopagān sattvān yathābhūtaṃ prajānāti ||

pariśuddhakāyasamudācāraḥ kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ ekakṣaṇasamāyuktayā prajñayā yat kiṃcijjñātavyamadhimoktavyaṃ vikurvitavyaṃ tatsarvaṃ yathābhūtaṃ prajānāti śṛṇoti paśyate budhyate ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

abhijñākramanirdiṣṭo bodhisattvāna tāyinām / samādhīya sthihitvāna bodhisattvo 'dhigacchati // srs_38.51 //

(vaidya 289) śrotraṃ ca te viśodhenti divyaṃ śrotramacintiyam / yena śṛṇvanti te dharmān sarvabuddhehi bhāṣitān // srs_38.52 //

sarāgamasarāgaṃ vā sadoṣaṃ vītadoṣakam / samohaṃ vītamohaṃ vā cittaṃ jānanti prāṇinām // srs_38.53 //

pūrvenivāsaṃ jānanti yatra te uṣitāḥ purā / kalpakoṭīsahasrāṇi saṅgasteṣāṃ na vidyate // srs_38.54 //

cakṣuśca te viśodhenti divyaṃ cakṣuranuttaram / anupaśyanti te sattvāṃścyavato 'pyupapadyataḥ // srs_38.55 //

ekakṣaṇasamāyuktaprajñayā sarvajātiṣu / yat kiṃcidiha jñātavyaṃ dharmāṇāṃ bhūtalakṣaṇam // srs_38.56 //

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra vāksaṃvarasaṃvṛto bhaviṣyāmītyevaṃ bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyam | tatra kumāra katamo vāksaṃvaraḥ? yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ ṣaṣṭyākārasamanvāgatamasaṅgabuddhasvaraghoṣamacityaṃ pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvaraḥ | yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ ādeyavākyatāṃ pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvaraḥ | yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni pratilabhate | daśa tathāgatabalāni, catvāri tathāgatavaiśāradhyāni, aṣṭādaśāveṇikān buddhadharmān pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvaraḥ | yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvastrīṇi vimokṣamukhāni pratilabhate, caturo brahmavihārān pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvaraḥ | yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaścatvāri smṛtyupasthānāni pratilabhate | catvāri samyakprahāṇāni, catura ṛddhipādān, pañcendriyāṇi,pañca balāni,sapta bodhyaṅgāni, āryāṣṭāṅgaṃ mārgaṃ pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvaraḥ | yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo mahākaruṇāvihāraṃ pratilabhate, mahopekṣāvihāraṃ pratilabhate, kṣemāṃśca vitarkān pratilabhate, pravivekāṃśca vitarkān pratilabhate | ayamucyate kumāra vāksaṃvara iti ||

punaraparaṃ kumāra vāksaṃvara ucyate - yena vāksaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo mṛṣāvādāt prativirato bhavati | paiśunyāt pāruṣyāt saṃbhinnapralāpāt prativirato bhavati | mātāpitṛṇāmācāryāṇāṃ cāntike asabhyāṃ vācaṃ na niścārayati | yā api tadanyā doṣopasaṃhitā vācastābhyo bodhisattvaḥ prativirato bhavati | tāśca vācaḥ pratiśrutkopamā avatarati | svapnopamā nirmitopamā marīcyupamāḥ pratiśrutkopamāḥ pratibhāsopamā māyopamā avatarati | sa tāmevaṃbhūtāṃ vācaṃ nopalabhate, na kalpayati,na manyate,nāvalambate, nābhiniviśate | ayamucyate kumāra (vaidya 290) vāksaṃvaraḥ | pariśuddhavāksaṃvaro hi kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvāpāyebhyo na bibheti | sarvabuddhadharmān pratilabhate | sarvabuddharddhi sarvābhijñāṃ pratilabhate ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

yeneha vāksaṃvaraṇenupeto labhatyavaśaṃ sa hi bodhisattvaḥ / sarveṣu dharmeṣu asaṅgajñānamayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.57 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīrā labhanti dvātriṃśati lakṣaṇāni / daśo balāveṇikabuddhadharmānayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.58 //

yenaha vāksaṃvaraṇena dhīmān prāpnoti sarvānima buddhadharmān / ye pūrvamasmin parikīrtitā me ayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.59 //

yeneha vācāvaraṇena dhīmān labhedvihārān pratisaṃvidaśca / atyadbhutān dharma acintiyāṃśca ayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.60 //

