Ratnamālāvadāna

na me maudgalya satkāravaṃdhitaṃ bhavate manaḥ / api tv ahaṃ yathechāmi tathā sarvaṃ samṛddhyati // rm_29.96{95} //

āyāntv ihāmarāḥ sarve iti mayā yadecchyate / tadā sarva ime devā āgachaṃti samaṃtataḥ // rm_29.97{96} //

gachantu ca surāḥ sarve iti mayā yadehyate / tadā sarva ime devā gachaṃti ca svam ālayaṃ // rm_29.98{97} //

evaṃ me sarvakāryeṣu mano 'bhilaṣitaṃ yathā / tathātra sarvakāryāṇi siddhyaṃte hi sadā tadā // rm_29.99{98} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā maudgalya ātmavit / śāstuḥ pādāmbujau natvā sāṃjaliḥ samupāśrayat // rm_29.100{99} //

tataḥ sabhāṃ surāṃ kīrṇāṃ sa maudgalyāyano yatiḥ / tāra sarvāṃ saṃnirīkṣyaivaṃ bhagavantam abhāṣata // rm_29.101{100} //

vicitrā bhagavan devāparṣad iyaṃ virājate / nūnam ime surāḥ sarve saṃbuddhapadalābhinaḥ // rm_29.102{1} //

santi hy asyāṃ sabhāyāṃ ye saṃbuddhe saṃprasāditāḥ / kāyabhedād ihotpannās te saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.103{2} //

santi dharme prasannā ye āryaśīlaiḥ samanvitāḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.104{3} //

santi saṃghe prasannā ye āryadharmānucāriṇaḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.105{4} //

iti maudgalyasaṃproktaṃ śrutvā sa bhagavāṃs tathā / taṃ maudgalyāyanaṃ dṛṣṭvānuvarṇayan sāmādiśat // rm_29.106{5} //

evam etad dhi maudgalya vicitreyaṃ mahāsabhā / surendrapramukhā devā yatra santi pramoditāḥ // rm_29.107{6} //

santi buddhe prasannā ye saṃbodhisādhanotsahāḥ / kāyabhedād ihotpannās te saṃbodhipadonmukhāḥ // rm_29.108{7} //

santi dharme prasannā ye āryaśīlasamācarāḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhigāminaḥ // rm_29.109{8} //

saṃti saṃghe prasannā ye āryasatyasamanvitāḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.110{9} //

evaṃ śāstrā samākhyātaṃ śrutvā devādhipo 'pi saḥ / bhagavaṃtaṃ samālokya maudgalyaṃ ca tathābravīt // rm_29.111{10} //

vicitrā bhagavan devaparṣad iyaṃ virājate / yatra santi mahāsatvāḥ saṃbodhisādhanodyatāḥ // rm_29.112{11} //

santi buddhe prasannā ye śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / kāyabhedād ihotpannās te saṃbuddhapadalābhinaḥ // rm_29.113{12} //

saṃti dharme prasannā ye śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / kāyabhedād ihotpannās te saṃbuddhapadalābhinaḥ // rm_29.114{13} //

santi dharme prasannā ye śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.115{14} //

saṃti saṃghe prasannā ye śraddhayā śaraṇaṃ gatāḥ / kāyabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.116{15} //

iti devādhipākhyātaṃ śrutvānyāpi surātmajaḥ / maudgalyaṃ śrīghanaṃ cāpi śakraṃ caikṣyaivam abravīt // rm_29.117{16} //

vicitreyaṃ mahāsatva devasabhā virājate / santi yatra mahātmānaḥ saṃbodhisādhodyatāḥ // rm_29.118{17} //

santi saṃghe prasannā ye satkṛtya prabhajanti te / dehabhedād ihotpannā bhavaṃti bodhilābhinaḥ // rm_29.119{18} //

santi dharme prasannā ye bhajanti śraddhayā mudā / dehabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.120{19} //

santi buddhe prasannā ye bhajaṃti śaraṇaṃ gatāḥ / dehabhedād ihotpannās te 'pi saṃbodhilābhinaḥ // rm_29.121{20} //

evam etat samākhyātaṃ maudgalyena mahātmanā / munīndraśakradevaiś ca śrutvā sarve surā mudā // rm_29.122{21} //

prabodhitāḥ parijñāya saṃbuddhaśaraṇaṃ yayuḥ / tatra sarve 'pi te devās triratnabhajanodyatāḥ // rm_29.123{22} // tatpuṇyaiḥ śrotaāpattiphalaṃ sākṣāt samāyayuḥ // rm_29.124{23!} // tatas tāṃ śrīghanaṃ nātvā maudgalyaṃ ca prasāditāḥ / te śakrādayo devāḥ sarve svasvālayāṃ yayuḥ // rm_29.125{24} //

atha so 'rhan mahābhijño maudgalyāyana ātmavit / bhagavantaṃ tam ānamya sāṃjalir evam abravīt // rm_29.126{25} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatkāryyaṃ prasiddhyati / atra sarve surā bhadraiś caranti bodhimānasāḥ // rm_29.127{26} //

tat tatrāpi manuṣyāṇāṃ hitāya bhagavān api / jambudvīpe 'dhunā śāstaḥ samavatarttum arhati // rm_29.128{27} //

iti saṃprārthite tena maudgalyena mahātmanā / bhagavāṃs taṃ mahāsatvaṃ maudgalyam evam ādiśat // rm_29.129{28} //

sādhu gachādhunā tatra jambudvīpe nijāśrame / gatvā lokasabhāmadhye sthitvaivaṃ saṃprabodhaya // rm_29.130{29} //

avatarej jagadvandhur ito 'hni saptame divaḥ / sāṃkāśe nagare hy āpajjure vana udumvare // rm_29.131{30} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā maudgalya ātmavit / tatheti prativijñapya tathā kartuṃ samaichata // rm_29.132{31} //

atha sa ṛddhimān yogī maudgalyāyana ātmavit / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā samādhiṃ vidadhe tadā // rm_29.133{32} //

tataḥ so 'rhaṃ mahābhijño maudgalyo 'ntarhito divi / kṣaṇāt pakṣī yathākāśāj jambudvīpam avātarat // rm_29.134{33} //

tatra jetāśrame so 'rhann avatārya nijāśrame / śubhāsanasamāsīnaḥ prabhāsayan nyaṣīdata // rm_29.135{34} //

taṃ dṛṣṭvāsana āsīnaṃ maudgalyaṃ samupāgataṃ / matvā te sāṃghikāḥ sarve muditāḥ samupācaran // rm_29.136{35} //

tac chrutvā muditāḥ sarve lokāś cāpi nṛpādayaḥ / vihāre jetakārāme sahasā samupācaran // rm_29.137{36} //

tatrāsanasamāsīnaṃ maudgalyaṃ taṃ maharddhikaṃ / dṛṣṭvā sarve 'pi te natvā parivṛtyopatasthire // rm_29.138{37} //

tatas te bhikṣavaḥ sarve maudgalyaṃ taṃ maharddhikaṃ / kṛtāṃjalipuṭā natvā paprachur evam ādarāt // rm_29.139{38} //

bhadanta kuśalaṃ kaccid bhavato 'pi jagadguroḥ / kutra sa bhagavān dharmam ādiśaṃs tiṣṭhate divi // rm_29.140{39} //

kadā sa bhagavāṃc chāstā svargād iha samācaret / kathaṃ cāpi samākhyāti tat sarvaṃ samupādiśa // rm_29.141{40} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā sa maudgalyāyano yatiḥ / tāṃ sarvān saṃghikāl lokāṃś cāpi dṛṣṭvaivam abravīt // rm_29.142{41} //

bhavantaḥ kuśalaṃ śāstu munīndrasya mamāpi ca / yuṣmākam api nāmno 'ham avandaṃ taṃ munīśvaraṃ // rm_29.143{42} //

parijātam upāśritya sendradevaiḥ samarcitaḥ / mātuḥ sa bhagavān dharmam ādiśaṃs tiṣṭhate divi // rm_29.144{43} //

yathā yuṣmābhir ākhyātaṃ tathā niveditaṃ mayā / śrutvā sa bhagavāṃc chāstā mamaivaṃ samupādiśat // rm_29.145{44} //

ito 'hni saptame svargād avatareya bhūtale / sāṃkāśanagaropāpajjure vane udumvare // rm_29.146{45} //

ity ādiśya munīndreṇa preṣito 'ham ihācare / etad yūyaṃ parijñāya prābhyanandata sāṃprataṃ // rm_29.147{46} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvā te saṃghikā mudā / sevaṃ nṛpādi lokāś ca prābhyanandan pramoditāḥ // rm_29.148{47} //

tatas te sāṃghikāḥ sarve lokā bhūpādayo 'pi ca / sāṃkāśanagaropāpajjure vane upācaran // rm_29.149{48} //

tadā sa bhagavāṃs tatra svarge sendrān surān api / mātaraṃ samupāmaṃtrya pura evam upādiśat // rm_29.150{49} //

mātaḥ sendrādi devāś ca yūyaṃ sarve samādarāt / triratnabhajanaṃ kṛtvā pracaradhvaṃ sadā śubhe // rm_29.151{50} //

gacheyaṃ sāṃprataṃ dharmam upadeṣṭuṃ mahītale / nṛṇām api hitārthena gantum ichāmi nānyathā // rm_29.152{51} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa sarve sendrāḥ surā api / mātāpi sāṃjalir natvā prārthayat taṃ munīśvaraṃ // rm_29.153{52} //

bhagavan nātha sarvajña ko 'smākaṃ dharmam ādiśet / tad atra kṛpayā dharmam ādeṣṭuṃ sthātum arhati // rm_29.154{53} //

iti taiḥ prārthite bhūyo bhagavān sa munīśvaraḥ / mātaraṃ tān surān sarvān dṛṣṭvaivaṃ ca samādiśat // rm_29.155{54} //

mātar nāhaṃ sadaikatra tiṣṭheyaṃ dharmam ādiśan / sarvasatvahitārthena saṃbuddho 'smi jagadguruḥ // rm_29.156{55} //

tan mātar aham ālokya martyānāṃ hitakāmpayā / saddharmāmṛtasaṃdānaṃ dātuṃ gachāmi sāṃprataṃ // rm_29.157{56} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā mātā surā api / sendrāḥ sarve 'pi te śāstuḥ pādāmbuje praṇemire // rm_29.158{57} //

tatas te tridaśāḥ sarve mātāpi tasya tāyinaḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya natvā svasvālayaṃ yayuḥ // rm_29.159{58} //

tataḥ sa bhagavāṃs tatra devālaye samāhitaḥ / tat samādhiṃ samādhāya kṣaṇād antarhito 'carat // rm_29.160{59} //

tataḥ sa bhagavāṃs tatra jambudvīpe prabhāsayan / sāṃkāśanagaropāpajjure dāve udumvare // rm_29.161{60} //

avatīrya kṣaṇāt tatra śuddhāsane surāstṛte / samādhāya samāsīnas tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_29.162{61} //

taṃ dṛṣṭvā svāsanāsīnaṃ śrīghanaṃ samupāgataṃ / sarve te sāṃghikā lokā bhūpādayo 'py upācaran // rm_29.163{62} //

tatra taṃ śrīghanaṃ natvā sarve te saṃpramoditāḥ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcyopatasthire // rm_29.164{63} //

brahmaśakrādi devāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / daityā vidyādharā nāgā garuḍāḥ siddhādayo 'pi ca // rm_29.165{64} //

śrīghanaṃ samāyātaṃ draṣṭuṃ sarve samāgatāḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcyopatasthire // rm_29.166{65} //

tatropapāduko bhikṣur bhagavantaṃ sasāṃghikaṃ / devādi sarvalokāṃś ca bhojayituṃ nyamaṃtrayat // rm_29.167{66} //

bhagavān api devādi lokāḥ sarve prasāditāḥ / tasyānugraham ādhātuṃ tatheti pratyamodayan // rm_29.168{67} //

atha sa bhagavāṃs tatra bhojanasamayāgate / saṃghamelāpane gaṇḍīm ākoṭayan pranādinīṃ // rm_29.169{68} //

tadgaṇḍīdeśanākāle tasya bhikṣor yathehitaṃ / tathāsanāṃ vastrāṇi divyāni rucirāni ca // rm_29.170{69} //

pūjāṅgāny api divyāni bhojyapānāmṛtāny api / sarvāṇy upacāravastūni punaḥ prādurbabhūvire // rm_29.171{70} //

tadā sa bhikṣur ālokya sarvasāmagrasaṃyutaṃ / bhagavaṃtaṃ sasaṃghaṃ taṃ natvaivaṃ prārthayan mudā // rm_29.172{71} //

bhagavan bhojanasyātra samayo varttate 'dhunā / tat sasaṃgho bhavān atra svasvāsane niṣīdatu // rm_29.173{72} //

tataḥ sa bhagavāṃs tatra pādyaṃ gṛhya sasāṃghikaḥ / svasvāsane samāruhya samāśrayad yathākramaṃ // rm_29.174{73} //

tathā devādi lokāś ca sarvasvasvāsaneṣu tat / yathākramaṃ samāśritya saṃniṣeduḥ prasāditāḥ // rm_29.175{74} //

tān buddhapramukhān sarvān svasvāsanasamāśritān / dṛṣṭvā sa mudito bhikṣur yathāvidhiṃ samarcayat // rm_29.176{75} //

tato divyopacārais tair bhojyapānāmṛtādibhiḥ / tān buddhapramukhān sarvan yathechaiḥ samatoṣayat // rm_29.177{76} //

saṃbuddhapramukhāḥ sarve saṃghā lokāḥ surādayaḥ / tad divyabhojanaṃ bhuktvā vismitās tṛptim āyayuḥ // rm_29.178{77} //

tataḥ sa bhikṣur ālokya sarvāns tān saṃpratoṣitān / tatpātrāṇy apanītvā taddhastādīn samaśodhayat // rm_29.179{78} //

tataḥ sa bhikṣur oṣadhyatāmbūlādi rasāyanaiḥ / tān buddhapramukhān sarvān saṃmoditān akārayat // rm_29.180{79} //

tatropapāduko bhikṣuḥ sāṃjaliḥ saṃpramoditaḥ / sasāṃghikaṃ munīndraṃ taṃ natvā tatpura āśrayat // rm_29.181{80} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasya bhikṣor matvā śubhāśayaṃ / āryasatyaṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_29.182{81} //

taddharmadeśanāṃ śrutvā sa upapāduko yatiḥ / bhitvā 'vidyāgaṇaṃ prāptavidyābhijñāpado bhavan // rm_29.183{82} //

paṃcagaṇḍamayaṃ dehaṃ saṃsāram aticañcalaṃ / viditvā sarvasaṃskāragatīś cāpi vighātinīḥ // rm_29.184{83} //

kleśān māragaṇāñ cāpi jitvārhatvam avāptavān / tataḥ so 'rhaṃ mahābhijñaḥ pariśuddhatrimaṃḍalaḥ // rm_29.185{84} //

jiteṃdriyo viśuddhātmā nirvikalpo niraṃjanaḥ / saṃsāralābhasatkāranispṛhas trijagatsv api // rm_29.186{85} // vaṃdyaḥ pūjyo 'bhimānyo 'bhūd brahmacārī jinātmajaḥ // rm_29.187{86} // tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayākulitāśayaḥ / bhagavaṃtaṃ tam ānamya paprachus tat purākṛtaṃ // rm_29.188{87} //

bhagavan kiṃ purānena bhikṣuṇā sukṛtaṃ kṛtaṃ / yenopapāduko 'rhaṃ ca bhavaty ayaṃ mahāsudhīḥ // rm_29.189{88} //

yac cāpy asya yater bhikṣoḥ prārthitaṃ tat samṛdhyati / etat sarvaṃ samākhyāya sarvān asmān prabodhaya // rm_29.190{89} //

evaṃ tair bhikṣubhiḥ prārthite sa munīśvaraḥ / tān sarvān sāṃghikāl lokān samālokyaivam ādiśat // rm_29.191{90} //

śṛṇudhvaṃ bhikṣavānena bhikṣuṇā yat purākṛtaṃ / tat sarvaṃ saṃpravakṣyāmi yuṣmaccittaprabodhane // rm_29.192{91} //

purāsīn bhagavān buddho vipaścī nāma sarvavit / dharmarājo jagacchāstā tathāgato munīśvaraḥ // rm_29.193{92} //

sa saṃbuddho jagannātho vandhumato mahīpateḥ / vandhumatyā mahāpūryyā rājadhānyā upāśraye // rm_29.194{93} //

jināśrame mahodyāne sarvasatvahitechayā / saddharmaṃ samupādiśya vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_29.195{94} //

tasya vipaścinaḥ śāstuḥ sāṃghikāḥ paṃcabhikṣavaḥ / anyasmin mahodyāne varṣāsu vyaharans tadā // rm_29.196{95} //

tatraikabhikṣuṇā teṣāṃ caturṇāṃ brahmacāriṇāṃ / vaiyāvṛtyakṛtaṃ karma suprasannānucāriṇā // rm_29.197{96} //

tatas te bhikṣavas sarve catvāras tatprasādhanāt / sarvavidyāsamudyuktāḥ samādhisādhanodyatāḥ // rm_29.198{97} //

klesān māragaṇāñ jitvā pariśuddhatrimaṇḍalāḥ / sākṣād arhattvasaṃprāptā babhūvu brahmavittamāḥ // rm_29.199{98} //

tān arhato mahābhijñān dṛṣṭvā sa paṃcamo yatiḥ / muditas taccaraṇān natvā praṇidhānaṃ tathā vyadhāt // rm_29.200{99} //

yad etebhir mamāgamya sākṣād arhattvam āgataṃ / etaddharmavipākena pravrajyārhattvam āpnuyāṃ // rm_29.201{100} //

sarvopakaraṇair dravyair avaikalyaṃ yathehitaṃ / tat tathā sarvam apy eva sarvatrāpi samṛddhyatu // rm_29.202{1} //

etatpuṇyavipākena sa bhikṣuḥ paṃcamaḥ sudhīḥ / ayam eva mahābhijño bhavati hīti manyatāṃ // rm_29.203{2} //

punar api bhavaty atra yenāyam upapādukaḥ / tat karmaṃ pravakṣyāmi śṛṇuta yūyam ādarāt // rm_29.204{3} //

purāsīd bhagavān buddhaḥ kāśyapo nāma sarvavit / arhan nātho jagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // rm_29.205{4} //

sa saṃbuddho mahāpūryā vārāṇasyā upāśrame / mṛgadāve 'diśad dharmaṃ vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_29.206{5} //

tasmiṃś ca samaye tatra vārāṇasyaṃ gṛhādhipaḥ / āsīt tasya priyā bhāryyā garbhiṇī garbhapīḍitā // rm_29.207{6} //

prasūtisamaye 'krandad ārttasvarā vilāpitā / tasyā ārttaravaṃ śrutvā sa bharttā karuṇārditaḥ / śokālaye samudvignaḥ niśrityaivaṃ vyaciṃtayat // rm_29.208{7} //

hā duḥkhaṃ garbbhapīḍāsyā jāyate kiṃ kariṣyate / evaṃ duḥkhaṃ hi saṃsāre rogiṇāṃ bhavacāriṇāṃ // rm_29.209{8} //

mātur evaṃ mahad duḥkhaṃ garbbhasthasya śiśor na kiṃ / etad duḥkham ahaṃ soḍhuṃ na śaknuyāṃ kathaṃ cana // rm_29.210{9} //

tad atra kāśyapasyāhaṃ śāsane śaraṇaṃ gataḥ / pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā careyaṃ saṃvṛtiṃ sadā // rm_29.211{10} //

iti niścitya sa śreṣṭhī gatvā kāśyapaśāsane / pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā cacāra saṃvṛtiṃ sadā // rm_29.212{11} //

tataḥ kāle samāghrāte śreṣṭhī sa parikheditaḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā praṇidhānaṃ vyadhāt tadā // rm_29.213{12} //

etatpuṇyavipākena sarvadātra punarbhave / mātur garbhe hy ajāyeyaṃ bhaveyam upapādukaḥ // rm_29.214{13} //

etena praṇidhānena kāśyapaśaraṇaṃ gataḥ / triratnabhajanaiḥ kṛtvā pracacāra samāhitaḥ // rm_29.215{14} //

etatpuṇyavipākena sārthavāhaḥ sa sanmatiḥ / bhavaty ayaṃ mahābhijñaḥ sāṃpratam upapādukaḥ // rm_29.216{15} //

yathānena tadā tatra praṇidhānaṃ kṛtaṃ mudā / tathātra śāsane bauddhe pravrajyārhattvam āpyate // rm_29.217{16} //

evaṃ hi manyatāṃ sarve saṃsāre karma yat kṛtaṃ / tat phalaṃ bhujyate nūnaṃ yathehitaṃ tathā dhruvaṃ // rm_29.218{17} //

yenaiva yat kṛtaṃ karmaṃ tenaiva bhujyate phalaṃ / abhuktaṃ kṣīyate naiva kṛtakarmaphalaṃ kvacit // rm_29.219{18} //

nāgnibhir dahyate karmaṃ kriyate nāpi codakaiḥ / vāyubhiḥ śuṣyate nāpi kṣīyate naiva bhūmiṣu // rm_29.220{19} //

anyāthāpi bhaven naiva yat kṛtaṃ tat phalaṃ khalu / sarvatra bhujyate sarvair jantubhir bhavacāribhiḥ // rm_29.221{20} //

kṛṣṇasya karmaṇaḥ pāke duḥkhataiva sadā bhave / śubhasya sukhatā nityaṃ miśritasyāpi miśritaṃ // rm_29.222{21} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā sukhavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_29.223{22} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te bhikṣavas tathā / satyam iti parijñāya prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_29.224{23} //

so 'pi bhikṣuḥ parijñāya śrutvaivaṃ sugatoditaṃ / prabodhitaḥ prasannātmā prācaran sarvadā śubhe // rm_29.225{24} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / śrutvā rājans tvayāpy evaṃ caritavyaṃ śubhe sadā // rm_29.226{25} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / prerayitvā śubhe dharme pālanīyās tvayādarāt // rm_29.227{26} //

evaṃ te sarvadā rājan sarvatrāpi śubhaṃ bhavet / krameṇa bodhim āsadya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_29.228{27} //

iti tenārhatākhyātaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya prābhyanaṃdat sapārṣadaḥ // rm_29.229{28} //

yadāvadānaṃ hy upapādukasya śṛṇvaṃti ye cāpi niśāmayaṃti / sarve 'pi te kleśavimuktadehā bhuktvā sukhaṃ yānti jinālayaṃ te // rm_29.230{29} //

