Phạn tạng · Phạn bản GRETIL — chữ La-tinh (IAST) · Kinh tạng › Kinh Đại thừa
Saddharmapuṇḍarīkasūtra
- Thông tin
- GRETIL — P.L. Vaidya, Darbhanga : The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts, 6).CC BY-NC-SA 4.0
tadyathāpi nāma kāśyapa mahāmeghaḥ sarvāvatīṃ trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ saṃchādya samaṃ vāri pramuñcati, sarvāṃśca tṛṇagulmauṣadhivanaspatīn vāriṇā saṃtarpayati | yathābalaṃ yathāviṣayaṃ yathāsthāmaṃ ca te tṛṇagulmauṣadhivanaspatayo vāryāpibanti, svakasvakāṃ ca jātipramāṇatāṃ gacchanti | evameva kāśyapa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yaṃ dharmaṃ bhāṣate, sarvaḥ sa dharma ekaraso yaduta vimuktiraso virāgaraso nirodharasaḥ sarvajñajñānaparyavasānaḥ | tatra kāśyapa ye te sattvāstathāgatasya dharmaṃ bhāṣamāṇasya śṛṇvanti dhārayanti abhisaṃyujyante, na te ātmanātmānaṃ jānanti vā vedayanti vā budhyanti vā | tatkasya hetoḥ? tathāgata eva kāśyapa tān sattvāṃstathā jānāti, ye ca te, yathā ca te, yādṛśāśca te | yaṃ ca te cintayanti, yathā ca te cintayanti, yena ca te cintayanti | yaṃ ca te bhāvayanti, yathā ca te bhāvayanti, yena ca te bhāvayanti | yaṃ ca te prāpnuvanti, yathā ca te prāpnuvanti, yena ca te prāpnuvanti | tathāgata eva kāśyapa tatra pratyakṣaḥ pratyakṣadarśī yathā ca darśī teṣāṃ sattvānāṃ tāsu tāsu bhūmiṣu sthitānāṃ tṛṇagulmauṣadhivanaspatīnāṃ hīnotkṛṣṭamadhyamānām | so 'haṃ kāśyapa ekarasadharma viditvā yaduta vimuktirasaṃ nirvṛtirasaṃ nirvāṇaparyavasānaṃ nityaparinirvṛtamekabhūmikamākāśagatikamadhimuktiṃ sattvānāmanurakṣamāṇo na sahasaiva sarvajñajñānaṃ saṃprakāśayāmi | āścaryaprāptā adbhutaprāptā yūyaṃ kāśyapa yadyūyaṃ saṃdhābhāṣitaṃ tathāgatasya na śaknutha avataritum | tatkasya hetoḥ? durvijñeyaṃ kāśyapa tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ saṃdhābhāṣitamiti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamāna imā gāthā abhāṣata -
dharmarājā ahaṃ loke utpanno bhavamardanaḥ / dharmaṃ bhāṣāmi sattvānāmadhimuktiṃ vijāniya // saddhp_5.1 //
dhīrabuddhī mahāvīrā ciraṃ rakṣanti bhāṣitam / rahasyaṃ cāpi dhārenti na ca bhāṣanti prāṇinām // saddhp_5.2 //
durbodhyaṃ cāpi tajjñānaṃ sahasā śrutva bāliśāḥ / kāṅkṣāṃ kuryuḥ sudurmedhāstato bhraṣṭā bhrameyu te // saddhp_5.3 //
yathāviṣayu bhāṣāmi yasya yādṛśakaṃ balam / anyamanyehi arthehi dṛṣṭiṃ kurvāmi ujjukām // saddhp_5.4 //
yathāpi kāśyapā megho lokadhātūya unnataḥ / sarvamonahatī cāpi chādayanto vasuṃdharām // saddhp_5.5 //
so ca vārisya saṃpūrṇo vidyunmālī mahāmbudaḥ / nirnādayanta śabdena harṣayet sarvadehinaḥ // saddhp_5.6 //
sūryaraśmī nivāritvā śītalaṃ kṛtva maṇḍalam / hastaprāpto 'vatiṣṭhanto vāri muñcet samantataḥ // saddhp_5.7 //
sa caiva mama muñceta āpaskandhamanalpakam / prākharantaḥ samantena tarpayenmedinīmimām // saddhp_5.8 //
iha yā kāci medinyāṃ jātā oṣadhayo bhavet / tṛṇagulmavanaspatyo drumā vātha mahādrumāḥ // saddhp_5.9 //
sasyāni vividhānyeva yadvāpi haritaṃ bhavet / parvate kandare caiva nikuñjeṣu ca yadbhavet // saddhp_5.10 //
sarvān saṃtarpayenmeghastṛṇagulmavanaspatīn / tṛṣitāṃ dharaṇīṃ tarpet pariṣiñcati cauṣadhīḥ // saddhp_5.11 //
tacca ekarasaṃ vāri meghamuktamihasthitam / yathābalaṃ yathāviṣayaṃ tṛṇagulmā pibanti tat // saddhp_5.12 //
drumāśca ye keci mahādrumāśca khudrāka madhyāśca yathāvayāśca / yathābalaṃ sarve pibanti vāri pibanti vardhanti yathecchakāmāḥ // saddhp_5.13 //
kāṇḍena nālena tvacā yathaiva śākhāpraśākhāya tathaiva patraiḥ / vardhanti puṣpehi phalehi caiva meghābhivṛṣṭena mahauṣadhīyaḥ // saddhp_5.14 //
yathābalaṃ tā viṣayaśca yādṛśo yāsāṃ ca yad yādṛśakaṃ ca bījam / svakasvakaṃ tāḥ prasavaṃ dadanti vāriṃ ca taṃ ekarasaṃ pramuktam // saddhp_5.15 //
emeva buddho 'pi ha loke kāśyapa utpadyate vāridharo va loke / utpadya ca bhāṣati lokanātho bhūtāṃ cariṃ darśayate ca prāṇinām // saddhp_5.16 //
evaṃ ca saṃśrāvayate maharṣiḥ puraskṛto loke sadevake 'smin / tathāgato 'haṃ dvipadottamo jino utpannu lokasmi yathaiva meghaḥ // saddhp_5.17 //
saṃtarpayiṣyāmyahu sarvasattvān saṃśuṣkagātrāṃstribhave vilagnān / duḥkhena śuṣyanta sukhe sthapeyaṃ kāmāṃśca dāsyāmyahu nirvṛtiṃ ca // saddhp_5.18 //
śṛṇotha me devamanuṣyasaṃghā upasaṃkramadhvaṃ mama darśanāya / tathāgato 'haṃ bhagavānanābhibhūḥ saṃtāraṇārthaṃ iha loki jātaḥ // saddhp_5.19 //
bhāṣāmi ca prāṇisahasrakoṭināṃ dharmaṃ viśuddhaṃ abhidarśanīyam / ekā ca tasyo samatā tathatvaṃ yadidaṃ vimuktiścatha nirvṛtī ca // saddhp_5.20 //
svareṇa caikena vadāmi dharmaṃ bodhiṃ nidānaṃ kariyāna nityam / samaṃ hi etadviṣamatva nāsti na kaści vidveṣu na rāgu vidyate // saddhp_5.21 //
anunīyatā mahya na kācidasti premā ca doṣaśca na me kahiṃcit / samaṃ ca dharmaṃ pravadāmi dehināṃ yathaikasattvasya tathā parasya // saddhp_5.22 //
ananyakarmā pravadāmi dharmaṃ gacchantu tiṣṭhantu niṣīdamānaḥ / niṣaṇṇa śayyāsanamāruhitvā kilāsitā mahya na jātu vidyate // saddhp_5.23 //
saṃtarpayāmī imu sarvalokaṃ megho va vāriṃ sama muñcamānaḥ / āryeṣu nīceṣu ca tulyabuddhirduḥśīlabhūteṣvatha śīlavatsu // saddhp_5.24 //
vinaṣṭacāritra tathaiva ye narāścāritraācārasamanvitāśca / dṛṣṭisthitā ye ca vinaṣṭadṛṣṭī samyagdṛśo ye cāviśuddhadṛṣṭayaḥ // saddhp_5.25 //
hīneṣu cotkṛṣṭamatīṣu cāpi mṛdvindriyeṣu pravadāmi dharmam / kilāsitāṃ sarva vivarjayitvā samyak pramuñcāmyahu dharmavarṣam // saddhp_5.26 //
yathābalaṃ ca śruṇiyāna mahyaṃ vividhāsu bhūmīṣu pratiṣṭhihanti / deveṣu martyeṣu manorameṣu śakreṣu brahmeṣvatha cakravartiṣu // saddhp_5.27 //
kṣudrānukṣudrā ima oṣadhīyo kṣudrīka etā iha yāva loke / anyā ca madhyā mahatī ca oṣadhī śṛṇotha tāḥ sarva prakāśayiṣye // saddhp_5.28 //
anāsravaṃ dharma prajānamānā nirvāṇaprāptā viharanti ye narāḥ / ṣaḍabhijña traividya bhavanti ye ca sā kṣudrikā oṣadhi saṃpravuttā // saddhp_5.29 //
girikandeṣū viharanti ye ca pratyekabodhiṃ spṛhayanti ye narāḥ / ye īdṛśā madhyaviśuddhabuddhayaḥ sā madhyamā oṣadhi saṃpravuttā // saddhp_5.30 //
ye prārthayante puruṣarṣabhatvaṃ buddho bhaviṣye naradevanāthaḥ / vīryaṃ ca dhyānaṃ ca niṣevamāṇāḥ sā oṣadhī agra iyaṃ pravuccati // saddhp_5.31 //
ye cāpi yuktāḥ sugatasya putrā maitrīṃ niṣevantiha śāntacaryām / niṣkāṅkṣaprāptā puruṣarṣabhatve ayaṃ drumo vucyati evarūpaḥ // saddhp_5.32 //
avivarticakraṃ hi pravartayantā ṛddhībalasmin sthita ye ca dhīrāḥ / pramocayanto bahu prāṇikoṭī mahādrumo so ca pravuccate hi // saddhp_5.33 //
samaśca so dharma jinena bhāṣito meghena vā vāri samaṃ pramuktam / citrā abhijñā ima evarūpā yathauṣadhīyo dharaṇītalasthāḥ // saddhp_5.34 //
anena dṛṣṭāntanidarśanena upāyu jānāhi tathāgatasya / yathā ca so bhāṣati ekadharmaṃ nānāniruktī jalabindavo vā // saddhp_5.35 //
mamāpi co varṣatu dharmavarṣaṃ loko hyayaṃ tarpitu bhoti sarvaḥ / yathābalaṃ cānuvicintayanti subhāṣitaṃ ekarasaṃ pi dharmam // saddhp_5.36 //
tṛṇagulmakā vā yatha varṣamāṇe madhyā pi vā oṣadhiyo yathaiva / drumā pi vā te ca mahādrumā vā yatha śobhayante daśadikṣu sarve // saddhp_5.37 //
iyaṃ sadā lokahitāya dharmatā tarpeti dharmeṇimu sarvalokam / saṃtarpitaścāpyatha sarvalokaḥ pramuñcate oṣadhi puṣpakāṇi // saddhp_5.38 //
madhyāpi ca oṣadhiyo vivardhayī arhanta ye te sthita āsravakṣaye / pratyekabuddhā vanaṣaṇḍacāriṇo niṣpādayī dharmamimaṃ subhāṣitam // saddhp_5.39 //
bahubodhisattvāḥ smṛtimanta dhīrāḥ sarvatra traidhātuki ye gatiṃgatāḥ / paryeṣamāṇā imamagrabodhiṃ drumā va vardhanti ti nityakālam // saddhp_5.40 //
ye ṛddhimantaścatudhyānadhyāyino ye śūnyatāṃ śrutva janenti prītim / raśmīsahasrāṇi pramuñcamānāste caiva vuccanti mahādrumā iha // saddhp_5.41 //
etādṛśī kāśyapa dharmadeśanā meghena vā vāri samaṃ pramuktam / bahvī vivardhanti mahauṣadhīyo manuṣyapuṣpāṇi anantakāni // saddhp_5.42 //
svapratyayaṃ dharma prakāśayāmi kālena darśemi ca buddhabodhim / upāyakauśalyu mamaitadagraṃ sarveṣa co lokavināyakānām // saddhp_5.43 //
paramārtha evaṃ mayaṃ bhūtabhāṣito te śrāvakāḥ sarvi na enti nirvṛtim / caranti ete vara bodhicārikāṃ buddhā bhaviṣyantimi sarvaśrāvakāḥ // saddhp_5.44 //
punaraparaṃ kāśyapa tathāgataḥ sattvavinaye samo na cāsamaḥ | tadyathā kāśyapa candrasuryaprabhā sarvalokamavabhāsayati kuśalakāriṇamakuśalakāriṇaṃ cordhvāvasthitamadharāvasthitaṃ ca sugandhi durgandhi, sā sarvatra samaṃ prabhā nipatati na viṣamam, evameva kāśyapa tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñajñānacittaprabhā sarveṣu pañcagatyupapanneṣu sattveṣu yathādhimuktiṃ mahāyānikapratyekabuddhayānikaśrāvakayānikeṣu saddharmadeśanā samaṃ pravartate | na ca tathāgatasya jñānaprabhāyā ūnatā vā atiriktatā vā yathāpuṇyajñānasamudāgamāya saṃbhavati | na santi kāśyapa trīṇi yānāni | kevalamanyonyacaritāḥ sattvāḥ, tena trīṇi yānāni prajñapyante ||
evamukte āyuṣmān mahākāśyapo bhagavantametadavocat - yadi bhagavan na santi trīṇi yānāni, kiṃ kāraṇaṃ pratyutpanne 'dhvani śrāvakapratyekabuddhabodhisattvānāṃ prajñaptiḥ prajñapyate? evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ mahākāśyapametadavocat - tadyathā kāśyapa kumbhakāraḥ samāsu mṛttikāsu bhājanāni karoti | tatra kānicid guḍabhājanāni bhavanti, kānicid ghṛtabhājanāni, kānicid dadhikṣīrabhājanāni, kānicid hīnānyaśucibhājanāni bhavanti, na ca mṛttikāyā nānātvam, atha ca dravyaprakṣepamātreṇa bhājanānāṃ nānātvaṃ prajñāyate | evameva kāśyapa ekamevedaṃ yānaṃ yaduta buddhayānam | na dvitīyaṃ na tṛtīyaṃ vā yānaṃ saṃvidyate ||
evamukte āyuṣmān mahākāśyapo bhagavantametadavocat - yadyapi bhagavan sattvā nānādhimuktayo ye traidhātukānniḥsṛtāḥ, kiṃ teṣāmekaṃ nirvāṇamuta dve trīṇi vā? bhagavānāha - sarvadharmasamatāvabodhāddhi kāśyapa nirvāṇam | taccaikam, na dve na trīṇi | tena hi kāśyapa upamāṃ te kariṣyāmi | upamayā ihaikatyā vijñapuruṣā bhāṣitasyārthamājānanti | tadyathā kāśyapa jātyandhaḥ puruṣaḥ | sa evaṃ brūyānna santi suvarṇadurvaṇāni rūpāṇi, na santi suvarṇadurvarṇānāṃ rūpāṇāṃ draṣṭāraḥ, na staḥ sūryācandramasau, na santi nakṣatrāṇi, na santi grahāḥ, na santi grahāṇāṃ draṣṭāraḥ | athānye puruṣāstasya jātyandhasya puruṣasya purata evaṃ vadeyuḥ - santi suvarṇadurvarṇāni rūpāṇi, santi suvarṇadurvarṇānāṃ rūpāṇāṃ draṣṭāraḥ, staḥ sūryācandramasau, santi nakṣatrāṇi, santi grahāḥ, santi grahāṇāṃ draṣṭāraḥ | sa ca jātyandhaḥ puruṣasteṣāṃ puruṣāṇāṃ na śraddadhyāt, noktaṃ gṛhṇīyāt | atha kaścid vaidyaḥ sarvavyādhijñaḥ syāt | sa taṃ jātyandhaṃ puruṣaṃ paśyet | tasyaivaṃ syāt - tasya puruṣasya pūrvapāpena karmaṇā vyādhirutpannaḥ | ye ca kecana vyādhaya utpadyante, te sarve caturvidhāḥ - vātikāḥ paittikāḥ ślaiḥmikāḥ sāṃnipātikāśca | atha sa vaidyastasya vyādhervyupaśamanārthaṃ punaḥ punarupāyaṃ cintayet | tasyaivaṃ syāt - yāni khalvimāni dravyāṇi pracaranti, na taiḥ śakyo 'yaṃ vyādhiścikitsitum | santi tu himavati parvatarāje catasra oṣadhayaḥ | katamāścatasraḥ? tadyathā - prathamā sarvavarṇarasasthānānugatā nāma, dvitīyā sarvavyādhipramocanī nāma, tṛtīyā sarvaviṣavināśanī nāma, caturthī
yathāsthānasthitasukhapradā nāma | imāścatasraḥ oṣadhayaḥ | atha sa vaidyastasmin jātyandhe kāruṇyamutpādya tādṛśamupāyaṃ cintayet, yenopāyena himavantaṃ parvatarājaṃ śaknuyādgantam | gatvā cordhvamapyārohet, adho 'pyavataret, tiryagapipravicinuyāt | sa evaṃ pravicinvaṃstāścatasra oṣadhīrārāgayet | ārāgya ca kāṃciddantaiḥ kṣoditāṃ kṛtvā dadyāt, kāṃcit peṣayitvā dadyāt, kāṃcidanyadravyasaṃyojitāṃ pācayitvā dadyāt, kāṃcidāmadravyasaṃyojitāṃ kṛtvā dadyāt, kāṃcicchalākayā śarīrasthānaṃ viddhvā dadyāt, kāṃcidagninā paridāhya dadyāt, kāṃcidanyonyadravyasaṃyuktāṃ yāvat pānabhojanādiṣvapi yojayitvā dadyāt | atha sa jātyandhapuruṣastenopāyayogena cakṣuḥ pratilabheta | sa pratilabdhacakṣurbahiradhyātmaṃ dūre āsanne ca candrasūryaprabhāṃ nakṣatrāṇi grahān sarvarūpāṇi ca paśyet | evaṃ ca vadet - aho batāhaṃ mūḍhaḥ, yo 'haṃ pūrvamācakṣamāṇānāṃ na śraddadhāmi, noktaṃ (vaidya 92) gṛhṇāmi | so 'hamidānīṃ sarvaṃ paśyāmi | mukto 'smi andhabhāvāt | pratilabdhacakṣuścāsmi | na ca me kaścid viśiṣṭataro 'stīti | tena ca samayena pañcābhijñā ṛṣayo bhaveyurdivyacakṣurdivyaśrotraparacittajñānapūrvanivāsānusmṛtijñānarddhivimokṣakriyākuśalāḥ, te taṃ puruṣamevaṃ vadeyuḥ - kevalaṃ bhoḥ puruṣa tvayā cakṣuḥ pratilabdham | na tu bhavān kiṃcijjānāti | kuto 'bhimānaste samutpannaḥ? na ca te 'sti prajñā | na cāsi paṇḍitaḥ | tamenamevaṃ vadeyuḥ - yadā tvaṃ bhoḥ puruṣa antargṛhaṃ niṣaṇṇo bahiranyāni rūpāṇi na paśyasi, na ca jānāsi, nāpi te ye sattvāḥ snigdhacittā vā drugdhacittā vā | na vijānīṣe
pañcayojanāntarasthitasya janasya bhāṣamāṇasya | bherīśaṅkhādīnāṃ śabdaṃ na prajānāsi, na śṛṇoṣi | krośāntaramapyanutkṣipya pādau na śaknoṣi gantum | jātasaṃvṛddhaścāsi mātuḥ kukṣau | tāṃ ca kriyāṃ na smarasi | tatkathamasi paṇḍitaḥ? kathaṃ ca sarvaṃ paśyāmīti vadasi? tatsādhu bhoḥ puruṣa yadandhakāraṃ tatprakāśamiti saṃjānīṣe, yacca prakāśaṃ tadandhakāramiti saṃjānīṣe ||
atha sa puruṣastān ṛṣīnevaṃ vadet - ka upāyaḥ, kiṃ vā śubhaṃ karma kṛtvedṛśīṃ prajñāṃ pratilabheya, yuṣmākaṃ prasādāccaitān guṇān pratilabheya? atha khalu te ṛṣayastasya puruṣasyaivaṃ kathayeyuḥ - yadīcchasi, araṇye vasa | parvataguhāsu vā niṣaṇṇo dharmaṃ cintaya | kleśāśca te prahātavyāḥ | tathā dhūtaguṇasamanvāgato 'bhijñāḥ pratilapsyase | atha sa puruṣastamarthaṃ gṛhītvā pravrajitaḥ | araṇye vasan ekāgracitto lokatṛṣṇāṃ prahāya pañcābhijñāḥ prāpnuyāt | pratilabdhābhijñaśca cintayet - yadahaṃ pūrvamanyatkarma kṛtavān, tena me na kaścid guṇo 'dhigataḥ | idānīṃ yathācintitaṃ gacchāmi | pūrvaṃ cāhamalpaprajño 'lpapratisaṃvedī andhabhūto 'smyāsīt ||
iti hi kāśyapa upamaiṣā kṛtā asyārthasya vijñaptaye | ayaṃ ca punaratrārtho draṣṭavyaḥ | jātyandha iti kāśyapa ṣaḍgatisaṃsārasthitānāṃ sattvānāmetadadhivacanam, ye saddharmaṃ na jānanti, kleśatamondhakāraṃ ca saṃvardhayanti | te cāvidyāndhāḥ | avidyāndhāśca saṃskārānupavicinvati, saṃskārapratyayaṃ ca nāmarūpam, yāvadevamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati | evamavidyāndhāstiṣṭhanti sattvāḥ saṃsāre | tathāgatastu karuṇāṃ janayitvā traidhātukānniḥsṛtaḥ piteva priye ekaputrake karuṇāṃ janayitvā traidhātuke 'vatīrya sattvān saṃsāracakre paribhramataḥ saṃpaśyati | na ca te saṃsārānniḥsaraṇaṃ prajānanti | atha bhagavāṃstān prajñācakṣuṣā paśyati | dṛṣṭvā ca jānāti - amī sattvāḥ pūrvaṃ kuśalaṃ kṛtvā mandadveṣāstīvrarāgāḥ, mandarāgāstīvradveṣāḥ, kecidalpaprajñāḥ, kecit paṇḍitāḥ, kecitparipākaśuddhāḥ, kecinmithyādṛṣṭayaḥ | teṣāṃ sattvānāṃ tathāgata upāyakauśalyena trīṇi yānāni deśayati | tatra yathā te ṛṣayaḥ pañcābhijñā viśuddhacakṣuṣaḥ, evaṃ bodhisattvā bodhicittānyutpādya anutpattikīṃ dharmakṣāntiṃ pratilabhya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante ||
tatra yathāsau mahāvaidyaḥ, evaṃ tathāgato draṣṭavyaḥ | yathāsau jātyandhastathā mohāndhāḥ sattvā draṣṭavyāḥ | yathā vātapittaśleṣmāṇaḥ, evaṃ rāgadveṣamohāḥ, dvāṣaṣṭi ca dṛṣṭikṛtāni draṣṭavyāni | yathā catasra oṣadhayastathā śūnyatānimittāpraṇihitanirvāṇadvāraṃ ca draṣṭavyam | yathā yathā dravyāṇyupayujyante, tathā tathā vyādhayaḥ praśāmyantīti | evaṃ śūnyatānimittāpraṇihitāni vimokṣamukhāni bhāvayitvā sattvā avidyāṃ nirodhayanti | avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ, yāvadevamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati | evaṃ cāsya cittaṃ na kuśale tiṣṭhati na pāpe ||
yathā andhaścakṣuḥ pratilabhate, tathā śrāvakapratyekabuddhayānīyo draṣṭavyaḥ | saṃsārakleśabandhanāni cchinatti | kleśabandhanānnirmuktaḥ pramucyate ṣaṅgatikāt traidhātukāt | tena śrāvakayānīyaḥ evaṃ jānāti, evaṃ ca vācaṃ bhāṣate - na santyapare dharmā abhisaṃboddhavyāḥ | nirvāṇaprāpto 'smīti | atha khalu tathāgatastasmai dharmaṃ deśayati | yena sarvadharmā na prāptāḥ, kutastasya nirvāṇamiti? taṃ bhagavān bodhau samādāpayati | sa utpannabodhicitto na saṃsārasthito na nirvāṇaprāpto bhavati | so 'vabudhya traidhātukaṃ daśasu dikṣu śūnyaṃ nirmitopamaṃ māyopamaṃ svapnamarīcipratiśrutkopamaṃ lokaṃ paśyati | sa sarvadharmānanutpannānaniruddhān abaddhānamuktān atamondhakārān naprakāśān paśyati | ya evaṃ gambhīrān dharmān paśyati, sa paśyati apaśyanayā sarvatraidhātukaṃ paripūrṇamanyonyasattvāśayādhimuktam ||
atha khalu bhagavānimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānaḥ tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
candrasūryaprabhā yadvannipatanti samaṃ nṛṣu / guṇavatsvatha pāpeṣu prabhāyā nonapūrṇatā // saddhp_5.45 //
tathāgatasya prajñābhā samā hyādityacandravat / sarvasattvān vinayate na conā naiva cādhikā // saddhp_5.46 //
yathā kulālo mṛdbhāṇḍaṃ kurvan mṛtsu samāsvapi / bhavanti bhājanā tasya guḍakṣīradhṛtāmbhasām // saddhp_5.47 //
aśuceḥ kānicittatra dadhno 'nyāni bhavanti tu / mṛdamekāṃ sa gṛhṇāti kurvan bhāṇḍāni bhārgavaḥ // saddhp_5.48 //
yādṛk prakṣipyate dravyaṃ bhājanaṃ tena lakṣyate / sattvāviśeṣe 'pi tathā rucibhedāttathāgatāḥ // saddhp_5.49 //
yānabhedaṃ varṇayanti buddhayānaṃ tu niṃścitam / saṃsāracakrasyājñānānnirvṛtiṃ na vijānate // saddhp_5.50 //
yastu śūnyān vijānāti dharmānātmavivarjitān / saṃbuddhānāṃ bhagavatāṃ bodhiṃ jānāti tattvataḥ // saddhp_5.51 //
prajñāmadhyavyavasthānāt pratyekajina ucyate / śūnyajñānavihīnatvācchrāvakaḥ saṃprabhāṣyate // saddhp_5.52 //