yeneha vācāvaraṇena dhīmān smṛtyupasthānāni samyakprahāṇā / tatharddhipādān bala indriyāṇi labhatyayaṃ socyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.61 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān mahā upekṣāṃ labhate viśāradaḥ / mahākṛpāṃ śuddhavihāratāṃ ca ayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.62 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān kṣemān vitarkāṃllabhate viśuddhān / (vaidya 291) tathā vitarkān pravivekaśāntānayaṃ hi so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.63 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān mṛṣā na bhāṣī piśunāśca vācaḥ / saṃbhinnapralāpaṃ paruṣāṃ ca vācaṃ ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.64 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān saddharmakṣepaṃ na karoti jātu / na buddhasaṃghaṃ ca abhyācakṣeta ayaṃ kho so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.65 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān mātāpitṛṣvācariyānamantike / asatyavācaṃ purato na bhāṣī ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.66 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān yā anyavāco iha doṣasaṃhitāḥ / tābhyo 'pyaśeṣaṃ virataḥ sa bhoti ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.67 //

yeneha vāksaṃvaraṇena dhīmān pratiśrutkasaṃnibhatāṃ pi vācam / supinopamāmo tarate viśārado ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.68 //

nirātmanirjīvanirīhatāṃ cā pratītyutpannāṃ supinopamāṃ mṛṣā / yadeva vācottari bodhisattvo ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.69 //

nirodhasatyaṃ supinaṃ yathaiva svapnasvabhāvā atha nirvṛtiṃ ca / yadeva vācottari bodhisattvo ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.70 //

(vaidya 292) no cāpi vācaṃ labhate sa kāṃcinna kalpayī nāpi ca manyate saḥ / nālambate nābhiniveśa jātū ayaṃ khu so ucyati vācasaṃvaraḥ // srs_38.71 //

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra manaḥsaṃvarasaṃvṛto bhaviṣyāmītyevaṃ bodhisattvena mahāsattvena śikṣitavyam | tatra kumāra katamo manaḥsaṃvaraḥ? yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo vajropamaṃ samādhiṃ pratilabhate | ayamucyate kumāra manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisatvo mahāsattvo jvalanāntarābhāṃ nāma raśmiṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo 'ṣṭāṅgopetasvaraghoṣasaṃpadaṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni pratilabhate | daśa tathāgatabalāni, catvāri vaiśāradyāni catasraḥ pratisaṃvidaḥ, aṣṭādaśāveṇikāṃśca buddhadharmān pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ trīṇi vimokṣamukhāni pratilabhate | śūnyatāmanimittamapraṇihitaṃ vimokṣamukhaṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇaḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaścaturo brahmavihārān pratilabhate | mahāmaitrīṃ mahākaruṇāṃ mahāmuditāṃ mahopekṣāṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaścatvāri smṛtyupasthānāni pratilabhate | catvāri samyakprahāṇāni, catura ṛddhipādān, pañcendriyāṇi,pañca balāni,sapta bodhyaṅgāni, āryāṣṭāṅgaṃ mārgaṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ | yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo mahākaruṇāvihāraṃ pratilabhate | mahopekṣāvihāraṃ pratilabhate | kṣemāṃśca vitarkān pratilabhate | pravivekāṃśca vitarkān pratilabhate | hitaiṣitāṃ ca īryāṃ ca caryāṃ ca pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ ||

punaraparaṃ kumāra manaḥsaṃvara ucyate - yena manaḥsaṃvareṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvo mithyādṛṣṭiprahāṇāya mithyādṛṣṭyā sārdhaṃ na saṃvasati | abhidhyāprahāṇāya anabhidhyālurbhavati | vyāpādaprahāṇāya vyāpādena sārdhaṃ na saṃvasati | kausīdyaprahāṇāya kusīdena sārdhaṃ na saṃvasati | guruṇāmantike mātāpitrorācāryāṃṇāṃ cāntike śāṭhyacittaṃ notpādayati | rāgadveṣamohacittaṃ notpādayati | na ca taiḥ sārdhaṃ saṃvasati | bodhicittaṃ notsṛjati | adhyāśayacittaṃ ca notsṛjati | ye cānye doṣopasaṃhitā manaḥsaṃkalpāstebhyaḥ sarvebhyaḥ prativirato bhavati | na ca taiḥ sārdhaṃ saṃvasati | ayamucyate manaḥsaṃvara | tacca mano māyopamamityavatarati | svapnopamamapi marīcyupamamapi | nirmitopamamiti pratibhāsopamamityavatarati | na kutaścidāgamanato 'vatarati | svapnopamaṃ sukhamavatarati | svapnopamamanityato 'vatarati | svapnopamaṃ nirjīvato 'vatarati | (vaidya 293) svapnopamaṃ śūnyato 'vatarati | tacca nopalabhate na kalpayati na manyate nāvalambate nābhiniviśate | ayamucyate kumāra manaḥsaṃvaraḥ ||