++ iti śrīratnāvadānatatve upapādukāvadānaṃ samāptam ++

xxx anityatāsūtra athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjaliḥ purogataḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_30.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_30.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhaṃ sudhīr yatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samāmaṃtryaivam abravīt // rm_30.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja tava puṇyapravṛddhaye / yāthā me guruṇākhyātaṃ tathā mayā pravakṣyate // rm_30.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho mahāmuniḥ / ekasmin samaye tatra śrāvastyā bahir āśrame // rm_30.5{5} //

jetodyāne manoramye vihāre maṇimaṇḍite / sarvalokahitārthena vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_30.6{6} //

tatra sa bhagavāṃc chāstā sabhāsthitaḥ prabhāsayan / tāṃ sarvān sāṃghikān dṛṣṭvā samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_30.7{7} //

anityā bhikṣavaḥ sarve saṃskārā adhruvāḥ kṣaṇāḥ / vipariṇāmadharmāṇo 'sthirā nāsvāsikā api // rm_30.8{8} //

yāvanto bhikṣavaḥ satvāś caturyonisamudbhavāḥ / bhautikāḥ prāṇinaḥ sarve jaṃgamā acalā api // rm_30.9{9} //

ete 'pi prāṇinaḥ sarve saṃskārabhavacāriṇaḥ / svakṛtakarmabhuṃjāno bhramanti ṣaḍgatiṣv api // rm_30.10{10} //

yāvantaḥ prāṇinaḥ satvāḥ sarveṣu narakeṣv api / svakṛtakarmabhuṃjāno bhramaṃti duḥkhapīḍitāḥ // rm_30.11{11} //

te sarve 'pi svadaivāṃtte kāle mṛtyuṃ vrajanty api / kṛtakarmānusāreṇa punarbhave bhramaṃti te // rm_30.12{12} //

kasya na janma mṛtyuś ca maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ / yāvaṃtaḥ pretikāḥ satvāḥ sarve pretālayeṣv api // rm_30.13{13} //

svakṛtakarmabhuṃjāno bhramaṃti duḥkhapīḍitāḥ / te ca sarve 'pi karmāṃte kāle mṛtyuṃ prayāṃty api // rm_30.14{14} //

kṛtakarmānusāreṇa punarjanma labhaṃti te / sarveṣām api jantūnāṃ saṃskāragaticāriṇāṃ // rm_30.15{14!} //

kasya na janma mṛtyuś ca maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ / tiryaggatiṣu yāvaṃtas tiryañcuḥ prāṇinaś ca te // rm_30.16{15} //

sarve 'pi karmabhuṃjāno bhramaṃti svakṛtānugāḥ / te ca sarve 'pi karmānte kāle mṛtyuṃ vrajaṃty api // rm_30.17{16} //

te ca karmānusāreṇa punarjanma labhanty api / sarveṣām api jaṃtūnāṃ saṃskāragaticāriṇāṃ // rm_30.18{17} //

kasya na janma mṛtyuś ca maranāṃtaṃ hi jīvitaṃ / yāvanto manujāḥ satvā martyalokeṣu bhūmiṣu / svakṛtakarmabhuṃjānā bhramaṃti sukhaduḥkhitāḥ // rm_30.19{18} //

te ca sarve 'pi karmānte kāle mṛtyuṃ prayāṃty api / te ca karmānusāreṇa punarjanma labhaṃty api // rm_30.20{19} //

ye cāpi brāhmaṇā dhīrāḥ sarve śāstravicakṣaṇāḥ / ṣaṭkarmaniratā vijñāś caturbrahmavihāriṇaḥ // rm_30.21{20} //

te 'pi sarve svakarmānubhuṃjāno bhavacāriṇaḥ / prayāṃti samaye mṛtyuṃ kasya mṛtyur bhave na hi // rm_30.22{21} //

yāvanto ṛṣayo dhīrāḥ paṃcābhijñāguṇābdhayaḥ / te sarve samaye mṛtyuṃ prayāṃti bhavacāriṇaḥ // rm_30.23{22} //

ye cāpi tīrthikā dhīrā mahatkaṣṭatapodharāḥ / te 'pi ca samaye mṛtyuṃ gachaṃti bhavagāminaḥ // rm_30.24{23} //

ye dhīrā yoginaś cāpi yogadhyānasamāhitāḥ / te 'pi sarve prayāṃty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.25{24} //

ye cāpy upāsakā dhīrāḥ śuddhaśīlā vrataṃdharāḥ / te cāpi samaye sarve prayāṃti maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.26{25} //

ye cāpi kṣatriyā vīrā rājāno lokapālakāḥ / te 'pi sarve prayāṃty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.27{26} //

ye cāpi maṃtriṇo vijñā hitārthaṃ maṃtradeśakāḥ / te 'pi sarve prayāṃty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.28{27} //

ye cāpy evaṃ mahāmātyā rājyapālanatatparāḥ / te sarve prayānty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.29{28} //

ye ca bhaṭṭā mahāvīrā duṣṭamardanatatparāḥ / te 'pi sarve prayānty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.30{29} //

ye cāpi dhaninaḥ śreṣṭhāḥ sādhavo bhadrakārakāḥ / te 'pi sarve prayānty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.31{30} //

ye cāpi vaṇijo dhīrāḥ sārthavāhā dhanādhipāḥ / te 'pi sarve prayānty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.32{31} //

ye cāpi śilpino vijñā hitārthaṃ guṇasādhakāḥ / te 'pi sarve pragachaṃti samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.33{32} //

ye cāpi kṛṣikarttāraḥ prāṇahitārthasādhakāḥ / te 'pi sarve vrajanty eva maraṇaṃ samaye dhruvaṃ // rm_30.34{33} //

ye ca vaiśyāḥ prajānāthāḥ sarvadravyahitaṃkarāḥ / te 'pi sarve vrajanty eva samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.35{34} //

ye cāpi sadguṇādhānā daivajñā vidhivittamāḥ / te cāpi samaye sarve prayāṃti maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.36{35} //

ye ca vaidyā mahāvijñāḥ sarvarogaśamaṃkarāḥ / te 'pi sarve vrajanty eva maraṇaṃ samaye dhruvaṃ // rm_30.37{36} //

ye capi bhautikā vijñāḥ sarvabhūtapraśāṃtakāḥ / te 'pi sarve visaṃyogād vrajaṃti maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.38{37} //

ye cāpi maṃtriṇo vīrāḥ sarve karmārthasādhakāḥ / te 'pi sarve visaṃyogāt prayāṃti maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.39{38} //

evam anye 'pi lokāś ca nihīnamadhyamottamāḥ / sarve mṛtyuṃ prayānty eva kasya mṛtyur vaśe khalu // rm_30.40{39} //

gaṃdharvāś ca mahāvīrā devādhikā maharddhikāḥ / te 'pi sarve vrajanty eva nissārā maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.41{40} //

kumbhāṇḍāś ca mahāvīrā mahābhīmā mahāvalāḥ / te 'pi kāle prayānty eva sarvatra maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.42{41} //

nāgāś cāpi mahābhimā garuḍāś cā maharddhikāḥ / te 'pi sarve prayānty eva kāle mṛtyuṃ bhaved dhruvaṃ // rm_30.43{42} //

yakṣāś cāpi mahāvīrā devāsuramaharddhikāḥ / te 'pi sarve prayānty eva kāle mṛtyuṃ nirudyamāḥ // rm_30.44{43} //

kinnarāś ca mahāvīrāḥ khagāmino maharddhikāḥ / te 'pi sarve nirutsāhāḥ kāle yānti yamālayaṃ // rm_30.45{44} //

siddhāś cāpi mahāvīrāḥ sarvakāryārthasādhakāḥ / te 'pi sarve vrajanty eva kāle mṛtyuṃ nirudyamāḥ // rm_30.46{45} //

sādhyāś cāpi mahādhīraḥ sarvahitārthasādhakāḥ / te 'pi sarve prayānty eva maraṇaṃ sarvadā dhruvaṃ // rm_30.47{46} //

rākṣasāś ca mahābhīmā mahāvīryaparākramāḥ / te 'pi sarve prayānty eva nivīryā maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.48{47} //

evam anye 'pi satvāś ca siṃhavyāghrādi jaṃtavaḥ / paśavaḥ pakṣiṇaś cāpi krimikīṭādayo 'pi ca // rm_30.49{48} //

aṇḍajāḥ svedajāś caiva sarve 'pi prāṇino 'pi te / kāle daivānubhoktāro vrajanti maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.50{49} //

daityāś cāpi mahāvīrā māhāvīryā maharddhikāḥ / te 'pi sarve prayāṃty evaṃ samaye maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.51{50} //

śakrādayo 'pi devendrāḥ sārve devāḥ sudhāṃśinaḥ / te 'pi kāle divaś cyutvā bhramaṃti ṣaḍgatiṣv api // rm_30.52{51} //

apsaraso 'pi divyāṃgā yathākāma sukhaṃcarāḥ / tāś cāpi samaye sarvāś cyutvā yāṃti yamālayaṃ // rm_30.53{52} //

vidyādharā mahābhijñā yathechā sukhacāriṇaḥ / te 'pi sarve nirutsāhāḥ kāle yāṃti yamāntike // rm_30.54{53} //

evam anye 'pi lokāś ca janmino bhavacāriṇaḥ / sarve 'pi karmabhuṃjānaḥ kāle mṛtyuṃ vrajanty api // rm_30.55{54} //

rasātalacarā ye svakṛtakarmabhojinaḥ / teṣāṃ api ca sarveṣāṃ maranāṃtaṃ hi jīvitaṃ // rm_30.56{55} //

kāmadhātucarā ye ca svakṛte karmacāriṇaḥ / teṣām api ca sarveṣāṃ maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ // rm_30.57{56} //

rūpadhātugatā ye cā dhyānabhogasamāhitāḥ / teṣām api ca sarveṣāṃ maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ // rm_30.58{57} //

ye cāpy ārūpiṇo devā nirālokyā niraṃjanāḥ / teṣām api ca sarveṣāṃ maranāṃtaṃ hi jīvitaṃ // rm_30.59{58} //

ye cāpi bhikṣavo 'rhanto vītakleśā jiteṃdriyāḥ / māracaryāvinirmuktā nirvikalpā niraṃjanāḥ // rm_30.60{59} //

teṣām api ca sarveṣāṃ maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ / kasya mṛtyur bhave nāsti janmino maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.61{60} //

pratyekasugatā ye ca niḥkleśā vijiteṃdriyāḥ / nirvikalpā nirāsaṃgā ekāṃtadhyānacāriṇaḥ // rm_30.62{61} //

teṣām api ca sarveṣāṃ maraṇāṃtaṃ hi jīvitaṃ / kasya nāsti bhave mṛtyur jātasya maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.63{62} //

bodhisatvā mahāsatvāḥ sarvasatvahitaṃkarāḥ / mahābhijñā mahādhīrāś caturbrahmavihāriṇaḥ // rm_30.64{63} //

daśabhūmīśvarā nāthā daśapāramitāratāḥ / satvārthavaśitāprāptā dhāraṇībalasaṃyutāḥ // rm_30.65{67} //

teṣām api ca sarveṣāṃ maranāṃtaṃ hi jīvitaṃ / kasya nāsti bhave mṛtyur janmino maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_30.66{68} //

tathāgatāś ca saṃbuddhāḥ sarvajñāḥ sugatā jināḥ / mārajito jagannāthāḥ ṣaḍabhijñā munīśvarāḥ // rm_30.67{69} //

dharmarājāḥ suśāstāro daśavalā vināyakāḥ / samaṃtabhadrakarttāraś caturbrahmavihāriṇaḥ // rm_30.68{70} //

te sarve bhagavanto 'pi traidhātubhuvaneṣv api / bodhicaryāṃ kṛtvā samādiśya saddharmaṃ ca samaṃtataḥ // rm_30.69{71} //

sarvatra maṃgalaṃ kṛtvā kṛtvā dharmamayaṃ jagat / bodhimārge pratiṣṭhāpya sarvasatvāñ chubhānvitān // rm_30.70{72} //

sarvasaṃbuddhakāryāṇi samāpya parinivṛtāḥ / supariśuddhanirvāṇaṃ samaye saṃvrajanty api // rm_30.71{73} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarveṣāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ / sarvān saṃskārajān duḥkhāns tyaktuṃ prārabhatodyamaṃ // rm_30.72{74} //

anityā vata saṃskārā avidyākalpanodbhavāḥ / kleśāśrayā mahāduḥkhamūlā vidhvaṃsino 'śubhāḥ // rm_30.73{75} //

tasmāt saṃsāraduḥkhāni tyaktum ichaṃti ye narāḥ / te māyāsaṃratiṃ tyaktvā caraṃtu buddhaśāsane // rm_30.74{76} //

ye buddhaśāsane bhaktyā triratnaṃ śaraṇaṃ gatāḥ / saṃbodhisaṃvaraṃ dhṛtvā saṃcaraṃte samāhitāḥ // rm_30.75{77} //

te sarve śubhātmāno niḥkleśā vimalāśayāḥ / bodhicaryāṃ samāsādya kuryus satvahitaṃ sadā // rm_30.76{78} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ / samyakṣaṃbodhim āsādya bhaveyuḥ sugatā jināḥ // rm_30.77{79} //

tataḥ sarvatra lokeṣu kṛtvā loke subhadratāṃ / bodhimārge jagallokaṃ pratiṣṭhāpya prayatnataḥ // rm_30.78{80} //

tato nirvāṇam āsādya nirviśeraṃ jinālaye / tadā te vimalātmāno nilīnāḥ syu nijālaye // rm_30.79{81} //

evaṃ matvā nijānaṃdaṃ prāptuṃ saṃbodhisādhane / trikāye vīryam utthāpya carantu buddhaśāsane // rm_30.80{82} //

kiṃ kāyena vinā dharmaṃ vācāpi kiṃ vinā guṇaṃ / manaso kiṃ vinā vīryyaṃ kiṃ vīryaṃ saṃvaraṃ vinā // rm_30.81{83} //

yathā puṣpaṃ tathā dehaṃ yathā pakvaphalaṃ tanuḥ / kṣaṇāc cyutvāyate bhumau tathā kiṃ śobhate tanuḥ // rm_30.82{84} //

kumbhakārakṛtaṃ yadvan mṛnmayaṃ māmabhājanaṃ / tadvad dehaṃ kṣaṇadhvaṃsi matvā carantu saṃvaraṃ // rm_30.83{85} //

kadalīstambhasaṃkāśaṃ nissāraṃ bhedano sahaṃ / matvā dehaṃ samutthāya carantu saugataṃ vṛsaṃ // rm_30.84{86} //

phenapiṇḍopamaṃ kāyaṃ nirguṇaṃ kṣaṇabhaṃguraṃ / matvā vīryamahotsāhaṃ dhṛtvā caraṃtu saṃvaraṃ // rm_30.85{87} //

āyurdehe sthiraṃ naiva tṛṇaṃ patragatāmbuvat / matvā saṃbodhisaṃprāptyai carantu saugataṃ vrataṃ // rm_30.86{88} //

ye saugatavrataṃ dhṛtvā caraṃti bodhilabdhaye / durgatiṃ na gachaṃti gachaṃti sadgatiṃ sadā // rm_30.87{89} //

tasmād ichaṃti ye bhadraṃ saṃsāre bodhisādhanaṃ / te triratnaṃ sadā bhaktyā bhajaṃtu śaraṇaṃ gatāḥ // rm_30.88{90} //

triratnabhajanotpannaṃ puṇyaṃ na kṣiṇute kvacit / etatpuṇyabalenaiva jīyate sarvapātakaṃ // rm_30.89{91} //

puṇyam eva jaganmitraṃ pāpa eva jagadripuḥ / tat puṇyamitram ārādhya jayaṃtu pāpakaṃ ripuṃ // rm_30.90{92} //

puṇyavān puruṣaḥ śreṣṭhaḥ sarvatra jagate sadā / yathābhilaṣitaṃ saukhyaṃ bhuktvā yāṃti sukhāvatiṃ // rm_30.91{93} //

ity evaṃ bhagavān āha śrutvā te sarvasāṃghikāḥ / satyam iti paribuddhvā praceruḥ saugataṃ vrataṃ // rm_30.92{94} //

etan me guruṇākhyātaṃ tathā tatra mayocyate / tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ śubhe vṛṣe // rm_30.93{95} //

prajāś cāpi mahārāja bodhayitvā prayatnataḥ / śubhe dharme pratiṣṭhāpya pālanīyāḥ sadādarāt // rm_30.94{96} //

tathā te maṃgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhavet sadā / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_30.95{97} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūmipaḥ / tathety uktvā praṇatvā ca prābhyanadat sapārṣadaḥ // rm_30.96{98} //

anityatāsūtram idaṃ subhāṣyaṃ śṛṇvanti ye cāpi narāḥ prasannāḥ / sukhāni bhuktvā śubhadharmaraktāḥ samyāṃti cānte sugatālaye te // rm_30.97{99} //

++ iti śrīratnāvadānatatve 'nityatāsūtraṃ parisamāptam ++

xxxi pretībhūtāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāṃjaliḥ puraḥsthitaḥ / upaguptaṃ tam ānamya mudaivaṃ punar abravīt // rm_31.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_31.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā sa yatīśaḥ prasannadhīḥ / tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_31.3{3} //

śṛṇu sādhu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi śrutvānumodanāṃ kuru // rm_31.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // rm_31.5{5} //

puraikasamaye tatra śrāvastyā bahir āśrame / jetavane mahodyāne vihāre maṇimaṃḍite // rm_31.6{6} //

sarvasatvahitārthena bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupādiśya vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_31.7{7} //

tatra te bhikṣavo 'rhantaḥ sāṃghikāś cailakā api / bodhisatvā mahāsatvāḥ sarvasatvahitārthinaḥ // rm_31.8{8} //

bhikṣuṇyaḥ śuddhaśīlāś ca vratinaś ca śubhāśayāḥ / triratnasevakāḥ śrāddhā upāsakā upāsikāḥ // rm_31.9{9} //

sarve 'pi sāṃghikās tatra saddharmaṃ śrotum āgatāḥ / kramāt taṃ śrīghanaṃ natvā kṛtvā tridhā pradakṣiṇāṃ // rm_31.10{10} //

tat sabhāyāṃ krameṇaiva puraskṛtya samaṃtataḥ / kṛtāṃjalipuṭo dṛṣṭvā samupatasthur ādarāt // rm_31.11{11} //

tadā tatra sureṃdrāś ca saśakrojamaheśvaraḥ / sarve 'pi lokapālāś ca sasainyabalavāhanaḥ // rm_31.12{12} //

asurendrāḥ sasainyāś ca yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ / rākṣasā garuḍā nāgāḥ siddhā vidyādharādayaḥ // rm_31.13{13} //

evam anye 'pi lokāś ca brāhmaṇāś ca maharṣayaḥ / yatayo yoginaś cāpi tīrthikāś ca tapaśvinaḥ // rm_31.14{14} //

rājānaḥ kṣatriyāś cāpi nṛpo rājakumārakāḥ / vaiśyāś ca maṃtriṇaḥ śreṣṭhā amātyāś ca mahājanāḥ // rm_31.15{15} //

senānyaḥ sabalāś cāpi gṛhasthāḥ paurikā janāḥ / vaṇijaḥ sārthavāhāś ca dhaninaḥ śilpino 'pi ca // rm_31.16{16} //

anye jānapadāś cāpi grāmyāḥ kārpaṭikā api / evam anye 'pi lokāś ca saddharmaguṇavāṃchinaḥ // rm_31.17{17} //

sarve tatra samāyātā dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ muniṃ / natvā pradakṣiṇīkṛtya samabhyarcya kramān mudā // rm_31.18{18} //

tataḥ sarve 'pi te natvā puraskṛtya samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_31.19{19} //

tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupasthitān / bodhicaryāṃ samārabhya dideśa dharmam uttamaṃ // rm_31.20{20} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ / saṃbodhisādhanotsāhaṃ labdhvā saṃmumudur bhṛśaṃ // rm_31.21{21} //

tasmiṃś ca samaye tatra śrāvastye yo gṛhādhipaḥ / āḍhyo mahādhanaḥ śrāddhaḥ śrīmāñc chrīdopamaḥ kṛtī // rm_31.22{22} //

sa tadā tatra saṃbuddhaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ / draṣṭuṃ jetāśrame ramye vihāre samupācarat // rm_31.23{23} //

tatra sabhāsamāsīnaṃ śrīghanaṃ taṃ munīśvaraṃ / dṛṣṭvā sa muditaḥ śreṣṭhī praṇatvā samupācarat // rm_31.24{24} //

tatra pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā sāṃjalir mudā / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ purataḥ samupāśrayat // rm_31.25{25} //

taṃ dṛṣṭvā samupāsīnaṃ bhagavān sa munīśvaraḥ / matvā tasyāśayaṃ śuddham āryasatyam upādiśat // rm_31.26{26} //

tadāryasatyam ākarṇya sa śreṣṭhī pratibodhitaḥ / saṃsāraviratas tatra pravrajituṃ samaichata // rm_31.27{27} //

tatra sa suprasannātmā śreṣṭhī mudā samutthitaḥ / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā pravrajyāṃ samayācata // rm_31.28{28} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tat pravrajyāṃ vrataṃ mahyaṃ kṛpayā dātum arhati // rm_31.29{29} //

iti saṃprārthite tena dṛṣṭvā sa bhagavān muniḥ / tasyāśayaṃ viśuddhatvaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_31.30{30} //

yadi śrāddhāsti te vatsa saugataśāsane vrate / ehi cara samādhāya brahmacaryaṃ vratottamaṃ // rm_31.31{31} //

ity uktvā sa jagacchāstā savyahastena tac chiraḥ / saṃspṛṣṭvā śāsane bauddhe śreṣṭhinaṃ taṃ samagrahīt // rm_31.32{32} //

tatra pravrajitas tena munīndreṇa sa muṇḍitaḥ / khikkhirīpātradhṛg bhikṣu rarāja cīvarāvṛtaḥ // rm_31.33{33} //

tataḥ sa bhikṣur ātmajño lābhī lokābhipūjitaḥ / āgṛhītapariṣkārā labdhadravyaṃ samācinot // rm_31.34{34} //

tallabdhaṃ saṃcitaṃ dravyaṃ sa saha brahmacāribhiḥ / saṃvibhāgaṃ guroḥ kiṃcid apy akarot kadā cana // rm_31.35{35} //

tathā sa matsarākrāntahṛdayo duritāśayaḥ / svayam eva prabhuṃjānaḥ kiṃcin naiva dadau kvacit // rm_31.36{36} //

tataḥ sa samaye kāladharmayukto rujāturaḥ / tad dravyasaṃcayaṃ smṛtvā nitaḥ pretālayaṃ yayau // rm_31.37{37} //

pretībhūto 'pi sa smṛtvā tad dravyasaṃcayaṃ punaḥ / svakoṣṭhālaya āgatya tasthau svāsana āśrayan // rm_31.38{38} //

tatas te bhikṣavaḥ sarve tatkoṣṭhe taṃ mṛtakaṃ yatiṃ / dṛṣṭvā gaṇḍīṃ parāhatya saṃskārtuṃ vidhi cārcayan // rm_31.39{39} //

tato nītvā bahirdeśe saṃskṛtya vahnināpitaṃ / tataḥ pratyāgatāḥ sarve tat koṣṭhadvāram āyayuḥ // rm_31.40{40} //

tatas tal layanadvāraṃ vimucya pātracīvaraṃ / pratyaveksitum ālabdhās taṃ pretaṃ samapaśyata // rm_31.41{41} //

taṃ pretaṃ vikṛtaṃ pātraṃ dhṛtaṃ cīvaraprāvṛtaṃ / dṛṣṭvā te bhikṣavaḥ sarve samudvignā vicerire // rm_31.42{42} //

tatas te bhikṣavaḥ sarve bhagavataḥ purogatāḥ / etat sarvapravṛttāṃtaṃ praṇatvā saṃnyavedayat // rm_31.43{43} //

tac chrutvā bhagavāṃs tasya pretasyānugrahārthataḥ / sa lokodvejanārthaṃ ca tad deśaṃ samupācarat // rm_31.44{44} //

tatrāsau preta ārāt taṃ bhagavaṃtam upāgataṃ / dvātriṃsallakṣaṇāśītivyaṃjanapratimaṇḍitaṃ // rm_31.45{45} //

śatasūryyādhikodbhāsaṃ vyāmābhāsam alaṃkṛtaṃ / ratnāṃgam iva bhadrāṃśaṃ dadarśa śrīghanaṃ muniṃ // rm_31.46{46} //

tatra sa preta ālokya lajjāvibheditāśayaḥ / prarudan sāṃjalir natvā tasthau prasāditāśayaḥ // rm_31.47{47} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ pretaṃ saṃprasāditaṃ / brahmagambhīranirghoṣavacasā paryabhāṣata // rm_31.48{48} //

bhadramukha tvayaivaitad ātmavadhāya durdhiyā / pātracīvaram ādhāya caritaṃ saṃvaraṃ vṛthā // rm_31.49{49} //

yenāpāyasamutpannaḥ pretībhūto durākṛtiḥ / kim idānīṃ ruditvātra svakṛtaṃ paribhuktavān // rm_31.50{50} //

sādhv atra sāṃprataṃ cittaṃ prasādaya mamāntike / asmāc cāpi pariṣkāradravyāc cittaṃ virāgaya // rm_31.51{51} //

mā haivetaḥ punaḥ kālaṃ kṛtvā yāsyasi nairaye / tat saṃghe śaraṇaṃ gaccha tena tvaṃ sadgatiṃ vraje // rm_31.52{52} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa preta utthitaḥ / sa pātracīvaraṃ dravyaṃ saṃghebhyo nirayātayat // rm_31.53{53} //

tataḥ saṃghān praṇatvaiva bhagavatpādayo pure / nipatya svakṛtaṃ pāpaṃ dideśa sāṃjalir mudā // rm_31.54{54} //

bhagavan nātha sarvajña yat pāpaṃ prakṛtaṃ mayā / mātsaryākrāntacittena mahāmūḍhena durdhiyā // rm_31.55{55} //

tat sarvaṃ sāṃprataṃ śāstar darśayāmi bhavatpuraḥ / tat kṣamasvāparādhaṃ me prasīdatu bhavān guruḥ // rm_31.56{56} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa kṛpānvitaḥ / tat pretaṃ sudṛśālokya samapaśyac ciraṃ mudā // rm_31.57{57} //

tataś ca bhagavāṃs tasya tadupāyavimuktaye / sadgatipreraṇārthena dakṣiṇām evam ādiśat // rm_31.58{58} //

etaddānād dhi yat puṇyaṃ tat puṇyaṃ tvam avāpnuyāḥ / uttiṣṭha kṣipram etasmāt pretalokāt sudāruṇāt // rm_31.59{59} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā pretaḥ sa moditaḥ / tatheti pratinaṃditvā natvānumodito 'bhavat // rm_31.60{60} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasya pretasya śubhasādhanaṃ / saddharmaṃ samupādiśya sasaṃghaḥ svāśraye yathā // rm_31.61{61} //

tathā sa preta ākarṇya saddharmaṃ taj jinoditaṃ / triratnaśaraṇaṃ kṛtvā bheje nityaṃ prabodhitaḥ // rm_31.62{62} //

tataḥ kāle samāghrātaḥ ca preto jvaradāhitaḥ / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā mṛto yayau yamālayaṃ // rm_31.63{63} //

tataḥ pretaḥ sa satpuṇyais triratnasmaraṇodbhavaṃ / yamena preritas tasmāt pretamaharddhike yāyau // rm_31.64{64} //

tatrāpi sa samutpanne vismitas taṃ munīśvaraṃ / smṛtvā nityaṃ sadā bheje śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ // rm_31.65{65} //

tataḥ so cintayed evaṃ kutaḥ kutrāham āgataḥ / kena puṇyānubhāvena mahatsaukhyaṃ labhe nv iti // rm_31.66{66} //

iti ciṃtāhate tasya cittapuṇyānubhāvataḥ / triratnasmaraṇāt puṇyād iti mene sa puṇyabhāk // rm_31.67{67} //

tataś cāsau parijñāya triratnabhajanotsukaḥ / saṃbuddhadarśanaṃ karttuṃ manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_31.68{68} //

aho mayā sukhaṃ labdhaṃ tat saṃbuddhaprasādataḥ / tad idāniṃ munīṃdraṃ taṃ draṣṭum arhāmi sarvathā // rm_31.69{69} //

ity evaṃ manasā dhyātvā so 'pi pretamaharddhikaḥ / snātva śuddhāmvaro divyaratnālaṃkārabhūṣitaḥ // rm_31.70{70} //

paṃcagaṃdhaviliptāṃgaṃ pariśuddhāśayaḥ śuciḥ / pūjāpaṃcopahārāṇi dhṛtvā jetāśrame 'sarat // rm_31.71{71} //

tatra jetāśrame bhābhir avabhāsya samaṃtataḥ / vihāre śrīghanaṃ draṣṭuṃ muditaḥ samudācarat // rm_31.72{72} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvānaṃditaḥ sa kṛtāṃjaliḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya purataḥ samupācarat // rm_31.73{73} //

tatas taṃ sugataṃ nāthaṃ samabhyarcya pramoditaḥ / natvā sa sāṃjalir dharmaṃ śrotum ekāṃta āśrayat // rm_31.74{74} //

tataḥ sa bhagavāṃs tasya dṛṣṭvā cittaṃ viśodhitaṃ / bodhicaryāṃ samārabhya saddharmam evam ādiśat // rm_31.75{75} //