sarvadharmāvabodhāttu samyaksaṃbuddha ucyate / tenopāyaśatairnityaṃ dharmaṃ deśeti prāṇinām // saddhp_5.53 //
yathā hi kaścijjātyandhaḥ sūryendugrahatārakāḥ / apaśyannevamāhāsau nāsti rūpāṇi sarvaśaḥ // saddhp_5.54 //
jātyandhe tu mahāvaidyaḥ kāruṇyaṃ saṃniveśya ha / himavantaṃ sa gatvāna tiryagūrdhvamadhastathā // saddhp_5.55 //
sarvavarṇarasthānā nagāllabhata oṣadhīḥ / evamādīścatasro 'tha prayogamakarottataḥ // saddhp_5.56 //
dantaiḥ saṃcūrṇya kāṃcittu piṣṭvā cānyāṃ tathāparām / sūcyagreṇa praveśyāṅge jātyandhāya prayojayet // saddhp_5.57 //
sa labdhacakṣuḥ saṃpaśyet sūryendugrahatārakāḥ / evaṃ cāsya bhavetpūrvajñānāttadudāhṛtam // saddhp_5.58 //
evaṃ sattvā mahājñānā jātyandhāḥ saṃsaranti hi / pratītyotpādacakrasya ajñānādduḥkhavartmanaḥ // saddhp_5.59 //
evamajñānasaṃmūḍhe loke sarvaviduttamaḥ / tathāgato mahāvaidya utpannaḥ karuṇātmakaḥ // saddhp_5.60 //
upāyakuśalaḥ śāstā saddharmaṃ deśayatyasau / anuttarāṃ buddhabodhiṃ deśayatyagrayānike // saddhp_5.61 //
prakāśayati madhyāṃ tu madhyaprajñāya nāyakaḥ / saṃsārabhīrave bodhimanyāṃ saṃvarṇayatyapi // saddhp_5.62 //
traidhātukānniḥsṛtasya śrāvakasya vijānataḥ / bhavatyevaṃ mayā prāptaṃ nirvāṇamamalaṃ śivam // saddhp_5.63 //
tāmeva tatra prakāśemi naitannirvāṇamucyate / sarvadharmāvabodhāttu nirvāṇaṃ prāpyate 'mṛtam // saddhp_5.64 //
maharṣayo yathā tasmai karuṇāṃ saṃniveśya vai / kathayanti ca mūḍho 'si mā te 'bhūjjñānavānaham // saddhp_5.65 //
abhyantarāvasthitastvaṃ yadā bhavasi koṣṭhake / bahiryadvartate tadvai na jānīṣe tvamalpadhīḥ // saddhp_5.66 //
yo 'bhyantare 'vasthitastu bahirjñātaṃ kṛtākṛtam / so adyāpi na jānāti kutastvaṃ vetsyase 'lpadhīḥ // saddhp_5.67 //
pañcayojanamātraṃ tu yaḥ śabdo niścarediha / taṃ śrotuṃ na samartho 'si prāgevānyaṃ vidūrataḥ // saddhp_5.68 //
tvayi ye pāpacitta vā anunītāstathāpare / te na śakyaṃ tvayā jñātumabhimānaḥ kuto 'sti te // saddhp_5.69 //
krośamātre 'pi gantavye padavīṃ na vinā gatiḥ / mātuḥ kukṣau ca yadvṛttaṃ vismṛtaṃ tattadeva te // saddhp_5.70 //
abhijñā yasya pañcaitāḥ sa sarvajña ihocyate / tvaṃ mohādapyakiṃcijjñaḥ sarvajño 'smīti bhāṣase // saddhp_5.71 //
sarvajñatvaṃ prārthayase yadyabhijñābhinirhareḥ / taṃ cābhijñābhinirhāramaraṇyastho vicintaya / dharmaṃ viśuddhaṃ tena tvamabhijñāḥ pratilapsyase // saddhp_5.72 //
so 'rthaṃ gṛhya gato 'raṇyaṃ cintayet susamāhitaḥ / abhijñāḥ prāptavān pañca nacireṇa guṇānvitaḥ // saddhp_5.73 //
tathaiva śrāvakāḥ sarve prāptanirvāṇasaṃjñinaḥ / jino 'tha deśayettasmai viśrāmo 'yaṃ na nirvṛtiḥ // saddhp_5.74 //
upāya eṣa buddhānāṃ vadanti yadimaṃ nayam / sarvajñatvamṛte nāsti nirvāṇaṃ tatsamārabha // saddhp_5.75 //
tryadhvajñānamanantaṃ ca ṣaṭ ca pāramitāḥ śubhāḥ / śūnyatāmanimittaṃ ca praṇidhānavivarjitam // saddhp_5.76 //
bodhicittaṃ ca ye cānye dharmā nirvāṇagāminaḥ / sāsravānāsravāḥ śāntāḥ sarve gaganasaṃnibhāḥ // saddhp_5.77 //
brahmavihārāścatvāraḥ saṃgrahā ye ca kīrtitāḥ / sattvānāṃ vinayārthāya kīrtitāḥ paramarṣibhiḥ // saddhp_5.78 //
yaśca dharmān vijānāti māyāsvapnasvabhāvakān / kadalīskandhaniḥsārān pratiśrutkāsamānakān // saddhp_5.79 //
tatsvabhāvaṃ ca jānāti traidhātukamaśeṣataḥ / abaddhamavimuktaṃ ca na vijānāti nirvṛtim // saddhp_5.80 //
sarvadharmān samān śūnyānnirnānākaraṇātmakān / na caitān prekṣate nāpi kiṃciddharmaṃ vipaśyati // saddhp_5.81 //
sa paśyati mahāprajño dharmakāyamaśeṣataḥ / nāsti yānatrayaṃ kiṃcidekayānamihāsti tu // saddhp_5.82 //
sarvadharmāḥ samāḥ sarve samāḥ samasamāḥ sadā / evaṃ jñātvā vijānāti nirvāṇamamṛtaṃ śivam // saddhp_5.83 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye oṣadhīparivarto nāma pañcamaḥ ||
saddhp_6: vyākaraṇaparivartaḥ |
atha khalu bhagavānimā gāthā bhāṣitvā sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi | ayaṃ mama śrāvakaḥ kāśyapo bhikṣustriṃśato buddhakoṭīsahasrāṇāmantike satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmaṃ dhārayiṣyati | sa paścime samucchraye avabhāsaprāptāyāṃ lokadhātau mahāvyūhe kalpe raśmiprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | dvādaśa cāsyāntarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | viṃśatiṃ cāsyāntarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | viṃśatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati | taccāsya buddhakṣetraṃ śuddhaṃ bhaviṣyati śuci apagatapāṣāṇaśarkarakaṭhalyamapagataśvabhraprapātamapagatasyandanikāgūtholigallaṃ samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ vaiḍūryamayaṃ ratnavṛkṣapratimaṇḍitaṃ suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhaṃ puṣpābhikīrṇam | bahūni ca tatra bodhisattvaśatasahasrāṇyutpatsyante | aprameyāṇi ca tatra śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti | na ca tatra māraḥ pāpīyānavatāraṃ lapsyate, na ca māraparṣat prajñāsyate | bhaviṣyanti tatra khalu punarmāraśca māraparṣadaśca | api tu khalu punastatra lokadhātau tasyaiva bhagavato raśmiprabhāsasya tathāgatasya śāsane saddharmaparigrahāyābhiyuktā bhaviṣyanti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
paśyāmyahaṃ bhikṣava buddhacakṣuṣā sthaviro hyayaṃ kāśyapa buddha bheṣyati / anāgate 'dhvāni asaṃkhyakalpe kṛtvāna pūjāṃ dvipadottamānām // saddhp_6.1 //
triṃśatsahasrāḥ paripūrṇakoṭyo jinānayaṃ drakṣyati kāśyapo hyayam / cariṣyatī tatra ca brahmacaryaṃ bauddhasya jñānasya kṛtena bhikṣavaḥ // saddhp_6.2 //
kṛtvāna pūjāṃ dvipadottamānāṃ samudāniya jñānamidaṃ anuttaram / sa paścime cocchrayi lokanātho bhaviṣyate apratimo maharṣiḥ // saddhp_6.3 //
kṣetraṃ ca tasya pravaraṃ bhaviṣyati vicitra śuddhaṃ śubha darśanīyam / manojñarūpaṃ sada premaṇīyaṃ suvarṇasūtraiḥ samalaṃkṛtaṃ ca // saddhp_6.4 //
ratnāmayā vṛkṣa tahiṃ vicitrā aṣṭāpadasmiṃ tahi ekameke / manojñagandhaṃ ca vimuñcamānā bheṣyanti kṣetrasmi imasmi bhikṣo // saddhp_6.5 //
puṣpaprakāraiḥ samalaṃkṛtaṃ ca vicitrapuṣpairupaśobhitaṃ ca / śvabhraprapātā na ca tatra santi samaṃ śivaṃ bheṣyati darśanīyam // saddhp_6.6 //
tahi bodhisattvāna sahasrakoṭyaḥ sudāntacittāna maharddhikānām / vaipulyasūtrāntadharāṇa tāyināṃ bahū bhaviṣyanti sahasra neke // saddhp_6.7 //
anāsravā antimadehadhāriṇo bheṣyanti ye śrāvaka dharmarājñaḥ / pramāṇu teṣāṃ na kadāci vidyate divyena jñānena gaṇitva kalpān // saddhp_6.8 //
so dvādaśa antarakalpa sthāsyati saddharma viṃśāntarakalpa sthāsyati / pratirūpakaścāntarakalpa viṃśatiṃ raśmiprabhāsasya viyūha bheṣyati // saddhp_6.9 //
atha khalvāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ sthavira āyuṣmāṃśca subhūtirāyuṣmāṃśca mahākātyāyanaḥ pravepamānaiḥ kāyairbhagavantamanimiṣairnetrairvyavalokayanti sma | tasyāṃ ca velāyāṃ pṛthak pṛthaṅamanaḥsaṃgītyā imā gāthā abhāṣanta -
arhanta he mahāvīra śākyasiṃha narottama / asmākamanukampāya buddhaśabdamudīraya // saddhp_6.10 //
avaśyamavasaraṃ jñātvā asmākaṃ pi narottama / amṛteneva siñcitvā vyākuruṣva vibhojana // saddhp_6.11 //
durbhikṣādāgataḥ kaścinnaro labdhvā subhojanam / pratīkṣa bhūya ucyeta hastaprāptasmi bhojane // saddhp_6.12 //
evamevotsukā asmo hīnayānaṃ vicintaya / duṣkālabhuktasattvā vā buddhajñānaṃ labhāmahe // saddhp_6.13 //
na tāvadasmān saṃbuddho vyākaroti mahāmuniḥ / yathā hastasmi prakṣiptaṃ na tadbhuñjīta bhojanam // saddhp_6.14 //
evaṃ ca utsukā vīra śrutvā ghoṣamanuttaram / vyākṛtā yada bheṣyāmastadā bheṣyāma nirvṛtāḥ // saddhp_6.15 //
vyākarohi mahāvīra hitaiṣī anukampakaḥ / api dāridryacittānāṃ bhavedanto mahāmune // saddhp_6.16 //
atha khalu bhagavāṃsteṣā mahāśrāvakāṇāṃ sthavirāṇāmimamevaṃrūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya punarapi sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ayaṃ me bhikṣavo mahāśrāvakaḥ sthaviraḥ subhūtistriṃśata eva buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati | tatra ca brahmacaryaṃ cariṣyati, bodhiṃ ca samudānayiṣyati | evaṃrūpāṃścādhikārān kṛtvā paścime samucchraye śaśiketurnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | ratnasaṃbhavaṃ ca nāmāsya tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati | ratnāvabhāsaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati | samaṃ ca tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati, ramaṇīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣavicitritamapagataśvabhraprapātamapagatagūtholigallaṃ manojñaṃ puṣpābhikīrṇam | kūṭāgāraparibhogeṣu cātra puruṣā vāsaṃ kalpayiṣyanti | bahavaścāsya śrāvakā bhaviṣyantyaparimāṇāḥ, yeṣāṃ na śakyaṃ gaṇanayā paryanto 'dhigantum | bahūni cātra bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviḥyanti | tasya ca bhagavato dvādaśāntarakalpānāyuḥpramāṇaṃ bhaviḥyati | viṃśatiṃ cāntarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | viṃśatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati | sa ca bhagavān vaihāyasamantarīkḥe sthitvā abhīkḥṇaṃ dharmaṃ deśayiḥyati, bahūni ca bodhisattvaśatasahasrāṇi bahūni ca śrāvakaśatasahasrāṇi vineḥyati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ārocayāmi ahamadya bhikṣavaḥ prativedayāmyadya mamā śṛṇotha / sthaviraḥ subhūtirmama śrāvako 'yaṃ bhaviṣyate buddha anāgate 'dhvani // saddhp_6.17 //
buddhāṃśca paśyitva mahānubhāvān triṃśacca pūrṇānayutāna koṭīḥ / cariṣyate carya tadānulomikīmimasya jñānasya kṛtena caiṣaḥ // saddhp_6.18 //
sa paścime vīra samucchrayasmin dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhārī / suvarṇayūpapratimo maharṣirbhaviṣyate lokahitānukampī // saddhp_6.19 //
sudarśanīyaṃ ca sukṣetra bheṣyati iṣṭaṃ manojñaṃ ca mahājanasya / vihariṣyate yatra sa lokabandhustāritva prāṇīnayutāna koṭīḥ // saddhp_6.20 //
bahubodhisattvātra mahānubhāvā avivartyacakrasya pravartitāraḥ / tīkṣṇendriyāstasya jinasya śāsane ye śobhayiṣyanti ta buddhakṣetram // saddhp_6.21 //
bahuśrāvakāstasya na saṃkhya teṣāṃ pramāṇu naivāsti kadāci teṣām / ṣaḍabhijña traividya maharddhikāśca aṣṭāvimokṣeṣu pratiṣṭhitāśca // saddhp_6.22 //
acintiyaṃ ṛddhibalaṃ ca bheṣyati prakāśayantasyimamagrabodhim / devā manuṣyā yatha gaṅgavālikā bheṣyanti tasyo satataṃ kṛtāñjalī // saddhp_6.23 //
so dvādaśo antarakalpa sthāsyapi saddharmu viṃśāntarakalpa sthāsyati / pratirūpako viṃśatimeva sthāsyati kalpāntarāṇi dvipadottamasya // saddhp_6.24 //
atha khalu bhagavān punareva sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣayaḥ, prativedayāmi | ayaṃ mama śrāvakaḥ sthaviro mahākātyāyano 'ṣṭānāṃ buddhakoṭīśatasahasrāṇāmantike satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati | parinirvṛtānāṃ ca teṣāṃ tathāgatānāṃ stūpān kariṣyati yojanasahasraṃ samucchrayeṇa pañcāśad yojanāni pariṇāhena saptānāṃ ratnānām | tadyathā suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmargabhasya musāragalvasya saptamasya ratnasya | teṣāṃ ca stūpānāṃ pūjāṃ kariṣyati puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiśca (vaidya 101) | tataśca bhūyaḥ pareṇa paratareṇa punarviśatīnāṃ buddhakoṭīnāmantike evarūpameva satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati | sa paścime samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe jāmbūnadaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavan | pariśuddhaṃ cāsya buddhakṣetraṃ bhaviṣyati samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣābhivicitritaṃ suvarṇasūtrācchoḍitaṃ puṣpasaṃstarasaṃstṛtamapagatanirayatiryagyoniyamalokāsurakāyaṃ bahunaradevapratipūrṇaṃ bahuśrāvakaḥatasahasropaḥobhitaṃ bahubodhisattvaḥatasahasrālaṃkṛtam | dvādaḥa cāsya antarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | viṃḥatiṃ cāsya antarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | viṃḥatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
śṛṇotha me bhikṣava adya sarve udāharantasya girāmananyathām / kātyāyanaḥ sthaviru ayaṃ mi śrāvakaḥ kariṣyate pūja vināyakānām // saddhp_6.25 //
satkāru teṣāṃ ca bahuprakāraṃ bahūvidhaṃ lokavināyakānām / stūpāṃśca kārāpayi nirvṛtānāṃ puṣpehi gandhehi ca pūjayiṣyati // saddhp_6.26 //
labhitva so paścimakaṃ samucchrayaṃ pariśuddhakṣetrasmi jino bhaviṣyati / paripūrayitvā imameva jñānaṃ deśeṣyate prāṇisahasrakoṭinām // saddhp_6.27 //
sa satkṛto loki sadevakasmin prabhākaro buddha vibhurbhaviṣyati / jāmbūnadābhāsu sa cāpi nāmnā saṃtārako devamanuṣyakoṭinām // saddhp_6.28 //
bahubodhisattvāstatha śrāvakāśca amitā asaṃkhyā pi ca tatra kṣetre / upaśobhayiṣyanti ti buddhaśāsanaṃ bhavaprahīṇā vibhavāśca sarve // saddhp_6.29 //
atha khalu bhagavān punareva sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi | ayaṃ mama śrāvakaḥ sthaviro mahāmaudgalyāyano 'ṣṭāviṃśatibuddhasahasrāṇyārāgayiṣyati, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ vividhaṃ satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati | parinirvṛtānāṃ ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ stūpān kārayiṣyati saptaratnamayān | tadyathā suvarṇasya rūpyasya vaidūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāragalvasya | yojanasahasraṃ samucchrayeṇa pañcayojanaśatāni pariṇāhena | teṣāṃ ca stūpānāṃ vividhāṃ pūjāṃ kariṣyati puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiḥ | tataśca bhūyaḥ pareṇa paratareṇa viṃśaterbuddhakoṭīśatasahasrāṇāmevaṃrūpameva satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati | paścime ca ātmabhāvapratilambhe tamālapatracandanagandho nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | manobhirāmaṃ ca nāmāsya tadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati | ratiprapūrṇaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati | pariśuddhaṃ cāsya tadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati, samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ sudarśanīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣābhivicitritaṃ muktakusumābhikīrṇaṃ bahunaradevapratipūrṇamṛṣiśatasahasraniṣevitaṃ yaduta śrāvakaiśca bodhisattvaiśca | caturviśatiṃ cāsya antarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | catvāriṃśacca antarakalpān saddharmaḥ sthāsyati | catvāriṃśadeva antarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
maudgalyagotro mama śrāvako 'yaṃ jahitva mānuṣyakamātmabhāvam / viṃśatsahasrāṇi jināna tāyināmanyāṃśca aṣṭau virajāna drakṣyati // saddhp_6.30 //
cariṣyate tatra ca brahmacaryaṃ bauddhaṃ imaṃ jñāna gaveṣamāṇaḥ / satkāru teṣāṃ dvipadottamānāṃ vividhaṃ tadā kāhi vināyakānām // saddhp_6.31 //
saddharmu teṣāṃ vipulaṃ praṇītaṃ dhāretva kalpāna sahasrakoṭyaḥ / pūjāṃ ca stūpeṣu kariṣyate tadā parinirvṛtānāṃ sugatāna teṣām // saddhp_6.32 //
ratnāmayān stūpa savaijayantān kariṣyate teṣa jinottamānām / puṣpehi gandhehi ca pūjayanto vādyehi vā lokahitānukampinām // saddhp_6.33 //
tatpaścime caiva samucchrayasmin priyadarśane tatra manojñakṣetre / bhaviṣyate lokahitānukampī tamālapatracandanagandha nāmnā // saddhp_6.34 //
caturviśapūrṇāntarakalpa tasya āyuṣpramāṇaṃ sugatasya bheṣyati / prakāśayantasyima buddhanetrīṃ manujeṣu deveṣu ca nityakālam // saddhp_6.35 //
bahuśrāvakātasya jinasya tatra koṭī sahasrā yatha gaṅgavālikāḥ / ṣaḍabhijña traividya maharddhikāśca abhijñaprāptāḥ sugatasya śāsane // saddhp_6.36 //
avaivartikāśco bahubodhisattvā ārabdhavīryāḥ sada saṃprajānāḥ / abhiyuktarūpāḥ sugatasya śāsane teṣāṃ sahasrāṇi bahūni tatra // saddhp_6.37 //
parinirvṛtasyāpi jinasya tasya saddharmu saṃsthāsyati tasmi kāle / viṃśacca viṃśāntarakalpa pūrṇā etatpramāṇaṃ pratirūpakasya // saddhp_6.38 //
maharddhikāḥ pañca mi śrāvakā ye nirdiṣṭa ye te maya agrabodhaye / anāgate 'dhvāni jināḥ svayaṃbhuvasteṣāṃ ca caryāṃ śṛṇuthā mamāntikāt // saddhp_6.39 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye vyākaraṇaparivarto nāma ṣaṣṭhaḥ ||
saddhp_7: pūrvayogaparivartaḥ |
bhūtapūrva bhikṣavo 'tīte 'dhvani asaṃkhyeyaiḥ kalpairasaṃkhyeyatarairvipulairaprameyairacintyairaparimitairapramāṇaistataḥ pareṇa paratareṇa yadāsīt - tena kālena tena samayena mahābhijñājñānābhibhūrnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstāḥ devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān saṃbhavāyāṃ lokadhātau mahārūpe kalpe | kiyaccirotpannaḥ sa bhikṣavastathāgato 'bhūt | tadyathāpi nāma bhikṣavo yāvāniha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau pṛthivīdhātuḥ, taṃ kaścideva puruṣaḥ sarvaṃ cūrṇīkuryāt, maṣiṃ kuryāt | atha khalu sa puruṣastasmāllokadhātorekaṃ paramāṇurajo gṛhītvā pūrvasyāṃ diśi lokadhātusahasramatikramya tadekaṃ paramāṇuraja upanikṣipet | atha sa puruṣo dvitīyaṃ ca paramāṇurajo gṛhītvā tataḥ pareṇa parataraṃ lokadhātusahasramatikramya dvitīyaṃ paramāṇuraja upanikṣipet | anena paryāyeṇa sa puruṣaḥ sarvāvantaṃ pṛthivīdhātumupanikṣipet pūrvasyāṃ diśi | tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ śakyaṃ teṣāṃ lokadhātūnāmanto vā paryanto vā gaṇanayādhigantum? ta āhuḥ - no hīdaṃ bhagavan, no hīdaṃ sugata | bhagavānāha - śakyaṃ punarbhikṣavasteṣāṃ lokadhātūnāṃ kenacid gaṇakena vā gaṇakamahāmātreṇa vā gaṇanayā paryanto 'dhigantum, yeṣu vopanikṣiptāni tāni paramāṇurajāṃsi, yeṣu vā nopanikṣiptāni | na tveva teṣāṃ kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ śakyaṃ gaṇanāyogena paryanto 'dhigantum | yāvantaḥ kalpāstasya bhagavato mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasya parinirvṛtasya, etāvān sa kālo 'bhūdevamacintyaḥ, evamapramāṇaḥ | taṃ cāhaṃ bhikṣavastathāgataṃ tāvacciraṃ parinirvṛtamanena tathāgatajñānadarśanabalādhānena yathādya śvo vā parinirvṛtamanusmarāmi ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