pariśuddhamanaḥsamudācāro hi kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvākṣaṇāṃśca varjayati | acintyāṃśca sarvabuddhadharmān pratilabhate | sarvabuddhebhyaśca sarvabuddhābhijñāṃ akopyāṃ ca cetovimuktiṃ pratilabhate | ayamucyate manaḥsaṃvaraḥ ||

atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -

śṛṇotha sarvi avikṣiptamanā mama bhāṣato manaḥsaṃvaraṇam / śrutvā ca tatra pratiapadyathā me yadīcchathā laghu viśodhanatām // srs_38.72 //

manaḥsaṃvareṇa labhi yena vidu parama praśānta vipulānacalān / jinadharmacintiya tathādbhutatāṃ manaḥsaṃvarucyati viśuddha ayam // srs_38.73 //

manaḥsaṃvareṇa labhi yena vidu cetovimuktimacalāṃ satatam / vajropamaṃ tatha samādhivaraṃ manaḥsaṃvarūcyati hi śreṣṭha ayam // srs_38.74 //

niṣpādayatyapi ca yena vidu upacāraraśmiṃ vipulārthakarīm / āryāṣṭāṅgupetaśvara yena labhī manaḥsaṃvarūcyati viśuddha ayam // srs_38.75 //

manaḥsaṃvareṇa vidu yena varāṃ dvātriṃśalakṣaṇa laghū labhate / yaśa co balānyakhilabuddhaguṇān manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.76 //

manasaṃvareṇa labhi yena vidu pratisaṃvidastatha viśāradatām / paramādbhutān guṇa acintya tathā manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.77 //

(vaidya 294) manaḥsaṃvareṇa labhi yena vidu smṛtyupasthāna catu ṛddhipādān / samyakprahāṇa bala indriya co manaḥsaṃvara kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.78 //

manaḥsaṃvareṇa laghu yena vidu bodhyaṅga sapta labhate vimalān / aṣṭāṅgikaṃ ca tatha mārgavaraṃ manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.79 //

manaḥsaṃvareṇa labhi yena vidu mahupekṣatāviharaṇaṃ pravaram / karuṇāvihārimamalaṃ ca paraṃ manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.80 //

manaḥsaṃvareṇa labhi yena śivān kṣemān vitarka vidu śuddha sadā / labhate guṇāḍhyu pravivekakathāṃ manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.81 //

manasaṃvareṇa vidu yena yuto mithyākudṛṣṭyā saha na vasati / vyāpādābhidhyā na ca saṃjanayī manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.82 //

manaḥsaṃvareṇa vidu yena yutaḥ kuhanāṃ karoti na muhūrtamapi / gurūṇāṃ ca śāṭhiyu na saṃjanayī manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.83 //

manaḥsaṃvareṇa vidu yena yuto rāgatha dveṣa na janeti manaḥ / tatha mohacittu na janeti kvacit manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.84 //

manaḥsaṃvareṇa vidu yena yuto bodhāya citta na viniḥsṛjatī / adhyāśayaṃ ca na vikopayatī manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.85 //

(vaidya 295) manaḥsaṃvareṇa vidu yena yuto ye cānya doṣa vividhā manasaḥ / sarvebhi sārdha na ca saṃvasatī manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.86 //

māyopamaṃ ca mana otaratī supinopamaṃ tatha marīcisamam / pratibhāsalakṣaṇamatho satataṃ manaḥsaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.87 //

supimopamaṃ ca sukhamotaratī tathanitya śūnyata aśāśvatataḥ / mana eva otarati yena vidu manasaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.88 //

nirjīvamotarati niḥsattva mano utpannu pratyayata cakrasamam / na kutaścidāgatu na cāpi gataṃ manasaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.89 //

na ca tanmanye upalabhāti kvaci na ca kalpayatyatha na manyatyasau / nālambhate viniviśati na co manasaṃvaraḥ kathitu śreṣṭhu ayam // srs_38.90 //

paramārthasatya supinena samaṃ nirvāṇa svapnasamamotarati / mana evamotarati yena vidu manasaṃvaraḥ kathitu śreṣṭha ayam // srs_38.91 // iti śrīsamādhirāje kāyavāṅbhanaḥsaṃvaraparivartaḥ aṣṭatriṃśatitamaḥ || 38 || (vaidya 296) 39 padatriśatanirdeśaparivartaḥ |