śṛṇu sādho 'tra saṃsāre sukhaduḥkhārthakāraṇaṃ / vakṣyāmy etat parijñāya samādhāya śubhe cara // rm_31.76{76} //

yaḥ pumān atra saṃsāre satsaukhyaṃ sarvadechati / sa ādau śraddhayā bhaktyā triratnaśaraṇaṃ gataḥ // rm_31.77{77} //

sarvasatvahitārthena dānaṃ dadyād yathepsitaṃ / etatpuṇyavipākaṃ saṃbodhau me pariṇāmayet // rm_31.78{78} //

itthaṃ kṛtaṃ pradānaṃ yat tad vipāke mahat phalaṃ / kramād vṛddhitaraṃ yāyān na kṣiṇuyāt kadā cana // rm_31.79{79} //

etat puṇyaparītātmā cakravarttī narādhipaḥ / śāstā dharmādhipo rājā bodhisatvaḥ sudhīr bhavet // rm_31.80{80} //

tadāpi sa mahādātā sarvasatvahitechayā / triratnabhajaṇaṃ kṛtvā dadyād dānaṃ yathepsitaṃ // rm_31.81{81} //

etatpuṇyavipākena sa viśuddhāśayaḥ sudhīḥ / suśīlasaṃvaraṃ dhṛtvā triratnaṃ sarvadā bhajan // rm_31.82{82} //

etatpuṇyavipākena sa bhavet tridaśādhipaḥ / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnaṃ sarvadā bhajan // rm_31.83{83} //

sarvasatvahitārthena śīlapāramitā caran / tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai manasā pariṇāmayet // rm_31.84{84} //

etatpuṇyavipākena sa suyāmādhipo bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // rm_31.85{85} //

sarvasatvahitārthena kṣāṃtipāramitā caran / saṃbodhipadalābhāya tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // rm_31.86{86} //

etatpuṇyavipākena sa bhavet tuṣitādhipaḥ / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnaśaraṇaṃ gataḥ // rm_31.87{87} //

sarvasatvahitārthena vīryyapāramitodyataḥ / saṃbodhipadasaṃprāptyai tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // rm_31.88{81!} //

etatpuṇyavipākaiḥ sa nirmāṇaratiyo bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyatat // rm_31.89{82} //

sarvasatvahitārthena dhyānapāramitārataḥ / saṃbodhijñānasaṃprāptyai tatpuṇyaṃ pariṇāmayet // rm_31.90{83} //

etatpuṇyavipākaiḥ sa vaśavartīśvaro bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajano rataḥ // rm_31.91{84} //

sarvasatvahitārthena prajñāpāramitārataḥ / tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai manasā pariṇāmayet // rm_31.92{85} //

etatpuṇyavipākena sa brahmādhipatir bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnārāgaṇodyataḥ // rm_31.93{86} //

sarvasatvahitārthāya samupāyavidhānadhṛk / tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai cetasā pariṇāmayet // rm_31.94{87} //

etatpuṇyavipākena mahābrahmādhipo bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnārādhanodyataḥ // rm_31.95{88} //

sarvasatvahitārthāya praṇidhānasamāhitaḥ / tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai sarvathā pariṇāmayet // rm_31.96{89} //

etatpuṇyavipākena sa maheśādhipo bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // rm_31.97{90} //

sarvasatvahitārthena balapāramitodyataḥ / tatpuṇyaṃ bodhisaṃprāptyai pradhyānaṃ pariṇāmayet // rm_31.98{91} //

etatpuṇyavipākena bodhisatvādhipo bhavet / tatrāpi śraddhayā nityaṃ triratnasaṃprasāditaḥ // rm_31.99{92} //

sarvasatvahitārthasya jñānapāramitārataḥ / tatpuṇyair bodhisaṃprāpto dharmarājo jino bhavet // rm_31.100{93} //

tataḥ sa sugataḥ śāstā jagannātho vināyakaḥ / sarvajño 'rhan mahābhijñas tathāgato munīśvaraḥ // rm_31.101{94} //

tato māragaṇāñ jitvā bodhicaryāṃ prakāśayan / sarvasatvāñ chubhe sthāpya nirvṛtaḥ saugatiṃ vrajet // rm_31.102{95} //

evaṃ matvātra saṃsāre ya ichati śivāṃ gatiṃ / sa evaṃ śraddhayā nityaṃ triratnabhajanodyataḥ // rm_31.103{96} //

sarvasatvahitārthena karotu dānam ādarāt / tataḥ kramāt sa tatpuṇyaiḥ sarvāḥ pāramitā api // rm_31.104{97} //

paripūrya mahābhijñā prāpto bodhim avāpnuyāt / iti matvā śubhe nityaṃ caritavyaṃ śubhārthibhiḥ // rm_31.105{98} //

śubhena sadgatiṃ yāyā pāpena durgatīṃ vrajet / pāpas tu jāyate lobhāt mātsaryamalināśrayāt // rm_31.106{99} //

vopakārāṃ sukhecho 'pi na kiṃ cit sukham āpnuyāt / sarvadā durmatir duṣṭo durgatinirayāśrayaḥ // rm_31.107{100} //

saddharmmanindako mūḍho pāpakarmarato bhavet / tasmāt mātsaryyam utsṛjya sarvasatvahitārthabhṛt / saṃbodhipraṇidhiṃ kṛtvā caren nityaṃ susaṃvare // rm_31.108{1} //

etatpuṇyavipākena saṃsārasukhabhāk sadā / triratnabhajanotsāhī bodhicaryārato bhavet // rm_31.109{2} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ paripūrya yathākramaṃ / śivāṃ bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_31.110{3} //

evaṃ tvaṃ vā parijñāya triratnaśaraṇaṃ gataḥ / bodhicittaṃ samādhāya cara nityaṃ susaṃvare // rm_31.111{4} //

tathā te sarvadā bhadraṃ bhaven nityaṃ samantataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_31.112{5} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa paribodhitaḥ / tatheti hi pratiśrutvā prābhyanaṃdat prasāditaḥ // rm_31.113{6} //

tataḥ sa taṃ jagannāthaṃ praṇatvā sāṃjalir mudā / tridhā pradakṣiṇīkṛtvā praṇatvā svālaye 'carat // rm_31.114{7} //

tatra prāptaḥ prasannātmā so 'pi pretamaharddhikaḥ / triratnaṃ śaraṇaṃ kṛtvā pracaran sarvadā mudā // rm_31.115{8} //

tad rātrau tatprabhāṃ dṛṣṭvā bhikṣavo vismayānvitāḥ / sarve te prātar utthāya natvāpṛchan munīśvaraṃ // rm_31.116{9} //

bhagavan nātha sarvajña ko 'dya rātrāv ihāgataḥ / etad vṛttaṃ samākhyāya sarvān naḥ paribodhaya // rm_31.117{10} //

iti tair bhikṣubhiḥ pṛṣṭe bhagavān sa munīśvaraḥ / tān sarvān sāṃghikān dṛṣṭvā bodhayitum upādiśat // rm_31.118{11} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yo 'dya rātrāv ihāgataḥ / etat sarvaṃ pravṛttāṃtaṃ pravakṣyāmi suvistaraṃ // rm_31.119{12} //

yo 'sau śreṣṭhī mahāśrāddhaḥ saugate śāsane mudā / śraddhayā pravrajitvātra brahmacaryaṃ mudā caran // rm_31.120{13} //

pravrajitaḥ sa mātsaryaparibhūto durāśayaḥ / labdhadravyaṃ na kasmai cid dadau kiñcit kadā cana // rm_31.121{14} //

kevalaṃ saṃcayaṃ kṛtvā koṣṭhāgāre nidhāya tat / guptīkṛtvā prayatnena vyabhajan naiva kiṃ cana // rm_31.122{15} //

tataḥ kāle samāghrāte dhyātvā tad dravyasaṃcayaṃ / mṛtaḥ pretālayotpannaḥ pretodbhavad bhayānakaḥ // rm_31.123{16} //

tad dravyasaṃcayaṃ smṛtvā mātsaryākulitāśayaḥ / punaḥ pratyāgatas tatra svālaye saṃnyaṣīdata // rm_31.124{17} //

tatra taṃ saṃsthitaṃ pretaṃ dṛṣṭvāhaṃ samupācaran / āryadharmam upādiśya prābodhayaṃ prasādayan // rm_31.125{18} //

tataḥ sa suprasannātmā sasaṃghasya mamāṃtike / sa pātracīvaraṃ sarvaṃ taddravyaṃ nirayātayat // rm_31.126{19} //

etatpuṇyānubhāvena triratnaśaraṇaṃ gataḥ / kāle tataḥ paricyutvā pretamaharddhiko 'bhavat // rm_31.127{20} //

tatra sa suprasannātmā smṛtvā ratnatrayaṃ mudā / matsaddharmāmṛtaṃ pātum iha rātrau samāgataḥ // rm_31.128{21} //

sa saddharmāmṛtaṃ pītvā mamāntike prasāditaḥ / saṃbodhisādhanotsāhī muditaḥ svālaye 'carat // rm_31.129{22} //

yo 'yaṃ śreṣṭhī na cānyo hi rātrāv iha samāgataḥ / yat sa mṛto 'bhavat pretas mātsaryaduritāśrayāt // rm_31.130{23} //

tasmāt mātsaryam uddhṛtya tyajantu śubhavāṃchinaḥ / mātsaryaṃ hi trilokeṣu pāpamūlaṃ nigadyate // rm_31.131{24} //

evaṃ matvātra saṃsāre duḥkhākaraṃ sukhāṃtakaṃ / mātsaryaṃ sumaduṣṭaṃ ripuṃ jayata sarvathā // rm_31.132{25} //

mātsaryaṃ jīyate yair hi samuddhṛtya svamānasāt / te eva mānino vīrāḥ śūrāḥ prājñā vicakṣaṇāḥ // rm_31.133{26} //

ye ca jetuṃ na mātsaryaṃ śaknuvaṃti kathaṃ cana / kiṃ te śūrā vijetāro virā na kleśabhojinaḥ // rm_31.134{27} //

yeṣāṃ na jāyate citte mātsaryan duḥkṛtākaraṃ / te eva sukhino virā jayinaḥ kleśaghātakāḥ // rm_31.135{28} //

yāvan na jīyate citte mātsaryaṃ duritāśayaṃ / tāvat kiṃ te suvīrā vā kṣaṇāt kleśānucāriṇaḥ // rm_31.136{29} //

ye ca kleśavaśā vīrā na te dhīrā vicakṣaṇāḥ / kṣaṇāt kiṃ cin nimitteti careyur vikṛtāśayāḥ // rm_31.137{30} //

tatas te kleśasaṃtaptā mūḍhā rāgāgnidāhitāḥ / duṣṭāḥ krodhāgnisaṃdagdhāḥ saṃpaśyeyur na kiṃ cana // rm_31.138{31} //

tatas te 'ndhā ivāloke careyur na ca satpathe / kumārga eva saṃraktāḥ pracareyuḥ pramāditāḥ // rm_31.139{32} //

tato durjanasaṃraktā māracaryānucāriṇaḥ / asanmitropadeśena pracareyur mṛṣādṛśaḥ // rm_31.140{33} //

tataḥ saddharmanindāṃ kṛtvā dānādi saṃcare / vighnaṃ kartuṃ samudyogaṃ kuryur nityaṃ samāhitāḥ // rm_31.141{34} //

tatas te pāpino duṣṭā unmattā iva tāyinaḥ / svayaṃ naṣṭāḥ parāṃś cāpi nāśayeyuḥ pravaṃcakāḥ // rm_31.142{35} //

tatas te kleśasaṃtaptā mahopāyānurāgiṇaḥ / sughorāṇi pāpāni kuryāttiḥ śaṃkitāśayāḥ // rm_31.143{36} //

tato bhakṣam apīchaṃtaṃ bhuktvāgamye 'pi saṃratāḥ / viparītasamācārāḥ pracāreyur virodhitāḥ // rm_31.144{37} //

tatas te pātakālīḍhā mahāduḥkhābhighātitāḥ / tīvrātivedanāghrātā mṛtā yāyur yamālayaṃ // rm_31.145{38} //

tatra yamo mahārājā dṛṣṭvā taṃ duritāśayaṃ / sahasā karmaśāsibhyaḥ samarpya saṃpracodayan // rm_31.146{39} //

tatra tair yamadūtās tāṃ gṛhītvā sahasā balāt / yathā karmānusāreṇa śāsayeyur yathāvidhiṃ // rm_31.147{40} //

tatra te daivabhogyāṃ bhuktvā bhoktuṃ samaṃtataḥ / coditā yamadūtaiś ca bhrameyur narakeṣv api // rm_31.148{41} //

tatra te daivabhogyāni bhuktvātitīvraduḥkhitāḥ / asahyavedanākrāṃtā niṣīdeyuḥ prakheṭitāḥ // rm_31.149{42} //

evaṃ te daivabhogyāṃ bhuktvā tathā ciraṃ sadā / narakān narake gatvā duḥkhāny evāśnuyu vabha // rm_31.150{43} //

yadā te daivayogānte tīvrātivedanāhatāḥ / triratnasaṃsmṛtiṃ kṛtvā praṇameyuḥ samānatāḥ // rm_31.151{44} //

tadā tān sugatān dṛṣṭvā kṛpayā saṃpracoditāḥ / dṛkprabhābhiḥ samuddhṛtya preṣayeyuḥ surālaye // rm_31.152{45} //

tatra te sukhasaṃpannāḥ smṛtvā ratnatrayaṃ mudā / sarvadā śaraṇaṃ kṛtvā pracareyuḥ samāhitāḥ // rm_31.153{46} //

tathaitatpuṇyapākena saṃbuddhaśāsane gatāḥ / śraddhayā satkṛtiṃ kṛtvā śṛṇuyur dharmam ādarāt // rm_31.154{47} //

tat saddharmāmṛtāsvādaṃ labdhvā te parimoditāḥ / bodhicittaṃ samāsādya prakuryu dānam ādarāt // rm_31.155{48} //

tatas tatpuṇyapākena suśīlāḥ saṃvarodyatāḥ / sarvasatvahitaṃ kṛtvā sādhayeyuḥ śubhāṃ cariṃ // rm_31.156{49} //

tato vīryabalenaiva jitvā kleśagaṇān ripūn / tatas te vimalātmāno dhyātvā yogasamāhitāḥ // rm_31.157{50} //

prajñābdhipāram āsādya jñānaratnam avāpnuyuḥ / tato māragaṇāṃ jitvā pariśuddhās trimaṇḍalāḥ // rm_31.158{51} // samyakṣaṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_31.159{52} // evaṃ matvātra saṃsāre mātsaryaṃ mūlam enasāṃ / bodhicittāsinochitvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_31.160{53} //

tato vo maṃgalaṃ nityaṃ bhaved bhave samaṃtataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // rm_31.161{54} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sāṃghikā mudā / sarve 'pi pratibuddhitvā prābhyanaṃdan prasāditāḥ // rm_31.162{55} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / evaṃ tvaṃ nṛpa mātsaryyaṃ tyaktvā cara śubhe sadā // rm_31.163{56} //

prajāś cāpi tvayā rājan bodhayitvā prayatnataḥ / bodhicaryāśayāḥ kṛtvā pratiṣṭhāpyāḥ śubhe sadā // rm_31.164{57} //

evaṃ te sarvadā bhadraṃ bhaved bhave samaṃtataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_31.165{58} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_31.166{89!} //

pretībhūtāvadānaṃ duritahṛtamataiḥ śreṣṭhino lobhino ye śṛṇvaṃti śravayaṃti pramuditamanasaḥ śraddhayedaṃ manuṣyāḥ / mātsaryaṃ te vihāya trimaṇiśaraṇagāḥ sarvasatvānurāgā dānaṃ datvā prasannāḥ satataśubhacarā yānti buddhālayaṃ te // rm_31.167{60} //

++ iti śrīratnāvadānatatve pretībhūtāvadānaṃ samāptam ++

xxxii virūpāvadāna athāśoko maharājaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayec caivam ādarāt // rm_32.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tad yathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuṃ ca me 'rhati // rm_32.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_32.3{3} //

sādhu śṛṇu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ te pravakṣyāmi tava dharmapravṛddhaye // rm_32.4{4} //

tad yathaivaṃ puraikasmin samaye sa munīśvaraḥ / bhagavāṃ trijagacchāstā dharmarājas tathāgataḥ // rm_32.5{5} //

sarvajñaḥ sākyasiṃho 'rhaṃ chrāvstyā bahir āśrame / jetodyāne vihāre 'smin vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_32.6{6} //

tadā tatra sabhāmadhye siṃhāsane sumaṃḍite / sarvasatvahitārthena dharmam ādeṣṭum āśrayat // rm_32.7{7} //

tatra te bhikṣavaḥ sarve bhikṣuṇyo 'pi samāgatāḥ / yatinaś cailakāś caivam upāsakā upāsikāḥ // rm_32.8{8} //

vratino bodhisatvāś ca saṃbodhiguṇalālasāḥ / nirgranthās tīrthikāś cāpi tāpasāś ca maharṣayaḥ // rm_32.9{9} //

brahmaśakrādayo devā lokapālā maharddhikāḥ / daityā yakṣāś ca gaṃdharvāḥ kinnarāś cāpi rākṣasāḥ // rm_32.10{10} //

siddhā vidyādharāś cāpi nāgāś ca garuḍā api / sādhyā grahāḥ satārāś ca vasavaś cāpsarogaṇāḥ // rm_32.11{11} //

brāhmaṇāḥ kṣatriyāś cāpi nṛpā rājakumārakāḥ / vaiśyāś ca maṃtriṇo 'mātyāḥ śreṣṭhinaś ca mahājanāḥ // rm_32.12{12} //

gṛhasthā vaṇijaḥ sārthavāhāś ca dhanino 'pi ca / śilpinaḥ paurikāś cāpi jānapadāś ca nairgamāḥ // rm_32.13{13} //

grāmyāḥ kārpaṭikāś cāpi saddharmaśravaṇārthinaḥ / sarve te samupāgatya vihāre samupāviśan // rm_32.14{14} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sarve te saṃprasāditāḥ / natvā pradakṣiṇīkṛtya purataḥ samupācaran // rm_32.15{15} //

tatra sarve 'pi te lokāḥ samabhyarcya yathākramaṃ / taṃ munīndraṃ praṇatvaiva dharmaṃ śrotum upāśrayan // rm_32.16{16} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tān sarvān samupāśritān / bodhicaryāṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_32.17{17} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve te tridaśādayaḥ / lokāḥ satyam iti jñātvā prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_32.18{18} //

tasminn avasare tatra śrāvastyāḥ pauriko gṛhī / āsīn mahādhanaḥ śrīmāñ chṛdopamo mahājanaḥ // rm_32.19{19} //

sa svakulasamārāmāṃ svakuladharmacāriṇīṃ / kāṃtāṃ bhāryyāṃ samānīya samyakvyūhe yathāvidhiḥ // rm_32.20{20} //

tataḥ sa kāmasaṃraktaḥ sukāminyā tayā saha / yathechayā sukhaṃ bhuktvā reme nityaṃ pracoditaḥ // rm_32.21{21} //

tatas tasya gṛhasthasya yathākāmaṃ prabhuṃjataḥ / samaye sā satī bhārya garbhitābhūt kṛśāṃgikā // rm_32.22{22} //

tataḥ sā samaye 'sūta dārakaṃ durbhagākṛtiṃ / durvarṇaṃ duritākāraṃ virūpaṃ vikṛtāśrayaṃ // rm_32.23{23} //

dṛṣṭvā taṃ dārakaṃ mātā bhinnāśayā viṣeditāḥ / kiṃ īdṛg ātmajenāpi dhig mām iti vyaciṃtayat // rm_32.24{24} //

tataḥ sa janakaḥ śrutvā taṃ jātaṃ vikṛtāśrayaṃ / virūpaṃ durbhagākāram ity evaṃ samaciṃtayat // rm_32.25{25} //

aho kiṃ prakṛtaṃ pāpaṃ janmāṃtare purā mayā / yenāyaṃ durbhagākāro virūpo jāyate sutaḥ // rm_32.26{26} //

tad atra kiṃ mayopāyaṃ karttavyaṃ nāpi manyate / dhig māṃ yena sute jāte lajjayā me sukhaṃ hṛtaṃ // rm_32.27{27} //

tathāpi kiṃ kariṣyāmi daivāt me jāyate hy ayaṃ / tad virūpo 'pi putro 'yaṃ pālanīyo mayātmajaḥ // rm_32.28{28} //

iti bhartroditaṃ śrutvā sā bhāryyāpy evam abravīt / yad ābhyāṃ prakṛtaṃ pāpaṃ tatphalaṃ bhujyate khalu // rm_32.29{29} //

yad abhāvi na tad bhogyaṃ bhāvi cen na tad anyathā / sarvatra bhāvino bhogyaṃ bhuṃjate sarvajaṃtavaḥ // rm_32.30{30} //

tad atrāham imaṃ bālaṃ pālayeyaṃ prayatnataḥ / ity uktvā sā vibhinnāsyā nārī tasthau pralajjitā // rm_32.31{31} //

taṃ virūpaṃ sutaṃ jātaṃ vīkṣya sa janako 'pi ca / lajjāvidīrṇacitto 'bhūn nirutsāhaviṣāditaḥ // rm_32.32{32} //

hā mayā kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ manyate na bhavāṃtare / yato 'yaṃ dārako jāto virūpo durbhagākṛtiḥ // rm_32.33{33} //

tathāpi kiṃ kariṣyāmi daivān no jāyate hy ayaṃ / daivabhogyaṃ prabhoktavyaṃ sarvair api hi jaṃtubhiḥ // rm_32.34{34} //

avaśyaṃ bhāvino bhavanti sarvadehināṃ / tad ayaṃ svātmajo bālaḥ pālanīyotmayā mayā // rm_32.35{35} //

iti dhyātvā pitā so 'thadṛṣṭvā tasya śiśor mukhaṃ / lajjayā pratibhinnāsyas tasthau daivānucintayan // rm_32.36{36} //

tato jñātīn samāhūya kṛtvā jātimahaṃ sa ca / pitāsya nāma vikhyāte kuruteti samabravīt // rm_32.37{37} //

tatas te jñātayaḥ sarve saṃkṛtvā samataṃ tathā / tad gṛhasthaṃ samāmaṃtrya pura evam upādiśan // rm_32.38{38} //

gṛhapate virūpo 'yaṃ putro yat tava jāyate / tasmād bhavatun āmnāyaṃ prasiddho bālako bhuvi // rm_32.39{39} //

tataḥ snehād virūpo 'sau mātrā yatnena pālitaḥ / krāmāt puṣṭo vivṛddhābhūd hradastham iva paṃkajaṃ // rm_32.40{40} //

tadā yadā kumāratvaṃ prāptaḥ sa vikṛtāśrayaṃ / svarūpaṃ darppaṇe dṛṣṭvā virūpo lajjito 'bhavat // rm_32.41{41} //

tato jehrīyamāno 'sau virūpaḥ parimohitaḥ / pāpaciṃtāparitātmā manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_32.42{42} //

hā mayā kiṃ kṛtaṃ pāpaṃ yenāhaṃ duritākṛtiḥ / kiṃ mamānena kāyena mṛtyuṃ me 'tra varaṃ dhruvaṃ // rm_32.43{43} //

kiṃ kariṣye virūpo 'haṃ kva yāsyāmi durākṛtiḥ / kiṃ mamānena jīvena kevalaṃ duḥkhabhoginā // rm_32.44{44} //

tad atrāhaṃ gṛhaṃ tyaktvā vanodyāne samāśrayan / saṃbuddhaṃ sugataṃ dhyātvā mṛtyuṃ gaccheya muktaye // rm_32.45{45} //

avaśyam eva sarveṣāṃ jaṃtūnaṃ maraṇaṃ bhave / tan mamedṛg virūpo 'smin śarīre jīvite spṛhā // rm_32.46{46} //

yady atrāhaṃ ciraṃ jīvī nindito duḥkham āpnuyāṃ / tad buddhaṃ sugataṃ dhyātvā tiṣṭheyaṃ prāṇamuktaye // rm_32.47{47} //