abhū atītā bahu kalpakoṭyo anusmarāmi dvipadānamuttamam / abhijñajñānābhibhūvaṃ mahāmunimabhūṣi tatkālamanuttamo jinaḥ // saddhp_7.1 //
yathā trisāhasrima lokadhātuṃ kaścid rajaṃ kurya aṇupramāṇam / paramāṇumekaṃ ca tato gṛhītvā kṣetraṃ sahasraṃ gamiyāna nikṣipet // saddhp_7.2 //
dvitīyaṃ tṛtīyaṃ pi ca eva nikṣipet sarvaṃ pi so nikṣipi taṃ rajogatam / riktā bhavetā iya lokadhātuḥ sarvaśca so pāṃsu bhaveta kṣīṇaḥ // saddhp_7.3 //
yo lokadhātūṣu bhaveta tāsu pāṃsu rajo yasya pramāṇu nāsti / rajaṃ karitvāna aśeṣatastaṃ lakṣyaṃ dade kalpaśate gate ca // saddhp_7.4 //
evāprameyā bahu kalpakoṭyaḥ parinirvṛtasya sugatasya tasya / paramāṇu sarve na bhavanti lakṣyāstāvadbahu kṣīṇa bhavanti kalpāḥ // saddhp_7.5 //
tāvacciraṃ nirvṛtu taṃ vināyakaṃ tān śrāvakāṃstāṃśca pi bodhisattvān / etādṛśaṃ jñānu tathāgatānāṃ smarāmi vṛttaṃ yatha adya śvo vā // saddhp_7.6 //
etādṛśaṃ bhikṣava jñānametadanantajñānaśca tathāgatasya / buddhaṃ mayā kalpaśatairanekaiḥ smṛtīya sūkṣmāya anāsravāya // saddhp_7.7 //
tasya khalu punarbhikṣavo mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya catuṣpañcāśatkalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt | pūrve ca sa bhagavān mahābhijñānābhibhūstathāgato 'nabhisaṃbuddho 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ bodhimaṇḍavarāgragrata eva sarvāṃ mārasenāṃ prābhañjīt parājaiṣīt | prabhañjayitvā parājayitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyāmiti na ca tāvattasya te dharmā āmukhībhavanti sma | sa bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe ekamantarakalpamasthāt | dvitīyamapyantarakalpasthāt | na ca tāvadanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate | tṛtīyamapi caturthamapi pañcamamapi ṣaṣṭhamapi saptamamapi aṣṭamamapi navamamapi daśamamapyantarakalpaṃ bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe 'sthāt sakṛdvartanena paryaṅkena antarādavyutthitaḥ | aniñjamānena cittena acalamānena avepamānena kāyenāsthāt | na ca tāvadasya te dharmā āmukhībhavanti sma ||
tasya khalu punarbhikṣavo bhagavato bodhimaṇḍavarāgragatasya devaistrāyastriṃśairmahāsiṃhāsanaṃ prajñaptamabhūd yojanaśatasahasraṃ samucchrayeṇa, yatra sa bhagavān niṣadya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ | samanantaraniṣaṇṇasya ca khalu punastasya bhagavato bodhimaṇḍe, atha brahmakāyikā devaputrā divyaṃ puṣpavarṣamabhipravarṣayāmāsuḥ | bodhimaṇḍasya parisāmantakena yojanaśatamantarikṣe ca vātān pramuñcanti, ye taṃ jīrṇapuṣpamavakarṣayanti | yathāpravarṣitaṃ ca tat puṣpavarṣaṃ tasya bhagavato bodhimaṇḍe niṣaṇṇasya avyucchinnaṃ pravarṣayanti | paripūrṇān daśāntarakalpān taṃ bhagavantamabhyavakiranti (vaidya 106) sma | tathā pravarṣitaṃ ca tatpuḥpavarḥaṃ pravarḥayanti yāvat parinirvāṇakālasamaye tasya bhagavatastaṃ bhagavantamabhyavakiranti | cāturmahārājakāyikāśca devaputrā divyāṃ devadundubhimabhipravādayāmāsuḥ | tasya bhagavato bodhimaṇḍavarāgragatasya satkārārthamavyucchinnaṃ pravādayāmāsuḥ paripūrṇān daśāntarakalpān tasya bhagavato niḥaṇṇasya | tata uttari tāni divyāṇi tūryāṇi satatasamitaṃ pravādayāmāsuryāvattasya bhagavato mahāparinirvāṇakālasamayāt ||
atha khalu bhikṣavo daśānāmantarakalpānāmatyayena sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ | samanantarābhisaṃbuddhaṃ ca taṃ viditvā ye tasya bhagavataḥ kumārabhūtasya ṣoḍaśa putrā abhūvannaurasāḥ, jñānākaro nāma teṣāṃ jyeṣṭho 'bhūt | teṣāṃ ca khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśānāṃ rājakumārāṇāmekaikasya ca vividhāni krīḍanakāni rāmaṇīyakānyabhūvan vicitrāṇi darśanīyāni | atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa rājakumārāstāni vividhāni krīḍanakāni rāmaṇīyakāni visarjayitvā, taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaṃ viditvā, mātṛbhirdhātrībhiśca rudantībhiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ tena ca mahārājñā cakravartinā āryakeṇa mahākośena rājāmātyaiśca bahubhiśca prāṇikoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ yena bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bodhimaṇḍavarāgragataḥ, tenopasaṃkrāmanti sma | tasya bhagavataḥ satkārārthāya gurukārārthāya mānanārthāya pūjanārthāya arcanārthāya apacāyanārthāya upasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantaṃ triṣpradakṣiṇīkṛtya añjaliṃ pragṛhya taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti sma -
mahābhiṣaṭko 'si anuttaro 'si anantakalpaiḥ samudāgato 'si / uttāraṇārthāyiha sarvadehināṃ paripūrṇa saṃkalpu ayaṃ ti bhadrakaḥ // saddhp_7.8 //
suduṣkarā antarakalpimān daśa kṛtāni ekāsani saṃniṣadya / na ca te 'ntarā kāyu kadāci cālito na hastapādaṃ na pi cānyadaṅgam // saddhp_7.9 //
cittaṃ pi te śāntagataṃ susaṃsthitamaniñjyabhūtaṃ sada aprakampyam / vikṣepu naivāsti kadāci pi tava atyantaśāntasthitu tvaṃ anāsravaḥ // saddhp_7.10 //
diṣṭayāsi kṣemeṇa ca svastinā ca aviheṭhitaḥ prāpta imāgrabodhim / asmākamṛddhī iyamevarūpā diṣṭayā ca vardhāma narendrasiṃha // saddhp_7.11 //
anāyikeyaṃ praja sarva duḥkhitā utpāṭitākṣī va nihīnasaukhyā / mārgaṃ na jānanti dukhāntagāminaṃ na mokṣahetorjanayanti vīryam // saddhp_7.12 //
apāya vardhanti ca dīrgharātraṃ divyāśca kāyāḥ parihāṇadharmāḥ / na śrūyate jātu jināna śabdastamondhakāro ayu sarvalokaḥ // saddhp_7.13 //
prāptaṃ ca te lokavidū ihādya śivaṃ padaṃ uttama nāsravaṃ ca / vayaṃ ca lokaśca anugṛhītaḥ śaraṇaṃ ca tvā eti vrajāma nātha // saddhp_7.14 //
atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva bālakāḥ, taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhimukhaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamābhiḥ sārūpyabhīrgāthābhiḥ saṃmukhamabhiṣṭutya taṃ bhagavantamadhyeṣante sma dharmacakrapravartanatāyai - deśayatu bhagavān dharmam, deśayatu sugato dharmaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca | tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣanta -
deśehi dharmaṃ śatapuṇyalakṣaṇā vināyakā apratimā maharṣe / labdhaṃ ti jñānaṃ pravaraṃ viśiṣṭaṃ prakāśayā loki sadevakasmin // saddhp_7.15 //
asmāṃśca tārehi imāṃśca sattvān nidarśaya jñānu tathāgatānām / yathā vayaṃ pi imamagrabodhiṃ anuprāpnuyāmo 'tha ime ca sattvāḥ // saddhp_7.16 //
caryāṃ ca jñānaṃ pi ca sarva jānasi adhyāśayaṃ pūrvakṛtaṃ ca puṇyam / adhimukti jānāsi ca sarvaprāṇināṃ pravartayā cakravaraṃ anuttaram // saddhp_7.17 //
iti ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyamānena daśasu dikṣvaikaikasyāṃ diśi pañcāśallokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇi ṣaḍvikāraṃ prakampitānyabhūīvan, mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan | sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yā lokāntarikāstāsu ye akṣaṇāḥ saṃvṛtā andhakāratamisrāḥ yatra imāvapi candrasūryau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau evaṃmahaujaskau ābhayāpyābhāṃ nānubhavataḥ, varṇenāpi varṇaṃ tejasāpi tejo nānubhavataḥ, tāsvapi tasmin samaye mahato 'vabhāsasya prādurbhāvo 'bhūt | ye 'pi tāsu lokāntarikāsu sattvā upapannāḥ, te 'pyanyonyamevaṃ paśyanti anyonyamevaṃ saṃjānanti - anye 'pi bata bhoḥ sattvāḥ santīhopapannāḥ | anye 'pi bata bhoḥ sattvāḥ santīhopapannāḥ iti | sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yāni devabhavanāni devavimānāni ca, yāvad brahmalokād ṣaḍvikāraṃ prakampitānyabhūvan, mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan atikramya devānāṃ devānubhāvam | iti hi bhikṣavastasmin samaye teṣu lokadhātuṣu mahataḥ pṛthivīcālasya mahataśca audārikasyāvabhāsasya loke prādurbhāvo 'bhūt ||
atha pūrvasyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti, śrīmanti aujasvīni ca | atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti aujasvīni ca | kasya khalvidaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ ||
atha khalu bhikṣavaḥ sarvasattvatrātā nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
atīva no harṣita adya sarve vimānaśreṣṭhā imi prajvalanti / śriyā dyutīyā ca manoramā ye kiṃ kāraṇaṃ īdṛśu bheṣyate 'dya // saddhp_7.18 //
sādhu gaveṣāmatha etamarthaṃ ko devaputro upapannu adya / yasyānubhāvo ayamevarūpo abhūtapūrvo ayamadya dṛśyate // saddhp_7.19 //
yadi vā bhaved buddha narendrarājā utpannu lokasmi kahiṃcidadya / yasyo nimittaṃ imamevarūpaṃ śriyā daśo dikṣu jvalanti adya // saddhp_7.20 //
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicarantaḥ paścimaṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ | adrākṣuḥ khalu punasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu bhikṣavaste mahābrahmāṇaḥ paścime digbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai | dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiśca sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma, taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam | abhyavakīrya tāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya | paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya ||
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti sma -
āścaryabhūto jina aprameyo utpanna lokasmi hitānukampī / nātho 'si śāstāsi gurūsi jāto anugṛhītā daśimā diśo 'dya // saddhp_7.21 //
pañcāśatī koṭisahasra pūrṇā yā lokadhātūna ito bhavanti / yato vayaṃ vandana āgatā jinaṃ vimānaśreṣṭhān prajahitva sarvaśaḥ // saddhp_7.22 //
pūrveṇa karmeṇa kṛtena asmin vicitracitrā hi ime vimānāḥ / pratigṛhya asmākamanugrahārthaṃ paribhuñjatāṃ lokavidū yatheṣṭam // saddhp_7.23 //
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānabhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram, pravartayatu sugato dharmacakraṃ loke | deśayatu bhagavān nirvṛtim | tārayatu bhagavān sattvān | anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam | deśayatu bhagavān dharmasvāmī dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ | tad bhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca ||
atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhiradhyabhāṣanta -
deśehi bhagavan dharmaṃ deśehi dvipadottama / maitrībalaṃ ca deśehi sattvāṃstārehi duḥkhitān // saddhp_7.24 //
durlabho lokapradyotaḥ puṣpamaudumbaraṃ yathā / utpanno 'si mahāvīra adhyeṣāmastathāgatam // saddhp_7.25 //
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāṃ mahābrahmaṇāṃ tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayati sma ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena pūrvadakṣiṇe digbhāge teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca | atha khalu bhikṣavasteṣāṃ brahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca | kasya khalvidaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te 'pi sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ | atha khalu bhikṣavo 'dhimātrakāruṇiko nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
kasya pūrvanimittena māriṣā atha dṛśyate / vimānāḥ sarvi bhrājanti adhimātraṃ yaśasvinaḥ // saddhp_7.26 //
yadi vā devaputro 'dya puṇyavanta ihāgataḥ / yasyeme anubhāvena vimānāḥ sarvi śobhitāḥ // saddhp_7.27 //
atha vā buddha loke 'sminnutpanno dvipadottamaḥ / anubhāvena yasyādya vimānā imi īdṛśāḥ // saddhp_7.28 //
sahitāḥ sarvi mārgāmo naitat kāraṇamalpakam / na khalvetādṛśaṃ pūrvaṃ nimittaṃ jātu dṛśyate // saddhp_7.29 //
caturdiśaṃ prapadyāmo añcāmaḥ kṣetrakoṭiyo / vyaktaṃ loke 'dya buddhasya prādurbhāvo bhaviṣyati // saddhp_7.30 //
atha khalu bhikṣavastānyapi pañcāśad brahmakoṭīnayutaḥatasahasrāṇi tāni svāni svāni divyāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃḥca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranta uttarapaḥcimaṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ | adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttarapaḥcime digbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭa parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiḥca putraiḥ ṣoḍaḥabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai | dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastenopasaṃkrantāḥ | upasaṃkramya ca tasya bhagavataḥ pādau ḥirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaḥatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daḥayojanapramāṇam | abhyavakīrya tāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya | paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya ||
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma -
namo 'stu te apratimā maharṣe devātidevā kalaviṅkasusvarā / vināyakā loki sadevakasmin vandāmi te lokahitānukampī // saddhp_7.31 //
āścaryabhūto 'si kathaṃciloke utpannu adyo sucireṇa nātha / kalpāna pūrṇā śata śūnya āsīdaśīti buddhairayu jīvalokaḥ // saddhp_7.32 //
śūnyaśca āsīddvipadottamehi apāyabhūmī tada utsadāsi / divyāśca kāyāḥ parihāyiṣū tadā aśīti kalpāna śatā supūrṇā // saddhp_7.33 //
so dāni cakṣuśca gatiśca leṇaṃ trāṇaṃ pitā co tatha bandhubhūtaḥ / utpannu lokasmi hitānukampī asmāka puṇyairiha dharmarājā // saddhp_7.34 //
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram | pravartayatu sugato dharmacakraṃ loke | deśayatu bhagavān nirvṛtim | tārayatu bhagavān sattvān | anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam | deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurayāḥ | tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca ||
atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta -
pravartayā cakravaraṃ mahāmune prakāśayā dharmu daśādiśāsu / tārehi sattvān dukhadharmapīḍitān prāmodya harṣaṃ janayasva dehinām // saddhp_7.35 //
yaṃ śrutva bodhīya bhaveyu lābhino divyāni sthānāni vrajeyu cāpi / hāyeyu co āsurakāya sarve śāntāśca dāntāśca sukhī bhaveyuḥ // saddhp_7.36 //
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāmapi mahābrahmaṇāṃ tūṣṇībhāvenādhivāsayati sma ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena dakṣiṇasyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti, śrīmanti ojasvīni ca | atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca | kasya khalvidamevaṃrūpaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyati? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ | atha khalu bhikṣavaḥ sudharmo nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhyāmadhyabhāṣata - nāhetu nākāraṇamadya mārṣāḥ sarve vimānā iha jājvalanti / nimitta darśenti ha kiṃ pi loke sādhu gaveṣāma tametamartham // saddhp_7.37 //
anūna kalpāna śatā hyatītā naitādṛśaṃ jātu nimittamāsīt / yadi vopapanno iha devaputro utpannu loke yadi veha buddhaḥ // saddhp_7.38 //
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranta uttaraṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ | adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttaraṃ digbhāgaṃ taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaṣabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai | dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam | abhyavakīrya tāni brāhmāṇi divyāni vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya | paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya ||
atha khalu bhikṣavaste 'pi mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma -
sudurlabhaṃ darśana nāyakānāṃ svabhyāgataṃ te bhavarāgamardana / sucirasya te darśanamadya loke paripūrṇa kalpāna śatebhi dṛśyase // saddhp_7.39 //
tṛṣitāṃ prajāṃ tarpaya lokanātha adṛṣṭapūrvo 'si kathaṃci dṛśyase / audumbaraṃ puṣpa yathaiva durlabhaṃ tathaiva dṛṣṭo 'si kathaṃci nāyaka // saddhp_7.40 //
vimāna asmākamimā vināyaka tavānubhāvena viśobhitādya / parigṛhya etāni samantacakṣuḥ paribhuñja cāsmākamanugrahārtham // saddhp_7.41 //
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyabhirgāthābhirabhiṣṭutya te bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakraṃ loke | deśayatu bhagavān nirvṛtim | tārayatu bhagavān sattvān | anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam | deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ (vaidya 114) prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ | tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca ||
atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta -
deśehi dharmaṃ bhagavan vināyaka pravartayā dharmamayaṃ ca cakram / nirnādayā dharmamayaṃ ca dundubhiṃ taṃ dharmaśaṅkhaṃ ca prapūrayasva // saddhp_7.42 //
saddharmavarṣaṃ varṣayasva loke valgusvaraṃ bhāṣa subhāṣitaṃ ca / adhyeṣito dharmamudīrayasva mocehi sattvā nayutāna koṭyaḥ // saddhp_7.43 //
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāṃ mahābrahmaṇāṃ tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayati sma | peyālam | evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi, evaṃ paścimāyāṃ diśi, evaṃ paścimottarasyāṃ diśi, evamuttarasyāṃ diśi, evamuttarapūrvasyāṃ diśi, evamadhodiśi ||
atha khalu bhikṣava ūrdhvāyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca | atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca | kasya khalvidamevaṃrūpaṃ pūrvaṃnimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ ||