tatra kumāra katamā karmaviśuddhiḥ? yadidaṃ svapnopamaṃ tribhavaṃ dṛṣṭvā tatra virāgatāmutpādayati | iyamucyate karmaviśuddhiḥ || tatra katama ālambanasamatikramaḥ? yadidaṃ māyopamatāṃ skandhadhātvāyatanānāṃ buddhā teṣāṃ vyavasargaḥ | ayamucyate ālambanasamatikramaḥ || tatra katamā skandhaparijñā? yadidaṃ marīcyupamatāṃ skandhānāmavatarati || tatra katamā dhātusamatā? yadidaṃ nirmitopamānāṃ dhātūnāṃ pratinisargaḥ || tatra katama āyatanāprakarṣaḥ? yadidaṃ pratibhāsopamānāmāyatanānāṃ pratinisargaḥ || - - - - tṛṣṇāprahāṇam? yadidaṃ sarvadharmāṇāmanālambanatā || - - - - anutpādasākṣātkriyā? yadidaṃ sarvadharmāṇāmanupalabdhiḥ || - - - - kriyāvatāraḥ? yadidaṃ vīryasamutthitasya duḥkhasya vipraṇāśaḥ || - - - - hetudīpanā? yadidaṃ pratiśrutkopamānāṃ skandhānāmabhinirvṛttiḥ || - - - - phalāvipraṇāśaḥ? yadidaṃ svapnopamasya karmaphalasyāvipraṇāśaḥ || - - - - dharmadarśanam? yadidaṃ sarvadharmāṇāmapaśyanatā || - - - - mārgabhāvanā? yadidaṃ sarvadharmāṇāmanupalabdhibhāvanā || - - - - tathāgatasamavadhānam? yadidaṃ sarvabuddhānāṃ śikṣāpratipattiḥ || - - - - tīkṣṇaprajñatā? yadidaṃ sarvadharmāṇāmanutpattikakḥāntiḥ || - - - - sattvānupraveśajñānam? yadidaṃ indriyaparāparajñatājñānam ||

tatra katamad dharmajñānam? yadidaṃ sarvadharmāṇāmanupalabdhiḥ || - - - - pratisaṃvidāvatārajñānam? yadidaṃ yathābhūtadharmanayapraveśaḥ || - - - - akṣaraprabhedajñānam? yadidaṃ trimantraprayogajñānam, ākārānākārajñānam || - - - - vastusamatikramaḥ? yadidaṃ avastubudhyanā || - - - - ghoṣaparijñā? yadidaṃ pratiśrutkopamāvatārajñḥnam || - - - - prḥmodyapratilḥbhaḥ? yadidaṃ sarvadharmḥṇḥmanupalabdhiḥ, saṃsḥrḥt duḥkhasya utsargo bhḥrḥvaharaṇam || - - - - dharmaprītyanubhavanatḥ? yadidaṃ avavḥdasaṃtoṣaṇḥnutsargasvayḥnḥnuśaṃsḥpaśyanḥ || - - - - ḥrjavatḥ? yadidaṃ ḥryasatyaprativedhaḥ || - - - - rijukatḥ? yadidaṃ īryḥpathasyḥkalpanatḥ || - - - - apagatabhṛkuṭitḥ? yadidaṃ doṣaprahḥṇam || - - - - sauśīlyatḥ? yadidaṃ sukhasaṃvḥsatḥ || - - - - mḥdhuryatḥ? yadidaṃ pareṣu hitavastutḥṃ || - - - - pūrvḥlḥpitḥ? yadidaṃ ehisvḥgatavacanatḥ laghūtthḥnatḥ || - - - - gurugauravatḥ? yadidaṃ gurūṇḥmantike bhayaṃ ca kalyḥṇamitratḥ ca || - - - - guruśuśrūṣḥ? yadidaṃ guruṇḥmupasthḥnḥvasthḥnaparicaryḥ || - - - - upapattisaṃtuṣṭiḥ? yadidaṃ sarvopapattiṣvanḥsvḥdanatḥ | - - - - śukladharmḥtṛptatḥ? yadidaṃ śukladharmḥṇḥṃ paryeṣṭiḥ kiṃkuśalamḥrgaṇatḥ ca ||