tat saṃbuddhaṃ jinaṃ dhyātvā mṛto 'haṃ yadi sāṃprataṃ / tat puṇyaḥ paritātmā sugatiṃ gacheya sarvathā // rm_32.48{48} //

ye buddhaṃ sugataṃ smṛtvā gachanti mṛtyum ātmanā / durgatiṃ te na gachanti samyānty eva sukhāvatīṃ // rm_32.49{49} //

tasmāt te sudhiyaḥ santaḥ tyaktvā yāyāt kulaṃ gṛhaṃ / saṃbuddhasmaraṇaṃ dhyātvā tiṣṭhanti nirjane vane // rm_32.50{50} //

tathāhaṃ tat samālokya saṃbuddhaṃ śaraṇaṃ gataḥ / samādhāya sadā smṛtvā vaseyaṃ vijane vane // rm_32.51{51} //

ity evaṃ manasā dhyātvā virūpaḥ sa prasannadhīḥ / sa saṃpadaṃ gṛhaṃ tyaktvā jīrṇodyānaṃ samāśrayat // rm_32.52{52} //

tatrodyāne vivikte sa parṇakuṭṭiṃ samāśrayan / bhagavantam anusmṛtvā tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_32.53{53} //

tadā sa bhagavāñ chāstā taṃ tathā sthitaṃ / viśuddhāśayam ālokya samuddhartuṃ samudyataḥ // rm_32.54{54} //

tataḥ sa bhagavān nātho bhikṣusaṃghasamanvitaḥ / tatrodyāne virūpaṃ taṃ paśyan bhāsvān upācarat // rm_32.55{55} //

tatprabhāparispṛṣṭo 'sau virūpaḥ satsukhānvitaḥ / vismitas taṃ samāyātaṃ sasāṃghikam apaśyata // rm_32.56{56} //

taṃ munīṃdraṃ samālokya virūpaḥ sa vimohitaḥ / jehrīyamāna utthāya parāyituṃ tato 'carat // rm_32.57{57} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā virūpaṃ taṃ parāyitaṃ / sahasarddhyā diśo mārge nirudhyābhyatiṣṭhata // rm_32.58{58} //

tathā nirudhyamānaḥ sa virūpas tena śāsinā / parāyituṃ prayatnena na śaśāka kathaṃ cana // rm_32.59{59} //

sa parikhinnātmā virūpo lajjitāśayaḥ / parṇakuṭṭisamāsīnaṃs tasthau bhīto divāndhavat // rm_32.60{60} //

tatra sa bhagavān dṛṣṭvā nilīnaṃ lajjayāsane / saṃnirodhasamāpattiṃ samādhiṃ vidadhe tadā // rm_32.61{61} //

tataḥ sa bhagavañ chāstā tat samādheḥ samutthitaḥ / svayaṃ virūpam ātmānaṃ nirmāya vikṛtāśrayaṃ // rm_32.62{62} //

bhojanapūrṇam ādāya śarāvaṃ mṛnmayaṃ tataḥ / śanais tasya virūpasya parṇakuṭṭyantike 'carat // rm_32.63{63} //

tatra taṃ samupāyātaṃ virūpaṃ vikṛtāśrayaṃ / sa virūpaḥ samālokya harṣita evam abravīt // rm_32.64{64} //

svāgataṃ bho sahāye hi kutra gantum ihāgataḥ / tiṣṭhātrāvāṃ sadāvāse vatsyāvahe sukhānvitā // rm_32.65{65} //

iti tenoditaṃ śrutvā bhagavān sa virūpadhṛk / tvāṃ draṣṭum ihāyāmi proktveti samupāśrayet // rm_32.66{66} //

tatra sthitaḥ kathāṃ kṛtvā bhagavān sa virūpadhṛk / dadau tasmai virūpāya surasāmṛtabhojanaṃ // rm_32.67{67} //

tat pradattaṃ prabhuktvānnaṃ sa virūpaḥ sa moditaḥ / tatkṣaṇāt paripuṣṭāṅgo babhūva prīṇitendriyaḥ // rm_32.68{68} //

tataḥ sa bhagavāñ chāstā dṛṣṭvā taṃ saṃpramoditaṃ / svarūpeṇa sthitas tatra vyarājat saṃprabhāsayan // rm_32.69{69} //

taṃ saumyabhadrarūpāṅgaṃ śrīghanaṃ śubhiteṃdriyaṃ / sa virūpaḥ samālokya vismitaś caivam abravīt // rm_32.70{70} //

aho kathaṃ bhavaty evam abhirūpataro bhavān / kasya puṇyavipākān tad vaktum arhati me puraḥ // rm_32.71{71} //

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / bodhayituṃ virūpaṃ taṃ samālokyaivam ādiśat // rm_32.72{72} //

mahāvidyāsti me sādho saṃbodhisādhanottamā / cittaprasādasaṃjātajananyākhyā mahebalaḥ // rm_32.73{73} //

tasyā eva prabhāvena bhavāmy ahaṃ śubheṃdriyaḥ / samaṃtabhadrarūpāṅgaḥ sarvasatvamanoharaḥ // rm_32.74{74} //

ity ādiśya munīndraḥ sa bhagavāṃs tatra śubhāsane / saddharmaṃ samupādestuṃ samāśrayat prabhāsayan // rm_32.75{75} //

tatas te sāṃghikāḥ sarve saumyarūpāḥ śubheṃdriyāḥ / parivṛtya munīndraṃ taṃ puraskṛtyopatasthire // rm_32.76{76} //

tān sarvān samupāsīnān saumyarūpāñ chubhendriyān / dṛṣṭvā taṃ sugataṃ matvā babhūva vismayānvitaḥ // rm_32.77{77} //

aho bhāgya mayā labdhaṃ mahatpuṇyam ihādhunā / yan mamārthe munīndro 'yaṃ sasāṃghika upāgataḥ // rm_32.78{78} //

nūnam atra munīndro 'yaṃ matkarmaparicoditaḥ / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ sasaṃghaḥ kṛpayāgataḥ // rm_32.79{79} //

tad aham asya munīndrasya śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ / satkṛtya saugataṃ dharmaṃ śrotum arhe samāhitaḥ // rm_32.80{80} //

ity evaṃ manasā dhyātvā virūpaḥ sa pramoditaḥ / upetya sāṃjalir natvā taṃ munīndram upāśrayat // rm_32.81{81} //

tadā tasya virūpasya buddhapuṇyānubhāvataḥ / lakṣmī prādurabhūt tatra divyabhogapradāyinī // rm_32.82{82} //

tadā so 'bhūd virūpo 'pi divyābhirūpasundaraḥ / pariśuddhatrikāyo 'pi sadguṇārtho śubhāṃśikaḥ // rm_32.83{83} //

tataḥ so 'tiprasannātmā dṛṣṭvaitat mahad adbhutaṃ / mudā tasya muneḥ pādau vavande sa kṛtāṃjaliḥ // rm_32.84{84} //

tataḥ utthāya taṃ nāthaṃ bhagavaṃtaṃ sasāṃghikaṃ / samālokya prasannātmā prārthayat sa samādarāt // rm_32.85{85} //

bhagavan bhavatā śāstaḥ kṛpādṛṣṭiprasādataḥ / prādurbhūtātra me lakṣmī bhavāmi yātisuṃdaraḥ // rm_32.86{86} //

tad etan mahad āścaryaṃ dṛṣṭvā me rocate manaḥ / bhavatāṃ śaraṇe sthitvā carituṃ saṃvaraṃ sadā // rm_32.87{87} //

tad atra bhagavan nātha kṛpayā buddhaśāsane / anvāhṛtya śubhe dharme niyoktuṃ māṃ samarhati // rm_32.88{88} //

śraddhayāhaṃ jagannātha bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / pravrajya saṃvaraṃ dhṛtvā cariṣye 'tra samāhitaḥ // rm_32.89{89} //

iti tat saṃprārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tasya śuddhāśayam ālokya samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_32.90{90} //

yadi vāṃchāsti te vatsa carituṃ saugataṃ vrataṃ / pitur ājñāṃ samāsādya prāgacha dāsyate tadā // rm_32.91{91} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa pratiharṣitaḥ / mudā tasya muneḥ pādau praṇatvaiva tato 'carat // rm_32.92{92} //

tatra sa svagṛhe gatvā pādau pituḥ kṛtāṃjaliḥ / praṇatvā purataḥ sthitvā prāvadad evam ādarāt // rm_32.93{93} //

tatodyāne virūpo 'ham iti lajjāviṣāditaḥ / parṇakuṭyāṃ samāsīno dhyatvā vasāmi yogavit // rm_32.94{94} //

tatra sa bhagavān buddhaḥ sasaṃghaḥ svayam āgataḥ / bodhayitvāmṛtaṃ bhogyaṃ dadāti samupāyavit // rm_32.95{95} //

tad dattam amṛtaṃ bhuktvā bhavāmi suṃdarākṛtiḥ / lakṣmīś cāpi samudbhūtā mamaivaṃ jāyate śubhaṃ // rm_32.96{96} //

etat sarvaṃ munīndrasya kṛpādṛṣṭiprasādataḥ / nānyathā hīti vijñāya prasīda sugate sadā // rm_32.97{97} //

evam etat mahaccitraṃ dṛṣṭvā me saṃprasāditaṃ / mano 'dya śāsane bauddhe carituṃ rocate vrataṃ // rm_32.98{98} //

etatsaṃprārthanāṃ kartum ihāhaṃ prāgato mudā / tad atra kṛpayā tāta tad anujñāṃ pradehi me // rm_32.99{99} //

etatpuṇyavibhāgena tvaṃ cāpi sugatīṃ vrajeḥ / tatra ca sarvadā saukhyaṃ bhuktvā yāyāj jinālayaṃ // rm_32.100{100} //

iti matvā prasīdātra mā kuruṣva mano 'nyathā / śraddhayānugrahaṃ kṛtvā tad anujñāṃ pradehi me // rm_32.101{1} //

iti saṃprārthitaṃ śrutvā sa gṛhasthaḥ savismayaḥ / pitā taṃ svātmajaṃ dṛṣṭvā sucirād evam abravīt // rm_32.102{2} //

aho hi bhāgyavān putra puṇyavāñchābhi sāṃprataṃ / yato 'sau kṛpayopetya buddhat tvām abhirakṣati // rm_32.103{3} //

tat te 'sti yadi vāñchati carituṃ saugataṃ vrataṃ / taṃ buddhaśaraṇaṃ gatvā vrataṃ cara samāhitaḥ // rm_32.104{4} //

iti pitroditaṃ śrutvā sa virūpaḥ prasāditaḥ / pādau pitroḥ praṇatvaiva sahasā prācarad gṛhāt // rm_32.105{5} //

tato jetāśrame gatvā sa virūpaḥ pramoditaḥ / pādau tasya muner natvā prārthayed evam ādarāt // rm_32.106{6} //

bhagavan nātha sarvajña labdhānujñaḥ sāmāgatāḥ / tad bhavān kṛpayā mahyaṃ saṃvaraṃ dātum arhati // rm_32.107{7} //

iti saṃprārthite tena bhagavāṃs tasya mastake / savyahastena saṃspṛṣṭvā śāsane taṃ samagrahīt // rm_32.108{8} //

tatra sa vrājitaḥ sāstrā virūpo muṇḍito 'pi saḥ / khikkhiripātrabhṛc cīvaraprāvṛto vabhau // rm_32.109{9} //

tataḥ sa bhikṣur ātmajñaḥ saṃyamī vijiteṃdriyaḥ / matvā saṃsārasaṃskāragatīḥ kṣaṇavighātinīḥ // rm_32.110{10!} // bhitvāvidyāgaṇān bodhipakṣe dharmeṣu prodyataḥ // rm_32.111{10!} // tataḥ sa dhāraṇīvidyāsamādhinirato yatiḥ / sarvakleśagaṇāñ jitvā sākṣād arhatvam āptavān // rm_32.112{11} //

saṃsāralābhasatkāraniḥspṛho nirmalāśayaḥ / pariśuddhatrikāyaś ca nirvikalpo niraṃjanaḥ // rm_32.113{12} //

sa devāsuralokānām api traidhātucāriṇāṃ / mānyaḥ pūjyo 'bhivandyo 'bhūd brahmacarī sa yogavit // rm_32.114{13} //

tadā te bhikṣavaḥ sarve dṛṣṭvā taṃ yatim uttamaṃ / vismitās taṃ muniṃ natvā paprachus tat purākṛtaṃ // rm_32.115{14} //

bhagavann arhatānena kiṃ karma prakṛtaṃ purā / yenāyaṃ duritākāro virūpo jāyate 'dhunā // rm_32.116{15} //

yac cāyaṃ bhagavāc chāsta bhavatā saṃprasāditaḥ / lakṣmīvān abhirūpaś ca bhavati sadguṇārataḥ // rm_32.117{16} //

yac cāyaṃ śāsane bauddhe śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ / sahasā kleśasaṃghārīñ jitvārhattvaṃ samāptavān // rm_32.118{17} //

tad asya sarvavṛttāṃtaṃ yad anena purākṛtaṃ / suvistaraṃ samākhyāya sarvān naḥ paribodhaya // rm_32.119{18} //

iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ / sarvāṃs tān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // rm_32.120{19} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad anena purākṛtaṃ / tat sarvaiḥ karma vakṣyāmi sarvalokaprabodhane // rm_32.121{20} //

yathābhūt purā buddhaḥ puṣyābhidhas tathāgataḥ / sarvajño 'rhañ jagacchāstā dharmarājo munīśvaraḥ // rm_32.122{21} //

sa bhagavāñ jagannāthaḥ kṛtvā bhadraṃ samaṃtataḥ / sarvatra saugataṃ dharmam upadeṣṭum upācarat // rm_32.123{22} //

evaṃ sarvatra lokeṣu sasāṃghikaḥ sa mārajit / pūrvottaradiśo bhāge rājadhānīm upāśrayat // rm_32.124{23} //

tatra sa bhagavāñ chāstā sarvasatvahitārthabhṛt / ādimadhyāntakalyāṇam āryadharmam upādiśat // rm_32.125{24} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokaḥ prabodhitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā pracerire śubhe sadā // rm_32.126{25} //

tatra sa bhagavān puṣyo buddhadṛṣṭya samaṃtataḥ / loke paśyan hitaṃ kartuṃ dadarśa dvau jinātmajau // rm_32.127{26} //

ekaḥ śākyamunir nāma maitreyaś cāparaḥ sudhīḥ / tasmin kāle ubhav etau bodhisatvau jinātmajau // rm_32.128{27} //

maitreyasya subuddheḥ svasaṃtatiḥ paripākitā / tasya śāstuś ca vaineyāḥ satvā na paripācitāḥ // rm_32.129{28} //

śākyamunes tu vaineyāḥ paripakvā na saṃtatiḥ / evaṃ sa sugataḥ puṣyo dṛṣṭvaivaṃ samaciṃtayat // rm_32.130{29} //

aho śākyamuner na svasantatiḥ paripācitā / tatsvasantatipākārthaṃ careyāhaṃ tadantike // rm_32.131{30} //

iti vicintya puṣyaḥ sa tathāgataḥ sasāṃghikaḥ / himavaṃtaṃ giriṃ gatvā pracakrāma prabhāsayan // rm_32.132{31} //

tatra ratnaguhāyāṃ sa praviśya sa munīśvaraḥ / tejodhātusamāpanno dhyātvā tasthau śubhāsane // rm_32.133{32} //

tasmiṃś ca samaye tatra śākyamuniḥ sa sanmatiḥ / phalamūlasamāhartuṃ tadantikam upācarat // rm_32.134{33} //

tatra ratnaguhāyāṃ taṃ puṣyaṃ tathāgataṃ muniṃ / suparyaṅkasamāsīnaṃ dhyānalīnaṃ prabhāsitaṃ // rm_32.135{34} //

dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ paribhūṣitaṃ / ratnāvalim ivojvālaṃ śatasūryyādhikaprabhaṃ // rm_32.136{35} //

saumyaṃ divyātiriktābhaṃ samaṃtabhadrarūpiṇaṃ / suprasannamukhāmbhojaṃ dharmarājaṃ samaikṣata // rm_32.137{36} //

tatra taṃ sugataṃ dṛṣṭvā śākyamuniḥ sa moditaḥ / sahasā sāṃjalir natvā pūjāṃgainārcayan mudā // rm_32.138{37} //

tataḥ sa ekapādena sthitvā saptaniśāṃ mudā / sāṃjaliḥ praṇatiṃ kṛtvā tuṣṭāva gāthayānayā // rm_32.139{38} //

na divi bhuvi vā nāsmil loke na vaiśravaṇālaye / na marubhavane divye sthāne na dikṣu vidikṣu vā // rm_32.140{39} //

caratu vasudhāṃ sphītāṃ kṛtsnāṃ saparvatakānanāṃ / puruṣavṛṣabhasya tulyānyo mahāśramaṇaḥ kutaḥ // rm_32.141{40} //

etayo gāthayā stutvā taṃ puṣyaṃ sugataṃ muniṃ / sa śākyamunir utsāhāt saptarātriṃ mudā bhajan // rm_32.142{41} //

tataḥ saptadinānte sa puṣyathāgato mudā / paristutas tam ālokya śākyamunim abhāṣata // rm_32.143{42} //

sādhu sādhu mahāsatva tvam evaṃ yat samudyataḥ / anena balavīryeṇa saṃpannena dvijottama // rm_32.144{43} //

navakalpāḥ parāvṛttāḥ saṃstutyādya tathāgataṃ / kramāt pāramitāḥ pūrya saṃbodhiṃ samavāpnuyāḥ // rm_32.145{44} //

ity ādiśya munīndro 'sau puṣyo dharmādhipo jinaḥ / parivṛtto maheśākhyais tatra dhyānārato 'bhasat // rm_32.146{45} //

so 'pi śākyamunir bodhisatvo dvijottamaḥ sudhīḥ / tasya puṣyasya sadbhaktya śaraṇasthaḥ sadābhajat // rm_32.147{46} //

tatra tasmin sthite buddhe devī guhānivāsinī / tadguhāyāṃ praveṣṭum 'sau na śaśāka kathaṃ cana // rm_32.148{47} //

tataḥ sātivirūpākṣā vikṛtāṃśā durākṛtiḥ / bhūtvā taṃ sugataṃ puṣyaṃ dhyānālīnam abhīṣapat // rm_32.149{48} //

tathā sā sucireṇāpi bhīṣapītvāpi durmatiḥ / kiñcit tasya muneś cittaṃ cārayituṃ śaśāka na // rm_32.150{49} //

tadā sā śaṃkitākhinnā vismayāhatamānasā / svarūpeṇaiva taṃ draṣṭuṃ praṇatā samupācarat // rm_32.151{50} //

tatra taṃ sugataṃ puṣyaṃ tathāgatam munīśvaraṃ / dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaiḥ parimaṇḍitaṃ // rm_32.152{51} //

sarvātikrāṃtasaumyābhaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ / śāntarūpaṃ subhadrāṃgaṃ dhyānālīnam apaśyata // rm_32.153{52} //

dṛṣṭvaiva sā prasādantī puṇyātmāyaṃ susiddhimān / iti dhyātvā surūpeṇa tadantikam upācarat // rm_32.154{53} //

tatra sā sāṃjalir natvā pādau tasya muneḥ puraḥ / sthitvā kṣamārthanāṃ karttuṃ prārthayad evam ānatā // rm_32.155{54} //

bhagavan nātha sarvajña yan mayā prakṛtaṃ tvayi / tat kṣamasva jagannātha kṣāntidharmādhipo 'si hi // rm_32.156{55} //

tad atrāhaṃ jagacchāstar bhavatāṃ śaraṇaṃ gatā / sarvadā samupāśritya bhajeyaṃ śraddhayā mudā // rm_32.157{56} //

yad atra te sasaṃghasya yathāvidhi samarcituṃ / ichāmy ahaṃ jagannātha tad adhyuṣitum arhati // rm_32.158{57} //

iti tenārthite puṣyo bhagavān sa munīśvaraḥ / tāṃ viśuddhāśayāṃ dṛṣṭvā tūṣṇībhūtvādhyuvāsa tat // rm_32.159{58} //

tathādhivāsitaṃ śāstrā matvā sābhyanumoditā / āśu tadbhojyasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // rm_32.160{59} //

tataḥ sā muditopetya pūjāṃgais taṃ munīśvaraṃ / abhyarcya bhojanair divyaiḥ sasaṃghaṃ samatoṣayat // rm_32.161{60} //

tataḥ sā bhojanānte 'pi praṇatvā sāñjalir mudā / bhūtvā kṣamāpayitvā ca prārthayad evam ānatā // rm_32.162{61} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇe sthitā / sadopasthānam ādhāya bhajiṣyāmi samāhitā // rm_32.163{62} //

tat kṣamasva jagannātha yan mayāpakṛtaṃ vṛthā / prasīdatu bhavāñ chāstā saṃbuddho hi kṣamākaraḥ // rm_32.164{63} //

iti tayārthitaṃ śrutvā puṣyaḥ sa bhagavān muniḥ / devatāṃ tāṃ samālokya saddharmaṃ samupādiśat // rm_32.165{64} //

śṛṇuṣva devate dharmam ihāmutra śubhāptaye / dharmeṇa rakṣitā loke sarvatrāpi sukhī bhavet // rm_32.166{65} //

tad ādau śraddhayā dharmaṃ śrotavyaṃ saugataṃ varaṃ / tatas triratnam abhyarcya dātavyaṃ dānam arthine // rm_32.167{66} //

tataḥ śuddhatrikāyaḥ syāc chuddhaśīlaḥ śubhāśayaḥ / tataḥ satyasamādhānaḥ sarvasatvakṣamākaraḥ // rm_32.168{67} //

saṃbodhisādhanodyogāt sarvakleśān vinirjayet / tato dhyānasamādhisthaḥ prajñāratnam avāpnuyāt // rm_32.169{68} //

tat suratnānubhāvena sarvamārān vinirjayan / sarvasatvahitārthena saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_32.170{69} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāñchibhiḥ / dharmaṃ śrutvā sadā dānaṃ prakarttavyaṃ yathepsitaṃ // rm_32.171{70} //

tvaṃ cāpy evaṃ sadā saukhyaṃ yadīchasi śubhānvitaṃ / triratnaṃ bhajanaṃ kṛtvā kuru dānaṃ yathepsitaṃ // rm_32.172{71} //

etat puṇyaṃ tu saṃbodhiprāptaye pariṇāmaya / etatpuṇyavipākena nūnaṃ bodhiṃ samāpnuyāḥ // rm_32.173{72} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā devatā mudā / tathā hītipratijñāya prābhyanandat prabodhitā // rm_32.174{73} //

tataḥ sa sugataḥ puṣyas tathāgataḥ sasāṃghikaḥ / prabhāsayan samutthāya svāśrame samupāśrayat // rm_32.175{74} //

eṣa hy ayaṃ virūpo 'sau devatā yā guhāśritā / yuṣmābhiḥ satyam eveti manyatāṃ nānyathā khalu // rm_32.176{75} //

evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā sukhavāñchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_32.177{76} //

śubhasya karmaṇaḥ pāke śubhataivaṃ sadā bhave / kṛṣṇasya duḥkhataivaṃ hi miśritasyāpi miśritaṃ // rm_32.178{77} //

abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana / yenaiva yat kṛtaṃ karma tenaiva bhujyate phalaṃ // rm_32.179{78} //

nāgnibhir dahyate karma klidyate nāpi codakaiḥ / śuṣyate vāyubhir naiva kṣīyate ca na bhūmiṣu // rm_32.180{79} //

nānyathāpi bhave naiva karma kvāpi kathaṃ cana / yad yathā prakṛtaṃ karmaṃ tat tathaiva kuled dhruvaṃ // rm_32.181{80} //

yad asau devatā tatra guhāśritā durāśayā / vikṛtāṅgā virūpākṣā bhūtvā puṣyaṃ vyabhīṣapat // rm_32.182{81} //

etatpāpavipākena paṃcajanmaśatāny api / vikṛtāṅgo virūpākṣo babhūvāyaṃ bhave sadā // rm_32.183{82} //

etatpāpāvimukto 'yaṃ virūpo vikṛtākṛtiḥ / vibhransyo durbhagākāro bhavaty atrāpi sāṃprataṃ // rm_32.184{83} //

yac cāsau devatā paścāttāpasaṃtapitāśayā / tasya puṣyasya buddhasya prasannā śaraṇaṃ gatā // rm_32.185{84} //

śraddhayā bhojanair divyaiḥ satkṛtya prābhajan mudā / etatpuṇyavipākena lebhe 'nantaṃ sukhaṃ bhave // rm_32.186{85} //

atrāpi śāsane bauddhe śraddhayā samupāgataḥ / pravrajyāsaṃvaraprāptaḥ sākṣād arhatvam āptavān // rm_32.187{86} //

iti yūyaṃ parijñāya caradhvaṃ sarvadā śubhe / tato bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ // rm_32.188{87} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa sarve te sāṃghikā api / śrutvānumoditāḥ satyam ity uktvā parimenire // rm_32.189{88} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ mayātra kathyate / tvayāpy evaṃ mahārāja caritavyaṃ śubhe sadā // rm_32.190{89} //

prajāś cāpi tathā rājan bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālanīyaḥ sadādarāt // rm_32.191{90} //

tena te sarvadā nityaṃ sarvatrāpi śubhaṃ bhavet / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_32.192{91} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pratijñāya prābhyanandat prabodhitaḥ // rm_32.193{92} //