atha khalu bhikṣavaḥ śikhī nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
kiṃ kāraṇaṃ mārṣa idaṃ bhaviṣyati yenā vimānāni parisphuṭāni / ojena varṇena dyutīya cāpi adhimātra vṛddhāni kimatra kāraṇam // saddhp_7.44 //
na īdṛśaṃ no abhidṛṣṭapūrvaṃ śrutaṃ ca keno tatha pūrva āsīt / oja 'sphuṭāni yatha adya etā adhimātra bhrājanti kimatra kāraṇam // saddhp_7.45 //
yadi vā nu kaścidbhavi devaputraḥ śubhena karmeṇa samanvito iha / upapannu tasyo ayamānubhāvo yadi vā bhaved buddha kadāci loke // saddhp_7.46 //
atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranto yena adhodigbhāgastenopasaṃkrāntāḥ | adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇo 'dhodigbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai | dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam | abhyavakīrya tāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - pratigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya | paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāyeti ||
atha khalu bhikṣavaste 'pi mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma -
sādhu darśana buddhāna lokanāthāna tāyinām / tradhātukasmi buddhā vai sattvānāṃ ye pramocakāḥ // saddhp_7.47 //
samantacakṣu lokendrā vyavalokenti diśo daśa / vivaritvāmṛtadvāramotārenti bahūn janān // saddhp_7.48 //
śūnyā acintiyāḥ kalpā atītāḥ pūrvi ye abhū / adarśanājjinendrāṇāṃ andhā āsīddiśo daśa // saddhp_7.49 //
vardhanti narakāstīvrāstiryagyonistathāsurāḥ / preteṣu copapadyante prāṇikoṭyaḥ sahasraśaḥ // saddhp_7.50 //
divyāḥ kāyāśca hīyante cyutā gacchanti durgatim / aśrutvā dharma buddhānāṃ gatyeṣāṃ bhoti pāpikā // saddhp_7.51 //
caryāśuddhigatiprajñā hīyante sarvaprāṇinām / sukhaṃ vinaśyatī teṣāṃ sukhasaṃjñā ca naśyati // saddhp_7.52 //
anācārāśca te bhonti asaddharme pratiṣṭhitāḥ / adāntā lokanāthena durgatiṃ prapatanti te // saddhp_7.53 //
dṛṣṭo 'si lokapradyota sucireṇāsi āgataḥ / utpannu sarvasattvānāṃ kṛtena anukampakaḥ // saddhp_7.54 //
diṣṭayā kṣemeṇa prāpto 'si buddhajñānamanuttaram / vayaṃ te anumodāmo lokaścaiva sadevakaḥ // saddhp_7.55 //
vimānāni sucitrāṇi anubhāvena te vibho / dadāma te mahāvīra pratigṛhṇa mahāmune // saddhp_7.56 //
asmākamanukampārthaṃ paribhuñja vināyaka / vayaṃ ca sarvasattvāśca agrāṃ bodhiṃ spṛśemahi // saddhp_7.57 //
atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram | pravartayatu sugato dharmacakram | deśayatu bhagavān nirvṛtim | tārayatu bhagavān sarvasattvān | anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam | deśayatu bhagavān | dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ | tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokanukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca ||
atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta -
pravartayā cakravaramanuttaraṃ parāhanasvā amṛtasya dundubhim / pramocayā duḥkhaśataiśca sattvān nirvāṇamārgaṃ ca pradarśayasva // saddhp_7.58 //
asmābhiradhyeṣitu bhāṣa dharmamasmānanugṛhṇa imaṃ ca lokam / valgusvaraṃ co madhuraṃ pramuñca samudānitaṃ kalpasahasrakoṭibhiḥ // saddhp_7.59 //
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmadhyeṣaṇāṃ viditvā teṣāṃ ca ṣoḍaśānāṃ putrāṇāṃ rājakumārāṇām, tasyāṃ velāyāṃ dharmacakraṃ pravartayāmāsa triparivartaṃ dvādaśākāramapravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā anyena vā kenacit punarloke saha dharmeṇa | yadidaṃ (vaidya 117) duḥkham, ayaṃ duḥkhasamudayaḥ, ayaṃ duḥkhanirodhaḥ, iyaṃ duḥkhanirodhagāminī pratipadāryasatyamiti | pratītyasamutpādapravṛttiṃ ca vistareṇa saṃprakāśayāmāsa - iti hi bhikṣavo 'vidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ, saṃskārapratyayaṃ vijñānam, vijñānapratyayaṃ nāmarūpam, nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanam, ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ, sparśapratyayā vedanā vedanāpratyayā tṛṣṇā, tṛṣṇāpratyayamupādānam, upādānapratyayo bhavaḥ, bhavapratyayā jātiḥ, jātipratyayā jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti | evamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati | avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ, saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ, vijñānanirodhānnāmarūpanirodhaḥ, nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ, ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ, sparśanirodhād vedanānirodhaḥ, vedanānirodhāttṛṣṇānirodhaḥ, tṛṣṇānirodhādupādānanirodhaḥ, upādānanirodhād bhavanirodhaḥ, bhavanirodhājjātinirodhaḥ, jātinirodhājjarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante | evamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati ||
sahapravartitaṃ cedaṃ bhikṣavastena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena dharmacakraṃ sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ parṣadaḥ purastāt, atha tasminneva kṣaṇalavamuhūrte ṣaṣṭeḥ prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni | sarve ca te traividyāḥ ṣaḍabhijñā aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ saṃvṛttāḥ | punaranupūrveṇa bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho dvitīyāṃ dharmadeśanāmakārṣīt, tṛtīyāmapi dharmadeśanāmakārṣīt, caturthīmapi dharmadeśanāmakārṣīt ||
atha khalu bhikṣavastasya bhagavato mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaikaikasyāṃ dharmadeśanāyāṃ gaṅgānadīvālukāsamānāṃ prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni | tataḥ paścād bhikṣavastasya bhagavato gaṇanāsamatikrāntaḥ śrāvakasaṃgho 'bhūt ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva samānāḥ śraddhayā agārādanāgārikāṃ pravrajitāḥ | sarve ca te śrāmaṇerā abhūvan paṇḍitā vyaktā medhāvinaḥ kuśalā bahubuddhaśatasahasracaritāvino 'rthinaścānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadūcuḥ - imāni khalu punarbhagavaṃstathāgatasya bahūni śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi maharddhikāni mahānubhāvāni maheśākhyāni bhagavato dharmadeśanayā pariniṣpannāni | tat sādhu bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'smākamanukampāmupādāya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya dharmaṃ deśayatu, yadvayamapi tathāgatasyānuśikṣemahi | arthino vayaṃ bhagavaṃstathāgatajñānadarśanena | bhagavānevāsmākamasminnevārthe sākṣī | tvaṃ ca bhagavan sarvasattvāśayajño jānīṣe asmākamadhyāśayamiti ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tān bālān dārakān rājakumārān pravrajitān śrāmaṇerān dṛṣṭvā yāvāṃstasya rājñaścakravartinaḥ parivāraḥ, tato 'rdhaḥ pravrajito 'bhūdaśītiprāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi ||
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ śrāmaṇerāṇāmadhyāśayaṃ viditvā viṃśateḥ kalpasahasrāṇāmatyayena saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ vistareṇa saṃprakāśayāmāsa tāsāṃ sarvāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadām ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tasya bhagavato bhāṣitaṃ te ṣodaśa rājakumārāḥ śrāmaṇerā udgṛhītavanto dhāritavanta ārādhitavantaḥ paryāptavantaḥ ||
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastān ṣoḍaśa śrāmaṇerān vyākārṣīdanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tasya khalu punarbhikṣavo mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyemaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇasya śrāvakāścādhimuktavantaḥ | te ca ṣoḍaśa śrāmaṇerā bahūni ca prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi vicikitsāprāptānyabhūvan ||
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamaṣṭau kalpasahasrāṇyaviśrānto bhāṣitvā vihāraṃ praviṣṭaḥ pratisaṃlayanāya | tathā pratisaṃlīnaśca bhikṣavaḥ sa tathāgataścaturaśītikalpasahasrāṇi vihārasthita evāsīt ||
atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgataṃ pratisaṃlīnaṃ viditvā pṛthak pṛthag dharmāsanāni siṃhāsanāni prajñāpya teṣu niṣaṇṇāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgataṃ namaskṛtya taṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ vistareṇa catasṛṇāṃ parṣadāṃ caturaśītikalpasahasrāṇi saṃprakāśitavantaḥ | tatra bhikṣava ekaikaḥ śrāmaṇero bodhisattvaḥ ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripācitavān samādāpitavān saṃharṣitavān samuttejitavān saṃpraharṣitavānavatāritavān ||
atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ caturaśīteḥ kalpasahasrāṇāmatyayena smṛtimān saṃprajānastasmāt samādhervyuttiṣṭhat | vyutthāya ca sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato yena taddharmāsanaṃ tenopasaṃkrāmat | upasaṃkramya prajñapta evāsane nyaṣīdat | samanantaraniṣaṇṇaśca khalu punarbhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgatastasmin dharmāsane, atha tāvadeva sarvāvantaṃ parṣanmaṇḍalamavalokya bhikṣusaṃghamāmantrayāmāsaāścaryaprāptā bhikṣavo 'dbhutaprāptā ime ṣoḍaśa śrāmaṇerāḥ prajñāvanto bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāścīrṇacaritā buddhajñānaparyupāsakā buddhajñānapratigrāhakā buddhājñānāvatārakā buddhajñānasaṃdarśakāḥ | paryupāsadhvaṃ bhikṣava etān ṣoḍaśa śrāmaṇerān punaḥ punaḥ | ye kecid bhikṣavaḥ (vaidya 119) śrāvakayānikā vā pratyekabuddhayānikā vā bodhisattvayānikā vā eṣāṃ kulaputrāṇāṃ dharmadeśanāṃ na pratikṣepsyanti | na pratibādhiṣyante, sarve te kṣipramanuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino bhaviṣyanti, sarve ca te tathāgatajñānamanuprāpsyanti ||
taiḥ khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśabhiḥ kulaputraistasya bhagavataḥ śāsane 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ punaḥ punaḥ saṃprakāśito 'bhūt | taiḥ khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśabhiḥ śrāmaṇerairbodhisattvairmahāsattvairyāni tānyekaikena bodhisattvena mahāsattvena ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bodhāya samādāpitānyabhūvan, sarvāṇi ca tāni taireva sārdhaṃ tāsu tāsu jātiṣvanupravrajitāni | tānyeva samanupaśyantasteṣāmevāntikāddharmamaśrauṣuḥ | taiścatvāriṃśad buddhakoṭīsahasrāṇyārāgitāni | kecidadyāpyārāgayanti ||
ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vaḥ | ye te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā ye tasya bhagavataḥ śāsane śrāmaṇerā dharmabhāṇakā abhūvan, sarve te 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhāḥ | sarve ca ta etarhi tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti | daśasu dikṣu nānābuddhakṣetreṣu bahūnāṃ śrāvakabodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ dharmaṃ deśayanti | yaduta pūrvasyāṃ diśi bhikṣavo 'bhiratyāṃ lokadhātāvakṣobhyo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho merukūṭaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi bhikṣavaḥ siṃhaghoṣaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhadhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | dakṣiṇasyāṃ diśi bhikṣavaḥ ākāśapratiṣṭhitaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho nityaparinirvṛtaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi bhikṣava indradhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho brahmadhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | paścimāyāṃ diśi bhikṣavo 'mitāyuśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvalokadhātūpadravodvegapratyuttīrṇaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | paścimottarasyāṃ diśi bhikṣavastamālapatracandanagandhābhijñaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho merukalpaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | uttarasyāṃ diśi bhikṣavo meghasvaradīpaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho meghasvararājaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | uttarapūrvasyāṃ diśi bhikṣavaḥ sarvalokabhayacchambhitatvavidhvaṃsanarakaraśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ | ahaṃ ca bhikṣavaḥ śākyamunirnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ ṣoḍaśamo madhye khalvasyāṃ sahāyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ ||
ye punaste bhikṣavastadā asmākaṃ śrāmaṇerabhūtānāṃ sattvāṃ dharmaṃ śrutavantaḥ tasya bhagavataḥ śāsana ekaikasya bodhisattvasya mahāsattvasya bahūni gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi yānyasmābhiḥ samādāpitānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, tānyetāni bhikṣavo 'dyāpi śrāvakabhūmāvevāvasthitāni | paripācyanta evānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | eṣaivaiṣāmānupūrvī anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherabhisaṃbodhanāya | tatkasya hetoḥ? evaṃ duradhimocyaṃ hi bhikṣavastathāgatajñānam (vaidya 120) | katame ca te bhikṣavaḥ sattvāḥ, ye mayā bodhisattvena tasya bhagavataḥ śāsane aprameyāṇyasaṃkhyeyāni gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvajñatādharmamanuśrāvitāni? yūyaṃ te bhikṣavastena kālena tena samayena sattvā abhūvan ||
ye ca mama parinirvṛtasya anāgate 'dhvani śrāvakā bhaviṣyanti, bodhisattvacaryāṃ ca śroṣyanti, na cāvabhotsyante bodhisattvā vayamiti, kiṃcāpi te bhikṣavaḥ sarve parinirvāṇasaṃjñinaḥ parinirvāsyanti, api tu khalu punarbhikṣavo yadahamanyāsu lokadhātuṣvanyonyairnāmadheyairviharāmi, tatra te punarutpatsyante tathāgatajñānaṃ paryeṣamāṇāḥ | tatra ca te punarevaitāṃ kriyāṃ śroṣyanti | ekameva tathāgatānāṃ parinirvāṇam | nāstyanyad dvitīyamito bahirnirvāṇam | tathāgatānāmetadbhikṣava upāyakauśalyaṃ veditavyaṃ dharmadeśanābhinirhāraśca | yasmin bhikṣavaḥ samaye tathāgataḥ parinirvāṇakālasamayamātmanaḥ samanupaśyati, pariśuddhaṃ ca parṣadaṃ paśyati adhimuktisārāṃ śūnyadharmagatiṃ gatāṃ dhyānavatīṃ mahādhyānavatīm, atha khalu bhikṣavastathāgato 'yaṃ kāla iti viditvā sarvān bodhisattvān sarvaśrāvakāṃśca saṃnipātya paścādetamarthaṃ saṃśrāvayati | na bhikṣavaḥ kiṃcidasti loke dvitīyaṃ nāma yānaṃ parinirvāṇaṃ vā, kaḥ punarvādastṛtīyasya? upāyakauśalyaṃ khalvidaṃ bhikṣavastathāgatānāmarhatām - dūrapranaṣṭaṃ sattvadhātuṃ viditvā hīnābhiratān kāmapaṅkamagnān, tata eṣāṃ bhikṣavastathāgatastannirvāṇaṃ bhāṣate yadadhimucyante ||
tadyathāpi nāma bhikṣava iha syāt pañcayojanaśatikamaṭavīkāntāram | mahāṃścātra janakāyaḥ pratipanno bhaved ratnadīpaṃ gamanāya | deśikaścaiṣāmeko bhaved vyaktaḥ paṇḍito nipuṇo medhāvī kuśalaḥ khalvaṭavīdurgāṇām | sa ca taṃ sārthamaṭavīmavakrāmayet | atha khalu sa mahājanakāyaḥ śrāntaḥ klānto bhītastrastaḥ evaṃ vadet - yat khalvārya deśika pariṇāyaka jānīyāḥ - vayaṃ hi śrāntāḥ klāntā bhītāstrastā anirvṛtāḥ | punareva pratinivartayiṣyāmaḥ | atidūramito 'ṭavīkāntāramiti | atha khalu bhikṣavaḥ sa deśika upāyakuśalastān puruṣān pratinivartitukāmān viditvā evaṃ cintayet - mā khalvime tapasvinastādṛśaṃ mahāratnadvīpaṃ na gaccheyuriti | sa teṣāmanukampārthamupāyakauśalyaṃ prayojayet | tasyā aṭavyā madhye yojanaśataṃ vā dviyojanaśataṃ vā triyojanaśataṃ vā atikramya ṛddhimayaṃ nagaramabhinirmimīyāt | tatastān puruṣānevaṃ vadet - mā bhavanto bhaiṣṭa, mā nivartadhvam | ayamasau mahājanapadaḥ | atra viśrāmyata | atra vo yāni kānicit karaṇīyāni tāni sarvāṇi kurudhvam | atra nirvāṇaprāptā viharadhvamatra viśrāntāḥ | yasya punaḥ kāryaṃ bhaviṣyati, sa taṃ mahāratnadvīpaṃ gamiṣyati ||
atha khalu bhikṣavaste kāntāraprāptāḥ sattvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā bhaveyuḥ - muktā vayamaṭavīkāntārāt | iha nirvāṇaprāptā vihariṣyāma iti | atha khalu bhikṣavaste puruṣāstadṛddhimayaṃ nagaraṃ praviśeyuḥ, āgatasaṃjñinaśca bhaveyuḥ, nistīrṇasaṃjñinaśca bhaveyuḥ | nirvṛtāḥ śītībhūtā sma iti manyeran | tatastān deśiko viśrāntān viditvā tadṛddhimayaṃ nagaramantardhāpayet | antardhāpayitvā ca tān puruṣānevaṃ vadet - āgacchantu bhavantaḥ sattvāḥ | abhyāsanna eṣa mahāratnadvīpaḥ | idaṃ tu mayā nagaraṃ yuṣmākaṃ viśrāmaṇārthamabhinirmitamiti ||
evameva bhikṣavastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yuṣmākaṃ sarvasattvānāṃ ca deśikaḥ | atha khalu bhikṣavastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha evaṃ paśyati - mahadidaṃ kleśakāntāraṃ nirgantavyaṃ niṣkrāntavyaṃ prahātavyam | mā khalvime ekameva buddhajñānaṃ śrutvā draveṇaiva pratinivartayeyuḥ, naivopasaṃkrameyuḥ | bahuparikleśamidaṃ buddhajñānaṃ samudānayitavyamiti | tatra tathāgataḥ sattvān durbalāśayān viditvā yathā sa deśikastadṛddhimayaṃ nagaramabhinirmitīte teṣāṃ sattvānāṃ viśrāmaṇārtham, viśrāntānāṃ caiṣāmevaṃ kathayati - idaṃ khalu ṛddhimayaṃ nagaramiti, evameva bhikṣavastathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho mahopāyakauśalyena antarā dve nirvāṇabhūmī sattvānāṃ viśrāmaṇārthaṃ deśayati saṃprakāśayati yadidaṃ śrāvakabhūmiṃ pratyekabuddhabhūmiṃ ca | yasmiṃśca bhikṣavaḥ samaye te sattvāstatra sthitā bhavanti, atha khalu bhikṣavastathāgato 'pyevaṃ saṃśrāvayati - na khalu punarbhikṣavo yūyaṃ kṛtakṛtyāḥ kṛtakaraṇīyāḥ | api tu khalu punarbhikṣavo yuṣmākamabhyāsaḥ | itastathāgatajñānaṃ vyavalokayadhvaṃ bhikṣavo vyavacārayadhvam | yad yuṣmākaṃ nirvāṇaṃ naiva nirvāṇam, api tu khalu punarūpāyakauśalyametad bhikṣavastathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ yat trīṇi yānāni saṃprakāśayantīti ||