tatra katamā ājīvapariśuddhiḥ? yadidaṃ itaretarasaṃtuṣṭitā akūhaṇatā anaiṣikatā, lābhena lābhācikīrṣaṇatā ca|| - - - - araṇyavāsānutsargaḥ? yadidaṃ anikṣiptadhuratā kuśaleṣu dharmeṣu (vaidya 297) prāntaśayyāsanābhiratirvanagahanagiridurgaguhākandareṣvabhiratiḥ dharmaprītyanubhavanatā ca | asaṃsargaḥ gṛhipravrajitairabhisatkāraślokenānadhyavasānatā tṛṣṇāprahāṇadhyānaprītyanubhavanatā ca | ayamucyate 'raṇyavāsānutsargaḥ || tatra - - - - bhūmyavasthānajñānam? yadidaṃ śrāvakabhūmiphalavyavasthānajñānaṃ pratyekabuddhabhūmivyavasthānajñānaṃ bodhisattvabhūmivyavasthānajñānaṃ ca | tatra - - - - smṛtyuvipraṇāśaḥ? yadidaṃ anityaduḥkhaśūnyānātmamanasikāraḥ || tatra - - - - skandhakauśalyajñānam? yadidaṃ skandhadhātvāyatanaprabhedajñānaṃ ca tatra cānupalabdhiḥ || tatra - - - - abhijñāsākṣātkriyā? yadidaṃ caturṇāmṛddhipādānāṃ pratilambhaḥ ṛddhivikurvaṇatā ca || tatra - - - - kleśāpakarṣaḥ? yadidaṃ rāgadveṣamohaprahāṇam || tatra - - - - vāsanānusaṃghisamuddhātajñānam? yadida pūrvabālacarivijugupsanatā śrāvakapratyekabuddhabhūmyaspṛhaṇatā ca || tatra - - - - viśeṣagāmitā? yadidaṃ buddhavaiśāradyapratisaṃvidāṃ niṣpādanatā || tatra - - - - bhāvanābhiniṣyandaḥ? yadidaṃ anunayapratighaprahāṇam || tatra - - - - āpattikauśalyam? yadidaṃ prātimokṣavinayasaṃvaraḥ || - - - - paryutthānaviṣkambhaṇam? yadidaṃ atyayadeśanā āyatisaṃvaraścākuśalānāṃ dharmāṇām || - - - - anunayaprahāṇam? yadidaṃ traidhātukabhavatṛṣṇālatāsamuddhāto 'samutpannānāṃ cākuśalānāṃ dharmāṇāmanutpādanatā, utpannānāṃ ca

kuśalamūlānāṃ dharmāṇāmavipraṇāśaḥ | - - - - bhavasamatikramaḥ? yadidaṃ traidhātukānupalabdhiḥ, amanasikāratā ca || - - - - jātismaratā? yadidaṃ pūrvenivāsajñānam || - - - - karmavipākaniṣkāṅkṣaṇatā? yadidaṃ ucchedaśāśvatavivarjanatā || tatra - - - - dharmacintā? yadidaṃ yathābhūtacintā || tatra - - - - śrutaparyeṣṭiḥ? yadidaṃ śrāvakapratyekabuddhapiṭakasya bodhisattvapiṭakasya ca ādhāraṇatā bhāvanatā ca || - - - - jñānatīkṣṇatā? yadidaṃ svapnopamamanutpādajñānam || - - - - jñānatṛṣṇā? yadidaṃ jñānaparyeṣṭiḥ || - - - - jñānāvabodhaḥ? yadidaṃ anuttarasamyaksaṃbodhyabhiniṣpādanatā ca || - - - - ājāneyabhūmiḥ? yadidaṃ bodhisattvaśikṣāsthānam || - - - - śailopamatā? yadidaṃ bodhicittasyānutsargaḥ? - - - - akampanatā? yadidaṃ kleśairasaṃhāryatā || - - - - acalanatā? yadidaṃ sarvanimittānāmamanasikāraḥ || - - - - avaivartyalakṣaṇam? yadidaṃ ṣaṭpāramitānāmakhaṇḍanatā, anyalokadhātusthitānāṃ buddhānāmabhīkṣṇadarśanatā ca || - - - - kuśaladharmābhisaṃpat? yadidaṃ āsannībhāvo 'nuttarāyāḥ samaksaṃbodheḥ || - - - - pāpakarmajugupsanatā? yadidaṃ āyatisaṃvaratā cānutpādaśca pāpasya || - - - - kleśānāmasamudācāraḥ? yadidaṃ avidyāyā bhavatṛṣṇāyāśca krodhasya cānutpādanatā || - - - - śikṣāyā aparityāgaḥ? yadidaṃ karmavipākapattīyanatā buddhagauravatā ca || - - - - samādhivyavasthānam? yadidaṃ cittacaitasikānāṃ dharmāṇāmanutpādāvyayakauśalyaṃ cittaikāgratā ca || - - - - sattvāśayajñānam? yadidaṃ indriyaparāparajñatājñānam || - - - - upapattiviśeṣajñānam? yadidaṃ pañcānāṃ gatīnāṃ

Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.