śāstrādiṣṭaṃ prasannā idam api manuja ye virūpāvadānaṃ śṛṇvanti śrāvayanti pramuditamanaso ye ca puṇyābhirāgāḥ / sarve te śrīsametāḥ sakalaguṇadharāḥ satsukhāni prabhuktvā saṃbuddhabhaktiraktāḥ sugatavaragṛhe saṃprayānti pramodaṃ // rm_32.194{93} //

++ iti ratnāvadānatatve virūpāvadānaṃ samāptam ++

xxxiṃ kṣemāvadāna athāśoko mahārājaḥ kṛtāṃjaliḥ puraḥ sthitaḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_33.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇākhyātaṃ tathādeṣṭuṃ samarhasi // rm_33.2{2} //

iti saṃprārthite rājñā śrutvā so 'rhan sudhīr yatiḥ / aśokaṃ taṃ mahīpālaṃ samālokyaivam abravīt // rm_33.3{3} //

śṛṇu rājan mahābhāga yathā me guruṇoditaṃ / tathāhaṃ tat pravakṣyāmi tava dharmavivṛddhaye // rm_33.4{4} //

tadyathābhūt purā pūryyāṃ śrāvastyāṃ kauśalādhipaḥ / prasenajid iti khyāto mahārājā mahīpatiḥ // rm_33.5{5} //

vārāṇasyāṃ tadācāro brahmadattābhidho nṛpaḥ / mahārājo mahīpālanṛpādhipas tadābhavat // rm_33.6{6} //

tadā tayor mahībhoktroḥ parasparaviruddhayoḥ / mahāhavasamāraṃbhād babhūva kṣubhitāśayaṃ // rm_33.7{7} //

tatra sa kṣatriyo rājā prasenajin narādhipaḥ / svastyayanavidhiṃ kṛtvā sarvāntaḥpurikānvitaḥ // rm_33.8{8} //

caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ mahotsāhaṃ praṇādayan / vaijayantīṃ samucchrāya kośalāviṣayāntataḥ // rm_33.9{9} //

paryante sahasā gatvā vīryotsāhasamanvitaḥ / vadhvā kāṣṭapaṭaṃ tatra prāvatasthe pure yathā // rm_33.10{10} //

tac chrutvā brahmadatto 'pi kṣatriyo bhūpatir nṛpaḥ / svastyayanavidhiṃ dhṛtvā svāntaḥpurasamanvitaḥ // rm_33.11{11} //

caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ jayotsāhaṃ ninādayan / vaijayantīṃ samucchrāya nadyā tīram upācarat // rm_33.12{12} //

tatraiva samupāśritya vīryotsāhasamanvitaḥ / vadhvā kāṣṭapaṭaṃ tatra saṃtasthe nagare yathā // rm_33.13{13} //

tatra sa bhūpatī rājā brahmadatto narādhipaḥ / agrarājñyā sahāraktaḥ saṃreme paricārayan // rm_33.14{14} //

tadā sa mahiṣī rājñā saha krīḍāratā satī / svalpāhāraratā gaurā dohadalakṣaṇaṃ dadhau // rm_33.15{15} //

tathā tasmin kṣaṇe so 'pi prasenajin narādhipaḥ / mahiṣyā saha saṃraktaḥ prareme paricārayan // rm_33.16{16} //

tadā sāpi mahārājñī svāmikrīḍānucāriṇī / svalpāhārotsahā gaurā dadhau dohadalakṣaṇaṃ // rm_33.17{17} //

kramāt to 'pi mahārājñyāṃ pravṛddhagarbhahārite / pīnastane haridrābhavarṇe 'bhūtāṃ kṛśāṅgike // rm_33.18{18} //

tato 'gramahiṣī rājño brahmadattasya bhūpateḥ / sā sūta samaye putraṃ divyāṃśam atisuṃdaraṃ // rm_33.19{19} //

tac chrutvā sa bhūpālo brahmadattaḥ pramoditaḥ / sahasopetya taṃ putraṃ dṛṣṭvā na tṛptim āyayau // rm_33.20{20} //

tasminn eva dine tasya prasenajin mahīpateḥ / bhāryāpi samaye sūta sutāṃ divyātisuṃdarīṃ // rm_33.21{21} //

strīratnalakṣaṇopetaṃ subhadrāṃgīmanoharāṃ / ramopamaṃ śubhākārāṃ manāpāṃ ratisaṃnibhāṃ // rm_33.22{22} //

tac chrutvā sa mahīpālaḥ prasenajit prasāditaḥ / sahasopetya tāṃ putrīṃ dadarsātipramoditaḥ // rm_33.23{23} //

tāṃ dṛṣṭvā sa nareṃdro 'pi me vabhūva samāgataḥ / tām eva suciraṃ paśyann avatasthe suniścalaḥ // rm_33.24{24} //

tayor apy ubhayo rājñoḥ skaṃdhācārāḥ pravarttitāḥ / ye nityaṃ tatpravṛttāṃtaṃ svaprabhor upahārakāḥ // rm_33.25{25} //

ye prasenajitaś cārā brahmadattasya bhūpateḥ / putro jāta iti śrutvā parijñāya prasedire // rm_33.26{26} //

te prasenajito rājñaḥ sahasā samupāgatāḥ / kṛtāṃjalipuṭo natvā pura evaṃ nyavedayan // rm_33.27{27} //

jaya deva mahārāja śṛṇu tatra pravarttitaṃ / brahmadattasya bhūpasya putro jāto 'dhunā khalu // rm_33.28{28} //

sāṃprataṃ tatra rājendraśubhotsāhaṃ pravarttate / tat tvayā saha saṃvaṃdhaṃ kṛtvā sa svapuraṃ vrajet // rm_33.29{29} //

tat prasīda mahārāja mā vibhaiṣīḥ śubhaṃ bhavet / tena saṃdhiṃ bhavān kṛtvā viharatāṃ yathāsukhaṃ // rm_33.30{30} //

iti taiḥ kathitaṃ śrutvā sa prasenajin narādhipaḥ / satyam etad iti jñātvā prasasāda 'viśaṃkitaḥ // rm_33.31{31} //

tathā ye brahmadattasya gūḍhacārāḥ pravarttitāḥ / te prasenajitaḥ putrī jāteti śuśruvus tadā // rm_33.32{31} //

tatas te sahasā tatra brahmadattasya bhūpateḥ / purataḥ samupāśritya praṇatvaivaṃ nyavedayan // rm_33.33{33} //

jaya deva mahārāja śṛṇu tatra pravarttitaṃ / prasenajinmahīpasya putrī jātā 'dhunā khalu // rm_33.34{34} //

dārikā sā subhadrāṃgī divyakāmā ramopamā / sarvalakṣaṇasaṃpannā suṃdarī ratisaṃnibhā // rm_33.35{35} //

tena tatra śubhotsāhaṃ pravarttate 'dhunā prabho / tena sahātra saṃvaṃdhaṃ karttum arhati sarvathā // rm_33.36{36} //

iti taiḥ kathitaṃ śrutvā brahmadatto narādhipaḥ / bhadram iti parijñāya tatraivaṃ samaciṃtayat // rm_33.37{37} //

aho citra mahotsāho bhadram ekasmin divase yataḥ / jāto me 'tra suto bhadras tasyāpi jāyate sutā // rm_33.38{38} //

tat tāṃ bhadrāṃ ramākārāṃ taṃ prasenajitam ādarat / prārthayitvātra putrāya sandhiṃ kṛtvā carevahi // rm_33.39{39} //

iti niścitya sa brahmadatto rājā prasāditaḥ / sujanaṃ dūtam āmaṃtrya pura evaṃ samabravīt // rm_33.40{40} //

gacha dūta mahīpālaṃ taṃ prasenajitam ādarāt / mamaivaṃ vacasopetya prārthayasva prabodhayan // rm_33.41{41} //

brahmadatto mahīpālo vadaty evaṃ samādarāt / bhavatā saha saṃvaṃdhaṃ karttum ichāmi sāṃprataṃ // rm_33.42{42} //

yad ekasmin dine jātau dārakāv āvayor api / sutā te bhadrikā khyātā mama putro 'pi bhadrikaḥ // rm_33.43{43} //

tad etayor hi saṃvaṃdhaṃ karttum arhāvahe dhruvaṃ / tad bhavān mama putrāya svātmajāṃ dātum arhati // rm_33.44{44} //

evaṃ kṛte 'pi saṃvaṃdhe yāvajjīvaṃ sadāvayoḥ / vairotsargo bhaven nūnaṃ prītisaṃdhir na bhetsyati // rm_33.45{45} //

tadāvayoḥ sadā bhadraṃ viṣayeṣu samaṃtataḥ / nirītikaṃ śubhotsāhaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ // rm_33.46{46} //

iti me vacasā rājā prasenajit sa kauśalaḥ / prārthanīyas tvayā sādho gachāstu te sumaṃgalaṃ // rm_33.47{47} //

ity ādiṣṭaṃ narendreṇa śrutvā dūtaḥ sa bodhitaḥ / tathety uktvā nṛpaṃ natvā samutthāya tato 'carat // rm_33.48{48} //

tatra sa sahasā gatvā taṃ prasenajitaṃ nṛpaṃ / upetya sāṃjalir natvā purastha evam abravīt // rm_33.49{49} //

jaya deva mahārāja yadarthe 'ham ihāgataḥ / tadarthaṃ saṃpravakṣyāmi bhavāṃ śrotuṃ samarhati // rm_33.50{50} //

brahmadatto mahārājo bhavatāṃ kuśalaṃ mudā / pṛchati sarvadā nityaṃ sarvatra viṣayeṣv api // rm_33.51{51} //

punar evaṃ sa bhūpālo brahmadatto bravīty api / bhavatā saha saṃvaṃdhaṃ kartum ichāmi sāṃprataṃ // rm_33.52{52} //

yad ekasmin dine jātau dārakāv āvayor iha / sutā te bhadrikā khyāto mama putro 'pi bhadrikaḥ // rm_33.53{53} //

tad etayor hi saṃvaṃdhaṃ kartum arhāmahe dhruvaṃ / tad bhavān mama putrāya svātmajāṃ dātum arhati // rm_33.54{54} //

evaṃ kṛte 'pi saṃvaṃdhe yāvajjīvaṃ sadāvayoḥ / vairotsargo bhaven nūnaṃ prītisaṃdhir na bhetsyate // rm_33.55{55} //

tadāvayoḥ sadā bhadraṃ viṣayeṣu samaṃtataḥ / nirītikaṃ śubhotsāhaṃ bhaved eva na saṃśayaḥ // rm_33.56{56} //

iti me vacasā rājā prasenajit sa kauśalaḥ / prārthanīyas tvayā sādho gachāstu tvaṃ samāhitaḥ // rm_33.57{57} //

ity ādiśya narendreṇa brahmadattena bhūrbhujā / preṣito 'haṃ mahārāja bhavatām aṃtike khalu // rm_33.58{58} //

tat tena bhūpatīśena yathādiṣṭaṃ narādhipa / bhavān api tathā kartum arhaty edan na nānyathā // rm_33.59{59} //

evaṃ hi bhavatāṃ bhadraṃ yāvājjīvaṃ sukhaiḥ sadā / sarvatra maṅgalotsāhaṃ bhaven nūnaṃ na saṃśayaḥ // rm_33.60{60} //

tad bhavān api rājendra brahmadattasya bhūpateḥ / putrāya svātmajāṃ bhadrāṃ saṃpradātum ihārhati // rm_33.61{61} //

iti tena samākhyātaṃ śrutvā sa kośalādhipaḥ / tuṣṇībhūtvā kṣaṇaṃ tatra manasaivaṃ vyaciṃtayet // rm_33.62{62} //

aho me jāyate kṣemaṃ yad asau kṣatriyādhipaḥ / vairaṃ vihāya saṃvandhaṃ karttum ichati sāṃprataṃ // rm_33.63{63} //

tad ahaṃ tena bhūpena yathādiṣṭaṃ tathā 'dhunā / datvaināṃ svātmajāṃ bhadrāṃ saṃdhiṃ kuryāṃ śubhāptaye // rm_33.64{64} //

evaṃ kṛte sadā kṣemaṃ sarvatra viṣayeṣv api / mama tasyāpi bhūpasya bhaven nūnaṃ na cānyathā // rm_33.65{65} //

iti dhyātvā viniścitya prasenajit sa kauśalaḥ / taṃ dūtaṃ samupāmaṃtrya samālokyaivam abravīt // rm_33.66{66} //

sādho tena narendreṇa yathādiṣṭaṃ tathādarāt / ājñāṃ śirasā dhṛtivā kariṣyāmi sadāpy ahaṃ // rm_33.67{67} //

evaṃ me vacasā sādho sarvam etat suvistaraṃ / samākhyāya narendraṃ taṃ prasādayitum arhasi // rm_33.68{68} //

iti tena narendreṇa samākhyātaṃ niśamya saḥ / dūtas tatheti vijñapya prābhyanandat prasāditaḥ // rm_33.69{69} //

tataḥ sa dūtas taṃ bhūpaṃ kośalādhipatiṃ mudā / natvā dṛṣṭvā samāmaṃtrya tato 'carat pramoditaḥ // rm_33.70{70} //

tataḥ sa sahasā gatvā brahmadattasya bhūpateḥ / upetya sāṃjaliḥ pādau praṇatvevam abhāṣata // rm_33.71{71} //

jaya deva mahārāja diṣṭyā varddhasva sāṃprataṃ / yathābhilaṣitaṃ sarvaṃ tat siddham iti manyatāṃ // rm_33.72{72} //

tad yathā bhavatādiṣṭaṃ tathā vijñāpitaṃ mayā / tac chrutvānena bhūpena pramoditvādhyuvāsitaṃ // rm_33.73{73} //

iti satyaṃ samādhāya pālayasva yathoditaṃ / sarvadā te bhaved bhadraṃ sarvatra viṣayeṣv api // rm_33.74{74} //

iti tenoditaṃ śrutvā brahmadattaḥ sa bhūpatiḥ / prabodhito 'numoditvā prābhyanaṃdat prasāditaḥ // rm_33.75{75} //

tataḥ sa bhūpatī rājā brahmadatto mahotsavaiḥ / caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ jayavādyaṃ pravādayan // rm_33.76{76} //

tataḥ saṃprasthito lokaiḥ stūyamānaḥ surair api / pracaran sahasā tatra svapuraṃ samupāyayau // rm_33.77{77} //

tataḥ so 'pi mahīpālaḥ prasenajit pramoditaḥ / caturaṃgavalaiḥ sārddhaṃ jayotsāhaṃ praṇādayan // rm_33.78{78} //

tataḥ pratyāgato lokai stūyamāno 'marair api / pracaran sa nṛpo tatra śrāvastyāṃ samupācarat // rm_33.79{79} //

tatra svanagare prāptaḥ prasenajit sa kauśalaḥ / svaprāsādatalāsīnaḥ sarvāntapurikānvitaḥ // rm_33.80{80} //

tāṃ bhadarikāṃ sutāṃ dṛṣṭvā suprasannāśayo mudā / aho kṣemaṃ prajātaṃ me ity evaṃ muhur abravīt // rm_33.81{81} //

tatas tasyāḥ sutāyāḥ sa kṛtvā jātimahaṃ mudā / sarvañ jñātīn samāhūya pura evam upādiśat // rm_33.82{82} //

bhadantaḥ śrūyatām asyā bhadrāyā duhitur mama / yathāyuktaṃ nāmadheyaṃ sthāpayata prasiddhitaṃ // rm_33.83{83} //

iti tena narendreṇa samādiṣṭaṃ niśamyate / saṃpaśyañ jñātayas tatra saṃmīlyaivaṃ samabruvan // rm_33.84{84} //

yasmin dine prajāteyaṃ tasminn eva dine yataḥ / kṣemaṃ no jāyate tasmāt kṣemābhidhā bhavantv iyaṃ // rm_33.85{85} //

iti te jñātayaḥ sarve kṛtvaivaṃ saṃmataṃ tataḥ / kauśalendraṃ tam āmaṃtrya praṇatvaivaṃ samabruvan // rm_33.86{86} //

śṛṇu rājan yad asmākam abhiprāyaṃ pracakṣyate / tad asyā nāmadheyaṃ karotu bhuvi viśrutaṃ // rm_33.87{87} //

yasmin dine prajāteyaṃ kṣemaṃ bhavati sarvataḥ / tenāsyā kriyatāṃ nāma kṣemeti viśrutaṃ bhuvi // rm_33.88{88} //

tathā tair gaditaṃ śrutvā rājā sa janako mudā / tasyāḥ putryās tathā nāma kṣemeti prārthitaṃ vyadhāt // rm_33.89{89} //

tataḥ sā dārikāṣṭābhir dhātribhiḥ pratipālitā / paripuṣṭā pravṛddhābhūd dhradastham iva paṃkajaṃ // rm_33.90{90} //

tathā sa brahmadatto 'pi rājā svāntargṛhe gataḥ / taṃ putrāṃ muhur ālokya prābhyanaṃdat pramoditaḥ // rm_33.91{91} //

tatra tasya śiśo rājā kṛtvā jātimahaṃ pitā / sarvāñ jñātīn samāhūya pura evam abhāṣata // rm_33.92{92} //

bhavaṃto dārakasyāsya putrasya me śubhākṛteḥ / kriyatāṃ nāmadheyan sanmaṃgalākṣarasaṃyutaṃ // rm_33.93{93} //

ity ādiṣṭaṃ narendreṇa śrutvā te jñātayo mudā / sarve 'py ekatra saṃgamya mithar evaṃ samabruvan // rm_33.94{94} //

yad ayaṃ jātamātro 'pi kṣemaṃ karoti sarvataḥ / tathāsya bhavatu kṣemaṃkara ity āhvayaṃ dhruvaṃ // rm_33.95{95} //

iti te jñātayaḥ sarve brahmadattasya bhūpateḥ / purataḥ samupāsṛtya praṇatvaivaṃ nyavedayan // rm_33.96{96} //

śṛṇu rājan yad asmābhir nāmāsya kriyate śiśoḥ / tan nāma kṣemasaṃpannaṃ prathayatu bhāvān bhuvi // rm_33.97{97} //

yad ayaṃ jātamātro 'pi kṣemaṃ karoti sarvataḥ / tena kṣemaṃkarākhyo 'yaṃ bhavaṃtu lokanaṃdanaḥ // rm_33.98{98} //

etat taiḥ kathitam śrutvā brahmadattaḥ sa bhūpatiḥ / tad eva nāme putrasya tasyākarot pravisṛtaṃ // rm_33.99{99} //

tataḥ sa dārako 'ṣṭābhi dhātribhiḥ pratipālitaḥ / paripuṣṭaḥ pravṛddho 'bhūd dhradasthaṃ kamalaṃ yathā // rm_33.100{100} //

tataḥ kramāt kumāratvam āptavān sa nṛpātmajaḥ / gurūṇāṃ samupāśritya lipī kramād aśikṣat // rm_33.101{1} //

yathākramam adhītyevaṃ kṣemaṃkaraḥ sa buddhimān / sarvaśāstrakalāsv ādi vidyāparaṃ yayau laghu // rm_33.102{2} //

tataḥ sa daharaḥ kāntaḥ kumāro ratilālitaḥ / savayeḥsacivaiḥ sārddhaṃ reme pure paribhraman // rm_33.103{3} //

tadā sa dārikā kṣemā prasenajitsutāpi ca / kramād abhūt kumārītvaprāptā kāntābhisuṃdarī // rm_33.104{4} //

tataḥ sā bhadrikā kanyā sumatir guṇalālasāḥ / gurūṇāṃ samupāśritya kramāl lipir aśikṣata // rm_33.105{5} //

yathākramam adhītyaivaṃ sā subuddhimatī satī / sarvaśāstrakalāvidyāpāraṃ yayau vicakṣaṇā // rm_33.106{6} //

tadā sā bhāvinī kṣemā svasakhībhiḥ samanvitā / saṃbuddhabhāṣitaṃ dharmam anuśrutvā mudānamat // rm_33.107{7} //

tadā sa brahmadattasya kumāro 'tivicakṣaṇaḥ / tāṃ kṣemāṃ suṃdarīṃ draṣṭuṃ samaichad ratilālasaḥ // rm_33.108{8} //

tataḥ sa dūtam āhūya bodhayitvā prasādayan / datvā suratnamālāṃ taṃ kṣemāyāḥ preṣayet svayaṃ // rm_33.109{9} //

tataḥ sa dūta ādāya tāṃ mālāṃ sahasā caran / śrāvastyāḥ puri saṃprāptaḥ kṣemāyāḥ sadane 'carat // rm_33.110{10} //

tatra sa dūta ālokya sakhīm ekām upāgatāṃ / tām upetya samāmaṃtrya suguptam evam abravīt // rm_33.111{11} //

kṣemaṃkarakumāreṇa kṣemāye prahitām imāṃ / ratnamālāṃ tvam ādāya bhadre tasyai samarpaya // rm_33.112{12} //

ity uktvā ratnamālāṃ tāṃ kṣemāsakhīkare rahaḥ / datvā sa dūta āmaṃtrya sahasā svapuraṃ yayau // rm_33.113{13} //

tatra sāpi sakhī tasyāḥ kṣemāyāḥ purato gatā / prābhṛtaṃ tam upasthāpya rahasy evaṃ nyavedayat // rm_33.114{14} //

ayi bhadram imaṃ paśya prahitaṃ svāminā tava / tad idaṃ tvaṃ samāśliṣya patim iva vibhāvaya // rm_33.115{15} //

iti tayoditaṃ śrutvā sā kṣemā lajjitāśayā / kāmaviṣāgnisaṃtrastā tasthau dinam adhomukhā // rm_33.116{16} //

tataḥ sā kanyakā kṣemā tāṃ sakhīṃ purataḥ sthitāṃ / sucirāt samupārabhya hartsayanty evam abravīt // rm_33.117{17} //

are re kiṃ vadasy evaṃ svāmī me kātra vidyate / nilajje vada tat kena prahitaṃ prābhṛtaṃ tava // rm_33.118{18} //

ity uktaṃ sā sakhī śrutvā kṣemāyā durituḥ prabhoḥ / ājanme sarvavṛttāṃtaṃ vistareṇa nyavedayat // rm_33.119{19} //

evaṃ sakhyā samākhyātaṃ śrutvā sā nṛpanaṃdinī / kṣemā saṃsārasaṃcārasamudvignāśayābhavat // rm_33.120{20} //

tata utthāya sā kṣemā kanyāpi sahasā pituḥ / upetya caraṇau natvā sāṃjalir evam abravīt // rm_33.121{21} //

tāta kāmārthinī nāham api tu sadguṇārthinī / sadguṇāṃ sādhayiṣyāmi tad anujñāṃ dadātu me // rm_33.122{22} //

yad ahaṃ śāsane bauddhe pravrajitvā samāhita / brahmacaryaṃ samādhāya prechāmi carituṃ prabho // rm_33.123{23} //

tad bhavāṃ kṛpayā tāta saṃbodhivratasādhane / anujñāṃ saṃpradatv me sarvathānugrahaṃ kuru // rm_33.124{24} //

ity arthitaṃ tayā putryā śrutvā sa kośalādhipaḥ / tāṃ kumārīṃ samālokya tasthau saṃdigdhamānasaḥ // rm_33.125{25} //

tataḥ sa janako rājā tāṃ kṣemāṃ svātmajāṃ priyāṃ / bodhayituṃ samāmaṃtrya samālokyaivam abravīt // rm_33.126{26} //

naivaṃ putri mayā kartuṃ śakyate tat kṣamasva me / yat te janmani me rāṣṭre kṣemam evaṃ prajāyate // rm_33.127{27} //

tadāpi tvaṃ pratijñaya brahmadattasya bhūpateḥ / kṣemaṃkarāya putrāya saṃkalpitā mayātmaje // rm_33.128{28} //

tad yathā me pratijñātaṃ vacanaṃ pūrayātmaje / mā kṛthāḥ sarvathā kṣeme pravrajyāsādhane mama // rm_33.129{29} //

yathā mayā pratijñātaṃ kariṣye na tad anyathā / matveti me vacaḥ śrutvā kuladharme carātmaje // rm_33.130{30} //

evaṃ pitroditaṃ śrutvā sā kṣemā prahatāśayā / utthāya svālaye gatvā tūṣṇībhūtā nyaṣīdata // rm_33.131{31} //

tadā sa janako rājā dūtam āhūya sādaraṃ / sarvam etat pravṛttāṃtaṃ samākhyāyaivam abravīt // rm_33.132{32} //

gacha sādho narendrasya brahmadattasya bhūpateḥ / pura etat pravṛttāṃtaṃ nivedyaivaṃ prabodhaya // rm_33.133{33} //

yad iyaṃ me sutā kṣemā pravrajituṃ samichati / tad imāṃ sahasāgatvā bhavān ādātum arhati // rm_33.134{34} //

iti rājñā samādiṣṭaṃ śrutvā puraḥ sa sādaraṃ / tatheti saṃpratijñāya praṇatvā taṃ tato 'carat // rm_33.135{35} //

tatra sa sahasā gatvā brahmadattasya bhūpateḥ / upetya sāṃjalir natvā pura evaṃ nyavedayat // rm_33.136{36} //

jaya eva yadarthe 'haṃ preṣito 'tra mahībhṛtā / kośalendreṇa tad bhavāṃ śṛṇotv evaṃ bravīti saḥ // rm_33.137{37} //

yad iyaṃ me sutā kṣemā pravrajituṃ samichati / tad imāṃ sahasāgatvā bhavān āhartum arhati // rm_33.138{38} //