atha khalu bhagavānimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayopadarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
abhijñajñānābhibhu lokanāyako yadbodhimaṇḍasmi niṣaṇṇa āsīt / daśeha so antarakalpa pūrṇān na lapsi bodhiṃ paramārthadarśī // saddhp_7.60 //
devātha nāgā asurātha guhyakā udyukta pūjārtha jinasya tasya / puṣpāṇa varṣaṃ pramumocu tatra buddhe ca bodhiṃ naranāyake 'smin // saddhp_7.61 //
upariṃ ca khe dundubhayo vineduḥ satkārapūjārtha jinasya tasya / suduḥkhitā cāpi jinena tatra cirabudhyamānena anuttaraṃ padam // saddhp_7.62 //
daśāna co antarakalpa atyayāt spṛśe sa bodhiṃ bhagavānanābhibhūḥ / hṛṣṭā udagrāstada āsu sarve devā manuṣyā bhujagāsurāśca // saddhp_7.63 //
vīrāḥ kumārā atha tasya ṣoḍaśa putrā guṇāḍhyā naranāyakasya / upasaṃkramī prāṇīsahasrakoṭibhiḥ puraskṛtāstaṃ dvipadendramagryam // saddhp_7.64 //
vanditva pādau ca vināyakasya adhyeṣiṣū dharma prakāśayasva / asmāṃśca tarpehi imaṃ ca lokaṃ subhāṣiteneha narendrasiṃha // saddhp_7.65 //
cirasya lokasya daśaddiśe 'smin vidito 'si utpannu mahāvināyaka / nimittasaṃcodanahetu prāṇināṃ brāhmā vimānāni prakampayantaḥ // saddhp_7.66 //
diśāya pūrvāya sahasrakoṭyaḥ kṣetrāṇa pañcāśadabhūṣi kampitāḥ / tatrāpi ye brāhma vimāna agrāste tejavanto adhimātramāsi // saddhp_7.67 //
viditva te pūrvanimittamīdṛśamupasaṃkramī lokavināyakendram / puṣpairihābhyokiriyāṇa nāyakamarpenti te sarva vimāna tasya // saddhp_7.68 //
adhyeṣiṣū cakrapravartanāya gāthābhigītena abhisaṃstaviṃsu / tūṣṇīṃ ca so āsi narendrarājā na tāva kālo mama dharma bhāṣitum // saddhp_7.69 //
evaṃ diśi dakṣiṇiyāṃ pi tatra atha paścimā heṣṭima uttarasyām / upariṣṭimāyāṃ vidiśāsu caiva āgatya brahmāṇa sahasrakoṭyaḥ // saddhp_7.70 //
puṣpebhi abhyokiriyāṇa nāyakaṃ pādau ca vanditva vināyakasya / niryātayitvā ca vimāna sarvānabhiṣṭavitvā punarabhyayāci // saddhp_7.71 //
pravartayā cakramanantacakṣuḥ sudurlabhastvaṃ bahukalpakoṭibhiḥ / darśehi maitrībala pūrvasevitamapāvṛṇohī amṛtasya dvāram // saddhp_7.72 //
adhyeṣaṇāṃ jñātva anantacakṣuḥ prakāśate dharma bahuprakāram / catvāri satyāni ca vistareṇa pratītya sarve imi bhāva utthitāḥ // saddhp_7.73 //
avidya ādīkariyāṇa cakṣumān prabhāṣate sa maraṇāntaduḥkham / jātiprasūtā imi sarvadoṣā mṛtyuṃ ca mānuṣyamimeva jānatha // saddhp_7.74 //
samanantaraṃ bhāṣitu dharma tena bahuprakārā vividhā anantāḥ / śrutvānaśītī nayutāna koṭyaḥ sattvāḥ sthitāḥ śrāvaka bhūtale laghum // saddhp_7.75 //
kṣaṇaṃ dvitīyaṃ aparaṃ abhūṣi jinasya tasyo bahu dharma bhāṣataḥ / viśuddhasattvā yatha gaṅgavālukāḥ kṣaṇena te śrāvakabhūta āsīt // saddhp_7.76 //
tatottarī agaṇiyu tasya āsīt saṃghastadā lokavināyakasya / kalpāna koṭīnyayutā gaṇenta ekaika no cāntu labheya teṣām // saddhp_7.77 //
ye cāpi te ṣoḍaśa rājaputrā ye aurasā cailakabhūta sarve / te śrāmaṇerā avaciṃsu taṃ jinaṃ prakāśayā nāyaka agradharmam // saddhp_7.78 //
yathā vayaṃ lokavidū bhavema yathaiva tvaṃ sarvajinānamuttama / ime ca sattvā bhavi sarvi eva yathaiva tvaṃ vīra viśuddhacakṣuḥ // saddhp_7.79 //
so cā jino āṃśayu jñātva teṣāṃ kumārabhūtāna tathātmajānām / prakāśayī uttamamagrabodhiṃ dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ // saddhp_7.80 //
hetūsahasrairupadarśayanto abhijñajñānaṃ ca pravartayantaḥ / bhūtāṃ cariṃ darśayi lokanātho yathā caranto vidu bodhisattvāḥ // saddhp_7.81 //
idameva saddharmapuṇḍarīkaṃ vaipulyasūtraṃ bhagavānuvāca / gāthāsahasrehi analpakehi yeṣāṃ pramāṇaṃ yatha gaṅgavālikāḥ // saddhp_7.82 //
so cā jino bhāṣiya sūtrametadvihāru praviśitva vilakṣayīta / pūrṇānaśītiṃ caturaśca kalpān samāhitaikāsani lokanāthaḥ // saddhp_7.83 //
te śrāmaṇerāśca viditva nāyakaṃ vihāri āsannamaniṣkramantam / saṃśrāvayiṃsu bahuprāṇikoṭināṃ bauddha imaṃ jñānamanāsravaṃ śivam // saddhp_7.84 //
pṛthak pṛthagāsana prajñapitvā abhāṣi teṣāmidameva sūtram / sugatasya tasya tada śāsanasmin adhikāra kurvanti mamevarūpam // saddhp_7.85 //
gaṅgā yathā vāluka aprameyā sahasra ṣaṣṭiṃ tada śrāvayiṃsu / ekaiku tasya sugatasya putro vineti sattvāni analpakāni // saddhp_7.86 //
tasyo jinasya parinirvṛtasya caritva te paśyisu buddhakoṭyaḥ / tehī tadā śrāvitakehi sārdhaṃ kurvanti pūjāṃ dvipadottamānām // saddhp_7.87 //
caritva caryāṃ vipulāṃ viśiṣṭāṃ buddhā ca te bodhi daśaddiśāsu / te ṣoḍaśā tasya jinasya putrā diśāsu sarvāsu dvayo dvayo jināḥ // saddhp_7.88 //
ye cāpi saṃśrāvitakā tadāsī te śrāvakā teṣa jināna sarve / imameva bodhiṃ upanāmayanti kramakrameṇa vividhairupāyaiḥ // saddhp_7.89 //
ahaṃ pi abhyantari teṣa āsīnmayāpi saṃśrāvita sarvi yūyam / teno mama śrāvaka yūyamadya bodhāvupāyeniha sarvi nemi // saddhp_7.90 //
ayaṃ khu hetustada pūrva āsīdayaṃ pratyayo yena hu dharma bhāṣe / nayāmyahaṃ yena mamāgrabodhiṃ mā bhikṣavo utrasatheha sthāne // saddhp_7.91 //
yathāṭavī ugra bhaveya dāruṇā śūnyā nirālamba nirāśrayā ca / bahuśvāpadā caiva apāniyā ca bālāna sā bhīṣaṇikā bhaveta // saddhp_7.92 //
purūṣāṇa co tatra sahasra nekā ye prasthitāstāmaṭavīṃ bhaveyuḥ / aṭavī ca sā śūnya bhaveta dīrghā pūrṇāni pañcāśata yojanāni // saddhp_7.93 //
puruṣaśca āḍhyaḥ smṛtimantu vyakto dhīro vinītaśca viśāradaśca / yo deśikasteṣa bhaveta tatra aṭavīya durgāya subhairavāya // saddhp_7.94 //
te cāpi khinnā bahuprāṇikoṭya uvāca taṃ deśika tasmi kāle / khinnā vayaṃ ārya na śaknuyāma nivartanaṃ adyiha rocate naḥ // saddhp_7.95 //
kuśalaśca so pi tada paṇḍitaśca praṇāyakopāya tadā vicintayet / dhikkaṣṭa ratnairimi sarvi bālā bhraśyanti ātmāna nivartayantaḥ // saddhp_7.96 //
yannūnahaṃ ṛddhibalena vādya nagaraṃ mahantaṃ abhinirmiṇeyam / pratimaṇḍitaṃ veśmasahasrakoṭibhirvihāraudyānupaśobhitaṃ ca // saddhp_7.97 //
vāpī nadīyo abhinirmiṇeyam ārāmapuṣpaiḥ pratimaṇḍitaṃ ca / prākāradvārairupaśobhitaṃ ca nārīnaraiścāpratimairupetam // saddhp_7.98 //
nirmāṇu kṛtva iti tān vadeya mā bhāyathā harṣa karotha caiva / prāptā bhavanto nagaraṃ variṣṭhaṃ praviśya kāryāṇi kuruṣva kṣipram // saddhp_7.99 //
udagracittā bhaṇatheha nirvṛtā nistīrṇa sarvā aṭavī aśeṣataḥ / āśvāsanārthāya vadeti vācaṃ kathaṃ na pratyāgata sarvi asyā // saddhp_7.100 //
viśrāntarūpāṃśca viditva sarvān samānayitvā ca punarbravīti / āgacchatha mahya śṛṇotha bhāṣato ṛddhīmayaṃ nagaramidaṃ vinirmitam // saddhp_7.101 //
yuṣmāka khedaṃ ca mayā vitdivā nivartanaṃ mā ca bhaviṣyatīti / upāyakauśalyamidaṃ mameti janetha vīryaṃ gamanāya dvīpam // saddhp_7.102 //
emeva haṃ bhikṣava deśiko vā praṇāyakaḥ prāṇisahasrakoṭinām / khidyanta paśyāmi tathaiva prāṇinaḥ kleśāṇḍakośaṃ na prabhonti bhettum // saddhp_7.103 //
tato mayā cintitu eṣa artho viśrāmabhūtā imi nirvṛtīkṛtāḥ / sarvasya duḥkhasya nirodha eṣa arhantabhūmau kṛtakṛtya yūyam // saddhp_7.104 //
samaye yadā tu sthita atra sthāne paśyāmi yūyāmarhanta tatra sarvān / tadā ca sarvāniha saṃnipātya bhūtārthamākhyāmi yathaiṣa dharmaḥ // saddhp_7.105 //
upāyakauśalya vināyakānāṃ yad yāna deśenti trayo maharṣī / ekaṃ hi yānaṃ na dvitīyamasti viśrāmaṇārthaṃ tu dviyāna deśitā // saddhp_7.106 //
tato vademi ahamadya bhikṣavo janetha vīryaṃ paramaṃ udāram / sarvajñajñānena kṛtena yūyaṃ naitāvatā nirvṛti kāci bhoti // saddhp_7.107 //
sarvajñajñānaṃ tu yadā spṛśiṣyatha daśo balā ye ca jināna dharmāḥ / dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhārī buddhā bhavitvāna bhavetha nirvṛtāḥ // saddhp_7.108 //
etādṛśī deśana nāyakānāṃ viśrāmahetoḥ pravadanti nirvṛtim / viśrānta jñātvāna ca nirvṛtīye sarvajñajñāne upanenti sarvān // saddhp_7.109 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye pūrvayogaparivarto nāma saptamaḥ ||
saddhp_8: pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivartaḥ |
atha khalvāyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavato 'ntikādidamevaṃrūpamupāyakauśalyajñānadarśanaṃ saṃdhābhāṣitanirdeśaṃ śrutvā eṣāṃ ca mahāśrāvakāṇāṃ vyākaraṇaṃ śrutvā imāṃ ca pūrvayogapratisaṃyuktāṃ kathāṃ śrutvā imāṃ ca bhagavato vṛṣabhatāṃ śrutvā āścaryaprāpto 'bhūdadbhutaprāpto 'bhūnnirāmiṣeṇa ca cittena prītiprāmodyena sphuṭo 'bhūt | mahatā ca prītiprāmodyena mahatā ca dharmagauraveṇa utthāyāsanād bhagavataścaraṇayoḥ praṇipatya evaṃ cittamutpāditavān - āścaryaṃ bhagavan, āścaryaṃ sugata | paramaduṣkaraṃ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ kurvanti, ya imaṃ nānādhātukaṃ lokamanuvartayante, bahubhiścopāyakauśalyajñānanidarśanaiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tasmiṃstasmiṃśca sattvān vilagnānupāyakauśalyena pramocayanti | kimatra bhagavan asmābhiḥ śakyaṃ kartum? tathāgata evāsmākaṃ jānīte āśayaṃ pūrvayogacaryāṃ ca | sa bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte sthito 'bhūd bhagavantameva namaskurvan animiṣābhyāṃ ca netrābhyāṃ saṃprekṣamāṇaḥ ||
atha khalu bhagavānāyuṣmantaḥ pūrṇasya maitrāyaṇīputrasya cittāśayamavalokya sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - paśyatha bhikṣavo yūyamimaṃ śrāvakaṃ pūrṇaṃ maitrāyaṇīputraṃ yo mayāsya bhikṣusaṃghasya dharmakathikānāmagryo nirdiṣṭaḥ, bahubhiśca bhūtairguṇairabhiṣṭutaḥ, bahubhiśca prakārairasmin mama śāsane saddharmaparigrahāyābhiyuktaḥ | catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃharṣakaḥ samādāpakaḥ samuttejakaḥ saṃpraharṣako 'klānto dharmadeśanayā, alamasya dharmasyākhyātā, alamanugrahītā sabrahmacāriṇām | muktvā bhikṣavastathāgataṃ nānyaḥ śaktaḥ pūrṇaṃ maitrāyaṇīputramarthato vā vyañjanato vā paryādātum | tatkiṃ manyadhve bhikṣavo mamaivāyaṃ saddharmaparigrāhaka iti? na khalu punarbhikṣavo yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam | tatkasya hetoḥ? abhijānāmyahaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani navanavatīnāṃ buddhakoṭīnām, yatra anenaiva teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane saddharmaḥ parigṛhītaḥ | tadyathāpi nāma mama etarhi sarvatra cāgryo dharmakathikānāmabhūt, sarvatra ca śūnyatāgatiṃ gato 'bhūt | sarvatra ca pratisaṃvidāṃ lābhī abhūt, sarvatra ca bodhisattvābhijñāsu gatiṃ gato 'bhūt | suviniścitadharmadeśako nirvicikitsadharmadeśakaḥ pariśuddhadharmadeśakaścābhūt | teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane yāvadāyuṣpramāṇaṃ brahmacaryaṃ caritavān | sarvatra ca śrāvaka iti saṃjñāyate sma | sa khalvanenopāyena aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmarthamakārṣīt, aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvān paripācitavānanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | sarvatra ca buddhakṛtyena sattvānāṃ pratyupasthito 'bhūt | sarvatra cātmano buddhakṣetraṃ pariśodhayati sma | sattvānāṃ ca paripākāyābhiyukto 'bhūt | eṣāmapi bhikṣavo vipaśyipramukhānāṃ saptānāṃ tathāgatānāṃ yeṣāmahaṃ saptamaḥ, eṣa evāgryo dharmakathikānāmabhūt ||
yadapi tadbhikṣavo bhaviṣyatyanāgate 'dhvani asmin bhadrakalpe caturbhirbuddhairūnaṃ buddhasahasram, teṣāmapi śāsane eṣa eva pūrṇo maitrāyaṇīputro 'gryo dharmakathikānāṃ bhaviṣyati, saddharmaparigrāhakaśca bhaviṣyati | evamanāgate 'dhvani aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmamādhārayiṣyati, aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmarthaṃ kariṣyati, aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvān paripācayiṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | satatasamitaṃ cābhiyukto bhaviṣyatyātmano buddhakṣetrapariśuddhaye sattvaparipācanāya | sa imāmevaṃrūpāṃ bodhisattvacaryāṃ paripūrya aprameyairasaṃkhyeyaiḥ kalpairanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate | dharmaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | asminneva buddhakṣetra utpatsyate ||
tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena gaṅgānadīvālukopamāstrisāhasramahāsāhasralokadhātava ekaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati | samaṃ pāṇitalajātaṃ saptaratnamayamapagataparvataṃ saptaratnamayaiḥ kūṭāgāraiḥ paripūrṇaṃ bhaviṣyati | devavimānāni cākāśasthitāni bhaviṣyanti | devā api manuṣyān drakṣyanti, manuṣyā api devān drakṣyanti | tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena idaṃ buddhakṣetramapagatapāpaṃ bhaviṣyati apagatamātṛgrāmaṃ ca | sarve ca te sattvā aupapādukā bhaviṣyanti brahmacāriṇo manomayairātmabhāvaiḥ svayaṃprabhā ṛddhimanto vaihāyasaṃgamā vīryavantaḥ smṛtimantaḥ prajñāvantaḥ suvarṇavarṇaiḥ samucchrayairdvātriṃśadbhirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtavigrahāḥ | tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tasmin buddhakṣetre teṣāṃ sattvānāṃ dvāvāhārau bhaviṣyataḥ | katamau dvau? yaduta dharmaprītyāhāro dhyānaprītyāhāraśca | aprameyāṇi cāsaṃkhyeyāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti sarveṣāṃ ca mahābhijñāprāptānāṃ pratisaṃvidgatiṃgatānāṃ sattvāvavādakuśalānām | gaṇanāsamatikrāntāścāsya śrāvakā bhaviṣyanti maharddhikā mahānubhāvā aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ | evamaparimitaguṇasamanvāgataṃ tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati | ratnāvabhāsaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati | suviśuddhā ca nāma sā lokadhāturbhaviṣyati | aprameyānasaṃkhyeyāṃścāsya kalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | parinirvṛtasya ca tasya bhagavato dharmaprabhāsasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya saddharmaścirasthāyī bhaviṣyati | ratnamayaiśca stūpaiḥ sā lokadhātuḥ sphuṭā bhaviṣyati | evamacintyaguṇasamanvāgataṃ bhikṣavastasya bhagavatastadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati ||
idamavocadbhagavān | idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā -
śṛṇotha me bhikṣava etamarthaṃ yathā carī mahya sutena cīrṇā / upāyakauśalyasuśikṣitena yathā ca cīrṇā iya bodhicaryā // saddhp_8.1 //
hīnādhimuktā ima sattva jñātvā udārayāne ca samuttrasanti / tatu śrāvakā bhontimi bodhisattvāḥ pratyekabodhiṃ ca nidarśayanti // saddhp_8.2 //
upāyakauśalyaśatairanekaiḥ paripācayanti bahubodhisattvān / evaṃ ca bhāṣanti vayaṃ hi śrāvakā dūre vayaṃ uttamamagrabodhiyā // saddhp_8.3 //
etāṃ cariṃ teṣvanuśikṣamāṇāḥ paripāku gacchanti hi sattvakoṭyaḥ / hīnādhimuktāśca kusīdarūpā anupūrva te sarvi bhavanti buddhāḥ // saddhp_8.4 //
ajñānacaryāṃ ca caranti ete vayaṃ khalu śrāvaka alpakṛtyāḥ / nirviṇṇa sarvāsu cyutopapattiṣu svakaṃ ca kṣetraṃ pariśodhayanti // saddhp_8.5 //
sarāgatāmātmani darśayanti sadoṣatāṃ cāpi samohatāṃ ca / dṛṣṭīvilagnāṃśca viditva sattvāṃsteṣāṃ pi dṛṣṭiṃ samupāśrayanti // saddhp_8.6 //
evaṃ caranto bahu mahya śrāvakāḥ sattvānupāyena vimocayanti / unmādu gaccheyu narā avidvasū sa caiva sarvaṃ caritaṃ prakāśayet // saddhp_8.7 //
pūrṇo ayaṃ śrāvaka mahya bhikṣavaścarito purā buddhasahasrakoṭiṣu / teṣāṃ ca saddharma parigrahīṣīd bauddhaṃ idaṃ jñāna gaveṣamāṇaḥ // saddhp_8.8 //
sarvatra caiṣo abhu agraśrāvako bahuśrutaścitrakathī viśāradaḥ / saṃharṣakaścā akilāsi nityaṃ sada buddhakṛtyena ca pratyupasthitaḥ // saddhp_8.9 //
mahāabhijñāsu sadā gatiṃgataḥ pratisaṃvidānāṃ ca abhūṣi lābhī / sattvāna co indriyagocarajño dharmaṃ ca deśeti sadā viśuddham // saddhp_8.10 //
saddharma śreṣṭhaṃ ca prakāśayantaḥ paripācayī sattvasahasrakoṭyaḥ / anuttarasminniha agrayāne kṣetraṃ svakaṃ śreṣṭhu viśodhayantaḥ // saddhp_8.11 //
anāgate cāpi tathaiva adhve pūjeṣyatī buddhasahasrakoṭyaḥ / saddharma śreṣṭhaṃ ca parigrahīṣyati svakaṃ ca kṣetraṃ pariśodhayiṣyati // saddhp_8.12 //
deśeṣyatī dharma sadā viśārado upāyakauśalyasahasrakoṭibhiḥ / bahūṃśca sattvān paripācayiṣyati sarvajñajñānasmi anāsravasmin // saddhp_8.13 //
so pūja kṛtvā naranāyakānāṃ saddharma śreṣṭhaṃ sada dhārayitvā / bhaviṣyatī buddha svayaṃbhu loke dharmaprabhāso diśatāsu viśrutaḥ // saddhp_8.14 //
kṣetraṃ ca tasya suviśuddha bheṣyatī ratnāna saptāna sadā viśiṣṭam / ratnavabhāsaśca sa kalpu bheṣyatī suviśuddha so bheṣyati lokadhātuḥ // saddhp_8.15 //
bahubodhisattvāna sahasrakoṭyo mahāabhijñāsu sukovidānām / yehi sphuṭo bheṣyati lokadhātuḥ suviśuddha śuddhehi maharddhikehi // saddhp_8.16 //
atha śrāvakāṇāṃ pi sahasrakoṭyaḥ saṃghastadā bheṣyati nāyakasya / maharddhikānaṣṭavimokṣadhyāyināṃ pratisaṃvidāsū ca gatiṃgatānām // saddhp_8.17 //
sarve ca sattvāstahi buddhakṣetre śuddhā bhaviṣyanti ca brahmacāriṇaḥ / upapādukāḥ sarvi suvarṇavarṇā dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhāriṇaḥ // saddhp_8.18 //
āhārasaṃjñā ca na tatra bheṣyati anyatra dharme rati dhyānaprītiḥ / na mātṛgrāmo 'pi ca tatra bheṣyati na cāpyapāyāna ca durgatībhayam // saddhp_8.19 //
etādṛśaṃ kṣetravaraṃ bhaviṣyati pūrṇasya saṃpūrṇaguṇānvitasya / ākīrṇa sattvehi subhadrakehi yatkiṃcimātraṃ pi idaṃ prakāśitam // saddhp_8.20 //
atha khalu teṣāṃ dvādaśānāṃ vaśībhūtaśatānāmetadabhavat - āścaryaprāpta sma, adbhutaprāptāḥ sma | sacedasmākamapi bhagavān yatheme 'nye mahāśrāvakā vyākṛtāḥ, evamasmākamapi tathāgataḥ pṛthak pṛthag vyākuryāt | atha khalu bhagavāṃsteṣāṃ mahāśrāvakāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya āyuṣmantaṃ mahākāśyapamāmantrayate sma - imāni kāśyapa dvādaśa vaśībhūtaśatāni, yeṣāmahametarhi saṃmukhībhūtaḥ | sarvāṇyetānyahaṃ kāśyapa dvādaśa vaśībhūtaśatānyanantaraṃ vyākaromi | tatra kāśyapa kauṇḍinyo bhikṣurmahāśrāvako dvāṣaṣṭīnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ pareṇa parataraṃ samantaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | tatra kāśyapa anenaikena nāmadheyena pañca tathāgataśatāni bhaviṣyanti | ataḥ pañca mahāśrāvakaśatāni sarvāṇyanantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante | sarvāṇyeva samantaprabhāsanāmadheyāni bhaviṣyanti | tadyathā gayākāśyapo nadīkāśyapaḥ urubilvakāśyapaḥ kālaḥ kālodāyī aniruddho revataḥ kapphiṇo bakkulaścundaḥ svāgataḥ ityevaṃpramukhāni pañca vaśībhūtaśatāni ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