yathā mayā pratijñātaṃ karttuṃ na śakyate 'nyathā / tad ahaṃ te kumārāya dāsyāmi svātmajām imāṃ // rm_33.139{39} //

evaṃ tena nareṃdreṇa samākhyāya bhavatpuraḥ / preṣito 'ham iti jñātvā tat tatrāgaṃtum arhati // rm_33.140{40} //

iti tenoditaṃ śrutvā brahmadattaḥ sa bhūpatiḥ / taṃ dūtaṃ sahasāmaṃtrya pura evam abhāṣata // rm_33.141{41} //

evaṃ ced āgamiṣyāmi saputraḥ saptame 'haṃ / yat tat kṛtyaṃ hi tat sarvaṃ karttavyam iti kathyatāṃ // rm_33.142{42} //

ity ādiṣṭaṃ nareṃdreṇa brahmadattena sāṃjaliḥ / natvā tatheti vijñapya samutthāya tato 'carat // rm_33.143{43} //

tatra sa sahasā gatvā svapuraṃ samupācaran / nṛpatiṃ sāṃjalir natvā pura evaṃ nyavedayat // rm_33.144{44} //

jaya deva yathādiṣṭaṃ brahmadattasya bhūpateḥ / tathā vijñāpitaṃ sarvaṃ tad uktaṃ yācyate śṛṇu // rm_33.145{45} //

evaṃ ced āgamiṣyāmi saputraḥ saptame 'hani / tad yat kṛtyaṃ hi tat sarvaṃ sādhayituṃ tvam arhasi // rm_33.146{46} //

iti tena narendreṇa pratijñāya nideśitaṃ / iti satyaṃ parijñāya sarvaṃ kṛtyaṃ prakāraya // rm_33.147{47} //

iti tenoditaṃ śrutvā prasenajit sa bhūpatiḥ / tadarhasarvasāmagrīṃ sahasā samasādhayat // rm_33.148{48} //

tadaitat sarvavṛttāṃtaṃ śrutvā cā dārikā sudhīḥ / udvignamānasā kṣemā manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_33.149{49} //

hā kiṃ mayātra karttavyaṃ vivāhāṃ me bhave yataḥ / kāmabhogaṃ parityajya vāṃchāmi saugatavrataṃ // rm_33.150{50} //

kāmā hi garhyate sadbhi varṇyate saugataṃ vrataṃ / tad atra kiṃ kariṣyāmi yan me na gocaraṃ vrate // rm_33.151{51} //

dhig janma tasya saṃsāre yasya na gocaraṃ vrate / vrataṃ vinātra kiṃ sāraṃ kāmabhogyai guṇair api // rm_33.152{52} //

tad atra kva gamiṣyāmi nimagnā kāmapaṃkile / ko me trātā bhaved atra saṃbuddhād aparaḥ kṛtī // rm_33.153{53} //

tad atra taṃ jagannāthaṃ sarvajñaṃ sarvatāyinaṃ / saṃsmṛtvā śaraṇaṃ gatvā prārthaye sādhunādarāt // rm_33.154{54} //

nūnaṃ buddho jagannātho jagacchāstā munīśvaraḥ / kṛpayā māṃ samālokya buddhavrate niyojayet // rm_33.155{55} //

yadi me daivayogena vrataṃ naiva labheya hi / saṃbuddhaśaraṇodbhūtaṃ puṇyaṃ tu labhyate dhruvaṃ // rm_33.156{56} //

saṃbuddhasmṛtijaṃ puṇyaṃ na kṣiṇoti kadā cana / saṃbuddhasaṃvaraṃ dadyād iti prajñair nigadyate // rm_33.157{57} //

tad ahaṃ taṃ jagannāthaṃ smṛtvātra maraṇaṃ varaṃ / na tu kāmaviṣaṃ bhokṣye bhojye puṇyāmṛtaṃ dhruvaṃ // rm_33.158{58} //

iti niścitya sā kṣemā snātvā śuddhāmvarāvṛtā / śaraṇapṛṣṭham āruhya abhavad dinmukhā sthitā // rm_33.159{59} //

jānubhyāṃ bhuvi saṃsthitā kṛtāṃjalipuṭā mudā / bhagavantam anusmṛtvā natvaivaṃ prārthayat tridhā // rm_33.160{60} //

bhagavan nātha sarvajña sarvasatvānukaṃpaka / brahmacārin mahābhijña maharṣe duritāntakaḥ // rm_33.161{61} //

praśamopāyavid vijña śānta citta mahāmune / tvam eva hi jagannātha tat te 'haṃ śaraṇaṃ vraje // rm_33.162{62} //

tan māṃ bhavodadhau magnāṃ kṛpayoddhartum arhati / iti saṃprārthite satyo kanyayā kṣemayā tayā / bhagavān kṛpayā dṛṣṭyā dadarśa tāṃ śubhāśayāṃ // rm_33.163{63} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā tāṃ kṣemāṃ bodhibhāvinīṃ / ṛddhyākaśāt samāgatya tatra kṣemāntike yayau // rm_33.164{64} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā sā kṣemā sahasotthitā / prajñapya svāsanaṃ natvā sāṃjalir evam abravīt // rm_33.165{65} //

bhagavan nātha saṃbuddha praviśātrāsane śubhe / prasīda kṛpayapāyān māṃ samuddhartuṃ arhasi // rm_33.166{66} //

iti tasyārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tāṃ kṣemāṃ bhadrikāṃ kanyāṃ samālokyaivam ādiśat // rm_33.167{67} //

mā bhaiṣi bhadrike kanye tvadīhitaṃ samṛdhyati / tathā me śaraṇaṃ gatvā cara śubhe samāhitā // rm_33.168{68} //

ity ādiśya punas tasyāḥ saṃbodhipadasādhanaṃ / āryyasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_33.169{69} //

tad āryyadharmam ākarṇya kṣemā paribodhitā / anāgāmiphalaṃ prāptā labdhābhijñābhavat tadā // rm_33.170{70} //

tataḥ sā muditā kanyā dṛṣṭasatyā prasāditā / sāṃjalis taṃ muniṃ natvā prārthayac caivam ādarāt // rm_33.171{71} //

bhagavan sarvavin nātha sadaivaṃ kṛpayā bhavān / dṛṣṭvā māṃ saugate dharme niyojya trātum arhati // rm_33.172{72} //

ity arthitaṃ tayā śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tathā hīti pratijñāya tathārddhyā cāśrame yayau // rm_33.173{73} //

tadā sā kanyakā kṣemā saṃbuddhaśaraṇaṃ gatā / saṃsmṛtya śraddhayā nityaṃ prācaran muditā śubhe // rm_33.174{74} //

tadā sa brahmadatto 'pi putrapurohitādibhiḥ / svajanaiḥ sahasotsāhaiḥ śrāvastyāṃ samupācarat // rm_33.175{75} //

tadāgatam samākarṇya prasenajit sa bhūpatiḥ / sahasā maṃgalotsāhaiḥ pratyudyayau tam ādarāt // rm_33.176{76} //

tatra sa kośaleśas taṃ brahmadattaṃ narādhipaṃ / upetya kuśalaṃ dṛṣṭvā svapure saṃnyaveśayat // rm_33.177{77} //

tatrānekāḥ samāyātā lokāḥ sarve pramoditāḥ / tadvivāhamahotsāhaṃ draṣṭuṃ samupatasthire // rm_33.178{78} //

tataḥ sa kauśalo rājā tadvivāhadine śubhe / sādhitasarvasāmagrīṃ hotuḥ samatyaḍhaukayat // rm_33.179{79} //

tadā kṣemā kumārī sā sarvālaṃkārabhūṣitā / mātrā saha samāgatya tatrāsane samāśrayat // rm_33.180{80} //

kṣemaṃkarakumāro 'pi sarvālaṃkārabhūṣitaḥ / pitrā saha samāgatya tatrāsane upāviśat // rm_33.181{81} //

tataḥ sa vidhivid dhotā śuddhāsane samāśrayan / vidhināgniṃ samāvāhya sa havyaiḥ samatarpayat // rm_33.182{82} //

tataḥ purohito vipras tadvelā samupāgate / kṣemaṃkarāya tāṃ kṣemāṃ saṃkalpayitum ārabhat // rm_33.183{83} //

yathāvidhi samārabhya brāhmaṇaḥ sa purohitaḥ / kṣemāyā hastam ādāya kumārasyāsya prāgrahīt // rm_33.184{84} //

tasminn eva kṣaṇe tatra sā kṣemā sahasodgatā / pakṣivat khaṃ samāśritya tasthau dhyātvā munīśvaraṃ // rm_33.185{85} //

tātra sā bhāsayanty eva sthitā ciraṃ samāhitā / prātihāryāṇi citrāṇi vividhāny abhyadarśayat // rm_33.186{86} //

tad dṛṣṭvā kauśalo rājā prasenajit pitāpi saḥ / brahmadatto narendro 'pi purohito dvijo 'pi saḥ // rm_33.187{87} //

kṣemaṃkaraḥ kumāro 'pi sarve 'pi brāhmaṇāś ca te / amātyā maṃtriṇaś cāpi sarve sainyagaṇā api // rm_33.188{88} //

paurāś cāpi striyo 'nye 'pi dārakā dārikā api / sarve 'tivismayākrāṃtahṛdayā avatasthire // rm_33.189{89} //

tatra kṣemaṃkaro rājakumāro brāhmaṇaiḥ saha / tāṃ kṣemāṃ sāṃjalir natvā prārthayad evam ādarāt // rm_33.190{90} //

namas te bhagini kṣeme yat te 'haṃ kāmalālasāḥ / pāṇiṃ grahītum ichāmi tat kṣamasva dayānidhe // rm_33.191{91} //

yad evaṃ tvaṃ mahābhijñāpadaprāptā maharddhikā / yat kāmān paribhuṃjīthā ity asthānam eva hi // rm_33.192{92} //

tat kṣamasva tvam ākāśād avatīrya mahītale / sarvalokābhibodhārthaṃ saddharmaṃ samupādiśa // rm_33.193{93} //

iti saṃprārthitaṃ tena kumāreṇa niśamya sā / kṣemā prasannāsyā tatrākāśād avātarat // rm_33.194{94} //

tatra sā samupāgatya janakāye sabhāsane / sthitvāryasatyam ārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_33.195{95} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītvā sarve lokāḥ prabodhitāḥ / satyam iti parijñāya prābhyanandan prasāditāḥ // rm_33.196{96} //

tataḥ kṣemaṃkaraḥ pitrā saha taṃ kośalādhipaṃ / āmaṃtrya tadguṇāhṛṣṭamanāḥ svaṃ nagaraṃ yayau // rm_33.197{97} //

tataḥ sā kanyakā kṣemā sāñjaliḥ purato gatā / pituḥ pādāmbuje natvā prārthayed evam ādarāt // rm_33.198{93} //

nāhaṃ kāmārthinī tāta saṃbuddhaśaraṇārthinī / tad itaḥ śāsane bauddhe gantum ichāmi sāṃprataṃ // rm_33.199{99} //

tad yadi te mayi prītir asti dhārme 'pi vā ruciḥ / tad atra kṛpayānujñāṃ dātum arhati me pita // rm_33.200{100} //

iti saṃprārthitaṃ putryā śrutvā sa kauśalādhipaḥ / tāṃ kṣemāṃ svātmajāṃ kanyāṃ ciraṃ dṛṣṭvaivam abravīt // rm_33.201{1} //

kimetra vakṣyate putri yat tvaṃ saddharmavāṃchinī / kiṃ cāpy asi mahābhijñāvatī prajñāvatī sudhīḥ // rm_33.202{1} //

kiṃ tu tvaṃ dārikā kanyā śītavātātapāhatā / tat pravrajyāvrataṃ vālye carituṃ śaknuyāḥ kathaṃ // rm_33.203{3} //

saddharma yadi te vāṃchā gṛhe sthitvā samāhitā / triratnabhajanaṃ kṛtvā saddharmaṃ sādhayātmaje // rm_33.204{4} //

triratnabhajanodbhūtaṃ puṇyaṃ saddharmasādhanaṃ / tena saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_33.205{5} //

evaṃ matvā svagehe tvaṃ śuddhaśīlavratāvṛtā / triratnabhajanaṃ kṛtvā cara nityaṃ śubhe sadā // rm_33.206{6} //

iti pitroditaṃ śrutvā śā kṣemā kāmaniḥspṛhā / pitaraṃ taṃ samālokya punar evam abhāṣata // rm_33.207{7} //

na me tāta gṛhāvāse kleśamāragaṇākule / kṣaṇaṃ sthātuṃ manas tena vāṃchati saugataṃ vrataṃ // rm_33.208{8} //

sarve 'pi saugataḥ santo vihāre sugatāśrame / sadā dharmāmṛtaṃ bhuktvā vasanti sadguṇodyatāḥ // rm_33.209{9} //

ta eva sadguṇādhārā bodhisatvāḥ sukhānvitāḥ / yāvajjīvaṃ vrataṃ dhṛtvā yānti cānte jinālayaṃ // rm_33.210{10} //

iti dṛṣṭvāham ichāmi pravrajituṃ jināśrame / tad bhavān kṛpayānujñāṃ dātum arhati me prabho // rm_33.211{11} //

iti saṃprārthitaṃ putryā śrutvā sa bodhitaḥ pitā / tathānumodanāṃ kṛtvā tāṃ kṣemām evam abravīt // rm_33.212{12} //

kiṃ mayā vakṣyate vatse tvam evaṃ satsubhārthinī / tad vraja śāsane bauddhe vrataṃ cara samāhitā // rm_33.213{13} //

iti pitrābhyanujñātaṃ śrutvā sā muditāśayā / kṣemā tasya pituḥ pādau natvaiva niryayau tataḥ // rm_33.214{14} //

tataḥ sā muditā kṣemā sahasā tatra jināśrame / gatā taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā muditā samupācarat // rm_33.215{15} //

tatra sā sāñjalir natvā sāstāraṃ taṃ munīśvaraṃ / purataḥ samupāsīnā prārthayad evam ādarāt // rm_33.216{16} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ vraje / tat pravrajyāvrataṃ datvā sadā me 'nugrahaṃ kuru // rm_33.217{17} //

ity arthitaṃ tayā śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tac chiro dakṣahastena pṛṣṭvā tām evam abravīt // rm_33.218{18} //

ehi vatse pragacha tvaṃ gautamyāḥ śaraṇaṃ vraja / sā mātā bhikṣuṇīśāstā pravrajyāṃ te pradāsyati // rm_33.219{19} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sā muditāśayā / kṣemā tasyā jaganmātur gautamyāḥ samupācarat // rm_33.220{20} //

tatra sā samupāsṛtya dṛṣṭvā tāṃ gautamīṃ mudā / kṛtāñjalipuṭo natvā prārthayad evam ādarāt // rm_33.221{21} //

jaganmātar ahaṃ kṣemā bhavatyāḥ śaraṇaṃ vraje / tan pravrajyāvrataṃ mahyaṃ bhavantī dātum arhati // rm_33.222{22} //

ity arthitaṃ tayā śrutvā gautāmī sā prasāditā / tac chiro dakṣahastena pṛṣṭvaivaṃ tām abhāṣata // rm_33.223{23} //

ehi bhikṣuṇi vatse śāsane saugate śubhe / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā brahmacaryaṃ samācara // rm_33.224{24} //

ehīti samādiṣṭe gautamyāsya śubhāśayā / kṣemābhūn muṇḍitā pātradharā sucīvarāvṛtā // rm_33.225{25} //

tataḥ sā bhikṣuṇī kṣemā saumyarūpā jitendriyā / bhitvā 'vidyāgaṇān duṣṭān prāptavidyāgaṇāñ chubhān // rm_33.226{26} //

samādhidhāraṇīvidyā ghaṭamānā samudyatā / mahābhijñāpadaprāptā saṃbodhipadasādhinī // rm_33.227{27} //

tataḥ sā sumatīr matvā bhavacakraṃ calācalaṃ / matvā ca sarvasaṃskāragatiś cāpi vighātinīḥ // rm_33.228{28} //

sarvakleśagaṇān hitvā jitvā māragaṇān api / sākṣād arhatpadaṃ prāpya babhūva brahmacāriṇī // rm_33.229{29} //

tataḥ sākāśasādṛśyā nirvikalpā niraṃjanā / vāsicaṃdanakalpāṃśā pariśuddhatrimaṃḍalā // rm_33.230{30} //

saṃsāralābhasatkāraniḥspṛhā sarvadehināṃ / sa devāsuralokānāṃ vaṃdyā pūjyābhavat satī // rm_33.231{31} //

tataḥ sa bhagavāñ chāstā sarvajño 'rhan munīśvaraḥ / sarvāns tāṃ śrāvakāṃ bhikṣūn samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_33.232{32} //

eṣāgrā bhikṣavaḥ sarvabhikṣūṇīnāṃ mamāśrame / abhijñāpratibhāṇasatprajñānāṃ yad iyaṃ sudhīḥ // rm_33.233{33} //

kṣemākhyā bhikṣuṇī satyavādinī brahmacāriṇī / saty advayaparijñātā saṃbodhipadagāminī // rm_33.234{34} //

ity ādiṣṭe munīndreṇa sarve te sāṃghikā api / vismitās taṃ muniṃ natvā paprachus tat purākṛtaṃ // rm_33.235{35} //

bhagavann anayā karma kiṃ purā sukṛtaṃ kṛtaṃ / yeneyaṃ bhadrikā kṣemā prajñāvatī maharddhikā // rm_33.236{36} //

mahāprajñāvatīnāṃ ca sarvāsām api saddhiyāṃ / maharddhipratibhāṇānām agrā nirdiśyate tvayā // rm_33.237{37} //

tad ime sāṃghikāḥ sarve śrotum ichaṃti sāṃprataṃ / tat sarvaṃ samupādiśya sarvāl lokān prabodhaya // rm_33.238{38} //

iti taiḥ prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / sarvāns tān sāṃghikān bhikṣūn samālokyaivam ādiśat // rm_33.239{39} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve purā yad anayā kṛtaṃ / tad ahaṃ saṃpravakṣyāmi sarvalokābhibodhane // rm_33.240{40} //

purābhūt kāśyapo nāma tathāgato munīśvaraḥ / sarvajño 'rhañ jagacchāstā sugato dharmādhipo jinaḥ // rm_33.241{41} //

vārāṇasyām upāraṇye mṛgadāve jināśrame / saddharmaṃ samupādiśya vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_33.242{42} //

tac chāsane tadā śreṣṭhiduhitā śaraṇaṃ gatā / pravrajyāvratam ādāya pracacāra samāhitā // rm_33.243{43} //

sā tatra śāsane bauddhe dadau dānaṃ samādarāt / dvādaśābda sahasrāṇi brahmacaryaṃ cacāra ca // rm_33.244{44} //

na kesmiṃ viguṇe 'bhyāsaṃ cakāra sā nirudyamā / kevalaṃ saṃvaraṃ dhṛtvā triratnaṃ sarvadābhajat // rm_33.245{45} //

tasyāyābhūd upādhyāyā bhikṣuṇī brahmacāriṇī / sā kāśyapena nirdiṣṭā prajñāvatīgaṇāgragā // rm_33.246{46} //

tat samākarṇya sā sādhvī bhikṣuṇī cānumoditā / manasaivaṃ samādhāya praṇidhānaṃ vyadhān mudā // rm_33.247{47} //

yathāyam uttaro vipro vyākṛtas tena tāyinā / kalau śākyamunir nāma tathāgato bhaved iṭi // rm_33.248{48} //

tadā tasya munīndrasya śāsane śaraṇaṃ gatā / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā careyaṃ brahmacārikāṃ // rm_33.249{49} //

aham api tayā tatra prajñāvatīgaṇādhipā / bhaveya hi yathāpīyam upādhyāyā mamādhunā // rm_33.250{50} //

sadaitatpraṇidhānena caraṃti sā śubhāśayā / triratnasmaraṇaṃ kṛtvā samaye maraṇaṃ yayau // rm_33.251{51} //

yāsau śreṣṭhisutā hy eṣā kṣemā rājasutādhunā / yānmeti bhikṣavo yūyaṃ manyadhvaṃ vratam eva hi // rm_33.252{52} //

yat tadā prakṛtaṃ dānaṃ kāśyapaśāsane 'nayā / etaddharmavipākena bhavatīyaṃ nṛpātmajā // rm_33.253{53} //

yac cāpi hy anayā tatra brahmacaryaṃ supālitaṃ / etatpuṇyair ihārhantī bhavatīyaṃ kilā 'dhunā // rm_33.254{54} //

yadyāpi hy anayā tatra praṇidhānaṃ kṛtaṃ yathā / tatheyaṃ bhavati hy atra prajñāvatīgaṇādhipā // rm_33.255{55} //

evaṃ hi yat kṛtaṃ yena tenaiva bhujyate phalaṃ / abhuktaṃ kṣīyate naiva karma kvāpi kadā cana // rm_33.256{56} //

nāgnibhir dahyate karma klidyate nodakair api / vāyubhiḥ śuṣyate naiva kṣīyate nāpi bhūmiṣu // rm_33.257{57} //

na praṇaśyaṃti karmāṇi janmakalpaśatair api / sāmāgrīṃ prāpya kāle hi phalanti prāṇināṃ khalu // rm_33.258{58} //

anyathāpi bhaven naiva kṛtakarmaphalaṃ kvacit / kṛṣṇakarmavipāke hi duḥkhataiva sadā bhave // rm_33.259{59} //

śubhakarmavipāke tu sukhataiva sadā bhavet / miśritakarmapākena miśritatā sadaiva hi // rm_33.260{60} //

yathaiva yat kṛtaṃ karma tathaiva tat phalaṃ dhruvaṃ / evaṃ matvātra saṃsāre sarvadā śubhavāṃchibhiḥ // rm_33.261{61} // triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ sadā śubhe // rm_33.262{62} // ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sarvasāṃghikāḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_33.263{63} //

etan me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tvaṃ cāpy evaṃ mahārāja cara nityaṃ śubhe sadā // rm_33.264{64} //

prajāś cāpi tathā rājan bodhayitvā prayatnataḥ / bodhimārge pratiṣṭhāpya pālayasva samāhitaḥ // rm_33.265{65} //

tena te sarvadā nityaṃ sarvatrāpi śubhaṃ bhavet / kramād bodhiṃ ca saṃprāpya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_33.266{66} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvā 'śokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_33.267{67} //

kṣemāvadānaṃ manujā idaṃ ye śṛṇvaṃti cāpi niśāmayanti / te sarva evaṃ satataṃ sukhāni bhuktvā prayānty eva jinālayan te // rm_33.268{68} //

++ iti ratnāvadānatatve kṣemāvadānaṃ samāptam ++

xxxiv ārāmikāvadāna athāśoko mahīpālaḥ kṛtāñjaliḥ pramoditaḥ / upaguptaṃ yatiṃ natvā punar evam abhāṣata // rm_34.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathādeṣṭuñ ca me 'rhati // rm_34.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ rājñā śrutvā so 'rhan mahāmatiḥ / tam aśokaṃ mahārājaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_34.3{3} //

śṛṇu sādhu mahārāja yathā me guruṇoditaṃ / tathātrāhaṃ pravakṣyāmi tava dharmapravṛddhaye // rm_34.4{4} //

tadyathā bhagavān buddhaḥ śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajñaḥ sugato śāstā dharmarājas tathāgataḥ // rm_34.5{5} //

śrāvakair bhikṣubhiḥ sārddhaṃ bhikṣuṇībhir upāsakaiḥ / upāsikāgaṇaiś cāpi cailakaiś cāpi tīrthikaṃ // rm_34.6{6} //

bodhisatvair mahāsatvaiḥ sarvasatvahitaṃkaraṃ / ṛṣibhir yogibhiś cāpi yatibhir brahmacāribhiḥ // rm_34.7{7} //

śrāvastyā bahir udyāne jetāraṇye jināśrame / vihāre vyaharal lokahitārthaṃ dharmam ādiśan // rm_34.8{8} //

tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve satvāḥ pramoditāḥ / śakrabrahmādayo devāḥ sarvalokādhipā api // rm_34.9{9} //

nagendrā asurendrāś ca yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / siddhā vidyādharāḥ sādhyā garuḍā rākṣasā api // rm_34.10{10} //

brāhmaṇāḥ kṣatriyā bhūpā rājaputrāś ca maṃtriṇaḥ / amātyāḥ śreṣṭhinaḥ paura gṛhādhipā mahājanāḥ // rm_34.11{11} //

vaṇijaḥ sārthavāhāś ca śilpino 'pi śubhārthinaḥ / grāmyā jānapadāś cānyalokāḥ kārpaṭikādayaḥ // rm_34.12{12} //

sarve te samupāśritya vihāre taṃ munīśvaraṃ / dṛṣṭvā sāñjalayo natvā muditāḥ samunpāviśan // rm_34.13{13} //

tatra sarve 'pi te nāthaṃ tam abhyarcya yathākramaṃ / tridhā pradakṣiṇīkṛtya praṇatvā samupāśrayan // rm_34.14{14} //

tadā tān samupāsīnāṃ dṛṣṭvā sa bhagavāñ jinaḥ / āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat // rm_34.15{15} //

tat saddharmāmṛtaṃ pītva sarve brahmādayo 'pi te / lokāḥ satyam iti matvā prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_34.16{16} //

tasminn avasare kaścit'sau 'tha āramikaḥ sudhīḥ / dantakāṣṭhaṃ samādāya śrāvastyāṃ samupāviśat // rm_34.17{17} //

tatra naimittiko dvāre 'vasthitas tam āgataṃ / dṛṣṭvā tad dantakāṣṭhaṃ ca samālokyaivam upāgamat // rm_34.18{18} //

vataitad dantakāṣṭhaṃ yo bhakṣayiṣyati mānavaḥ / nūnam ṇataraṇaṃ bhogyaṃ prabhokṣyati sa bhāgyavān // rm_34.19{19} //

etat tenoditaṃ śrutvā sa āramika unmukhaḥ / tatraiva kṣaṇam āśritya manasaivaṃ vyacintayat // rm_34.20{20} //

kasmāy etad ahaṃ dadyāṃ saṃmāno yena me bhavet / evaṃ dhyātvā punas tatra manasaivaṃ vyacintayat // rm_34.21{21} //

yad ayaṃ bhagavān buddhaḥ sarvatraidhātukādhipaḥ / jagacchāstā jagannātho dharmarājo munīśvaraḥ // rm_34.22{22} //

yad asmai dīyate kiñcid api tat phalam uttamaṃ / aprameyam asaṃkhyeyaṃ mahatkhyātaṃ śrutaṃ mayā // rm_34.23{23} //

tad asmai dharmarājāya buddhāya sarvatāyine / jagacchāstre munīndrāya dadyāṃ kāṣṭham idaṃ nv ahaṃ // rm_34.24{24} //

iti dhyātvā viniścitya sa āramika ādarāt / dantakāṣṭhaṃ tad ādāya jetodyāne upācarat // rm_34.25{25} //

tatra taṃ śrīghanaṃ dṛṣṭvā bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ / vihāre sa prasannāsyāḥ praviṣṭaḥ samupācarat // rm_34.26{26} //

tatra tasya munīndrasya dantakāṣṭhaṃ tad ādarāt / upasthāpya praṇatvā sa sāṃjalir evam abravīt // rm_34.27{27} //

bhagavan nātha sarvajña mamānugrahakāraṇāt / dantakāṣṭham imaṃ śāstā bhavān ādātum arhati // rm_34.28{28} //

evaṃ saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / dṛṣṭvā tat kāṣṭham ādāya tasyāgrato vyasṛjata // rm_34.29{29} //

tadā tat kāṣṭham ādāya sa udyānapālako mudā / tatraiva saugatārāme nikhanya nidadhe bhuvi // rm_34.30{30} //

tatra nihitamātraṃ tat kāṣṭhaṃ mūlapratiṣṭhitaṃ / mahacchākhāharitpatrapuṣpaphalasamṛddhitaḥ // rm_34.31{31} //

tatkṣaṇena mahān vṛkṣo nyagrodhaḥ parimaṇḍalaḥ / sarvasatvamanohārī mahāmegha ivābhavat // rm_34.32{32} //

tatra sa bhagavān gatvā tacchāyāṃ samupāśrayan / sabhāmadhyāsanāsīnaḥ saddhārmaṃ samupādiśat // rm_34.33{33} //

etad adbhutam ālokya sarve lokāḥ savismayāḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pītvā prābhyanandan pramoditāḥ // rm_34.34{34} //

tadā tatra mahātmā sa gṛhīśo 'nāthapiṇḍadaḥ / samāgatya munīndraṃ taṃ natvaivaṃ prārthayan mudā // rm_34.35{35} //

bhagavann aham adyeha bhagavantaṃ sasāṃghikaṃ / pūjayituṃ samichāmi tan mamānugrahaṃ kuru // rm_34.36{36} //

iti tat prārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / tatheti taṃ samālokya tūṣṇīṃ bhūtvādhyuvāsa tat // rm_34.37{37} //

tad adhivāsitaṃ śāstra matvā so 'nāthapiṇḍadaḥ / tatrāsanāni prajñapya tat sāmagrīṃ samānayat // rm_34.38{38} //

tadā sa bhagavāns tatra sasāṃghikaḥ samutthitaḥ / tad dattaṃ pādyam ādāya svasvāsane samāśrayat // rm_34.39{39} //

tatrāsanasamāsīnaṃ taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ / dṛṣṭvā sa muditaḥ śreṣṭhī yathākramaṃ samarcayet // rm_34.40{40} //

tataḥ śatarasai bhojyaiḥ supraṇītaiḥ sa dīnabhṛt / saṃbuddhapramukhaṃ sarvasaṃghaṃ taṃ samatarpayat // rm_34.41{41} //

tataḥ sa śrīghanaṃ sarvasaṃghaṃ ca parituṣṭitaṃ / matvā panīyapātrāṇi tad dhastādīṃ vyaśodhayat // rm_34.42{42} //

tataḥ kramukatāmbūlagaṇauṣadhīrasāyanaṃ / datvā sa sāṃjalir natvā sasaṃghaṃ tam upāśrayat // rm_34.43{43} //

tataḥ sa bhagavān dṛṣṭvā taṃ gṛhastham upasthitaṃ / ādimadhyāmṭakalyāṇaṃ sāśiṣaṃ dharmam ādiśat // rm_34.44{44} //

tad dṛṣṭva samahotsāham āramikaḥ sa mohitaḥ / naimittikasamākhyātaṃ satyaṃ matvābhyanaṃdata // rm_34.45{45} //

tataḥ sa suprasannātmā ārāmikaḥ pramoditaḥ / samutthāya munīndrasya purataḥ samupācarat // rm_34.46{46} //

tatra tasya munīndrasya pādayoḥ sa kṛtāñjaliḥ / praṇatvā manasā bodhipraṇidhānaṃ vyadhān mudā // rm_34.47{47} //

yad asmai dharmarājāya jagacchāstrai jagadbhute / mayātra śraddhayā dattakāṣṭhamātraṃ samarppitaṃ // rm_34.48{48} //

etatpuṇyavipākena caritvāhaṃ śubhe sadā / pratyekāṃ bodhim āsādya nirvṛtipadam āpnuyāṃ // rm_34.49{49} //

iti tena sucittena praṇidhānam kṛtaṃ sadā / matvā sa bhagavān smitaṃ visasarja saraśmikaṃ // rm_34.50{50} //

tatas te raśmayaḥ sarvā munimukhābjaniḥsṛtāḥ / nānā varṇāḥ samanteṣu bhuvaneṣu sa bhāsayan // rm_34.51{51} //

ye cādho bhuvane yātāḥ sarvatra narakeṣu te / avabhāsya sukhīkṛtya nārakīyān pracerire // rm_34.52{52} //

tadraśmisaṃparispṛṣṭāḥ sarve te narakasthitāḥ / nirduḥkhāḥ sukhasaṃpannā vismitā evam ūcire // rm_34.53{53} //

aho citraṃ kathaṃ duḥkhaṃ prasrabdhaṃ jāyate sukhaṃ / itaś cyutāḥ kuhānyatra saṃprāptāḥ sāṃprataṃ vayaṃ // rm_34.54{54} //

iti saṃdigdhacittānāṃ teṣāṃ narakavāsināṃ / bodhārthaṃ nirmitaṃ buddhaṃ bhagavān vyasṛjat tadā // rm_34.55{55} //

tan nirmitaṃ muniṃ dṛṣṭvā sarve te narakasthititāḥ / mahaccitrasamākrāntahṛdayāś caivam ūśire // rm_34.56{56} //

naivānyatra gatā sarve ihaiva saṃsthitā vayaṃ / kintv ayaṃ puruṣo 'pūrvadarśanaḥ samupāgataḥ // rm_34.57{57} //

nūnam ayaṃ mahāsattvaḥ samīkṣyāsmān suduḥkhinaḥ / kṛpayā coditaḥ sarvān samuddharttum ihāgataḥ // rm_34.58{58} //

tad asya puruṣasyātra sarvair asmābhir ādarāt / śraddhayā śaraṇaṃ gatvā karttavyaṃ bhajanaṃ mudā // rm_34.59{59} //

iti saṃbhāṣya te sarve nārakīyā prasāditāḥ / tasya nirmitabuddhasya prābhajañ charaṇaṃ gatāḥ // rm_34.60{60} //

tadaitadbhajanotpannaiḥ puṇyais te narakotthitāḥ / nirmuktapātakāḥ sarve śuddhakāyā divaṃ yayuḥ // rm_34.61{61} //

evaṃ te raśmayaḥ sarve sarvāns tān nirayāśṛtān / avabhāsya samuddhṛtya pratyāyayur muneḥ puraḥ // rm_34.62{62} //

evam urddhagatā ye ca raśmayas te prasāritāḥ / avabhāsya diśaḥ sarvāḥ saṃprasusruḥ surālayān // rm_34.63{63} //

sarvān devālayāṃś caivam avabhāsya samantataḥ / gatvākaniṣṭhaparyantaṃ sarvān devān acodayan // rm_34.64{64} //

anityaṃ khalu saṃsāraṃ duḥkhaśūnyam anātmakaṃ / puṇyam eva jagatsāraṃ matvā tac cinutādarāt // rm_34.65{65} //

niṣkrāmatārabhadhvaṃ tad yujyadhvaṃ buddhaśāsane / mārasainyān vinirjitya caradhvaṃ saṃvare sadā // rm_34.66{66} //

yo 'pramatto munīndrasya śāsane saṃcariṣyate / sa hitvā janma saṃsāre duḥkhasyāntaṃ kariṣyati // rm_34.67{67} //

ity udghoṣaiḥ surān sarvāñ codayitvā samantataḥ / sarve te raśmayas tatra puraḥ pratyāyayur muneḥ // rm_34.68{68} //

tatra te raśmayaḥ sarve 'py ekībhūtāś ca piṇḍitāḥ / muniṃ pradakṣiṇīkṛtya tad ūrṇāyāṃ samāviśan // rm_34.69{69} //

tad dṛṣṭvā sabhāsīnāḥ sarve lokāḥ savismayāḥ / kiṃ śāstehādiśed dharmam ity evaṃ samacintayat // rm_34.70{70} //

athānaṃdaḥ samutthāya kṛtāṃjaliḥ savismayaḥ / bhagavantaṃ tam ānamya prārthayad evam ādarāt // rm_34.71{71} //

nāhetupratyayaṃ śāstar hasanti sugatāḥ kvacit / tat kim arthañ jagannātha bhavān hasati sāṃprataṃ // rm_34.72{72} //

yad bhavataḥ smitaṃ dṛṣṭvā sarve ime sabhājanāḥ / vismayasamupākrāntacittās tiṣṭhanti sarvavit // rm_34.73{73} //

tad yad arthe bhavān smitaṃ muṃcati taj jagadguro / samupādiśya sarveṣāṃ saṃśayaṃ chetum arhati // rm_34.74{74} //

ity ānandoditaṃ śrutvā bhagavān munīśvaraḥ / tam ānandaṃ sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_34.75{75} //

evam etat tathānaṃda yathākhyātaṃ tvayā kila / nāhetupratyayaṃ buddhā muñcaṃti hi smitaṃ kva cit // rm_34.76{76} //

yadarthe 'ham ihānanda smitaṃ muñcāmi sāṃprataṃ / tat satyaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇuta yūyam ādarāt // rm_34.77{77} //

yad ayaṃ śraddhayānanda sudhīr udyānapālakaḥ / dantakāṣṭham upasthāpya satkāraṃ kurute mama // rm_34.78{78} //

etatpuṇyavipākena kalpāny api trayodaśa / vinipātam ayaṃ kvāpi gamiṣyati kadā cana // rm_34.79{79} //

sarvadāyaṃ mahāsatvaḥ saddharmasādhanodyataḥ / sadguṇī sukhasaṃbhoktā bodhisatvo bhaviṣyati // rm_34.80{80} //

tato 'nte 'yaṃ mahābhijñaḥ pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / pratyekaṃ bodhim āsādya pratyekasugato jinaḥ // rm_34.81{81} //

vimalo nāma satvānāṃ hitakarī śubhaṃkaraḥ / brahmacārī viśuddhātmā lokanātho bhaviṣyati // rm_34.82{82} //

evam ānaṃda vijñāya saṃbuddhaśāsane kvacit / kiñcid vāpi pradātavyaṃ tat phalaṃ syān mahattaraṃ // rm_34.83{83} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sāṃghikādayaḥ / sarve lokāḥ sabhāsīnāḥ prābhyanandan prabodhitāḥ // rm_34.84{84} //

so 'pi cārāmikaḥ śrutvā vyākṛtaṃ sugatena tat / triratnabhajanaṃ kartuṃ samaichan muditaḥ sadā // rm_34.85{85} //

tac chrutvā sa mahādātā gṛhastho 'nāthapiṇḍadaḥ / sāñjalis taṃ jinaṃ natvā muditaḥ svagṛhaṃ yayau // rm_34.86{86} //

tataḥ sa bhagavāṃc chāstā samutthāya sasāṃghikaḥ / svāsanasamupāsīnas tasthau dhyānasamāhitaḥ // rm_34.87{87} //

tataḥ āramikaḥ so 'pi sarvādā saṃpramoditaḥ / triratnabhajanaṃ kurvan prācarat samupasthitaḥ // rm_34.88{88} //

iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / tvayāpy evaṃ mahārāja bhaja ratnatrayaṃ sadā // rm_34.89{89} //

lokāś cāpi tathā rājaṃ bodhayitvā prayatnataḥ / triratnabhajanotsāhe yojanīyās tvayā sadā // rm_34.90{90} //

tena te maṅgalaṃ nityaṃ sarvatrāpi bhavet sadā / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ // rm_34.91{91} //

iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // rm_34.92{92} //

āramikasyedam ihāvadānaṃ śṛṇvanti ye ye ca niśāmayanti / te sarvam evaṃ śubhasatsukhāni bhuktvā prayaāsyanti jinālayan te // rm_34.93{93} //

++ iti ratnāvadānatatve āramikāvadānaṃ samāptam ++

xxxv śobhitāvadāna athāśoko mahārājaḥ kṛtāṃjalipuṭo mudā / upaguptaṃ yatiṃ natvā prārthayec caivam ādarāt // rm_35.1{1} //

bhadanta śrotum ichāmi punar anyat subhāṣitaṃ / tadyathā guruṇādiṣṭaṃ tathākhyātuṃ ca me 'rhati // rm_35.2{2} //

iti saṃprārthitaṃ tena śrutvā so 'rhaṃ sudhīr yatiḥ / upagupto nareṃdraṃ taṃ samālokyaivam abravīt // rm_35.3{3} //

śṛṇu rājan mahābhāga yathā me gurubhāṣitaṃ / tathātra hi pravakṣyāmi tava cittābhibodhane // rm_35.4{4} //

tadyathā bhagavāc chāstā śākyasiṃho munīśvaraḥ / sarvajño 'rhañ jagannātho dharmarājas tathāgataḥ // rm_35.5{5} //

saṃbuddhaḥ sa tathā tatra pure kapilavastuni / nyagrodharucirārāme vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_35.6{6} //

tasmiṃś ca samaye tatra pure kapilavastuni / śākya āsīn mahāsādhuḥ śrīmān yakṣādhipopamaḥ // rm_35.7{7} //

sarvalokapradhānākhyaḥ sarvadravyasamṛddhimān / tasya bhāryā surūpākhyā suṃdarī ratisaṃnibhā // rm_35.8{8} //

subhāvinī ramā kāntā svakuladharmacāriṇī / tayā saha samāraktaḥ sa śrīmān paricārayan // rm_35.9{9} //

yathākāmaṃ sukhaṃ bhuktvā rarāma saṃpramoditaḥ / tataḥ svāpannasatvābhūt sā surūpā pragarbhitā / kramād vṛddhodarā pāṇḍuvarṇā svalpāśinī kṛśā // rm_35.10{10} //

tataḥ sā samaye sūta dārakaṃ divyasuṃdaraṃ / darśanīyaṃ subhadrāṅgaṃ prāsādikaṃ manoharaṃ // rm_35.11{11} //

tasya janmany anekāni mahāścaryakarāṇy api / prādurbhūtāni taiḥ sarvaṃ nagaraṃ pariśobhitaṃ // rm_35.12{12} //

tam abhiśobhitaṃ jātam śrutvā sa janako mudā / sahasopetya saṃpaśyans tasthau citrānvitāśayaḥ // rm_35.13{13} //

tataḥ sa mudito jñātīn āhūya saha vāṃdhavaiḥ / kṛtva jātimahaṃ tasya nāmā hi khyātum abravīt // rm_35.14{14} //

bhavanto jñātayaḥ sarve dṛṣṭvāsya lakṣaṇaṃ yathā / tathā nāmaprasiddhena vyavasthāpitum arhatha // rm_35.15{15} //

iti tenoditaiḥ śrutvā sarve te jñātayas tathā / tasya nimittam ālokya taṃ śākyam evam abruvan // rm_35.16{16} //

sādho yaj jāyate ātmābhaiḥ śobhayati puraṃ tataḥ / śobhita iti nāmāsya bhavatu prathitaṃ bhuvi // rm_35.17{17} //

iti tai jñātibhiḥ sarve samākhyātaṃ niśamya saḥ / tathā tenābhidhānena prākhyāpayat tam ātmajaṃ // rm_35.18{18} //

tataḥ śobhito 'ṣṭābhir dhātrībhiḥ prātipālitaḥ / paripuṣṭo 'bhivṛddho 'bhū hradāruhāmbujaṃ yathā // rm_35.19{19} //

yadā so dārakaḥ prauḍhaḥ kumāratvam avāptavān / tadā pitrā sa vidyārthī guruhaste samarppitaḥ // rm_35.20{20} //

tataḥ sa guruṇā śāstrā kramāl lipir aśiṣyate / tathābhiśiṣyamāṇaḥ sa sarvavidyāntam āyayau // rm_35.21{21} //

tataḥ sa śobhito dhīmān sarvavidyāṃ vicaksaṇaḥ / tīrthikavādasaṃrakto virakto 'bhūd gṛhāśrame // rm_35.22{22} //

sadā sa tīrthikārāme gatvā sa tīrthikaiḥ saha / śāstrasaṃcodanotsāhai reme jayan pravādinaḥ // rm_35.23{23} //

tasmiṃś ca samaye tatra nyagrodharucirāśramaṃ / sa bhagavān sabhāsīno dharmam ādeṣṭum ārabhat // rm_35.24{24} //

tadā te bhikṣavaḥ sarve bhikṣuṇyo 'pi samāgatāḥ / vratinaś cailakāś cānye upāsakā upāsikāḥ // rm_35.25{25} //

bodhisatvā mahāsatvās tathānye śrāvakā api / tat saddharmāmṛtaṃ pātuṃ sarve te samupācaran // rm_35.26{26} //

tatra taṃ śrīghanaṃ natvā parivṛtya samaṃtataḥ / puraskṛtya samālokya sarve te upatasthire // rm_35.27{27} //

tadānye 'pi samāyātā brahmaśakrādayaḥ surāḥ / catvāro lokapālāś ca sarve lokādhipā api // rm_35.28{28} //

siddhā vidyādharāś cāpi yakṣagaṃdharvakinnarāḥ / rakṣasā garuḍā nāgās tathānye 'pi maharddhikāḥ // rm_35.29{29} //

yatayo yoginaś cāpi nirgranthās tīrthikā api / ṛṣayo brāhmaṇāś cāpi tāpasā brahmacāriṇaḥ // rm_35.30{30} //

rājānaḥ kṣatriyā vaiśyā amātyā maṃtriṇo janāḥ / śreṣṭhino dhaninaḥ paurāḥ sārthavāhā mahājanāḥ // rm_35.31{31} //

vaṇijaḥ śilpinaś cāpi tathānyadeśavāśinaḥ / grāmyā jānapadāś cāpi tathā kārpaṭikā api // rm_35.32{32} //

sarve te samupāgatya dṛṣṭvā taṃ śrīghanaṃ mudā / yathākramaṃ samabhyarcya natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // rm_35.33{33} //

sāṃjalayaḥ punar natvā parivṛtyā samaṃtataḥ / tat saddharmāmṛtaṃ pātum upatasthuḥ samāhitāḥ // rm_35.34{34} //

tataḥ sa śobhitaś cāpi tac chrutvā kauṭukānvitaḥ / tatra tāṃ parṣadaṃ draṣṭuṃ sahasā samupācarat // rm_35.35{35} //

tatra sa sahasopetya prādrakṣīt taṃ munīśvaraṃ / sarvalokasabhāmadhyasamāsīnaṃ prabhāsvaraṃ // rm_35.36{36} //

dvātriṃśallakṣaṇāśītivyaṃjanaparibhūṣitaṃ / vyāmaprabhāsamudbhāsaṃ śatasūryādhikaprabhaṃ / saumyaṃ śāntendriyaṃ kāntaṃ samaṃtabhadrarūpikaṃ / dṛṣṭvā sa suprasannātmā natvā kṛtvā pradakṣiṇāṃ // rm_35.37{37} //

taddharmadeśanāṃ śrotuṃ tatraikānte upāśrayat / tadā sa bhagavān dṛṣṭvā tāṃ sarvāṃ samupasthitān // rm_35.38{38} //

āryasatyaṃ samārabhya saddharmaṃ samupādiśat / tadāryadharmam ākarṇya sarve te sa surādayaḥ // rm_35.39{39} //

lokā dharmaviśeṣatvam ājñāya pratibodhitāḥ / bodhicittaṃ samādhāya triratnabhajanodyatāḥ // rm_35.40{40} //

sarvasatvahitārthena babhūvur bodhicāriṇaḥ / tadā sa śobhitaś cāpi śrutvāryasatyam uttamaṃ // rm_35.41{41} //

prabodhitaḥ prasannātmā saṃsāravirato bhavān / satkāyadṛṣṭibhūmīndhraṃ viṃsatiśikharodgamaṃ // rm_35.42{42} // hitvā jñānāsinā śrotaāpattiphalam āptavān // rm_35.43{43} // dṛṣṭasatyo viśuddhātmā saddharmaguṇalālasaḥ / saṃbuddhapadasaṃprāptyai pravrajituṃ samaichata // rm_35.44{44} //

tataḥ sa samupāśritya kṛtāṃjalipurogataḥ / taṃ munīndraṃ jagannāthaṃ svaivaṃ prārthayan mudā // rm_35.45{45} //

bhagavan nātha sarvajña bhavatāṃ śaraṇaṃ gataḥ / pravrajituṃ samichāmi tatkṛpayā prasīdatu // rm_35.46{46} //

iti tenārthitaṃ śrutvā bhagavān sa munīśvaraḥ / śobhitaṃ taṃ samālokya samāmaṃtryaivam ādiśat // rm_35.47{47} //

yadi tvaṃ śāsane bauddhe pravrajituṃ samichasi / pitur ājñāṃ samāsādya prehi dāsyāmi te vrataṃ // rm_35.48{48} //

ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā sa śobhito mudā / pādau tasya muner natvā sahasā niryayau tataḥ // rm_35.49{49} //

tatra sa svagṛhe gatvā pādau natvā puraḥ sthitaḥ / pitror etat samākhyāya prārthayad evam ādarāt // rm_35.50{50} //

tātāham adya gachāmi nyagrodharucire vane / tatra taṃ śrīghanaṃ buddhaṃ paśyāmi parṣadāśritaṃ // rm_35.51{51} //

dhanyās te śrāvakāḥ sarve bhikṣavo bhadrikāśikāḥ / śāṃteṃdriyāḥ samācārā arhanto brahmacāriṇaḥ // rm_35.52{52} //

teṣām eva hi saṃsāre sāphalyaṃ janma mānuṣe / ye bhajanti munīndrasya śāsane śaraṇaṃ gatāḥ // rm_35.53{53} //

teṣāṃ caivaṃ susāraṃ syān saṃsāre bhavacāraṇe / ye saddharmaṃ munīndrasya śrutvā caraṃti saṃvaraṃ // rm_35.54{54} //

teṣāṃ cāpi bhave sāraṃ janmadravyaguṇārjanaṃ / satkāraiḥ sāṃghike sevāṃ kṛtvā caranti ye vrataṃ // rm_35.55{55} //

kiṃ teṣāṃ mānuṣe janma nisphalaṃ sarvasādhanaṃ / ye dhyātvāpi jinaṃ smṛtvā bhajaṃti na kadā cana // rm_35.56{56} //

teṣāṃ ca kiṃ bhave janma kevalaṃ pāpasādhanaṃ / ye na śṛṇvaṃti saddharmaṃ saṃbuddhabhāṣitaṃ kva cit // rm_35.57{57} //

teṣāṃ ca nisphalaṃ janma mānuṣye duḥkhasādhanaṃ / ye na kurvanti satkāraṃ sāṃghikeṣu kadā cana // rm_35.58{58} //

evaṃ ye paśuvad gehe bhogyaṃ bhuktvā vasaṃti vai / teṣāṃ kiṃ janma saṃsāre pāpaduḥkhārtham eva hi // rm_35.59{59} //

evaṃ te prāṇinaḥ sarve bhramaṃti bhavasāgare / yato yair dṛśyate kvāpi triratnaṃ na kadā cana // rm_35.60{60} //

tathāsmākam api cātra saṃsāre janma nisphalaṃ / saṃpado 'pi nirarthā hi triratnabhajanaṃ vinā // rm_35.61{61} //

dharmārthajanmasaṃsāre yadi dharmo na labhyate / kim evaṃ jīvitenāpi kevalāśubhasādhinā // rm_35.62{62} //

tad varaṃ mṛtyur adyevaṃ vinā dhārmārthasādhanaṃ / kiṃ tena jīvitenāpi yan mithyāduḥkhasādhanaṃ // rm_35.63{63} //

na prāptaṃ bhagavatpūjā mahotsāhaṃ kadāpi yaiḥ / dharmo 'pi na śrutaḥ kaścin na kārāḥ sāṃghike kṛtāḥ // rm_35.64{64} //

bhītebhyo nābhayaṃ dattaṃ daridrāśā na pūritā / duḥkhāya kevalaṃ mātur gatās te garbhaśalyatāṃ // rm_35.65{65} //

dhanyās te sukhino loke subhadrāḥ śubhabhāvinaḥ / satpuruṣā mahātmānaḥ śrīmaṃtaḥ sadguṇāśrayāḥ // rm_35.66{66} //

ye buddhe śaraṇaṃ gatvā dhyātvā smṛtvā samāhitāḥ / saddharmāmṛtam āpīya carantaḥ saugataṃ vrataṃ // rm_35.67{67} //

sarve satvahitārthaṃ ca dānaṃ datvā yathepsitaṃ / dayālavaḥ susaumyāṃśāḥ sarvasatvahitāśayāḥ // rm_35.68{68} //

saṃbodhisādhanotsāhasarvasatvahitodyatāḥ / niḥkleśā vimalātmānaḥ samādhiniścalāśayāḥ // rm_35.69{69} //

prajñāvaṃto mahādhīrāḥ saṃbodhiratnalābhinaḥ / pravrajyāvratinārhanto nirvikalpā niraṃjanāḥ // rm_35.70{70} //

bhikṣāhārā nirātaṃkā niḥśaṃkā damiteṃdriyāḥ / niḥśeṣanirjitāvidyāḥ prāptavidyā viśāradāḥ // rm_35.71{71} //

svachaṃdacāriṇaḥ santaḥ sarvasatvātmabhāvinaḥ / niḥspṛhā viratotsāhā nirdainyaḥ kṣubhitāśayāḥ // rm_35.72{72} //

nirmadā nirahaṃkārā āryā nirabhimāninaḥ / nirmāyā nirmamākhaḍgā niḥsaṃgā niḥparigrahāḥ // rm_35.73{73} //

muṇḍitā khikkhirīpātradadhānāś cīvarāvṛtāḥ / yatinaḥ sugatākārās triyānamokṣadeśakāḥ // rm_35.74{74} //

svaparātmahitārthena saṃbodhimārgadeśakāḥ / vaṃdyāḥ pūjyāḥ pramānyāś ca caturbrahmavihāriṇaḥ // rm_35.75{75} //

te eva sugatiṃ yāṃti yāṃti cānte jinālaye / saṃbodhiṃ ca samāsādya bhaveyuḥ sugatā api // rm_35.76{76} //

iti satyaṃ munīndreṇa samādiṣṭaṃ niśamya me / mano 'tra bhavasaṃcāre carituṃ nābhivāṃchati // rm_35.77{77} //

triratnaśaraṇaṃ kṛtvā saṃbuddhaśāsane śubhe / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā caritum ichati sāṃprataṃ // rm_35.78{78} //

kiṃ ca me janmakāle yad idaṃ yuḥ śobhitāruṣā / saṃpado 'pi pravarddhante divyābhisuṃdarāsmi ca // rm_35.79{79} //

tat sarvaṃ me purā bhadrakarmadharmavipākataḥ / saṃpadyate 'dhunā nūnaṃ viddhi mā tv anyathā pita // rm_35.80{80} //

etan nūnam iti matvā bhūyo 'pi me manas tathā / saddharmasādhanaṃ kartum ichati saugataṃ vrataṃ // rm_35.81{81} //

etad dhetor ahaṃ tāta prārthayāmy evam ādarāt / tad anujñāṃ pradattaṃ me yadi vāṃchāsti vā śubhe // rm_35.82{82} //

etatpuṇyavibhāgena yūyam api surālayaṃ / gatvā divyasukhāny eva bhuktvā ciraṃ nivatsyatha // rm_35.83{83} //

tataḥ kāle divaś cyutvā martyaloka ihāgatāḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā cariṣyatha śubhe sadā // rm_35.84{84} //

tac chubhapuṇyapākena śuddhāśayāḥ śubhāvinaḥ / saṃbuddhaśāsane gatvā saddharmaṃ śroṣyathādarāt // rm_35.85{85} //

tatas tat puṇyapākena saṃghānāṃ śaraṇaṃ gatāḥ / satkāraiḥ samupasthitvā bhajiṣyatha samādarāt // rm_35.86{86} //

tatas tat puṇyapākena bodhicittam avāpsyatha / tato lokahitārtheṣu bodhicaryāṃ cariṣyatha // rm_35.87{87} //

tataḥ pāramitāḥ sarvāḥ pūrayitvā yathākramaṃ / tato bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // rm_35.88{88} //

evaṃ vijñāya saṃbuddhapadasaṃpratipattaye / tad anujñāṃ pradattaṃ me saṃbuddhapadavāṃchire // rm_35.89{89} //

anityaṃ khalu samṣāraṃ jīvitaṃ kṣaṇabhaṃguraṃ / kṣaṇabhaṃgiśarīraṃ ca sarveṣāṃ bhavacāriṇāṃ // rm_35.90{90} //

saṃpado 'pi sthirā naiva satkṣaṇaṃ ca sudurlabhaṃ / mānuṣye sarvadā janma labhyate na sudurllabhaṃ // rm_35.91{91} //

tatrāpi durlabhā dharme matir jātāpi na sthirāḥ / dharmaṃ tu saugataiḥ śreṣṭhaṃ yat saṃbodhipadasādhanaṃ // rm_35.92{92} //

tat saṃbodhipadaprāptyai dharmaṃ ichāmi saugataṃ / tad anujñāṃ pradatvā me mano harṣayata drutaṃ // rm_35.93{93} //

dharmaṃ vinātra kiṃ sāraṃ bhogyair arthair guṇair api / kiṃ kāmasukhaṃ bhuktvā sthitvā ca paśuvad gṛhe // rm_35.94{94} //

tad anujñāṃ na datyaśyen sthāsyāmi na gṛhe 'py ahaṃ / sarvān parigrahāns tyaktvā gamiṣyāmi tapovanaṃ // rm_35.95{95} //

tatra ko nirjane sthitvā caritvā duṣkaraṃ tapaḥ / anāhāro mariṣye 'haṃ sarvatra maraṇaṃ dhruvaṃ // rm_35.96{96} //

kasya mṛtyu bhave nāsti kutra mṛtyor bhayaṃ na hi / sarvalokān grasen mṛtyur eko 'pi sa mahāvaliḥ // rm_35.97{97} //

tad atra kiṃ viṣādena yad damopāyam atra na / avaśyaṃ bhāvino bhāvā bhavanti mahatām api // rm_35.98{98} //

mṛtyukāle sahāyo 'pi ko 'pi nāsti sahānugaḥ / dharma eva tadaiko hi sahāyaḥ syāt sahānugaḥ // rm_35.99{99} //

evaṃ matvātra saṃsāre sthātuṃ nechanti sajjanāḥ / sarvān parigrahāns tyaktvā pravrajanti śubhārthinaḥ // rm_35.100{100} //

tathāham api tan mṛtyubhayaṃ dṛṣṭvābhiśaṃkitaḥ / saṃbuddhaśaraṇaṃ gatvā carituṃ vratam utsahe // rm_35.101{1} //

iti dharme nidheddhaṃ mā kiṃ cid vā vaktum arhatha / suprasannādhiyānujñāṃ pradātum eva me 'rhati // rm_35.102{2} //

iti tenātmajenaivaṃ saṃprārthitaṃ niśamya tau / pitarau vismayākrāṃtacittau taṣṭhatur mūrchitau // rm_35.103{3} //

tatas tau dhairyam ālambya tam eva svātmajaṃ cirāt / dṛṣṭvā viyogaduḥkhārttau taṣṭhatur likhitāv iva // rm_35.104{4} //

tataḥ sa janakaḥ śākyas taduktaparibodhitaḥ / galadaśrumukho dṛṣṭvā taṃ putram evam abravīt // rm_35.105{5} //

hā putra kiṃ atrāhaṃ vadeya sāṃprataṃ khalu / yat tvam eva sudhīr vijñaḥ paṇḍito 'si vicakṣaṇaḥ // rm_35.106{6} //

yat tvaṃ śāsane bauddhe pravrajituṃ samichasi / tac chāstuḥ śaraṇaṃ kṛtvā vrataṃ cara samāhitaḥ // rm_35.107{7} //

iti pitroditaṃ śrutvā sa sobhitaḥ pramoditaḥ / pitroḥ pādān praṇatvaiva sahasā niryayau gṛhāt // rm_35.108{8} //

tataḥ sa sahasā gatvā nyagrodhatarumaṇḍite / vihāre sugatārame praviśya samupācarat // rm_35.109{9} //

yatra sa purato gatvā kṛtāṃjalipuṭo mudā / praṇatvā taṃ jagannāthaṃ prārthayad evam ādarāt // rm_35.110{10} //

bhagavan nātha sarvajña prāpyānujñāṃ samāvraje / tad bhavān sāṃprataṃ mahyaṃ pravrajyāṃ dātum arhati // rm_35.111{11} //

bhavatāṃ śaraṇe sthitvā pravrajya saugataṃvrataṃ / dhṛtvā sadā samādāya cariṣye bodhicārikāṃ // rm_35.112{12} //

iti saṃprārthitaṃ tena bhagavān sa munīśvaraḥ / savyena pāṇinā tasya śiraḥ spṛṣṭvaivam ādiśat // rm_35.113{13} //

ehi ca vatsa samādhāya vrataṃ carasva saugataṃ / ity uktvā sa munīndraḥ svasāṃghike taṃ samagrahīt // rm_35.114{14} //

ehīty ukte munīṃdreṇa śobhito 'bhūt sa muṇḍitaḥ / khikkhirīpātravibhrāṇaḥ kākhāyacīvarī yatiḥ // rm_35.115{15} //

tataḥ sa sumatir bhikṣuḥ saṃsāragatinispṛhaḥ / bhitvāvidyāgaṇān sarvān prāptavidyā viśāradaḥ // rm_35.116{16} // sarvakleśagaṇāṃ jitvā sākṣād arhatvam āptavān // rm_35.117{17!} // tataḥ so 'rhan mahābhijñaḥ pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / nikleśaḥ suviśuddhātmā śuddhendriyo jināṃśabhṛt // rm_35.118{18} //

nirvikalpaḥ samākāro brahmacārī niraṃjanaḥ / saṃsāralābhasatkāraniḥspṛhaḥ khasamāśayaḥ // rm_35.119{19} //

sa devāsuralokānāṃ sarveṣāṃ bhavacāriṇāṃ / mānyaḥ pūjyo 'bhivaṃdyaś ca babhūva sa jinātmajaḥ // rm_35.120{20} //

tad dṛṣṭvā bhikṣavaḥ sarve vismayoddhatamānasāḥ / bhavantaṃ praṇatvaivaṃ paprachus tat purākṛtaṃ // rm_35.121{21} //

bhagavan kiṃ purānena sukṛtaṃ prakṛtaṃ kuha / yenāyaṃ sukule jāto divyakalpātisuṃdaraḥ // rm_35.122{22} //

janmani vāsya jātāni mahādbhutakarāṇy api / yair etan nagaraṃ sarvaṃ caṃdrābhair iva śobhitaṃ // rm_35.123{23} //

bhavatāṃ śāsane cāpi triratnaśaraṇaṃ gataḥ / pravrajyāsaṃvaraṃ dhṛtvā yatir arhan bhavaty api // rm_35.124{24} //

etat sarvaṃ samākhyāya bhavāṃc chāstā jagadguruḥ / sarvān asmān sabhāṃś cāpi prabodhayitum arhati // rm_35.125{25} //

iti tair bhikṣubhiḥ sarvaiḥ prārthite sa munīśvaraḥ / sarvān yatīn sabhāṃ cāpi samālokyaivam ādiśat // rm_35.126{26} //

śṛṇuta bhikṣavaḥ sarve yad anena purākṛtaṃ / tat sarvaṃ samāśakhye yuṣmākaṃ paribodhane // rm_35.127{27} //

tadyathābhūt purā śāstā krakuchandas tathāgataḥ / sarvajño 'rhaṃ jagannātho dharmarājo munīśvaraḥ // rm_35.128{28} //

tadā sa bhagavān loke bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupādiśya pracacāra samaṃtataḥ // rm_35.129{29} //

evaṃ sa bhagavāṃ chāstā kṛtvā sarvatra maṃgalaṃ / śobhāvatyā mahāpūryyā rājadhānyā upāśrame // rm_35.130{30} //

vihāre saugatāvāse samāśritya prabhāsayan / saddharmaṃ samupādeṣṭuṃ vijahāra sasāṃghikaḥ // rm_35.131{31} //

tatrāgatya samānīnaṃ taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ / śrutvā śobho mahārājo draṣṭuṃ sa samupācarat // rm_35.132{32} //

tatra sa nṛpatiḥ śobho dṛṣṭvā taṃ sugataṃ muniṃ / krakuchaṃdaṃ samāsīnaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtaṃ // rm_35.133{33} //

muditaḥ samupāsṛtya kṛtāṃjaliḥ purogataḥ / praṇatvā suprasannāsyaḥ prārthayam evam ādarāt // rm_35.134{34} //

bhagavan nātha sarvajña bhavāñ chāstā jagadguruḥ / tad asmākaṃ hitārthena dharmam ādeṣṭum arhati // rm_35.135{35} //

iti saṃprārthite tena rājñā sa bhagavān api / taṃ śobhaṃ kṣitipāleṃdraṃ samālokyaivam ādiśat // rm_35.136{36} //

śṛṇu rājan samādhāya satvānāṃ hitakāraṇaṃ / saṃbodhisādhanaṃ dharmaṃ vakṣyāmi te śubhārthataḥ // rm_35.137{37} //

anityaṃ khalu saṃsāre sarvaṃ śūnyam anātmakaṃ / māyākleśasamudbhūtaṃ jagallokam aśāśvataṃ // rm_35.138{38} //

tad atra kiṃ bhave sāraṃ nirarthaṃ duḥkhasādhanaṃ / iti vijñāya rājendra kleśāñ jitvā śubhe cara // rm_35.139{39} //

śubhena sadgatiṃ yāyā sadgatau sarvadā sukhaṃ / sukhena sarvadā bhadre caritavyaṃ tathā bhavaṃ // rm_35.140{40} //

śubhaṃ saṃjāyate puṇyāt sarvatrāpi sadā dhruvaṃ / puṇyaṃ saṃjāyate hy ādau saṃbuddhadarśanād api // rm_35.141{41} //

etatpuṇyānubhāvena saddharmaśravaṇaṃ labhet / tat saddharmarasāsvādasaṃsaktaś ca samutsahet // rm_35.142{42} //

tadutsāhāt punaḥ śrotum abhilāṣaḥ samudbhavet / samudbhūtābhilāṣaś ca satkṛtya mānayen mudā // rm_35.143{43} //

sadguruṃ samupāsṛtya saddharmaṃ śṛṇuyāt sadā / tat saddharmāmṛtasvādaguṇalabdhaḥ pramoditaḥ // rm_35.144{44} //

saddharmacāraṇo bhikṣūn satkṛtya mānayen mudā / tatas tad dharmam ākarṇya saṃbodhidharmavāṃchitaḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā svaparārthahite caret // rm_35.145{45} //

etatpuṇyavipākena sa kule śrīsamālaye / jāto lokahitārthena dānaṃ dadyād yathepsitaṃ // rm_35.146{46} //

tad dānapuṇyapākena sa dātā sadgatiṃ vrajet / sadgatisthaḥ sukhenaivaṃ suśīlaḥ saṃvaraṃ caret // rm_35.147{47} //

tat suśīlavratotpannaiḥ puṇyaiḥ sa pariśuddhadhīḥ / sarvasatvahitārtheṣu dayālu maitravac caret // rm_35.148{48} //

tatas tat puṇyapākena sa sudhīro vicakṣaṇaḥ / svaparātmahitārthena sarvakāryāṇi sādhayet // rm_35.149{49} //

etat puṇyaviśuddhātmā niḥkleśo vimalāśayaḥ / samādhidharaṇīvidyāsamādhānaḥ sudhīr bhavet // rm_35.150{50} //

tatas tat puṇyasaṃbhārasaṃbodhiguṇasārthabhṛt / prajñābdhipāram āsādya bodhicittamaṇiṃ labhet // rm_35.151{51} //

tan maner anubhāvena sarvopāyavidhānavit / sarvasatvahito dhānaṃ bodhicaryāvrataṃ caret // rm_35.152{52} //

tatpuṇyaiḥ sa mahāsatvaḥ sarvasatvaśubhaṃkaraḥ / saṃbodhipraṇidhānena saddharmābhirato bhavet // rm_35.153{53} //

tatas tad dharmapūtātmā duṣṭakleśān vinirjayan / sarvahitārthasaṃbhartā mahābhijñā valī bhave // rm_35.154{54} //

tato māragaṇāñ jitvā pariśuddhatrimaṇḍalaḥ / so 'rhan saṃbodhisaṃprāptaḥ saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_35.155{55} //

tataḥ sa sugataḥ śāstā kṛtvā dharmamayaṃ jagat / bodhimārge pratiṣṭhāpya nirvṛtaḥ svālayaṃ vrajet // rm_35.156{56} //

tataḥ sa svālaye līno dharmadhātvīśvaro jinaḥ / viśvarūpā viśuddhābhajyotirūpo niraṃjanaḥ // rm_35.157{57} //

evaṃ vijñāya rājendra saṃbuddhapadavāṃchibhiḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā caritavyaṃ śubhe sadā // rm_35.158{58} //

tathā taṃ sarvadā bhadraṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpsyatha // rm_35.159{59} //

iti śāstrā samādiṣṭaṃ śrutvā śobhaḥ sa bhūpatiḥ / tathā hīti pravijñapya prābhyanandat prabodhitaḥ // rm_35.160{60} //

tadārabhya sa bhūmīndras triratnaśaraṇaṃ gataḥ / sarvasatvahitaṃ kṛtvā prācarat sarvadā śubhe // rm_35.161{61} //

tadā tadviṣaye tatra sarvadābhūc chubhotsavaṃ / sarva lokāś ca saddharmāratotsāhāḥ pracerire // rm_35.162{62} //

evaṃ sa nṛpatiḥ śobhas taṃ munīndraṃ sasāṃghikaṃ / yathārhabhojanaiś cāpi trimāsyaṃ samasevita // rm_35.163{63} //

tataḥ sa bhūmīrājo trimāsānte sasāṃghikaṃ / krakuchaṃdaṃ munīndraṃ taṃ natvaivaṃ prārthayan mudā // rm_35.164{64} //

bhagavan nātha sarvajña sarvadātra sasāṃghikaḥ / saddharmaṃ kṛpayāsmadbhyam ādeṣṭum sthātum arhati // rm_35.165{65} //

iti saṃprārthite rājñā bhagavān sa jagadguruḥ / tada śobhaṃ jagatīpālaṃ samālokyaivam ādiśat // rm_35.166{66} //

nāhaṃ rājaṃs tavaikasya hitārthe sugato bhave / api tu sarvasatvānāṃ śubhahetau bhave jinaḥ // rm_35.167{67} //

tad evaṃ sarvalokeṣu bodhicaryāṃ prakāśayan / saddharmaṃ samupākhyātuṃ careyaṃ saha sāṃghikaiḥ // rm_35.168{68} //

yady asti te sadā rājaṃ bhaktiśraddhāmatir mayi / mannāmābhisamuddiśya stūpaṃ kṛtvā sadā bhaja // rm_35.169{69} //

etasmiṃ yat kṛtaṃ karma tan mayi kṛtam eva hi / tiṣṭhato nirvṛtasyāpi tulyaṃ bhaktimatāṃ phalaṃ // rm_35.170{70} //

tadyathā mayi rājendra śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā carasvaivaṃ śubhe mudā // rm_35.171{71} //

tathāsmin sarvadā stūpe śraddhayā śaraṇaṃ gataḥ / triratnabhajanaṃ kṛtvā śubhe cara samāhitaḥ // rm_35.172{72} //

tathā te sarvadā kṣemaṃ sarvatrāpi bhaved dhruvaṃ / kramāt saṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyāt // rm_35.173{73} //

ity ādiśya sa saṃbuddhas tasmai śobhāya bhūrbhuje / svanakhakeśam utkṛtya dadau stūpārtham ādarāt // rm_35.174{74} //

taṃ munīndrapradattaṃ sa bhūpatiḥ saṃpramoditaḥ / praṇatvā samupāgṛhya sānaṃdaḥ svālayaṃ yayau // rm_35.175{75} //

tatra sa nṛpatī rājā tan nakhakeśam ādarāt / garbhe nidhāya sadratnair mahastūpam akārayat // rm_35.176{76} //

tatas taṃ sa nṛpo rājā pratiṣṭhāpya yathāvidhiḥ / mahotsavaiḥ sadā nityaṃ samabhyarcya bhajan mudā // rm_35.177{77} //

tatraikasmin dine bhadre parvaṇi pratyupasthite / sametya goṣṭhikāḥ sarve taṃ stūpaṃ draṣṭum āgatāḥ // rm_35.178{78} //

dṛṣṭvā te goṣṭhikāḥ sarve suprasannābhimoditāḥ / nānāpuṣpais tam abhyarcya mahotsavaiḥ sahābhajat // rm_35.179{79} //

tatraiko goṣṭhiko dṛṣṭvā daridro 'ham iti bruvan / tatpūjāmahotsāhe lajjayā svagṛhaṃ yayau // rm_35.180{80} //

tatas tair goṣṭhikaiḥ sarvair dṛṣṭvā sa svagṛhe tataḥ / bahuśaḥ paribhāṣitvā goṣṭhimadhyād bahiṣkṛtaḥ // rm_35.181{81} //

tataḥ sa lajjayākhinnaḥ paścāttāpāgnitāpitaḥ / hā maṃdaḥ katham eko 'haṃ tiṣṭheyam ity aciṃtayat // rm_35.182{82} //

tataḥ sa sugataṃ smṛtvā daridro 'pi samaṃtataḥ / sarvapuṣpāṇi saṃgṛhya tais taṃ stūpaṃ samarcayat // rm_35.183{83} //

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya sāṃjaliḥ sa pramoditaḥ / tat pādayoḥ praṇatvaivaṃ praṇidhānaṃ mudākarot // rm_35.184{84} //

yan mayātra munīndrasya stūpaḥ puṣpaiḥ samarcitaḥ / etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ śrīsamṛddhimān // rm_35.185{85} //

ity evaṃ praṇidhiṃ kṛtvā tat stūpaṃ śaraṇaṃ gataḥ / sa daridraḥ samabhyarcya prābhajan saṃpramoditaḥ // rm_35.186{86} //

manyatāṃ bhikṣavo yo 'sau daridro 'yaṃ hi śobhitaḥ / yat stūpo 'rcitaḥ puṣpais tenāyaṃ śrīsamṛddhimān // rm_35.187{87} //

anyad api yathānena sukṛtaṃ prakṛtaṃ purā / tat sarvaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvan yūyam ādarāt // rm_35.188{88} //

tathāthābhūt purā pūryyāṃ vārāṇasyāṃ gṛhādhipaḥ / śreṣṭhī mahājanaḥ sādhur vyavahāravicakṣaṇaḥ // rm_35.189{89} //

tadaikasmin dine tasya gṛhāntike śanaiś caran / pratyekasugato glāno bhikṣārthaṃ samupācaran // rm_35.190{90} //

taṃ gṛhāntikam āyātaṃ dṛṣṭvā sa karuṇāhataḥ / sahasopetya natvainam āmaṃtrya svagṛhe nayet // rm_35.191{91} //

tatra śreṣṭhī sa taṃ glānaṃ pratyekabuddham āsane / upasthāpya samabhyarcya paṭenāchādayan mudā // rm_35.192{92} //

tasmai kṣīrodanaiḥ pūrṇaṃ pātraṃ paṃcāmṛtaiḥ saha / pradatvā sāṃjalir natvā manasaivaṃ vyaciṃtayat // rm_35.193{93} //

yad ayaṃ sugato glāno 'bhyarcito mayādarāt / etatpuṇyavipākena bhaveyaṃ kṣemavān sudhīḥ // rm_35.194{94} //

ity evaṃ praṇidhānena sa śreṣṭhī pratimoditaḥ / satkṛtya sādaraṃ tatra svāśrame samacārayat // rm_35.195{95} //

manyatāṃ bhikṣavo yo 'sau śreṣṭhī śrīmān mahājanaḥ / ayam eva mahābhijñaḥ śobhito 'rhan mahāmatiḥ // rm_35.196{96} //

yad anena tadā glānapratyekabuddha ādarāt / paṭenāchādya piṃḍena pratipādya samarcitaḥ // rm_35.197{97} //

etatpuṇyavipākena śobhito 'yaṃ samṛddhimān / paṃcajanmaśatāny evaṃ babhūva sadguṇākaraḥ // rm_35.198{98} //

bhūyo 'pi yat purānena sukṛtaṃ sādhitaṃ yathā / tat sarvaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇudhvaṃ yūyam ādarāt // rm_35.199{99} //

tadyathābhūt purā śāstā kāśyapo 'rhans tathāgataḥ / sarvajñaḥ sugato nātho dharmarājo munīśvaraḥ // rm_35.200{100} //

vārāṇasyāṃ sa saṃbuddho mṛgadāve sasāṃghikaḥ / sarvasatvahitārthena vyaharad dharmam ādiśat // rm_35.201{11} //