kauṇḍinyagotro mama śrāvako 'yaṃ tathāgato bheṣyati lokanāthaḥ / anāgate 'dhvāni anantakalpe vineṣyate prāṇisahasrakoṭyaḥ // saddhp_8.21 //
samantaprabho nāma jino bhaviṣyati kṣetraṃ ca tasya pariśuddha bheṣyati / anantakalpasmi anāgate 'dhvani dṛṣṭvāna buddhān bahavo hyanantān // saddhp_8.22 //
prabhāsvaro buddhabalenupeto vighuṣṭaśabdo daśasu ddiśāsu / puraskṛtaḥ prāṇisahasrakoṭibhirdeśeṣyatī uttamamagrabodhim // saddhp_8.23 //
tatu bodhisattvā abhiyuktarūpā vimānaśreṣṭhānyabhiruhya cāpi / viharanta tatra anucintayanti viśuddhaśīlā sada sādhuvṛttayaḥ // saddhp_8.24 //
śrutvāna dharmaṃ dvipadottamasya anyāni kṣetrāṇyapi co sadā te / vrajanti te buddhasahasravandakāḥ pūjāṃ ca teṣāṃ vipulāṃ karonti // saddhp_8.25 //
kṣeṇena te cāpi tadāsya kṣetraṃ pratyāgamiṣyanti vināyakasya / prabhāsanāmasya narottamasya caryābalaṃ tādṛśakaṃ bhaviṣyati // saddhp_8.26 //
ṣaṣṭiḥ sahasrā paripūrṇakalpānāyuṣpramāṇaṃ sugatasya tasya / tataśca bhūyo dviguṇena tāyinaḥ parinirvṛtasyeha sa dharma sthāsyati // saddhp_8.27 //
pratirūpakaścāsya bhaviṣyate punastriguṇaṃ tato ettakameva kālam / saddharmabhraṣṭe tada tasya tāyino dukhitā bhaviṣyanti narā marū ca // saddhp_8.28 //
jināna teṣāṃ samanāmakānāṃ samantaprabhāṇāṃ puruṣottamānām / paripūrṇa pañcāśata nāyakānāṃ ete bhaviṣyanti paraṃparāya // saddhp_8.29 //
sarveṣa etādṛśakāśca vyūhā ṛddhibalaṃ ca tatha buddhakṣetram / gaṇaśca saddharma tathaiva īdṛśaḥ saddharmasthānaṃ ca samaṃ bhaviṣyati // saddhp_8.30 //
sarveṣametādṛśakaṃ bhaviṣyati nāmaṃ tadā loki sadevakasmin / yathā mayā pūrvi prakīrtitāsīt samantaprabhāsasya narottamasya // saddhp_8.31 //
paraṃparā eva tathānyamanyaṃ te vyākariṣyanti hitānukampī / anantarāyaṃ mama adya bheṣyati yathaiva śāsāmyahu sarvalokam // saddhp_8.32 //
evaṃ khu ete tvamihādya kāśyapa dhārehi pañcāśatanūnakāni / vaśibhūta ye cāpi mamānyaśrāvakāḥ kathayāhi cānyeṣvapi śrāvakeṣu // saddhp_8.33 //
atha khalu tāni pañcārhacchatāni bhagavataḥ saṃmukhamātmano vyākaraṇāni śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanasa pramuditāḥ prītisaumanasyajātā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ | upasaṃkramya bhagavataḥ pādayoḥ śirobhirnipatya evamāhuḥ - atyayaṃ vayaṃ bhagavan deśayāmo yairasmābhirbhagavannevaṃ satatasamitaṃ cittaṃ paribhāvitam - idamasmākaṃ parinirvāṇam | parinirvṛtā vayamiti | yathāpīdaṃ bhagavan avyaktā akuśalā avidhijñāḥ | tatkasya hetoḥ? yairnāma asmābhirbhagavaṃstathāgatajñāne 'bhisaṃboddhavye evaṃrūpeṇa parīttena jñānena paritoṣaṃ gatāḥ sma | tadyathāpi nāma bhagavan kasyacideva puruṣasya kaṃcideva mitragṛhaṃ praviṣṭasya mattasya vā suptasya vā sa mitro 'narghamaṇiratnaṃ vastrānte badhnīyāt - asyedaṃ maṇiratnaṃ bhavatviti | atha khalu bhagavan sa puruṣa utthāyāsanāt prakāmet | so 'nyaṃ janapadapradeśaṃ prapadyeta | sa tatra kṛcchraprāpto bhavet | āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ kṛcchramāpadyeta | mahatā ca vyāyāmena kathaṃcit kaṃcidāhāraṃ pratilabheta | tena ca saṃtuṣṭo bhavedāttamanaskaḥ pramuditaḥ | atha khalu bhagavaṃstasya puruṣasya sa purāṇamitraḥ puruṣo yena tasya tadanargheyaṃ maṇiratnaṃ vastrānte baddham, sa taṃ punareva paśyet | tamevaṃ vadet - kiṃ tvaṃ bhoḥ puruṣa kṛcchramāpadyase āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ, yadā yāvad bhoḥ puruṣa mayā tava sukhavihārārthaṃ sarvakāmanivartakamanargheyaṃ maṇiratnaṃ vastrānte upanibaddham | niryātitaṃ te bhoḥ puruṣa mamaitanmaṇiratnam | tadevamupanibaddhameva bhoḥ puruṣa vastrānte maṇiratnam | na ca nāma tvaṃ bhoḥ puruṣa pratyavekṣase - kiṃ mama baddhaṃ yena vā baddhaṃ ko hetuḥ kiṃnidānaṃ vā (vaidya 135) baddhametat? bālajātīyastvaṃ bhoḥ puruṣa yastvaṃ kṛcchreṇa āhāracīvaraṃ paryeṣamāṇastuṣṭimāpadyase | gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa etanmaṇiratnaṃ grahāya mahānagaraṃ gatvā parivartayastva | tena ca dhanena sarvāṇi dhanakaraṇīyāni kuruṣveti ||
evameva bhagavan asmākamapi tathāgatena pūrvameva bodhisattvacaryāṃ caratā sarvajñatācittānyutpāditānyabhūvan | tāni ca vayaṃ bhagavan na jānīmo na budhyāmahe | te vayaṃ bhagavan arhadbhūmau nirvṛtāḥ sma iti saṃjānīmaḥ | vayaṃ kṛcchraṃ jīvāmaḥ, yadvayaṃ bhagavan evaṃ parīttena jñānena paritoṣamāpadyāmaḥ | sarvajñajñānapraṇidhānena sadā avinaṣṭena | te vayaṃ bhagavaṃstathāgatena saṃbodhyamānāḥ - mā yūyaṃ bhikṣava etannirvāṇaṃ manyadhvam | saṃvidyante bhikṣavo yuṣmākaṃ saṃtāne kuśalamūlāni yāni mayā pūrvaṃ paripācitāni | etarhi ca mamaivedamupāyakauśalyaṃ dharmadeśanābhilāpena yad yūyametarhi nirvāṇamiti manyadhve | evaṃ ca vayaṃ bhagavatā saṃbodhayitvā adyānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākṛtāḥ ||
atha khalu tāni pañca vaśībhūtaśatānyājñātakauṇḍinyapramukhāni tasyāṃ velāyamimā gāthā abhāṣanta -
hṛṣṭā prahṛṣṭā sma śruṇitva etāṃ āśvāsanāmīdṛśikāmanuttarām / yaṃ vyākṛtāḥ sma paramāgrabodhaye namo 'stu te nāyaka nantacakṣuḥ // saddhp_8.34 //
deśemahe atyayu tubhyamantike yathaiva bālā avidū ajānakāḥ / yaṃ vai vayaṃ nirvṛtimātrakeṇa parituṣṭa āsīt sugatasya śāsane // saddhp_8.35 //
yathāpi puruṣo bhavi kaścideva praviṣṭa sa syādiha mitraśālam / mitraṃ ca tasya dhanavantamāḍhyaṃ so tasya dadyād bahū khādyabhojyam // saddhp_8.36 //
saṃtarpayitvāna ca bhojanena anekamūlyaṃ ratanaṃ ca dadyāt / baddhvāntarīye vasanānti granthiṃ datvā ca tasyeha bhaveta tuṣṭaḥ // saddhp_8.37 //
so cāpi prakrāntu bhaveta bālo utthāya so 'nyaṃ nagaraṃ vrajeta / so kṛcchraprāptaḥ kṛpaṇo gaveṣī āhāra paryeṣati khidyamānaḥ // saddhp_8.38 //
paryeṣitaḥ bhojananirvṛtaḥ syād bhaktaṃ udāraṃ avicintayantaḥ / taṃ cāpi ratnaṃ hi bhaveta vismṛtaṃ baddhvāntarīye smṛtirasya nāsti // saddhp_8.39 //
tameva so paśyati pūrvamitro yenāsya dattaṃ ratanaṃ gṛhe sve / tameva suṣṭhū paribhāṣayitvā darśeti ratnaṃ vasanāntarasmin // saddhp_8.40 //
dṛṣṭvā ca so paramasukhaiḥ samarpito ratnasya tasyo anubhāva īdṛśaḥ / mahādhanī kośabalī ca so bhavet samarpitaḥ kāmaguṇehi pañcahi // saddhp_8.41 //
emeva bhagavan vayamevarūpam ajānamānā praṇidhānapūrvakam / tathāgatenaiva idaṃ hi dattaṃ bhaveṣu pūrveṣviha dīrgharātram // saddhp_8.42 //
vayaṃ ca bhagavanniha bālabuddhayo ajānakāḥ smo sugatasya śāsane / nirvāṇamātreṇa vayaṃ hi tuṣṭā na uttarī prārthayi nāpi cintayī // saddhp_8.43 //
vayaṃ ca saṃbodhita lokabandhunā na eṣa etādṛśa kāci nirvṛtiḥ / jñānaṃ praṇītaṃ puruṣottamānāṃ yā nirvṛtīyaṃ paramaṃ ca saukhyam // saddhp_8.44 //
idaṃ cudāraṃ vipulaṃ bahūvidhaṃ anuttaraṃ vyākaraṇaṃ ca śrutvā / prītā udagrā vipulā sma jātāḥ parasparaṃ vyākaraṇāya nātha // saddhp_8.45 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivarto nāmāṣṭamaḥ ||
saddhp_9: ānandādivyākaraṇaparivartaḥ |
atha khalvāyuṣmānānandastasyāṃ velāyāmevaṃ cintayāmāsa - apyeva nāma vayamevaṃrūpaṃ vyākaraṇaṃ pratilabhemahi | evaṃ ca cintayitvā anuvicintya prārthayitvā utthāyāsanād bhagavataḥ pādayornipatya, āyuṣmāṃśca rāhulo 'pyevaṃ cintayitvā anuvicintya prārthayitvā bhagavataḥ pādayornipatya evaṃ vācamabhāṣata - asmākamapi tāvad bhagavan avasaro bhavatu | asmākamapi tāvat sugata avasaro bhavatu | asmākaṃ hi bhagavān pitā janako layanaṃ trāṇaṃ ca | vayaṃ hi bhagavan sadevamānuṣāsure loke 'tīva citrīkṛtāḥ - bhagavataścaite putraḥ bhagavataścopasthāyakāḥ bhagavataśca dharmakośaṃ dhārayantīti | tannāma bhagavan kṣiprameva pratirūpaṃ bhaved yad bhagavānasmākaṃ vyākuryādanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ||
anye ca dve bhikṣusahasre sātireke śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇāmutthāyāsanebhya ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā añjaliṃ pragṛhya bhagavato 'bhimukhaṃ bhagavantamullokayamāne tasthatuḥ etāmeva cintāmanuvicintayamāne yaduta idameva buddhajñānam - apyeva nāma vayamapi vyākaraṇaṃ pratilabhemahi anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāviti ||
atha khalu bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma - bhaviṣyasi tvamānanda anāgate 'dhvani sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijño nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān | dvāṣaṣṭīnāṃ buddhakoṭīnāṃ satkāraṃ kṛtvā, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāṃ ca kṛtvā, teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmaṃ dhārayitvā, śāsanaparigrahaṃ ca kṛtvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyasi | sa tvamānanda anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ saṃbuddhaḥ samāno viṃśatigaṅgānadīvālukāsamāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi paripācayiṣyasyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | samṛddhaṃ ca te buddhakṣetraṃ bhaviṣyati vaiḍūryamayaṃ ca | anavanāmitavaijayantī ca nāma sā lokadhāturbhaviṣyati | manojñaśabdābhigarjitaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati | aparimitāṃśca kalpāṃstasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, yeṣāṃ kalpānāṃ na śakyaṃ gaṇanayā paryanto 'dhigantum | tāvadasaṃkhyeyāni tāni kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi tasya bhagavata āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | yāvacca ānanda tasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, taddviguṇaṃ parinirvṛtasya saddharmaḥ sthāsyati | yāvāṃstasya bhagavataḥ saddharmaḥ sthāsyati, taddviguṇaḥ saddharmapratirūpakaṃ sthāsyati | tasya khalu punarānanda sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasya daśasu dikṣu bahūni gaṅgānadīvālukāsamāni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇi varṇaṃ bhāṣiṣyanti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ārocayāmi ahu bhikṣusaṃghe ānandabhadro mama dharmadhārakaḥ / anāgate 'dhvāni jino bhaviṣyati pūjitva ṣaṣṭiṃ sugatāna koṭyaḥ // saddhp_9.1 //
nāmena so sāgarabuddhidhārī abhijñaprāpto iti tatra viśrutaḥ / pariśuddhakṣetrasmi sudarśanīye anonatāyāṃ dhvajavaijayantyām // saddhp_9.2 //
tahi bodhisattvā yathā gaṅgavālikāstataśca bhūyo paripācayiṣyati / maharddhikaśco sa jino bhaviṣyati daśaddiśe lokavighuṣṭaśabdaḥ // saddhp_9.3 //
amitaṃ ca tasyāyu tadā bhaviṣyati yaḥ sthāsyate lokahitānukampakaḥ / parinirvṛtasyāpi jinasya tāyino dviguṇaṃ ca saddharmu sa tasya sthāsyati // saddhp_9.4 //
pratirūpakaṃ taddviguṇena bhūyaḥ saṃsthāsyate tasya jinasya śāsane / tadāpi sattvā yathā gaṅgavālikā hetuṃ janeṣyantiha buddhabodhau // saddhp_9.5 //
atha khalu tasyāṃ parṣadi navayānasaṃprasthitānāmaṣṭānāṃ bodhisattvasahasrāṇāmetadabhavat - na bodhisattvānāmapi tāvadasmābhirevamudāraṃ vyākaraṇaṃ śrutapūrvam, kaḥ punarvādaḥ śrāvakāṇām? kaḥ khalvatra heturbhaviṣyati, kaḥ pratyaya iti? atha khalu bhagavāṃsteṣāṃ bodhisattvānāṃ cetasaiva cetaḥ parivitarkamājñāya tān bodhisattvānāmantrayāmāsa - samamasmābhiḥ kulaputrā ekakṣaṇe ekamuhūrte mayā ca ānandena ca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ dharmagaganābhyudgatarājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya saṃmukham | tatraiṣa kulaputrā bāhuśrutye ca satatasamitamabhiyukto 'bhūt, ahaṃ ca vīryārambhe 'bhiyuktaḥ | tena mayā kṣiprataramanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā | ayaṃ punarānandabhadro buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmakośadhara eva bhavati sma - yaduta bodhisattvānāṃ pariniṣpattihetoḥ praṇidhānametatkulaputrā asya kulaputrasyeti ||
atha khalvāyuṣmānānando bhagavato 'ntikādātmano vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, ātmanaśca buddhakṣetraguṇavyūhān śrutvā, pūrvapraṇidhānacaryāṃ ca śrutvā, tuṣṭa udagra āttamanaskaḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto 'bhūt | tasmiṃśca samaye bahūnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ saddharmamanusmarati sma, ātmanaśca purvapraṇidhānam ||
atha khalvāyuṣmānānandastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
āścaryabhūtā jina aprameyā ye smārayanti mama dharmadeśanām / parinirvṛtānāṃ hi jināna tāyināṃ samanusmarāmī yatha adya śvo vā // saddhp_9.6 //
niṣkāṅkṣaprāpto 'smi sthito 'smi bodhaye upāyakauśalya mamedamīddaśam / paricārako 'haṃ sugatasya bhomi saddharma dhāremi ca bodhikāraṇāt // saddhp_9.7 //
atha khalu bhagavānāyuṣmantaṃ rāhulabhadramāmantrayate sma - bhaviṣyasi tvaṃ rāhulabhadra anāgate 'dhvani saptaratnapadmavikrāntagāmī nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān daśalokadhātuparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā arcayitvā | sadā teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ jyeṣṭhaputro bhaviṣyasi tadyathāpi nāma mamaitarhi | tasya khalu punā rāhulabhadra bhagavataḥ saptaratnapadmavikrāntagāminastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya evaṃrūpamevāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, evaṃ rūpaiva sarvākāraguṇasaṃpad bhaviṣyati tadyathāpi nāma tasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sarvākāraguṇopetā buddhakṣetraguṇavyūhā bhaviṣyanti | tasyāpi rāhula sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tvameva jyeṣṭhaputro bhaviṣyasi | tataḥ paścāt pareṇānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyasīti ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ayaṃ mamā rāhula jyeṣṭhaputro yo auraso āsi kumārabhāve / bodhiṃ pi prāptasya mamaiṣa putro dharmasya dāyādyadharo maharṣiḥ // saddhp_9.8 //
anāgate 'dhve bahubuddhakoṭyo yān drakṣyase yeṣa pramāṇu nāsti / sarveṣa teṣāṃ hi jināna putro bhaviṣyatī bodhi gaveṣamāṇaḥ // saddhp_9.9 //
ajñātacaryā iya rāhulasya praṇidhānametasya ahaṃ prajānami / karoti saṃvarṇana lokabandhuṣu ahaṃ kilā putra tathāgatasya // saddhp_9.10 //
guṇāna koṭīnayutāprameyāḥ pramāṇu yeṣāṃ na kadācidasti / ye rāhulasyeha mamaurasatya tathā hi eṣo sthitu bodhikāraṇāt // saddhp_9.11 //
adrākṣītkhalu punarbhagavāṃste dve śrāvakasahasre śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇāṃ bhagavantamavalokayamāne abhimukhaṃ prasannacitte mṛducitte mārdavacitte | atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmāyuṣmantamānandamāmantrayate sma - paśyasi tvamānanda ete dve śrāvakasahasre śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇām? āha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata | bhagavānāha - sarva evaite ānanda dve bhikṣu sahasre samaṃ bodhisattvacaryāṃ samudānayiṣyanti, pañcāśallokadhātuparamāṇurajaḥsamāṃśca buddhān bhagavataḥ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā arcayitvā apacāyitvā saddharma ca dhārayitvā paścime samucchraye ekakṣaṇenaikamuhūrtenaikalavenaikasaṃnipātena daśasu dikṣvanyonyāsu lokadhātuṣu sveṣu sveṣu buddhakṣetreṣvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante | ratnaketurājā nāma tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bhaviṣyanti | paripūrṇaṃ caiṣāṃ kalpamāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati | samāścaiṣāṃ buddhakṣetraguṇavyūhā bhaviṣyanti | samaḥ śrāvakagaṇo bodhisattvagaṇaśca bhaviṣyati | samaṃ caiṣāṃ parinirvāṇaṃ bhaviṣyati | samaścaiṣāṃ saddharmaḥ sthāsyati ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
dve vai sahasre ime śrāvakāṇāṃ ānanda ye te mama agrataḥ sthitāḥ / tān vyākaromī ahamadya paṇḍitānanāgate 'dhvāni tathāgatatve // saddhp_9.12 //
ananta aupamyanidarśanehi buddhāna agryāṃ kariyāṇa pūjām / ārāgayiṣyanti mamāgrabodhiṃ sthihitva carimasmi samucchrayasmin // saddhp_9.13 //
ekena nāmena daśaddiśāsu kṣaṇasmi ekasmi tathā muhūrte / niṣadya ca drumapravarāṇa mūle buddhā bhaviṣyanti spṛśitva jñānam // saddhp_9.14 //
ekaṃ ca teṣāmiti nāma bheṣyati ratnasya ketūtiha loki viśrutāḥ / samāni kṣetrāṇi varāṇi teṣāṃ samo gaṇaḥ śrāvakabodhisattvāḥ // saddhp_9.15 //
ṛddhiprabhūtā iha sarvi loke samantataste daśasu ddiśāsu / dharmaṃ prakāśetva yadāpi nirvṛtāḥ saddharmu teṣāṃ samameva sthāsyati // saddhp_9.16 //
atha khalu te śaikṣāśaikṣāḥ śrāvakā bhagavato 'ntikāt saṃmukhaṃ svāni svāni vyākaraṇāni śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanaskāḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātā bhagavantaṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta -
tṛptāḥ sma lokapradyota śrutvā vyākaraṇaṃ idam / amṛtena yathā siktāḥ sukhitāḥ sama tathāgata // saddhp_9.17 //
nāsmākaṃ kāṅkṣā vimatirna bheṣyāma narottamāḥ / adyāsmābhiḥ sukhaṃ prāptaṃ śrutvā vyākaraṇaṃ idam // saddhp_9.18 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye ānandarāhulābhyāmanyābhyāṃ ca dvābhyāṃ bhikṣusahasrābhyāṃ vyākaraṇaparivarto nāma navamaḥ ||
saddhp_10: dharmabhāṇakaparivartaḥ |
atha khalu bhagavan bhaiṣajyarājaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamārabhya tānyaśītiṃ bodhisattvasahasrāṇyāmantrayate sma - paśyasi tvaṃ bhaiṣajyarāja asyāṃ parṣadi bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyān bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ śrāvakayānīyān pratyekabuddhayāniyān bodhisattvayānīyāṃśca, yairayaṃ dharmaparyāyastathāgatasya saṃmukhaṃ śrutaḥ? āha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata | bhagavānāha - sarve svalvete bhaiṣajyarāja bodhisattvā mahāsattvāḥ, yairasyāṃ parṣadi antaśaḥ ekāpi gāthā śrutā, ekapadamapi śrutam, yairvā punarantaśa ekacittotpādenāpyanumoditamidaṃ sūtram | sarvā etā ahaṃ bhaiṣajyarāja catasraḥ parṣado vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | ye 'pi kecid bhaiṣajyarāja tathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyanti, antaśa ekagāthāmapi śrutvā, antaśa ekenāpi cittotpādena abhyamumodayiṣyanti, tānapyahaṃ bhaiṣajyarāja kulaputrān va kuladuhitṛrvā vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | paripūrṇabuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāvinaste bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaiṣyanti | buddhakoṭīnayutaśatasahasrakṛtapraṇidhānāste bhaiṣajyarājakulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaviṣyanti | sattvānāmanukampārthamasmin jambudvīpe manuṣyeṣu pratyājātā veditavyāḥ, ya ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti vācayiṣyanti prakāśayiṣyanti saṃgrāhayiṣyanti likhiṣyanti, likhitvā cānusmariṣyanti, kālena ca kālaṃ vyavalokayiṣyanti | tasmiṃśca pustake tathāgatagauravamutpādayiṣyanti, śāstṛgauraveṇa satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti | taṃ ca pustakaṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyādibhirnamaskārāñjalikarmabhiśca pūjayiṣyanti | ye kecid bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti anumodayiṣyanti vā, sarvāṃstānahaṃ bhaiṣajyarāja vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ||
tatra bhaiṣajyarāja yaḥ kaścidanyataraḥ puruṣo vā strī vā evaṃ vadet - kīdṛśāḥ khalvapi te sattvā bhaviṣyantyanāgate 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā iti? tasya bhaiṣajyarāja puruṣasya vā striyā vā sa kulaputro vā kuladuhitā vā darśayitavyaḥ, ya ito dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāṃ dhārayitā śrāvayitā vā deśayitā vā sagauravo veha dharmaparyāye | ayaṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā, yo hyanāgate 'dhvani tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaviṣyati | evaṃ paśya | tatkasya hetoḥ? sa hi bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā va tathāgato veditavyaḥ sadevakena lokena | tasya ca tathāgatasyaivaṃ satkāraḥ kartavyaḥ, yaḥ khalvasmāddharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayet, kaḥ punarvādo ya imaṃ dharmaparyāyaṃ sakalasamāpta mudgṛhṇīyād dhārayedvā vācayedvā paryavāpnuyādvā prakāśayedvā likhedvā likhāpayedvā, likhitvā cānusmaret | tatra ca pustake satkāraṃ kuryāt gurukāraṃ kuryāt mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyāñjalinamaskāraiḥ praṇāmaiḥ | pariniṣpannaḥ (vaidya 143) sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau veditavyaḥ | tathāgatadarśī ca veditavyaḥ | lokasya hitānukampakaḥ praṇidhānavaśenopapanno 'smin jambudvīpe manuṣyeṣu asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanatāyaiḥ | yaḥ svayamudāraṃ dharmābhisaṃskāramudārāṃ ca buddhakṣetropapattiṃ sthāpayitvā asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanahetormayi parinirvṛte sattvānāṃ hitārthamanukampārthaṃ ca ihopapanno veditavyaḥ | tathāgatadūtaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā veditavyaḥ | tathāgatakṛtyakarastathāgatasaṃpreṣitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā saṃjñātavyaḥ, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya saṃprakāśayet, antaśo rahasi cauryeṇāpi kasyacidekasattvasyāpi saṃprakāśayedācakṣīta vā ||
yaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja kaścideva sattvo duṣṭacittaḥ pāpacitto raudracittastathāgatasya saṃmukhaṃ kalpamavarṇaṃ bhāṣet, yaśca teṣāṃ tathārūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāmasya sūtrāntasya dhārakāṇāṃ gṛhasthānāṃ vā pravrajitānāṃ vā ekāmapi vācamapriyāṃ saṃśrāvayed bhūtāṃ vā abhūtāṃ vā, ida māgāḍhataraṃ pāpakaṃ karmeti vadāmi | tatkasya hetoḥ? tathāgatabhāraṇapratimaṇḍitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā veditavyaḥ | tathāgataṃ sa bhaiṣajyarāja aṃsena pariharati, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ likhitvā pustakagataṃ kṛtvā aṃsena pariharati | sa yena yenaiva prakrāmet, tena tenaiva sattvairañjalīkaraṇīyaḥ satkartavyo gurukartavyo mānayitavyaḥ pūjayitavyo 'rcayitavyo 'pacāyitavyo divyamānuṣyakaiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyakhādyabhojyānnapānayānairagraprāptaiśca divyai ratnarāśibhiḥ | sa dharmabhāṇakaḥ satkartavyo gurukartavyo mānayitavyaḥ pūjayitavyaḥ, divyāśca ratnarāśayastasya dharmabhāṇakasyopanāmayitavyāḥ | tatkasya hetoḥ? apyeva nāma ekavāramapi imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃśrāvayet, yaṃ śrutvā aprameyā asaṃkhyeyāḥ sattvāḥ kṣipramanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariniṣpadyeyuḥ ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
buddhatve sthātukāmena svayaṃbhūjñānamicchatā / satkartavyāśca te sattvā ye dhārenti imaṃ nayam // saddhp_10.1 //
sarvajñatvaṃ ca yo icchet kathaṃ śīrghaṃ bhavediti / sa imaṃ dhārayet sūtraṃ satkuryādvāpi dhārakam // saddhp_10.2 //
preṣito lokanāthena sattvavaineyakāraṇāt / sattvānāmanukampārthaṃ sūtraṃ yo vācayedidam // saddhp_10.3 //
upapattiṃ śūbhāṃ tyaktvā sa dhīra iha āgataḥ / sattvānāmanukampārthaṃ sūtraṃ yo dhārayedidam // saddhp_10.4 //
upapatti vaśā tasya yena so dṛśyate tahi / paścime kāli bhāṣanto idaṃ sūtraṃ niruttaram // saddhp_10.5 //
divyehi puṣpehi ca satkareta mānuṣyakaiścāpi hi sarvagandhaiḥ / divyehi vastrehi ca chādayeyā ratnehi abhyokiri dharmabhāṇakam // saddhp_10.6 //
kṛtāñjalī tasya bhaveta nityaṃ yathā jinendrasya svayaṃbhuvastathā / yaḥ paścime kāli subhairave 'smin parinirvṛtasya ida sutra dhārayet // saddhp_10.7 //
khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathānnapānaṃ vihāraśayyāsanavastrakoṭyaḥ / dadeya pūjārtha jinātmajasya apyekavāraṃ pi vadeta sūtram // saddhp_10.8 //
tathāgatānāṃ karaṇīya kurvate mayā ca so preṣita mānuṣaṃ bhavam / yaḥ sūtrametaccarimasmi kāle likheya dhāreya śruṇeya vāpi // saddhp_10.9 //
yaścaiva sthitveha jinasya saṃmukhaṃ śrāvedavarṇaṃ paripūrṇakalpam / praduṣṭacitto bhṛkuṭiṃ karitvā bahuṃ naro 'sau prasaveta pāpam // saddhp_10.10 //
yaścāpi sūtrāntadharāṇa teṣāṃ prakāśayantāniha sūtrametat / avarṇamākrośa vadeya teṣāṃ bahūtaraṃ tasya vadāmi pāpam // saddhp_10.11 //
naraśca yo saṃmukha saṃstaveyā kṛtāñjalī māṃ paripūrṇakalpam / gāthāna koṭīnayutairanekaiḥ paryeṣamāṇo imamagrabodhim // saddhp_10.12 //
bahuṃ khu so tatra labheta puṇyaṃ māṃ saṃstavitvāna praharṣajātaḥ / ataśca so bahutarakaṃ labheta yo varṇa teṣāṃ pravadenmanuṣyaḥ // saddhp_10.13 //
aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyo yasteṣu pusteṣu karoti pūjām / śabdehi rūpehi rasehi cāpi divyaiśca gandhaiśca sparśaiśca divyaiḥ // saddhp_10.14 //
karitva pustāna tathaiva pūjāṃ aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyaḥ / yadi śruṇo ekaśa eta sūtraṃ āścaryalābho 'sya bhavenmahāniti // saddhp_10.15 //
ārocayāmi te bhaiṣajyarāja, prativedayāmi te | bahavo hi mayā bhaiṣajyarāja dharmaparyāyā bhāṣitāḥ, bhāṣāmi bhāṣiṣye ca | sarveṣāṃ ca teṣāṃ bhaiṣajyarāja dharmaparyāyāṇāmayameva dharmaparyāyaḥ sarvalokavipratyanīkaḥ sarvalokāśraddadhanīyaḥ | tathāgatasyāpyetad bhaiṣajyarāja ādhyātmikadharmarahasyaṃ tathāgatabalasaṃrakṣitamapratibhinnapūrvamanācakṣitapūrvamanākhyātamidaṃ sthānam | bahujanapratikṣipto 'yaṃ bhaiṣajyarāja dharmaparyāyastiṣṭhato 'pi tathāgatasya, kaḥ punarvādaḥ parinirvṛtasya ||
api tu khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaracchannāste kulaputrā vā kuladuhitaro vā veditavyāḥ | anyalokadhātusthitaiśca tathāgatairavalokitāśca adhiṣṭhitāśca | pratyātmikaṃ ca teṣāṃ śraddhābalaṃ bhaviṣyati, kuśalamūlabalaṃ ca praṇidhānabalaṃ ca | tathāgatavihāraikasthānanivāsinaśca te bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaviṣyanti, tathāgatapāṇiparimārjitamūrdhānaśca te bhaviṣyanti, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya śraddadhiṣyanti vācayiṣyanti likhiṣyanti satkariṣyanti gurukariṣyanti pareṣāṃ ca saṃśrāvayiṣyanti ||
yasmin khalu punarbhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe 'yaṃ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta vā likhyeta vā svādhyāyeta vā saṃgāyeta vā, tasmin bhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe tathāgatacaityaṃ kārayitavyaṃ mahantaṃ ratnamayamuccaṃ pragṛhītam | na ca tasminnavaśyaṃ tathāgataśarīrāṇi pratiṣṭhāpayitavyāni | tatkasya hetoḥ? ekaghanameva tasmiṃstathāgataśarīramupanikṣiptaṃ bhavati, yasmin pṛthivīpradeśe 'yaṃ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta vā paṭhyeta vā saṃgāyeta vā likhyeta vā likhito vā pustakagatastiṣṭhet | tasmiṃśca stūpe satkāro gurukāro mānanā pūjanā arcanā karaṇīyā sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiḥ | sarvagītavādyanṛtyatūryatālāvacarasaṃgītisaṃpravāditaiḥ pūjā karaṇīyā | ye ca khalu punarbhaiṣajyarāja sattvāstaṃ tathāgatacaityaṃ labheran vandanāya pūjanāya darśanāya vā, sarve te bhaiṣajyarāja abhyāsannībhūtā veditavyā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ | tatkasya hetoḥ? bahavo bhaiṣajyarāja gṛhasthāḥ pravrajitāśca (vaidya 146) bodhisattvacaryāṃ caranti, na ca punarimaṃ dharmaparyāyaṃ labhante darśanāya vā śravaṇāya vā likhanāya vā pūjanāya vā | na tāvatte bhaiṣajyarāja bodhisattvacaryāyāṃ kuśalā bhavanti, yāvannemaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti | ye tvimaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti, śrutvā cādhimucyanti avataranti vijānanti parigṛhṇanti, tasmin samaye te āsannasthāyino bhaviṣyantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, abhyāśībhūtāḥ ||
tadyathāpi nāma bhaiṣajyarāja kaścideva puruṣo bhavedudakārthī udakagaveṣī | sa udakārthamujjaṅgale pṛthivīpradeśe udapānaṃ khānayet | sa yāvat paśyecchuṣkaṃ pāṇḍaraṃ pāṃsuṃ nirvāhyamānam, tāvajjānīyāt, dūra itastāvadūdakamiti | atha pareṇa samayena sa puruṣa ārdrapaṃsumudakasaṃniśraṃ kardamapaṅkabhutamudakabindubhiḥ sravadbhirnirvāhyamānaṃ paśyet, tāṃśca puruṣānudapānakhānakān kardamapaṅkadigdhāṅgān, atha khalu punarbhaiṣajyarāja sa puruṣastatpūrvanimittaṃ dṛṣṭvā niṣkāṅkṣo bhavennirvicikitsaḥ - āsannamidaṃ khalūdakamiti | evameva bhaiṣajyarāja dūre te bodhisattvā mahāsattvā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvannemaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti, nodgṛhṇanti nāvataranti nāvagāhante na cintayanti | yadā khalu punarbhaiṣajyarāja bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti udgṛhṇanti dhārayanti vācayanti avataranti svādhyāyanti cintayanti bhavayanti, tadā te 'bhyāśībhūtā bhaviṣyantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | sattvānāmito bhaiṣajyarāja dharmaparyāyādanuttarā samyaksaṃbodhirājāyate | tatkasya hetoḥ? paramasaṃdhābhāṣitavivaraṇo hyayaṃ dharmaparyāyastathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ | dharmanigūḍhasthānamākhyātaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ pariniṣpattihetoḥ | yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja bodhisattvo 'sya dharmaparyāyasyotraset saṃtraset saṃtrāsamāpadyet, navayānasaṃprasthitaḥ sa bhaiṣajyarāja bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ | sacet punaḥ śrāvakayānīyo 'sya dharmaparyāyasyotraset saṃtraset saṃtrāsamāpadyeta, adhimānikaḥ sa bhaiṣajyarāja śrāvakayānikaḥ pudgalo veditavyaḥ ||
yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye imaṃ dharmaparyāyaṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayet, tena bhaiṣajyarāja bodhisattvena mahāsattvena tathāgatalayanaṃ praviśya tathāgatacīvaraṃ prāvṛtya tathāgatasyāsane niṣadya ayaṃ dharmaparyāyaścatasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ | katamaśca bhaiṣajyarāja tathāgatalayanam? sarvasattvamaitrīvihāraḥ svalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatalayanam | tatra tena kulaputreṇa praveṣṭavyam | katamacca bhaiṣajyarāja tathāgatacīvaram? mahākṣāntisauratyaṃ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaram | tattena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prāvaritavyam | katamacca bhaiṣajyarāja tathāgatasya dharmāsanam? sarvadharmaśūnyatāpraveśaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatasya dharmāsanam | tatra tena kulaputreṇa niṣattavyam, niṣadya cāyaṃ dharmaparyāyaścatasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ | anavalīnacittena bodhisattvena purastādbodhisattvagaṇasya bodhisattvayānasaṃprasthitānāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ | anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya nirmitaiḥ (vaidya 147) parṣadaḥ samāvartayiṣyāmi | nirmitāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya | te tasya dharmabhāṇakasya bhāṣitaṃ na pratibādhiṣyanti, na pratikṣepsyanti | sacetkhalu punararaṇyagato bhaviṣyati, tatrāpyahamasya bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragān saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya | anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya mukhamupadarśayiṣyāmi | yāni ca asya asmāddharmaparyāyāt padavyañjanāni paribhraṣṭāni bhaviṣyanti, tāni tasya svādhyāyataḥ pratyuccārayiṣyāmi ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
līyanāṃ sarva varjitvā śṛṇuyāt sūtramīdṛśam / durlabho vai śravo hyasya adhimuktī pi durlabhā // saddhp_10.16 //
udakārthī yathā kaścit khānayet kūpa jaṅgale / śuṣkaṃ ca pāṃsu paśyeta khānyamāne punaḥ punaḥ // saddhp_10.17 //
so dṛṣṭvā cintayettatra dūre vāri ito bhavet / idaṃ nimittaṃ dūre syāt śuṣkapāṃsuritotsṛtaḥ // saddhp_10.18 //
yadā tu ārdraṃ paśyeta pāṃsuṃ snigdhaṃ punaḥ punaḥ / niṣṭhā tasya bhavettatra nāsti dūre jalaṃ iha // saddhp_10.19 //
evameva tu te dūre buddhajñānasya tādṛśāḥ / aśṛṇvanta idaṃ sūtramabhāvitvā punaḥ punaḥ // saddhp_10.20 //
yadā tu gambhīramidaṃ śrāvakāṇāṃ viniścayam / sūtrarājaṃ śruṇiṣyanti cintayiṣyanti vā sakṛt // saddhp_10.21 //
te bhonti saṃnikṛṣṭā vai buddhajñānasya paṇḍitāḥ / yathaiva cārdre pāṃsusmin āsannaṃ jalamucyate // saddhp_10.22 //
jinasya lenaṃ praviśitvā prāvaritvā mi cīvaram / mamāsane niṣīditvā abhīto bhāṣi paṇḍitaḥ // saddhp_10.23 //
maitrībalaṃ ca layanaṃ kṣāntisauratya cīvaram / śūnyatā cāsanaṃ mahyamatra sthitvā hi deśayet // saddhp_10.24 //
loṣṭaṃ daṇḍaṃ vātha śaktī ākrośa tarjanātha vā / bhāṣantasya bhavettatra smaranto mama tā sahet // saddhp_10.25 //
kṣetrakoṭīsahasresu ātmabhāvo dṛḍho mama / deśemi dharma sattvānāṃ kalpakoṭīracintiyāḥ // saddhp_10.26 //
ahaṃ pi tasya vīrasya yo mahya parinirvṛte / idaṃ sūtraṃ prakāśeyā preṣeṣye bahu nirmitān // saddhp_10.27 //
bhikṣavo bhikṣuṇīyā ca upāsakā upāsikāḥ / tasya pūjāṃ kariṣyanti parṣadaśca samā api // saddhp_10.28 //
loṣṭaṃ daṇḍāṃstathākrośāṃstarjanāṃ paribhāṣaṇām / ye cāpi tasya dāsyanti vāreṣyanti sma nirmitāḥ // saddhp_10.29 //
yadāpi caiko viharan svādhyāyanto bhaviṣyati / narairvirahite deśe aṭavyāṃ parvateṣu vā // saddhp_10.30 //
tato 'sya ahaṃ darśiṣye ātmabhāva prabhāsvaram / skhalitaṃ cāsya svādhyāyamuccāriṣye punaḥ punaḥ // saddhp_10.31 //
tahiṃ ca sya viharato ekasya vanacāriṇaḥ / devān yakṣāṃśca preṣiṣye sahāyāṃstasya naikaśaḥ // saddhp_10.32 //
etādṛśāstasya guṇā bhavanti caturṇa parṣāṇa prakāśakasya / eko vihāre vanakandareṣu svādhyāya kurvantu mamāhi paśyet // saddhp_10.33 //
pratibhāna tasya bhavatī asaṅgaṃ nirukti dharmāṇa bahū prajānāti / toṣeti so prāṇisahasrakoṭyaḥ yathāpi buddhena adhiṣṭhitatvāt // saddhp_10.34 //
ye cāpi tasyāśrita bhonti sattvāste bodhisattvā laghu bhonti sarve / tatsaṃgatiṃ cāpi niṣevamāṇāḥ paśyanti buddhāna yatha gaṅgavālikāḥ // saddhp_10.35 //
ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dharmabhāṇakaparivarto nāma daśamaḥ ||
saddhp_11: stūpasaṃdarśanaparivartaḥ |
atha khalu bhagavataḥ purastāttataḥ pṛthivīpradeśāt parṣanmadhyāt saptaratnamayaḥ stūpo 'bhyudgataḥ pañcayojanaśatānyuccaistvena tadanurūpeṇa ca pariṇāhena | abhyudgamya vaihāyasamantarīkṣe samavātiṣṭhaccitro darśanīyaḥ pañcabhiḥ puṣpagrahaṇīyavedikāsahasraiḥ svabhyalaṃkṛto bahutoraṇasahasraiḥ pratimaṇḍitaḥ patākāvaijayantīsahasrābhiḥ pralambito ratnadāmasahasrābhiḥ pralambitaḥ paṭṭaghaṇṭāsahasraiḥ pralambitaḥ tamālapatracandanagandhaṃ pramuñcamānaḥ | tena ca gandhena sarvāvatīyaṃ lokadhātuḥ saṃmūrcchitābhūt | chatrāvalī cāsya yāvaccāturmahārājakāyikadevabhavanāni samucchritābhūt saptaratnamayī, tadyathā - suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya musāragalvasyāśmagarbhasya lohitamukteḥ karketanasya | tasmiṃśca stūpe trāyastriṃśatkāyikā devaputrā divyairmāndāravamahāmāndāravaiḥ puṣpaistaṃ ratnastūpamavakiranti adhyavakiranti abhiprakiranti | tasmācca ratnastūpādevaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | evametat bhagavan, evametat sugata ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ dṛṣṭvā vaihāyasamantarīkṣe sthitaṃ saṃjātaharṣāḥ prītiprāmodyaprasādaprāptāḥ tasyāṃ velāyāmutthāya āsanebhyo 'ñjaliṃ pragṛhyāvasthitāḥ ||
atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpratibhāno nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ kautūhalaprāptaṃ viditvā bhagavantametadavocat - ko bhagavan hetuḥ, kaḥ pratyayaḥ, asyaivaṃrūpasya mahāratnastūpasya loke prādurbhāvāya? ko vā bhagavan asmānmahāratnastūpādevaṃrūpaṃ śabdaṃ niścārayati? evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - asmin mahāpratibhāna mahāratnastūpe tathāgatasyātmabhāvastiṣṭhati ekaghanaḥ | tasyaiṣa stūpaḥ | sa eṣa śabdaṃ niścārayati | asti mahāpratibhāna adhastāyāṃ diśi asaṃkhyeyāni lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya ratnaviśuddhā nāma lokadhātuḥ | tasyāṃ prabhūtaratno nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'bhūt | tasyaitadbhagavataḥ purvapraṇidhānamabhūt - ahaṃ khalu pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇo na tāvanniryāto 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvanmayāyaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo bodhisattvāvavādo na śruto 'bhūt | yadā tu mayā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śrutaḥ, tadā paścādahaṃ pariniṣpanno 'bhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau | tena khalu punarmahāpratibhāna bhagavatā prabhūtaratnena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena parinirvāṇakālasamaye sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ purastādevamārocitam - mama khalu bhikṣavaḥ parinirvṛtasya asya tathāgatātmabhāvavigrahasya eko mahāratnastūpaḥ kartavyaḥ | śeṣāḥ punaḥ stūpā mamoddiśya kartavyāḥ | tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaitadadhiṣṭhānamabhūt -
ayaṃ mama stūpo daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu yeṣu buddhakṣetreṣvayaṃ (vaidya 150) saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ saṃprakāśyeta, teṣu teṣvayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samabhyudgacchet | taistairbuddhairbhagavadbhirasmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bhāṣyamāṇe parṣanmaṇḍalasyopari vaihāyasaṃ tiṣṭhet | teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇānāmayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ sādhukāraṃ dadyāt | tadayaṃ mahāpratibhāna tasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpaḥ | asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau asmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye mayā bhāṣyamāṇe 'smāt parṣanmaṇḍalamadhyādabhyudgamya uparyantarīkṣe vaihāyasaṃ sthitvā sādhukāraṃ dadāti sma ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - paśyāma vayaṃ bhagavan etaṃ tathāgatavigrahaṃ bhagavato 'nubhāvena | evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya praṇidhānaṃ gurukamabhūt | etadasya praṇidhānam - yadā khalvanyeṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavanta imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣeyuḥ, tadāyaṃ mamātmabhāvavigrahastūpo 'sya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāya gacchet tathāgatānāmantikam | yadā punaste buddhā bhagavanto mamātmabhāvavigrahamuddhāṭya darśayitukāmā bhaveyuścatasṛṇāṃ parṣadām, atha taistathāgatairdaśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu ya ātmabhāvanirmitāstathāgatavigrahā anyānyanāmadheyāḥ, teṣu teṣu buddhakṣetreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tān sarvān saṃnipātya tairātmabhāvanirmitaistathāgatavigrahaiḥ sārdhaṃ paścādayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samuddhāṭya upadarśayitavyaścatasṛṇāṃ parṣadām | tanmayāpi mahāpratibhāna bahavastathāgatavigrahā nirmitāḥ, ye daśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu lokadhātusahasreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti | te sarve khalvihānayitavyā bhaviṣyanti ||
atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - tānapi tāvad bhagavaṃstathāgatātmabhāvāṃstathāgatanirmitān sarvān vandāmahai ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmūrṇākośādraśmiṃ prāmuñcat, yayā raśmyā samanantarapramuktayā pūrvasyāṃ diśi pañcāśatsu gaṅgānadīvālukāsameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavanto viharanti sma, te sarve saṃdṛśyante sma | tāni ca buddhakṣetrāṇi sphaṭikamayāni saṃdṛśyante sma, ratnavṛkṣaiśca citrāṇi saṃdṛśyante sma, dūṣyapaṭṭadāmasamalaṃkṛtāni bahubodhisattvaśatasahasraparipūrṇāni vitānavitatāni saptaratnahemajālapraticchannāni | teṣu teṣu buddhā bhagavanto madhureṇa valgunā svareṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānāḥ saṃdṛśyante sma | bodhisattvaśatasahasraiśca paripūrṇāni tāni buddhakṣetrāṇi saṃdṛśyante sma | evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi | evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimāyāṃ diśi | evaṃ paścimottarāyāṃ diśi | evamuttarāyāṃ diśi | evamuttarapūrvasyāṃ diśi | evamadhastāyāṃ diśi | evamūrdhvāyāṃ diśi | evaṃ samantāddaśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi bahūni gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bahuṣu gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavantastiṣṭhanti, te sarve saṃdṛśyante sma ||
atha khalu te daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ svān svān bodhisattvagaṇānāmantrayanti sma - gantavyaṃ khalu punaḥ kulaputrā bhaviṣyati asmābhiḥ sahāṃ lokadhātum, bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikam, prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpavandanāya | atha khalu te buddhā bhagavantaḥ svaiḥ svairupasthāyakaiḥ sārdhamātmadvitīyā ātmatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | iti hi tasmin samaye iyaṃ sarvāvatī lokadhātū ratnavṛkṣapratimaṇḍitābhūd vaiḍūryamayī saptaratnahemajālasaṃchannā mahāratnagandhadhūpanadhūpitā māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇā kiṅkiṇījālālaṃkṛtā suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhā apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānī apagatakālaparvatā apagatamucilindamahāmucilindaparvatā apagatacakravālamahācakravālaparvatā apagatasumeruparvatā apagatatadanyamahāparvatā apagatamahāsamudrā apagatanadīmahānadīparisaṃsthitābhūt, apagatedavamanuṣyāsurakāyā apagatanirayatiryagyoniyamalokā | iti hi tasmin samaye ye 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau ṣaḍgatyupapannāḥ sattvāḥ, te sarve 'nyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptā abhūvan, sthāpayitvā ye tasyāṃ parṣadi saṃnipatitā abhūvan | atha khalu te buddhā bhagavanta upasthāyakadvitīyā upasthāyakatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma | āgatāgatāśca te tathāgatā ratnavṛkṣamūle siṃhāsanamupaniśritya viharanti sma | ekaikaśca ratnavṛkṣaḥ pañcayojanaśatānyuccaistvenābhūt anupūrvaśākhāpatrapalāśapariṇāhaḥ puṣpaphalapratimaṇḍitaḥ | ekaikasmiṃśca ratnavṛkṣamūle siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt pañcayojanaśatānyuccaistvena mahāratnapratimaṇḍitam | tasminnekaikastathāgataḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇo 'bhūt | anena paryāyeṇa sarvasyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvaratnavṛkṣamūleṣu tathāgatāḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇā abhūvan ||
tena khalu punaḥ samayena iyaṃ trisāhasramahāsāhasrī lokadhātustathāgataparipūrṇābhūt | na tāvad bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyātmabhāvanirmitā ekasmādapi digbhāgāt sarva āgatā abhūvan | atha khalu punarbhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ tathāgatavigrahāṇāmāgatāgatānāmavakāśaṃ nirmimīte sma | samantādaṣṭabhyo digbhyo viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālasaṃchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni | sarvāṇi ca tāni viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyapagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni | tāni ca sarvāṇi bahubuddhakṣetrāṇi ekameva buddhakṣetramekameva pṛthivīpradeśaṃ parisaṃsthāpayāmāsa samaṃ ramaṇīyaṃ saptaratnamayaiśca (vaidya 152) vṛkṣaiścitritam | teṣāṃ ca ratnavṛkṣāṇāṃ pañcayojanaśatānyārohapariṇāho 'nupūrvaśākhāpatrapuṣpaphalopetaḥ | sarvasmiṃśca ratnavṛkṣamūle pañcayojanaśatānyārohapariṇāhaṃ divyaratnamayaṃ vicitraṃ darśanīyaṃ siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt | teṣu ratnavṛkṣamūleṣvāgatāgatāstathāgatāḥ siṃhāsaneṣu paryaṅkaṃ baddhvā niṣīdante sma | anena paryāyeṇa punaraparāṇi
viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyekaikasyāṃ diśi śākyamunistathāgataḥ pariśodhayati sma teṣāṃ tathāgatānāmāgatānāmavakāśārtham | tānyapi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyaikaikasyāṃ diśi apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni | te ca sarvasattvā anyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptāḥ | tānyapi buddhakṣetrāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālapraticchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni ratnavṛkṣopaśobhitāni | sarve ca te ratnavṛkṣāḥ pañcayojanaśatapramāṇāḥ | pañcayojanapramāṇāni ca siṃhāsanānyabhinirmitāni | tataste tathāgatā niṣīdante sma pṛthak pṛthak siṃhāsaneṣu ratnavṛkṣamūleṣu paryaṅkaṃ baddhvā ||
tena khalu punaḥ samayena bhagavatā śākyamuninā ye nirmitāstathāgatāḥ pūrvasyāṃ diśi sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma gaṅgānadīvālukopameṣu buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasreṣu, te sarve samāgatā daśabhyo digbhyaḥ | te cāgatā aṣṭāsu dikṣu niṣaṇṇā abhūvan | tena khalu punaḥ samayenaikaikasyāṃ diśi triṃśallokadhātukoṭīśatasahasrāṇyaṣṭabhyo digbhyaḥ samantāttaistathāgatairākrāntā abhūvan | atha khalu te tathāgatāḥ sveṣu sveṣu siṃhāsaneṣūpaviṣṭāḥ svān svānupasthāyakān saṃpreṣayanti sma bhagavataḥ śākyamunerantikam | ratnapuṣpapuṭān datvā evaṃ vadanti sma - gacchata yūyaṃ gṛdhrakūṭaṃ parvatam | gatvā ca punastasmiṃstaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ vanditvā asmadvacanādalpābādhatāṃ mandaglānatāṃ ca balaṃ ca sparśavihāratāṃ ca paripṛcchadhvaṃ sārdhaṃ bodhisattvagaṇena śrāvakagaṇena | anena ca ratnarāśinā abhyavakiradhvam, evaṃ ca vadadhvam - dadāti khalu punarbhagavāṃstathāgataśchandamasya mahāratnastūpasya samuddhāṭane | evaṃ te tathāgatāḥ sarve svān svānupasthāyakān saṃpreṣayāmāsuḥ ||
atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ svānnirmitānaśeṣataḥ samāgatān viditvā, pṛthakpṛthak siṃhāsaneṣu niṣaṇṇāṃśca viditvā, tāṃścopasthāyakāṃsteṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmāgatān viditvā, chandaṃ ca taistathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairārocitaṃ viditvā, tasyāṃ velāyāṃ svakāddharmāsanādutthāya vaihāyasamantarīkṣe 'tiṣṭhat | tāśca sarvāścatasraḥ pariṣadaḥ utthāyāsanebhyo 'ñjalīḥ parigṛhya bhagavato mukhamullokayantyastasthuḥ | atha khalu bhagavāṃstaṃ (vaidya 153) mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭayati sma | samuddhāṭya ca dve bhittī pravisārayati sma | tadyathāpi nāma mahānagaradvāreṣu mahākapāṭasaṃpuṭāvargalavimuktau pravisāryete, evameva bhagavāṃstaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭya apāvṛṇoti sma | samanantaravivṛtasya khalu punastasya mahāratnastūpasya, atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhāsanopaviṣṭaḥ paryaṅkaṃ baddvā pariśuṣkagātraḥ saṃghaṭitakāyo yathā samādhisamāpannastathā saṃdṛśyate sma | evaṃ ca vācamabhāṣata - sādhu sādhu bhagavan śākyamune | subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ | sādhu khalu punastvaṃ bhagavan śākyamune yastvamimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ parṣanmadhye bhāṣase | asyaivāhaṃ bhagavan saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāyehāgataḥ ||
atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bahukalpakoṭīnayutaśatasahasraparinirvṛtaṃ tathā bhāṣamāṇaṃ dṛṣṭvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā abhūvan | tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddha taṃ ca bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ divyamānuṣyakai ratnarāśibhirabhyavakiranti sma | atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tasminneva siṃhāsane 'rdhāsanamadāsīt, tasyaiva mahāratnastūpābhyantare, evaṃ ca vadati - ihaiva bhagavān śākyamunistathāgato niṣīdatu | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasminnardhāsane niṣasāda tenaiva tathāgatena sārdham | ubhau ca tau tathāgatau tasya mahāratnastūpasya madhye siṃhāsanopaviṣṭau vaihāyasamantarīkṣasthau saṃdṛśyete ||
atha khalu tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāmetadabhavat - dūrasthā vayamābhyāṃ tathāgatābhyām | yannūnaṃ vayamapi tathāgatānubhāvena vaihāyasamabhyudgacchema iti | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya tasyāṃ velāyāmṛddhibalena tāścatasraḥ parṣado vaihāyasamuparyantarīkṣe pratiṣṭhāpayati sma | atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ tāścatasraḥ parṣada āmantrayate sma - ko bhikṣavo yuṣmākamutsahate tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum? ayaṃ sa kālaḥ, ayaṃ sa samayaḥ | saṃmukhībhūtastathāgataḥ | parinirvāyitukābho bhikṣavastathāgata imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamupanikṣipya ||
atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
ayamāgato nirvṛtako maharṣī ratanāmayaṃ stūpa praviśya nāyakaḥ / śravaṇārtha dharmasya imasya bhikṣavaḥ ko dharmahetorna janeta vīryam // saddhp_11.1 //
bahukalpakoṭīparinirvṛto 'pi so nāma adyāpi śṛṇoti dharmam / tahiṃ tahiṃ gacchati dharmahetoḥ sudurlabho dharma yamevarūpaḥ // saddhp_11.2 //
praṇidhānametasya vināyakasya niṣevitaṃ pūrvabhave yadāsīt / parinirvṛto 'pī imu sarvalokaṃ paryeṣatī sarvadaśaddiśāsu // saddhp_11.3 //
ime ca sarve mama ātmabhāvāḥ sahasrakoṭyo yatha gaṅgavālikāḥ / te dharmakṛtyasya kṛtena āgatāḥ parinirvṛtaṃ ca imu draṣṭu nātham // saddhp_11.4 //
choritva kṣetrāṇi svakasvakāni tatha śrāvakāntara marutaśca sarvān / saddharmasaṃrakṣaṇahetu sarve kathaṃ ciraṃ tiṣṭhiya dharmanetrī // saddhp_11.5 //
eteṣu buddhāna niṣīdanārthaṃ bahulokadhātūna sahasrakoṭyaḥ / saṃkrāmitā me tatha sarvasattvā ṛddhībalena pariśodhitāśca // saddhp_11.6 //
etādṛśī utsukatā iyaṃ me kathaṃ prakāśediya dharmanetrī / ime ca buddhā sthita aprameyā drumāṇa mūle yatha padmarāśiḥ // saddhp_11.7 //
drumamūlakoṭīya analpakāyo siṃhāsanasthehi vināyakehi / śobhanti tiṣṭhanti ca nityakālaṃ hutāśaneneva yathāndhakāram // saddhp_11.8 //
gandho manojño daśasū diśāsu pravāyate lokavināyakānām / yenā ime mūrcchita sarvasattvā vāte pravāte iha nityakālam // saddhp_11.9 //
mayi nirvṛte yo etaṃ dharmaparyāyu dhārayet / kṣipraṃ vyāharatāṃ vācaṃ lokanāthāna saṃmukham // saddhp_11.10 //
parinirvṛto hi saṃbuddhaḥ prabhūtaratano muniḥ / siṃhanādaṃ śruṇe tasya vyavasāyaṃ karoti yaḥ // saddhp_11.11 //
ahaṃ dvitīyo bahavo ime ca ye koṭiyo āgata nāyakānām / vyavasāya śroṣyāmi jinasya putrāt yo utsaheddharmamimaṃ prakāśitum // saddhp_11.12 //
ahaṃ ca tena bhavi pūjitaḥ sadā prabhūtaratnaśca jinaḥ svayaṃbhūḥ / yo gacchate diśavidiśāsu nityaṃ śravaṇāya dharmaṃ imamevarūpam // saddhp_11.13 //
ime ca ye āgata lokanāthā vicitritā yairiya śobhitā bhūḥ / teṣāṃ pi pūjā vipula analpakā kṛtā bhavetsūtraprakāśanena // saddhp_11.14 //
ahaṃ ca dṛṣṭo iha āsanasmin bhagavāṃśca yo 'yaṃ sthitu stūpamadhye / ime ca anye bahulokanāthā ye āgatāḥ kṣetraśatairanekaiḥ // saddhp_11.15 //
cintetha kulaputrāho sarvasatvānukampayā / suduṣkaramidaṃ sthānamutsahanti vināyakāḥ // saddhp_11.16 //
bahusūtrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ / tāni kaścitprakāśeta na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.17 //
sumeruṃ yaśca hastena adhyālambitva muṣṭinā / kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.18 //
yaśca imāṃ trisāhasrīṃ pādāṅguṣṭhena kampayet / kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.19 //
bhavāgre yaśca tiṣṭhitvā dharmaṃ bhāṣennaro iha / anyasūtrasahasrāṇi na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.20 //
nirvṛtasmiṃstu lokendre paścātkāle sudāruṇe / ya idaṃ dhārayet sūtraṃ bhāṣedvā tatsuduṣkaram // saddhp_11.21 //
ākāśadhātuṃ yaḥ sarvāmekamuṣṭiṃ tu nikṣipet / prakṣipitvā ca gaccheta na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.22 //
yastu īdṛśakaṃ sūtraṃ nirvṛtasmiṃstadā mayi / paścātkāle likheccāpi idaṃ bhavati duṣkaram // saddhp_11.23 //
pṛthivīdhātuṃ ca yaḥ sarvaṃ nakhāgre saṃpraveśayet / prakṣipitvā ca gaccheta brahmalokaṃ pi āruhet // saddhp_11.24 //
Nguồn: Bản Phạn còn sót, từ GRETIL (ĐH Göttingen) — trọn phần Phật giáo: kinh Đại thừa · luận · luật · mật giáo · kinh A-hàm · thí dụ · tán ca · thi ca. Bản Devanāgarī là phép CHUYỂN TỰ TẠI MÁY từ bản IAST, không phải bản GRETIL phát hành. Giấy phép và ấn bản in gốc ghi ở từng bài, thuộc về người nhập liệu và nhà xuất bản đứng tên; phần lớn là CC BY-NC-SA. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ bài của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
